א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — חיי שרה (2026-11-02)

בעזהשי''ת
א חסידישע מלוה מלכה
מיט הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א
סיפורי צדיקים מקוריים בטוב טעם ודעת
גליון קמ"ו /סיפורי צדיקים יארצייטן השבוע /פרשת חיי שרה /מרחשון תשפ''ז
אזויווי ער האט זיך געדרייט ביי די תלמידים פון רבי ר' אלימלך, הרה"ק רבי צבי הירש מרימנוב זצ"ל
האט ער באקומען א גרויסע תשוקה צו גיין צו רבי ר' אלימלך
אליין ,אבער ער האט נישט געהאט קיין געלט ,האט ער
ל' חשון
צוזאמגענומען א פרוטה צו א פרוטה ,פון די מענטשן פאר וועמען הרה"ק רבי צבי הירש בן רבי יהודה לייב זצ''ל .מען האלט די
ער האט געטראגן און געברענגט קליידער ,פון און צום שניידער. יארצייט אום כ"ט ,און אויב חשון איז מלא ,האלט מען די יארצייט
ביז ער האט צאמגעקליבן א סכום געלט צו קענען פארן. ל' חשון .דער טעם איז ,ווייל ער איז נסתלק געווארן בין השמשות,
צווישן כ"ט און ל'.
חולת אהבה אני
ביי די צען יאר איז ער פאר'יתומ'ט געווארן ,און די מאמע האט אים
למעשה ווען ער האט זיך שוין געגרייט צו פארן ,האט ער געהערט געגעבן צו א שניידער ,ער זאל אים זיין א 'העלפער'.
אז רבי ר' אלימלך איז נסתלק געווארן .ער איז געווארן זייער
אנטוישט .ער האט צאמגעקליבן געלט פאר אזא לאנגע צייט ,און ל'ב ט'הור ב'רא לי אלקים
יעצט ענדליך ווען ער איז שוין גרייט צו פארן ,און רבי ר' אלימלך וויאזוי ער איז אנגעקומען צו אזעלכע גרויסע השגות האב איך שוין
איז נסתלק געווארן .רבי ר' הערש איז קראנק געווארן פון דעם ביז דערציילט פאריאר ,בשם הרה"ק רבי יאנקעלע מפשעווארסק
ער איז געווארן ממש מסוכן .ביז איינמאל האט זיך רבי ר' אלימלך זצ''ל ,איינמאל איז הרה"ק רבי אברהם משה פשעווארסקער זצ"ל
באוויזן צו אים אין חלום און געזאגט" :דו האסט דאך מיר געוואלט אנגעקומען אין די שטאט טארנא .די תלמידים האבן געוואוסט ,אז
זען ,יעצט קענסטו מיר זען". ווער עס טובל'ט זיך דער ערשטער אין די מקוה נאך רבי משה'לע
ווען רבי ר' הערש איז אויפגעשטאנען ,האט ער דערציילט פאר די פשעווארסקער ,קען זוכה זיין צו גאר גרויסע מדריגות .וועגן דעם,
חסידים פון רבי ר' אלימלך וואס ער האט געזען אין חלום ,ער האט ווען רבי משה'לע איז געגאנגען זיך טובל'ן ,פלעגן אסאך מענטשן
זיי אויסגע'משל'ט די צורה וואס ער האט געזען .האבן זיי אים מיטגיין ,כדי צו פרובירן זיין דער ערשטער נאך אים .און ווען רבי
געזאגט אז דעם וואס ער האט געזען איז טאקע געווען דער רבי ר' משה איז אריין אין מקוה ,האבן שוין מענטשן אנגעהויבן זיך גרייטן
אלימלך .דעמאלס איז ער געזונט געווארן ,ער איז צוריקגעקומען אריינצוגיין תיכף נאך אים.
צו זיינע כוחות. האט רבי ר' הערש דערציילט ,אז איינמאל האט ער מצליח געווען
והנער היה משרת צו זיין דער ערשטער נאך רבי משה'לע ,ווייל גלייך ווען רבי
משה'לע איז ארויסגעקומען פון די מקוה ,איז ער אריינגעשפרונגען
עס איז באקאנט ,אז ווען ער איז אנגעקומען צו הרה"ק רבי ר' אין מקוה ,נאך זייענדיג אנגעטון אין אלע מלבושים .דעמאלס איז
מענדעלע רימנובער זצ''ל ,האט ער אלץ געהאט חשק אים צו ער נתהפך געווארן לאיש אחר .ער האט אפגעלאזט די שניידעריי,
באדינען ,אבער עס איז אים קיינמאל נישט אויסגעקומען אים צו און איז נאכגעגאנגען נאך רבי משה'לע ,כדי צו מקבל זיין א דרך
באדינען .איינמאל האט דער גבאי געדארפט אוועקפארן ,האט ער אין עבודת ה'.
געבעטן רבי ר' הערש זאל צוגרייטן די בעט ,און ער האט אים
געוויזן פונקטליך וויאזוי צוצוגרייטן. למעשה האט רבי משה'לע פשעווארסקער געהייסן רבי ר' הערש
ער זאל גיין צו הרה"ק רבי ר' מענדעלע רימנובער זצ"ל.
צופרי האט רבי ר' מענדעלע געפרעגט ווער עס האט צוגעגרייט
זיין בעט .האט דער גבאי געענטפערט אז דער ר' הערש .האט רבי צבי לצדיק
ר' מענדעלע געהייסן ,אז פון יעצט און ווייטער זאל ער טאקע הגה"ח ר' שלום בראנדער ע"ה האט דערציילט דעם נוסח :רבי ר'
צוגרייטן די בעט .אזוי איז ער צוביסלעך געווארן רבי ר' הערש האט זיך געלערנט שניידעריי ,אבער אים האט אלץ געצויגן
מענדעלע'ס משרת. צו עפעס העכערס אין עבודת ה' .אין טארנא זענען געווען
עס שטייט אין בארות המים ,אז רבי ר' מענדעלע האט געזאגט די תלמידים און חסידים פון רבי ר' אלימלך זצ''ל ,און עס האט זייער
לשון הפסוק אין תהלים אויף רבי ר' הערש' ,הולך בדרך תמים הוא געצויגן רבי ר' הערש צו זיי .די תלמידים פלעגן יעדן ערב שבת
ישרתני'. נאכן מקוה זיך צוזאמקומען אין א שענק ,און געזעסן צוזאמען און
געשמועסט חסידות .רבי ר' הערש האט געהאט גרויס חשק צו זיין
ישב על כסא קדשו דארט און צוהערן ,פלעגט ער אלץ גיין אהין ,און פרובירן זיי צו
אמאל האט רבי ר' מענדעלע גע'חלומ'ט ,אז דער מלאך מט"ט האט באדינען ,ברענגען כוסות משקה וכדו' ,און דורכדעם האט ער
אוועקגעזעצט זיין תלמיד ,רבי ר' הערש ,אויף זיין אייגענעם מצליח געווען מיטצוהאלטן זייערע שמועסן .אזויווי זייערע
בענקל .ווען די תלמידים האבן דאס געהערט ,האבן זיי אים מייעץ ווערטער זענען געווען זייער טייער ביי אים ,פלעגט ער זיך אלץ
געווען ער זאל אוועקפארן פון רימנוב ,כדי ער זאל מער נישט זיין צואיילן מיט א זריזות ,כדי ער זאל נישט פארפאסן קיין שום
א
ביי רבי ר' מענדעלע .דער ראפשיצער רב זצ''ל האט מסביר געווען, שמועס פון זיי.
שכינה מדברת אז דאס איז כדי דער רבי זאל האבן אריכות ימים ,און זיין זיך
געפינען אין רימנוב זאל נישט שאטן דעם רבינ'ס אריכות ימים.
הגה"צ ר' אלחנן האלפערן ז"ל האט דערציילט :דער שינאווער רב
זצ"ל איז אמאל געווען ביי רבי ר' הערש ,און ער איז געשטאנען למעשה איז רבי ר' מענדעלע נסתלק געווארן י"ט אייר תקע"ה ,און
אונטער זיין בענקל .איידער רבי ר' הערש האט אנגעהויבן זאגן עס האט זייער וויי-געטון פאר רבי ר' הערש אז מען האט אים נישט
תורה האט ער געהערט ווי רבי ר' הערש זאגט דעם פסוק אין געלאזט זיין אין רימנוב .ער האט געהאלטן ,אז ווען ער וואלט
תהלים" ,אשמעה מה ידבר הא-ל" -איך גיי הערן וואס דער געווען דארט און משמש געווען זיין רבי'ן ,וואלט ער געקענט
אויבערשטער גייט זאגן. משתדל זיין פאר זיין אריכות ימים.
ובני ישראל הלכו ביבשה בתוך הים רבי ר' מענדעלע'ס זון ,הרה"ק רבי נתן לייב זצ"ל ,האט נישט
געוואלט זיין ממלא מקום ,וויבאלד ער האט געוואוסט אז זיין
ווען רבי הערש פלעגט אנהייבן זאגן תורה ,פלעגט ער אלץ אנהייבן טאטע האט געוואלט אז רבי ר' הערש זאל ווערן ממלא מקום.
פון 'מעשה בראשית' .ער איז געגאנגען ווייטער און ווייטער ,ביז ער
איז אנגעקומען צו די פרשת השבוע ,און געזאגט תורה אויף די למעשה ,ווילאנג דער ראפשיצער רב האט געלעבט ,איז רבי ר'
פרשה. הערש געווען נכנע אונטער אים .נאכן ראפשיצער רב'ס הסתלקות,
י"א אייר תקפ"ז ,האט רבי ר' הערש אנגעהויבן צו פירן.
האט דער וויזניצער רבי זצ"ל ,דער תורת מרדכי ,דערציילט :אמאל
שבועות האט רבי ר' הערש געזאגט תורה ,און ווי זיין מנהג האט *
ער אנגעהויבן פון בריאת העולם ,ער האט דערציילט די גאנצע אמאל האט דער ראפשיצער רב געבעטן זיין רבי'ן ,רבי ר'
מעשה פון אברהם יצחק ויעקב ,ביז ער איז אנגעקומען צום סיפור מענדעלע ,אז ער זאל אים בענטשן .רבי ר' מענדעלע האט
יציאת מצרים ,און נאכדעם קריעת ים סוף .ווען ער איז אנגעקומען ארויפגעלייגט זיין לינקע האנט אויפן ראפשיצער רב'ס קאפ .האט
צו קריעת ים סוף האט ער אזוי אויפגעהויבן דעם גאנצן עולם ,אז דער ראפשיצער רב געבעטן אז ער זאל לייגן זיין רעכטע האנט.
אלע האבן אויפגעהויבן די עקן פון די מלבושים ,ווייל עס האט זיך האט רבי ר' מענדעלע געענטפערט" :זאלסט וויסן ,מיין רעכטע
זיי געדאכט אז זיי גייען יעצט אריבער דעם ים סוף. האנט איז אוועקגעלייגט פאר מיין תלמיד ,ר' הערש ,אזויווי דער
עמוד אש להאיר אר"י הק' האט געזאגט ,אז דער עיקר פארוואס ער איז געקומען
אויף דער וועלט איז צוליב זיין תלמיד ,רבי חיים וויטאל ,אזוי אויך
דער בילגורייער רב זצ"ל האט דערציילט ,וואס ער האט געהערט איך ,בין געקומען אויף דער וועלט נאר וועגן מיין תלמיד ,ר' הערש".
איש מפי איש ביזן שינאווער רב זצ"ל ,אמאל איז דער שינאווער
רב געווען ביי רבי ר' הערש אויף שבת פרשת החודש ,און ער האט *
געוואלט בלייבן זען ווי רבי ר' הערש גייט באקן מצות ראש חודש עס שטייט אין מאמר מרדכי ,וואס הרה"ק רבי מאטעלע
ניסן .ראש חודש נאכן דאווענען איז דער שינאווער רב געגאנגען סלאנימער זצ"ל האט דערציילט ,אז דער ערשטער בעלזער רב
צו זיין אכסניא ,ער האט שנעל טועם געווען עפעס ,און איז גלייך זצ''ל ,דער שר שלום ,האט געזאגט ,אז אויף די שטערן פון רבי ר'
צוריקגעגאנגען צו רבי ר' הערש'ס שטוב .האט ער געזען ,אז ווען הערש ,זענען אויסגעקריצט די ווערטער 'יהושע בן נון משרת
רבי ר' הערש איז ארויסגעקומען פון זיין שטוב צו גיין באקן מצות, משה'.
איז געווען אן 'עמודא דנהורא' העכער זיין קאפ. רשפי אש שלהבתי-ה
האט דער שינאווער רב ווייטער דערציילט :איך האב געטראכט אז עס איז באקאנט ,אז רבי ר' הערש איז געווען זייער באהאלטן ,מען
אפשר איז עס א טעות האב איך אים נאכגעקוקט במשך דעם האט נישט געוואוסט ווי גרויס ער איז .ער פלעגט דאווענען מיט א
גאנצן וועג ,און די עמודא דנהורא האט אים באגלייט דעם גאנצן געוואלדיגן ברען ,ער איז ממש געשפרונגען .אזוי ווייט ,אז עס איז
וועג ,ביז ער איז אנגעקומען באקן מצות .דער שינאווער רב האט געווען דארט אן אויוון ,און ער האט געקענט אנכאפן דעם אויוון,
אויסגעפירט" :אויב ביים באקן מצות ר"ח ניסן האט ער אזוי און שפרינגען מיט דעם.
אויסגעזען ,קענען מיר זיך שוין פארשטעלן וויאזוי ער האט
אמאל האט מען געוואלט זען צי ער מיינט עס אמת'דיג ,האט מען
אויסגעזען ביים באקן ערב פסח ,און כל שכן פסח ביינאכט בשעת
אונטערגעשטעלט א שטיקל .מען האט אונטערגעהייצט דעם
ער האט געגעסן די כזיתים מצה".
אויוון ,און מ'האט זיך געשטעלט קוקן וואס ער וועט טון .למעשה,
לשובע נפשו האט ער געטאנצן אפילו בשעת דער אויוון איז געווען אנגעהייצט.
עס שטייט אין אמרי דבש ,וואס ער האט געהערט איש מפי איש: דעמאלס האט מען געזען אז זיין עבודה איז נישט קיין פשוט'ע,
רבי ר' הערש האט זיך געפירט אחרון של פסח ביי די לעצטע און ער איז גאר דערהויבן.
סעודה ,צו עסן אכצן מצות .אין דרכי חיים ושלום -מנהגים פונעם והנה אליהו הנביא לקראתו
מונקאטשער רב זצ"ל -ווערט געברענגט ,אז ער האט געגעסן צוויי
האדמו"ר מטאהש זצ''ל האט דערציילט ,און אויך הגה"ח ר' שלום
און צוואנציג מצות.
בראנדער ע"ה ,האט עס דערציילט אזוי :דער מיטעלער בעלזער
אין מפיהם ומפי כתבם ווערט דערציילט ,וואס הרה"ק רבי רב ,הרה"ק רבי יושע'לע זצ"ל ,האט אמאל געהערט ,אז עס איז דא
יאנקעלע זצ''ל האט געהערט פון זיין שווער ,הרה"ק רבי איציקל א רבי וואס מען מיינט אז ער קען נישט לערנען ,אבער ער איז זייער
זצ''ל :אמאל האט רבי ר' הערש ביי די לעצטע סעודה פונעם יום גרויס [דאס איז געווען רבי ר' הערש] ,און ער האט געהאט חשק צו
טוב פסח ,געגעסן פערציג מצות .רבי איציקל האט צוגעלייגט :עס פארן צו אים ,און אים קענען ,האט רבי יושע'לע געבעטן זיין מאמע
מוז זיין אז די מצות זענען פארברענט געווארן אין זיינע מעיים, זאל פועל'ן ביים טאטן ,דער שר שלום ,אז ער זאל אים געבן רשות
ווייל בדרך הטבע איז נישט קיין מציאות צו קענען עסן אזויפיל צו פארן .די רביצין מלכה האט דערציילט פאר איר מאן זייער זונ'ס
מצות. בקשה.
עס שטייט אין בארות המים ,אז אמאל האט רבי ר' הערש געזאגט, ווען דער שר שלום האט געהערט זיין זונ'ס בקשה האט ער זיך
אז ווען ער שעמט זיך ווען נישט פון דעם המון עם אין בית המדרש, אנגערופן" :וואס? ער קען נישט קיין לערנען?! איך קען מעיד זיין,
ב אז אליהו הנביא האט דורכגעלערנט מיט אים כל התורה כולה".
האט דער סאטמארער רב אויסגעפירט" :אויב זאל מען דערציילן וואלט ער גענומען די מצות און געמאכט דערמיט נענועים ,אזויווי
אזא מעשה פאר א מתנגד ,נו נו נו"... מען מאכט מיט די ד' מינים ,צוליב חביבות המצוה.
* הכהן הגדול מאחיו
עס ווערט געברענגט אין מפי ספרים וסופרים ,וואס עס האט נאך ווערט געברענגט אין בארת המים :דער מנהג פון רבי ר' הערש
דערציילט הגה"ח ר' אליעזר דוד פריעדמאן ע''ה ,ארויסצוברענגען יום הקדוש ביינאכט ,איידער ער האט זיך געלייגט שלאפן ,איז
די מידת ההשתוות וואס מען האט געזען ביי רבי ר' הערש. געווען ,אז ער האט געהייסן רופן די נשים זיי צו בענטשן .ע"פ רוב
הרה"ק רבי מאטעלע נעשכיזער זצ"ל האט אמאל געשיקט זיינע האט ער געהייסן רופן די נשים וואס האבן געשטאמט פון זיין
צוויי קינדער ,הרה"ק רבי יעקב לייב קאוולער זצ"ל [דער שווער פונעם הייליגן רבי'ן רבי ר' מענדעלע .איינמאל איז אויסגעקומען אז זיי
טריסקער מגיד זצ"ל] ,און הרה"ק רבי איציקל נעשכיזער זצ"ל ,זיי זאלן זענען אנגעקומען זייער שפעט ,האט ער געהייסן מען זאל רופן
גיין צו רבי ר' מענדעלע רימנובער זצ"ל .זיי זענען געפארן ,און זיי אנדערע נשים ,כדי זיי צו בענטשן פארן שלאפן .אלע צדיקים וואס
זענען דארט געווען פאר עטליכע וואכן .ווען זיי האבן מרגיש זענען געווען בימיו ,האבן געהאלטן אז דאס איז געווען זייער א
געווען אז זיי האבן שוין מקבל געווען השפעות רוחניות ,האבן זיי הויכע מדריגה.
מחליט געווען אז עס איז שוין צייט אהיימצופארן. דער טשערנאבילער רבי זצ"ל פון ארץ ישראל האט דערציילט:
זיי זענען אריינגעגאנגען צו רבי ר' מענדעלע זיך געזעגענען ,איידער אמאל איז א פרוי אנגעקומען צום צאנזער רב ,איידער ער האט זיך
זיי פארן צוריק אהיים קיין נעשכיז. געשטעלט דאווענען ,האט דער גבאי געזאגט אז דער רבי נעמט
עס איז געווען א גרויסער מרחק פון רימנוב-גאליציע ,צו נעשכיז- נישט אויף קיין נשים פארן דאווענען .האט זיך די פרוי אנגערופן:
וואהלין .פונדעסטוועגן דאך האט רבי ר' מענדעלע געהייסן זיין "וואס הייסט ,איך בין געווען ביי רבי ר' הערש ,און ער פלעגט יא
משרת ,רבי ר' הערש ,זאל זיי באגלייטן דעם גאנצן וועג אהיים ,און אויפנעמען נשים ,און דווקא פארן דאווענען".
ער זאל זיי באדינען מיט וואס זיי דארפן האבן .פארשטייט זיך אז ווען מען האט איבערגעזאגט די טענה פארן צאנזער רב ,האט ער
ער האט אויסגעפאלגט זיין רבי'ן ,ער האט זיך ארויסגעלאזט אויף געזאגט" :ווער קען זיך צוגלייכן צו רבי ר' הערש?! ער איז דאך א
דעם לאנגען וועג מקיים צו זיין די באפעל פון זיין רבי'ן ,מיט אמונה כהן ,און דער כהן גדול איידער ער איז אריין אין עזרת כהנים ,איז
פשוטה. ער דורכגעגאנגען די עזרת נשים"...
אינמיטן וועג האט זיך אראפגעלאזט א שווערע רעגן ,און זיי האבן מראה כהן
בשום אופן נישט געקענט ווייטער פארן .בלית ברירה האבן זיי זיך נאך ווערט געברענגט אין בארת המים :בטבע איז רבי ר' הערש
אפגעשטעלט אין א אידישן גאסט-הויז ,און זיי האבן מחליט געווען זייער א שטארקער מענטש ,ער איז בכלל נישט געווען קיין
געווען צו ווארטן דארט ביז דער רעגן וועט זיך אויפהערן. בעל בכי ,אבער יום הקדוש בשעת ער האט געזאגט די עבודה ,האט
זיי האבן זיך אויפגעהאלטן דארט א טאג/צוויי ,און דער רעגן האט ער געוויינט מיט מורא'דיגע בכיות אשר אין לשער ואין לספר.
נישט אויפגעהערט .נאך א וואך צייט האט דער רעגן אויפגעהערט. מוצאי יום הקדוש בשעת ער איז געזעסן ביי די סעודה צוזאמען
וויבאלד זיי האבן זיך נישט געגרייט אויף אזא לאנגען וועג ,האבן מיטן עולם ,האט ער זיך אנגערופן" :אז איך וואלט ווען געקענט
זיי נישט געהאט גענוג געלט צו באצאלן פארן בעל אכסניא ,און זיי וויינען אזויפיל ווי דער כהן גדול האט געוויינט בשעת די עבודה,
האבן זיך נישט געקענט קיין עצה געבן .בעטן דעם בעל הבית ער וואלט איך זיכער מסבב געווען צו ברענגען משיח".
זאל זיי לאזן איינשטיין בהקפה ,האבן זיי נישט געוואלט ,ווייל ער
וועט זיי אפשר חושד זיין אז זיי ווילן פשוט נישט באצאלן ,און עס
רעוא דרעוין
וועט ארויסקומען א חילול ה' ,אז חסידים באצאלן נישט. עס ווערט געברענגט אין אוצר ישראל [פון הרה"ח ר' ישראל ראזנצווייג
ע"ה] :אמאל האט רבי ר' הערש געזאגט" :אין מיין לעבן האב איך
בלית ברירה האבן די צוויי זון פון רבי מאטעלע נעשכיזער
נאכנישט געטשעפעט א איד .אויסער איינמאל ביי שלש סעודות,
אפגעמאכט צו טון הלכה למעשה .זיי זענען צוגעגאנגען צו רבי ר'
ווען איך האב געזען צוויי מענטשן שמועסן ,האב איך איינעם א
הערש ,און אים פארגעשלאגן ער זאל אנהייבן שפילן מעשה
שטופ געגעבן ,און איך האב נישט קיין חרטה .וויאזוי קען מען
רבי'סטעווע ,ער וועט זיין דער רבי ,און זיי וועלן זיין די גבאים .זיי
שמועסן אין אזא צייט?!"
וועלן אריינפארן אין א דערנעבנדיגע שטאט ,און מפרסם זיין אז
אין דעם אכסניא געפינט זיך א גרויסער רבי ,מען קען קומען בעטן רק שבת"ו יתן ורפא ירפא
ברכות און מיט די געלט וואס מענטשן וועלן געבן פאר פדיונות, עס ווערט געברענגט אין מפיהם ומפי כתבם ,וואס איינער האט
וועט מען קענען באצאלן דעם גאסט-געבער. געהערט פונעם סאטמארער רב ,בעל דברי יואל זצ''ל ,א פלא פון
די צוויי ברידער האבן געטראכט אז זיי וועלן זיך דארפן שטארק א מעשה :איינמאל פרייטאג צונאכטס ,האט איינער מזכיר געווען
איינבעטן ביי אים ער זאל מסכים זיין ,אבער לפלא האט רבי ר' א חולה מסוכן ה"י פאר רבי ר' הערש .רבי ר' הערש פלעגט זיך אלץ
הערש גלייך מסכים געווען. אויסבעטן מיט גרעסערע געלטער [עס איז באקאנט ,אז טייל צדיקים
די צוויי ברידער האבן זיך אריינגעלאזט אין שטאט און מודיע האבן נישט געהאלטן פון דעם דרך] .דעמאלס האט רבי ר' הערש געבעטן
געווען אז עס איז פארהאן א רבי אין די דערנעבנדיגע דארף אין פון דעם וואס האט מזכיר געווען א גרויסן סכום געלט ,כדרכו
דעם גאסט-הויז ,און מענטשן זענען טאקע געקומען פון בקודש .האט זיך דער איד אנגערופן" :מוצאי שבת וועל איך
אינדערפרי ביז ביינאכט און זיך געפראוועט ,מעשה רבי ,און עס אריבערברענגען דאס געלט".
האט זיך טאקע אנגעזאמלט א שיינעם סכום. "ניין" ,האט רבי ר' הערש געזאגט" ,ברענג שוין דאס געלט".
איידער זיי זענען אוועקגעפארן פון די אכסניא ,איז רבי איציקל "עס איז דאך שבת" ,האט זיך דער איד געוואונדערט.
צוגעגאנגען מיט זיין ברודער רבי יעקב לייב ,און רבי איציקל האט האט רבי ר' הערש באפוילן דעם איד ,ער זאל ווייזן פאר א גוי ,וואו
זיך אנגערופן צו רבי ר' הערש" :גיבט מיר אויך א ברכה .עס איז דאס געלט ליגט ,און ער זאל ברענגען דאס געלט צו אים אין שטוב.
ג
דערציילט :ביים זיידן ,דער ישועות יעקב ,איז געווען איינגעפירט, שוין דורך עטליכע יאר פון מיין חתונה ,און איך בין נאכנישט
אז ווער עס האט געוואלט קומען צו אים אויף א באזוך ,האט געהאלפן געווארן".
געדארפט מודיע זיין פון פאראויס .ווען רבי ר' הערש רימנובער רבי ר' הערש האט אים אויסגעהערט בכובד ראש ,און איז געווארן
האט זיך געגרייט צו קומען ,האט זיך דער ישועות יעקב אנגערופן: שטארק פארטראכט .דערנאך האט ער געזאגט" :אויב גיבט איר
"א משרת איז שוין אויך צווישן די רבי'ס "?...האט ער געהייסן זיין מיר הונדערט רובל כסף פאר פדיון נפש ,וועל איך אייך בענטשן
משמש ארויסנעמען אלע בענקלעך פון שטוב ,כדי רבי ר' הערש מיט א בן זכר" .וויבאלד דאס איז געווען זייער א גרויסער סכום,
זאל נישט האבן וואו צו זיצן. האט ער געזאגט" :איך ווייס אז איר האט נישט יעצט אזא גרויסן
ווען רבי ר' הערש איז אנגעקומען ,און ער האט שוין געהאלטן ביים סכום ,אבער אויב זענט איר מקבל נאכצושיקן דאס געלט ,וועט
אריינגיין אין שטוב פונעם ישועות יעקב ,האט ער ארויפגעלייגט איר געהאלפן ווערן".
זיין האנט אויף די מזוזה ,וויבאלד ער האט געוואלט א קוש געבן, זיי האבן זיך נישט אזוי שטארק מתייחס געווען צו זיינע ווערטער,
ווי עס איז איינגעפירט ,אבער ער האט גלייך אראפגענומען די וויבאלד זיי האבן געוואוסט אז ער איז א משרת ,און זיי האבן נישט
האנט .דאס האט זיך איבערגעשפילט עטליכע מאל .אזויווי דער געטראכט אז עס איז ערנסט.
ישועות יעקב האט דאס געזען ,האט ער אים געפרעגט אלס א
ווען זיי זענען אנגעקומען קיין נעשכיז זענען זיי אריין צום טאטן,
ווערטל" :איר ווילט אפשר פסל'ען מיין מזוזה?! עטליכע וואכן
רבי מאטעלע ,און דערציילט וואס עס איז פארגעקומען ,אז כדי
צוריק האב איך עס געגעבן בודק צו זיין פאר א סופר מומחה" .און
עס זאל נישט זיין קיין חילול ה' ,זענען זיי געווען געצווינגען צו
כדי אויפצואווייזן אז זיין מזוזה איז כשר ,האט ער געהייסן
שפילן מעשה רבי ,און זיי האבן געבעטן דעם טאטן ,אז ער זאל זען
אראפנעמען דעם מזוזה ,און ער האט געהייסן דעם איינינקל רופן
אז אלע ברכות וואס רבי ר' הערש האט געוואונטשן פאר אלע
א סופר עס בודק צו זיין.
מענטשן וואס זענען געקומען ,זאלן מקויים ווערן ,כדי עס זאל
אזויווי מען האט געעפנט די מזוזה ,האט מען תיכף געזען אז די נישט זיין קיין חשש פון גזל .אויך האבן זיי דערציילט בדרך הלצה,
מזוזה איז פסול בלי שום ספק .מען האט זיך געכאפט ,אז בשעת אז רבי איציקל האט געבעטן א ברכה אויף קינדער ,און ער האט
מען האט צוריק ארויפגעלייגט דעם מזוזה אויפן טיר ,האט מען געבעטן א גרויסן סכום געלט ,הונדערט רובל.
נישט ווילנדיג געלעכערט איינע פון די אותיות פון די מזוזה מיט א
ווי רבי מאטעלע האט דאס געהערט ,האט ער געפרעגט" :נו ,איר
נאגל .עס איז נישט געווען קיין שום שאלה ,די מזוזה איז געווען
האט אים צוגעזאגט עס צו געבן?"
פסול.
האט זיך רבי איציקל צעשמייכלט און געזאגט" :איך האב אים
דער ישועות יעקב איז מורא'דיג נתפעל געווארן דערפון ,האט ער
גארנישט צוגעזאגט ,ער איז דאך סתם א משרת ...ער קען דען
גלייך געהייסן אריינברענגען א בענקל .רבי ר' הערש האט זיך
וואונטשן?!"
אוועקגעזעצט ,און מיט א געוואלדיגע אהבה וחיבה האבן זיי זיך
אריינגעלאזט אין א שמועס. האט רבי מאטעלע תיכף געעפנט זיין לעדל ,צוזאמן גענומען
הונדערט רובל ,און עס געגעבן פאר רבי איציקל ,און ער האט אים
בשעת דעם שמועס האט דער ישועות יעקב געפרעגט" :פון
באפוילן ער זאל שוין גיין צו רבי ר' הערש ,געבן דאס געלט ,און
וואנעט האט איר געוואוסט אז די מזוזה איז פסול?" האט רבי ר'
בעטן א ברכה.
הערש געענטפערט ,אז ער האט זיך אזוי מקדש געווען זיינע
אברים ,אז זיי זאלן נמשך ווערן נאר נאך א מצוה ,און בשעת ער ער האט פארשטייט זיך געפאלגט דעם טאטן ,אבער רבי ר' הערש
האט געוואלט קושן דעם מזוזה ,האט ער געזען אז זיינע הענט ציען האט נישט געוואלט נעמען דאס געלט" .אויפן וועג האט איר מיר
נישט דערצו ,פון דעם האט ער פארשטאנען אז די מזוזה איז פסול. געבעטן איך זאל פירן מעשה אדמורו"ת ,בין איך געווען רבי .אבער
איך האב אייך שוין אהיימבאגלייט צו אייער טאטנ'ס שטוב ,האב
ווען דעם ישועות יעקב'ס אייניקל ,רבי צבי הירש ,האט דאס
איך שוין אויסגעפאלגט וואס מיין רבי האט געהייסן ,אז אויפן וועג
דערציילט בשעת א סעודה פאר זיינע מענטשן ,האט ער
זאל איך אייך באדינען מיט אלעם וואס איר דארפט האבן .יעצט
אויסגעפירט" :אלע זענען נתפעל געווארן פון דעם מופת פון דעם
בין איך שוין א פשוט'ער מענטש כאחד האדם" .און ער האט נישט
מזוזה .איך בין אבער נתפעל געווארן ,ווייל איך האב מיך מתבונן
געוואלט נעמען דאס געלט .ווען רבי איציקל איז צוריקגעקומען
געווען פון רבי ר' הערש'ס מידת השתוות ,סיי דאס וואס מען האט
צום פאטער ,רבי מאטעלע נעשכיזער ,האט ער זיך מורא'דיג
אים מבזה געווען ,און נישט געגעבן קיין בענקל ,וואס איז געווען א
מצטער געווען .רבי מאטעלע האט אים געזאגט ,אז ער האט
גרויסער בזיון פאר אים ,און סיי שפעטער נאך די מעשה מיט די
פארפאסט א שעת הכושר .און ער איז טאקע נסתלק געווארן רח''ל
מזוזה ווען מען האט אים שוין מורא'דיג מכבד געווען ,האט זיך
אן איבערלאזן קינדער.
נישט אנגעזען אויף אים קיין שום חילוק .דאס איז געווען דער
גרעסטער מופת!" כולן שוין לטובה...
דער ישועות יעקב ,דער לעמבערגער רב ז"ל ,האט געהאט אן
זכותם יגן עלינו ועל כל ישראל אייניקל ,הרה"ג רבי צבי הירש אורנשטיין ז"ל ,וועלכער האט
עריכת והפצת הגליון סיפורי צדיקים
של הרה"ק רבי צבי הערש מרימנוב זצ''ל
נתנדב ע"י מוה"ר ר' אברהם נתן לאנגסאם הי"ו
זכות הצדיקים יגן עליו ועל משפחתו להתברך בבני חיי ומזוני רויחי וכל מילי דמיטב
להערות והארות יפנו להמספר הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א 845-274-1658עריכה והגהה ע''י הרב יששכר יואל אונגער הי''ו 845-596-8865
ד צו באקומען די גליון MlavaMalka@gmail.com
