gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי''ת‬ ‫א חסידישע מלוה מלכה‬ ‫מיט הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א‬ ‫סיפורי צדיקים מקוריים בטוב טעם ודעת‬ ‫גליון קמ"ו ‪ /‬סיפורי צדיקים יארצייטן השבוע ‪ /‬פרשת חיי שרה ‪ /‬מרחשון תשפ''ז‬ ‫אזויווי ער האט זיך געדרייט ביי די תלמידים פון רבי ר' אלימלך‪,‬‬ ‫הרה"ק רבי צבי הירש מרימנוב זצ"ל‬ ‫האט ער באקומען א גרויסע תשוקה צו גיין צו רבי ר' אלימלך‬ ‫אליין‪ ,‬אבער ער האט נישט געהאט קיין געלט‪ ,‬האט ער‬ ‫ל' חשון‬ ‫צוזאמגענומען א פרוטה צו א פרוטה‪ ,‬פון די מענטשן פאר וועמען‬ ‫הרה"ק רבי צבי הירש בן רבי יהודה לייב זצ''ל‪ .‬מען האלט די‬ ‫ער האט געטראגן און געברענגט קליידער‪ ,‬פון און צום שניידער‪.‬‬ ‫יארצייט אום כ"ט‪ ,‬און אויב חשון איז מלא‪ ,‬האלט מען די יארצייט‬ ‫ביז ער האט צאמגעקליבן א סכום געלט צו קענען פארן‪.‬‬ ‫ל' חשון‪ .‬דער טעם איז‪ ,‬ווייל ער איז נסתלק געווארן בין השמשות‪,‬‬ ‫צווישן כ"ט און ל'‪.‬‬ ‫חולת אהבה אני‬ ‫ביי די צען יאר איז ער פאר'יתומ'ט געווארן‪ ,‬און די מאמע האט אים‬ ‫למעשה ווען ער האט זיך שוין געגרייט צו פארן‪ ,‬האט ער געהערט‬ ‫געגעבן צו א שניידער‪ ,‬ער זאל אים זיין א 'העלפער'‪.‬‬ ‫אז רבי ר' אלימלך איז נסתלק געווארן‪ .‬ער איז געווארן זייער‬ ‫אנטוישט‪ .‬ער האט צאמגעקליבן געלט פאר אזא לאנגע צייט‪ ,‬און‬ ‫ל'ב ט'הור ב'רא לי אלקים‬ ‫יעצט ענדליך ווען ער איז שוין גרייט צו פארן‪ ,‬און רבי ר' אלימלך‬ ‫וויאזוי ער איז אנגעקומען צו אזעלכע גרויסע השגות האב איך שוין‬ ‫איז נסתלק געווארן‪ .‬רבי ר' הערש איז קראנק געווארן פון דעם ביז‬ ‫דערציילט פאריאר‪ ,‬בשם הרה"ק רבי יאנקעלע מפשעווארסק‬ ‫ער איז געווארן ממש מסוכן‪ .‬ביז איינמאל האט זיך רבי ר' אלימלך‬ ‫זצ''ל‪ ,‬איינמאל איז הרה"ק רבי אברהם משה פשעווארסקער זצ"ל‬ ‫באוויזן צו אים אין חלום און געזאגט‪" :‬דו האסט דאך מיר געוואלט‬ ‫אנגעקומען אין די שטאט טארנא‪ .‬די תלמידים האבן געוואוסט‪ ,‬אז‬ ‫זען‪ ,‬יעצט קענסטו מיר זען"‪.‬‬ ‫ווער עס טובל'ט זיך דער ערשטער אין די מקוה נאך רבי משה'לע‬ ‫ווען רבי ר' הערש איז אויפגעשטאנען‪ ,‬האט ער דערציילט פאר די‬ ‫פשעווארסקער‪ ,‬קען זוכה זיין צו גאר גרויסע מדריגות‪ .‬וועגן דעם‪,‬‬ ‫חסידים פון רבי ר' אלימלך וואס ער האט געזען אין חלום‪ ,‬ער האט‬ ‫ווען רבי משה'לע איז געגאנגען זיך טובל'ן‪ ,‬פלעגן אסאך מענטשן‬ ‫זיי אויסגע'משל'ט די צורה וואס ער האט געזען‪ .‬האבן זיי אים‬ ‫מיטגיין‪ ,‬כדי צו פרובירן זיין דער ערשטער נאך אים‪ .‬און ווען רבי‬ ‫געזאגט אז דעם וואס ער האט געזען איז טאקע געווען דער רבי ר'‬ ‫משה איז אריין אין מקוה‪ ,‬האבן שוין מענטשן אנגעהויבן זיך גרייטן‬ ‫אלימלך‪ .‬דעמאלס איז ער געזונט געווארן‪ ,‬ער איז צוריקגעקומען‬ ‫אריינצוגיין תיכף נאך אים‪.‬‬ ‫צו זיינע כוחות‪.‬‬ ‫האט רבי ר' הערש דערציילט‪ ,‬אז איינמאל האט ער מצליח געווען‬ ‫והנער היה משרת‬ ‫צו זיין דער ערשטער נאך רבי משה'לע‪ ,‬ווייל גלייך ווען רבי‬ ‫משה'לע איז ארויסגעקומען פון די מקוה‪ ,‬איז ער אריינגעשפרונגען‬ ‫עס איז באקאנט‪ ,‬אז ווען ער איז אנגעקומען צו הרה"ק רבי ר'‬ ‫אין מקוה‪ ,‬נאך זייענדיג אנגעטון אין אלע מלבושים‪ .‬דעמאלס איז‬ ‫מענדעלע רימנובער זצ''ל‪ ,‬האט ער אלץ געהאט חשק אים צו‬ ‫ער נתהפך געווארן לאיש אחר‪ .‬ער האט אפגעלאזט די שניידעריי‪,‬‬ ‫באדינען‪ ,‬אבער עס איז אים קיינמאל נישט אויסגעקומען אים צו‬ ‫און איז נאכגעגאנגען נאך רבי משה'לע‪ ,‬כדי צו מקבל זיין א דרך‬ ‫באדינען‪ .‬איינמאל האט דער גבאי געדארפט אוועקפארן‪ ,‬האט ער‬ ‫אין עבודת ה'‪.‬‬ ‫געבעטן רבי ר' הערש זאל צוגרייטן די בעט‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫געוויזן פונקטליך וויאזוי צוצוגרייטן‪.‬‬ ‫למעשה האט רבי משה'לע פשעווארסקער געהייסן רבי ר' הערש‬ ‫ער זאל גיין צו הרה"ק רבי ר' מענדעלע רימנובער זצ"ל‪.‬‬ ‫צופרי האט רבי ר' מענדעלע געפרעגט ווער עס האט צוגעגרייט‬ ‫זיין בעט‪ .‬האט דער גבאי געענטפערט אז דער ר' הערש‪ .‬האט רבי‬ ‫צבי לצדיק‬ ‫ר' מענדעלע געהייסן‪ ,‬אז פון יעצט און ווייטער זאל ער טאקע‬ ‫הגה"ח ר' שלום בראנדער ע"ה האט דערציילט דעם נוסח‪ :‬רבי ר'‬ ‫צוגרייטן די בעט‪ .‬אזוי איז ער צוביסלעך געווארן רבי ר'‬ ‫הערש האט זיך געלערנט שניידעריי‪ ,‬אבער אים האט אלץ געצויגן‬ ‫מענדעלע'ס משרת‪.‬‬ ‫צו עפעס העכערס אין עבודת ה'‪ .‬אין טארנא זענען געווען‬ ‫עס שטייט אין בארות המים‪ ,‬אז רבי ר' מענדעלע האט געזאגט די‬ ‫תלמידים און חסידים פון רבי ר' אלימלך זצ''ל‪ ,‬און עס האט זייער‬ ‫לשון הפסוק אין תהלים אויף רבי ר' הערש‪' ,‬הולך בדרך תמים הוא‬ ‫געצויגן רבי ר' הערש צו זיי‪ .‬די תלמידים פלעגן יעדן ערב שבת‬ ‫ישרתני'‪.‬‬ ‫נאכן מקוה זיך צוזאמקומען אין א שענק‪ ,‬און געזעסן צוזאמען און‬ ‫געשמועסט חסידות‪ .‬רבי ר' הערש האט געהאט גרויס חשק צו זיין‬ ‫ישב על כסא קדשו‬ ‫דארט און צוהערן‪ ,‬פלעגט ער אלץ גיין אהין‪ ,‬און פרובירן זיי צו‬ ‫אמאל האט רבי ר' מענדעלע גע'חלומ'ט‪ ,‬אז דער מלאך מט"ט האט‬ ‫באדינען‪ ,‬ברענגען כוסות משקה וכדו'‪ ,‬און דורכדעם האט ער‬ ‫אוועקגעזעצט זיין תלמיד‪ ,‬רבי ר' הערש‪ ,‬אויף זיין אייגענעם‬ ‫מצליח געווען מיטצוהאלטן זייערע שמועסן‪ .‬אזויווי זייערע‬ ‫בענקל‪ .‬ווען די תלמידים האבן דאס געהערט‪ ,‬האבן זיי אים מייעץ‬ ‫ווערטער זענען געווען זייער טייער ביי אים‪ ,‬פלעגט ער זיך אלץ‬ ‫געווען ער זאל אוועקפארן פון רימנוב‪ ,‬כדי ער זאל מער נישט זיין‬ ‫צואיילן מיט א זריזות‪ ,‬כדי ער זאל נישט פארפאסן קיין שום‬ ‫א‬ ‫ביי רבי ר' מענדעלע‪ .‬דער ראפשיצער רב זצ''ל האט מסביר געווען‪,‬‬ ‫שמועס פון זיי‪.‬‬ ‫שכינה מדברת‬ ‫אז דאס איז כדי דער רבי זאל האבן אריכות ימים‪ ,‬און זיין זיך‬ ‫געפינען אין רימנוב זאל נישט שאטן דעם רבינ'ס אריכות ימים‪.‬‬ ‫הגה"צ ר' אלחנן האלפערן ז"ל האט דערציילט‪ :‬דער שינאווער רב‬ ‫זצ"ל איז אמאל געווען ביי רבי ר' הערש‪ ,‬און ער איז געשטאנען‬ ‫למעשה איז רבי ר' מענדעלע נסתלק געווארן י"ט אייר תקע"ה‪ ,‬און‬ ‫אונטער זיין בענקל‪ .‬איידער רבי ר' הערש האט אנגעהויבן זאגן‬ ‫עס האט זייער וויי‪-‬געטון פאר רבי ר' הערש אז מען האט אים נישט‬ ‫תורה האט ער געהערט ווי רבי ר' הערש זאגט דעם פסוק אין‬ ‫געלאזט זיין אין רימנוב‪ .‬ער האט געהאלטן‪ ,‬אז ווען ער וואלט‬ ‫תהלים‪" ,‬אשמעה מה ידבר הא‪-‬ל" ‪ -‬איך גיי הערן וואס דער‬ ‫געווען דארט און משמש געווען זיין רבי'ן‪ ,‬וואלט ער געקענט‬ ‫אויבערשטער גייט זאגן‪.‬‬ ‫משתדל זיין פאר זיין אריכות ימים‪.‬‬ ‫ובני ישראל הלכו ביבשה בתוך הים‬ ‫רבי ר' מענדעלע'ס זון‪ ,‬הרה"ק רבי נתן לייב זצ"ל‪ ,‬האט נישט‬ ‫געוואלט זיין ממלא מקום‪ ,‬וויבאלד ער האט געוואוסט אז זיין‬ ‫ווען רבי הערש פלעגט אנהייבן זאגן תורה‪ ,‬פלעגט ער אלץ אנהייבן‬ ‫טאטע האט געוואלט אז רבי ר' הערש זאל ווערן ממלא מקום‪.‬‬ ‫פון 'מעשה בראשית'‪ .‬ער איז געגאנגען ווייטער און ווייטער‪ ,‬ביז ער‬ ‫איז אנגעקומען צו די פרשת השבוע‪ ,‬און געזאגט תורה אויף די‬ ‫למעשה‪ ,‬ווילאנג דער ראפשיצער רב האט געלעבט‪ ,‬איז רבי ר'‬ ‫פרשה‪.‬‬ ‫הערש געווען נכנע אונטער אים‪ .‬נאכן ראפשיצער רב'ס הסתלקות‪,‬‬ ‫י"א אייר תקפ"ז‪ ,‬האט רבי ר' הערש אנגעהויבן צו פירן‪.‬‬ ‫האט דער וויזניצער רבי זצ"ל‪ ,‬דער תורת מרדכי‪ ,‬דערציילט‪ :‬אמאל‬ ‫שבועות האט רבי ר' הערש געזאגט תורה‪ ,‬און ווי זיין מנהג האט‬ ‫*‬ ‫ער אנגעהויבן פון בריאת העולם‪ ,‬ער האט דערציילט די גאנצע‬ ‫אמאל האט דער ראפשיצער רב געבעטן זיין רבי'ן‪ ,‬רבי ר'‬ ‫מעשה פון אברהם יצחק ויעקב‪ ,‬ביז ער איז אנגעקומען צום סיפור‬ ‫מענדעלע‪ ,‬אז ער זאל אים בענטשן‪ .‬רבי ר' מענדעלע האט‬ ‫יציאת מצרים‪ ,‬און נאכדעם קריעת ים סוף‪ .‬ווען ער איז אנגעקומען‬ ‫ארויפגעלייגט זיין לינקע האנט אויפן ראפשיצער רב'ס קאפ‪ .‬האט‬ ‫צו קריעת ים סוף האט ער אזוי אויפגעהויבן דעם גאנצן עולם‪ ,‬אז‬ ‫דער ראפשיצער רב געבעטן אז ער זאל לייגן זיין רעכטע האנט‪.‬‬ ‫אלע האבן אויפגעהויבן די עקן פון די מלבושים‪ ,‬ווייל עס האט זיך‬ ‫האט רבי ר' מענדעלע געענטפערט‪" :‬זאלסט וויסן‪ ,‬מיין רעכטע‬ ‫זיי געדאכט אז זיי גייען יעצט אריבער דעם ים סוף‪.‬‬ ‫האנט איז אוועקגעלייגט פאר מיין תלמיד‪ ,‬ר' הערש‪ ,‬אזויווי דער‬ ‫עמוד אש להאיר‬ ‫אר"י הק' האט געזאגט‪ ,‬אז דער עיקר פארוואס ער איז געקומען‬ ‫אויף דער וועלט איז צוליב זיין תלמיד‪ ,‬רבי חיים וויטאל‪ ,‬אזוי אויך‬ ‫דער בילגורייער רב זצ"ל האט דערציילט‪ ,‬וואס ער האט געהערט‬ ‫איך‪ ,‬בין געקומען אויף דער וועלט נאר וועגן מיין תלמיד‪ ,‬ר' הערש"‪.‬‬ ‫איש מפי איש ביזן שינאווער רב זצ"ל‪ ,‬אמאל איז דער שינאווער‬ ‫רב געווען ביי רבי ר' הערש אויף שבת פרשת החודש‪ ,‬און ער האט‬ ‫*‬ ‫געוואלט בלייבן זען ווי רבי ר' הערש גייט באקן מצות ראש חודש‬ ‫עס שטייט אין מאמר מרדכי‪ ,‬וואס הרה"ק רבי מאטעלע‬ ‫ניסן‪ .‬ראש חודש נאכן דאווענען איז דער שינאווער רב געגאנגען‬ ‫סלאנימער זצ"ל האט דערציילט‪ ,‬אז דער ערשטער בעלזער רב‬ ‫צו זיין אכסניא‪ ,‬ער האט שנעל טועם געווען עפעס‪ ,‬און איז גלייך‬ ‫זצ''ל ‪ ,‬דער שר שלום‪ ,‬האט געזאגט‪ ,‬אז אויף די שטערן פון רבי ר'‬ ‫צוריקגעגאנגען צו רבי ר' הערש'ס שטוב‪ .‬האט ער געזען‪ ,‬אז ווען‬ ‫הערש‪ ,‬זענען אויסגעקריצט די ווערטער 'יהושע בן נון משרת‬ ‫רבי ר' הערש איז ארויסגעקומען פון זיין שטוב צו גיין באקן מצות‪,‬‬ ‫משה'‪.‬‬ ‫איז געווען אן 'עמודא דנהורא' העכער זיין קאפ‪.‬‬ ‫רשפי אש שלהבתי‪-‬ה‬ ‫האט דער שינאווער רב ווייטער דערציילט‪ :‬איך האב געטראכט אז‬ ‫עס איז באקאנט‪ ,‬אז רבי ר' הערש איז געווען זייער באהאלטן‪ ,‬מען‬ ‫אפשר איז עס א טעות האב איך אים נאכגעקוקט במשך דעם‬ ‫האט נישט געוואוסט ווי גרויס ער איז‪ .‬ער פלעגט דאווענען מיט א‬ ‫גאנצן וועג‪ ,‬און די עמודא דנהורא האט אים באגלייט דעם גאנצן‬ ‫געוואלדיגן ברען‪ ,‬ער איז ממש געשפרונגען‪ .‬אזוי ווייט‪ ,‬אז עס איז‬ ‫וועג‪ ,‬ביז ער איז אנגעקומען באקן מצות‪ .‬דער שינאווער רב האט‬ ‫געווען דארט אן אויוון‪ ,‬און ער האט געקענט אנכאפן דעם אויוון‪,‬‬ ‫אויסגעפירט‪" :‬אויב ביים באקן מצות ר"ח ניסן האט ער אזוי‬ ‫און שפרינגען מיט דעם‪.‬‬ ‫אויסגעזען‪ ,‬קענען מיר זיך שוין פארשטעלן וויאזוי ער האט‬ ‫אמאל האט מען געוואלט זען צי ער מיינט עס אמת'דיג‪ ,‬האט מען‬ ‫אויסגעזען ביים באקן ערב פסח‪ ,‬און כל שכן פסח ביינאכט בשעת‬ ‫אונטערגעשטעלט א שטיקל‪ .‬מען האט אונטערגעהייצט דעם‬ ‫ער האט געגעסן די כזיתים מצה"‪.‬‬ ‫אויוון‪ ,‬און מ'האט זיך געשטעלט קוקן וואס ער וועט טון‪ .‬למעשה‪,‬‬ ‫לשובע נפשו‬ ‫האט ער געטאנצן אפילו בשעת דער אויוון איז געווען אנגעהייצט‪.‬‬ ‫עס שטייט אין אמרי דבש‪ ,‬וואס ער האט געהערט איש מפי איש‪:‬‬ ‫דעמאלס האט מען געזען אז זיין עבודה איז נישט קיין פשוט'ע‪,‬‬ ‫רבי ר' הערש האט זיך געפירט אחרון של פסח ביי די לעצטע‬ ‫און ער איז גאר דערהויבן‪.‬‬ ‫סעודה‪ ,‬צו עסן אכצן מצות‪ .‬אין דרכי חיים ושלום ‪ -‬מנהגים פונעם‬ ‫והנה אליהו הנביא לקראתו‬ ‫מונקאטשער רב זצ"ל ‪ -‬ווערט געברענגט‪ ,‬אז ער האט געגעסן צוויי‬ ‫האדמו"ר מטאהש זצ''ל האט דערציילט‪ ,‬און אויך הגה"ח ר' שלום‬ ‫און צוואנציג מצות‪.‬‬ ‫בראנדער ע"ה‪ ,‬האט עס דערציילט אזוי‪ :‬דער מיטעלער בעלזער‬ ‫אין מפיהם ומפי כתבם ווערט דערציילט‪ ,‬וואס הרה"ק רבי‬ ‫רב‪ ,‬הרה"ק רבי יושע'לע זצ"ל‪ ,‬האט אמאל געהערט‪ ,‬אז עס איז דא‬ ‫יאנקעלע זצ''ל האט געהערט פון זיין שווער‪ ,‬הרה"ק רבי איציקל‬ ‫א רבי וואס מען מיינט אז ער קען נישט לערנען‪ ,‬אבער ער איז זייער‬ ‫זצ''ל‪ :‬אמאל האט רבי ר' הערש ביי די לעצטע סעודה פונעם יום‬ ‫גרויס [דאס איז געווען רבי ר' הערש]‪ ,‬און ער האט געהאט חשק צו‬ ‫טוב פסח‪ ,‬געגעסן פערציג מצות‪ .‬רבי איציקל האט צוגעלייגט‪ :‬עס‬ ‫פארן צו אים‪ ,‬און אים קענען‪ ,‬האט רבי יושע'לע געבעטן זיין מאמע‬ ‫מוז זיין אז די מצות זענען פארברענט געווארן אין זיינע מעיים‪,‬‬ ‫זאל פועל'ן ביים טאטן‪ ,‬דער שר שלום‪ ,‬אז ער זאל אים געבן רשות‬ ‫ווייל בדרך הטבע איז נישט קיין מציאות צו קענען עסן אזויפיל‬ ‫צו פארן‪ .‬די רביצין מלכה האט דערציילט פאר איר מאן זייער זונ'ס‬ ‫מצות‪.‬‬ ‫בקשה‪.‬‬ ‫עס שטייט אין בארות המים‪ ,‬אז אמאל האט רבי ר' הערש געזאגט‪,‬‬ ‫ווען דער שר שלום האט געהערט זיין זונ'ס בקשה האט ער זיך‬ ‫אז ווען ער שעמט זיך ווען נישט פון דעם המון עם אין בית המדרש‪,‬‬ ‫אנגערופן‪" :‬וואס? ער קען נישט קיין לערנען?! איך קען מעיד זיין‪,‬‬ ‫ב‬ ‫אז אליהו הנביא האט דורכגעלערנט מיט אים כל התורה כולה"‪.‬‬ ‫האט דער סאטמארער רב אויסגעפירט‪" :‬אויב זאל מען דערציילן‬ ‫וואלט ער גענומען די מצות און געמאכט דערמיט נענועים‪ ,‬אזויווי‬ ‫אזא מעשה פאר א מתנגד‪ ,‬נו נו נו‪"...‬‬ ‫מען מאכט מיט די ד' מינים‪ ,‬צוליב חביבות המצוה‪.‬‬ ‫*‬ ‫הכהן הגדול מאחיו‬ ‫עס ווערט געברענגט אין מפי ספרים וסופרים‪ ,‬וואס עס האט‬ ‫נאך ווערט געברענגט אין בארת המים‪ :‬דער מנהג פון רבי ר' הערש‬ ‫דערציילט הגה"ח ר' אליעזר דוד פריעדמאן ע''ה‪ ,‬ארויסצוברענגען‬ ‫יום הקדוש ביינאכט‪ ,‬איידער ער האט זיך געלייגט שלאפן‪ ,‬איז‬ ‫די מידת ההשתוות וואס מען האט געזען ביי רבי ר' הערש‪.‬‬ ‫געווען‪ ,‬אז ער האט געהייסן רופן די נשים זיי צו בענטשן‪ .‬ע"פ רוב‬ ‫הרה"ק רבי מאטעלע נעשכיזער זצ"ל האט אמאל געשיקט זיינע‬ ‫האט ער געהייסן רופן די נשים וואס האבן געשטאמט פון זיין‬ ‫צוויי קינדער‪ ,‬הרה"ק רבי יעקב לייב קאוולער זצ"ל [דער שווער פונעם‬ ‫הייליגן רבי'ן רבי ר' מענדעלע‪ .‬איינמאל איז אויסגעקומען אז זיי‬ ‫טריסקער מגיד זצ"ל]‪ ,‬און הרה"ק רבי איציקל נעשכיזער זצ"ל‪ ,‬זיי זאלן‬ ‫זענען אנגעקומען זייער שפעט‪ ,‬האט ער געהייסן מען זאל רופן‬ ‫גיין צו רבי ר' מענדעלע רימנובער זצ"ל‪ .‬זיי זענען געפארן‪ ,‬און זיי‬ ‫אנדערע נשים‪ ,‬כדי זיי צו בענטשן פארן שלאפן‪ .‬אלע צדיקים וואס‬ ‫זענען דארט געווען פאר עטליכע וואכן‪ .‬ווען זיי האבן מרגיש‬ ‫זענען געווען בימיו‪ ,‬האבן געהאלטן אז דאס איז געווען זייער א‬ ‫געווען אז זיי האבן שוין מקבל געווען השפעות רוחניות‪ ,‬האבן זיי‬ ‫הויכע מדריגה‪.‬‬ ‫מחליט געווען אז עס איז שוין צייט אהיימצופארן‪.‬‬ ‫דער טשערנאבילער רבי זצ"ל פון ארץ ישראל האט דערציילט‪:‬‬ ‫זיי זענען אריינגעגאנגען צו רבי ר' מענדעלע זיך געזעגענען‪ ,‬איידער‬ ‫אמאל איז א פרוי אנגעקומען צום צאנזער רב‪ ,‬איידער ער האט זיך‬ ‫זיי פארן צוריק אהיים קיין נעשכיז‪.‬‬ ‫געשטעלט דאווענען‪ ,‬האט דער גבאי געזאגט אז דער רבי נעמט‬ ‫עס איז געווען א גרויסער מרחק פון רימנוב‪-‬גאליציע‪ ,‬צו נעשכיז‪-‬‬ ‫נישט אויף קיין נשים פארן דאווענען‪ .‬האט זיך די פרוי אנגערופן‪:‬‬ ‫וואהלין‪ .‬פונדעסטוועגן דאך האט רבי ר' מענדעלע געהייסן זיין‬ ‫"וואס הייסט‪ ,‬איך בין געווען ביי רבי ר' הערש‪ ,‬און ער פלעגט יא‬ ‫משרת‪ ,‬רבי ר' הערש‪ ,‬זאל זיי באגלייטן דעם גאנצן וועג אהיים‪ ,‬און‬ ‫אויפנעמען נשים‪ ,‬און דווקא פארן דאווענען"‪.‬‬ ‫ער זאל זיי באדינען מיט וואס זיי דארפן האבן‪ .‬פארשטייט זיך אז‬ ‫ווען מען האט איבערגעזאגט די טענה פארן צאנזער רב‪ ,‬האט ער‬ ‫ער האט אויסגעפאלגט זיין רבי'ן‪ ,‬ער האט זיך ארויסגעלאזט אויף‬ ‫געזאגט‪" :‬ווער קען זיך צוגלייכן צו רבי ר' הערש?! ער איז דאך א‬ ‫דעם לאנגען וועג מקיים צו זיין די באפעל פון זיין רבי'ן‪ ,‬מיט אמונה‬ ‫כהן‪ ,‬און דער כהן גדול איידער ער איז אריין אין עזרת כהנים‪ ,‬איז‬ ‫פשוטה‪.‬‬ ‫ער דורכגעגאנגען די עזרת נשים‪"...‬‬ ‫אינמיטן וועג האט זיך אראפגעלאזט א שווערע רעגן‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫מראה כהן‬ ‫בשום אופן נישט געקענט ווייטער פארן‪ .‬בלית ברירה האבן זיי זיך‬ ‫נאך ווערט געברענגט אין בארת המים‪ :‬בטבע איז רבי ר' הערש‬ ‫אפגעשטעלט אין א אידישן גאסט‪-‬הויז‪ ,‬און זיי האבן מחליט‬ ‫געווען זייער א שטארקער מענטש‪ ,‬ער איז בכלל נישט געווען קיין‬ ‫געווען צו ווארטן דארט ביז דער רעגן וועט זיך אויפהערן‪.‬‬ ‫בעל בכי‪ ,‬אבער יום הקדוש בשעת ער האט געזאגט די עבודה‪ ,‬האט‬ ‫זיי האבן זיך אויפגעהאלטן דארט א טאג‪/‬צוויי‪ ,‬און דער רעגן האט‬ ‫ער געוויינט מיט מורא'דיגע בכיות אשר אין לשער ואין לספר‪.‬‬ ‫נישט אויפגעהערט‪ .‬נאך א וואך צייט האט דער רעגן אויפגעהערט‪.‬‬ ‫מוצאי יום הקדוש בשעת ער איז געזעסן ביי די סעודה צוזאמען‬ ‫וויבאלד זיי האבן זיך נישט געגרייט אויף אזא לאנגען וועג‪ ,‬האבן‬ ‫מיטן עולם‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן‪" :‬אז איך וואלט ווען געקענט‬ ‫זיי נישט געהאט גענוג געלט צו באצאלן פארן בעל אכסניא‪ ,‬און זיי‬ ‫וויינען אזויפיל ווי דער כהן גדול האט געוויינט בשעת די עבודה‪,‬‬ ‫האבן זיך נישט געקענט קיין עצה געבן‪ .‬בעטן דעם בעל הבית ער‬ ‫וואלט איך זיכער מסבב געווען צו ברענגען משיח"‪.‬‬ ‫זאל זיי לאזן איינשטיין בהקפה‪ ,‬האבן זיי נישט געוואלט‪ ,‬ווייל ער‬ ‫וועט זיי אפשר חושד זיין אז זיי ווילן פשוט נישט באצאלן‪ ,‬און עס‬ ‫רעוא דרעוין‬ ‫וועט ארויסקומען א חילול ה'‪ ,‬אז חסידים באצאלן נישט‪.‬‬ ‫עס ווערט געברענגט אין אוצר ישראל [פון הרה"ח ר' ישראל ראזנצווייג‬ ‫ע"ה]‪ :‬אמאל האט רבי ר' הערש געזאגט‪" :‬אין מיין לעבן האב איך‬ ‫בלית ברירה האבן די צוויי זון פון רבי מאטעלע נעשכיזער‬ ‫נאכנישט געטשעפעט א איד‪ .‬אויסער איינמאל ביי שלש סעודות‪,‬‬ ‫אפגעמאכט צו טון הלכה למעשה‪ .‬זיי זענען צוגעגאנגען צו רבי ר'‬ ‫ווען איך האב געזען צוויי מענטשן שמועסן‪ ,‬האב איך איינעם א‬ ‫הערש‪ ,‬און אים פארגעשלאגן ער זאל אנהייבן שפילן מעשה‬ ‫שטופ געגעבן‪ ,‬און איך האב נישט קיין חרטה‪ .‬וויאזוי קען מען‬ ‫רבי'סטעווע‪ ,‬ער וועט זיין דער רבי‪ ,‬און זיי וועלן זיין די גבאים‪ .‬זיי‬ ‫שמועסן אין אזא צייט?!"‬ ‫וועלן אריינפארן אין א דערנעבנדיגע שטאט‪ ,‬און מפרסם זיין אז‬ ‫אין דעם אכסניא געפינט זיך א גרויסער רבי‪ ,‬מען קען קומען בעטן‬ ‫רק שבת"ו יתן ורפא ירפא‬ ‫ברכות און מיט די געלט וואס מענטשן וועלן געבן פאר פדיונות‪,‬‬ ‫עס ווערט געברענגט אין מפיהם ומפי כתבם‪ ,‬וואס איינער האט‬ ‫וועט מען קענען באצאלן דעם גאסט‪-‬געבער‪.‬‬ ‫געהערט פונעם סאטמארער רב‪ ,‬בעל דברי יואל זצ''ל‪ ,‬א פלא פון‬ ‫די צוויי ברידער האבן געטראכט אז זיי וועלן זיך דארפן שטארק‬ ‫א מעשה‪ :‬איינמאל פרייטאג צונאכטס‪ ,‬האט איינער מזכיר געווען‬ ‫איינבעטן ביי אים ער זאל מסכים זיין‪ ,‬אבער לפלא האט רבי ר'‬ ‫א חולה מסוכן ה"י פאר רבי ר' הערש‪ .‬רבי ר' הערש פלעגט זיך אלץ‬ ‫הערש גלייך מסכים געווען‪.‬‬ ‫אויסבעטן מיט גרעסערע געלטער [עס איז באקאנט‪ ,‬אז טייל צדיקים‬ ‫די צוויי ברידער האבן זיך אריינגעלאזט אין שטאט און מודיע‬ ‫האבן נישט געהאלטן פון דעם דרך]‪ .‬דעמאלס האט רבי ר' הערש געבעטן‬ ‫געווען אז עס איז פארהאן א רבי אין די דערנעבנדיגע דארף אין‬ ‫פון דעם וואס האט מזכיר געווען א גרויסן סכום געלט‪ ,‬כדרכו‬ ‫דעם גאסט‪-‬הויז‪ ,‬און מענטשן זענען טאקע געקומען פון‬ ‫בקודש‪ .‬האט זיך דער איד אנגערופן‪" :‬מוצאי שבת וועל איך‬ ‫אינדערפרי ביז ביינאכט און זיך געפראוועט‪ ,‬מעשה רבי‪ ,‬און עס‬ ‫אריבערברענגען דאס געלט"‪.‬‬ ‫האט זיך טאקע אנגעזאמלט א שיינעם סכום‪.‬‬ ‫"ניין"‪ ,‬האט רבי ר' הערש געזאגט‪" ,‬ברענג שוין דאס געלט"‪.‬‬ ‫איידער זיי זענען אוועקגעפארן פון די אכסניא‪ ,‬איז רבי איציקל‬ ‫"עס איז דאך שבת"‪ ,‬האט זיך דער איד געוואונדערט‪.‬‬ ‫צוגעגאנגען מיט זיין ברודער רבי יעקב לייב‪ ,‬און רבי איציקל האט‬ ‫האט רבי ר' הערש באפוילן דעם איד‪ ,‬ער זאל ווייזן פאר א גוי‪ ,‬וואו‬ ‫זיך אנגערופן צו רבי ר' הערש‪" :‬גיבט מיר אויך א ברכה‪ .‬עס איז‬ ‫דאס געלט ליגט‪ ,‬און ער זאל ברענגען דאס געלט צו אים אין שטוב‪.‬‬ ‫ג‬ ‫דערציילט‪ :‬ביים זיידן‪ ,‬דער ישועות יעקב‪ ,‬איז געווען איינגעפירט‪,‬‬ ‫שוין דורך עטליכע יאר פון מיין חתונה‪ ,‬און איך בין נאכנישט‬ ‫אז ווער עס האט געוואלט קומען צו אים אויף א באזוך‪ ,‬האט‬ ‫געהאלפן געווארן"‪.‬‬ ‫געדארפט מודיע זיין פון פאראויס‪ .‬ווען רבי ר' הערש רימנובער‬ ‫רבי ר' הערש האט אים אויסגעהערט בכובד ראש‪ ,‬און איז געווארן‬ ‫האט זיך געגרייט צו קומען‪ ,‬האט זיך דער ישועות יעקב אנגערופן‪:‬‬ ‫שטארק פארטראכט‪ .‬דערנאך האט ער געזאגט‪" :‬אויב גיבט איר‬ ‫"א משרת איז שוין אויך צווישן די רבי'ס‪ "?...‬האט ער געהייסן זיין‬ ‫מיר הונדערט רובל כסף פאר פדיון נפש‪ ,‬וועל איך אייך בענטשן‬ ‫משמש ארויסנעמען אלע בענקלעך פון שטוב‪ ,‬כדי רבי ר' הערש‬ ‫מיט א בן זכר"‪ .‬וויבאלד דאס איז געווען זייער א גרויסער סכום‪,‬‬ ‫זאל נישט האבן וואו צו זיצן‪.‬‬ ‫האט ער געזאגט‪" :‬איך ווייס אז איר האט נישט יעצט אזא גרויסן‬ ‫ווען רבי ר' הערש איז אנגעקומען‪ ,‬און ער האט שוין געהאלטן ביים‬ ‫סכום‪ ,‬אבער אויב זענט איר מקבל נאכצושיקן דאס געלט‪ ,‬וועט‬ ‫אריינגיין אין שטוב פונעם ישועות יעקב‪ ,‬האט ער ארויפגעלייגט‬ ‫איר געהאלפן ווערן"‪.‬‬ ‫זיין האנט אויף די מזוזה‪ ,‬וויבאלד ער האט געוואלט א קוש געבן‪,‬‬ ‫זיי האבן זיך נישט אזוי שטארק מתייחס געווען צו זיינע ווערטער‪,‬‬ ‫ווי עס איז איינגעפירט‪ ,‬אבער ער האט גלייך אראפגענומען די‬ ‫וויבאלד זיי האבן געוואוסט אז ער איז א משרת‪ ,‬און זיי האבן נישט‬ ‫האנט‪ .‬דאס האט זיך איבערגעשפילט עטליכע מאל‪ .‬אזויווי דער‬ ‫געטראכט אז עס איז ערנסט‪.‬‬ ‫ישועות יעקב האט דאס געזען‪ ,‬האט ער אים געפרעגט אלס א‬ ‫ווען זיי זענען אנגעקומען קיין נעשכיז זענען זיי אריין צום טאטן‪,‬‬ ‫ווערטל‪" :‬איר ווילט אפשר פסל'ען מיין מזוזה?! עטליכע וואכן‬ ‫רבי מאטעלע‪ ,‬און דערציילט וואס עס איז פארגעקומען‪ ,‬אז כדי‬ ‫צוריק האב איך עס געגעבן בודק צו זיין פאר א סופר מומחה"‪ .‬און‬ ‫עס זאל נישט זיין קיין חילול ה'‪ ,‬זענען זיי געווען געצווינגען צו‬ ‫כדי אויפצואווייזן אז זיין מזוזה איז כשר‪ ,‬האט ער געהייסן‬ ‫שפילן מעשה רבי‪ ,‬און זיי האבן געבעטן דעם טאטן‪ ,‬אז ער זאל זען‬ ‫אראפנעמען דעם מזוזה‪ ,‬און ער האט געהייסן דעם איינינקל רופן‬ ‫אז אלע ברכות וואס רבי ר' הערש האט געוואונטשן פאר אלע‬ ‫א סופר עס בודק צו זיין‪.‬‬ ‫מענטשן וואס זענען געקומען‪ ,‬זאלן מקויים ווערן‪ ,‬כדי עס זאל‬ ‫אזויווי מען האט געעפנט די מזוזה‪ ,‬האט מען תיכף געזען אז די‬ ‫נישט זיין קיין חשש פון גזל‪ .‬אויך האבן זיי דערציילט בדרך הלצה‪,‬‬ ‫מזוזה איז פסול בלי שום ספק‪ .‬מען האט זיך געכאפט‪ ,‬אז בשעת‬ ‫אז רבי איציקל האט געבעטן א ברכה אויף קינדער‪ ,‬און ער האט‬ ‫מען האט צוריק ארויפגעלייגט דעם מזוזה אויפן טיר‪ ,‬האט מען‬ ‫געבעטן א גרויסן סכום געלט‪ ,‬הונדערט רובל‪.‬‬ ‫נישט ווילנדיג געלעכערט איינע פון די אותיות פון די מזוזה מיט א‬ ‫ווי רבי מאטעלע האט דאס געהערט‪ ,‬האט ער געפרעגט‪" :‬נו‪ ,‬איר‬ ‫נאגל‪ .‬עס איז נישט געווען קיין שום שאלה‪ ,‬די מזוזה איז געווען‬ ‫האט אים צוגעזאגט עס צו געבן?"‬ ‫פסול‪.‬‬ ‫האט זיך רבי איציקל צעשמייכלט און געזאגט‪" :‬איך האב אים‬ ‫דער ישועות יעקב איז מורא'דיג נתפעל געווארן דערפון‪ ,‬האט ער‬ ‫גארנישט צוגעזאגט‪ ,‬ער איז דאך סתם א משרת‪ ...‬ער קען דען‬ ‫גלייך געהייסן אריינברענגען א בענקל‪ .‬רבי ר' הערש האט זיך‬ ‫וואונטשן?!"‬ ‫אוועקגעזעצט‪ ,‬און מיט א געוואלדיגע אהבה וחיבה האבן זיי זיך‬ ‫אריינגעלאזט אין א שמועס‪.‬‬ ‫האט רבי מאטעלע תיכף געעפנט זיין לעדל‪ ,‬צוזאמן גענומען‬ ‫הונדערט רובל‪ ,‬און עס געגעבן פאר רבי איציקל‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫בשעת דעם שמועס האט דער ישועות יעקב געפרעגט‪" :‬פון‬ ‫באפוילן ער זאל שוין גיין צו רבי ר' הערש‪ ,‬געבן דאס געלט‪ ,‬און‬ ‫וואנעט האט איר געוואוסט אז די מזוזה איז פסול?" האט רבי ר'‬ ‫בעטן א ברכה‪.‬‬ ‫הערש געענטפערט‪ ,‬אז ער האט זיך אזוי מקדש געווען זיינע‬ ‫אברים‪ ,‬אז זיי זאלן נמשך ווערן נאר נאך א מצוה‪ ,‬און בשעת ער‬ ‫ער האט פארשטייט זיך געפאלגט דעם טאטן‪ ,‬אבער רבי ר' הערש‬ ‫האט געוואלט קושן דעם מזוזה‪ ,‬האט ער געזען אז זיינע הענט ציען‬ ‫האט נישט געוואלט נעמען דאס געלט‪" .‬אויפן וועג האט איר מיר‬ ‫נישט דערצו‪ ,‬פון דעם האט ער פארשטאנען אז די מזוזה איז פסול‪.‬‬ ‫געבעטן איך זאל פירן מעשה אדמורו"ת‪ ,‬בין איך געווען רבי‪ .‬אבער‬ ‫איך האב אייך שוין אהיימבאגלייט צו אייער טאטנ'ס שטוב‪ ,‬האב‬ ‫ווען דעם ישועות יעקב'ס אייניקל‪ ,‬רבי צבי הירש‪ ,‬האט דאס‬ ‫איך שוין אויסגעפאלגט וואס מיין רבי האט געהייסן‪ ,‬אז אויפן וועג‬ ‫דערציילט בשעת א סעודה פאר זיינע מענטשן‪ ,‬האט ער‬ ‫זאל איך אייך באדינען מיט אלעם וואס איר דארפט האבן‪ .‬יעצט‬ ‫אויסגעפירט‪" :‬אלע זענען נתפעל געווארן פון דעם מופת פון דעם‬ ‫בין איך שוין א פשוט'ער מענטש כאחד האדם"‪ .‬און ער האט נישט‬ ‫מזוזה‪ .‬איך בין אבער נתפעל געווארן‪ ,‬ווייל איך האב מיך מתבונן‬ ‫געוואלט נעמען דאס געלט‪ .‬ווען רבי איציקל איז צוריקגעקומען‬ ‫געווען פון רבי ר' הערש'ס מידת השתוות‪ ,‬סיי דאס וואס מען האט‬ ‫צום פאטער‪ ,‬רבי מאטעלע נעשכיזער‪ ,‬האט ער זיך מורא'דיג‬ ‫אים מבזה געווען‪ ,‬און נישט געגעבן קיין בענקל‪ ,‬וואס איז געווען א‬ ‫מצטער געווען‪ .‬רבי מאטעלע האט אים געזאגט‪ ,‬אז ער האט‬ ‫גרויסער בזיון פאר אים‪ ,‬און סיי שפעטער נאך די מעשה מיט די‬ ‫פארפאסט א שעת הכושר‪ .‬און ער איז טאקע נסתלק געווארן רח''ל‬ ‫מזוזה ווען מען האט אים שוין מורא'דיג מכבד געווען‪ ,‬האט זיך‬ ‫אן איבערלאזן קינדער‪.‬‬ ‫נישט אנגעזען אויף אים קיין שום חילוק‪ .‬דאס איז געווען דער‬ ‫גרעסטער מופת!"‬ ‫כולן שוין לטובה‪...‬‬ ‫דער ישועות יעקב‪ ,‬דער לעמבערגער רב ז"ל‪ ,‬האט געהאט אן‬ ‫זכותם יגן עלינו ועל כל ישראל‬ ‫אייניקל‪ ,‬הרה"ג רבי צבי הירש אורנשטיין ז"ל‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫עריכת והפצת הגליון סיפורי צדיקים‬ ‫של הרה"ק רבי צבי הערש מרימנוב זצ''ל‬ ‫נתנדב ע"י מוה"ר ר' אברהם נתן לאנגסאם הי"ו‬ ‫זכות הצדיקים יגן עליו ועל משפחתו להתברך בבני חיי ומזוני רויחי וכל מילי דמיטב‬ ‫להערות והארות יפנו להמספר הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א ‪ 845-274-1658‬עריכה והגהה ע''י הרב יששכר יואל אונגער הי''ו ‪845-596-8865‬‬ ‫ד‬ ‫צו באקומען די גליון ‪MlavaMalka@gmail.com‬‬