gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫פרשת‬ ‫חיי שרה‬ ‫כ"ז מרחשון תשפ"ז‬ ‫מוצ"ש ר"ת‬ ‫מוצ"ש גאונים‬ ‫הדלקת נרות‬ ‫‪5:37‬‬ ‫‪5:16‬‬ ‫‪4:09‬‬ ‫שלמה יודא לעפקאוויטש‬ ‫יבים‬ ‫ֲח ִב ׂ ִ‬ ‫ִי ְש ָר ֵאל‬ ‫די‬ ‫א נאנטע בליק‬ ‫איבער די‬ ‫ענערדזשי‪-‬‬ ‫אנגעפילטע‬ ‫חביבים‬ ‫מעמבערס‬ ‫ארנישט וועט זיי‬ ‫יָפ ָה ש ִי ׂחָת ָן ֶׁשל עַבְדֵי א ָבוֹת ‪ //‬הוּא הָא ִ ׁ ּשָה א ֲ ֶׁשר הֹכִיח ַ ה'‬ ‫שידוך איז‬ ‫א‬ ‫צו‬ ‫אז‬ ‫ישט אפשטעלן‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫איבער שידוכים‬ ‫באשערט‬ ‫עלפן א צווייטן איד‪.‬‬ ‫טעמפאר הילל‬ ‫אר חביבים‬ ‫זונטאג–מאנטאג‪,‬‬ ‫נומער ‪ // #553‬פר' חיי שרה תשפ"ז לפ"ק‬ ‫‪Unit 4 2a Northfield Road,‬‬ ‫‪London N16 5RN‬‬ ‫‪Tel: 020 39 815 815‬‬ ‫‪Fax: 020 3670 3882‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪Email: shabboslondon@gmail.com‬‬ ‫רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫© כל הזכיות שמורות‬ ‫למעשה גערעדט‬ ‫‪6‬‬ ‫אפיס שעות‪:‬‬ ‫‪8‬‬ ‫זונטאג ביז מיטוואך‪ :‬פון ‪ 1‬ביז ‪ 4‬נאכמיטאג‪,‬‬ ‫על הפרק‬ ‫דאנערשטאג‪ :‬פון ‪ 12‬מיטאג ביז ‪ 11‬ביינאכט‬ ‫אין אנדערע שעות ביטע לאזט א מעסעדזש‬ ‫און מיר וועלן אייך צוריקרופען‬ ‫‪10‬‬ ‫מודעות דעדליין‪:‬‬ ‫מללו מילא‬ ‫גרייטע מודעות‪ 8:00 :‬דאנערשטאג נאכט‪.‬‬ ‫מודעות וואס דארפן נאך א נוסח אדער דעזיין‪:‬‬ ‫‪ 4:00‬דאנערשטאג נאכמיטאג‬ ‫‪18‬‬ ‫עס איז ראטזאם צו רעזערווירן ווי פריער‬ ‫ותימרון חידושא‬ ‫אייך צו קענען צושטעלן די בעסטע סערוויס‬ ‫‪18‬‬ ‫‪26‬‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫אונזער גליון איז דא צו באקומען יעדע‬ ‫‪20‬‬ ‫וואך ביי די פאלגענדע אדדרעסן‪:‬‬ ‫פארזעצונג‬ ‫‪Getters‬‬ ‫‪Tannug -‬‬ ‫‪Dunsmure Road‬‬ ‫‪St Kildas Road‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫‪34‬‬ ‫‪Kol Tov–Dunsmure‬‬ ‫‪Road‬‬ ‫‪Watermint Grocery‬‬ ‫‪Makolet–High St‬‬ ‫‪37‬‬ ‫‪Breuer & Spitser‬‬ ‫‪Outside 52 Darenth‬‬ ‫חמרא טבא‬ ‫‪Egg Stores‬‬ ‫‪Outside‬‬ ‫‪41 Leadale Road‬‬ ‫– ‪Kosher Mart‬‬ ‫‪37‬‬ ‫‪Craven Park Rd‬‬ ‫‪86 Cazenove Road‬‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫‪Carmel–111 Craven‬‬ ‫סאטמאר‬ ‫‪Park Road‬‬ ‫‪42 Craven Walk‬‬ ‫סאטמאר‬ ‫‪Carmel–143‬‬ ‫‪40‬‬ ‫‪Clapton Common‬‬ ‫‪67 Heathland Road‬‬ ‫מחשבות‬ ‫סאטמאר‬ ‫‪Hype–Hillwood‬‬ ‫סקווירא ‪47 East Bank‬‬ ‫‪Indigs Bakery‬‬ ‫מתיקא כדובשא‬ ‫‪56‬‬ ‫‪Kosher Spot‬‬ ‫‪87 Egerton Road‬‬ ‫באבוב‬ ‫‪Kleins mini market‬‬ ‫‪11 Elm Park Avenue‬‬ ‫‪57‬‬ ‫חברה ש''ס‬ ‫‪89 Stamford Hill‬‬ ‫ווער געדענקט‬ ‫וויזניץ‬ ‫‪121 Clapton‬‬ ‫ויזניץ לונדון ‪Common‬‬ ‫‪Stamford Lodge‬‬ ‫‪44‬‬ ‫‪26 Lampard Grove‬‬ ‫‪58‬‬ ‫‪Warwick Court‬‬ ‫פשעווארסק‬ ‫ואלין מליא‬ ‫‪45 Moundfield‬‬ ‫‪Yetev Lev Court‬‬ ‫ביאלא ‪Road‬‬ ‫‪Carlton Mansions‬‬ ‫‪60‬‬ ‫‪Vartery area‬‬ ‫למען תספר‬ ‫‪Symour Ct‬‬ ‫ביהמ''ד קנה בושם‬ ‫‪45 Heathland Road‬‬ ‫‪Fairview Grocery‬‬ ‫פינטער'ס‬ ‫‪Berrys‬‬ ‫ביהמ"ד אבני קודש‬ ‫‪Holmwood‬‬ ‫‪34 Theydon Road‬‬ ‫‪Hatzlacha Grocery‬‬ ‫קלארשטעלונג‪ :‬שבת בשבתו אויסגאבע איז געאייגענט אהיימצונעמען‬ ‫רוזין ‪33 Paget Road‬‬ ‫לכבוד שבת פאר די משפחה צו הנאה האבן און נישט צו טראגן אין די בתי‬ ‫מדרשים און זיכער נישט צו ליינען בשעת'ן דאווענען‪.‬‬ ‫מקואות און געשעפט אייגנטומער‪ :‬פאר סיי וועלכע‬ ‫הערות אדער אינפארמאציע בנוגע דעליווערי'ס און‬ ‫דיסטריוביושען ביטע רופט‪07894907879 :‬‬ ‫‪2‬‬ ‫ִמִד�ֵַת ַָה ַַרֲחֲִמִים ַעִָל ֵינּו � ִַהֵתְְּגִַל�ְְּגְִל�ִי‪ּ .‬וְִלִִּפְנ ֵי קּונְֵֹך ְֵת�ְֲחִנ ָ ֵ�ֵתנּו �ַהִַּפִי �ִלִי‪ּ .‬וְב �ְַעַד ַעִַמ �ְֵך ְ ַַרֲחֲִמִים ַשֲַאֲִלִי‪.‬‬ ‫ְמ ע ֹו תֵ י ֹנ ּו ְְּב ֹנ ֹא ְדְ ָָך ִלִ ְְה י ֹו ת ‪:‬‬ ‫ִֹש ֹי ם ִּדִ ְ‬ ‫ֶׁשֶ ָּתָ ִ‬ ‫אלופי אלפי ישראל קוקן ארויס צו פועל'ן ישועות ורפואות‬ ‫וצרכי עמך ישראל המרובים ביים "מופת הדור" הרה"ק‬ ‫רבינו בעל מנוחת אשר מ'טשענגער זי"ע וואס האט‬ ‫געהאט דעם "שליסל" לשערי שמים לו ולדורות הבאים‬ ‫טויזנטער אידן וועלן אויסגיסן דאס הארץ אינעם עיר הישועות טשענגער ביים ציון הקדוש ביומא דהילולא‬ ‫רבה – השתקקות ביי אידן וועלכע דארפן געהאלפן ווערן מיט זש"ק און אידן וואס קוקן ארויס צו זען פון זייערע‬ ‫קינדער אידיש נחת – צענדליגער אידן זענען אליינס עדות אויף אויסטערלישע רפואות וואס מען זעט שלא כדרך‬ ‫הטבע – באקאנטע ישועות בעניני שידוכים וואס זענען גע'פועל'ט געווארן אין טשענגער – פתח שערי שמים!‬ ‫ֵּט ה ָא ֵׁשֵ " ר‬ ‫ַמ ֵ‬‫וְ ַה ח ֹו ִנ ִי ם ָָע ָלָ י ו ַ‬ ‫א יג ר " א דב י ה י ל ו ל א ‪:‬‬ ‫שטראם פון הונדערטער אידן‬ ‫ערווארטעט צום שב"ק פ' תולדות בערב‬ ‫גראנדיעזער "בנין ההילולא"‬ ‫יומא דהילולא אינעם עיר הישועות צום‬ ‫צו אקאמאדירן גרעסערע‬ ‫התרגשות'דיגן "שבת טשענגער"‬ ‫מאורעות ומעמדי קודש ווערט‬ ‫שבת קודש פרשת תולדות‪ ,‬ערב יומא דהילולא‪ ,‬וועט ווערן אפגעהאלטן אויף געהויבענעם‬ ‫פארנעם אינעם עיר הישועות טשענגער – איז ערווארטעט צו זיין א שבת פון ישועות און‬ ‫שוין אויפגעשטעלט אויפ'ן‬ ‫התרוממות הנפש צוגעשטעלט מיט אלע צרכים בגשמיות וברוחניות אויפן העכסטן ניווא‬ ‫שטח דורך די ארטיגע פירמעס‬ ‫"בנין ההילולא" וואס ווערט סעפעציעל געבויט צו דינען די גרעסערע‬ ‫אייער ישועה ווארט אייך בעז"ה אפ אין טשענגער‪:‬‬ ‫כינוסים האלט שוין אינמיטן העפטיגע בוי‪-‬ארבעט צו זיין גרייט בעוד‬ ‫מועד – פילע ארטיגע פירמעס געפונען זיך שוין אויפ'ן שטח צייטליך‬ ‫ווארט נישט אויף‬ ‫אהערצושטעלן בשלימות די צרכי ציבור המשטתחים‬ ‫מינוט‬ ‫לעצטע‬ ‫די‬ ‫רופט היינט און פארזיכערט אייער פלאץ!‬ ‫בלויז קלענערע צאל פלעצער נאך אוועילעבל‬ ‫נאך מאסיווער אפרוף ביים ציבור איבער די גאנצע וועלט‬ ‫צּו ַרַעזַעַרּוּויַרן ַרּוִּפט ַהיינט‪:‬‬ ‫דרכי צדיקים‪020.8051.2424 :‬‬ ‫‪3‬‬ ‫רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫פונעם רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫ביני ובינך מה הוא ‪//‬‬ ‫מען דארף וויסן 'וויאזוי' צו געבן שוחד‬ ‫עס נישט געלונגען‪ ..‬שוין‪ ,‬מאכט זיך אזוינס‪''...‬‬ ‫אנגעטון‪ ,‬א ווארעמע קוטשמע‪ ,‬א שאל‪ ,‬שטיוול‪ ,‬א‬ ‫א נייער מעיאר איז אין יענע טעג אויפגענומען‬ ‫דערביי נעמט ר' חיים ארויס טויזנט רובל און‬ ‫שירעם וכו'‪...‬‬ ‫געווארן אין שטאט בריסק‪ ,‬און קיין גרויסער אוהב‬ ‫דערלאנגט דאס פארן מעיאר; ער איז געקומען‬ ‫זעענדיג ווי דער מעיאר וואונדערט זיך רופט זיך‬ ‫ישראל האט ער נישט אויסגעקוקט צו זיין‪ ,‬כאטש‬ ‫מקיים זיין דעם וועט‪ .‬צום ערשט האט דער מעיאר‬ ‫ר' חיים אן‪'' :‬איך האף דער מעיאר וועט מיר מוחל‬ ‫וואס ער האט עס נישט ארויסגעזאגט אינגאנצן אפן‪.‬‬ ‫דאס נישט געוואלט נעמען‪ ,‬זאגנדיג אז דאס איז‬ ‫זיין פארן קומען אזוי ווינטערדיג אנגעטון‪ ,‬די מעשה‬ ‫פון די ערשטע הוראות וואס ער האט ארויסגעגעבן‬ ‫בלויז געווען א ווערטל‪ ,‬אבער נאך צוויי מינוט איז‬ ‫איז אז איך האב געהאט א באבע א גרויסע צדיקת‪ ,‬זי‬ ‫איז געווען אז ביז דרייסיג טעג מוז די ארטיגע חדר‬ ‫שוין דאס געלט געלעגן ביי אים אין האנט‪.‬‬ ‫איז די נאכט געקומען צו מיר אין חלום און געזאגט‬ ‫ווערן פארמאכט אויף שלאס און ריגל‪ .‬ער האט‬ ‫פארן ארויסגיין האט ר' חיים אים געגעבן א זאג‬ ‫אז כאטש עס איז אינמיטן זומער גייט זיך היינט‬ ‫געטראפן פילע תירוצים דערצו; ס'איז צו אנגעפילט‪,‬‬ ‫אזוי דרך אגב‪'' :‬פארגעס נישט צו ביטע לאזן אפן‬ ‫אראפלאזן א שלאקס רעגן באגלייט מיט פראסטיגע‬ ‫די מלמדים זענען נישט גענוג געלערנט אא''וו‪.‬‬ ‫דעם חדר‪''....‬‬ ‫קעלט‪ ...‬דעריבער האב איך זיך אנגעטון אזוי‪''.‬‬ ‫די אידן האבן אנגענומען די נייעס זייער שווער‪,‬‬ ‫און דער חדר איז אפן געבליבן!‬ ‫דער מעיאר האט דאס אוודאי נישט געוואלט‬ ‫אבער מען האט זיך גלייך גענומען צום אלטן מיטל‬ ‫אפקויפן‪ ,‬און גע'טענה'ט אז דאס איז ריכטיגע 'באבע‬ ‫וואס אידישע קינדער האבן זיך ליידער געמוזט‬ ‫ווייל די חכמה איז נישט בלויז 'וויפיל' שוחד צו‬ ‫מעשיות'‪ ..‬ר' חיים האט זיך אבער געהאלטן ביי‬ ‫אויסלערנען אין גלות; שוחד!‬ ‫געבן‪ ,‬נאר בעיקר 'וויאזוי' צו געבן דעם שוחד‪...‬‬ ‫זיינס‪ .‬נאך אפאר מינוט זיך טענה'ן רופט זיך ר' חיים‬ ‫שוין דעם קומענדיגן טאג איז א דעלעגאציע פון‬ ‫***‬ ‫אן‪'' :‬דו ווייסט וואס‪ ,‬איך בין אזוי זיכער מיט מיר‪ ,‬אז‬ ‫ראשי קהילה ארויף צום מעיאר‪ ,‬און געפרעגט מיט‬ ‫מיט אט דעם מעשה איז דער מגיד רבי יענקעלע‬ ‫איך בין גרייט זיך צו וועטן דערויף! איך וועל דיר געבן‬ ‫אפענע רמזים וויפיל געלט ער ברויך האבן צו מבטל‬ ‫גאלינסקי זצ''ל מסביר די מעשה מיט עפרון אין די‬ ‫טויזנט רובל אויב גייט היינט נישט רעגענען‪ .‬אויב‬ ‫זיין דעם גזירה‪ .‬ווי נאר דער מעיאר האט דאס געהערט‬ ‫וואכעדיגע סדרה‪.‬‬ ‫אבער וועט יא רעגענען וועסטו מיר געבן צען רובל‪''..‬‬ ‫איז ער געווארן בייז און זיך אנגערופן‪'' :‬טאמער גייט‬ ‫עפרון האט גע'טענה'ט אז ער וויל בכלל נישט‬ ‫דער מעיאר כאפט נאך איין בליק ארויס פון‬ ‫איינער פרובירן צו מציע זיין שוחד וועט זיך יענער‬ ‫נעמען קיין געלט‪ ,‬אבער האט געלאזט פאלן הויך אז‬ ‫פענסטער וואו די זון שיינט מיט אירע שטערקסטע‬ ‫טרעפן אין טורמע! איר זענט פארבליבן מיט בלויז‬ ‫באמת איז דער פרייז ארבע מאות שקל כסף!‬ ‫שטראלן און גייט תיכף איין אויפן דיעל‪ ,‬בפרט אז ער‬ ‫‪ 29‬טעג ביז דער חדר מוז ווערן פארשפארט!''‬ ‫אברהם אבינו האט פארשטאנען דעם רמז‪ ,‬און‬ ‫האט כמעט נישט וואס צו דערלייגן; ער לייגט נאר‬ ‫די אידן זענען פון דארט ארויס שטארק צעבראכן‪,‬‬ ‫זיכער געמאכט אז דאס געלט זאל אנקומען צו אים‬ ‫אריין צען רובל אין צייט וואס דער רב וועט געבן‬ ‫און האבן גראד געוואנדן זייערע טריט צום רב‪,‬‬ ‫'עובר לסוחר' – ער האט דאס געגעבן פאר א פיפיגן‬ ‫טויזנט‪.‬‬ ‫דער גרויסער גאון רבי חיים בריסקער זצוק''ל‪ ,‬אים‬ ‫סוחר‪ ,‬און אים געבעטן ער זאל זיכער מאכן אז דאס‬ ‫צום סוף געבט זיך דער רב א רוף אן‪'' :‬יעצט צום‬ ‫פארציילנדיג די דילעמע אין וואס זיי געפינען זיך‪ .‬ר'‬ ‫געלט קומט אן צו עפרונ'ען אויף א שיינע וועג‪ ,‬און‬ ‫ענין וועגן וואס איך בין געקומען‪''..‬‬ ‫חיים האט זיי אויסגעהערט אבער איז בכלל נישט‬ ‫די מערת המכפילה איז וואונדערליך געווארן זיינס‪...‬‬ ‫דער מעיאר כאפט גלייך און זאגט‪'' ,‬אויב וועגן‬ ‫דערשראקן געווארן‪'' .‬לאזט דער ענין פאר מיר‪'',‬‬ ‫***‬ ‫די חדר איז א שאד דיין צייט‪ ,‬ביז ‪ 28‬טעג איז עס‬ ‫האט ער זיי רואיג געזאגט‪'' .‬זאגט מיר נאר וויפיל איז‬ ‫די חכמה פון אידישע קינדער האט אייביג‬ ‫פארשפארט!''‬ ‫מען געווען גרייט צו באצאלן פארן מעיאר?''‬ ‫ארויסגעשטארצט‪ ,‬ווי מען האט טאקע געזען‬ ‫''איך האב פארשטאנען אזוי‪ '',‬זאגט דער רב‪.‬‬ ‫''טויזנט רובל‪ '',‬איז געווען דער אנטווארט‪ ,‬און ר'‬ ‫אין גלות ביי אזעלכע סארט פעלער‪ .‬אבער ווען‬ ‫''אבער איך האב געפילט ווי איך דארף טון מיין‬ ‫חיים האט זיי אפגעזעגנט‪.‬‬ ‫די 'חכמה' שטעלט זיך צוזאם מיט 'חסד'‪ ,‬קומט‬ ‫השתדלות‪ .‬פיין‪ ,‬זיי געזונט‪''.‬‬ ‫אויפצומארגנס הערט זיך א קלאפ ביים מעיאר'ס‬ ‫דערפון ארויס א 'חביבים' ארגאניזאציע‪ ,‬וואס טוען‬ ‫ר' חיים גייט ארויס‪ ,‬די גאנצע טאג קוקט דער‬ ‫טיר‪ ,‬און זיין סעקרעטאר קומט אים זאגן אז דער‬ ‫העלפן אידישע קינדער אין פעלער וואו מען דארף‬ ‫מעיאר ביי פענסטער‪ ,‬און ווען עס באווייזן זיך דריי‬ ‫אידישער רב וויל אריינקומען‪ .‬דער מעיאר געבט‬ ‫האבן דעם אידישן קאפ און פארשטיין צום פאך‪.‬‬ ‫שטערנס און קיין זכר פון רעגן איז נישט דא איז ער‬ ‫ערלויבעניש און ר' חיים בריסקער קומט אריין‪.‬‬ ‫אויך שטעלן מיר אהער א רייכער ארטיקל איבער‬ ‫צעפרידן ביי זיך אז ער האט געווינען די וועט‪.‬‬ ‫דער מעיאר כאפט א בליק אויפן רב און ער‬ ‫שידוכים‪ ,‬לערנענדיג איבער דעם שידוך פון אונזער‬ ‫ויהי ממחרת‪ ,‬דער אידישער רב איז ווידער דא‪.‬‬ ‫מיינט אז עפעס חלומ'ט ער דא; עס איז היינט גאר‬ ‫טאטן יצחק און מאמע רבקה‪.‬‬ ‫''נא‪ ,‬וואס טוט זיך מיט דיין באבע?‪ ''...‬טרייבט דער‬ ‫א הייסע זומער טאג‪ ,‬די זון אינדרויסן באקט אויף‬ ‫זאלט איר אלע האבן א ליכטיגן שבת‬ ‫מעיאר שפאס‪.‬‬ ‫אן עקסטרעם הויכע גראד‪ ,‬און דער רב שפאצירט‬ ‫דער רעאדקטאר‬ ‫''איך ווייס נישט פארוואס‪ ,‬אבער דאס מאל איז‬ ‫אריין ווי אינמיטן א שניי בליזיט; א דיקע מאנטל‬ ‫‪4‬‬ ‫דאנקט דעם באשעפער און‬ ‫בעט אויף ווייטער‪ ,‬איר זאלט‬ ‫ציפערן וואס איר‬ ‫ווייסט מעגליך נישט‬ ‫דערפון קיינמאל נישט וויסן!‬ ‫‪20‬‬ ‫‪300‬‬ ‫‪4630‬‬ ‫‪142‬‬ ‫‪55‬‬ ‫‪25‬‬ ‫‪350 52‬‬ ‫פלעשער פון פרישע‬ ‫דזשוס און סמודיס‬ ‫פאר חולי ישראל‬ ‫‪35‬‬ ‫קינדער ביי די אק‪-‬‬ ‫בעקעריי‬ ‫וואוטשער קארטלעך‬ ‫טיוויטעטן נאך שולע‪.‬‬ ‫אנגעפילט וועכנטליך‬ ‫‪ 71‬פאמיליעס‬ ‫דאס אלעס ווערט געטון פאר‬ ‫מתנות און געשמאקע‬ ‫פעקעלעך חודשליך‬ ‫‪55‬‬ ‫‪35‬‬ ‫‪ 10‬אפיס‬ ‫דורך‬ ‫אונזער‬ ‫מיטגלידער‬ ‫געטרייע‬ ‫שטאב פון‬ ‫ס׳איז ל”ע א‬ ‫רע דורכגאנג‬ ‫לייכטע‬ ‫מיט א‬ ‫ה’ ‪ -‬ו’ כסלו‬ ‫‪15 - 16 Nov‬‬ ‫| ‪Butterfly children’s club | Meals | Hospital visits | Care packages‬‬ ‫‪Trips & activities | Shabbatons | Respite centre | Crisis support‬‬ ‫‪Campaign Sponsors‬‬ ‫‪Media Sponsors‬‬ ‫‪5‬‬ ‫למעשה גערעדט‬ ‫למעשה גערעדט ‪ //‬הרב י‪.‬ק‪.‬‬ ‫דער רבי שרייבט‬ ‫פארן טאכטער‬ ‫דאס זאגט דער האר"י הקדוש ז"ל‪.‬‬ ‫לכבוד די יארצייט פון הרה"ק רבי יענקעלע מפשעווארסק זי"ע‪,‬‬ ‫טייטשען אויס א טייל ספרים‪ ,‬אז עקסטרי גייען אדורך די געשיכטעס‪,‬‬ ‫וואס פאלט אויס בעצם יום השבת קודש‪ ,‬ברענגען מיר דא א‬ ‫אדער אביסל עהנדליך ביין לעבין פון איטליכען מענטש‪.‬‬ ‫בריוו (כתבי קודש ח"א מכתב נ"ב) וואס ער האט געשריבן פאר זיין טאכטער‬ ‫אין די יונגע יאהרען‪ ,‬ווען דער מענטש זינדיגט איזט ער ענדליך צום‬ ‫הרבנית חנה ע"ה אשת הרה"צ ר' משה אהרן רייך זצ"ל‪ .‬דער בריוו‬ ‫דור המבול‪.‬‬ ‫איז דאטירט "יום ב' חיי שרה‪ ,‬כ' חשון‪ ,‬תשכ"ו" (מיר האבן מעתיק געווען‬ ‫שפעטער ווען א מענטש שטרעעבט וועגין פרנסה און כבוד‪ ,‬איזט‬ ‫ווארט ביי ווארט‪ ,‬נאר געוויסע אותיות האבן מיר געטוישט עס זאל זיין לייכטער צו ליינען)‪.‬‬ ‫ער גלייך צום דור הפלגה‪.‬‬ ‫ווען מיר שטייען אין די יארצייט פון דעם צדיק‪ ,‬איז אוודאי א‬ ‫אויך זיין שלעכטקייט צו מענטשין וועגן געלד ענינים‪ ,‬איזט ער גלייך‬ ‫פאסיגע צייט זיך צו מקשר זיין מיט דעם צדיק‪ ,‬דורך דעם וואס‬ ‫צו די מענטשען פון סדום‪.‬‬ ‫מ'לערנט די תורה וואס דער צדיק האט געשריבן בכתב יד קדשו‪,‬‬ ‫וואס דאס איז אן אמת'ע השתטחות אויף דעם קבר (כידוע ממאור עינים‬ ‫שפעטער אז השי"ת שיקט זיינע שלוחים צו באצאלעהן אביסעל‪,‬‬ ‫איזט דער מענטש און א ענקשאפט דאס הייסט מצרים‪.‬‬ ‫ועוד צדיקים)‪.‬‬ ‫שפעטער ווערט דער מענטש אביסעל בעססער‪ ,‬און שרייט צו‬ ‫השי"ת "רבונו של עולם זיי מיר מוחל און איך וועל שוין גוט זיין"‬ ‫טייערע הארצידיגע טאכטער שרה חנה פעסיל תחי'‬ ‫גייעט ער ארויס פון מצרים‪ ,‬און גייעט שאן אין בית המדרש אריין‬ ‫מען ליינט די סדרות פון די מעשיות פון אינזערע עלטערן‪ ,‬אברהם‬ ‫צו בארג סיני מקבל זיין די תורה‪.‬‬ ‫יצחק יעקב‪ ,‬מיינט מען אלס אז דאס מיינט מען נישט אינז‪.‬‬ ‫און אז השי"ת העלפט‪ ,‬און מען האט שכל‪ ,‬נעמט מען די תורה מיט‬ ‫[אבער] דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט געזאגט (עיין‬ ‫די מצוות יונגער הייט‪ ,‬ווערט עס ערלעהדיגט פריעהרט‪.‬‬ ‫כתר שם טוב ח"ב) אז די גאנצע תורה איז אייביגלעך‪.‬‬ ‫זיי מיר קינד לעבין געזונד‬ ‫די תורה‪ ,‬די גאנצע‪ ,‬איזט ביי איטליכען מענטש‪.‬‬ ‫פון דיין פאטער‪ ,‬יעקב לייזער‬ ‫עס איזט אין איטליכען ארט‪ ,‬און עס איזט אין יעדער צייט‪.‬‬ ‫***‬ ‫און די הייליגע ספרים פון די תלמידי בעש"ט ז"ל טייטשן אמאהל‬ ‫א זייטיגע לימוד קענען מיר זיך ארויסלערנען פון דעם מכתב‬ ‫אויס וויא א טייל געשיכטעס געשיקן זיך‪ ,‬ביי איטליכן מענטש‪.‬‬ ‫קודש‪.‬‬ ‫צום ביישפיעל‪ ,‬דאס וואס שטייט אין די סדרה בראשית וויא‬ ‫דער בריוו איז איינס פון גאר אסאך בריוון וואס רבי יענקעלע זי"ע‬ ‫השי"ת פרעגט אדם הראשון "איכה" וויא ביזט דו? טייטשט אויס‬ ‫האט געשריבן פאר די דערמאנטע טאכטער אין די צייט וואס ער‬ ‫דער הייליגער תניא – דער ערשטער ליבאוויטשער רבי ז"ל – אז‬ ‫איז נישט געווען אין שטוב‪.‬‬ ‫השי"ת פרעגט א מענטש "וויא ביזטו אין די וועלט‪ ,‬דו ביזט אלט אזוי‬ ‫ווען מ'קוקט אריין אין אנדערע בריוון וואס ער האט געשריבן‪ ,‬קען‬ ‫און אזוי‪ ,‬וויא האלטסט דו עפיס? האסט שוין עפיס געטוען אויף די‬ ‫מען זען אז צו שרייבן א בריוו פאר דעם צדיק איז נישט געווען קיין‬ ‫וועלט פאר השי"ת? פאר די תורה?"‬ ‫קלייניגקייט‪ ,‬עס איז געווען א גאנצע געשעפט און צומאל האט עס‬ ‫מאנכע טייטשען אויס‪ ,‬לויט ווי עס שטייט פון האר"י הקדוש ז"ל‪ ,‬אז‬ ‫געקענט נעמען אפילו עטליכע שעה! (עיין לדוגמא מכתב מ"ג)‪.‬‬ ‫די מענטשין פון דור המבול‪ ,‬זענען שפעטער מגולגל געווארן אין דור‬ ‫זאל דאס זיין א לימוד פאר אונז אלע "העכסט פארנומענע‬ ‫הפלגה‪ ,‬און אויך אין די מענטשין פון סדום‪ ,‬און דערנאך אין די יודען‬ ‫מענטשן" וואס האבן נישט קיין ברעקל צייט צו רעדן אפאר מינוט‬ ‫פון מצרים‪ ,‬קומט אויס אז דאס וואס מיר לערנען אין חומש פון דור‬ ‫צו א קינד‪ ,‬אז אן ערליכער איד האט צייט‪ ,‬און אסאך צייט‪ ,‬פאר די‬ ‫המבול און פון דור הפלגה‪ ,‬וואס האבן געמאכט א גרויסען טארים‪,‬‬ ‫ענינים!‬ ‫און אויך פון די שלעכטע מענטשין פון סדום און עמורה‪ ,‬לערינט‬ ‫זכותו יגן עלינו!‬ ‫מען נישט פון קיין פרעמדע מענטשין‪ ,‬נאר פון אונז אליין‪.‬‬ ‫‪6‬‬ 7 ‫על הפרק‬ ‫על הפרק‬ ‫על הפרק ‪ //‬הרב ש‪ .‬שטערן‬ ‫ווי לאנג נאך?‬ ‫פיס זענען געווארן באערדיגט‪ .‬דער טור ברענגט דעם מיר טארן נישט פארגעסן אז בראשית דרכם פון‬ ‫פאריגע וואך האבן מיר געשריבן איבער די‬ ‫מדרש כדי ארויסצוברענגען די געוואלדיגע חשיבות 'ציונות'‪ ,‬האבן זיי געזאגט אז א 'אידישע' מדינה וועט‬ ‫שרעקליכע געשעענישן אין ארץ ישראל‪ ,‬איבער‬ ‫פון די מצוה‪ ,‬און ווי גרויס דער זכות פון משמח זיין ראטעווען אידן פון 'שנאת ישראל'‪ ..‬שוין דעמאלט‬ ‫די רדיפת הדת און שווערע באהאנדלונג וואס דער‬ ‫האבן גדולי ישראל וואס האבן געהאט א ווייטע בליק‬ ‫חתן וכלה איז‪.‬‬ ‫ערליכער ציבור האט אויסצושטיין ביי די מחאות‬ ‫דער מאנטשעסטער ראש ישיבה‪ ,‬הגאון רבי געווארנט‪ ,‬אז אזא זאך וועט נאר ברענגען צרות פאר‬ ‫קעגן די גזירת הגיוס‪.‬‬ ‫יהודה זאב סגל זצ"ל‪ ,‬האט דערפון ארויסגעברענגט כלל ישראל‪ .‬אבער היינט זעט מען בחוש‪ ,‬און יעדער‬ ‫מיר האבן געשריבן איבער וואס עס מיינט פאר א‬ ‫א געוואלדיגן געדאנק‪ .‬אפילו די הינט האבן דערקענט איז דאס שוין מודה‪ ,‬אז נישטא נאך איין אזא פלאץ‬ ‫אידיש הארץ צו זען ווי בני תורה ווערן דערנידערט‬ ‫אז די אברים וואס האבן זיך באנוצט צו משמח זיין אין די וועלט ווי א איד ליידט פאר זיין אידישקייט אזוי‬ ‫און געמוטשעט אין א לאנד וואס רופט זיך מיטן‬ ‫חתן וכלה האבן א באזונדערע חשיבות‪ .‬זיי האבן ווי דארט‪.‬‬ ‫נאמען מדינת 'ישראל'‪ .‬און מיר האבן געענדיגט מיטן‬ ‫נישט געוואוסט ווער איזבל איז געווען‪ ,‬זיי האבן באמת‪ ,‬דאס וואס שנאת ישראל איבער די גאנצע‬ ‫אויסרוף אז ווען אידישע קינדער ליידן‪ ,‬טאר כלל‬ ‫נישט געקענט איר גאנצע היסטאריע‪ ,‬אבער די וועלט שטייגט אויף אזא פארנעם די לעצטע יארן‪,‬‬ ‫ישראל נישט שווייגן‪.‬‬ ‫אברים וואס האבן געטון א פעולה פון שמחה פאר איז אויך זיי צו 'פארדאנקען'‪ ..‬דאס אז מ'קען היינט‬ ‫עס איז נאך נישט פאריבער קיין גאנצע וואך‪,‬‬ ‫א חתן וכלה האבן זיי נישט געגעסן‪ .‬אפילו די הינט הערן ווערטער וואס ווערן געזאגט דורך 'אפיציעלע'‬ ‫און דער ענין האט שוין באקומען א פרישן‪ ,‬גאר‬ ‫מענטשן אין ענגלאנד‪ ,‬בעלגיע‪,‬‬ ‫האבן געוואוסט צו שעצן די‬ ‫ביטערן אויסקוק‪ .‬די וואך איז באריכטעט געווארן‬ ‫פראנקרייך און איטאליע‪ ,‬אפי' אין ניו‬ ‫קדושה פון א חתן וכלה‪.‬‬ ‫א געשעעניש וואס לאזט נישט קיין פלאץ פאר קיין‬ ‫יארק‪ ,‬אזעלכע סטעיטמענטס וואס‬ ‫שום הסבר‪ :‬א היימישער יונגערמאן איז ארעסטירט‬ ‫ליידער זענען‬ ‫און דא שטייט מען און‬ ‫וואלטן אין רואיגע צייטן געהויבן‬ ‫געווארן אינמיטן די וואך פון זיין שבע ברכות! זיין‬ ‫ברעמען און עס שמעקט פון טיפע‬ ‫מיר די וואס‬ ‫מ'ווייסט נישט וואס צו‬ ‫צאלן די פרייז‬ ‫זאגן‪ .‬חז"ל דערציילן אונז‬ ‫כלה איז געבליבן שטיין צושוידערט‪ ,‬אן צו פארשטיין‬ ‫שנאת ישראל‪ ,‬זענען אויך זיי שולדיג‪.‬‬ ‫ווי אפילו די הינט האבן‬ ‫וואס עס קומט פאר‪ .‬א חתן אינמיטן די שבע ברכות‪,‬‬ ‫אלעוועלטליך‪,‬‬ ‫און אויב ביז לעצטנס האט מען‬ ‫דערקענט די חשיבות פון‬ ‫ווערט אוועקגעפירט דורך די פאליציי‪ .‬און וואס‬ ‫זיך איינגערעדט אז בלויז די 'לינקע'‬ ‫און מיר דארפן‬ ‫איז זיין 'זינד'? אז ער האט זיך נישט געשטעלט צום‬ ‫מער אינזינען‬ ‫משמח זיין חתן וכלה‪.‬‬ ‫פליגלען פון די פאליטישע וועלט‬ ‫און אין אונזערע טעג‬ ‫טמא'נעם מיליטער‪.‬‬ ‫זענען די וואס זענען דורכגעווייקט‬ ‫האבן ומלכות‬ ‫זעט מען ווי א חתן ווערט‬ ‫מ'דארף זיך אפשטעלן און זיך פרעגן‪ :‬וואו זענען‬ ‫מיט אנטיסעמיטיזם פון אונטן‬ ‫הרשעה מהרה‬ ‫מיר אנגעקומען? אין וועלכער וועלט לעבט מען‪,‬‬ ‫אוועקגענומען אינמיטן‬ ‫ביז ארויף‪ ,‬האט מען די וואך‪ ,‬נאך‬ ‫תעקר ותשבר‬ ‫זיין שבע ברכות‪ ,‬ווי די‬ ‫ווען א אידישע שמחה ווערט אזוי צעשטערט‪,‬‬ ‫די פאליטישע פארלוסטן פאר‬ ‫ותמגר ותשפילם‬ ‫שמחה פון א אידישע‬ ‫דאס איז שוין נישט בלויז נאך א באריכט פון א‬ ‫די רעפובליקאנער פארטיי אין‬ ‫ותכניעם במהרה‬ ‫שטוב ווערט פארוואנדלט‬ ‫פראטעסט‪ .‬דאס איז עפעס וואס ברענגט ארויס‬ ‫אמעריקע‪ ,‬געהערט וויאזוי ביי די‬ ‫בימינו‪ ,‬אן קיין‬ ‫אין א טאג פון צער און‬ ‫מיט א געוואלדיגע קלארקייט דעם תהום צווישן‬ ‫'רעכטע' פארטייען גיסט זיך אויך‬ ‫שום אידיש‬ ‫שרעק‪ .‬דער קאנטראסט‬ ‫די תורה'דיגע וועלט און די וועלט פון די וואס ווילן‬ ‫איבער שנאת ישראל מיט א פולע‬ ‫בלוט ח''ו‬ ‫צווינגען אידישע קינדער צו גיין קעגן זייערע יסודות‪.‬‬ ‫איז שרייעדיג און לאזט אונז‬ ‫מויל‪ .‬אפי' דער אמעריקאנער וויצע‪-‬‬ ‫איבער שפראכלאז ווי ווייט‬ ‫פרעזידענט האט זיך געלאזט הערן‬ ‫אפילו די הינט ווייסן‬ ‫אידישע קינדער קענען זיך‬ ‫ברבים אז 'אידן' זענען שולדיג אין‬ ‫דער טור אין אבן העזר סימן ס"ה‪ ,‬אין די הלכות‬ ‫רח''ל דערקייקלען‪.‬‬ ‫די רעפובליקאנער פארלוסטן‪ ..‬און אפי' ער ברענגט‬ ‫פון שמחת חתן וכלה‪ ,‬שרייבט איבער די גרויסקייט‬ ‫ארויס אז ער רעדט וועגן מדינת ישראל‪ ,‬ווייסט אבער‬ ‫א מדינה וואס רודפ'ט אידן איבער די‬ ‫פון דער מצוה משמח צו זיין חתן וכלה‪ ,‬און ברענגט‬ ‫נישט דער אלגעמיינער גוי די חילוק‪ ,‬און זיין שנאה צו‬ ‫גאנצע וועלט‬ ‫דערויף דעם מדרש‪" :‬איתא במדרש‪ :‬למה לא אכלו‬ ‫ליידער איז די איינציגסטע פלאץ וואו אידישע יעדן איד שטייגט דורך דעם‪.‬‬ ‫הכלבים כפות של איזבל‪ ,‬לפי שהיתה מרקדת בהן‬ ‫קינדער גייען היינט צו טאגס אדורך צרות און יסורים‪ ,‬ליידער זענען מיר די וואס צאלן די פרייז‬ ‫לפני חתן וכלה"‪.‬‬ ‫עונשים און קנסות‪ ,‬שווערע געלט שאדנס יעדן אלעוועלטליך‪ ,‬און מיר דארפן מער אינזינען האבן‬ ‫דער מדרש רעדט פון איזבל‪ ,‬די ווייב פון אחאב‪,‬‬ ‫חודש‪ ,‬אלעס צוליב אידישקייט‪ .‬איז בלויז מדינת ומלכות הרשעה מהרה תעקר ותשבר ותמגר‬ ‫וואס האט געהאט א ביטערן סוף‪ .‬נאכדעם וואס זי‬ ‫'ישראל'‪ .‬טאקע אט די גאווערמענט וואס שטעלט ותשפילם ותכניעם במהרה בימינו‪ ,‬אן קיין שום‬ ‫איז אומגעקומען‪ ,‬איז איר גוף איבערגעלאזט געווארן‬ ‫זיך אהער איינמאל און נאכאמאל ווי די פארטרעטער אידיש בלוט ח''ו‪.‬‬ ‫פאר די הינט‪ .‬אבער די הינט האבן נישט געגעסן די‬ ‫פארן אידישן פאלק‪ ,‬זענען די וואס פייניגן אידישע וכל הרשעה כולה בעשן תכלה כי תעביר ממשלת‬ ‫הענט און פיס‪ ,‬מיט וועלכע זי האט זיך באנוצט צו‬ ‫זדון מן הארץ‪.‬‬ ‫קינדער רח''ל‪.‬‬ ‫טאנצן און משמח זיין חתן וכלה‪ ,‬און אירע הענט און‬ ‫‪8‬‬ 9 ‫מללו מילא‬ ‫א‬ ‫ריינע טלית‬ ‫און זיי דערנידערן ביז צו די טיפסטע‬ ‫ארימעלייט‪.‬‬ ‫עס איז שוין א לענגערער צייט וואס‬ ‫טיפענישן‪.‬‬ ‫"פנחס דו האסט שוין עפעס פארזוכט‬ ‫דער געסל וואו עס וואוינט דער אידישער‬ ‫איבערנעמענדיג די שליטה פון זיין‬ ‫היינט?"‪ .‬פלעגט ער אפשטעלן אידן אין‬ ‫גביר פון שטאט לעמבערג ר' שבתי‬ ‫געראטענע טאכטער פלעגט ער איר‬ ‫גאס‪.‬‬ ‫לעפלמאן איז ליידיג‪ ,‬יעדער ציטערט‬ ‫צושלעפן ביז צו די פענסטער און יעדער‬ ‫ר' שבתי האט נישט געווארט צו הערן‬ ‫אריבערצוגיין נעבן די הויז‪.‬‬ ‫דורכגייער וואס איז אריבער אונטער‬ ‫א יא‪ ,‬ער האט איינגעלאדנט די אלע אידן‬ ‫ביז נישט לאנג צוריק האט יעדער איד‬ ‫זיין שטוב האט ער אויפ'ן העכסטן קול‬ ‫צו אים אין שטוב און זיי סערווירט מיט א‬ ‫אין שטאט גוט געקענט דעם אדרעס‪ .‬ר'‬ ‫אויסגערעכענט אלע עבירות וואס ער‬ ‫ווארעמער נאכטאמאל‪.‬‬ ‫שבתי‪ ,‬א ווארעמער און הארציגער איד‪,‬‬ ‫האט אפגעטון פון די טאג וואס ער איז‬ ‫אבער לעצטנס האט זיך אלעס‬ ‫איז נישט געווען פון די אידן וואס האבן‬ ‫געבוירן געווארן אויף די וועלט‪.‬‬ ‫געטוישט‪ .‬יעדער ציטערט צו קומען נאנט‬ ‫געגלייבט אז די געלט וואס השי"ת האט‬ ‫ווען עס האט פאסירט איינמאל האט‬ ‫צום שטוב פון ר' שבתי‪ .‬קיין איינער וויל‬ ‫אים געגעבן איז זיינס‪ ,‬ער האט געזען‬ ‫מען געמיינט אז עס איז א דורכגאנג‬ ‫נישט ווערן באוואשן מיט א זעקל פון‬ ‫דערינען א פקדון פון הימל און ווען א איד‬ ‫אבער ווען דער צווייטער דורכגייער און‬ ‫בזיונות‪ ,‬בושות‪ ,‬וואס דער מענטשליכער‬ ‫האט אים געבעטן א נדבה האט ער מיט‬ ‫דער דריטער זענען באוואשן געווארן‬ ‫מענטש איז נישט מסוגל צו דערליידן‪.‬‬ ‫ברייטע האנט אים געהאלפן‪.‬‬ ‫מיט א לאנגער מוסר דרשה האבן אידן‬ ‫די צרה האט באטראפן ר' שבתי מיט‬ ‫אויך געסט ביי זיין טיש איז געווען‬ ‫אויפגעהערט אריבערצוגיין פארנט פון די‬ ‫עטליכע מאנאטן צוריק ווען אין זיין‬ ‫אן אפטער זאך‪ .‬יעדער נאכט נאך זיין‬ ‫שטוב פון ר' שבתי‪.‬‬ ‫געראטענע טאכטער דינה איז אריין א רוח‬ ‫טעגליכער שיעור אין די לעמבערגער‬ ‫אן אומעטיגקייט האט זיך‬ ‫רעה‪ .‬דער רוח איז געווען א שלעכטער‬ ‫שול פלעגט ער זיך אומקערן אהיים ווען‬ ‫אראפגעלאזט אויפ'ן שטוב פון ר' שבתי‪.‬‬ ‫און האט געגליכן צו פארשעמען מענטשן‬ ‫אונטער אים שלענגלען זיך א רייע פון‬ ‫‪10‬‬ ‫ישמח לב מבקשי השם‬ ‫ברגשי גיל וחדוה‪ ,‬הננו לבשר לקהל תושבי עירנו‪ ,‬חסידים‬ ‫ואנשי מעשה‪ ,‬כי בעזהשי"ת האי מלהיב לבבות ישראל‬ ‫בשלהבת אש השבת ואור האמונה ובנועם אמרותיו‬ ‫כ"ק אדמו"ר מסקולען ירושלים שליט"א‬ ‫בא יבוא ברינה מהררי מציון‪ ,‬לשכון כבוד בעירנו‬ ‫לעשות את השבת בתוך אמוני עם סגולה‬ ‫בעי"ת ציריך יצ"ו‬ ‫בשבת קודש פרשת ויצא הבעל"ט‬ ‫יהי בואו לברכה להרמת קרן התורה והחסידות‬ ‫ידידי ומעריצי בית סקולען‬ ‫ציריך – שווייץ יצ"ו‬ ‫המעוניינים לנסוע ולהשתתף בשבת המרוממת‬ ‫ורוצים שיסדרו להם אכסניה בציריך‬ ‫יפנו ל ‪ 07726718231‬וישאירו הודעה‬ ‫‪11‬‬ ‫קול אויסשרייען עבירות פון יעדן‬ ‫די פרישע צרה האט צוגערויבט זיין‬ ‫דורכגייער האט די טאכטער פון ר'‬ ‫רוה‪ .‬טאג און נאכט האט ער געטראכט‬ ‫שבתי אנגעהויבן טרייסלען פון שרעק‪.‬‬ ‫וואס קען מען טון צו לינדערן די צרה‪,‬‬ ‫מיט איין אטעם איז זי אנטלאפן‬ ‫ער האט באזוכט ביי די מקובלים אין‬ ‫פון דעם פענסטער און זי האט אזוי‬ ‫שטאט‪ ,‬ביי די גרויסע לייט און זיך‬ ‫געטרייסלט פון שרעק ביז ווען‬ ‫אויסגעוויינט פאר יעדן איבער די צרה‬ ‫דער רב מיט זיין פמליא האבן זיך‬ ‫וואס גייט אריבער אויף אים אבער‬ ‫דערווייטערט פון דעם שטוב‪.‬‬ ‫יעדער האט אים פארשיקט פון דארט‬ ‫זיך‬ ‫האט‬ ‫סצענע‬ ‫דער‬ ‫מיט ליידיגע הענט‪ ,‬זאגענדיג אז ער‬ ‫איבערגע'חזר'ט מערערע מאל‪.‬‬ ‫זעהט נישט פאר אים קיין לעזונג‪.‬‬ ‫יעדע מאל‪ ,‬ווען אימער דער רב האט‬ ‫אין איינער פון די טעג האט א‬ ‫אריבערשפאצירט דער שטוב פון ר'‬ ‫פרייליכע שטימונג געהערשט אין‬ ‫שבתי האט די טאכטער זיך אנגעהויבן‬ ‫שטאט‪ ,‬א נייער רב איז אנגעקומען‬ ‫ווארפן פון שרעק און איינגערוהט ביז‬ ‫אין שטאט‪ ,‬דער הייליגער און וועלט‬ ‫ווען דער צדיק איז פארביי‪.‬‬ ‫בארימטער צדיק הגה"ק ר' דוד סגל‬ ‫מיטאמאל האט ר' שבתי געזעהן‬ ‫באקאנט אומעטום אין די אידישע‬ ‫אז אויב האט ער געמיינט אז קיין שום‬ ‫וועלט אלץ דער הייליגער טורי זהב‪.‬‬ ‫כח וועט נישט קענען ארויסראטעווען‬ ‫מיט שמחה און פאראדע האבן‬ ‫זיין טאכטער פון דעם שלעכטן רוח‬ ‫די שטאטסלייט ענטפאנגען דער‬ ‫האט ער פאר זיך א וועג‪ ,‬דער רב פון‬ ‫גדול בישראל‪ .‬א רייכער קבלת‬ ‫די שטאט האט א שליטה אויף דעם‬ ‫פנים לכבודו של תורה איז געווארן‬ ‫דיבוק‪.‬‬ ‫אפגעראכטן און די ראשי הקהילה‬ ‫לאנג האט נישט געדויערט און א‬ ‫האבן ארויסגעדינגען א הויז פאר'ן‬ ‫קלאפ אויפ'ן טיר פון דעם רב האט זיך‬ ‫שטאטס רב‪.‬‬ ‫געהערט‪ .‬ביים שוועל איז געשטאנען‬ ‫דער הויז איז גראדע געווען‬ ‫דער עושר פון שטאט ר' שבתי‪.‬‬ ‫בשכינות פון דעם נגיד ר' שבתי‪.‬‬ ‫"קומט אריין ר' שבתי"‪ .‬האט אים‬ ‫דער וועג פון דעם שול צו זיין‬ ‫דער הייליגער טורי זהב איינגעלאדנט‬ ‫נייער הויז האט מען געקענט מאכן‬ ‫צו זיך אין שטוב‪.‬‬ ‫אריבערגייענדיג דער שטוב פון ר'‬ ‫אריינקומענדיג אין שטוב האט ר'‬ ‫שבתי אדער דורך א צווייטער וועג‪.‬‬ ‫שבתי אויסגעגאסן זיין ביטער הארץ‬ ‫ווען עס איז אנגעקומען דער‬ ‫פאר דעם צדיק‪ .‬נישט אויסלאזנדיג‬ ‫ערשטער טאג און דער טורי זהב האט‬ ‫קיין שום פרט האט ער אים‬ ‫געדארפט אהיימגיין פון שול האבן‬ ‫מיטגעטיילט מיט די צרה וואס עס‬ ‫געוויסע געוואלט אויפמערקן דעם רב‬ ‫האט אים באטראפן און אויך באטאנט‬ ‫ער זאל ליבערשט נוצן דעם צווייטן‬ ‫אז יעדער מאל וואס דער צדיק גייט‬ ‫וועג‪ ,‬די אידן האבן מורא געהאט אז די‬ ‫אריבער זיין שטוב ווערט זיין טאכטער‬ ‫טאכטער פון ר' שבתי וועט באוואשן‬ ‫גענצליך צוטרייסלט‪.‬‬ ‫דעם רב‪ ,‬אבער ווען דער רב האט‬ ‫"הייליגער רבי‪ ,‬אז דער רוח האט‬ ‫גענוצט דעם וועג האט זיך קיין איינער‬ ‫מורא פון אייך אפשר קען עס דער‬ ‫נישט געוואגט אים אפצושטעלן און‬ ‫צדיק ארויסטרייבן?"‪ .‬האט זיך ר'‬ ‫מיט א רואיגער געוויסן האט דער‬ ‫שבתי געבעטן ביים רבי'ן‪.‬‬ ‫נייער רב דורכשפאצירט דער שטוב‬ ‫דער הייליגער טורי זהב‬ ‫פון ר' שבתי‪.‬‬ ‫האט געהערט די מעשה און‬ ‫דא האט זיך אפגעשפילט אן‬ ‫קלארגעשטעלט פאר ר' שבתי אז‬ ‫אויסטערלישער זאך‪ .‬אנשטאט דער‬ ‫קיינמאל בעפאר האט ער נישט‬ ‫דיבוק זאל בלייבן זיצן שטאלצערהייט‬ ‫אויסגעפירט אזא זאך‪ ,‬ער איז נישט‬ ‫נעבן די פענסטער און מיט א הויכער‬ ‫‪12‬‬ ‫יא"י‬ ‫וגדיאיא"י‬ ‫טבא וגדיא‬ ‫מזלא‬ ‫מזלא טבא‬ ‫הלו"יי‬ ‫בביתהלו"‬ ‫יוס"ף בבית‬ ‫ושמחי ליעק"ב‬ ‫ליעק"ב יוס"ף‬ ‫רני ושמחי‬ ‫כיאות וכראוי‪,‬‬ ‫וכראוי‪ ,‬רני‬ ‫עטר"ת כיאות‬ ‫כליל עטר"ת‬‫האי‪ ,‬כליל‬ ‫בעידן האי‪,‬‬ ‫בתודה בעידן‬ ‫שערי בתודה‬ ‫בואושערי‬ ‫בואו‬‫יי‬ ‫ברב מדמדעע‬ ‫מוסדינו ברב‬ ‫מייסד מוסדינו‬ ‫יקירא מייסד‬ ‫גברא יקירא‬ ‫האי גברא‬ ‫בבית האי‬ ‫הגיע‪ ,‬בבית‬ ‫הזמיר הגיע‪,‬‬ ‫עת הזמיר‬ ‫ונריע‪ ,‬עת‬ ‫אהובים ונריע‪,‬‬ ‫שבחו אהובים‬ ‫על זאת‬ ‫זאת שבחו‬ ‫על‬ ‫בעולהבצדבצדקק‬ ‫נושא בעולה‬ ‫לאמץ ולחזק‪,‬‬ ‫ולחזק‪ ,‬נושא‬ ‫המוסד לאמץ‬ ‫עניני המוסד‬ ‫לכל עניני‬‫אדוק‪ ,‬לכל‬ ‫אונים אדוק‪,‬‬ ‫ברוב אונים‬ ‫פעולותברוב‬ ‫מוסיף פעולות‬ ‫יעקב מוסיף‬ ‫ולול יעקב‬‫קק‬ ‫ליעק"בב‬ ‫יאמרליעק"‬ ‫כעת יאמר‬ ‫הטוב‪ ,‬כעת‬ ‫הכרת הטוב‪,‬‬‫ואות הכרת‬ ‫אותות הוקרה‬ ‫הוקרה ואות‬ ‫הלב‪ ,‬אותות‬ ‫חדרי הלב‪,‬‬‫מעומק חדרי‬ ‫טוב‪ ,‬מעומק‬‫ומזל טוב‪,‬‬ ‫טוב ומזל‬ ‫סימוטוב‬‫בבסימן‬ ‫איש חחיי‬ ‫פעלים איש‬ ‫רב פעלים‬ ‫די‪ ,‬רב‬ ‫בלי די‪,‬‬ ‫הצלחתהעדעדבלי‬ ‫למען הצלחתה‬‫אמונהלמען‬‫ידיואמונה‬‫תמידי‪,‬ידיו‬ ‫חסדתמידי‪,‬‬ ‫ברבחסד‬ ‫המשבירברב‬ ‫הואהמשביר‬ ‫וס"ףהוא‬‫וס"ף‬‫יי‬ ‫פעולתיוו‬ ‫במיטבפעולתי‬ ‫ופעולתהבמיטב‬ ‫חלקהופעולתה‬ ‫ועזרתו‪,‬רברבחלקה‬ ‫לימינוועזרתו‪,‬‬ ‫העומדתלימינו‬ ‫ביתו‪,‬העומדת‬ ‫אתביתו‪,‬‬‫ויברך את‬ ‫את יוס"ף‬ ‫יוס"ף ויברך‬ ‫ה' את‬ ‫יהי ה'‬‫וויהי‬ ‫מתנוססס‬ ‫התורהמתנוס‬ ‫בדרךהתורה‬ ‫בנות ישראל‬ ‫ישראל בדרך‬ ‫מתחנכים בנות‬ ‫לנס‪ ,‬מתחנכים‬ ‫עטרת לנס‪,‬‬ ‫מוסדינו עטרת‬ ‫ושגשוג מוסדינו‬ ‫פריחת ושגשוג‬ ‫עלייהו פריחת‬ ‫הדי עלייהו‬‫סהדי‬ ‫ס‬ ‫ולהניףף‬ ‫להרים ולהני‬ ‫לבבינו בהערצה‬ ‫בהערצה להרים‬ ‫ואיחולי לבבינו‬ ‫מיטב ברכותינו‬ ‫ברכותינו ואיחולי‬ ‫אורה להרעיף‪,‬‬ ‫להרעיף‪ ,‬מיטב‬ ‫תהלה טללי‬ ‫טללי אורה‬ ‫מלא תהלה‬ ‫ףףינוינו מלא‬ ‫אל מעלת כבוד‪ ,‬ידידינו היקר והנכבד‪ ,‬הרבני התורני רחים ומוקיר רבנן‪,‬‬ ‫ואיהו גופי' צורב דרבנן‪ ,‬הוא הגבר אשר זכה לייסד מוסדינו ובהקמת עולה של‬ ‫הוא‬ ‫ונפש‬‫דרבנן‪,‬‬ ‫צורבלב‬ ‫ואיהו גופי'‬ ‫במסירת‬ ‫פועל רבנן‪,‬‬ ‫למענה‬ ‫הבריות‪ ,‬ומוקיר‬ ‫התורני רחים‬ ‫הרבניעל‬ ‫והנכבד‪,‬‬ ‫ונערץ‬ ‫חביב‬‫היקר‬ ‫ידיוידידינו‬ ‫נטיות‪,‬‬ ‫מוסדינוכבוד‪,‬‬ ‫אל מעלת‬ ‫פועל‬ ‫הרה"ח‬ ‫הבריות‪,‬‬ ‫ה"ה‬‫ונערץ על‬ ‫נטיות‪ ,‬חביב‬ ‫התחומים‪,‬‬ ‫ידיובכל‬ ‫הטובמוסדינו‬ ‫והחסד‬ ‫עולה של‬ ‫מוסדינו ובהקמת‬ ‫במעשה‬ ‫בשערים‪,‬‬ ‫נודעלייסד‬ ‫אשר זכה‬ ‫הגבר‬ ‫גמורה‪,‬‬ ‫למענה במסירת לב ונפש גמורה‪ ,‬נודע בשערים‪ ,‬במעשה הטוב והחסד בכל התחומים‪ ,‬ה"ה‬ ‫יוסף‬‫יעקביוסף‬ ‫מוה"ר יעקב‬ ‫הרה"ח מוה"ר‬ ‫אורזל שליט"א‬ ‫הלוי‬ ‫הלוי אורזל‬ ‫שליט"א‬ ‫נאמנהנאמנה‬ ‫ונפשונפש‬ ‫לבלב‬ ‫מוסדינובמסירת‬ ‫במסירת‬ ‫של מוסדינו‬ ‫בעולהשל‬ ‫בעולה‬‫ונושא‬ ‫מייסדמייסד‬ ‫ונושא‬ ‫ומנשים באהל תבורך אשת חיל עטרת בעלה זוגתו החשובה תחי'‬ ‫ומנשים באהל תבורך אשת חיל עטרת בעלה‬ ‫זוגתו החשובה תחי'‬ ‫הכלהבנו‬ ‫תחי'‬ ‫נישואי‬ ‫שמחת‬ ‫נישואי בתם‬ ‫שמחת‬‫לרגל‬ ‫לרגל‬ ‫משה ני"ו‬‫הלוי הי"ו‬ ‫לייבהחתן‬ ‫יהודה‬ ‫וחסידות‬ ‫המו"ממשה‬ ‫בתורה‬ ‫עב"ג הבה"ח‬ ‫אלכסנדר היישריק שליט"א‬ ‫יהודה‬ ‫שתחי'‬ ‫מוה"רהחשובה‬ ‫בן האי גברא יקירא הרה"ח‬ ‫עב"ג הכלה‬ ‫האפפמאן שליט"א‬ ‫פתח תקוה‬ ‫ישראל‬ ‫בת הרה"ח מוה"ראב"י‬ ‫ומוצלחתה ו מ ו צ ל ח ת‬ ‫ובשעההטובהט ו ב‬ ‫למזל בטובש ע‬ ‫למזל טוב ו‬ ‫עת משוש לבם יושפע‪ ,‬רב שמחות ונחת כמעיין הנובע‪ ,‬טובו אהליך יעק"ב נגיל ונריע‬ ‫עת משוש לבם יושפע‪ ,‬רב שמחות ונחת כמעיין הנובע‪ ,‬טובו אהליך יעק"ב נגיל ונריע‬ ‫באש לוהט‬ ‫טבוון וקשוט‪ ,‬להמשיך במעשיו לטובת הכלל והפרט‪ ,‬ולהצלחת מוסדינו באש‬ ‫מוסדינולוהט‬ ‫טבוון וקשוט‪ ,‬להמשיך במעשיו לטובת הכלל והפרט‪ ,‬ולהצלחת‬ ‫ר‬ ‫יוס"ף יוס"ף בהרחבה תדיר‬ ‫תדי‬ ‫בהרחבה‬ ‫אור‪ ,‬אור‪,‬‬ ‫ביתמלאמלא‬‫רויחיבית‬ ‫ומזוני רויחי‬ ‫חייחייומזוני‬ ‫בבניבבני‬ ‫שיתברכו‬ ‫שבח ושיר‪,‬‬ ‫שיתברכו‬ ‫רון שבחרון‬ ‫ושיר‪,‬‬ ‫עולםורננות‬ ‫בשיר ורננות‬ ‫לשמחתבשיר‬ ‫לשמחת עולם‬ ‫נזכהנזכה‬ ‫ממללות‪,‬עדיעדי‬ ‫לבבינו ממללות‪,‬‬ ‫לבבינו‬ ‫מקרב‬ ‫תהלות‪,‬‬ ‫מקרב‬ ‫תבענה תבענה‬ ‫שפתינו שפתינו‬ ‫תהלות‪,‬‬ ‫המלאים רגשי הוקרה וברכה‬ ‫הנהלת המוסד‬ ‫המלאים רגשי הוקרה וברכה‬ ‫הנהלת המוסד‬ ‫‪13‬‬ ‫פארלאזן איר קערפער און מער זיך נישט‬ ‫געוואוינט צו טון אזוינע זאכן און ער‬ ‫אומקערן אין איר‪.‬‬ ‫קען זיך נישט אונטערנעמען אזא‬ ‫אין געציילטע מינוטן שפעטער האט‬ ‫אונטערנעמונג אויף זיינע פלייצעס‪.‬‬ ‫דער וואונדער פאסירט‪ ,‬דער רוח רעה‬ ‫א נידערגעשלאגענער איז ר' שבתי‬ ‫האט פארלאזט די טאכטער און זי איז‬ ‫ארויס פון דעם רב'ס שטוב‪ .‬נישט‬ ‫צוריק געווארן געזונט ווי יעדע אנדערע‬ ‫וויסנדיג וואו אהין ער זאל זיך ווענדן‬ ‫מענטש‪.‬‬ ‫ווייטער האט ער מיטגעטיילט מיט‬ ‫ר' שבתי‪ ,‬באגייסטערט פון וואס‬ ‫אדערע וואס דער רב האט אים געזאגט‬ ‫עס האט נארוואס פאסירט איז‬ ‫און ווי יעדער מאל ווען דער רב גייט‬ ‫אריבערגעלאפן צום שטוב פון דעם‬ ‫פארביי זיין שטוב באפאלט זיין טאכטער‬ ‫הייליגן טורי זהב‪ .‬פון טיפן הארצן האט‬ ‫א מורא'דיגע פחד‪.‬‬ ‫ער אים באדאנקט זאגענדיג יישר כח‬ ‫גוטע אידן האבן גענומען אויף זיך‬ ‫פאר די גרויסע הילף און געפרעגט דעם‬ ‫ארויפצוגיין צום רב אין שטוב און‬ ‫טורי זהב מיט וואס ער קען אים באצאלן‪.‬‬ ‫אים איבערצייגן ער זאל זיין וויליג‬ ‫"איך האב גארנישט געטון"‪ .‬האט דער‬ ‫אונטערצונעמען זיך אפצוגעבן מיט די‬ ‫צדיק געזאגט מיט עניוות‪.‬‬ ‫טאכטער פון ר' שבתי‪ ,‬אדער דער טורי‬ ‫ר' שבתי האט נישט נאכגעלאזט‪.‬‬ ‫זהב האט פאר יעדן איינעם געזאגט‬ ‫זעענדיג אז געלט וועט נישט העלפן האט‬ ‫די זעלבע‪ ,‬אז ער האט נישט קיין‬ ‫ער פארגעשלאגן פאר'ן טורי זהב אז ער‬ ‫באקאנטשאפט מיט רוחות רעות און‬ ‫גייט אים קויפן א מתנה א נייער טלית‪.‬‬ ‫וועט וועגן דעם נישט קענען ארויסטרייבן‬ ‫"רבי איך פאר דאך ארום אין די וועלט‪,‬‬ ‫די רוח רעה‪.‬‬ ‫איך קום אן צו די ערטער וואו עס איז דא‬ ‫פאר איינער פון די ראשי הקהילה‬ ‫גוטע טליתים‪ ,‬איך וויל קויפן פאר'ן רבי'ן‬ ‫האט אויפגעבליצט אן איינפאל‪ .‬ער האט‬ ‫א נייער טלית און דאס וועט זיין מיין‬ ‫פארגעשלאגן פאר'ן טורי זהב אז אפשר‬ ‫מתנה"‪.‬‬ ‫זאל דער רב אריבערשיקן דער משמש‬ ‫דערצו האט דער טורי זהב מסכים‬ ‫מיט א שליחות צום רוח רעה און אים‬ ‫געווען‪ .‬ר' שבתי האט געהאלטן ווארט‬ ‫באדראהען זאגנדיג אז אויב ער וועט‬ ‫און א שטיק צייט שפעטער האט ער זיך‬ ‫נישט פארלאזן די קערפער פון די פרוי‬ ‫אומגעקערט אהיים מיט א נייער טלית‬ ‫וועט ער האבן א מיאוס'ער סוף‪.‬‬ ‫און עס געגעבן פאר'ן רב‪.‬‬ ‫צו דעם האט שוין דער רב‬ ‫געציילטע טעג שפעטער האט אים‬ ‫צוגעשטימט‪ .‬מען האט געלאזט רופן‬ ‫דער טורי זהב געלאזט רופן זאגנדיג אז‬ ‫דער משמש און אים איבערגעגעבן‬ ‫ער ציט צוריק פון די מתנה‪ ,‬ער וויל צוריק‬ ‫די שטעקן פון דעם רב זאגנדיג אז‬ ‫זיין אלטער טלית‪.‬‬ ‫בשליחות פון דעם מרא דאתרא זאל ער‬ ‫"דער מנהג איז אז מען באגראבט א‬ ‫איבערגעגעבן פאר די רוח רעה ער זאל‬ ‫מענטש מיט א טלית‪ ,‬איך וויל אז ווען‬ ‫תיכף ומיד פארלאזן די קערפער פון‬ ‫איך קום ארויף אין יענער וועלט זאל‬ ‫דאס מיידל ווייל אויב נישט וועט אים זיין‬ ‫איך מיטנעמען מיט מיר מיין טלית‪ ,‬דער‬ ‫ביטער און פינסטער‪.‬‬ ‫טלית וועט זיין דער עדות אז קיינמאל‬ ‫אין שטוב פון ר' שבתי איז זיך‬ ‫האט איך מיט איר נישט געטראכט קיין‬ ‫צוזאמענגעקומען אן עולם‪ ,‬יעדער האט‬ ‫שלעכטע מחשבות‪ ,‬איך וויל צוריק מיין‬ ‫געוואלט זעהן וואס דא גייט פאסירן‪ .‬א‬ ‫אלטע טלית"‪.‬‬ ‫שטילקייט האט געהערשט אין צימער‬ ‫קעגן די טענה האט ר' שבתי נישט‬ ‫ווען דער משמש האט הויעך און קלאר‬ ‫געהאט קיין ענטפער און דער טורי זהב‬ ‫איבערגעגעבן די שליחות פאר'ן דיבוק‪.‬‬ ‫האט צוריק אנגעטון זיין אלטער טלית ווי‬ ‫עס האט נישט געדויערט לאנג און‬ ‫אין די אמאליגע יארן‪.‬‬ ‫דער דיבוק האט אנגענומען די בקשה‬ ‫[יהי אור]‬ ‫פארשפרעכנדיג אז תיכף ומיד גייט ער‬ ‫‪14‬‬ 15 ‫‪++++‬תור‪+‬ה‬ ‫בס"ד‬ ‫די ‪+‬הייליגע‬ ‫אי‪+++‬מפעריע‬ ‫כ"‪++‬א ‪+‬כס‪+‬ליו‬ ‫הבעל"ט‬ ‫בלבבינו ובנפשינו‪ ,‬למען חומות מגדלינ״ו!‬ ‫‪16‬‬ ‫ש �ג ָב‬ ‫ש� ם ה ' ב וֺ י ָר ו� ץ ַצ ַ � ִד י ק ו ְנ ִ ְ�‬ ‫מִ ג ְ � ַד ל ֹ‬ ‫עז ֵ‬ ‫ווערט געפירט לויט די‬ ‫הייליגע יסודות‬ ‫די קינדער‬ ‫ווערן נתחנך‬ ‫וואס רביה״ק זי"ע‬ ‫מיטן ארגינעלן‬ ‫ערליכן חינוך‬ ‫האט אוועקגעשטעלט!‬ ‫הטהור אן קיין‬ ‫פשרות!‬ ‫תלמוד תורה יטב לב דרב"י מסאטמאר‬ ‫‪17‬‬ ‫ותימרון חידושא‬ ‫י‪ .‬ק‪ .‬קענווי איילענד‬ ‫מלאכת צובע‬ ‫מיר זענען ווייטער ממשיך לויט די סדר פון די ל"ט מלאכות וואס מיר האבן געהאלטן אינמיטן און געמאכט א שטיקל איבעררייס‪.‬‬ ‫די וואך וועלן מיר אריינבליקן אין די מלאכה פון צובע וואס איז נוגע למעשה‪.‬‬ ‫א שאלה פון צובע?‬ ‫אפווישן הענט וואס איז געווארן רויט וכדומה‬ ‫תשובה‪ :‬ווי דערמאנט נעמען אן די פוסקים אז צביעה בדרך‬ ‫שאלה‪ :‬אויב איינער האט געגעסן מילגרוים א‪.‬ד‪.‬ג‪ .‬און די הענט‬ ‫לכלוך איז אסור‪ ,‬דערפאר זאל מען לכתחלה מאכן קידוש העכער א‬ ‫זענען גוט פארשמירט מיט רויטע זאפט‪ ,‬צי מעג מען דאס אריינווישן‬ ‫טאץ ‪ /‬טעלער וכדומה‪.‬‬ ‫אין א) א האנטוך ב) אדער נעפקין אד"ג?‬ ‫תשובה‪ :‬א) ווען מען ווישט אריין די זאפט אין א האנטוך – אדער‬ ‫אפווישן בלוט פון פינגער‬ ‫אין יעדע שטאפענע סחורה – כאטש דאס הייסט נישט קיין אויפטו‬ ‫שאלה‪ :‬אויב מ'האט זיך ל"ע צושניטן און עס רינט בלוט‪ ,‬צי מעג‬ ‫אין די האנטוך (‪-‬מקלקל)‪ ,‬און [נאך מער פון דעם] דאס ווערט אנגערופן‬ ‫מען עס אפהאלטן דורך א האנטוך‪/‬ווישטוך וכדומה?‬ ‫"דרך לכלוך" [ער טוט בכלל נישט פארבן‪ ,‬נאר ער פארשמירט עס]‪,‬‬ ‫תשובה‪ :‬לכתחלה זאל מען נוצן דוקא א נעפקין וכדומה‪ ,‬א זאך‬ ‫מיט דעם אלעם נעמען די פוסקים אן אז מ'טאר דאס נישט טון שבת‪,‬‬ ‫וואס עס איז נישט דער סדר איבערצופארבן‪ .‬אבער אויב מ'האט‬ ‫ווייל להלכה נעמען מיר אן אז צובע איז אסור אפילו דרך לכלוך (שו"ע‬ ‫נישט עפעס אנדערש ("במקום הדחק") קען מען מקיל זיין און זיך‬ ‫סו"ס ש"כ ובמג"א שם)‪.‬‬ ‫פארלאזן אויף די פוסקים וואס זאגן אז "צביעה בדרך לכלוך" איז‬ ‫ב) אין א נעפקין אד"ג‪ ,‬וויבאלד עס איז בכלל נישט דער סדר דאס‬ ‫מותר (מ"ב סימן שכ"ח ס"ק קמ"ו)‪.‬‬ ‫צו פארבן אדער איבערפארבן‪ ,‬איז דערביי נישטא דער איסור צובע‬ ‫אויב מעגליך זאל מען עס קודם אפוואשן מיט וואסער‪ ,‬און נאר‬ ‫ווען עס איז בדרך לכלוך‪ ,‬און עס איז מותר לכתחלה (א)‪.‬‬ ‫דערנאך לייגן די שטאפענע מאטריאל‪ ,‬ווייל אזוי הייסט עס נאר א‬ ‫גרמא‪ ,‬ווייל די בלוט הייבט אן צו קומען נאר נאכדעם (עיין בשו"ע סימן‬ ‫גיסן רויטע וויין אויף א טישטוך‬ ‫שכ"ח סמ"ח‪ ,‬ובטל ברכה צובע הערה ‪.)23‬‬ ‫שאלה‪ :‬ווען איינער מאכט קידוש מיט התלהבות‪ ..‬און עס גיסט‬ ‫לכתחלה זאל מען נישט נוצן א סחורה וואס איז די זעלבע קאליר‬ ‫זיך ארויס פון די בעכער רויטע וויין אויפן שפאגל ווייסע טישטוך‬ ‫ווי די בלוט‪ ,‬למשל א רויטע האנטוך וכדומה (ב)‪.‬‬ ‫[באופן אז עס איז א פסיק רישא אז דאס זאל געשען]‪ ,‬איז דא דערביי‬ ‫מקורות והערות‬ ‫(א) עיין שועה"ר בקונטרס אחרון סימן ש"ב סק"א (דפוס קה"ת עמוד שפ"ז)‪" :‬והא דאסור ליגע בידיו צבועות במפה‪ ,‬היינו משום שהמפה דרכה‬ ‫בצביעה‪ ,‬ואילו היה עושה כן שלא בדרך לכלוך היתה מלאכה גמורה והיה מתקן‪ ,‬ועכשיו הוא ג"כ עושה המלאכה עצמה באותה מפה עצמה אלא שהוא‬ ‫מקלקל‪ ,‬ומ"מ מעין מלאכה הוא עושה‪ ,‬לכן אסור מד"ס"‪ ,‬ומשם בטל ברכה ח"ב ‪ ,105‬ובהערות בסוף הספר על צובע ‪ ,19‬עיי"ש כמה הוכחות לכך‪.‬‬ ‫(ב) שהרי דעת המג"א בסימן ש"כ ובסימן שכ"ח דבגד אדום חמיר יותר ויש בזה חשש דאורייתא משום דניחא ליה [מיהו בעיקר הענין תלוי לפי‬ ‫המציאות‪ ,‬ועיין מה שכתב בספר נימוקי או"ח‪ ,‬וכן בטל ברכה בהערות ‪.]13‬‬ ‫מיהו גם בבגד אדום כתב המ"ב בסימן ש"כ (סקנ"ט) בזה"ל‪" :‬ויש מקילין בכל זה כיון שהוא דרך לכלוך‪ ,‬ויש לסמוך על זה היכא דאי אפשר לו‬ ‫ליזהר בזה"‪.‬‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫נישט קיין 'גר' נאר א 'תושב'‬ ‫גר ותושב אני עמכם‪.‬‬ ‫עס קען זיין אז וועגן דעם האט אברהם אבינו זיך באנוצט מיט אזא סארט לשון זאגנדיג 'גר ותושב'‪ ,‬ווייל אברהם אבינו האט‬ ‫זיך געוואלט היטן פון ארויסזאגן א ליגנט פון מויל‪.‬‬ ‫פון איין זייט ווען ער זאגט ווען אז ער איז א גר איז עס נישט ריכטיג‪ .‬אברהם אבינו איז געווען גערעכנט אלץ א תושב ווייל‬ ‫השי"ת האט אים צוגעזאגט ארץ ישראל‪ ,‬אבער ער האט עס נישט געוואלט זאגן פאר די בני חת‪ .‬אבער אויך אז ער איז א גר האט‬ ‫ער נישט געוואלט זאגן‪ ,‬ווייל דאס איז נישט אמת‪ .‬האט ער דעריבער גענוצט א לשון וואס האט אין זיך ביידע משמעות'ער‪ ,‬ווען‬ ‫דער עיקר איז אז ער זאל נישט ארויסזאגן א שקר פון זיין מויל‪.‬‬ ‫[אוהל יעקב]‬ ‫‪18‬‬ ‫ברכת מזל"א טב"א‬ ‫קדם ידידנו היקר והנעלה מגזע שרפי מעלה קובע עיתים‬ ‫לתורה ולתפלה בהיכלנו איש האשכולות בתורה וחסידות לו עשר ידות‬ ‫נועם המדות והמעלות מקבל כל אדם בסבר פנים יפות ענף עץ אבות‬ ‫כ"ק אדמו"ר מאלכסנדר‪-‬‬ ‫אנטוערפען שליט"א‬ ‫נין ונכד ומ"מ להאי איש אלוקים קדוש הוא רבים השיב מעון‬ ‫הרה"ק רבי שרגא פייבעל שלום הלוי דעמבינסקי זי"ע‬ ‫אדמו"ר מאלכסנדר בעיר אנטוערפען ואחרי המלחמה בעיר ניו יורק בעמח"ס מנוחת שלום‬ ‫נכד חביב ובן ביתו של כ"ק אדמו"ר הזקן מהר"י מאלכסנדר זי"ע‬ ‫לרגל שמחת‬ ‫הבר‪-‬מצוה של בנו‬ ‫הבחור כהלכה כלי מחזיק ברכה אשרי העם שלו ככה‬ ‫הרב אברהם דוד שמואל פארהאנד נ"י‬ ‫חבר הכולל‬ ‫יה"ר שכ"ק יראה מהאי חתן הבר‪-‬מצוה ומכל יוצ"ח רוב נחת קדושה במדה גדושה לתפארת אבות‬ ‫מתוך שובע שמחות והמון ברכות וכל טוב סלה‬ ‫כעתירת וכברכת‬ ‫הראש הכולל חברי הכולל הנהלת הכולל‬ ‫לעומתם ברוך יאמרו‬ ‫אברהם משה אפרים קראוס‬ ‫יודא אריה ליפשיץ‬ ‫יוסף דוד הלוי שליידער‬ ‫ראב"ד ש' פאטאק גבאי‬ ‫אבד"ק לאנצהוט‬ ‫יו"ר אגודת ישראל אנגליא‬ ‫יודא מרדכי שמעון לייטנער‬ ‫אבד"ק מארינבאד‬ ‫‪19‬‬ ‫פארזעצונג‬ ‫‪7‬‬ ‫אשר יאקאב‬ ‫פרישע שפאנענדע און‬ ‫דראמאטישע‬ ‫צווישן‬ ‫פארזעצונג‬ ‫צוויי‬ ‫נעמען‬ ‫אין קורצן פון פריער‪:‬‬ ‫די מיסטעריע ארום מרת שטיינבערגער ע"ה האט די צוויי ברידער‪ ,‬גדלי' און יוסי קליין‪ ,‬שוין לאנג נישט געלאזט רוען‪.‬‬ ‫נאכן אויסהערן די עצה פון יוסי'ס באבא יצחק רומייכי און גדלי'ס רבי'ן‪ ,‬האבן זיי פארשטאנען אז זיי דארפן זוכן אין דער‬ ‫פארגאנגענהייט‪.‬‬ ‫פונקט דעמאלט האט זיך יוסי דערמאנט אין אן אלטן שמועס צווישן זייער פאטער‪ ,‬הרב שלום קליין‪ ,‬מיט זיין אלטן חבר יוסעלע‬ ‫רובינשטיין‪ .‬די ווערטער "איך גלייב דיר נישט‪ ,‬שלום‪ ,‬עס קען נישט זיין!" האבן זיך צוריקגעברענגט אין יוסי'ס זכרון‪.‬‬ ‫יוסעלע איז שוין נפטר געווארן‪ ,‬און זייער פאטער וואוינט אין א נורסינג האום מיט א שוואכן זכרון‪ .‬די צוויי ברידער האבן יעצט‬ ‫איין ציל‪ :‬אויסצוגעפינען וואס זייער טאטע האט דעמאלט דערציילט פאר יוסעלע'ן‪.‬‬ ‫און יעצט ליינט ווייטער‪:‬‬ ‫"פאר דו גייסט אריין‪ ",‬האט ער זיך צום סוף אויסגעדרייט צו יוסי‪.‬‬ ‫מאנסי‪ ,‬ניו יארק –‬ ‫"לאמיר איין מינוט זיך צוגרייטן וואס מיר ווילן ארויסנעמען פון‬ ‫דעם באזוך‪".‬‬ ‫טבת תשס"ח‬ ‫יוסי האט אים אנגעקוקט מיט א שמייכל‪" .‬איך האב געמיינט מיר‬ ‫איידער זיי זענען אריינגעגאנגען אין דעם נורסינג האום‪ ,‬איז גדלי'‬ ‫קומען צו טאטי‪"...‬‬ ‫נאך א וויילע געבליבן זיצן אין די קאר‪ ,‬בלאנדזשענדיג מיט די אויגן‬ ‫"דאס זיכער‪ .‬אבער מיר ווייסן ביידע אז מיר קומען נישט בלויז‬ ‫אויף דעם גרויסן געביידע וואס איז געשטאנען פאר זיי‪.‬‬ ‫מאכן א באזוך‪".‬‬ ‫פון אינדרויסן האט עס אויסגעזען רואיג און אפילו אנגענעם; א‬ ‫יוסי האט אראפגעלייגט זיין טעלעפאן‪" .‬איך ווייס וואס דו‬ ‫ברייטע אריינגאנג‪ ,‬אפאר גרינע ביימער נעבן די טיר‪ ,‬און גרויסע‬ ‫מיינסט‪".‬‬ ‫פענסטער וואס האבן אריינגעלאזט די ווינטערדיגע לופט‪ .‬אבער‬ ‫גדלי' האט א רגע געשוויגן‪" .‬פרעג נישט גלייך וועגן‬ ‫גדלי' האט שוין געלערנט אין די לעצטע וואכן‪ ,‬אז אמאל קען א‬ ‫שטיינבערגער‪ ,‬און אויך נישט וועגן יוסעלע רובינשטיין‪ .‬טאטי'ס‬ ‫פלאץ וואס זעט אויס אינגאנצן פשוט‪ ,‬באהאלטן אינעווייניג א‬ ‫קאפ איז שוין נישט דאס וואס עס איז אמאל געווען; מיר דארפן‬ ‫וועלט פון פארבארגענע זאכן‪.‬‬ ‫‪20‬‬ 21 ‫זענען געלעגן עטליכע ספרים און בלעטלעך‪ ,‬און אויפן אנדערן זייט‬ ‫אים נישט איבערפאלן מיט א גאנצע אויספארשונג‪ .‬רעד מיט אים‬ ‫איז געשטאנען א קליין פלעשל וואסער‪ .‬עס איז נישט געווען קיין‬ ‫ווי א זון רעדט צו א פאטער‪ .‬דערמאן אים אמאליגע יארן‪ ,‬חברים‪,‬‬ ‫ספעציעלע אומארדענונג‪ ,‬אבער עס האט געהאט דעם איינזאמען‬ ‫מענטשן וואס זענען געווען ארום אים‪ .‬אויב עס ליגט נאך עפעס‬ ‫אויסזען פון א צימער וואו איין מענטש פארברענגט רוב פון זיינע‬ ‫זכרונות דארטן‪ ,‬וועט עס אפשר אליין ארויפקומען‪".‬‬ ‫טעג‪.‬‬ ‫יוסי האט זיך צושמייכלט‪" .‬און אויב נישט?"‬ ‫נאך עטליכע מינוט איז די נוירס אריינגעקומען מיט ר' שלום‬ ‫"דערנאך וועלן מיר וויסן אז מיר האבן כאטש געטון וואס מיר‬ ‫אינעם רעדער‪-‬שטול‪.‬‬ ‫קענען‪ ,‬און נאכדעם וועלן מיר זיך נעמען צו יוסעלע רובינשטיין‪".‬‬ ‫יוסי איז גלייך אויפגעשטאנען‪.‬‬ ‫"דאס איז גרינגער געזאגט ווי געטון‪ ,‬ווייל מיר ווייסן אפילו נישט‬ ‫"טאטי‪ ,‬שלום עליכם‪".‬‬ ‫ווער זיינע קינדער זענען‪".‬‬ ‫גדלי' האט זיך אראפגעבויגן צו אים‪" .‬טאטי‪ ...‬עס איז גדלי'‪".‬‬ ‫גדלי' האט זיך אנגעכאפט אינעם טיר פונעם קאר‪ ,‬גרייט‬ ‫ר' שלום האט געקוקט אויף אים‪ .‬ער האט אים אריינגעקוקט אין‬ ‫ארויסצוגיין‪" .‬נו‪ ",‬האט ער געזאגט מיט יענעם קוראזשפולן טאן‬ ‫פנים‪ ,‬זיך אביסל פארהאלטן דארט‪ ,‬און דערנאך זענען זיינע אויגן‬ ‫וואס יוסי האט שוין גוט געקענט‪" .‬יעדע שווערע זאך הייבט זיך אן‬ ‫ווידער אראפגעפאלן‪ .‬די יארן האבן זיך אנגעזען אויף זיין פנים‪,‬‬ ‫מיט דעם וואס מ'ווייסט נאך נישט וויאזוי מ'גייט עס אויספירן‪".‬‬ ‫אבער מער פון אלעס האט מען געזען אין די אויגן די שוועריגקייט‬ ‫זיי זענען ארויס פונעם קאר און אריינגעגאנגען‪.‬‬ ‫פון א מענטש וואס פרובירט צו כאפן עפעס וואס לויפט אים‬ ‫דער פלאץ האט געהאט יענעם באקאנטן אלטעס‪-‬היים גערוך‬ ‫אנטקעגן און ער באקומט עס נישט‪.‬‬ ‫וואס מ'קען נישט באשרייבן מיט טינט; א געמיש פון אלטע מעבל‪,‬‬ ‫נאך אפאר סעקונדעס האט ער זיך אנגערופן‪" :‬גדלי'?"‬ ‫דיקע קארפעט‪ ,‬רייניגונגס‪-‬מיטלען‪ ,‬מעדעצינען‪ ,‬הייסע זופ‪ ,‬און די‬ ‫גדלי' האט זיך אויסגעצויגן פאר פרייד‪" .‬יא‪ ,‬טאטי‪ .‬איך בין עס‪".‬‬ ‫לייכטע זיסקייט פון געקאכטע עסן וואס קומט שטענדיג ארויס פון‬ ‫ר' שלום האט א קליין שמייכל געטון‪ .‬דערנאך האט ער זיך‬ ‫א קאמערציאלע קאך‪ .‬אויף די ווענט זענען געהאנגען קאלירטע‬ ‫אויסגעדרייט צו יוסי‪.‬‬ ‫בילדער פון פאמיליעס און גרינע לאנדשאפטן‪ ,‬און אויף א קליינעם‬ ‫טיש נעבן די טרעפ זענען געלעגן אויסגעשטעלט פארשידענע‬ ‫"יוסי?"‬ ‫בראשורן און צייטונגען‪.‬‬ ‫"יא‪ ,‬טאטי‪ .‬איך בין יוסי‪".‬‬ ‫יוסי האט זיך אומגעקוקט אויף אלע זייטן‪ .‬ער האט דעם פלאץ‬ ‫"אה‪"...‬‬ ‫גוט געקענט‪ .‬ער האט געהאט אן אייגענע פארבינדונג מיט אזעלכע‬ ‫דאס איז געווען אלעס‪.‬‬ ‫מוסדות; ער האט געקענט די ארבעט‪ ,‬די מענטשן‪ ,‬די קארידארן‪ ,‬און‬ ‫"טאטי‪ ,‬וויאזוי גייט עס?"‬ ‫אפילו די קליינע דעטאלן וואס אנדערע באמערקן נישט‪.‬‬ ‫ר' שלום האט געמאכט א קליינע תנועה מיט דער האנט‪" .‬ב"ה‪".‬‬ ‫גדלי'‪ ,‬אבער‪ ,‬איז מער געווען פארנומען מיט זיין פאטער‪ .‬ער האט‬ ‫א קורצע שטילקייט איז נאכגעקומען‪ .‬יוסי האט א קוק געטון‬ ‫שווער געקענט גלייבן אז דא פארברענגט דער מענטש וואס האט‬ ‫אויף גדלי'‪ ,‬און גדלי' האט אים געגעבן א שאקל מיטן קאפ‪.‬‬ ‫אים אמאל געהאלטן אויף די הענט‪ .‬זיין באליבטער טאטע וואס האט‬ ‫אנהייבן‪...‬‬ ‫אים אויפגעצויגן‪ ,‬מחנך געווען‪ ,‬באגלייט און מדריך געווען‪ ,‬געפינט‬ ‫"טאטי‪ ",‬האט יוסי געזאגט מיט א רואיג קול‪" .‬מיר האבן געטראכט‬ ‫זיך יעצט צווישן די רויע ווענט פון א מעדעצינישער געביידע‪.‬‬ ‫אז מיר ווילן זיך אביסל דערמאנען פון אמאל‪ ,‬פון אונזערע קינדער‬ ‫זיין פאטער‪ ,‬וועלכער פלעגט אמאל זיצן ביים טיש און קענען‬ ‫יארן‪ .‬געדענקסטו ווען מיר זענען געווען קליין? וויאזוי עס איז‬ ‫צוזאמענפאסן א גאנצן שמועס אין עטליכע ווערטער; דער מענטש‬ ‫אמאל געווען אינדערהיים?"‬ ‫וואס האט געוואוסט ווער יעדער אין דער משפחה איז‪ ,‬ווער עס‬ ‫ר' שלום האט זיך אנגעכאפט אינעם הענטל פונעם רעדערשטול‪.‬‬ ‫איז געבוירן ווען‪ ,‬ווער עס גייט דורך א שווערע תקופה און ווער עס‬ ‫"אמאל‪ "...‬ער האט פארמאכט די אויגן פאר א רגע‪" .‬אמאל איז‬ ‫דארף א גוט ווארט — זיצט יעצט אין א צימער און דארף אמאל‬ ‫געווען אמאל‪".‬‬ ‫האבן עטליכע מינוט פשוט צו דערקענען זיינע אייגענע קינדער‪.‬‬ ‫יוסי האט זיך צעשמייכלט‪" .‬דאס איז אמת‪ .‬אבער דו האסט דאך‬ ‫"דארפסט זיך נישט זארגן‪ ,‬איך ווייס אז ער האט דא אלעס וואס‬ ‫אסאך זאכן פון אמאל אין קאפ‪".‬‬ ‫ער דארף‪ ",‬האט יוסי געזאגט בשעת זיי זענען ארויפגעגאנגען‪" ,‬ער‬ ‫באקומט גוטע עסן‪ ,‬די שטאב קוקט אים נאך‪ ,‬זיי נעמען אים ארויס‪,‬‬ ‫"איך?"‬ ‫און עס קומען אויך מענטשן פון ארגאניזאציעס וואס זינגען מיט‬ ‫"זיכער‪ .‬דו האסט געהאט אזויפיל חברים‪".‬‬ ‫אים אלטע ניגונים‪ .‬דאס איז ביי אים נאך אלץ עפעס וואס ער האט‬ ‫דער פאטער האט געקוקט אין דער לופט‪" .‬חברים‪"...‬‬ ‫זייער ליב‪ .‬ווען ער הערט א ניגון פון אמאל‪ ,‬זעט מען ממש ווי עפעס‬ ‫און דא האט זיך עפעס געטוישט‪.‬‬ ‫צינדט זיך אן אין אים‪".‬‬ ‫עס איז געווען בלויז א קליינע ענדערונג‪ ,‬כמעט אומבאמערקבאר‪,‬‬ ‫גדלי' האט נישט געענטפערט גלייך‪ .‬ער האט נאר געקוקט אויף‬ ‫אבער ביידע ברידער האבן עס אויפגעכאפט‪ .‬עס איז געווען כאילו א‬ ‫די נאכאנאנדע טירן וואס זענען געשטאנען איינס נעבן דעם צווייטן‬ ‫נאמען אדער א פנים איז ערגעץ טיף אינעם מח אריבערגעלאפן און‬ ‫אין דעם לאנגן קארידאר‪.‬‬ ‫האט פאר א סעקונדע אנגעקלאפט אין טיר‪.‬‬ ‫צימער ‪ 313‬איז געווען אויפן דריטן שטאק‪ .‬דאס צימער איז‬ ‫''יוסעלע‪ "...‬האט ר' שלום שטיל געזאגט‪.‬‬ ‫געווען רעלאטיוו קליין מיט א פענסטער וואס האט כמעט נישט‬ ‫יוסי האט זיך נישט גערירט‪.‬‬ ‫אריינגעלאזט קיין דירעקטע זון‪-‬שיין‪ .‬אויף א טישל נעבן דעם בעט‬ ‫‪22‬‬ ‫קען נישט‬ ‫אוועקנעמען‬ ‫די מחלה‬ ‫לב אחד‬ ‫אבער זיי מאכן‬ ‫די דורכגאנג‬ ‫פיל לייכטער‬ ‫מיר קענען טאקע נישט היילן די ביטערע מחלה‪,‬‬ ‫אבער מיר העלפן מיט די זייטיגע שוועריגקייטן‪:‬‬ ‫די קינדער וואס געפינען זיך אינמיטן פונעם‬ ‫שטורעם‪ ,‬די מאלצייטן וואס ווערן פארגעסן‪ ,‬און די‬ ‫גאנצע ווירטשאפט וואס האט נישט קיין קאפיטאן‪.‬‬ ‫ס׳איז ל”ע א‬ ‫רע דורכגאנג‬ ‫לייכטע‬ ‫מיט א‬ ‫ה’ ‪ -‬ו’ כסלו‬ ‫‪15 - 16 Nov‬‬ ‫| ‪Butterfly children’s club | Meals | Hospital visits | Care packages‬‬ ‫‪Trips & activities | Shabbatons | Respite centre | Crisis support‬‬ ‫‪Campaign Sponsors‬‬ ‫‪Media Sponsors‬‬ ‫‪23‬‬ ‫די ברידער האבן אים אויסגעהערט און אים געלאזט רעדן‪ .‬אמאל‬ ‫''ווער?"‬ ‫דארף מען נישט שלעפן א טיר כדי זי זאל זיך עפענען; אמאל דארף‬ ‫"יוסעלע‪"...‬‬ ‫מען נאר שטיין דערנעבן און ווארטן‪.‬‬ ‫גדלי' האט אים געגעבן א שנעלן בליק‪ .‬זיי האבן ביידע געוואוסט‪.‬‬ ‫נאך א וויילע פארברענגען‪ ,‬זינגען און משמח זיין דעם טאטן‪ ,‬האבן‬ ‫''יוסעלע רובינשטיין?" האט יוסי געפרעגט‪.‬‬ ‫די ברידער פארלאזט דעם צימער‪ ,‬נישט איידער זיי האבן געקושט‬ ‫ר' שלום האט נאכאמאל אראפגעלאזט דעם קאפ‪'' .‬יא‪,‬‬ ‫דעם פאטער'ס האנט און אים געווינטשן לאנגע און געזונטע יארן‪.‬‬ ‫רובינשטיין‪ .‬ער איז געווען א גוטער חבר‪ .‬א זייער גוטער חבר‪".‬‬ ‫די ווערטער זענען ארויסגעקומען שווער‪ ,‬אבער קלאר‪.‬‬ ‫אויפן וועג אהיים פונעם טאטן‬ ‫יוסי האט געשפירט ווי עפעס קלאפט אים אין הארץ שטערקער‬ ‫– מאנסי ניו יארק‬ ‫ווי געווענליך‪ .‬ער האט זיך מיט אלע כוחות איינגעהאלטן נישט‬ ‫די אויגן פון די צוויי ברידער האבן זיך מיטאמאל באגעגנט –‬ ‫גלייך אריינצושפרינגען אינעם ענין; ער האט געוואוסט אז אויב מען‬ ‫שארפע‪ ,‬טיילווייז בליטשקעדיגע און אפילו פייכטע אויגן‪.‬‬ ‫שטופט צו שטארק‪ ,‬קען דער גאנצער שמועס צופאלן‪" .‬וואספארא‬ ‫יוסי קוקט אריין אין גדלי'ס פנים‪ ,‬און גדלי' – כמים פנים אל פנים‬ ‫סארט מענטש איז ער געווען?" האט ער פרובירט אנצוהייבן‪ ,‬אן‬ ‫– שפיגלט עס אפ און קוקט אים צוריק‪.‬‬ ‫דעם וואס מען זאל פארדעכטיגן זיינע מאטיוון פונעם שמועס‪.‬‬ ‫"פארוואס זענען מיר נישט גלייך געקומען צו טאטי?" ברעכט‬ ‫ר' שלום האט זיך אביסל צעשמייכלט‪" .‬א גוטער איד‪ .‬א קלוגער‬ ‫גדלי' די שטילקייט‪.‬‬ ‫מענטש‪ .‬ער פלעגט אלץ פרעגן‪".‬‬ ‫"וואס איז‪ ,‬האסט עפעס געהערט חידושים דא היינט?" ענטפערט‬ ‫''וואס האט ער געפרעגט?"‬ ‫דער מאנסיער ביזנעסמאן קאלט‪ ,‬ווי צו פארדעקן זיינע עמאציעס‪.‬‬ ‫''אלעס‪".‬‬ ‫"און וואס האבן מיר געהאט ביז היינט?" רעאגירט גדלי'‬ ‫ר' שלום האט זיך ווידער פארטראכט‪" .‬ער האט מיר אמאל‬ ‫אומגעדולדיג‪ ,‬ווען יעדע מינוט צייגט אים ווידער אז יוסי טראכט‬ ‫געזאגט‪ "...‬זיין שטימע האט זיך איבערגעבראכן‪.‬‬ ‫נישט אין די זעלבע ריכטונג ווי אים‪.‬‬ ‫"וואס?" האט יוסי געפרעגט זייער שטיל‪.‬‬ ‫"אהא‪ ,‬זיי טאקע צופרידן‪ "...‬ווערט יוסי עטוואס צובייזערט‪,‬‬ ‫"איך האב אים דערציילט‪"...‬‬ ‫בשעת זיין טעלעפאן קלינגט נאכאנאנד פון זיינע מיטארבעטער‬ ‫יוסי האט געשפירט ווי זיין הארץ קלאפט‪" .‬וואס האסטו אים‬ ‫אין 'גאלדן האומס'‪ ,‬וואס וואונדערן זיך וואס עס איז געשען מיט‬ ‫דערציילט?"‬ ‫זייער רואיגן און צוגעלאזענעם אייגנטומער‪.‬‬ ‫ר' שלום האט נישט געענטפערט‪ .‬ער האט געקוקט ערגעץ ווייט‪,‬‬ ‫"איך וועל פרעגן מיין רבי'ן‪ ,‬און דו זארג דיך טאקע צוליב‬ ‫כאילו ער זעט עפעס וואס זיי קענען נישט זען‪ .‬נאך א וויילע האט‬ ‫רומייכי‪"...‬‬ ‫ער ארויסגעזאגט איין ווארט‪" :‬שטיינבערגער‪".‬‬ ‫"יא‪ ,‬א נאמען וואס גייט נישט ארויס פון קאפ איז נישט‬ ‫דער צימער איז געווארן שטיל‪ .‬אפילו די קליינע ווייזערלעך‬ ‫קיין פשוט'ע זאך‪ ",‬כאפט יוסי א ציטער זיך דערמאנענדיג די‬ ‫פונעם זייגער וואס האבן שפאצירט געמיטליך אויפן וואנט‪ ,‬האבן‬ ‫מיסטעריעזע ווערטער וואס זענען געזאגט געווארן דורך דעם‬ ‫זיך אין יענעם מאמענט געהערט העכער‪.‬‬ ‫אייגנארטיגן מקובל‪ ,‬באבא יצחק רומייכי‪.‬‬ ‫יוסי האט געקוקט אויף גדלי'‪ .‬גדלי' איז געשטאנען פארגליווערט‬ ‫נאכן ארויסקומען פון די נורסינג היים‪ ,‬גייען ביידע צוריק אריין‬ ‫און האט עס אפילו נישט באמערקט‪ .‬דאס ווארט איז יעצט‬ ‫אין קאר‪ .‬יוסי נעמט גדלי' צו זיך אהיים און פרעגט אים ווי לאנג ער‬ ‫ארויסגעקומען פונעם מענטש אליין; נישט פון פיני‪ ,‬נישט פון די‬ ‫פלאנט נאך צו בלייבן אין מאנסי‪ ,‬זייענדיג מרמז אז ער האט זיך שוין‬ ‫צוויי פרויען ביי די לויה‪ ,‬און נישט פון יענעם אלטן זכרון וואס יוסי‬ ‫צו לאנג פארזוימט און ער וואלט שוין געוואלט מאכן די מסיבת‬ ‫האט יארן צוריק געהערט ביים טיש‪ .‬עס איז געקומען פון זייער‬ ‫פרידה נאך היינט נאכט‪.‬‬ ‫טאטן‪.‬‬ ‫גדלי'‪ ,‬וואס פארשטייט גוט דעם רמז‪ ,‬זאגט אז ער באשטעלט א‬ ‫"טאטי‪ "...‬האט יוסי ענדליך געזאגט‪" .‬וואס האסטו אים דערציילט‬ ‫טיקעט אהיימצופארן מארגן‪ ,‬און מען וועט אוודאי זיין בקשר אפילו‬ ‫וועגן שטיינבערגער?"‬ ‫מריחוק מקום‪ ,‬כדי צו קענען דערגיין און ענדגילטיג וויסן ווער די‬ ‫ר' שלום האט געקוקט אויף אים מיט א ליידיגן בליק‪.‬‬ ‫מרת שטיינבערגער איז געווען‪.‬‬ ‫"שטיינבערגער?" עס האט אויסגעזען ווי ער הערט דעם נאמען צום‬ ‫יוסי פארשפרעכט אז ער וועט אים אויפהייבן דעם טעלעפאן‪,‬‬ ‫ערשטן מאל‪" .‬ווער איז דאס געווען?"‬ ‫אבער ער פאדערט פון גדלי' זיך צו בארואיגן און נישט איבערטרייבן‬ ‫יוסי האט כמעט אפגעשטעלט דעם אטעם‪ .‬גדלי' האט אים שנעל‬ ‫מיט זיינע רופן‪.‬‬ ‫געגעבן א סימן נישט צו דרוקן ווייטער‪.‬‬ ‫אזוי שמועסן די ברידער‪ ,‬ווען פלוצלינג צוקלינגט זיך יוסי'ס‬ ‫"נישט קיין חילוק‪ ,‬טאטי‪ ",‬האט יוסי גלייך געזאגט‪" .‬לאמיר רעדן‬ ‫טעלעפאן‪ .‬ער גלייבט נישט דעם קאנטאקט נאמען וואס ער זעט‬ ‫פון עפעס אנדערש‪".‬‬ ‫אויפן סקרין‪ :‬נישט קיין צווייטער ווי סמיט קעמלי אליינס!‬ ‫רבי שלום האט זיך צוריקגעלייגט אין זיין רעדערשטול‪ .‬א מינוט‬ ‫נע‪ ,‬עס קען נישט זיין; דאס איז נישט זיין אפיס און נישט‬ ‫שפעטער האט ער ווידער אנגעהויבן רעדן‪ ,‬אבער שוין וועגן עפעס‬ ‫זיין סעקרעטאר‪ ,‬נאר סמיט אליינס – דער מעדעצינישער‬ ‫אינגאנצן אנדערש — וועגן א געוועזענעם געשעפט‪ ,‬וועגן א שול‬ ‫וויסנשאפטלער זעלבסט‪ ,‬דער וועלט‪-‬בארימטער ספעציאליסט‬ ‫וואס איז שוין לאנג נישטא‪ ,‬און איבער א ניגון וואס ער האט אמאל‬ ‫און באקאנטער העלט‪-‬מייסטער!‬ ‫געהערט ביי א חתונה‪.‬‬ ‫פארזעצונג קומט אי"ה‬ ‫‪24‬‬ ‫בית יעקב לכו ונלכה‬ ‫מקרב לבבינו מהללים‪ ,‬עת לחננה כי בא מועד חדות מעוזים‪ ,‬בשירה וזמרה מאחלימ‬ ‫זאת נאמרת ברכות נאמנים בגילה ורנה נעלוז‪ ,‬להאי גברא העומד לימין מבצר מעוז‬ ‫להנדיב היקר והדגול‪ ,‬זה רבות בשנים שנושא בעול‪ ,‬עושה ומעשה ברוב תבונה והשכל‬ ‫אוצר טיבותא‪ ,‬ברעותא דליבא‪ ,‬האי צנתר דדהבא‪ ,‬כל מעייניו להצלחת מוסדינו יהיבא‬ ‫טנא ברכות וקול תודה נרים על כל פרט ופרט‪ ,‬למען פריחתה ושגשגה בטבוון וקשוט‬ ‫בלב מבין ורחב‪ ,‬נושא עולה של תורה שם שמים על ידו מתאהב‪ ,‬פרנס ופטרון האהוב‬ ‫איש האשכולת מרבה פעולתא‪ ,‬טובו אהליך יעקב בכל אתרוותא‪ ,‬בית יעקב בהדרתא‬ ‫הרבני הנכבד המרומם‪ ,‬איש חי ורב פעלים‪ ,‬בונה ומקים עולמות של תורה וחסד‪,‬‬ ‫כביר המעש‪ ,‬לב טוב לזולתו יעש‪ ,‬רחים ומוקיר רבנן‪ ,‬ואיהו גופי' צורבא דרבנן ה"ה‬ ‫מוה"ר יעקב יוסף‬ ‫הלוי אורזל שליט"א‬ ‫עמוד התווך ונושא בעול מוסדינו במסירת רבה ונאמנה‬ ‫ומנב"ת זוגתו החשובה תחי' העומדת לימין פעולתיו הטובים‬ ‫לרגל שהשמחה בביתו שורה בחדוה ואורה‬ ‫נישואי בנו‬ ‫הבה"ח משה יהודה לייב הלוי הי"ו‬ ‫עב"ג הכלה הבתולה המהוללה שתחי'‬ ‫בת הרה"ח מוה"ר ישראל האפפמאן שליט"א‬ ‫למזל טוב ובשעה טובה ומוצלחת‬ ‫יערב שיח לבבינו בעידן האי‪ ,‬שיזכו להתברך בבני הגוני‪ ,‬חיי ארוכי‪ ,‬ומזוני רויחי‪ ,‬עד בלי די‬ ‫עוד רבות בשנים יזכה ביחד עם בני ביתו‪ ,‬לראות ולרוות רב נחת ושובע שמחות במעונו‬ ‫קול יעקב בהרמת קרן התורה והחינוך לתפארת ולנס‪ ,‬ובמיוחד לטובת מוסדינו לחזק ולבסס‬ ‫בית יעקב לכו ונלכה בברכה רבה להרים ולהניף‪ ,‬שפע ברכה והצלחה ושמחות בלי גבולים וחוף‬ ‫המברכים נאמנה‬ ‫הנהלת המוסד‬ ‫‪25‬‬ ‫גלגל שאינו‬ ‫שלמה יודא לעפקאוויטש‬ ‫חוזר‪..‬‬ ‫די‬ ‫געווען איז עס א זונטאג אוונט‪ ,‬איך פארקיר מיין קאר‬ ‫אויף קייווערדעיל ראוד‪ .‬ארויסקומענדיג האט עס נאך צו מיר‬ ‫אויסגעקוקט ווי אלעס איז בסדר‪ ,‬די קאר האט ‪ 4‬רעדער‪ ,‬די‬ ‫רעדער האבן אלע לופט‪ ,‬כ'מיין‪ ..‬וואס איז שוין‬ ‫דא צו זארגן‪.‬‬ ‫ווייניג האב איך דאן געוואוסט וואס עס‬ ‫האט פאסירט אט דאן ביים פארקירן אדער‬ ‫אפאר מינוט פריער צום הינטערשטן רעדל‪.‬‬ ‫קוקט אויס ער איז אריינגעפארן אין א קליינס‬ ‫אבער א גרויסער מזיק; א קליינער שרויפל‬ ‫שפיציג פון די זייט‪ ,‬וואס האט משום איזה סיבה‬ ‫שהוא געוואלט מתקן זיין ניצוצות דווקא אינעם‬ ‫רעדל פון מיין געבארגטע אויטא‪...‬‬ ‫נאכן וויילן דארט עטליכע שעה האב איך‬ ‫זיך צוריק אריינגעזעצט אין קאר‪ .‬עס אנצינדנדיג האט גלייך‬ ‫געבליצט די ארענדזשע לעמפלעך‪ .‬כ'בין נישט אזוי באהאוונט‪,‬‬ ‫אבער קוקט נישט אויס צו געפערליך‪ ,‬איך צינד אים אָן און‬ ‫הייב אָן מאכן מיין וועג אהיים‪.‬‬ ‫פונדרויסן הער איך ווי א גראז שניידער שניידט זיינע גראז‬ ‫אינמיטן טונקעלען זונטאג נאכט‪ ,‬און נאך אויף קייווערדעיל‪..‬‬ ‫כ'שליידער אראפ דעם פענסטער און איך הער אז דער גראז‬ ‫שניידער איז גאר צוגעטשעפעט צו מיין רעדל פון הינטן‪..‬‬ ‫לאמיר זיין קלאר; דער רעדל איז פוסט פון ליפט‪ ,‬און קראצט‬ ‫אריין אויפן שאסיי ערד‪.‬‬ ‫ס'איז נאך ‪ 12‬ביינאכט‪ ,‬וואס טו איך דא? סטאק אויף‬ ‫קייווערדעיל‪ ,‬מיט א צולעכערטן רעדל‪ ,‬און איך בין בכלל נישט‬ ‫באקאנט אין הלכות רעדל‪.‬‬ ‫א נאנטע בליק‬ ‫היימישע באדי‬ ‫איבער די‬ ‫שאפ‪..‬‬ ‫ענערדזשי‪-‬‬ ‫אנגעפילטע‬ ‫חביבים‬ ‫צום ערשט האב איך געפרעגט א משפחה מיינער וואס קען‬ ‫מעמבערס וואס‬ ‫זיך אביסל אויס אין די זאכן‪ ,‬און יענער האט מיר צוגעוויזן צום‬ ‫וועלן זיך נישט‬ ‫נענטסן באדי שאפ‪ .‬זיי האבן געהאט א ‪ 24‬שעה'דיגע טעלעפאן‬ ‫אפשטעלן פאר‬ ‫נאמבער‪ ,‬און דער זיידע אויפן אנדערן זייט טרייבל פרובירט‬ ‫גארנישט ווען עס‬ ‫מיר מסביר זיין אז איך מוז דייקא נעמען די טייערע סארט‪ ,‬און‬ ‫ער קען יעצט אראפקומען אינמיטן נאכט‪ ,‬פלאס טעקס‪ ,‬פלאס‬ ‫קומט צו העלפן‬ ‫ווייס‪-‬איך‪-‬וואס‪ ,‬וויל ער איבער ‪ 3‬מאות‪.‬‬ ‫א צווייטן איד ‪//‬‬ ‫חביבים ישראל‬ ‫כ'האלט שוין אינמיטן אפירזוכן מיין קרעדיט קארטל‪ ,‬נו‬ ‫‪26‬‬ ‫מעמבער‪ .‬איך וויל דיר נאר זאגן אז ביז א מינוט צוויי בין איך‬ ‫שוין‪ ..‬קוקט אויס אז דאס איז שוין פון ראש השנה דהאי שתא‬ ‫ביי דיר‪".‬‬ ‫באשריבן‪.‬‬ ‫פארסאפטערהייט לויף איך צוריק צום ארט וואו די קאר איז‬ ‫אינמיטן געב איך זיך א כאפ; לאמיר פרעגן מיין חבר ראובן‪,‬‬ ‫געווען פארקירט‪ ,‬און ביז איך בין אהין אנגעקומען האב איך שוין‬ ‫ער איז א טויגליכער‪ ,‬און קען זיך אויס אין די נושאים‪ .‬ראובן‬ ‫געזען דארטן די צוויי טייערע מעמבערס איבערגעבויגן אויפן‬ ‫האט געוויילט מיט אונז אין די זומער וואקאציע‪ ,‬עפעס א‬ ‫רעדל‪ ,‬צוריק אריינבלאזנדיג חיות אין איר‪.‬‬ ‫מאשינקעלע האט ער געטראגן ביי זיין זייט‪ ,‬אפשר קען ער מיט‬ ‫ביז אפאר מינוט איז דער רעדל געווארן צוריק רעדל‪ .‬כ'ווייס‬ ‫זיינע קאנעקשענס מיר שאפן עפעס ביליגער‪.‬‬ ‫נישט פונקטליך וויאזוי‪ ,‬עפעס האט ער דארט מסדר געווען ווען‬ ‫ראובן האט מיר געענטפערט מיט א קאנטאקט נומער‪ .‬די‬ ‫ניטאמאל א טיפ וויל ער פון מיך נעמען‪ ,‬כ'באדאנק זיך פון טיפן‬ ‫נומער האט זיך געליינט‪ .020-8050-9229 :‬כ'רוף זיי אן און א‬ ‫הארצן און איך סעיוו זייער נאמבער און מיין טרייבל‪.‬‬ ‫היימישער יונגערמאן ענטפערט נאך ‪ 2‬קלינגען‪ .‬כ'האב מיך שוין‬ ‫בכל עת‬ ‫פארגעשטעלט אז דא גייט די פרייז זיין נאך טייערער‪ ,‬אבער‬ ‫ובכל שעה‬ ‫איך כאפ גלייך אז דאס איז חביבימ'ס נאמבער‪ .‬אה‪ ,‬איך האב‬ ‫אפגעאטעמט‪ ...‬נאכן הערן די מעשה און אראפשרייבן די מאדעל‬ ‫און קאליר קאר‪ ,‬רופט ער זיך אן‪" ,‬אוודאי‪ ,‬אונז העמיר זיין דארט‬ ‫ס'איז גראדע א פערזענליכע מעשה שהיה‪ ,‬און לויט ווי די‬ ‫ביז אפאר מינוט‪".‬‬ ‫אפאר מינוט‬ ‫צוויי מעמבערס פארציילן מיר איז עס נישט איין מעשה אמאל‬ ‫געשען‪ ,‬זייער טעלעפאן סיסטעם באקומט אריין איבער ‪100‬‬ ‫מיינט צוויי‬ ‫קאלס א וואך‪ .‬לאמיר צוזאמען רעכענען; דאס מיינט ארום ‪20‬‬ ‫קאלס א טאג‪ ,‬וואס באדייט אז בערך יעדע שעה גייט ארויס א‬ ‫מעמבער פון זיין אפיס‪ ,‬פון זיין נאכטמאל מיט די משפחה‪ ,‬פון‬ ‫זיין קומזיץ מיט חברים‪ ,‬צי פון זיין זיך צוגרייטן צו גיין אין מקוה‬ ‫כ'טראכט צו מיר אז ווען ער זאגט אפאר מינוט‪ ,‬לכאורה‬ ‫ער"ש‪ .‬און ער לויפט העלפן א צווייטן איד‪.‬‬ ‫רעדט ער פון ‪ 10-15‬מינוט כאטשיג‪ ,‬לאמיר שנעל אריבערלויפן‬ ‫האבנדיג די דאזיגע ערפארונג מיט חביבים‪ ,‬און זעענדיג‬ ‫צו הצלחה פאר א קלייניגקייט‪ .‬אבער נאך שטייענדיג ביים‬ ‫אז עס קומט א קאמפיין‪ ,‬האבן מיר אפגעהאלטן א שטיקל‬ ‫פרידזשידער אויסצעוועלן צווישן די בלויע און רויטע מילך‬ ‫אינטערוויו מיט עטליכע מעמבערס‪.‬‬ ‫צוקלינגט זיך מיין טעלעפאן‪" .‬א גוטן דא רעדט דער חביבים‬ ‫צו יעדע קאל?‬ ‫יונגעלייט וואס מאכן די ענדגילטיגע‬ ‫•וויאזוי האט זיך חביבים‬ ‫באשלוסן ‪ -‬פארשטייט זיך לויט וויאזוי די‬ ‫אנגעהויבן?‬ ‫ניין‪ ,‬קודם כל איז דא א סדר אז עס‬ ‫דעת תורה צייגט זיי אן‪ .‬די קאמיטע נעמט‬ ‫גייען בלויז ‪ 2‬מעמבערס צו א געווענליכן‬ ‫אנגעהויבן האט זיך עס מיט איינער‬ ‫אריין הר"ר סענדער יודא ראזענבערג‬ ‫צוויי‪ ,‬אבער היינט איז חביבים א נעץ פון‬ ‫קאל‪ .‬אמאל אויב דארף מען א בעקאופ‬ ‫הי"ו‪ ,‬הר"ר משה לייב לעוו הי"ו און הר"ר‬ ‫‪ 35‬געלונגענע מעמבערס‪ ,‬וואס שטייען‬ ‫קען קומען א דריטער‪ ,‬איינער וואס איז‬ ‫משה באדנער הי"ו‪.‬‬ ‫גרייט סיי ווען צו טון סיי וואס פאר סיי‬ ‫מער באהאוונט אין יענעם געביט‪.‬‬ ‫•וואס איז די שטארקייט פון‬ ‫וועלכן איד‪ .‬צווישן די ‪ 35‬מעמבערס ציילן‬ ‫בכלל פרובירט מען צו שיקן דעזיגנירטע‬ ‫חביבים?‬ ‫זיך ‪ 6‬בחורים‪ ,‬צו געבן פאר יעדעם די‬ ‫מעמבערס צו קאלס וואס זיי זענען‬ ‫פלאץ צו טוען חסד‪ ,‬און אמאל זענען זיי‬ ‫די סוקסעס פון חביבים איז די‬ ‫די מערסטע פאסיג‪ ,‬למשל איינער איז‬ ‫די וואס זענען גאר מער אוועילעבל צו‬ ‫ריספאנס טיים‪ .‬די מעמבערס קומען מיט‬ ‫בעסער זיך אפצוגעבן מיט קריכעדיגס‪,‬‬ ‫לויפן שנעלער אויף קאל'ס‪.‬‬ ‫פולע ענערדזשי‪ ,‬און זיי שפרינגען ממש‬ ‫בשעת א צווייטער קען די פראנט פון א‬ ‫ארויס פאר קאלס‪ ..‬זיי ווארטן ווען קען‬ ‫קאר אויף אויסנווייניג‪ ,‬און דער דריטער‬ ‫•ווער שטייט בראש?‬ ‫איך כאפן א קאל צו גיין העלפן נאך א איד‪.‬‬ ‫פארשטייט צו אויפמאכן פארקנאקנטע‬ ‫ס'איז איין גרויסע טיעם צוזאמען‪,‬‬ ‫שלעסער אא"וו‪.‬‬ ‫•יעדער מעמבער קען גיין‬ ‫אבער עס איז דא א קאמיטע פון ‪3‬‬ ‫‪27‬‬ ‫[תרתי משמע‪ ]..‬צו העלפן א צווייטן‬ ‫הגם יעדער באקומט טרענירונג‬ ‫איד‪.‬‬ ‫פאר אלעס‪ ,‬האבן אבער די דעזיגנירטע‬ ‫מעמבערס מער טולס פאר זייערע‬ ‫•געב מיר א מעשה פון‬ ‫שטארקייטן‪.‬‬ ‫פשוט'ע חסד נישט‬ ‫אינעם באקס פון‬ ‫חביבים?‬ ‫•אז מ'העלפט אידן‬ ‫מיט די סארטן אופנים‪,‬‬ ‫ס'דא מעשיות לרחצה‪ .‬ס'געווען א‬ ‫מאכט זיך אמאל ווען‬ ‫איד וואס האט געדרייווט א קאר א‬ ‫מענטשן נוצן חביבים‬ ‫אפצוטון פאר אנדערע‬ ‫האלבע שעה אינדרויסן פון שטאט‪,‬‬ ‫אומגינסטיגע זאכן?‬ ‫ער האט אריינגעקראכט אין זייטיגע‬ ‫צוים‪ ,‬ב"ה אָן קיין שאדנס פאר נפשות‪,‬‬ ‫חלילה‪ ,‬זיכער אז נישט‪ .‬חביבים‬ ‫אבער זיין קאר איז נישט געווען ָפאר‬ ‫נעמט קיינמאל נישט אנטייל אין‬ ‫בּאַר‪ .‬ס'געווען טיף אינמיטן די נאכט‬ ‫פאליטיק אדער מחלוקת‪ ,‬נישט קיין‬ ‫אדער בעסער געזאגט אין די פריע‬ ‫פריוואטע און נישט קיין ציבור'ישע‪,‬‬ ‫פארטאגס שטונדן‪ ,‬און ער האט‬ ‫און מיר זענען שטענדיג בקשר מיט‬ ‫אריינגערופן חביבים‪.‬‬ ‫דעת תורה אויף יעדן פאל‪.‬‬ ‫אזוי דארף צו זיין! ער ווייסט נישט‬ ‫לעצטנס איז געווען דא א פרשה‬ ‫פונקטליך אויב און וויאזוי מ'וועט אים‬ ‫אין שטאט וואו ס'איז געווען א‬ ‫קענען העלפן אבער ער איז סטאק…‬ ‫חשש אז מענטשן וועלן קלערן פון‬ ‫ענגליש איז נישט זיין ערשטע שפראך‪,‬‬ ‫נוצן די מעמבערס פאר געוויסע‬ ‫און ער האט מורא צו רופן אליינס‬ ‫ענינים‪ ,‬מ'האט דאן ארומגעשיקט‬ ‫די פייערלעשער און די פאליציי‪ .‬א‬ ‫מעסעדזשעס זיך דווקא נישט צו‬ ‫מעמבער איז אראָפגעפארן אהין‪,‬‬ ‫דרייען דעמאלט אין די געגנטער‪ ,‬ווייל‬ ‫בַאָאבאכט דעם מצב‪ ,‬געדיעלט מיט‬ ‫מיר טאלערירן נישט קיין מחלוקת‬ ‫די פאליציי‪ ,‬מיט די פייערלעשער‪,‬‬ ‫אדער סיי וועלכע פאליטיק‪.‬‬ ‫געהאלפן אויספילן אלע צעטלעך און‬ ‫אים אהיימגעדרייווט‪.‬‬ ‫•פאר וועלכע סארט‬ ‫פראבלעמען קען מען‬ ‫און פארגעס נישט‪ ,‬דער חביבים‬ ‫רופן חביבים?‬ ‫מעמבער האט א דזשאב מארגן‪ ,‬ער‬ ‫דארף זיין ‪ 9‬אזייגער אין אפיס‪ .‬אבער‬ ‫ס'איז נישטא עכט קיין כלל‪ ,‬לאמיר‬ ‫גארנישט וועט זיי נישט אפשטעלן צו‬ ‫דיר מסביר זיין דער ציל אויף וואס‬ ‫ארויסהעלפן א צווייטער איד‪.‬‬ ‫חביבים איז געבויט און פון דארט‬ ‫קענסטו אליינס מחליט זיין ווען צו‬ ‫•ווער איז דער מענטש‪,‬‬ ‫רופן‪.‬‬ ‫א באקאנטער?‬ ‫אונזער ציל איז צו טון גמילות חסד‬ ‫אָה‪ ,‬דא רירסטו צו צו נאך‬ ‫פאר א צווייטן איד! פשוט העלפן אידן!‬ ‫א שטארקייט פון חביבים; א‬ ‫זאל עס זיין סטאק אין א ליפט‪,‬‬ ‫פארשלאסענע מויל‪ ,‬קאנפידענטשל‬ ‫אדער א ספיידער וואס קריכט זיך‬ ‫ביזן סוף‪.‬‬ ‫געמיטליך אויפן בעט‪ ..‬אמאל וואס‬ ‫אן עקסטערע טעכנאלאגישע‬ ‫פאר איינעם איז מינדערוויכטיג קען א‬ ‫סיסטעם האט מען אויסגעשטעלט‪,‬‬ ‫צווייטער זיך ממש נישט אן עצה געבן‬ ‫אז דער מעמבער באקומט אפילו נישט‬ ‫און פאר יענעם איז עס גאר וויכטיג‪.‬‬ ‫דעם נומער פונעם מענטש וואס האט‬ ‫פארדעם זעמיר דא‪ ,‬צו העלפן אידן‪.‬‬ ‫גערופן‪ ,‬נאר ער רופט צוריק אריין די‬ ‫מיר האבן נישט קיין שום כללים‪ ,‬מיר‬ ‫חביבים ליין‪ ,‬און זיין נומער איז שוין‬ ‫וועלן אייביג גיין דעם עקסטערן מייל‬ ‫‪28‬‬ ‫זאלן קענען צוריקגיין צו זייער באקוועמע‬ ‫קאל אין חביבים‪ ,‬א איד רופט אז ער‬ ‫אין די סיסטעם אז ער האט גענומען דעם‬ ‫בעט‪ .‬פארגעס נישט‪ ,‬פאר זיי איז אויך‬ ‫איז ארויס צוויי שעה צוריק פונדערהיים‬ ‫קאל‪ .‬ער דרוקט ‪ 1‬און דאס פארבינדט‬ ‫אינמיטן נאכט‪...‬‬ ‫און ער קומט אהיים זעענדיג ווי מ'האט‬ ‫אים אויטאמאטיש צום מענטש וואס‬ ‫אריינגעבויט א דריי שטאקיגע מקוה‪..‬‬ ‫האט גערופן‪.‬‬ ‫•איר קענט אויך ראטעווען‬ ‫ס'גיסט זיך וואסער פון אויבן אויף אראפ‪,‬‬ ‫מענטשן וואס זענען‬ ‫נישטא קיין ברודער'ס שכן קרוב…‬ ‫סטאק אין א ליפט?‬ ‫ער האט נישט קיין מושג וויאזוי עס‬ ‫אהה כ'קען זיין נאמבער‪ ..‬נישטא‪.‬‬ ‫אפצושטעלן און וויאזוי צו אריינטרעטן‬ ‫אוודאי‪ ,‬מיר האבן ספעציעלע געצייג‬ ‫בכלל‪.‬‬ ‫•ארבעט איר אמאל מיט‬ ‫דערפאר‪ .‬אמאל זענען מיר אנגעקומען צו‬ ‫אנדערע ארגאניזאציעס‬ ‫זענען‬ ‫מעמבערס‬ ‫גרופע‬ ‫א‬ ‫ווי הצלה וכדו'?‬ ‫אזא סיטואציע ווען א מאמע מיט צוויי‬ ‫אריבערגעקומען און דורכגעגאנגען חפץ‬ ‫קינדערלעך זענען געבליבן שטעקן אין א‬ ‫יא‪ ,‬פארגעס נישט מיר זענען דא צו‬ ‫ביי חפץ‪ ,‬די קארפעט די פורניטשער‪,‬‬ ‫ליפט‪ ,‬די פייערלעשער האבן נישט מצליח‬ ‫העלפן‪ .‬נישט קיין חילוק וויאזוי ס'איז‪.‬‬ ‫מ'האט ארויסגעצויגן די וואסער מיט פּאָ‬ ‫געווען עס צו עפענען‪ ,‬און זיי האבן בלויז‬ ‫מפּס‪ ,‬געטריקנט אלעס‪ ,‬און אריינגעלייגט‬ ‫אן עלטערער איד איז געווען‬ ‫געקענט צוקוקן ווי דער יונגערמאן מיט די‬ ‫פאר א וואך צייט יומידיפייערס אין זיין‬ ‫פארשפארט אין א ביה"כ‪ ,‬און מ'האט‬ ‫געקרייזלטע פיאות‪ ,‬דער וואס איז נישט‬ ‫הויז‪.‬‬ ‫גערופן הצלה צו זען וואס ס'האט‬ ‫געווען אין קאלעדזש‪ ..‬ער ברעכט עס‬ ‫פאסירט צו אים‪ .‬די דיספעטשער‬ ‫אויף מיט אזא באהאוונטקייט‪.‬‬ ‫•מ'האט למעשה געקענט‬ ‫הערנדיג דעם קאל‪ ,‬האט גערופן חביבים‬ ‫עפעס אפראטעווען?‬ ‫•פון וואו טאקע פארמאגט‬ ‫זאלן קומען העלפן עפענען דעם טיר‪ ,‬די‬ ‫איר די סארט מאטריאל?‬ ‫זיכער‪ ,‬ב''ה אז חוץ פון אפאר לייטס‬ ‫מעמבערס זענען אנגעקומען צוזאמען און‬ ‫איז כמעט נישט געווען קיין שאדנס‪,‬‬ ‫זיך ארויסגעהאלפן איינער דעם צווייטן‪.‬‬ ‫טולס איז פון די וויכטיגסטע זאכן ביי‬ ‫אונז‪ .‬חביבים לייגט אריין שווערע געלטער‬ ‫מ'איז געשטאנען און געארבעט‬ ‫אזוי האבן מיר נאך פילע מעשיות‬ ‫און כוחות צו קענען זיין אויסשטאפירט‬ ‫אפגעטריקנט און גערייניגט אלעס מיט‬ ‫וויאזוי עס קומט כסדר אויס צו ארבעטן‬ ‫מיט די בעסטע און שטערקסטע כלים‬ ‫א שנעלקייט‪ .‬כ'גלייב אז מ'האט דעם‬ ‫מיט אנדערע ארגאניזאציעס‪.‬‬ ‫על כל צרה שלא תבוא‪ .‬מיר פארמאגן א‬ ‫איד איינגעשפארט אסאך געלט צייט און‬ ‫עגמ''נ ווי ווען ער זאל ווען דארפן ווארטן‬ ‫•ווען איז די שווערסטע‬ ‫גאנצע וועירהאוז אנגעפילט מיט כל מיני‬ ‫צייט צו נעמען א קאל?‬ ‫מאשינען און זאכענעס; ווינטער געצייג‪,‬‬ ‫ביז די אינשורענס קאמפאני קומט אראפ‬ ‫זומער געצייג‪ ,‬אלעס צו קענען העלפן אידן‪.‬‬ ‫באטראכטן די וואסער וואס וואלט שוין‬ ‫ס'ווענדט זיך וועלכע מין קאל‪ ,‬אבער‬ ‫און פארגעס נישט דאס איז חוץ פון דעם‬ ‫לאנג געווען איינגעזאפט‪..‬‬ ‫נארמאל אכטע צופרי איז שווער‪ ,‬א‬ ‫וואס יעדער מעמבער פארמאגט ביי זיך‬ ‫מעמבער וויל אנהייבן זיין טאג‪ ,‬גיין‬ ‫•וויאזוי לויפט מען צו קאלס‬ ‫דאווענען‪ ,‬ארבעטן‪ ,‬אבער א איד דארף‬ ‫טולס אין די ווערד פון א קנאפע ‪ 15‬מאות‪.‬‬ ‫אינמיטן נאכט?‬ ‫הילף‪ ..‬זאל מען זאגן ניין?‪..‬‬ ‫•דאס איז נישט פשוט‪ ,‬ווער‬ ‫ס'טאקע נישט לייכט‪ ,‬און נישט אייביג‬ ‫ערב שבת נאכמיטאג איז אן‬ ‫באצאלט דאס אלעס?‬ ‫גייט דער זעלבער מענטש‪ .‬אבער‪ ..‬אז‬ ‫אנגעשטרענגטע צייט פאר יעדעם און אז‬ ‫ווער? וואס הייסט ווער? סטעמפארד‬ ‫מ'מוז מוז מען‪.‬‬ ‫ביי איינעם האט געפלאצט די רערן‪ ,‬זאל‬ ‫הילל! דו‪ ,‬איך‪ ,‬דער ליינער‪ ,‬יעדער איינער‪.‬‬ ‫ס'איז געווען איין נאכט ‪ 2:06‬איז‬ ‫מען יעצט לאזן דארט אריין מבּל'ען ביז‬ ‫ווען דו העלפסט ארויס חביבים צו‬ ‫אריינגעקומען א קאל פון א פלאדינג‪.‬‬ ‫מוצאי שבת? חלילה‪.‬‬ ‫ארויסהעלפן אנדערע אידן‪ ,‬איז פשט אז‬ ‫ס'האט געגאסן וואסער פון א געוויסע‬ ‫דו האסט א חלק אין די חסד אפעראציע‬ ‫בנין‪ ,‬ס'נישט געווען ביי א פריוואטער‬ ‫•וואס קענען ענק טון ווען‬ ‫ס'רינט וואסער פון די‬ ‫וואס העלפן אידישע קינדער בעת צר‪.‬‬ ‫מענטש אינדערהיים‪ ,‬מ'רעדט דא פון א‬ ‫פייפ?‬ ‫דו גייסט ארויסנעמען די מייזלעך ביי‬ ‫קאמערציאלע בנין פון צענדליגער מענטשן‬ ‫דערשראקענע אידענעס אינדערהיים‪,‬‬ ‫דערינען‪ ,‬כ'קען נישט זאגן די נאמען‪,‬‬ ‫ביי פלאדינגס קומען טאקע יא מער ווי‬ ‫דו גייסט ארויפקריכן ‪ 4‬שטאק צו‬ ‫אבער דו וואלסט אויפגעשפרינגען‪..‬‬ ‫‪ 2‬מעמבערס‪ ,‬דאס איז פון די אויסנאמען‪,‬‬ ‫אראפנעמען א שטעקן‪-‬געבליבענע דראון‪,‬‬ ‫מ'האט געדארפט עוואקואירן דעם גאנצן‬ ‫אבער ווענדט זיך אויך ווען‪ ,‬וואו וויאזוי‬ ‫דו נישטערסט אין די מיסט קאסטענעס‬ ‫בנין‪ ,‬אפשטעלן די וואסער‪ ,‬טריקענען‬ ‫און וואס‪.‬‬ ‫פאר שעות ארוכות צו טרעפן א רינגל‬ ‫און אויפרייניגן דעם פלאץ אז די מענטשן‬ ‫אפאר חדשים צוריק קומט אריין א‬ ‫‪29‬‬ ‫אין חביבים‪ .‬שעות אויף שעות זענען‬ ‫אדער א פאר תפילין‪ ,‬און דו שטייסט‬ ‫אונזערע געטרייע וואלונטירן געזעצן‬ ‫אויף פירע פארטאגס צו גיין ראטעווען‬ ‫איבערגעבויגן על האשפה‪ ,‬געזוכט און‬ ‫א געשטראנדעטער איד אויפן הייוועי‪.‬‬ ‫גענישטערט‪ ,‬אבער אן ערפאלג‪.‬‬ ‫ווייל אן דיך וואלט חביבים נישט‬ ‫געקענט אנגיין‪ .‬ס'איז דיין זכות!‬ ‫שפעט ביינאכט האט מען‬ ‫אפגעשטעלט די זוך אקציע און‬ ‫•יא‪ ,‬אמת‪ .‬חביבים האט‬ ‫מ'האט פרובירט צו רופן דערנעבנדיגע‬ ‫עפעס אן עקסטרע‬ ‫ענערדזשי‪ ..‬זיי פליען‬ ‫פלעצער‪ ,‬ביז בהשגחה פרטית‬ ‫צו לויפן‪..‬‬ ‫האט מען עס אפאר טעג שפעטער‬ ‫גערעכט‪ ,‬חביבים וועט אייביג גיין‬ ‫אפגעפינען אין א דערנעבנדיגן האטעל‪.‬‬ ‫מיט איבערמאסיגע ענערדזשי צו זיין‬ ‫גרייט מיט וואס מ'ברויך נאר‪ ,‬חביבים‬ ‫•ס'איז מורא'דיג וואס‬ ‫איר טוט נאר אלץ‪.‬‬ ‫פארמאגט א מאטארבייק וואס קען‬ ‫זיך דורכגליטשן די טרעפיק פאר ווען‬ ‫חביבים שטעלט זיך נישט אפ פאר‬ ‫די גאסן זענען אנגעלייגט‪.‬‬ ‫קיין בּאָמפּס‪ ,‬זאל עס זיין א אינגל וואס‬ ‫למשל פורים‪ ,‬דו מיינסט אז פורים‬ ‫וויינט פאר זיין ‪ 6‬פונטיגע דראון וואס‬ ‫באקומען אונז נישט קיין קאלס‪ ,‬און‬ ‫איז שטעקן געבליבן אויף א בוים‪ ,‬זאל‬ ‫דו מיינסט אז דער חביבים מעמבער‬ ‫עס זיין א מאמע וואס זוכט איר רינגל‬ ‫האלט נישט אינמיטן פארברענגען‬ ‫וואס איז איינגעוויקלט אין א טישו‬ ‫מיט זיין משפחה‪ ..‬אבער א איד ווארט‪,‬‬ ‫צווישן אכט מיסטקאסטענעס‪..‬‬ ‫ווי קען מען אים לאזן הילפסלאז‪ .‬דאס‬ ‫איז חביבים!‬ ‫וויאזוי שטייט אויף די עד'ס‪:‬‬ ‫גארנישט וועט זיי נישט אפשטעלן פון‬ ‫•ווי לאנג בלייבן ענקערע‬ ‫גיין העלפן א צווייטן איד‪ .‬גארנישט‪.‬‬ ‫מעמבערס ביי א קאל?‬ ‫מען פראבירט נישט אוועקצוגיין‬ ‫אצינד טייערע אידן‪.‬‬ ‫פונעם ארט‪ ,‬ביז דער רופער איז‬ ‫ווען חביבים מאכט‬ ‫הונדערט פראצנט בארואיגט און‬ ‫זייער אלוועלטליכע‬ ‫צופרידן‪ ,‬וואס דאס קען אמאל מיינען‬ ‫קאמפיין דעם‬ ‫שעות‪..‬‬ ‫קומענדיגן זונטאג‬ ‫•וואס הייסט שעות‪,‬‬ ‫און מאנטאג‪ ,‬לאמיר‬ ‫ווילאנג איז געווען‬ ‫אנטקעגן קומען די‬ ‫ענקער לענגסטע‬ ‫העלדן‪ .‬לאמיר זיי‬ ‫קאל?‬ ‫ארויסווייזן אונזער‬ ‫יענער האט שוין אויפגעגעבן אויף זיין‬ ‫די לענגסטע איז לכאו' געווען ווען‬ ‫דאנקבארקייט‪ ,‬מיר ווילן‬ ‫א איד האט אריינגערופן אז ער איז יעצט‬ ‫געלט און קליידער‪ ,‬אבער וואס טוט מען‬ ‫זיי זאלן ווייטער בלייבן‬ ‫געווען ביי א באן סטאנציע‪ ,‬עפעס א גוי‬ ‫אנגיין‪ .‬לאמיר זיי געבן‬ ‫מיט די הייליגע תפילין וואס ליגן דארט?!‬ ‫איז צוגעקומען צו אים בשעת ווען –‬ ‫א שטופ‪.‬‬ ‫דער ערל דארף עס דאך זיכער נישט‬ ‫לכאורה ‪ -‬האט א צווייטער אפגעיאגט‬ ‫האבן‪ ,‬מן הסתם האט ער עס ערגעץ‬ ‫א גאנץ יאר בעטן זיי‬ ‫מיט זיין רענצל‪ .‬ער געבט זיך א דריי אויס‬ ‫וואו אראפגעלאזט אין א דערנעבנדיגן‬ ‫נישט קיין געלט פון אונז‪,‬‬ ‫און נישט דער גוי און נישט זיין רענצל‬ ‫זיי טוען אלעס נאר‬ ‫מיסטקאסטן‪.‬‬ ‫זענען דארט‪ .‬א פאלנער גניבה אינמיטן‬ ‫מעגליך אונז צו העלפן‪.‬‬ ‫נו גיי הייב אן זוכן‪ .‬אין די געגנט פון‬ ‫העלן טאג‪.‬‬ ‫לאמיר יעצט זיי העלפן‪.‬‬ ‫א טרעין סטעישען‪ .‬אין א מיסט‪ .‬א פאר‬ ‫•און וואס קענען ענק טון‪,‬‬ ‫לאנדאן דארף חביבים‪.‬‬ ‫תפילין‪..‬‬ ‫מ'קען דען טרעפן דעם‬ ‫חביבים דארף לאנדאן‪.‬‬ ‫פארגעס נישט‪' ,‬ניין' באשטיייט נישט‬ ‫גנב?‬ ‫‪30‬‬ ‫ת‬‫פע מצו‬ ‫ת‬ ‫פילין‬ ‫מש‬ ‫ברכת‬ ‫ו‬ ‫מזלא טבא‬ ‫נביע בזה‬ ‫ַ ּ‬ ‫אל כבוד מורינו ומדריכנו מאיר‬ ‫ְ‬ ‫נתיבותינו בהליכות והלכות‬ ‫יחזקאל‬ ‫מגדולי רבני הלכה ורפואה בעירנו‬ ‫הרב הגאון רבי‬ ‫ה"ה‬ ‫רייך‬ ‫שליט"א‬ ‫רב אירגוננו רעים מתוקים‪,‬‬ ‫ומרבני בית הוראה תורה ורפואה‬ ‫לרגל שמחת היכנס בנו‬ ‫הבה"ח משה אשר אנשיל ני"ו‬ ‫לעול התורה והמצוות‬ ‫למזל טוב ובשעה טובה ומוצלחת‬ ‫יהי רצון שיזכה לרוות‬ ‫רק נחת מכל יוצאי חלציו‪ ,‬אך‬ ‫טוב וחסד ירדפוהו כל ימי חייו‪,‬‬ ‫ויזכה ללמד תורה לעם ישראל‬ ‫עוד רבות בשנים מתוך בריות‬ ‫גופא ונהורא מעליא‬ ‫‪31‬‬ ‫מזמור‬ ‫בלים נפלו לנו בנעימים לשבח‪ ,‬מזמור לתו‬ ‫ח‬ ‫עימות מעשיו המה מעידין‪ ,‬התיצב לימיננו ב‬ ‫נ‬ ‫להגיד אדם ישרו‪ ,‬מה רב חלקו וחבלו‪ ,‬בגבור‬ ‫ו‬ ‫י הביאנו חדרה המלך‪ ,‬לרומם קרן הבנין מנת‬ ‫ך‬ ‫עין נובע מים נוזלים‪ ,‬זה הבנין אשר בשערים‬ ‫מ‬ ‫דיו רב לו ברב פעלים איש חי‪ ,‬במעשים טובים‬ ‫י‬ ‫בי"ת יוס"ף צב"י וחמיד ורגיג ברחימא ליבאי ו‬ ‫ל‬ ‫ישרי לב שמחה נטיו כנחל‪ ,‬בהערכה וכבוד ה‬ ‫ל‬ ‫ל זאת שבחו ונריע‪ ,‬מגן ומיטיב בסיוע‪ ,‬מאזין‬ ‫ע‬ ‫אשון למקראי קודש לבו בוער‪ ,‬לתורה וחנו"ך מ‬ ‫ר‬ ‫הרבני היקר נודע בשערים‪ ,‬איש אמונים ביתו‬ ‫במעשיו הכבירים‪ ,‬ברוב אהבה ומסירות מישרים‬ ‫נימי נפשו ולבו בלי מיצרים‪ ,‬וגם לרבות‪ ,‬לבו הז‬ ‫חנוך מ‬ ‫מוה"ר‬ ‫מנכ"ל מוסדות ו‬ ‫אשר אזר כגבור חלציו ובט‬ ‫למען מסיבות המפוארות ולמ‬ ‫ֲאס ּו ַה ּב ֹו ִנים ָה ְי ָתה ְ‬ ‫בוני ה‬ ‫ל ֹרא‬ ‫ש ִּפ ָּנה‬ ‫ֶבן ָמ‬ ‫ׁ‬ ‫תלמוד תורה‬ ‫ֶא‬ ‫בית יוסף צבי‬ ‫להקים ולבנות בנין החדש ו‬ ‫דושינסקיא‬ ‫בראשות כבוד קדושת מר‬ ‫מעמד אדיר וכינוס אנ''ש‬ ‫בוני‬ ‫מראש צורים נטיו כנחלים‪ ,‬האיר נתיבותינו בר‬ ‫ְּבחָ כְ מָ ה‬ ‫יִ ָּבנֶה בָ יִ ת‬ ‫העתיד‬ ‫בראשות כ''ק אדוננו‬ ‫ָּברוּ ְך הַ ָּבא‬ ‫ְּב ֵׁשם ה׳‬ ‫וּ בִ תְ בוּ נָה‬ ‫מורנו ורבינו שליט''א‬ ‫ֵּב ַרכְ נוּ כֶ ם‬ ‫בכשרונותיו הברוכים‪ ,‬ופרי מעלליו מצליחים‪ ,‬נ‬ ‫יִ תְ כּ וֹ נָן‬ ‫מִ ֵּבית ה׳‬ ‫לעורר ולחזק נדיבי לב בגודל זכות אשר נפלה בנ‬ ‫להקים ולבנות‬ ‫בנין החדש‬ ‫והמפואר‬ ‫ה ב ֹו‬ ‫ֶז ה‬ ‫לכן את ברכותינו נשגרה‪ ,‬כי יחד נגיע אל המטרה‪ ,‬נוצ‬ ‫ְ ׂש ְמ‬ ‫ם ָע ָ ׂש ה ה ' ָנ ִג י ָל ה ְו‬ ‫ַה ּי ֹו‬ ‫יזכה ביחד עם בני ביתו לראות ולרוות רב נחת מכל‬ ‫ָח‬ ‫ִנ‬ ‫דבוקים‪ ,‬בבריות גופא ונהורא מעליא וכוחות חזקים‬ ‫מספיקים‪ ,‬להרבות מים ליוצקים‪ ,‬דברי התורה ברוך א‬ ‫בתי מדרשות בא"י בב‬ ‫אלו הדברים‪ ,‬מקרב לבבינו א‬ ‫הנהלת התלמוד תור‬ ‫‪32‬‬ ‫לתודה‬ ‫ודה בכל לשון צח‪ ,‬חנוך לשמים ולבריות נח‬ ‫בכל עת ועידן‪ ,‬בכל נימי נפשו ולבו ברוח נכונ‬ ‫רות ארי ח"ם לבו‪ ,‬חנו"ך לנערים על פי דרכו‬ ‫ת חלקך‪ ,‬במסיבות פרטיות וכלליות ברך בוניך‬ ‫ם מהללים‪ ,‬בכשרונותיו הברוכים מרעיף טללימ‬ ‫ונשגבות עד בלי די‪ ,‬חנו"ך בנינים לאורייתא לעי‬ ‫והשכל‪ ,‬לנאום לעורר הלבבות ויט שכמו לסבול‬ ‫התורה ורב חסד גומל‪ ,‬לעצמו מאומה אין נוחל‬ ‫ן למוסדות התורה ומשקיע‪ ,‬מוסיף כמעיין נובע‬ ‫מוקיר‪ ,‬הוצק חן בשפתותיו רב שלום דורש תדיר‬ ‫ועד לחכמים וצדיקים‪ ,‬זכה ליכנס לפני ולפנים‬ ‫ם‪ ,‬מתמסר בכח בכל איברים‪ ,‬עושה ומעשה בכל‬ ‫זהב לטובת כל יחיד‪ ,‬כביר המעש לצדקה וחסד‬ ‫הי"ו‬ ‫מיללער‬ ‫וויזשניץ לאנדאן‬ ‫טוב לבו ואוות חפצו התמסר‬ ‫מען מסיבה הגדולה והמפוארה‬ ‫ֲאס ּו ַה ּב ֹו ִנים ָה ְי ָתה ְ‬ ‫ל ֹרא‬ ‫העתיד‬ ‫ש ִּפ ָּנה‬ ‫ֶבן ָמ‬ ‫ׁ‬ ‫תלמוד תורה‬ ‫ֶא‬ ‫בית יוסף צבי‬ ‫דושינסקיא‬ ‫והמפואר של התלמוד תורה‬ ‫רן אדמו"ר עט"ר שליט"א‬ ‫מעמד אדיר וכינוס אנ''ש‬ ‫בוני‬ ‫ְּבחָ כְ מָ ה‬ ‫יִ ָּבנֶה בָ יִ ת‬ ‫העתיד‬ ‫בראשות כ''ק אדוננו‬ ‫ָּברוּ ְך הַ ָּבא‬ ‫ְּב ֵׁשם ה׳‬ ‫רב פעלים‪ ,‬להדריך ולנהל דבר דבר ברוב תבונה‬ ‫וּ בִ תְ בוּ נָה‬ ‫מורנו ורבינו שליט''א‬ ‫ֵּב ַרכְ נוּ כֶ ם‬ ‫יִ תְ כּ וֹ נָן‬ ‫מִ ֵּבית ה׳‬ ‫נאם במיטב לשון לימודים במסיבות המוקדמות‬ ‫נעימים‪ ,‬ודבריו עשו רושם לטובה‪ ,‬במדה מרובה‪.‬‬ ‫להקים ולבנות‬ ‫בנין החדש‬ ‫והמפואר‬ ‫ה ב ֹו‬ ‫ֶז ה‬ ‫צר תאנה יאכל פריה‪ ,‬וזכות הרמת קרן התלמוד תורה‪,‬‬ ‫ְ ׂש ְמ‬ ‫ם ָע ָ ׂש ה ה ' ָנ ִג י ָל ה ְו‬ ‫ַה ּי ֹו‬ ‫יוצ"ח לתפארה‪ ,‬דורות ישרים להקים‪ ,‬בעמל התורה‬ ‫ָח‬ ‫ִנ‬ ‫ם‪ ,‬ולהמשיך לעמוד לימין בית צדיקים‪ ,‬מתוך הרחבה‬ ‫אשר יקים‪ ,‬עץ חיים היא למחזיקים‪ ,‬עדי נזכה יקבעו‬ ‫ביאת גואל צדק בב"א‪.‬‬ ‫אמורים‪ ,‬ברגשי כבוד והערכה‬ ‫ועד קרן הבנין‬ ‫רה‬ ‫‪33‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫יארצייטן פון די קומענדיגע וואך‬ ‫זי"ע‪ ,‬תקל"א‪ ,‬ומנו"כ בבארדיטשוב‬ ‫יום ב' ‪ -‬כ"ט חשון‬ ‫שב"ק פרשת חיי‬ ‫רבי אריה ישראל (אשכנזי)‬ ‫שרה ‪ -‬כ"ז חשון‬ ‫רבי יצחק שלמה (גאלדבערג)‬ ‫מסערעט ‪ -‬ירושלים בן רבי יואל‬ ‫מזלאטשוב זי"ע‪ ,‬תרע"ז‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי צבי הירש מסטרעליסק ‪-‬‬ ‫מזשעליכאוו בן רבי יחיאל מיכל‬ ‫בהה"ז‬ ‫קיטוב בן רבי אברהם (לאנדמאן)‬ ‫מזוועהיל זי"ע‪ ,‬תרל"ב‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי ארון אריה בן רבי מתתיהו‬ ‫מבילקאמין זי"ע‪ ,‬תרכ"ח‬ ‫בזשעליכאוו‬ ‫(קטן) ממאנאסטריטש זי"ע‪,‬‬ ‫רבי אברהם יוזפא מפילאוו בן רבי‬ ‫רבי אברהם דוד (מרבינו ‪-‬‬ ‫תשל"ד‪ ,‬ומנו"כ בביה"ח‬ ‫אליהו (לערמאן) מוויסקוט זי"ע‪,‬‬ ‫קויפמאן) ממיראפאלע בן רבי‬ ‫'וואשינגטאן' בניו דזשערזי‬ ‫תרנ"א‬ ‫משה מקאמינקא זי"ע‪ ,‬תרע"א‪,‬‬ ‫רבי משה מרדכי (העשיל)‬ ‫ומנו"כ במיראפאלע‬ ‫מפלאצוויזנא בן רבי אברהם יהושע‬ ‫העשיל ממעזיבוזש זי"ע‪ ,‬תרע"ז‪,‬‬ ‫ומנו"כ בווארשא‬ ‫סגולה גדולה ונפלאה‬ ‫רבי אריה לייבוש מרדכי בן רבי‬ ‫משה (הלברשטאם) משינאווא זי"ע‪,‬‬ ‫תרצ"א‪ ,‬ומנו"כ בצאנז‬ ‫מאת מופת הדור‬ ‫רבי אהרן מנחם נחום בן רבי ברוך‬ ‫מאיר (טווערסקי) מאזארניץ זי"ע‬ ‫הגה"ק מטשענגער זי"ע‬ ‫הי"ד‪ ,‬תש"א‪ ,‬בקעשינאוו‬ ‫רבי דוד (פרידמאן) מפלויעשט בן‬ ‫רבי שלום יוסף מבאהוש שפיקוב‬ ‫זי"ע הי"ד‪ ,‬תש"א‪ ,‬ומנו"כ בנחלת‬ ‫לומר בכל יום‬ ‫יצחק‬ ‫רבי יעקב בן רבי דוד יצחק (לייזער)‬ ‫שני מזמורי‬ ‫מפשעווארסק זי"ע‪ ,‬תשנ"ט‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בפיטע ‪ -‬האלאנד‬ ‫רבי מנחם מענדל בן רבי בנימין‬ ‫תהלים‬ ‫קאפיטל פ' ואח"כ קאפיטל ע"ב‬ ‫(מענדלזאהן) מקוממיות זי"ע‪,‬‬ ‫תשע"ב‪ ,‬ומנו"כ בהה"מ‬ ‫יום א' ‪ -‬כ"ח חשון‬ ‫רבינו יונה בן ר' אברהם "החסיד"‬ ‫להצלחה ולשמירה ולכ"ט‬ ‫מגירונדי זי"ע‪ ,‬ה'כ"ד‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בטאלעדא אשר בספרד‬ ‫נתפרסם לזכות אליעזר בן זלאטא לזיווג הגון‬ ‫רבי אליעזר ליבר 'הגדול' בן רבי‬ ‫אברהם (אשכנזי) מבארדיטשוב‬ ‫‪34‬‬ ‫כולל עיון‬ ‫זכרון עקיבא‬ ‫שע“י היכל התורה‬ ‫תפארת שלום‬ ‫"ל‬ ‫"‬ ‫כי ז‬ ‫לונדון יצ“ו‬ ‫שה‬ ‫ע‬ ‫מרד‬ ‫מו ה " ר‬ ‫ב‬ ‫ר‬ ‫ח‬‫רה"‬ ‫י עקיבא בן‬ ‫מה טובו אהליך יעק"ב ‪ -‬יוס"ף ה' עליכם‬ ‫יגל יעק"ב ישמח ישרא"ל כיאות וכראוי‪ ,‬יברך את יוס"ף נודה בתוך אמוני‪ ,‬נעימות יזמרו בית הלוי‬ ‫עת הזמיר הגיע‪ ,‬קול גילת ורנן נריע‪ ,‬מאהלי יעק"ב להביע‪ ,‬בית יוס"ף להבה ידוע‪ ,‬בתורה להשקיע‬ ‫קול יעק"ב בקשר עליון אדוק‪ ,‬שעשעין לאורייתא עוסק‪ ,‬אור מוסיף והולך ומבהיק‪ ,‬יוס"ף אומץ בצדק‬ ‫בהדרת הכבוד והכרת הטוב‪ ,‬לכו ונלכה בית יעק"ב‪ ,‬שם שמים ע"י מתאהב‪ ,‬יוס"ף יקח מצות חכם לב‬ ‫ישרש יעק"ב רב פעלים באורייתא לעי‪ ,‬בן פורת יוס"ף זכאי‪ ,‬יכבד אב זכרון משנת רבי עקיבא קב ונקי‬ ‫ובעת שהשמחה במעונו‪ ,‬דיצה וחדוה בארמונו‪ ,‬כלולת בנו‪ ,‬ישמח מש"ה במתנת חלקו‪ ,‬יהוד"ה יודו‬ ‫סימנא טבא להודות ולקלס‪ ,‬מביני עמודי דגירסא יסוד מבוסס‪ ,‬הוגי ריתחא דאורייתא נתיבות הש"ס‬ ‫פארותיו ריבוי לומדי עומקא של הלכה בלי הרף‪ ,‬יבא לגנו ויאכל פרי מגדיו מתוקים מדבש ונופת צוף‬ ‫הנה שכרו אתו ותהלתו לפניו ערוכה‪ ,‬לקראת שבת בשמחת עלי' לתורה מקור הברכה‪ ,‬פותחין תחלה‬ ‫לעלות לתורה בשמחה וגיל‪ ,‬לס' וה' ברך וכו' ויגדל‪ ,‬יזל משמי מעל‪ ,‬יריק מעדנים ישפעת אורה כטל‬ ‫ושמחת אפריון לס' ויעקב יושב אהלים דבר בעתו‪ ,‬יום ד' לס' והרבתי את זרעך וכו'‪ ,‬ויתן משאלות לבו‬ ‫יום ב' לחודש כסלו יובילו לו מנחת שי‪ ,‬שפתי רננות בשפר אמרי‪ ,‬מזלא טבא וגדיא יא"ה ממללין מילי‬ ‫ביקרא דאורייתא‪ ,‬נשדר ברכתא‪ ,‬שבח דא שירתא‪ ,‬מלא חפני טיבותא‪ ,‬מעמקי חדרי ליבאי‪ ,‬יושפע בהדרתא‪,‬‬ ‫לרום מע"כ האי מעלתא‪ ,‬המעוטר ברב פעלתא‪ ,‬רחים ומוקיר רבנן ואיהו גופי' צורבא דרבנן‪ ,‬מוכתר בנימוסין‪,‬‬ ‫יקר הערכין‪ ,‬גריס באורייתא ומעלה פנינים יקרים‪ ,‬נודע בשערים המציינים‪ ,‬כל מגמתו להרים מוסדות התורה‬ ‫והחינוך‪ ,‬במיוחד חיבה יתירה נודעת לו בהחזקת כוללינו במסירת רבה ונאמנה‪ ,‬ויהי ידיו אמונה‪ ,‬בלב ורוח נכונה‪,‬‬ ‫יעקב יוסף‬ ‫הרבני הנגיד הנכבד המרומם איש חי ורב פעלים לתורה‬ ‫מוה"ר‬ ‫ארזעל‬ ‫שליט"א‬ ‫עמוד התווך ופטרון כוללינו‬ ‫הלוי‬ ‫לרגל שמחת כלולת בנו היקר והחשוב‬ ‫מו"מ בתוי"ש פאר המעלות והמדות‬ ‫משה יהודה לייב ני"ו עב"ג תחי'‬ ‫ל‬ ‫ת‬ ‫מז‬ ‫בת הרה"ח ר' ישראל‬ ‫ח‬ ‫צ‬ ‫ל‬ ‫ל‬ ‫מ ו‬ ‫ט‬ ‫ו ב האפפמאן שליט"א ו‬ ‫ב ה‬ ‫ו‬ ‫ט ו‬ ‫ב ש ע ה‬ ‫מקרב לבבינו נאמנים‪ ,‬ברכותינו שלוחות בגילת ורננים‪ ,‬שיזכו לבנות בית נאמן מוצקת איתנימ‬ ‫זיווגם יעלה יפה יפה בקשר אמיץ ועוז‪ ,‬בבא משה אל אהלי יעקב לשמוח ולעלוז‪ ,‬בחדוה ומעוז‬ ‫להתברך משמי מעל‪ ,‬ענבי הגפן בענבי הגפן דבר נאה ומתקבל‪ ,‬רב ששון ושובע שמחות כנחל‬ ‫אך טוב וחסד ירדפוהו מלא חפניא‪ ,‬בברכת בני הגוני זרעא חיא וקימא‪ ,‬חיי אריכי ומזוני רויחא‬ ‫טיבותא לשקי' להמשיך להשקות באר מים חיים בקשוט‪ ,‬מגדל מעוז בעיון התורה באש לוהט‬ ‫בהרחבת הדעת ורוב אונים להעמיד נתיבות רב‪ ,‬להרים קרן התורה בברכה והצלחה ושפע רב‬ ‫אוצר הטוב ביחד עם ב"ב תחי' העומדת לעזרתא‪ ,‬רב נחת דקדושה וכל מילי דמיטב בהדרתא‬ ‫המברכים בלב ונפש חפיצה‬ ‫הרב ברוך יהושע הלברשטאם‬ ‫הרב פלטיאל הכהן שווארטץ ‪ -‬הרב שמואל שמעלקא קארניאל‬ ‫ראשי הכוללים‬ ‫הרב יהושע לאנדא הרב אלי' דוד עסטרייכער‬ ‫רבני הכולל‬ ‫‪35‬‬ ‫חברי לומדי הכולל‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫יארצייטן פון די קומענדיגע וואך‬ ‫רבי אליהו בן רבי ישראל ארי'‬ ‫רבי ישראל יוסף שמואל בן רבי צבי‬ ‫רבי ישראל בן רבי שלום דוד‬ ‫זאלמאנאוויטש מגארליץ‪-‬עכו‪,‬‬ ‫הירש זי"ע אב"ד פראנקפורט דמיין‬ ‫(אונגאר) מזאבנא זי"ע‪ ,‬תרצ"ז‪,‬‬ ‫תשע"ה‪ ,‬ומנו"כ בפתח תקוה‬ ‫בעל מסורת הש"ס‪ ,‬תס"ד‬ ‫ומנו"כ בביה"ח 'בית דוד' בעלמאנט‬ ‫ער"ש ‪ -‬ג' כסלו‬ ‫רבי משה בן רבי גרשון זי"ע בעל‬ ‫‪ -‬ניו יארק‬ ‫מלאכת מחשבת‪ ,‬תע"ב‬ ‫רבי אלטער מנחם מענדיל בן רבי‬ ‫רבי נחמיה (שליט) מסאסוב זי"ע‪,‬‬ ‫רבי אברהם בן רבי עקיבא אייגער‬ ‫פנחס (האגער) מבארשא זי"ע הי"ד‪,‬‬ ‫תר"י‪ ,‬ומנו"כ בסאסוב‬ ‫זי"ע מפוזנא‪ ,‬תרי"ד‬ ‫תש"ג‬ ‫רבי אברהם יהושע העשיל בן רבי‬ ‫רבי משה בן רבי יוסף אלתר‬ ‫רבי ירוחם פישל יהושע בן‬ ‫יצחק (טווערסקי) מסקווירא זי"ע‪,‬‬ ‫(האגער) מראדאוויץ זי"ע ‪,‬תרס"ב‪,‬‬ ‫רבי משה ישראל (בערנשטיין)‬ ‫תרמ"ז‪ ,‬ומנו"כ מסקווירא‬ ‫ומנו"כ בצפת‬ ‫מירושלים זי"ע‪ ,‬תש"ט‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי ירוחם פישל בן רבי אהרן יודא‬ ‫רבי ישראל בן רבי שלום דוד‬ ‫בשערי צדק י‪-‬ם‬ ‫אריה אריק זי"ע‪ ,‬תרפ"ח‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫(אונגאר) מזאבנא זי"ע‪ ,‬תרצ"ז‪,‬‬ ‫רבי אברהם אביש בן רבי יעקב‬ ‫במיראן ‪ -‬איטאליע‬ ‫ומנו"כ בניו יארק‬ ‫שמשון הלוי (קאנער) מטשעחוב‬ ‫רבי חיים יהושע בן רבי בן ציון‬ ‫חיפה זי"ע‪ ,‬תשמ"ד‪ ,‬ומנו"כ בטבריה‬ ‫(האלבערשטאם) מבאבוב זי"ע‪,‬‬ ‫רבי ישכר בער (לייפער) מזשעלין‬ ‫יום ה' ‪ -‬ב' כסלו‬ ‫תש"ג‪ ,‬ומנו"כ בטאשקענט‬ ‫בן רבי יעקב מדעברעצין זי"ע‪,‬‬ ‫רבי משולם ישכר בן רבי צבי הירש‬ ‫רבי שמריהו (שמערל)‬ ‫תשס"ט‪ ,‬ומנו"כ בהר הזיתים‬ ‫(אשכנזי) מסטאניסלאוו לאנדאן זי"ע‬ ‫מווערחיווקא זי"ע‪ ,‬תקל"ו‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בירושלים‬ ‫תשנ"ה‪ ,‬ומנו"כ בביה"ח ענפילד‪-‬‬ ‫בווערחיווקא‬ ‫לאנדאן‬ ‫רבי ישראל יצחק בן רבי דוב בער‬ ‫יום ג' ‪ -‬ל' חשון ‪ -‬אדר"ח כסלו‬ ‫רבי יששכר דוב בן רבי חיים יעקב‬ ‫(באראן) מראדאשיץ זי"ע‪ ,‬תרי"ח‪,‬‬ ‫(סאפרין) מקאמארנא גאולה‬ ‫ומנו"כ בווארשא‬ ‫רבי צבי הירש בן רבי יהודה ליב‬ ‫זי"ע‪ ,‬תשס"ז‪ ,‬ומנו"כ בהר הזיתים‬ ‫רבי עקיבא בן רבי שמחה בונם‬ ‫הכהן (כ"ץ) מרימינוב זי"ע‪ ,‬תר"ז‪,‬‬ ‫בירושלים‬ ‫(סופר) מפרעשבורג ירושלים זי"ע‪,‬‬ ‫ומנו"כ רימינוב‬ ‫תש"כ‪ ,‬ומנו"כ בהה"מ‬ ‫רבי אברהם מרדכי מבאריסלוב‬ ‫שב"ק פרשת תולדות ‪ -‬ד' כסלו‬ ‫רבי נחום בן רבי יעקב זי"ע‬ ‫בן רבי אליעזר צבי (סאפרין)‬ ‫וויידענפעלד אב"ד דאמבראווא‬ ‫מקאמארנא זי"ע‪ ,‬תש"ב ומנו"כ‬ ‫רבי שמואל (פאלאנסקי)‬ ‫בעל שו"ת חזון נחום‪ ,‬ת"ש‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בבאריסלוב‬ ‫מקאלניבלאט בן רבי מרדכי זי"ע‪,‬‬ ‫בשינאווא‬ ‫רבי ראובן (אונגער) מקוזמיר הן‬ ‫תקע"ב‪ ,‬ומנו"כ בקאלניבלאט‬ ‫רבי אהרן בן רבי שניאור זלמן‬ ‫רבי ישראל יוסף מטורנא זאבנא‬ ‫רבי יעקב דוד (קאליש) מאמשינוב‬ ‫(קאטלער) מקלעצק‪-‬לעיקוואוד‬ ‫זי"ע הי"ד‪ ,‬תש"ג‬ ‫בן רבי ישראל יצחק מווארקא זי"ע‪,‬‬ ‫זי"ע‪ ,‬תשכ"ג‪ ,‬ומנו"כ בהה"מ‬ ‫תרל"ח‪ ,‬ומנו"כ באמשינוב‬ ‫רבי אליעזר בן רבי גרשון זי"ע‬ ‫יום ד' ‪ -‬א' כסלו ‪ -‬בדר"ח כסלו‬ ‫רבי יעקב מרדכי בן רבי ישראל‬ ‫פאזען דומ"ץ פראנקפורט‪-‬‬ ‫(בראנדוויין) מסטרעטין זי"ע תשט"ז‪,‬‬ ‫לאנדאן‪ ,‬תש"ל‪ ,‬ומנו"כ בביה"ח‬ ‫רבי שלום שכנא בן רבי יוסף זי"ע‬ ‫ומנו"כ בהה"מ‬ ‫ענפילד‪-‬לאנדאן‬ ‫אב"ד לובלין‪ ,‬שי"ט‬ ‫‪36‬‬ ‫חמרא טבא‬ ‫א בנן של קדושים אבער נישט דער גאון אליינס‬ ‫ולקחת אשה לבני ליצחק‪.‬‬ ‫אין די וואכענדיגע פרשה לערנען מיר וויאזוי אליעזר עבד אברהם איז געגאנגען זוכן א חתן פאר יצחק אבינו‪.‬‬ ‫אין די פרשה זאגט אברהם אבינו אן פאר אליעזר ער זאל אים אהיימברענגען פון זיין משפחה א פרוי פאר יצחק‪ .‬די‬ ‫לשון וואס אברהם אבינו נוצט ביים אנזאגן אליעזר איז 'ולקחת אשה לבני ליצחק'‪ .‬אבער ווען מען קוקט אריין אין פסוק‬ ‫וויאזוי אליעזר האט גערעדט צו בתואל און צו לבן ווערט נאר דערמאנט 'ולקחתי אשה לבני'‪ ,‬דער 'ליצחק' פעלט‪.‬‬ ‫וואו איז דער 'ליצחק' אהינגעקומען?‬ ‫נאר עס קען זיין מיט א משל‪ :‬אין א געוויסער שטאט האט געוואוינט א גרויסער גביר‪ .‬דער גביר האט געהאט א‬ ‫געראטענע טאכטער‪ .‬ווען זי איז אונטערגעוואקסן האט מען פארגעשלאגן פאר איר די בעסטע שידוכים אין שטאט‪ ,‬אבער‬ ‫דער גביר איז געווען פאר'עקשנ'ט אז ער וויל זיך משדך זיין מיטן זון פון דעם גדול הדור‪.‬‬ ‫האט אים איינער פון די שדכנים פארגעהאלטן זאגנדיג דו זוכסט דער זון פון דעם גדול הדור? איך ברענג דיר א בחור‬ ‫וואס ער אליינס איז א גאון בתורה‪ ,‬ער אליין וועט אויסוואקסן דער קומענדיגער גדול הדור‪.‬‬ ‫זאגט אים דער גביר‪ :‬ניין‪ ,‬דו פארשטייסט נישט‪ ,‬איך וויל נישט אז מיין טאכטער זאל ליידן! אז זי וועט חתונה האבן מיטן‬ ‫גדול הדור אליינס וועט ער זיצן אגאנצן טאג אין שול‪ ,‬בעסער וועל איך נעמען דער זון פון דעם גדול הדור‪...‬‬ ‫קען זיין אז דער זעלבער דערהער באהאלט זיך דא אין דער פסוק‪ .‬ווען אברהם אבינו האט אנגעזאגט פאר אליעזר ער‬ ‫זאל אים אהיימברענגען א כלה‪ ,‬האט ער גערעדט צו אים פון ברענגען א כלה פאר דער קומענדיגער גדול הדור‪ .‬אבער ווען‬ ‫אליעזר איז אנגעקומען קיין חרן און געזען מיט וועמען ער האט דא צו טון אז מען רעדט פון א לבן און א בתואל האט ער‬ ‫געטוישט דעם נוסח‪ ,‬ער האט זיך גענומען רעדן פון דער טאטע וואס איז א גדול הדור ווען ער רעדט ווייניגער פון דעם חתן‪,‬‬ ‫ווייל אז ער וועט רעדן פון דעם גדול הדור אליין וועלן זיי נישט וועלן טון דעם שידוך‪.‬‬ ‫[בית הלוי]‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫די מעלות פון אלט און יונג‬ ‫בת ק' כבת כ'‪.‬‬ ‫יעדער צייט אין לעבן האט זיך זיין מעלה‪.‬‬ ‫אין די עלטערע יארן איז דער מענטש מער מיושב און ער זעט זאכן קלארער און רואיגער‪ ,‬אבער מצד שני‬ ‫פעלט אים דער ברען וואס ער האט אין די יונגע יארן‪.‬‬ ‫דאגעגן אין די יונגע יארן איז דער מענטש ווייניגער מיושב‪ ,‬אבער ער איז פול מיט ענערגיע‪ ,‬אלעס וואס ער‬ ‫טוט ווערט געטון מיט אן אויסטערלישע התלהבות‪.‬‬ ‫קעגן די צוויי כאראקטערס רעדט די תורה אז ביי שרה אמנו איז געווען ביידע נאטורן אין ביידע צייטן‪.‬‬ ‫אין די יונגע יארן איז איר דעת געווען מיושב‪ ,‬און אויך אין די עלטערע יארן איז געווען די פרישקייט‪.‬‬ ‫די בחינה איז מרומז אין דער בת ק' כבת כ'‪.‬‬ ‫[מעינה של תורה]‬ ‫‪37‬‬ ‫ִמִד�ֵַת ַָה ַַרֲחֲִמִים ַעִָל ֵינּו � ִַהֵתְְּגִַל�ְְּגְִל�ִי‪ּ .‬וְִלִכ ָּלִּפְנ ֵיהַג ּקּוֹולנֵָֹהְך ְכ ִֵּת �ְמֲחִנ ְָדו ּ ֵ�ֵתרנַתּו �ַהאִַּפֵׁשִי �ִלִי‪ּ .‬וְב �ְַעַד ַעִַמ �ְֵך ְ ַַרֲחֲִמִים ַשֲַאֲִלִי‪.‬‬ ‫טויזנטער אידן‬ ‫בייִלִ ְְה י ֹו ת ‪:‬‬ ‫ערווארטונגֹנ ֹא ְדְ ָָך‬ ‫ְמ ע ֹו תֵ י ֹנ ּו ְְּב‬ ‫פייערדיגעָּתָ ִ‬ ‫ִֹש ֹי ם ִּדִ ְ‬ ‫ֶׁשֶ‬ ‫ישועותישועות‬ ‫ורפואות‬ ‫פועל'ןפועל‬ ‫הייליגן‬ ‫ארויס צו‬‫יארצייט פון‬ ‫ישראל קוקן‬ ‫גרויסן‬ ‫צוםאלפי‬ ‫אלופי‬ ‫כסלו‬ ‫ויצא ה'‬ ‫הרה"ק‬ ‫זונטאגהדור"‬ ‫ביים "מופת‬ ‫קומענדיגן‬ ‫זי"ע המרובים‬ ‫ישראל‬ ‫מטשענגער‬ ‫וצרכי עמך‬ ‫רבינו בעל מנוחת אשר מ'טשענגער זי"ע וואס האט‬ ‫געהאט דעם "שליסל" לשערי שמים לו ולדורות הבאים‬ ‫טויזנטער אידן וועלן אויסגיסן דאס הארץ אינעם עיר הישועות טשענגער ביים ציון הקדוש ביומא דהילולא‬ ‫רבה – השתקקות ביי אידן וועלכע דארפן געהאלפן ווערן מיט זש"ק און אידן וואס קוקן ארויס צו זען פון זייערע‬ ‫קינדער אידיש נחת – צענדליגער אידן זענען אליינס עדות אויף אויסטערלישע רפואות וואס מען זעט שלא כדרך‬ ‫הטבע – באקאנטע ישועות בעניני שידוכים וואס זענען גע'פועל'ט געווארן אין טשענגער – פתח שערי שמים!‬ ‫ֵּט ה ָא ֵׁשֵ " ר‬ ‫ַמ ֵ‬‫וְ ַה ח ֹו ִנ ִי ם ָָע ָלָ י ו ַ‬ ‫א יג ר " א דב י ה י ל ו ל א ‪:‬‬ ‫שטראם פון הונדערטער אידן‬ ‫ערווארטעט צום שב"ק פ' תולדות בערב‬ ‫גראנדיעזער "בנין ההילולא"‬ ‫טשענגער"מצוםִיד‬ ‫"שבתעיראֵׁש תָּ‬ ‫הישועות‬ ‫יומא דהילולא אינעם‬ ‫צו אקאמאדירן גרעסערע‬ ‫התרגשות'דיגן‬ ‫מאורעות ומעמדי קודש ווערט‬ ‫ּתוּק ַד‬ ‫שבת קודש פרשת תולדות‪ ,‬ערב יומא דהילולא‪ ,‬וועט ווערן אפגעהאלטן אויף געהויבענעם‬ ‫פארנעם אינעם עיר הישועות טשענגער – איז ערווארטעט צו זיין א שבת פון ישועות און‬ ‫שוין אויפגעשטעלט אויפ'ן‬ ‫התרוממות הנפש צוגעשטעלט מיט אלע צרכים בגשמיות וברוחניות אויפן העכסטן ניווא‬ ‫שטח דורך די ארטיגע פירמעס‬ ‫בנין קבוע פונעם‬ ‫המדרש‬ ‫נייעםאיןבית‬ ‫טשענגער‪:‬‬ ‫אייער ישועה ווארט אייך בעז"ה אפ‬ ‫"בנין ההילולא" וואס ווערט סעפעציעל געבויט צו דינען די גרעסערע‬ ‫כינוסים האלט שוין אינמיטן העפטיגע בוי‪-‬ארבעט צו זיין גרייט בעוד‬ ‫אויפן מקום‬ ‫מועד – פילע ארטיגע פירמעס געפונען זיך שוין אויפ'ן שטח צייטליך‬ ‫ווארט נישט אויף‬ ‫אהערצושטעלן בשלימות די צרכי ציבור המשטתחים‬ ‫קדוש ווערט אין‬ ‫פלאץ!אויפן‬ ‫די לעצטע מינוט‬ ‫די יעצטיגע טעג‬ ‫פארענדיגט‬ ‫רופט היינט און פארזיכערט אייער‬ ‫אוועילעבל פארנעם‬ ‫שענסטן‬ ‫בלויז קלענערע צאל פלעצער נאך‬ ‫נאך מאסיווער אפרוף ביים ציבור איבער די גאנצע וועלט‬ ‫צּו ַרַעזַעַרּוּויַרן ַרּוִּפט ַהיינט‪:‬‬ ‫‪38‬‬ ‫רִיתְחָא דְאֹורַי ְיתָא‬ ‫שׁל ַׁ‬ ‫שב ָ ּת‬ ‫נֵר ֶ‬ ‫פייערליכער מעמד הכנסת‬ ‫הונדערטער אידן זיך שוין‬ ‫ספר תורה וועט פארקומען‬ ‫איינגעשריבן מיטצוהאלטן זעלטן‬ ‫בעצם יום השבת פאר‬ ‫דערהויבענעם ווארעמען‬ ‫קריאת התורה‬ ‫שבת באתרא דמר‬ ‫וְהָאֹה ֶל בֹּוע ֵר בָּאֵׁש‬ ‫לִמְקֹום אֵׁש‬ ‫שׁלְהֶב ֶת‬ ‫לַהֶב ֶת ַ‬ ‫גיגאנטישע אוהל ווערט‬ ‫אויפגעשטעלט צו קענען‬ ‫נאך ריזן שטראם אידן – בפרט תושבי‬ ‫אקאמאדירן ריזן ערווארטערטער‬ ‫לאנדאן און אייראפע – וועלן קומען צו פארן‬ ‫ציבור צום יום היארצייט –‬ ‫ספעציעל אום זונטאג יום היארצייט וואו‬ ‫דארט וועט פארקומען גרויסע‬ ‫סעודת הילולא און אנדערע‬ ‫ס'וועט פארקומען א מעמד בוקע רקיעים וואו‬ ‫הצטרכות'ער‬ ‫מען וועט איינרייסן לישועות הכלל והפרט‬ ‫ספעציעלע באקוועמע נסיעה ווערט‬ ‫צוגעשטעלט פאר תושבי ענגלאנד‬ ‫דורך בארימטע 'דרכי צדיקים'‬ ‫‪39‬‬ ‫טייטלבוים‬ ‫הרב שלמה‬ ‫מחשבות‬ ‫יו"ר מכון מחשבת החינוך‬ ‫וואס האט‬ ‫אסתר מיט שרה?‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין די גאנצע ענין‪ ,‬אליעזר ווערט‬ ‫דער מדרש דערציילט אז רבי עקיבא האט פארגעלערנט א‬ ‫דאך אנגערופן "דמשק אליעזר" ווייל ער האט אויסגעלערנט פאר‬ ‫שיעור און די תלמידים זענען איינגעשלאפן‪ .‬רבי עקיבא האט‬ ‫די תלמידים די תורה פון אברהם אבינו‪ ,‬דאס הייסט אז אליעזר איז‬ ‫זיי געוואלט אויפוועקן האט ער אנגעהויבן צו רעדן פון אסתר‬ ‫געווען א גאנצער ראש ישיבה מיט תלמידים וואס זענען געקומען‬ ‫המלכה און געזאגט אזוי‪:‬‬ ‫לערנען ביי אים תורה‪ .‬מיר טרעפן אויך אין די פרשה אז ער איז‬ ‫פארוואס האט אסתר זוכה געווען צו זיין א מלכה אויף הונדערט‬ ‫געווען זייער אן ערליכער מענטש‪ ,‬און יעדע זאך וואס איז אים גוט‬ ‫זיבן און צוואנציג לענדער? ווייל זי איז געווען אן אייניקל פון שרה‬ ‫געגאנגען איז "ויקוד וישתחוה" ‪ -‬ער האט גלייך געדאנקט און זיך‬ ‫אמנו וואס האט געלעבט הונדערט זיבן און צוואנציג יאר‪.‬‬ ‫געביקט צום באשעפער‪ ,‬דאס הייסט אז ער האט די גאנצע צייט‬ ‫מ'דארף פארשטיין עטליכע זאכן אין דעם מדרש‪ .‬ערשטנס‪,‬‬ ‫געלעבט מיטן באשעפער‪.‬‬ ‫וואס האט דא רבי עקיבא געמיינט צו זאגן?‬ ‫און די אלע מעלות פון אליעזר האבן אים גארנישט געהאלפן צו‬ ‫און וויאזוי האט ער זיי געוואלט אויפוועקן דורך די ווערטער?‬ ‫ווערן א ברוך‪ ,‬ביז יעצט ווען לבן האט אים אריינגערופן אין שטוב‪,‬‬ ‫וואס איז פשט פון דעם? און די גאנצע מעלה‬ ‫אזוי אויך‪ ,‬וואס האט צו טון די לעבן פון שרה‬ ‫אמנו מיט די מלוכה פון אסתר המלכה?‬ ‫וואס דער מדרש טרעפט אויף אים‪ ,‬איז אז ער‬ ‫די גאנצע מעלה‬ ‫איז געווען א געטרייער עבד פאר אברהם‪ ,‬נישט‬ ‫וואס דער מדרש‬ ‫און בכלל‪ ,‬וואס איז די גרויסע מתנה וואס‬ ‫מער פון דעם‪ ,‬וויאזוי קען דאס זיין ער האט דאך‬ ‫אסתר האט באקומען אז זי האט געקעניגט אויף טרעפט אויף אים‪,‬‬ ‫פארמאגט אסאך מער מעלות פון דעם?‬ ‫איז אז ער איז‬ ‫אסאך מדינות‪ ,‬מיר ווייסן דאך אז זי האט בכלל‬ ‫*‬ ‫געווען א געטרייער‬ ‫נישט געוואלט זיין א מלכה פון אחשורוש?‬ ‫פרייטאג אינדערפרי האט זיך יענקל‬ ‫שפעטער אין די פרשה לערנען מיר וויאזוי עבד פאר אברהם‪,‬‬ ‫אויפגעוועקט פון שטארקע קלאפערייען אויף די‬ ‫נישט מער פון‬ ‫אליעזר עבד אברהם איז געפארן צו ארם נהרים‬ ‫טיר פון זיין הויז‪.‬‬ ‫דעם‪ ,‬וויאזוי קען‬ ‫ברענגען א כלה פאר יצחק‪ .‬די תורה דערציילט‬ ‫ער האט נישט געדארפט קיין סאך טראכטן און‬ ‫אז ווען לבן האט געזען די שיינע צירונגען אויף דאס זיין ער האט‬ ‫גלייך פארשטאנען וואס דאס מיינט‪.‬‬ ‫דאך פארמאגט‬ ‫רבקה'ס הענט‪ ,‬איז ער ארויסגעלאפן צו אליעזר‬ ‫"די ברויך איז אנגעקומען‪ ",‬האט ער געזאגט‬ ‫און אים גערופן‪" :‬בא ברוך ה'!" זאגט דער מדרש אסאך מער מעלות‬ ‫פאר זיין ווייב‪" .‬דער מצב איז ביטער‪".‬‬ ‫פון דעם?‬ ‫אויף דעם אז אין יענע מינוט איז אליעזר ארויס‬ ‫פון זיין אן "ארור" און איז אריין אין כלל פון‬ ‫שוין יארן לאנג וואס יענקל דינגט די‬ ‫"ברוך"‪ .‬דאס הייסט אז אליעזר וואס איז געווען‬ ‫קרעטשמע פון דעם פריץ‪ ,‬דאס איז געווען א‬ ‫אן אייניקל פון כנען און איז געווען פארשאלטן דורך נח‪ ,‬איז יעצט‬ ‫שיינע און א גרויסע קרעטשמע מיט אפאר צימערן וואס מ'קען‬ ‫נאך ארייננעמען געסט צו שלאפן‪ .‬אין די גאנצע געגנט איז געווען‬ ‫ארויס פון א מצב פון א פארשאלטענער און אריין אין א מצב פון‬ ‫באקאנט יענקל'ס קרעטשמע‪ ,‬און מענטשן האבן זייער ליב‬ ‫א געבענטשטער‪.‬‬ ‫געהאט אריין צו קומען עסן עפעס‪ ,‬באקומען א גוטע טרינק‪ ,‬און‬ ‫זאגט דער מדרש אין וועלכע זכות האט אליעזר זוכה געווען‬ ‫אסאך מאל איבערנעכטיגן אויפן וועג צום יריד‪.‬‬ ‫צו ווערן א געבענטשטער? ווייל ער האט באדינט אברהם מיט‬ ‫אמונה און געטריישאפט‪.‬‬ ‫‪40‬‬ ‫‪ -‬ווער קען מיר דא ארויס העלפן? וואס טוט מען?‬ ‫יארן לאנג האט יענקל געהאט שיין פרנסה פון די קרעטשמע‪,‬‬ ‫"וואס טוט מען?" פרעגט ער זיין ווייב‪" .‬וויאזוי קריכט מען‬ ‫די געסט האבן שטארק הנאה געהאט פון אים און ליב געהאט‬ ‫ארויס פון די צרה?"‬ ‫צוריקצוקומען יעדע מאל ווען זיי זענען געווען אין די געגנט‪.‬‬ ‫נאך אסאך טראכטן איז איר איינגעפאלן א געדאנק‪" .‬פארוואס‬ ‫אין די שטילע חדשים ביי די קאלטע געפרוירענע ווינטער‪,‬‬ ‫זאלסטו נישט פארן קיין זעליחוב צום צדיק? דו ביסט דאך גאנץ‬ ‫האבן די נאנטע דארפ'ס מענטשן ליב געהאט אריינצוקומען‬ ‫היימיש מיט אים‪ ,‬דו פלעגסט אים געבן אסאך צדקה‪ ,‬אפשר איז‬ ‫זיך אנווארעמען מיט א פיינע גלעזל בראנפן און דערצו עפעס‬ ‫געקומען די צייט ער זאל דיר צוריק העלפן‪".‬‬ ‫צובייסן‪.‬‬ ‫אין יענע יארן איז דער הייליגער רבי לוי יצחק – דער‬ ‫די קרעטשמע איז געווען א שיינע מכובד'יגע פרנסה ביז די‬ ‫שפעטערדיגער בארדיטשובער רב ‪ -‬געווען דער רב פון זעליחוב‪,‬‬ ‫לעצטע האלבע יאר‪ ,‬ווען די קרעטשמע אין די נאנטע דארף האט‬ ‫פאר ווען ער איז אריבער צו זיין דער רב פון בארדיטשוב‪ .‬ער איז‬ ‫זיך געעפנט‪ .‬דאס איז געווען א נייע שיינע קרעטשמע וואס האט‬ ‫נאך געווען אין זיינע ערשטע יארן פון די רבנות‪ ,‬און ער פלעגט‬ ‫צוגעשטעלט פיינע בעטן און א שיינע רעסטוראנט‪ ,‬די געסט‬ ‫אריבערפארן אין די שטעטלעך זאמלען צדקה און ארויסהעלפן‬ ‫האבן זיך אהין געצויגן און יענקל איז געבליבן מיט א ליידיגע‬ ‫די ארימעלייט פון די געגנט‪.‬‬ ‫קרעטשמע‪.‬‬ ‫ווען יענקל איז אנגעקומען קיין זעליחוב האט אים דער רבי זייער‬ ‫די ערשטע חדשים האט ער נאך געגעסן פון די געלט וואס ער‬ ‫שיין אויפגענומען‪ ,‬און דערמאנט די גרויסע הכרת הטוב וואס ער‬ ‫האט אוועקגעלייגט‪ ,‬אבער שפעטער האט זיך אנגעהויבן זייער א‬ ‫שווערע ווינטער וואס קיין איינער האט נישט אריין געטרויטן אין‬ ‫האט צו אים אויף די גרויסע צדקות וואס ער פלעגט געבן‪.‬‬ ‫די קרעטשמע‪ ,‬און יענקל האט נישט געהאט פון וואס צו קויפן‬ ‫"רבי לעבן ‪,‬יעצט בין איך ליידער אין די אנדערע זייט פון די‬ ‫עסן אינדערהיים‪.‬‬ ‫געלט‪ ",‬האט זיך יענקל צואוויינט‪" .‬יעצט בין איך געקומען בעטן‬ ‫פארשטייט זיך אז ער האט אויך נישט געהאט צו צאלן די‬ ‫הילף ווייל מיין מצב איז ביטער און שלעכט‪".‬‬ ‫רענט פארן פריץ‪ ,‬און עס איז שוין אריבער אפאר‬ ‫רבי יענקל האט דערציילט פארן רבי'ן די גאנצע‬ ‫מעשה מיט די קרעטשמע וואס ס'איז שוין זייער‬ ‫חדשים פון ווען ער האט געדארפט באצאלן די יענקל מיט זיין ווייב‬ ‫לאנג ליידיג פון געסט און דער בייזער פריץ וואס‬ ‫יערליכע רענט‪ .‬אנהייב האט ער געבעטן פונעם האבן זיך צוזאמען‬ ‫פארלאנגט זיין געלט‪ ,‬און די גרויסע סכנה וואס ער‬ ‫פריץ זאל ווארטן אפאר וואכן‪ ,‬די פאר וואכן געזעצט צום טיש‬ ‫און זיך מחזק‬ ‫זענען שוין לאנג אריבער אבער דער מצב איז נאר‬ ‫שטייט פאר דעם אויב ער וועט נישט אויסצאלן‬ ‫געווארן שווערער‪.‬‬ ‫די געלט ביז קומענדיגע וואך‪.‬‬ ‫געווען מיט אמונה‬ ‫פשוטה אז דאס‬ ‫יענקל האט פארשטאנען אז דער פריץ וועט‬ ‫רבי לוי יצחק האט געהערט די גאנצע מעשה‬ ‫אים נישט פארשווייגן‪ ,‬אבער קיין סאך איז נישט‬ ‫און זיך פארטראכט מיט זארג‪ .‬נאך אפאר מינוט‬ ‫דארף מען טון‬ ‫געווען וואס צו טון‪.‬‬ ‫רופט זיך דער רבי אן‪" ,‬איך וועל דיר שרייבן א‬ ‫יעצט האט זיך יענקל אויפגעוועקט פון דעם‬ ‫בריוו צום פריץ און ס'וועט זיין בסדר‪".‬‬ ‫פריצ'ס סאלדאטן‪.‬‬ ‫רבי לוי יצחק האט זיך פארמאכט אין די קליינע צימער‪ ,‬אין‬ ‫"דו האסט א וואך צייט צו ברענגען די געלט צום פריץ‪ ",‬האבן‬ ‫צייט וואס יענקל איז געשטאנען און געווארט אינדרויסן‪.‬‬ ‫זיי אים געווארנט‪" .‬אויב נישט ווילסטו נישט וויסן וואס ס'גייט‬ ‫נאך אפאר מינוט איז דער רבי ארויס מיט א פארמאכטע בריוו‬ ‫געשען‪".‬‬ ‫און געגעבן פאר יענקל‪" :‬געב דעם בריוו פארן פריץ אין מיין‬ ‫יענקל האט טאקע נישט געוואלט וויסן‪ ,‬אבער ער האט‬ ‫נאמען‪ ,‬און דער אויבערשטער וועט דיר שיקן די ישועה בקרוב‪".‬‬ ‫געוואוסט זייער קלאר וואס איז דער סוף פון איינער וואס צאלט‬ ‫יענקל נעמט די בריוו און געזעגנט זיך מיט גרויס דאנק פאר דער‬ ‫נישט פארן פריץ; די טיפע גרוב אין זיין גארטן וואס האט גענוצט‬ ‫רבי און גייט ארויס שנעל אהיים צו פארן צום פריץ‪.‬‬ ‫פאר א טורמע איז געווען באקאנט פאר יעדן‪ ,‬און מער ווי איין‬ ‫אזוי ווי ער איז געשטאנען ביים טיר האט אים דער רבי שנעל‬ ‫מענטש האט שוין דארט געענדיגט זיין לעבן פון קעלט און הונגער‪.‬‬ ‫צוריק גערופן און געזאגט‪" :‬יענקל‪ ,‬די בריוו איז פארן פריץ און נאר‬ ‫ביים פריץ איז נישט געווען אזא ווארט וואס הייסט רחמנות‪.‬‬ ‫פארן פריץ‪ ,‬נישט פאר דיר און נישט פאר קיינעם אנדערש‪".‬‬ ‫יענקל איז געשטאנען ביים טיר און געטראכט "מאין יבוא עזרי"‬ ‫‪41‬‬ ‫אויב דער רבי האט דאס געהייסן טון מיינט עס אז דאס וויל דער‬ ‫יענקל האט זיך ארויסגעלאזט אויפן וועג‪ .‬אינמיטן וועג האבן‬ ‫באשעפער און אפילו מ'פארשטייט גארנישט טוט מען וואס דער‬ ‫זיך אנגעהויבן די מחשבות ביי יענקל‪' ,‬וואס האט דער רבי מיטן‬ ‫אויבערשטער וויל און ער וועט ווייטער העלפן‪.‬‬ ‫פריץ? וואס קען ער אים שוין שרייבן דארט? און אפשר האט‬ ‫"ווייסטו וואס‪ ,‬איך גיי צום פריץ‪ ",‬האט זיך יענקל אויפגעשטעלט‬ ‫דער רבי געשריבן צו שטרענג און נישט גענוג בכבוד'יג צום פריץ‬ ‫און אנגעטון זיין מאנטל‪ ,‬דער אויבערשטער ווייסט וואס ער טוט‬ ‫און ס'וועט מיר נאר שלעכט מאכן?'‬ ‫און איך פארלאז מיך אויף אים‪.‬‬ ‫'בכלל‪ ',‬האט זיך יענקל פלוצלינג דערמאנט‪' .‬דער רבי האט‬ ‫מיט ציטערדיגע פיס איז יענקל געשטאנען פארן פריץ און‬ ‫דאך נישט געהאט קיין פעדער אין די האנט‪ ,‬און די צימער איז‬ ‫אים דערלאנגט די בריוו‪" .‬דער רב פון זעליחוב וואס איז זייער א‬ ‫אויך געווען טונקל ווען דער רבי איז ארויס‪ .‬וואס טוט זיך דא?‬ ‫גרויסער מענטש האט מיר געבעטן איבערצוגעבן דעם בריוו‪".‬‬ ‫עפעס שמעקט מיר נישט‪'...‬‬ ‫דער פריץ עפנט די בריוו און פארטיפט זיך דערין א לאנגע צייט‪,‬‬ ‫יענקל איז געווען זייער נייגעריג פון איין זייט און זייער פארזארגט‬ ‫ס'זעט אויס אז ער ליינט דארט עפעס זייער וויכטיג‪.‬‬ ‫פון די אנדערע זייט‪ .‬ער האט געוואלט עפענען די בריוו וואס‬ ‫נאך אפאר מינוט ליינען הייבט דער פריץ אויף זיינע אויגן פונעם‬ ‫דער רבי האט געשיקט זיכער צו מאכן אז ס'וועט נישט מאכן‬ ‫ברייו און רופט זיך אן צו יענקל‪" :‬למעשה‪ ,‬אויב איך וועל דיר‬ ‫גרעסערע פראבלעמען‪ ,‬אבער ער האט זיך דערמאנט אז דער‬ ‫ארויסווארפן פון די קרעטשמע איז גארנישט אזוי זיכער אז איך‬ ‫רבי האט געהייסן נישט עפענען די בריוו‪.‬‬ ‫וועל טרעפן א צווייטן וואס איז בעסער פון דיר‪ ,‬אפשר וועל איך‬ ‫וואס טוט מען? די גאנצע וועג האט יענקל געפירט א מלחמה‬ ‫גאר אריינפאלן מיט א שלעכטער מענטש און פארלירן געלט‪"...‬‬ ‫אין זיך אויב ער זאל יא עפענען די בריוו אדער נישט‪ .‬צום סוף‬ ‫דער פריץ פארטראכט זיך נאך אפאר מינוט און זאגט פאר‬ ‫האט ער זיך נישט געקענט איינהאלטן און ער האט געעפנט די‬ ‫יענקל‪" .‬הער מיך צו יענקל‪ ,‬וואס ס'איז געווען איז געווען‪ ,‬לאמיר‬ ‫בריוו‪.‬‬ ‫אנהייבן א נייע בלעטל‪ .‬איך פארוויש דיר אלע חובות ביז יעצט‪,‬‬ ‫די בריוו איז געווען ליידיג‪......‬‬ ‫און פון יעצט הייבט מען אן א פרישע געשעפט‪ .‬אבער דו מוזט‬ ‫יענקל איז געווארן בלאס און דערשראקן; דאס זאל איך געבן‬ ‫געדענקען יעדן יאר אריינצוברענגען די געלט אן קיין חכמות‪".‬‬ ‫פארן פריץ?! איך וועל דאך נישט ארויסגיין לעבעדיג פון דארט‬ ‫יענקל איז ארויס גליקליך און צופרידן פונעם פריץ‪ ,‬ער האט‬ ‫אין אזא פאל! איך גיי דאס נישט געבן אזוי פארן פריץ! האט ער‬ ‫זיך נישט געראכטן אז דאס וועט גיין אזוי שנעל און גרינג‪ .‬ער איז‬ ‫באשלאסן ביי זיך‪.‬‬ ‫שנעל אהיים געלאפן דערציילן זיין ווייב איבער די גרויסע ישועה‪.‬‬ ‫ווען יענקל איז אהיים געקומען האט אים זיין ווייב שוין‬ ‫"דו מוזסט שוין צוריקפארן זיך באדאנקען פארן רבי'ן‪ ",‬האט‬ ‫אפגעווארט ביים טיר‪.‬‬ ‫זי אים געזאגט‪ ,‬און ר' יענקל איז טאקע גלייך געפארן‪.‬‬ ‫"נו‪ ,‬וואס האט דער רבי געזאגט?"‬ ‫"דער פריץ האט מיר געלאזט אויף מיין פלאץ‬ ‫"גארנישט מיט נישט‪ ",‬ענטפערט יענקל‬ ‫און אויך אפגעמעקט די אלטע חובות‪ ",‬האט יענקל‬ ‫יענקל איז געווארן‬ ‫מיט א טרויעריגע פנים‪.‬‬ ‫דערציילט פארן רבי'ן מיט גרויס שמחה‪.‬‬ ‫אינגאנצן בלאס‬ ‫"וואס הייסט גארנישט?" האט זי נישט‬ ‫"נאר דאס?" האט דער רבי געפרעגט‪.‬‬ ‫און דערציילט‬ ‫נאכגעלאזט‪.‬‬ ‫"וואס הייסט‪ ",‬האט זיך יענקל געוואונדערט‪" .‬וואס‬ ‫פארן רבי'ן די‬ ‫"דער רבי האט מיר געגעבן א בריוו‬ ‫נאך האט געדארפט געשען?"‬ ‫וואס‬ ‫מחשבות‬ ‫איבערצוגעבן פארן פריץ‪ ,‬אבער קוק וואס‬ ‫"זאג מיר דעם אמת‪ ",‬האט אים דער רבי געפרעגט‪.‬‬ ‫האבן אים ארום‬ ‫ס'שטייט דא אין בריוו‪ ",‬האט ער איר‬ ‫"וואס האסטו געטון מיט דעם בריוו אונטערוועגנס?"‬ ‫גענומען די גאנצע‬ ‫דערלאנגט די ליידיגע פאפיר‪.‬‬ ‫יענקל איז געווארן אינגאנצן בלאס און דערציילט‬ ‫"אויב דער רבי האט דיר דאס געגעבן‪ ,‬וועג‪ ,‬די שרעק וואס‬ ‫פארן רבי'ן די מחשבות וואס האבן אים ארום גענומען‬ ‫ער האט געהאט‬ ‫דעמאלט וועסטו דאס געבן פארן פריץ!"‬ ‫די גאנצע וועג‪ ,‬די שרעק וואס ער האט געהאט ווען ער‬ ‫געזען‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫ווען‬ ‫"אבער ס'שטייט דאך גארנישט דארטן!"‬ ‫האט געזען די ליידיגע בריוו‪ ,‬און וויאזוי ער האט זיך‬ ‫די ליידיגע בריוו‪,‬‬ ‫"איך ווייס נישט וואס דאס מיינט‪ ,‬אבער‬ ‫שפעטער געשטארקט און געגאנגען געבן דעם בריוו‪.‬‬ ‫ער‬ ‫וויאזוי‬ ‫און‬ ‫ווען דער רבי זאגט טוט מען!" האט זי‬ ‫"א שאד א שאד‪ ",‬האט דער רבי געגעבן א קרעכץ‪.‬‬ ‫שפעטער‬ ‫זיך‬ ‫האט‬ ‫אויסגעפירט מיט א פשוט'ע אמונה‪.‬‬ ‫"זאלסטו וויסן אז ווען דו ביסט דא אנגעקומען‬ ‫און‬ ‫געשטארקט‬ ‫יענקל מיט זיין ווייב האבן זיך צוזאמען‬ ‫האב איך נישט געהאט קיין וועג דיר צו העלפן‪ .‬די‬ ‫געגאנגען געבן‬ ‫געזעצט צום טיש און זיך מחזק געווען מיט‬ ‫איינציגסטע זאך וואס האט דיר געקענט ברענגען‬ ‫בריוו‬ ‫דעם‬ ‫אמונה פשוטה אז דאס דארף מען טון און‬ ‫‪42‬‬ ‫געווען א מלכה אויף הונדערט זיבן און צוואנציג לענדער? וויאזוי‬ ‫א ישועה איז די כח פון די אמונה‪ ,‬אויב דו וואלסט געהאט א‬ ‫האלט מען זיך שטארק אויך ווען ס'קומען שווערע צייטן?‬ ‫שטארקע אמונה און דו וואלסט אוועקגעלייגט דיין אייגענע שכל‬ ‫אויף דעם זאגט ער אז דער כח האט אסתר באקומען בזכות‬ ‫אין די זייט און נישט געעפנט דעם בריוו‪ ,‬וואלסטו באקומען פון‬ ‫שרה אמנו‪ .‬וואס איז געווען די כח פון שרה אמנו? וויאזוי האט זי‬ ‫דעם פריץ די קרעטשמע פאר א מתנה אויף אייביג‪ .‬אבער ווייל‬ ‫זיך געהאלטן די אלע יארן אן קינדער און מיט אלע שוועריגקייטן?‬ ‫דיין אמונה איז נישט געווען גענוג שטארק‪ ,‬און דו האסט געעפנט‬ ‫מיט די כח פון די אמונה! זי האט זיך אינגאנצן מבטל געווען צום‬ ‫די בריוו‪ ,‬האסטו פארלוירן די געלעגנהייט און זיך געדארפט‬ ‫רצון ה' און געגלייבט אז ער פירט די וועלט און וואס ער טוט איז‬ ‫באגענוגן מיט א קלענערע ישועה‪".‬‬ ‫די ריכטיגע‪ ,‬אזוי ווי רש"י זאגט אויפן פסוק "שניי חיי שרה ‪ -‬כולן‬ ‫*‬ ‫שווין לטובה" ‪ -‬אלע יארן האט שרה געזען נאר גוטס‪ ,‬ווייל זי‬ ‫אין די צייטן פון רבי עקיבא האט זיך אנגעהויבן די גלות אין‬ ‫האט געגלייבט באמונה שלמה אז דאס איז רצון ה' און זי האט‬ ‫כלל ישראל אויף א שטארקע פארנעם‪ .‬עס האבן זיך אנגעהויבן‬ ‫זיך אינגאנצן מבטל געווען צום רצון ה' באמונה‬ ‫די רדיפות פון די רומאים און ס'איז שוין נישט‬ ‫שלימה‪.‬‬ ‫רבי עקיבא האט‬ ‫געווען אזוי גרינג צו זיין אן ערליכער איד‪.‬‬ ‫דאס איז אויך געווען שפעטער ביי אליעזר עבד‬ ‫די תלמידים פון רבי עקיבא האבן שוין נישט זיי געוואלט מחזק‬ ‫אברהם‪ .‬אליעזר איז געווען א גרויסער תלמיד‬ ‫זיין און זיי געבן‬ ‫געקענט לערנען מיט אזא רואיגקייט אזוי ווי ביז‬ ‫חכם און א גרויסער עובד ה'‪ ,‬אבער ער איז‬ ‫די כוחות זיך צו‬ ‫יעצט‪" .‬התחילו להתנמנם" ‪ -‬ס'איז שוין געווען א‬ ‫געבליבן אן "ארור"‪ ,‬ווייל אין זיין מציאות איז ער‬ ‫האלטן שטארק‬ ‫פארשלאפענע מצב‪.‬‬ ‫געווען אן אייניקל פון כנען‪.‬‬ ‫אויך ווען ס'איז‬ ‫רבי עקיבא האט זיי געוואלט מחזק זיין און‬ ‫אבער וויבאלד ער איז געווען אזוי געטריי צו‬ ‫נישט אזוי גרינג‬ ‫זיי געבן די כוחות זיך צו האלטן שטארק אויך‬ ‫אברהם און ער האט זיך אינגאנצן מבטל געווען צו‬ ‫צו לערנען און‬ ‫ווען ס'איז נישט אזוי גרינג צו לערנען און זיין אן‬ ‫אברהם‪ ,‬אזוי ווייט אז ווען מ'האט אים געפרעגט‬ ‫זיין אן ערליכער‬ ‫ערליכער איד‪ .‬האט זיי רבי עקיבא דערמאנט די‬ ‫ווער ביסטו האט ער נישט דערציילט אז ער איז‬ ‫איד‪ .‬האט זיי רבי‬ ‫מעשה פון אסתר המלכה‪ ,‬און זיי געזאגט לאמיר‬ ‫אליעזר און אז ער איז א רבי און א "דולה ומשקה"‬ ‫עקיבא דערמאנט‬ ‫זען און זיך אפלערנען פון אסתר‪.‬‬ ‫און אן עובד ה'‪ ,‬נאר איין זאך האט ער געזאגט‪:‬‬ ‫די מעשה פון‬ ‫אסתר המלכה איז געווארן מלכה ביי‬ ‫"עבד אברהם אנוכי" ‪ -‬איך בין גארנישט פון מיך‪,‬‬ ‫אסתר המלכה‪,‬‬ ‫אחשוורוש נישט ווייל זי האט געוואלט‪ ,‬נאר‬ ‫מיין גאנצע מהות איז נאר אברהם‪ .‬מיט אט די כח‬ ‫און זיי געזאגט‬ ‫פארקערט‪ ,‬מ'האט איר גענומען מיט געוואלד‬ ‫האט ער אינגאנצן מבטל געווען זיין ארור און זיך‬ ‫לאמיר זען און‬ ‫און געמאכט קעניגין‪ ,‬זי האט געוויינט און געבעטן‬ ‫אריין געברענגט צו א מצב פון ברוך‪.‬‬ ‫זיך אפלערנען פון‬ ‫ארויסצוגיין פון דארט‪.‬‬ ‫דאס האט רבי עקיבא געזאגט פאר זיינע‬ ‫אסתר‬ ‫די גמרא זאגט "אסתר מן התורה מנין" ‪ -‬וואו‬ ‫תלמידים‪ ,‬ווען ס'קומט אויף א מענטש שווערע‬ ‫איז מרומז אסתר אין די תורה? זאגט די גמרא אז‬ ‫צייטן און ס'גייט נישט אזוי גרינג‪ ,‬א מצב פון‬ ‫דאס איז אין פסוק "ואנוכי הסתר אסתיר פני" ‪ -‬אז‬ ‫"אסתר"‪ ,‬אז דער אויבערשטער איז פארדעקט‬ ‫דער אויבערשטער וועט זיך פארדעקן פון אונז‪.‬‬ ‫פון אונז‪ ,‬דעמאלט דארף מען נעמען די כח פון די אבות‪ ,‬די כח‬ ‫דאס מיינט אז די גאנצע מצב פון אסתר איז געווען א טונקעלע‬ ‫פון די אמונה פשוטה‪ ,‬דעמאלט קען יעדער איד אויסרופן ביי זיך‬ ‫און א שווערע מצב‪ ,‬און פונדעסטוועגן האט אסתר מצליח געווען‬ ‫"עבד אברהם אנוכי" ‪ -‬איך בין מיך מבטל אינגאנצן פארן בורא‬ ‫זיך צו האלטן ערליך‪.‬‬ ‫עולם‪ ,‬דעמאלט קען מען ארויסגיין פון א מצב פון ארור און זיך‬ ‫זאגט זיי רבי עקיבא‪" :‬מה זכתה אסתר" – ווי אזוי האט אסתר‬ ‫"ברוּך השם"‪.‬‬‫אריינברענגען צו א מצב פון ְּ‬ ‫זוכה געווען זיך צו האלטן שטארק אין איר מדרגה אפילו זי איז‬ ‫צו באקומען דעם פולן גליון "מחשבות" שיקט אן אימעיל צום מערכת‬ ‫‪43‬‬ ‫יָפ ָה ש ִי ׂחָת ָן ֶׁשל עַבְדֵי א ָבוֹת ‪ //‬הוּא הָא ִ ׁ ּשָה א ֲ ֶׁשר הֹכִיח ַ ה'‬ ‫לערנענדיג די וואך‬ ‫אין די סדרה איבער‬ ‫די שידוך פון יצחק‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫אבינו‪ ,‬און זעענדיג‬ ‫איבער‬ ‫שידוכים‬ ‫די גרויסקייט פון‬ ‫'שיחתן של עבדי‬ ‫אבות'‪ ,‬ברענגען‬ ‫מיר אייך עטליכע‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫איבער דעם ענין‬ ‫פון שידוכים‬ ‫קיין נדן איז נישטא קיין חתונה‪ .‬אזוי איז‬ ‫שעות האט ער געדאוונט יעדן טאג‪,‬‬ ‫מ ֵה' יָצ ָא הַדָב ָר‬ ‫נתן געווארן אן עלטערער בחור און קיין‬ ‫שידוך האט זיך נישט געמאכט‪.‬‬ ‫און דערנאך איז ער געבליבן אין שול‬ ‫לערנען מיט גרויס חשק און התמדה‪.‬‬ ‫אז א שידוך‬ ‫איין טאג האט דער מגיד אריינגערופן‬ ‫נתן‪ ,‬ער האט אים אנגעכאפט די הענט‬ ‫אזוי איז נתן געשטיגן אין רוחניות'דיגע‬ ‫מדריגות העכער און העכער‪.‬‬ ‫איז באשערט‬ ‫און געזאגט‪ :‬נתן טייערער‪ ,‬ס'איז‬ ‫איין פראבלעם האט אבער נתן‬ ‫געקומען די צייט זאלסט אויפשטעלן א‬ ‫בית נאמן בישראל‪ ,‬ס'איז צייט זאלסט‬ ‫געהאט; ער איז שוין געווען א בחור אין‬ ‫גיי ארויס אין וועג‬ ‫די יארן‪ ,‬אבער קיין שידוך האט זיך אים‬ ‫חתונה האבן מיט דיין באשערטע‪ .‬גיי‬ ‫נישט געמאכט‪ ,‬ליידער איז ער געווען‬ ‫ביים הייליגן הרה"ק ר' אברהם‬ ‫ארויס אין וועג‪ ,‬און דער ערשטער‬ ‫א קיילעכיגער יתום‪ ,‬ער האט נישט‬ ‫סטרעטינער זצוק"ל אין שטוב‪ ,‬האט‬ ‫שידוך וואס מ'טראגט דיר אן זאלסטו‬ ‫געהאט קיין טאטע מאמע‪ ,‬דעריבער‬ ‫געוואוינט א בחור מיטן נאמען נתן‪.‬‬ ‫גלייך מסכים זיין‪.‬‬ ‫איז נישט געווען ווער עס זאל זיך‬ ‫נתן איז געווען א געהויבענער בחור‪,‬‬ ‫נתן האט נישט געפרעגט קיין קשיות‪,‬‬ ‫אונטערנעמען א מכובד'יגער נדן‪ ,‬און אן‬ ‫א תלמיד חכם און א ירא שמים‪ ,‬לאנגע‬ ‫‪44‬‬ ‫א פרייליכן געדאנק; לאמיר מאכן אביסל‬ ‫קליין שטעטל‪ .‬ער האט גלייך געוואנדן‬ ‫נאכן זיין ביים מגיד אין שטוב אזויפיל‬ ‫לעבעדיג‪ ,‬דא איז דא א בחור‪ ,‬און דער‬ ‫זיינע מידע פיס צום אידישן גאסט הויז‪,‬‬ ‫יארן איז ער שוין געווען צוגעוואוינט‬ ‫גביר האט א טאכטער‪ ,‬לאמיר שפילן א‬ ‫מיטן ציל אפצורוען זיינע מידע ביינער‪.‬‬ ‫אז דעם מגיד'ס ווערטער ווערן אן קיין‬ ‫חתונה‪ ...‬מ'וועט פראווען א סעודה‪ ,‬עסן‬ ‫דער בעל הבית פונעם גאסט הויז איז‬ ‫צווייפל מקוים‪ .‬האט ער איינגעפאקט‬ ‫און טרינקען‪ ,‬און ס'וועט זיין פרייליך‪...‬‬ ‫געווען דער גרעסטער גביר פון שטעטל‪,‬‬ ‫זיין ביסל ארעמע האב און גוטס‪ ,‬און‬ ‫אומר ועושה‪ ,‬אלע איבריגע באדינער‬ ‫א מכובד'יגער איד‪ ,‬א תלמיד חכם און א‬ ‫היידע! מ'לאזט זיך ארויס אויפן וועג‪.‬‬ ‫האבן זיך צוגעכאפט צום געדאנק‪,‬‬ ‫גרויסער עושר‪ .‬צוליב זיינע געשעפטן‬ ‫איינער איז צוגעגאנגען צו נתן און‬ ‫געפרעגט‪" :‬אפשר וואלסטו געוואלט‬ ‫איז ער פונקט נישט געווען אין שטוב‬ ‫יענע נאכט‪ ,‬נאר זיין איינציגסטע‬ ‫לאמיר שפילן 'טאטע‪-‬‬ ‫חתונה האבן מיטן גביר'ס טאכטער?"‬ ‫טאכטער‪ ,‬א בת יחידה‪ ,‬איז געבליבן אין‬ ‫מאמע'‪...‬‬ ‫נתן האט געדענקט וואס דער מגיד‬ ‫גאסט הויז אויפנעמען די געסט‪.‬‬ ‫די נאכט האט אנגעהויבן צופאלן‪ ,‬די‬ ‫האט אים אנגעזאגט‪ ,‬צו טון דעם‬ ‫ווען נתן איז אריינגעקומען‪ ,‬איז‬ ‫זון האט זיך געריקט מער און מער צו‬ ‫ערשטן שידוך וואס מ'טראגט אים‬ ‫איינגעפאלן פאר איינעם פון די באדינער‬ ‫מערב זייט‪ ,‬און נתן איז אנגעקומען צו א‬ ‫‪45‬‬ ‫גארנישט געווען קיין שפיל‪ ,‬איז ער‬ ‫צוגעגאנגען צום חתן און שיינערהייט‬ ‫געבעטן‪" ,‬איך בעט דיר‪ ,‬דו פארשטייסט‬ ‫דאך אליינס אז דא איז פארגעקומען א‬ ‫מיספארשטענדעניש‪ ,‬לאמיר מארגן‬ ‫גלייך צופרי צוגיין צום בי"ד און מסדר‬ ‫זיין א גט‪".‬‬ ‫נתן האט זיך אבער נישט געוואלט‬ ‫לאזן‪" ,‬איך האב חתונה געהאט מיט‬ ‫אן ערליכע געלונגענע אידיש מיידל‪,‬‬ ‫פארוואס זאל איך איר סתם אזוי‬ ‫אפ'גט'ן?"‬ ‫מען גייט צום רבי'ן‬ ‫דער גביר האט פרובירט צו צוזאגן א‬ ‫סכום געלט‪ ,‬און ער האט געלייגט גרויס‬ ‫דרוק‪ ,‬האט אים נתן געזאגט‪" ,‬הער‬ ‫געטאנצן און געשפרינגען ביז אינמיטן‬ ‫אן‪ ,‬און נאכדערצו מיט אזא גביר'יש‬ ‫אויס מחותן טייערער‪ ,‬איך בין געקומען‬ ‫די נאכט אריין‪.‬‬ ‫קינד‪" .‬זיכער‪ ",‬האט ער געענטפערט‪.‬‬ ‫אהער אויפן באפעל פון מיין רבי'ן‪,‬‬ ‫"ס'וועט מיר זיין א גרויס כבוד‪".‬‬ ‫דער הייליגער ר' אברהם סטרעטינער‪,‬‬ ‫לאמיר גיין צו אים און הערן וואס ער‬ ‫איך גיי נישט אין ערגעץ!‬ ‫דאס מיידל האט זיך אויך צוגעכאפט‬ ‫זאגט‪".‬‬ ‫צום געשעפט‪ ,‬פארוואס נישט האבן‬ ‫ווען ס'איז געווארן שפעט זענען‬ ‫אביסל פאן‪ ...‬מ'האט געדעקט די טישן‪,‬‬ ‫דער גביר האט נישט געהאט קיין‬ ‫די באדינער צוגעגאנגען צום חתן און‬ ‫פארשאפט א חופה‪ ,‬אבער נתן האט‬ ‫ברירה‪ ,‬גלייך אויפצומארגנס האט מען‬ ‫געמאלדן‪" ,‬דער שפיל איז געענדיגט‪,‬‬ ‫געזאגט אז ער דארף קודם אפשרייבן‬ ‫איינגעשפאנט דעם פערד און וואגן‪ ,‬און‬ ‫יעצט פאק פעק און ציה אפ פון דאנעט!"‬ ‫א כתובה‪ .‬נו‪ ,‬זאל זיין אזוי‪ ,‬וועט עס‬ ‫מ'איז געפארן צום מגיד‪.‬‬ ‫"איך גיי נישט אן מיין כלה‪ ",‬האט‬ ‫אויסקוקן ממש עכט‪...‬‬ ‫ביים מגיד אין שטוב האבן ביידע‬ ‫דער חתן שטייף געענטפערט‪ ,‬איך האב‬ ‫נתן איז נישט געווען קיין נאר‪ ,‬ער‬ ‫פארגעלייגט זייערע טענות‪ .‬דער גביר‬ ‫חתונה געהאט כדת משה וישראל און‬ ‫האט גע'טענה'ט אז די גאנצע מעשה איז‬ ‫זי איז מיין ווייב‪ ,‬איך וועל איר נישט‬ ‫האט פארשטאנען פונקטליך וואס דא‬ ‫געווען א טעות‪ ,‬און ער פארלאנגט אז‬ ‫איבערלאזן שוין די ערשטע נאכט נאך‬ ‫קומט פאר‪ ,‬און ער האט אפגעשריבן‬ ‫נתן זאל שטילערהייט געבן א גט פאר‬ ‫די חתונה"‪...‬‬ ‫א כשר'ע כתובה‪ .‬דער חתן און די כלה‬ ‫זיין טאכטער‪ ,‬נאך פאר די גאס ווערט‬ ‫האבן עס אונטערגעשריבן‪ ,‬דערנאך‬ ‫דער גביר ר' נטע קומט אהיים נאך א‬ ‫געוואויר וואס דא איז פארגעקומען‪.‬‬ ‫צוויי עדים‪ ,‬און מ'גייט שוין צו די‬ ‫גאנצן טאג האנדלען און וואנדלען‪ ,‬ער‬ ‫נתן פון צווייטן זייט האט גע'טענה'ט אז‬ ‫חופה‪...‬‬ ‫האט געמאכט אפאר גוטע געשעפטן‬ ‫ער האט כשר חתונה געהאט כדת משה‬ ‫היינט‪ ,‬זיין געמיט איז דערהויבן‪ ,‬ער‬ ‫מוזיק האט אונטערגעשפילט‪ ,‬נתן‬ ‫וישראל‪ ,‬און נאך מיט אזא געלונגענע‬ ‫איז היבש רייכער געווארן די לעצטע‬ ‫האט זיכער געמאכט אלעס זאל זיין‬ ‫מיידל‪ ,‬איז פארוואס זאל ער געבן א גט‪.‬‬ ‫שטיקל צייט‪.‬‬ ‫אויסגעהאלטן להלכה‪ ,‬מ'האט אים‬ ‫דער הייליגער מגיד האט זיך‬ ‫אבער ווען ער האט אריינשפאצירט‬ ‫געגעבן א רינגל‪ ,‬און ער האט מקדש‬ ‫פארטראכט‪ ,‬און ער האט פארגעשלאגן‬ ‫אין שטוב אריין איז ער שוין גארנישט‬ ‫געווען דעם גביר'ס טאכטער כדת משה‬ ‫אזוי‪ :‬דער גביר זאל צאלן צען טויזנט‬ ‫געווען אזוי גליקליך‪ ..‬ווען ער האט‬ ‫וישראל‪...‬‬ ‫רובל "אפטריט געלט" פאר נתן‪ ,‬און אין‬ ‫געפרעגט וואס איז די שמחה אזוי גרויס‬ ‫וויין האט זיך געגאסן ווי וואסער‪,‬‬ ‫פיר וואכן ארום זאל ער צוריק קומען‬ ‫דא‪ ,‬האבן אים די באדינער דערציילט‬ ‫אלע באדינער און איינגעשטעלטע‬ ‫און אפנעמען דעם גט פון נתן‪.‬‬ ‫אז מ'האט געשפילט חתונה‪ ...‬דער‬ ‫פונעם גאסט הויז האבן זיך געלאזט‬ ‫דער גביר האט תיכף ומיד מסלק‬ ‫גביר האט גלייך געזען אז ס'איז צרות‪,‬‬ ‫וואויל גיין‪ ,‬מ'האט סערווירט א‬ ‫געווען דעם סכום‪ ,‬און ער האט‬ ‫ער האט פארשטאנען אז ס'איז שוין‬ ‫נארהאפטיגע חתונה סעודה‪ ,‬מ'איז‬ ‫‪46‬‬ ‫מ'זאל צופירן דער שידוך זאל געשלאסן‬ ‫אים בכלל נישט דערקענט‪ .‬דער גביר‬ ‫געזאגט אז ער וועט צוריקקומען אין די‬ ‫ווערן אן דיין וויסן‪ ,‬כדי דו זאלסט בלייבן‬ ‫האט זיך גענומען שמועסן מיט אים אין‬ ‫באשטימטע צייט אפנעמען דעם גט‪.‬‬ ‫רייך און ביים לעבן‪.‬‬ ‫לערנען‪ ,‬און דער בחור האט אים גאר‬ ‫געפאלן‪.‬‬ ‫א רייכער בחור אנשטאט‬ ‫אפאר שעה האט דער גביר‬ ‫וְהָאִישׁ מ ִ ְׁשתָּא ֵה לָדַע ַת הַהִצ ְליִח ַ ה' דַּר ְכו ּ ֹ‬ ‫פארברענגט מיט נתן‪ ,‬און דערנאך‬ ‫א שלעפער‬ ‫די ריכטיגע וועט‬ ‫האט ער געמאלדן פארן מגיד‪" ,‬ווי נאר‬ ‫איך באקום דעם גט פונעם ארעמען‬ ‫דער מגיד האט גענומען דאס געלט‪,‬‬ ‫און ער האט געלאזט אויפנייען א‬ ‫צוריקקומען‬ ‫שלעפער‪ ,‬בין איך גרייט צו שליסן שידוך‬ ‫מיט דעם געלונגענעם רייכן בחור‪".‬‬ ‫הערליכן אנצוג פאר נתן‪ .‬אין די ‪ 4‬וואכן‬ ‫האט דער מגיד אנגעזאגט נתן ער זאל‬ ‫און אצינד ברענגען מיר אייך נאך א‬ ‫דער מגיד האט אים געמאלדן‪" :‬דיין‬ ‫עסן צו די זעט ‪ 3‬מאל א טאג‪ ,‬אז ער‬ ‫מעשה וואו מען זעט סיי אז די ריכטיגע‬ ‫טאכטער דארף בכלל נישט קיין גט‪,‬‬ ‫זאל אויסזען גוט און באלעבאטיש‪.‬‬ ‫שידוך איז באשערט און קיינער קען‬ ‫און מ'דארף נישט שליסן שידוך‪ ,‬דער‬ ‫ווען דער טאג איז געקומען איז‬ ‫דאס נישט צונעמען‪ .‬אזוי אויך די‬ ‫רייכער בחור ‪ -‬וואס פארמאגט צען‬ ‫טאקע דער גביר געקומען צו רייטן אין‬ ‫גרויסע שכר וואס מען באקומט ווען‬ ‫טויזנט גילדן ‪ -‬איז שוין דיין איידעם‪"....‬‬ ‫זיין רייכע קארעטע‪ ,‬גרייט צו נעמען‬ ‫מען טוט א שידוך וואס איז נישט אזוי‬ ‫דעם גט פאר זיין טאכטער‪.‬‬ ‫צום הארצן‪.‬‬ ‫דער גביר וואס האט שוין איינגעזען‬ ‫אויסערגעווענליכער‬ ‫וואספארא‬ ‫דער מגיד האט אים אויפגענומען‬ ‫ערליכער און פיינער בחור דער נתן איז‪,‬‬ ‫מיט א שמייכל‪" .‬הערט זיך צו ר' נטע‪,‬‬ ‫דער חסיד נעבן קצב‬ ‫האט אים מיט פרייד אהיימגעטראגן צו‬ ‫איך האב פאר אייך א גאלדענעם שידוך‪,‬‬ ‫עס איז געווען מיט יארן צוריק א‬ ‫זיין טאכטער‪ ,‬און צוגעשטעלט א פעטן‬ ‫דא ביי מיר איז דא א רייכער בחור‪ ,‬ער‬ ‫גרויסער תלמיד חכם‪ ,‬וואס איז אויך‬ ‫נדן פארן יונגן פארפאלק‪.‬‬ ‫פארמאגט אסאך געלט‪ ,‬און דערצו איז‬ ‫פארן זיך געזעגענען האט דער מגיד‬ ‫ער א בעל מידות‪ ,‬א תלמיד חכם‪ ,‬און‬ ‫געווען א חסיד און א גרויסער עניו‪.‬‬ ‫געזאגט פארן גביר‪" ,‬איך האב געזען‬ ‫זייער אן איידעלער‪ .‬איך מיין ס'וואלט‬ ‫ער איז געזעצן און געלערנט טאג און‬ ‫געווען א געלונגענער שידוך פאר דיין‬ ‫נאכט‪ ,‬און כמעט נישט געהאט קיין‬ ‫אז נתן איז דער ריכטיגער באשערטער‬ ‫טאכטער‪".‬‬ ‫שייכות מיט עולם הזה ענינים‪.‬‬ ‫זיווג פאר דיין טאכטער‪ .‬נאר אזוי ווי דו‬ ‫וואלסט פונעם אייגענעם ווילן נישט‬ ‫"לאמיר זען דעם בחור פון וועם‬ ‫ווען עס פלעגט אים שווער זיין אן‬ ‫געטון דעם שידוך‪ ,‬איז געווען א גזירה‬ ‫מ'רעדט‪ ",‬האט דער גביר געענטפערט‪.‬‬ ‫ענין אין לערנען פלעגט ער כסדר מאכן‬ ‫א שאלת חלום‪ ,‬און על פי רוב פלעגט‬ ‫אז דו דארפסט דערלייגן דיין גאנץ‬ ‫מ'האט אריינגעברענגט נתן מיט זיין‬ ‫מען אים פון הימל ענטפערן אויף אלע‬ ‫פארמעגן און נפטר ווערן פון די וועלט‬ ‫שיינעם נייעם אנצוג‪ ,‬און דערצו האט‬ ‫זיינע שאלות‪.‬‬ ‫פריצייטיג‪ ,‬כדי ס'זאל זיין א פאסיגער‬ ‫ער אויסגעזען אסאך בעסער ווי מיט‬ ‫שידוך‪ .‬איך האב אויסגע'פועל'ט אז‬ ‫‪ 4‬וואכן פריער‪ ,‬אזוי אז דער גביר האט‬ ‫איינמאל האט ער מחליט געווען צו‬ ‫פרעגן אין הימל נעבן וועמען ער וועט‬ ‫זיצן אין עולם הבא לאחר מאה ועשרים‬ ‫שנה‪ .‬צו באקומען א תשובה האט ער‬ ‫געמוזט פאסטן פיל תעניתים ביז ער‬ ‫זאל געענטפערט ווערן פון הימל אויף‬ ‫דעם‪ .‬ביז ס'איז געקומען די ריכטיגע‬ ‫צייט‪ ,‬און מ'האט אים געענטפערט פון‬ ‫הימל אין חלום אינמיטן נאכט‪ ,‬אז פלוני‬ ‫הקצב וועט זיצן נעבן אים אין גן עדן‪.‬‬ ‫ער שטייט אויף אינדערפרי‪ ,‬ער‬ ‫געדענקט דעם חלום‪ ,‬און ווערט זייער‬ ‫באזארגט; ווי קען דאס זיין אז ער זאל‬ ‫זיצן נעבן א פשוט'ער קצב אין גן עדן‪,‬‬ ‫ער קען דאך דעם קצב פאר גאר א‬ ‫פשוט'ער מענטש‪ .‬ער האט געטראכט‬ ‫‪47‬‬ ‫וויל פון אים און זאגט‪" ,‬איך ארבעט‬ ‫הויך‪ ,‬און דו האסט די זכיה צו קענען‬ ‫אפשר איז גאר געווען א געוויסע טעות‬ ‫זייער שווער א גאנצן טאג‪ ,‬און די געלט‬ ‫זיצן נעבן אים‪.‬‬ ‫אין דעם ענטפער‪ ,‬האט ער ווידער‬ ‫וואס איך לייז יעדן טאג‪ ,‬טו איך האלב‬ ‫ווי דער חסיד הערט די ווערטער איז‬ ‫געפראוועט געוויסע תעניתים און‬ ‫פון די געלט געבן פאר צדקה און די‬ ‫ער בארואיגט געווארן‪ .‬אבער ער האט‬ ‫ווייטער אנגעפרעגט בשאלת חלום אין‬ ‫אנדערע האלב נעם איך פאר מיר און‬ ‫דאך געוואלט וויסן די גוטע זאכן וואס‬ ‫הימל ווער עס וועט זיין זיין חבר נעבן‬ ‫מיין פאמיליע אויף צו לעבן‪".‬‬ ‫וועמען ער וועט זיצן אין גן עדן? האט‬ ‫יענער קצב האט געטון‪ ,‬וואס דעריבער‬ ‫רופט זיך אן דער חסיד און טראכט‪,‬‬ ‫האט ער זוכה געווען צו אזא הויכע ארט‬ ‫מען אים געענטפערט‪ ,‬מ'האט דאך דיר‬ ‫עס קען נישט זיין אז וועגן דעם איז זיין‬ ‫אין גן עדן‪.‬‬ ‫שוין געזאגט איינמאל אז פלוני הקצב‬ ‫מעלה אזוי גרויס‪ ,‬גענוג מענטשן געבן‬ ‫וועט זיין דיין חבר און זיצן נעבן דיר אין‬ ‫מער צדקה ווי אים‪ ,‬נאר עס מוז זיין אז‬ ‫גן עדן!‬ ‫ער האט אמאל געטון א געוויסע זאך‬ ‫דערצייל מיר דיין לעבן‬ ‫ער שטייט ווייטער אויף אינדערפרי‬ ‫וואס פון הימל איז מען זייער צופרידן‬ ‫דער חסיד שטייט אויף אינדערפרי‬ ‫און נעמט זיך וויינען אויף דעם וואס זיין‬ ‫געווען וועגן דעם‪ .‬און וועגן דעם האט‬ ‫און לאזט זיך ארויס צו פלוני הקצב‪ ,‬ער‬ ‫ער אזא חשוב'ע ארט אין גן עדן‪.‬‬ ‫גן עדן וועט זיין נעבן א גאר פשוט'ער‬ ‫וויל כאפן א שמועס מיט אים און זען‬ ‫קצב‪ .‬ער וויינט אזוי שטארק‪ ,‬ביז‬ ‫מיט וואס איז זיין גרויסקייט אזוי חשוב‪.‬‬ ‫מ'האט אים מודיע געווען פון הימל‪,‬‬ ‫פדיון שבויים‬ ‫ער טרעפט דעם קצב‪ ,‬וואס האט באמת‬ ‫"אויב דו וואלסט נישט געווען אזא‬ ‫אויסגעזען ווי א ריכטיגער קצב‪ ,‬מ'האט‬ ‫גרויסער חסיד וואלט דיר געקומען‬ ‫דער קצב איז שטיל געבליבן און‬ ‫גארנישט געקענט באמערקען אויף אים‬ ‫מיתה אויף דעם וואס דו וויינסט וועגן‬ ‫נעמט זיך טראכטן וועגן א געוויסע‬ ‫עקסטער מער ווי אנדערע מענטשן‪.‬‬ ‫דיין ארט אין גן עדן‪ ,‬פארוואס ווילסטו‬ ‫גוטע זאך וואס ער האט געטון‪ .‬ער‬ ‫טראכט אזוי א לענגערע צייט ביז‬ ‫דער חסיד געבט אים שלום עליכם‬ ‫נישט זיצן נעבן דעם קצב‪ ,‬ווייסטו דען‬ ‫עס איז אים ארויפגעקומען אויף זיין‬ ‫און זאגט צו אים‪" ,‬איך וויל דו זאלסט‬ ‫ווער ער איז? ער האט געטון אזעלכע‬ ‫געדאנק א געוויסע מעשה וואס איז‬ ‫מיר דערציילן אביסל וועגן דיין ארבעט‪,‬‬ ‫מעשים טובים וואס קיין מענטש אין‬ ‫געשען מיט יארן צוריק‪.‬‬ ‫דיין לעבן און דיינע מעשים טובים‪".‬‬ ‫דער וועלט האט דאס נאך נישט געטון‪,‬‬ ‫ער רופט זיך אן צום חסיד און זאגט‪,‬‬ ‫דער קצב פארשטייט נישט וואס ער‬ ‫דעריבער איז זיין מעלה אין גן עדן גאר‬ ‫‪48‬‬ ‫גוים‪ ,‬און איר נעמען פאר א ווייב!‬ ‫אידישע הענט וואס זענען רחמנים בני‬ ‫[לאמיר נישט פארגעסן אז אן עלנדע‬ ‫רחמנים איך זאל ווייטער קענען לעבן‬ ‫מיידל וואס קיינער ווייסט נישט פון‬ ‫ווי א איד און נישט דארפן ביישטיין‬ ‫וואו זי שטאמט‪ ,‬און נאך דערצו איז‬ ‫די שווערע נסיונות צווישן די טמא'נע‬ ‫זי געווען געפאנגען ביי גוים‪ ,‬איז נישט‬ ‫גוים‪ ",‬האט זי געזאגט מיט טרערן אין‬ ‫אזוי גרינג צו טרעפן א שידוך] און איך‬ ‫די אויגן‪.‬‬ ‫וועל פאר אייך געבן די שענסטע און‬ ‫ווי נאר איך האב געהערט די ווערטער‪,‬‬ ‫בעסטע קליידער‪ ,‬און צירונגען פון די‬ ‫האב איך איר געזאגט אז זי זאל ווארטן‬ ‫טייערסטע‪".‬‬ ‫א וויילע ביז איך וועל איר אויסלייזן‪.‬‬ ‫מיין זון האט גלייך מסכים געווען און‬ ‫איך בין גלייך געגאנגען צו איר פאנגער‬ ‫געזאגט אז ער איז גרייט אויף דעם‪ .‬מיין‬ ‫איר האר‪ ,‬און זיך געדינגען אויפן פרייז‪,‬‬ ‫הארץ האט זיך זייער געפריידט מיט זיין‬ ‫ביז מ'איז זיך אדורך געקומען אויף גאר‬ ‫ענטפער‪ ,‬איך האב שנעל געלאזט רופן‬ ‫א הויכע פרייז פאר מער געלט וואס איך‬ ‫די בעסטע שניידערס פון שטאט‪ ,‬איך‬ ‫האב פארמאגט‪ .‬איך האב געגעבן מיין‬ ‫האב זיי אנגעזאגט זיי זאלן צוגרייטן די‬ ‫גאנצן פארמעגן‪ ,‬און די איבריגע געלט‬ ‫שענסטע קליידער פאר די חתן און כלה‪,‬‬ ‫האב איך צוזאם געבארגט‪ .‬עס האט‬ ‫אזוי האב איך צוגעגרייט אלצדונג וואס‬ ‫גענומען יארן לאנג ביז איך האב דאס‬ ‫מ'דארף צוגרייטן פאר א יונג פארפאלק‬ ‫אפגעצאלט פאר די בעלי חובות‪ .‬אזוי‬ ‫וואס האבן חתונה; א שטוב צו וואוינען‬ ‫האב איך איר אויסגעלייזט פון די גוים‪.‬‬ ‫מיט מעבל‪ ,‬א‪.‬ד‪.‬ג‪.‬‬ ‫דעמאלט איז די מיידל אלט געווען‬ ‫שוין א וואך פאר די חתונה האט מען‬ ‫‪ 12‬יאר‪ ,‬איך האב איר אריין געברענגט‬ ‫גענומען פראווען די סעודות עניים; יעדן‬ ‫צו מיר אין שטוב‪ ,‬און זי האט געוואוינט‬ ‫נאכט איז פארגעקומען סעודות פאר די‬ ‫ביי מיר‪ .‬איך האב איר געקליידעט פון‬ ‫"איך טו זיך דערמאנען א געוויסע זאך‬ ‫ארימעלייט פון נאנט און ווייט‪( ,‬ווי דער‬ ‫די בעסטע און די שענסטע‪ ,‬אזוי אויך‬ ‫וואס איז געשען מיט מיר יארן צוריק‪,‬‬ ‫איר געגעבן צום עסן פון די בעסטע און‬ ‫קען אפשר זיין אז דאס איז וואס איר‬ ‫מנהג איז געווען אמאל)‪ .‬מ'האט געמאכט‬ ‫געשמאקסטע‪ ,‬ביז זי האט זיך געשפירט‬ ‫מיינט‪".‬‬ ‫סעודות פאר די רייכע מענטשן אויך‪,‬‬ ‫ווי מיינ'ס אן אייגענע קינד‪.‬‬ ‫זאגט דער חסיד‪" ,‬אדרבא דערצייל‬ ‫און מ'האט געזעצט די ארעמע מענטשן‬ ‫צוויישן די רייכע זיי זאלן נישט ווערן‬ ‫די זאך וועל איך זען אויב דאס איז דאס‬ ‫פארשעמט‪ ,‬און יעדער איינער זאל‬ ‫ענבי הגפן בענבי‪..‬‬ ‫וואס איך האב געוואלט הערן‪".‬‬ ‫זיך פילן ווי א מחותן ביי די סעודות‪.‬‬ ‫ווען זי איז אונטערגעוואקסן‪ ,‬האב‬ ‫דער קצב נעמט זיך דערציילן אזוי‪:‬‬ ‫מ'האט געשטעלט די בעסטע און‬ ‫איך געהאט א זון וואס איז אלט געווען‬ ‫עס איז געווען מיט יארן לאנג צוריק‪,‬‬ ‫געשמאקסטע עסן‪ ,‬מ'האט געגעבן צו‬ ‫‪ 21‬יאר‪ ,‬האב איך מיין זון צוגערופן צו א‬ ‫איך בין געווען זייער פארנומען מיט מיין‬ ‫טרינקען די געשמאקסטע גאר אלטע‬ ‫זייט און גערעדט מיט אים ווייכע רייד‪,‬‬ ‫ארבעט‪ ,‬איז אננגעקומען אין מארק א‬ ‫וויינען‪ ,‬יעדער איינער וואס איז געווען‬ ‫ער זאל אננעמען מיין באגער וואס איך‬ ‫גרופע גוים מיט געפאנגענע מענטשן‬ ‫ביי די סעודות האט זיך אנגעגעסן און‬ ‫וויל רעדן מיט אים‪.‬‬ ‫צום פארקויפן אדער אויסגעלייזט‬ ‫געטרינקען און איז ארויס פון דארט‬ ‫איך זאג אים‪" ,‬מיין קינד‪ ,‬איך בעט‬ ‫ווערן‪ .‬צווישן די געפאנגענע האב איך‬ ‫מיט א גוט הארץ און געבענטשט‬ ‫דיר נעם אן מיין עצה און טו מיין באפעל‬ ‫באמערקט א מיידל וואס וויינט זייער‬ ‫אלעמען פאר דעם‪.‬‬ ‫און באגער וועט דיר זיין גוט אויף דער‬ ‫שטארק‪ .‬איך האב זיך דערנענטערט צו‬ ‫וועלט און אויף יענער וועלט‪".‬‬ ‫איר און איר געפרעגט‪" ,‬מיין טאכטער!‬ ‫והנה העני בוכה‬ ‫זאגט מיין זון‪" ,‬טאטע! וואס דו‬ ‫פארוואס וויינסטו און שרייסט אזוי‬ ‫ביי איינע פון די סעודות איין נאכט‬ ‫ווילסט איך זאל טון וועל איך טון‪ ,‬און‬ ‫שטארק?"‬ ‫בעפאר די חופה‪ ,‬ווען אלע מענטשן‬ ‫איך וועל זיך נישט קערן פון דעם אויף‬ ‫האט זי מיר געענטפערט אז זי איז א‬ ‫ארעמע און רייכע האבן געגעסן און‬ ‫רעכטס אדער אויף לינקס‪".‬‬ ‫אידישע מיידל‪ ,‬און האט זייער מורא אז‬ ‫געטרינקען און זיך געלאזט וואויל גיין‪,‬‬ ‫זאג איך פאר מיין זון‪" ,‬הער צו מיין‬ ‫זי זאל נישט אנקומען צו די גוים וועלכע‬ ‫איז אבער געווען איין טיש וואס מ'האט‬ ‫געטרייער זון‪ ,‬איך וויל אז דו זאלסט‬ ‫וועלן ח"ו איר שמד'ן איר מטמא זיין‬ ‫דארט גארנישט געגעסן‪ ,‬אלע וואס‬ ‫חתונה האבן מיט די אידישע מיידל‬ ‫און איר ארויסנעמען פון כלל ישראל‪.‬‬ ‫זענען געזעצן ביי יענעם טיש האבן‬ ‫וואס איך האב אויסגעלייזט פון די‬ ‫"איך וואלט זייער געוואלט אנקומען אין‬ ‫‪49‬‬ ‫שטאט‪ ,‬זי איז געווען מיין כלה און‬ ‫נאכגעגאנגען‪ ,‬און אינדרויסן האט ער‬ ‫נישט צוגערירט צו די עסן און וויין‬ ‫איך האב געהאלטן ביים חתונה האבן‬ ‫אויפגעהערט פאר א וויילע צו וויינען‪.‬‬ ‫וואס זענען געלעגן אויף יענעם טיש‪.‬‬ ‫מיט איר‪ ,‬אבער בעפאר די חתונה איז‬ ‫איך זאג צו אים‪" ,‬מיין ברודער!‬ ‫איך גיי צו נענטער צו יענעם טיש‬ ‫זי געפאנגען געווארן דורך רויבערס‪,‬‬ ‫פארוואס טוסט דו דאס פאר מיר און‬ ‫זען פארוואס מ'עסט גארנישט פון די‬ ‫ביז זי איז אנגעקומען דא צו דיר אין‬ ‫דו טוסט שטערן מיין שמחה דורך דיין‬ ‫עסן וואס ליגן אויפן טיש‪ .‬איך פרעג‬ ‫שטוב‪ .......‬און אויב דו גלייבסט‬ ‫געוויין און זיפצן ביים עסן? איך בעט‬ ‫די מענטשן פארוואס עסט איר נישט‪,‬‬ ‫נישט‪ ,‬דא האסטו די תנאים וואס איז‬ ‫דיר לאז מיר וויסן וואס עס קרענקט‬ ‫אפשר האט איר געטראפן עפעס א‬ ‫געשריבן געווארן צווישן מיר און איר‪".‬‬ ‫דיר אויפן הארץ‪ ,‬און טו גארנישט‬ ‫פעלער אין די עסן אדער אין די וויין?‬ ‫פארהוילן פון מיר‪ .‬אויב דו האסטו‬ ‫פרעג איך ווייטער דעם ארימאן‬ ‫זאגן זיי חס ושלום‪ ,‬מיר האבן‬ ‫עפעס א חוב אויף מיר בין איך גרייט‬ ‫אויב ער ווייסט פון א געוויסע סימן‬ ‫נישט געזען קיין בעסערע עסן אין‬ ‫דאס אפצוצאלן‪ ,‬אויב דו ווילסט גאר‬ ‫אין די כלה וואס אנדערע ווייסן נישט?‬ ‫אונזער לעבן ווי די געשמאקע עסן‪.‬‬ ‫א הלואה בין איך אויך גרייט אויף דעם‪,‬‬ ‫האט ער מיר געגעבן א געוויסע סימן‪.‬‬ ‫נאר וואס? דא ביים טיש ‪ -‬ווייזן זיי‬ ‫דער עיקר זאלסט מיר אנטפלעקן‬ ‫איך האב גלייך געלאזט שיקן מ'זאל‬ ‫וואס עס קרענקט דיר אזוי שטארק‬ ‫מיט דעם פינגער ‪ -‬זיצט א געוויסער‬ ‫נאכקוקן אויב ס'איז אמת די סימנים‬ ‫אויפן הארץ‪".‬‬ ‫אפגעריסענער ארימאן און וויינט די‬ ‫וואס ער האט געזאגט‪.‬‬ ‫גאנצע צייט‪ ,‬און נעמט אוועק פון אונז‬ ‫ענטפערט דער ארעמען און זאגט‪,‬‬ ‫ווי איך האב געזען אז זיינע‬ ‫"נישט וואס דו ביסט מיר שולדיג‬ ‫דעם אפעטיט פון צו עסן און טרינקען‪.‬‬ ‫ווערטער זענען באמת ריכטיגע און‬ ‫אדער פארקערט‪ ,‬נישט וואס איך‬ ‫ער קרעכצט און זיפצט די גאנצע צייט‪,‬‬ ‫אז ער איז באמת געווען איר חתן‬ ‫דארף א הלואה וויין איך‪ ,‬נאר איך וויין‬ ‫מיר פראבירן רעדן צו אים‪ ,‬אבער ער‬ ‫מיט עטליכע יאר צוריק‪ ,‬און וועגן‬ ‫וועגן די מיידל די כלה וואס גייט מארגן‬ ‫ענטפערט גארנישט‪.‬‬ ‫דעם האט ער געוויינט צוקוקנדיג‬ ‫חתונה האבן מיט דיין זון‪".‬‬ ‫האב איך צוגערופן דעם ארימאן אין‬ ‫ווי זי האט חתונה מיט מיינעם א זון‪.‬‬ ‫פרעג איך אים‪" ,‬וואס האסטו צו‬ ‫א זייט און אים ארויסגערופן אינדרויסן‬ ‫האב איך אים געזאגט אז ער זאל זיך‬ ‫וויינען וועגן די מיידל‪ ,‬דו קענסט דען‬ ‫פון דעם זַאל‪ ,‬ער זָאל מיר דערציילן‬ ‫בארואיגן און זאל צואווארטן ביז איך‬ ‫די מיידל?"‬ ‫פארוואס ער וויינט אזוי שטארק און‬ ‫וועל איבעררעדן די זאך מיט מיין זון‪.‬‬ ‫ענטפערט ער מיר מיט א געוויין‪,‬‬ ‫זיפצט אן אויפהער‪ .‬אפשר קען איך‬ ‫דער ארימאן איז געגאנגען אויף‬ ‫"די מיידל איז פון יענע און יענע‬ ‫אים העלפן מיט דעם‪ .‬ער איז מיר‬ ‫‪50‬‬ ‫און מיר האבן שוין פאר א לענגערע‬ ‫ביי איר און איר מאן‪ ,‬און מיט דעם‬ ‫א זייט און געווארט ביז איך וועל זיך‬ ‫צייט נישט געהערט פון זיי‪.‬‬ ‫באשעפער'ס הילף וועל איך טרעפן פאר‬ ‫צוריקקערן צו אים‪.‬‬ ‫אזוי אויך מיין זון האט גלייך נאך די‬ ‫דיר א כלה וואס איז דיין באשערטע פון‬ ‫מעשה געטראפן זיין באשערטע‪ ,‬א כלה‬ ‫הימל‪".‬‬ ‫כל אשר תאמר אעשה!‬ ‫א מושלמת במעלות ובמידות טובות‪,‬‬ ‫מיין זון האט געהערט די ווערטער‪,‬‬ ‫און נאך דערצו א שווער א רייכער וואס‬ ‫האט ער זיך ווייטער אנגערופן און‬ ‫דערווייל האב איך צוגערופן מיין‬ ‫האט זיך געלאזט קאסטן א שיינעם נדן‬ ‫געזאגט‪" ,‬טייערער פאטער! איך האב‬ ‫זון אין א זייט און אים געזאגט‪" ,‬מיין‬ ‫פאר זיין טאכטער‪ ,‬און ב"ה איך זע פיל‬ ‫געהערט דיינע רייד ביז יעצט‪ ,‬וועל‬ ‫טייערער זון! דו האסט געטון מיין ווילן‬ ‫נחת פון מיין געטרייער זון און זיינע‬ ‫איך ווייטער הערן דיינע רייד‪ ,‬און נאך‬ ‫דורך נעמען די מיידל פאר א כלה‪ָ ,‬אן‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫דערצו אז דער שידוך איז נישט מיינע‬ ‫צו וויסן ווער זי איז‪ ,‬ווייל דו האסט‬ ‫באשערטע ווי קען איך אזא זאך צוריק‬ ‫געוואלט טון מיין רצון! יעצט וויל איך‬ ‫דערמיט האט דער קצב געענדיגט‬ ‫האלטן‪ .‬פארקערט‪ ,‬וויבאלד די מיידל‬ ‫מיין זון זאלסט ווייטער טון מיין רצון‪.‬‬ ‫פארציילן זיין מעשה‪.‬‬ ‫האט דאך נישט קיין עלטערן און אזוי‬ ‫ביסטו גרייט אויף דעם?!"‬ ‫ווי דער חסיד האט געהערט די גאנצע‬ ‫אויך דער חתן‪ ,‬לאמיר דא אויפן ארט‬ ‫מיין זון ענטפערט מיט א שטאלץ‬ ‫מעשה האט ער זיך אויפגעשטעלט און‬ ‫זיי חתונה מאכן און שטעלן חופה‪ ,‬און‬ ‫אז ער איז גרייט אויף אלצדונג‪ .‬אזוי ווי‬ ‫געזאגט‪ ,‬געלויבט ביסטו באשעפער‬ ‫נוצן די אלע קליידער און צירונגען וואס‬ ‫ער האט געהערט צו מיינע ווערטער‬ ‫וואס דו האסטו מיר געגעבן אן ארט‬ ‫איז געווען צוגעגרייט פאר מיר‪ ,‬אזוי‬ ‫ביז יעצט וועט ער צוהערן צו מיינע‬ ‫אין גן עדן נעבן אזא טייערער חשוב'ער‬ ‫אויך די הויז מיט די מעבל און אלע‬ ‫ווערטער ווייטער‪ ,‬און גארנישט טון‬ ‫איד‪.‬‬ ‫אנדערע זאכן וואס מ'האט צוגעגרייט‬ ‫אנטקעגן מיין ווילן‪.‬‬ ‫פאר מיר זאל זיין פאר די פארפאלק‪ .‬דו‬ ‫ווי איך הער זיינע ווערטער‪ ,‬ווערט‬ ‫וְא ָנֹכיִ עָפ ָר וָאֵפ ֶר‬ ‫ביסט דאך געווען ווי א פאטער צו איר‪,‬‬ ‫מיין הארץ פיל מיט פרייד‪ ,‬און איך זיך די‬ ‫וועסטו ווייטער זיין א פאטער צו איר‪,‬‬ ‫פאסיגע ווערטער וואס ארויס צו זאגן‬ ‫און פאר מיר וועט שוין דער באשעפער‬ ‫וואס איז שוין‬ ‫זארגן‪".‬‬ ‫פון מויל‪ ,‬אים צו לאזן וויסן אז ער וועט‬ ‫זיך מוזן שיידן פון זיין כלה‪ ,‬ווייל זי איז‬ ‫א מענטש?‬ ‫צוריק צום אלטן‬ ‫שוין א כלה צו א צווייטן בעפאר זי איז‬ ‫אריינגעקומען אין אונזער שטוב‪.‬‬ ‫איך נעם זיך זאגן פאר מיין זון‪" ,‬וויסן‬ ‫ווי איך האב געהערט די ווערטער‬ ‫און צום לעצט‪ ,‬האבן מיר דאך געלערנט‬ ‫זאלסט מיין געטרייער זון‪ ,‬אז אלעס‬ ‫פון מיין זון האט דאס זייער דערפריידט‬ ‫פאריגע וואך אין די סדרה אז אברהם‬ ‫ווערט געפירט פון הימל‪ ,‬דיין כלה וואס‬ ‫מיין הארץ‪ .‬איך האב גלייך געלאזט רופן‬ ‫אבינו האט געזאגט 'ואנכי עפר ואפר'‪.‬‬ ‫האט געוואוינט ביי מיר אין שטוב איז‬ ‫די כלה‪ ,‬און איר געלאזט וויסן אז איר‬ ‫יא‪ ,‬דער גרויסער הייליגער אברהם אבינו‬ ‫נישט דיין באשערטע פון הימל‪ ,‬זי‬ ‫ערשטער חתן געפונט זיך דא‪.‬‬ ‫וואס איז געווען דער ערשטער מאמין‬ ‫איז שוין געווען א כלה בעפאר זי איז‬ ‫און מפרסם געווען אלקותו יתברך אויפן‬ ‫דערווייל האבן מיר גענומען‬ ‫אריינגעקומען אין אונזער שטוב‪ ,‬און‬ ‫וועלט‪ ,‬האט נאכאלץ געפילט ביי זיך אז‬ ‫דעם ערשטן חתן‪ ,‬מען האט אים‬ ‫דא איז איר שטר תנאים מיט וועמען‬ ‫ער איז גארנישט מיט נישט‪ .‬נו‪ ,‬וואס‬ ‫ארומגעוואשן‪ ,‬אנגעטון שיינע נייע‬ ‫זי איז געווען א כלה מיט עטליכע יאר‬ ‫זאלן מיר דען זאגן‪....‬‬ ‫קליידער ווי א חתן דארף גיין אנגעטון‪,‬‬ ‫צוריק בעפאר מ'האט איר געפאנגען‪ .‬זי‬ ‫אט ליינט א שיינע מעשה מיטן‬ ‫און ווי נאר די כלה האט אים געזען‬ ‫איז טאקע געפאנגען געווארן און איך‬ ‫הייליגן בעש"ט‪ ,‬וואס ברענגט ארויס‬ ‫האט זי גע'חלש'ט‪ .‬מ'האט איר גלייך‬ ‫האב איר אויסגעלייזט‪ ,‬אבער מיט דעם‬ ‫וויאזוי א מענטש איז באמת גארנישט‪,‬‬ ‫דערמונטערט‪ ,‬און זי האט זיך שטארק‬ ‫אלעמען איז זי נאך אלץ געבינדן צו איר‬ ‫עפר ואפר כפשוטו‪.‬‬ ‫געפריידט זיך צו טרעפן מיט אים‪ .‬עס‬ ‫ערשטן חתן דורך די תנאים‪ .‬דעריבער‬ ‫האט נישט גענומען קיין לאנגע צייט‪,‬‬ ‫מיין זון בעט איך דיר אז דו זאלסט‬ ‫ביז צוויי וואכן האט מען געשטעלט‬ ‫מיט דיין גאנצן הארצן זיין באוויליגט‬ ‫צדקה מיט גאוה‬ ‫חופה וקידושין פאר די חתן און כלה‪,‬‬ ‫אפצולאזן די כלה כדי זי זאל קענען‬ ‫אין די צייטן פון דעם הייליגן בעל‪-‬‬ ‫און זיי זענען געזעצן ביי מיר אין שטוב‬ ‫פרייערהייט צוריקגיין צו איר ערשטע‬ ‫שם‪-‬טוב הק'‪ ,‬האט אין א געוויסער‬ ‫און געוואוינט דארט פאר עטליכע יאר‬ ‫חתן וואס מיר האבן יעצט געטראפן‬ ‫שטעטל געלעבט א גרויסער גביר‪ .‬דער‬ ‫ווי אייגענע קינדער‪.‬‬ ‫ווער דאס איז‪ .‬און נישט נאר דאס‪ ,‬נאר‬ ‫גביר איז געווען א גרויסער בעל‪-‬צדקה‪,‬‬ ‫מיט די צייט זענען זיי אוועק פון‬ ‫אויך די אלע קליידער און צירונגען וואס‬ ‫ווער ס'איז אריין צו אים אין הויז א‬ ‫דאנען וואוינען אין אן אנדערע שטאט‪,‬‬ ‫מ'האט פאר איר צוגעגרייט זאל בלייבן‬ ‫‪51‬‬ ‫קיין געשמאקער ריח פון די געלט‪ ".‬און‬ ‫הענט‪ ,‬און אז ער האט שוין יענעם טאג‬ ‫הונגעריגער איז ארויס א זאטער‪ ,‬מיט‬ ‫האט געפרעגט דעם משולח פון וועמען‬ ‫געטון די און יענע גוטע זאכן‪ ,‬און אזוי‬ ‫א פיינע נדבה דערצו‪ .‬ווער עס האט זיך‬ ‫ער האט דאס באקומען‪ .‬דער משולח‬ ‫ווייטער‪ ,‬ווי זיין שטייגער איז געווען‪.‬‬ ‫גענויטיגט אין א גמילות‪-‬חסד האט עס‬ ‫האט דעם בעש"ט דערציילט‪ ,‬אז ער‬ ‫דער משולח האט ביי אים גענומען‬ ‫באקומען פונם גביר מיט א פריינטליכן‬ ‫האט דאס באקומען פון יענעם גביר‪.‬‬ ‫די נדבה און ער האט צוגעוואונטשן‪,‬‬ ‫פנים‪ .‬און אויב האט עמיצער געדארפט‬ ‫"ס'איז א רחמנות אויף יענעם איד‪",‬‬ ‫אז דער אויבערשטער זאל אים העלפן‬ ‫האבן פון אים סתם א טובה‪ ,‬האט אים‬ ‫ער זאל קענען ווייטער טון צדקה און‬ ‫דער גביר דאס גערן געטון‪.‬‬ ‫האט דער בעש"ט געזאגט‪" .‬אין הימל‬ ‫איז געווארן א קטרוג צוליב דאס וואס‬ ‫מעשים‪-‬טובים מיט א ברייטער האנט‪.‬‬ ‫נאר איין שוואכקייט האט דער גביר‬ ‫זיין עשירות האט אים אריינגעבראכט‬ ‫דער משולח איז געווען פון די צדיקים‬ ‫געהאט; ער איז געווען א בארימער‪ ,‬ער‬ ‫אין גאווה‪ ,‬און מ'וויל ביי אים צונעמען‬ ‫נסתרים פון דעם בעל‪-‬שם‪-‬טוב‪ ,‬דורך‬ ‫האט ליב געהאט זיך צו בארימען מיט‬ ‫זיין גאנצע עשירות‪ ,‬סיידן ער וועט‬ ‫וועלכע דער בעש"ט פלעגט דורכפירן‬ ‫די אלע גוטע מעשים טובים וואס ער‬ ‫תשובה טון‪ .‬מ'דארף אים העלפן‪".‬‬ ‫פארשידענע ענינים שטילערהייט‪ ,‬אז‬ ‫פלעגט טון‪.‬‬ ‫קיינער זאל נישט וויסן דערפון‪ .‬ווען ער‬ ‫אז עס איז אריינגעקומען צו אים‬ ‫דאן האט דער בעש"ט געזאגט פאר‬ ‫האט זיך צוריקגעקערט צום בעל‪-‬שם‪-‬‬ ‫א משולח קלייבן געלט פאר א ישיבה‪,‬‬ ‫זיין משולח‪ ,‬אז ער זאל צוריקפארן צו‬ ‫טוב און האט אויפן טיש אוועקגעלייגט‬ ‫פלעגט ער אים געבן א שיינע נדבה‪,‬‬ ‫יענעם גביר‪ ,‬און זאל נישט פארלאזן זיין‬ ‫די געלט וואס ער האט אנגעזאמלט‪,‬‬ ‫אבער דערביי פלעגט ער זיך בארימען‬ ‫הויז ביז ער וועט ווערן אויסגעהיילט פון‬ ‫האט ער אין א באזונדער טיכל אויך‬ ‫אז ער האט מיט אפאר טעג פריער‬ ‫זיין מיאוס'ער תאווה צו גאווה‪.‬‬ ‫אוועקגעלייגט דעם גביר'ס נדבה‪,‬‬ ‫געגעבן א משולח אזא נדבה פאר אן‬ ‫"אז ער וועט זיך נעמען בארימען‬ ‫וועלכע איז טאקע געווען די גרעסטע‬ ‫אנדער ישיבה‪ ,‬אבער ער געבט מיטן‬ ‫מיט זיין עשירות‪ ,‬זאלסטו אים‬ ‫וואס ער האט פון עמיצן באקומען‪.‬‬ ‫פולן הארצן‪.‬‬ ‫איבערהאקן די רייד און זאגן‪ ,‬אז מ'וועט‬ ‫דער בעש"ט האט געווארפן א בליק‬ ‫איז אריינגעקומען אן ארעמער‬ ‫נאך שמועסן‪ "...‬האט אים דער בעש"ט‬ ‫אויף דאס טיכל מיטן געלט און האט‬ ‫קרעמער בעטן א גמילות‪-‬חסד‪ ,‬פלעגט‬ ‫אנגעזאגט‪" .‬און אזוי כסדר‪ ,‬ביז ער‬ ‫זיך פארטראכט‪ .‬דאן האט ער א זאג‬ ‫ער א צופרידענער א זאג געבן "דאס איז‬ ‫וועט אויפהערן זיך צו בארימען‪".‬‬ ‫געטון‪" :‬עס טראגט זיך עפעס נישט‬ ‫שוין היינט די דריטע מצוה וואס דער‬ ‫אויבערשטער האט מיר צוגעשטעלט‪"..‬‬ ‫אדער ענליכע ווערטער‪ .‬אט אזא תאווה‬ ‫האט ער געהאט צו גאווה‪ .‬און האט‬ ‫אפילו נישט געפילט ווי מיאוס און נישט‬ ‫שיין דאס איז‪.‬‬ ‫דער בעש"ט וויל העלפן‬ ‫דעם איד‬ ‫אין א געוויסן טאג איז צום גביר‬ ‫אריינגעקומען א איד א דורכפארער‪ .‬ער‬ ‫האט דעם גביר געזאגט אז ער קלייבט‬ ‫געלט פאר אן ענין פון "פדיון שבויים"‪,‬‬ ‫אויסצולייזן אן ארעמען קרעטשמער‪,‬‬ ‫וועמען דער פריץ האט אריינגעזעצט‬ ‫אין תפיסה‪ ,‬ווייל ער האט די ארענדע‬ ‫נישט געקענט באצאלן‪.‬‬ ‫דער גביר האט אים געגעבן א שיינע‬ ‫נדבה‪ ,‬און דערביי אים געזאגט ווי‬ ‫געשמאק ס'איז פאר אים צו געבן אויף‬ ‫צדקה און גמילות‪-‬חסדים‪ ,‬קיינער גייט‬ ‫נישט ארויס פון זיין הויז מיט ליידיגע‬ ‫‪52‬‬ ‫טיי‪ .‬דער גובערנאטאר האט אבער‬ ‫גרויסע געשעפטן און אונטערנעמונגען‬ ‫נישט באוויזן אויסצוטרינקען דאס‬ ‫פאר דער מלוכה‪ ,‬ער האט וועלדער‪,‬‬ ‫יעצט בין איך מיד‪..‬‬ ‫גאנצע גלאז טיי‪ ,‬ווען ער איז פלוצלונג‬ ‫פעלדער‪ ,‬מילן אא"וו‪.‬‬ ‫דער משולח איז געקומען צום‬ ‫געפאלן א טויטער‪.‬‬ ‫ווידער האט אים דער משולח‬ ‫גביר‪ ,‬און דער גביר האט אים ווידער‬ ‫"דו האסט פאר'סמ'ט דעם‬ ‫איבערגעהאקט די רייד‪" :‬מ'וועט נאך‬ ‫פריינטליך אויפגענומען‪ ,‬און געפרעגט‬ ‫גובערנאטאר!" האבן די באגלייטער‬ ‫שמועסן‪"...‬‬ ‫אויב עס פעלט אים נאך אויס געלט‬ ‫אויסגערופן מיט גרויס צארן‪" .‬דו‬ ‫צו דער נוטיגער סומע פאר דעם ענין‬ ‫אין אוונט צו וועטשערע‪ ,‬האט‬ ‫וועסט טייער באצאלן פאר דעם!"‬ ‫פון "פדיון שבויים"‪ .‬דער משולח האט‬ ‫זיך דער גביר ווידער נישט געקענט‬ ‫אים געענטפערט‪ ,‬אז ער איז דאס מאל‬ ‫געשמידט אין קייטן האט מען דעם‬ ‫איינהאלטן‪ ,‬און האט צו זיין גאסט‬ ‫נישט געקומען בעטן געלט‪ ,‬נאר ער וויל‬ ‫גביר אוועקגעפירט‪ ,‬און מ'האט אים‬ ‫געזאגט‪" :‬יעדן טאג זאגן מיר ביים‬ ‫געשטעלט צו א געריכט‪ .‬דער געריכט‬ ‫זיך אויסרוען אביסל פון וועג‪.‬‬ ‫דאוונען ‪ -‬והעושר והכבוד מלפניך –‬ ‫האט אים געפינען שולדיג אין מארד‬ ‫עשירות און כבוד איז ביים אויבערשטן‬ ‫"וועל איך דאך קענען פראווען‬ ‫און האט אים פאר'משפט צם טויט‬ ‫אין די הענט‪ .‬אוודאי אזוי‪ ,‬אוודאי‪,‬‬ ‫די מצוה פון הכנסת אורחים!" האט‬ ‫דורך הענגען‪.‬‬ ‫אבער עס פאלט מיר איין א געדאנק‪,‬‬ ‫זיך דער גביר דערפריידט‪ ,‬און האט‬ ‫קען דען אמאל זיין די מציאות‪ ,‬אז איך‬ ‫אנגעהויבן דערציילן ווי שטארק ער‬ ‫האט ליב די דאזיגע מצוה‪...‬‬ ‫א וואנדערער אויפן‬ ‫זאל מיטאמאל פארלירן מיין 'גאנצע'‬ ‫עשירות און כבוד? טאמער חלילה‬ ‫דער משולח האט זיינע ווערטער‬ ‫אויוון‬ ‫ברענט אפ א וואלד‪ ,‬אדער א מיל‪,‬‬ ‫איבערגעהאקט‪ ,‬און געזאגט אז איצט‬ ‫אט שטייט ער שוין ביי די תלי'‪,‬‬ ‫האב איך דאך נאך וועלדער און מילן‬ ‫איז ער מיד פון וועג‪ ,‬און מ'וועט נאך‬ ‫און דער הענגער איז גרייט דורכצופירן‬ ‫און מיאנטקעס‪ ,‬און‪"...‬‬ ‫שמועסן וועגן דעם‪.‬‬ ‫דעם טויט אורטייל‪ .‬פלוצלונג האט‬ ‫דער משולח האט אים ווידער‬ ‫ווען זיי האבן זיך געזעצט צום‬ ‫אויסגעבראכן אן ערד‪-‬ציטערניש‪...‬‬ ‫נאך‬ ‫"מ'וועט‬ ‫איבערגעהאקט‪:‬‬ ‫טיש עסן‪ ,‬האט דער גביר גענומען‬ ‫די הייזער ארום האבן זיך גענומען‬ ‫שמועסן‪ ...‬איצט בין איך מיד‪ ,‬מ'דארף‬ ‫דערציילן ווי דער אויבערשטער האט‬ ‫וואקלען‪ ,‬פלאמען האבן ארומגעכאפט‬ ‫גיין שלאפן‪".‬‬ ‫אים מצליח געווען‪ ,‬און אז ער פירט‬ ‫די הייזער ארום‪ .‬עס איז געווארן א‬ ‫דער גביר האט דעם אורח געגעבן‬ ‫פאניק‪ ,‬מענטשן האבן גענומען שרייען‬ ‫א פיינעם צימער‪ ,‬און איז אליין אוועק‬ ‫און לויפן‪.‬‬ ‫צו זיך אין שלאפצימער און האט זיך‬ ‫אין דעם גאנצן טומל האט מען‬ ‫געלייגט שלאפן‪.‬‬ ‫פארגעסן וועגן די תלי'‪ ,‬און דער גביר‬ ‫האט זיך אויסגעמישט מיטן המון עם‬ ‫און איז ענדליך אנטלאפן וואו די פיס‬ ‫דו וועסט טייער באצאלן!‬ ‫האבן אים געטראגן‪.‬‬ ‫אינעם שלאף חלומ'ט זיך דער גביר‪,‬‬ ‫ווי לאנג ער איז געלאפן האט דער‬ ‫אז ער הערט א קלאפ אין טיר‪.‬‬ ‫גביר נישט געוואוסט‪ ,‬אבער ענלדיך‬ ‫ער איז אראפ פון בעט‪ ,‬ער האט‬ ‫איז ער אנגעקומען אין א דארף‪.‬‬ ‫אויפגעעפנט די טיר‪ ,‬און האט דערזען‬ ‫פלוצלינג האט ער באמערקט א הויז‬ ‫פאר זיך דעם גובערנאטאר מיט א‬ ‫מיט א מזוזה אויף דער טיר‪ ,‬און איז‬ ‫גאנצער סוויטע באגלייטער‪.‬‬ ‫אריינגעגאנגען אין הויז‪.‬‬ ‫זיי זענען פארבייגעפארן זיין‬ ‫אין שטוב האט ער געטראפן א‬ ‫הויז‪ ,‬האט אים דער גובערנאטאר‬ ‫אידענע מיט קינדערלעך‪ ,‬דער בעל‪-‬‬ ‫פארציילט‪ ,‬און ער האט באשלאסן צו‬ ‫הבית איז נישט געווען אינדערהיים‪ .‬די‬ ‫אפשטאטן ביי אים א באזוך און זיך‬ ‫אידענע האט דעם אויסגעמאטערטן‬ ‫דערווארעמען מיט א גלאז טיי‪ .‬אגב‬ ‫אורח געגעבן עפעס איבערצובייסן‪,‬‬ ‫האט ער מיט אים צו רעדן וועגן א‬ ‫און דערביי זיך גענומען אויספרעגן‪,‬‬ ‫וויכטיגע געשעפטלעכע ענין‪.‬‬ ‫ווער ער איז און פון וואנעט ער קומט‪.‬‬ ‫דער גביר האט גערן אויפגענומען‬ ‫דער גביר האט מורא געהאט צו‬ ‫די חשוב'ע געסט‪ ,‬און האט דעם‬ ‫זאגן ווער ער איז‪ ,‬האט ער געזאגט אז‬ ‫גובערנאטאר אליין דערלאנגט א גלאז‬ ‫‪53‬‬ ‫א וויילע איז ער געבליבן ליגן אין‬ ‫זיין ווייב‪" .‬עס טומלט זיך אין שטאט‬ ‫ער איז א פארבייגייער‪ ,‬א וואנדערער‪,‬‬ ‫בעט און האט דורכגעלעבט דעם בייזן‬ ‫מיט דעם גביר וואס איז אנטלאפן פון‬ ‫און ער זוכט צו פארדינען זיין ברויט‬ ‫חלום מיט א שוידער‪ .‬עס האט שוין‬ ‫דער תלי'‪ .‬ספעציעלע פאליציאנטן‬ ‫מיט סיי וואספארא ארבעט עס מאכט‬ ‫גענומען טאגן‪ ,‬ער איז אראפ פון בעט‪,‬‬ ‫מיט הונט זענען אנגעקומען און‬ ‫זיך‪ ,‬און אפשר וואלט ער אויך דא‬ ‫געוואשן נעגל‪-‬וואסער‪ ,‬זיך אנגעטון‪,‬‬ ‫מ'האט אויסגערופן אין אלע גאסן אז‬ ‫געקענט געפינען עפעס אן ארבעט צו‬ ‫און איז ארויס אין גאסט‪-‬צימער‪.‬‬ ‫ווער עס וועט ברענגען א ידיעה וועגן‬ ‫פארדינען זיין ברויט‪.‬‬ ‫דארט האט ער שוין געפינען דעם‬ ‫דעם אנטלאפענעם פארברעכער‪,‬‬ ‫די דארפס‪-‬אידענע האט אים‬ ‫משולח‪ ,‬וועלכער איז ארומגעגאנגען‬ ‫וועט באקומען א גרויסע באלוינונג‬ ‫געענטעפרט‪ ,‬אז איר מאן פארנעמט‬ ‫און האט אונטערגעזונגען "לבד‬ ‫פון דער מלוכה‪ .‬מ'האט אויך געוויזן‬ ‫זיך מיטן פירן האלץ אין שטאט‪ ,‬און‬ ‫הנשמה הטהורה‪ "..‬צוגרייטנדיג זיך צום‬ ‫אן אנגעצייכענטן בילד ווי דער‬ ‫אז ער דארף טאקע אינגיכן אהיים‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫פארברעכער זעט אויס‪ .‬ווען איך קען‬ ‫קומען‪ .‬מסתם וועט ער זיין צופרידן‬ ‫פאקן דעם חברה‪-‬מאן‪ ,‬וואלטן מיר שוין‬ ‫אז עמיצער זאל אים צוהעלפן אין דער‬ ‫דערזעענדיג דעם גביר‪ ,‬האט צו אים‬ ‫געווען באזארגט מיט פרנסה כיד המלך‬ ‫דער משולח געזאגט‪" :‬און איצט‪ ,‬אויב‬ ‫שווערער ארבעט‪ .‬דערוויילע האט זי‬ ‫ביז די הונדערט און צוואנציג יאר!"‬ ‫געזאגט דעם אורח – דער גביר – ער‬ ‫איר ווילט‪ ,‬קען מען שמועסן‪"...‬‬ ‫דער גביר הערט זיך צו אויפן אויוון‪,‬‬ ‫זאל ארויפקריכן אויפן אויוון און זיך‬ ‫"מה נאמר ומה נדבר‪ ,‬איך האב שוין‬ ‫און איז פארציטערט געווארן‪...‬‬ ‫אנווארעמען ביז דער מאן וועט קומען‪.‬‬ ‫איינמאל געהאט א שמועס!" האט‬ ‫'דא בין איך א פארפאלענער‪ ',‬האט‬ ‫דער גביר האט טאקע אזוי געטון‪.‬‬ ‫אים דער גביר געענטפערט‪ ,‬און האט‬ ‫ער געטראכט צו זיך‪' .‬איך מוז וואס‬ ‫די ווארעמקייט איז זיך צוגאנגען איבער‬ ‫אים דערציילט זיין חלום מיט אלע‬ ‫שנעלער אנטלויפן פון דאנעט‪'.‬‬ ‫אלע זיינע גלידער‪ ,‬און כאטש דער‬ ‫שוידערליכע פרטים‪ ,‬ווען טרערן האבן‬ ‫ער האט זיך קוים דערווארט ביז‬ ‫אויוון איז געווען הארט‪ ,‬האט ער נאך‬ ‫זיך געגאסן פון זיינע אויגן‪.‬‬ ‫דער דארפסמאן און זיין ווייב זענען‬ ‫קיינמאל נישט געהאט אזא הנאה פון‬ ‫איצט האט אים דער משולח ענדליך‬ ‫געגאנגען שלאפן‪ .‬אינמיטן נאכט איז ער‬ ‫זיין געלעגער‪ ,‬אפילו ווען ער פלעגט‬ ‫דערציילט זיין שליחות‪" :‬זיי וויסן אז‬ ‫שטילערהייט אראפגעקראכן פון אויוון‬ ‫זיך לייגן אין זיינע ווייכע פערענעס און‬ ‫דער בעל‪-‬שם‪-‬טוב הקדוש האט מיך‬ ‫און האט זיך ארויסגעשארט פון שטוב‪.‬‬ ‫קישנס אין זיין גבירישער היים‪ ..‬ער‬ ‫געשיקט אהער דיר צו העלפן ווערן‬ ‫האט באלד איינגעדרימלט‪.‬‬ ‫ער האט ווידער גענומען לויפן וואו‬ ‫א בעל‪-‬תשובה‪ .‬דאס וואס מ'האט‬ ‫די פיס האבן אים געטראגן‪ .‬ער איז‬ ‫דיר באוויזן אין חלום‪ ,‬האט דאך‬ ‫געקענט פאסירן גענוי אזוי אין דער‬ ‫געלאפן און איז געפאלן‪ ,‬און ווידער‬ ‫הלוואי ווען איך קען אים‬ ‫ווירקליכקייט‪ .‬איצט פארשטייסטו‬ ‫געלאפן‪ ,‬עס האט זיך אים שטענדיג‬ ‫געדאכט אז מ'לויפט אים נאך‪ ,‬און אט‬ ‫ווען כאפן‪...‬‬ ‫שוין דעם פשט פון "והעושר והוכבוד‬ ‫אט כאפט מען אים און מ'פירט אים‬ ‫עס האט נישט לאנג געדויערט ביז‬ ‫מלפניך"‪ ,‬אלץ איז דאך א מתנה פון דעם‬ ‫ווידער צו דער תלי'‪...‬‬ ‫דער דארפסמאן איז אהיים געקומען‪.‬‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬איז מיט וואס קען זיך א‬ ‫זיין ווייב האט פאר אים צוגעגרייט דעם‬ ‫א פארצווייפלטער לויפט ער מיט‬ ‫מענטש בארימען?"‪.....‬‬ ‫טיש צום עסן‪ ,‬און דערביי האט זי דעם‬ ‫די לעצטע כוחות‪ ,‬עס נעמט זיך‬ ‫ס'איז איבעריג צו זאגן‪ ,‬אז דער‬ ‫גיסן א שלאקס‪-‬רעגן און ער ווערט‬ ‫מאן דערציילט אז עפעס א בעטלער‬ ‫גביר איז פון דאן אן פולשטענדיג‬ ‫דורכגעווייקט‪ .‬עס ווארפט אים אין‬ ‫איז געקומען מיט אפאר שעה צוריק און‬ ‫אויסגעהיילט געווארן פון זיין‬ ‫קעלט און אין היץ‪.‬‬ ‫זי האט אים געגעבן עסן און האט אים‬ ‫בארימעריי‪-‬קרענק‪ .‬ער האט ווייטער‬ ‫געהייסן גיין שלאפן אויפן אויוון‪" .‬ער‬ ‫פלוצלונג דערזעט ער פאר זיך דעם‬ ‫געטון‪ ,‬און נאך מער‪ ,‬צדקה און מעשים‬ ‫וואלט געוואלט דיר ארויסהעלפן אין‬ ‫משולח‪ ,‬ער פאלט צו אים צו און בעט‬ ‫טובים‪ ,‬אבער קיין איין ווארט פון‬ ‫דיין ארבעט און פארדינען זיין ברויט‪",‬‬ ‫זיך רחמים‪" :‬ראטעוועט מיך!!!"‬ ‫בארימעריי איז נישט אריבער זיינע‬ ‫האט זי צוגעגעבן‪.‬‬ ‫ליפן‪ ,‬און איז אים אפילו אין געדאנק‬ ‫דער גביר האט זיך דערווייל‬ ‫נישט איינגעפאלן‪ ,‬ער האט געטון אלע‬ ‫יעצט קען מען שמועסן‪...‬‬ ‫אויפגעכאפט און האט זיך צוגעהערט‬ ‫גוטע זאכן מיט דער גרעסטער עניוות‬ ‫ביי דעם פונקט האט זיך דער גביר‬ ‫צום שמועס‪.‬‬ ‫און האט זיך ספעציעל אפגעגעבן מיט‬ ‫אויפגעכאפט פון זיין בייזן חלום‪,‬‬ ‫"הער זיך צו א מעשה נורא‪ ",‬האט‬ ‫צדקה בסתר‪.‬‬ ‫באגאסן מיט א קאלטן שווייס‪....‬‬ ‫דער דארפסמאן גענומען דערציילן‬ ‫‪54‬‬ ‫ן נאנט צום‬ ‫ב‬ ‫יי‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫ש‬ ‫ט‬ ‫ע‬ ‫?‬ ‫לס‬ ‫פער‬ ‫ווי‬ ‫התבודדות!‬ ‫מיט וואס‬ ‫די עצה‬ ‫טויזנטער‬ ‫פון גרויס‬ ‫אידן ארום‬ ‫ביז קליין‬ ‫די וועלט‬ ‫מהמוהר"ן‬ ‫דערקוויקן‬ ‫מברסלב‬ ‫זיך שוין‬ ‫זצוק"ל‬ ‫פוסק הדור בעל שבט הלוי זצ"ל‬ ‫‪55‬‬ ‫מתיקא כדובשא‬ ‫י‪ .‬אריק‬ ‫לא תקח אשה לבני מבנות הכנעני‬ ‫האט ער פארשטאנען איר צדקות אן א שיעור‬ ‫אברהם אבינו האט געבעטן מיט רעכט‬ ‫און ער איז תיכף געלאפן צו איר‬ ‫פון אליעזר זיין געטרייען קנעכט‬ ‫לכאורה אויב ער האט געזען אזא נס‬ ‫ער זאל זוכן פאר יצחק א שידוך כדבעי‬ ‫האט ער שוין געהאט אין איר אינטערעס‬ ‫א מיידל וואס זאל זיין פאר אים ראוי‬ ‫און געקענט תיכף צום שידוך צוטרעטן‬ ‫ער האט געמוזט צוזאגן און שווערן אפילו‬ ‫פארוואס האט ער אביסל וואסער געבעטן‬ ‫נישט צו נעמען פון די כנענ'ישע טעכטער‬ ‫חלילה‬ ‫ענטפערט דער ישמח ישראל אז אפילו נאכ'ן‬ ‫זען‬ ‫אברהם אבינו האט אים געוואונטשן הצלחה‬ ‫אז פאר רבקה זענען נסים געשען‬ ‫ער זאל טרעפן א שידוך דווקא פון די משפחה‬ ‫האט ער נאך געוואלט מאכן זעכער‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין די סברא‬ ‫ווייל "מדות טובות" איז נאך העכער‬ ‫בתואל איז געווען אן עובד עבודה זרה‬ ‫און זעענדיג אז זי איז גומלת חסדים‬ ‫און מיט וואס טוט זיין משפחה בעסער זיין‬ ‫קען מען שליסן דעם שידוך כי זה כל האדם‬ ‫ווי די משפחות פון בנות כנען‬ ‫מדות טובות איז דער יסוד‬ ‫ענטפערט דער "כלי יקר" א הסבר א קלארע‬ ‫אן דעם קען אלעס גיין באנקראט‬ ‫אמת זיי זענען געווען עובדי עבודה זרה‬ ‫צדיקים האבן געזאגט בהשכל ודעת‬ ‫זיי האבן געהאט דעות כוזבות באשטימט‬ ‫עס איז גרינגער צו לערנען גאנץ ש"ס‬ ‫זייער אמונה איז געווען פארקרומט‬ ‫ווי אויסצוארבעטן איין מדה‬ ‫אבער דאס קען מען לטובה איבערקערן‬ ‫דאס איז שוין א שווערע נקודה‬ ‫מ'קען זיי מסביר זיין און אויפקלערן‬ ‫דער רבי ר' אלימלך אין צעטיל קטן‬ ‫ווידער ביי די כנעניות איז אנדערע נקודות‬ ‫טוט פאר יעדן איד ראטן‬ ‫זיי האבן געהאט פארדארבענע מדות‬ ‫ווען מען האט א שלעכטע נאטור‬ ‫וואס דאס גייט אריבער צו די קינדער בירושה‬ ‫זאל מען ‪ 40‬טעג ארבעטן ביז גאר‬ ‫און עס שטערט זייער צו די קדושה‬ ‫און טון אלעס פונקט פארקערט‬ ‫מדות רעות זענען גאר געפערליך‬ ‫דאס האט א גרויסע ווערט‬ ‫מען קען נישט אויפשטעלן דורות ערליך‬ ‫און צוביסלעך וועט מען מיט סייעתא דשמיא‬ ‫מיר זעען ווען אלעזר האט רבקה'ן געטראפן‬ ‫פאררעכטן אלע מדות אין די רייע‬ ‫איז ער איר תיכף אנטקעגן געלאפן‬ ‫און זוכה זיין זיך צו היטן פון אן עבירה‬ ‫זאגט רש"י אז אליעזר'ן האט באנומען‬ ‫בין אדם למקום און בין אדם לחבירו‬ ‫אז די וואסער איז איר אנטקעגן געקומען‬ ‫‪56‬‬ ‫ווער‬ ‫די ליינער קענען אריינצוגעבן אינפארמאציע אויף די בילדער דורך‪:‬‬ ‫לאזן א מעסעדזש אוף שבת בשבתו טעלפון סיסטעם‬ ‫‪#225‬‬ ‫‪020 39 815 815 #5‬‬ ‫געדענקט?!‬ ‫ווער‬ ‫אריינפאסטן אין שבת בשבתו לעטער באקס‬ ‫‪Unit 4, 2a Northfield Road, London N16 5RN‬‬ ‫שיקן אן אימייל צו‪:‬‬ ‫ווער געדענקט‬ ‫‪sbsvergedenkt@gmail.com‬‬ ‫אזוי אויך בעהט מען פון די ליינער זיי זאלן אריינשיקן‬ ‫אינטערסאנטע בילדער להנות בהם בני אדם‬ ‫געדענקט?!‬ ‫ענטפער פון ווער געדענקט ‪#224‬‬ ‫די הערליכע בילד איז פון די שמחת‬ ‫החתונה פון הרה"ח ר' משה אפרים שנעק‬ ‫ז"ל‪ ,‬וועלכער האט חתונה געהאט מיט די‬ ‫טאכטער פון ר' עמרם יוסף ברוין‪.‬‬ ‫די חתונה איז פארגעקומען אין חודש תמוז‬ ‫תשכ"ז‪ ,‬אינעם אשל זאל ביי מענאר האוז‪.‬‬ ‫מען דערקענט אויפן בילד‪:‬‬ ‫‪ )1‬הגה"צ ר' הערשל דיימאנט זצ"ל –‬ ‫ר"י מתיבתא‬ ‫‪ )2‬הרה"ג ר' משה דייטש ז"ל‬ ‫‪ )3‬הרה"ח ר' חיים ישעי' שווארץ ז"ל‬ ‫‪ )4‬הרה"ח ר' אליעזר דוד שנעק ז"ל‬ ‫‪ )5‬דער חתן הרה"ח ר' משה אפרים שנעק ז"ל‬ ‫‪ )6‬הרה"ח ר' משה מרדכי לעבאוויטש ז"ל‬ ‫‪ )7‬הרה"ח ר' שלמה שטראה ז"ל‬ ‫‪ )8‬הרה"ח ר' יהושע מרדכי דיימאנט ז"ל‬ ‫‪ )9‬הרה"ח ר' בערל דיימאנט הי"ו‬ ‫‪ )10‬הרה"ח ר' זלמן מאטיאש ז"ל‬ ‫‪ )11‬הרה"ח ר' חיים ארי' שנעק הי"ו‬ ‫‪ )12‬הרה"ח ר' דוד שפיטצער ז"ל‬ ‫א דאנק פאר ידידנו הרה"ח ר' ישעי' גראס הי"ו פארן אונז צושטעלן דעם שיינעם בילד‬ ‫‪ )13‬הרה"ח ר' שלמה גערטנער ז"ל‬ ‫‪ )14‬הרה"ח ר' יעקב זאב באלל הי"ו‬ ‫‪57‬‬ ‫שיקט אריין אייער בריוו צו‪:‬‬ ‫‪Unit 4 2a Northfield Road, N16 5RN‬‬ ‫ואלין מליא‬ ‫‪Fax: 020 3670 3882‬‬ ‫‪Tel: 020 39 815 815 Ext. 6‬‬ ‫‪Email: sbsbriven@gmail.com‬‬ ‫אין ביהמ"ד צו "צאלן שכ''ל פאר מיינע קינדער"? אלע דורות זענען געווען‬ ‫מען דארף נישט זיין ביז אזוי שפעט!‬ ‫קאסעס און קופת הקהל צו צוהעלפן פאר די ארימע אידן אין שטאט‪ ,‬און‬ ‫לכבוד שבת בשבתו‬ ‫דאס איז די ארבעט פון א פאנדרעיזער‪ .‬ליידער פירן זיך היינט די מוסדות‬ ‫איך שרייב אין נאמען פון זייער אסאך עלטערן וואס האבן ב"ה גרויסע‬ ‫ווי א ביזנעס‪ ,‬און מען האט פארגעסן די ציל פונעם מוסד‪ :‬צו מחנך זיין די‬ ‫מיידלעך וואס גייען צו תנאימ'ס פון חבר'טעס‪.‬‬ ‫קומענדיגע דורות!‬ ‫עס איז א מורא'דיגע עוולה אז מיידלעך זאלן זיין אין גאס אזוי שפעט ווי עלף‬ ‫ישר כח פארן אריינלייגן מיין בריוו‬ ‫אזייגער ביינאכט און שפעטער!‬ ‫מיטן האפענונג אז עס וועט עפעס אויפטון‬ ‫חשוב'ע עלטערן‪ ,‬לאמיר מאכן א סטאפ צו דעם! מיידלעך זאלן נאר זיין‬ ‫(‪)-‬‬ ‫ביי א תנאים פון א חבר'טע די ערשטע שעה וואס מען רופט‪ .‬דאס איז פון‬ ‫‪ 8:30‬ביז ‪ 9:30‬און נישט לענגער‪ .‬עס פעלט נישט אויס‪ ,‬עס האט נישט קיין‬ ‫געניאלע געדאנק פאר די זויערטייג חלות‬ ‫טעם‪" ,‬קיינער" דארף עס נישט‪ ,‬און עס איז אוודאי נישט קיין טובה פאר די‬ ‫לכבוד מערכת שבת בשבתו‬ ‫מיידלעך‪.‬‬ ‫ברשותכם וויל איך מיטטיילן א געדאנק וואס איך האב געטון מיט מיינע‬ ‫ביטע עלטערן האט רחמנות פאר יעדנ'ס טובה און שטייטס פעסט אויף די‬ ‫סאוערדאו חלות וואס איך פארקויף שוין איבער א האלבע יאר אין א‬ ‫טויש‪ ,‬אזוי וועט דאס קענען ארבעטן מיטן אויבערשטנ'ס הילף‪.‬‬ ‫רייע געשעפטן ווי אויך זענען דא מענטשן וואס קויפן עס דירעקט ביי מיר‬ ‫הצלחה רבה‬ ‫(הנקרא ר' מיילעך'ס חלות)‪ ,‬וואס איך קלער אז מענטשן וועלן הנאה האבן‬ ‫ש‪.‬י‪.‬מ‪.‬‬ ‫עס צו הערן און עס קען זיין א גוטע געדאנק אויף נאך ענליכע זאכן‪.‬‬ ‫כידוע איז פארהאנען א מנהג צו הענגען פירות‪ ,‬מעל‪ ,‬אויל און נאך אינם‬ ‫האט רחמנות אויף די טענענטס‬ ‫סוכה‪ .‬דער מקור פונם מנהג איז א ברייתא‪ ,‬געברענגט אויף עטליכע ערטער‬ ‫לכבוד די רעדאקציע פון שבת בשבתו‬ ‫אין ש"ס‪ ,‬ביניהם סוכה דף י‪ ,.‬וואס מיט דעם באשיינט מען דעם סוכה‪.‬‬ ‫איך קען שוין פשוט נישט שווייגן!!!‬ ‫האב איך געקלערט אז היות איך לאז אלץ איבער א שטיק טייג פון איין‬ ‫אין די גאנצע וועלט פראבירן אלע רבנים און עסקנים צו טון וואס זיי קענען‬ ‫מאל באקן‪ ,‬וואס מיט דעם בין איך מחמיץ דעם טייג פארן קומענדיגע מאל‬ ‫כדי נידעריג צו מאכן די הויכע דירות פרייזן וואס די לענדלארדס הייבן‬ ‫(דערפאר איז עס זויערטייג חלות)‪ ,‬האב איך אריינגעלייגט מעל‪ ,‬אויל און‬ ‫טאג טעגליך ווי באקאנט פאר יעדן‪ ,‬אבער אזוי ווי דא אין לאנדאן איז נאך‬ ‫האניג פון נוי סוכה אינעם טייג‪ .‬אזוי ארום וועלן מיינע חלות ענטהאלטן‬ ‫דערווייל גארנישט געטון געווארן דערצו‪ ,‬געשעט עס אז יעדער וואס האט‬ ‫שיירי מצוה א גאנץ יאר (אדער עכ"פ ביז פסח)‪.‬‬ ‫נאר געלט קען טון וואס ער וויל‪ ,‬בעטן וויפיל רענט עס לאזט זיך און זיין א‬ ‫דאס אויסמישן איין מצוה מיטן אנדערע האט אויך א קלארע מקור טאקע‬ ‫פוסע על ראשי עם קודש‪ ,‬ואין פוצה פה ומצפצף‪.‬‬ ‫ביי הלכות שבת‪ ,‬וואס מען מישט אויס דעם וויין פון קידוש מיט דאס וואס‬ ‫"יעדער" ווייסט אז דא אין לאנדאן זענען די דירות פרייזן מער ווי מען קען‬ ‫בלייבט אינעם פלאש‪ ,‬כדי צו קענען מקיים זיין מצות הבדלה (און ברכת‬ ‫דערהייבן‪ .‬פאר א קליין צוקראכטע לעכל אויפן דריטן שטאק אן קיין ליפט‬ ‫המזון) אויף די שיירי מצוה‪.‬‬ ‫בעט מען אלפים חודש'ליך! פון וואו זאל א יונגערמאן נעמען די געלט‬ ‫ואגב‪ ,‬אז איך האב שוין דעם פענע אין האנט‪ ,‬וועל איך זיך אייסערן נאך‬ ‫דערפאר?! די געהאלט וואס מען צאלט פאר די איינגעשטעלטע אין די‬ ‫א קורצע מינוט‪ .‬ב"ה כהיום יום קען איך זאגן אז מיינע סאוערדאו חלות‬ ‫מוסדות זענען פיאסטערס וואס קלעקן קוים אויף אייער און קארטאפל‪,‬‬ ‫זענען די געשמאקסטע אין שטאט‪ ,‬כה יתן השי"ת וכה יוסיף כח אויף‬ ‫וואס די פרייזן אין די געשעפטן הייבן זיך אויך כסדר‪.‬‬ ‫ווייטער‪ .‬אבער עס האט געדויערט צייט און מיה אנצוקומען צו דעם פונקט‪.‬‬ ‫ב"ה דא אין לאנדאן צאלט די רעגירונג זייער שיין פאר די דירה געלט‪ ,‬דאפלט‬ ‫מען האט געדארפט כסדר מאכן קליינע שינויים אינם רעסעפי‪ ,‬פראבירן‬ ‫אדער נאך מער ווי אנדערע פלעצער‪ ,‬אויב אזוי פארוואס דארפן די בעה"ב‬ ‫אנדערע טעכניקן‪ ,‬און זיך לערנען ווי יעדע סארט מעל און יעדער סעזאן‬ ‫ארויסצאפן די ביסן פון מויל פון די חשוב'ע יונגעלייט וואס הארעווען על‬ ‫אפעקטירט דאס פראדוקט‪ .‬דאס קען אויך זיין א לימוד פאר מענטשן אז‬ ‫התורה ועל העבודה צו צולייגן נאך אפאר הונדערט פונט א חודש?‬ ‫קיין שום זאך געשעט נישט פון זיך אליינס‪ ,‬נאר מען דארף משקיע זיין צייט‬ ‫זאלן אלע זיך אפלערנען פון הרה"ח המפורסם הרבני הנגיד ר' שמואל‬ ‫און כח צו זען גינסטיגע רעזולטאטן‪.‬‬ ‫בנימין אליעזר בערגער ז"ל‪ ,‬וואס האט קיינמאל נישט געהעכערט די פרייזן‬ ‫אבער אזוי עס האט ווי געזאגט גענומען צייט אנצוקומען צום היינטיגן‬ ‫אויף זיינע דירות מער ווי די רעגירונג צאלט‪ ,‬די זכות טוט אים אוודאי‬ ‫געשמאקע רעסעפי‪ ,‬טו איך זיך דא ווענדן צו מיינע געטרייע קונים‪ ,‬אז אויב‬ ‫ביישטיין לעולמי עד‪.‬‬ ‫עמיצער האט אמאל געקויפט א חלה און עס איז נישט געווען אינגאנצן לויט‬ ‫איך וויל בעטן א‪.‬ז‪ - .‬דער שרייבער פונעם בריוו אין מועד במועדו וועלכער‬ ‫אונזער הויכע סטאנדארט‪ ,‬זאל ער זיך ביטע ווענדן צו מיר ביזן קומנדיגן‬ ‫האט בארעכטיגט די בעלי בתים אז זיי מעגן בעטן וויפיל זיי ווילן ‪ -‬ער זאל‬ ‫שב"ק (תולדות)‪ ,‬און איך וועל בל"נ אפגעבן א פרישע חלה אומזיסט‪.‬‬ ‫מיר ברענגען איין רב וואס האט אים געגעבן א הסכמה אויף זיין בריוו‪ ...‬חז"ל‬ ‫ייש"כ פארן אריינשטעלן מיין בריוו‪.‬‬ ‫זאגן אונז שוין דעת בעל הבית היפך דעת תורה‪.‬‬ ‫מיילעך לנדא‬ ‫איין ווארט פארן ענדיגן וואס מען קען נישט שטיל בלייבן דערויף; ווי לאזט‬ ‫‪07734-652-560‬‬ ‫מען ביליג מאכן עלטערן וואס מוטשען זיך צו צאלן שכ''ל צו גיין קלעטערן‬ ‫‪58‬‬ 59 ‫פרשת‬ ‫שרה‬ ‫חיי‬ ‫ת‬ ‫שפ"ז‬ ‫למען תספר‬ ‫דער שדכן קומט אריין‪ .‬א גוטן ר' שמעלקא‪.‬‬ ‫טייערע לעכטיגע קינדערלעך!‬ ‫יא‪ ,‬א גוטן אייך‪.‬‬ ‫ס'שטייט אין די וואכעדיגע סדרה‪ ,‬אז אברהם האט געשיקט זיין‬ ‫איך וויל אייך אנטראגן זייער א געראטענער בחור‪ ,‬אזא הערליכע‬ ‫קנעכט אליעזר זאל גיין זוכן א שידוך פאר זיין זון יצחק‪ .‬שטייט אין‬ ‫דימאנט וואס וועט זיכער פאסן פאר דיין פערעלע‪.‬‬ ‫פסוק‪ ,‬ויאמר אברהם אל עבדו זקן ביתו – אברהם האט געזאגט פאר‬ ‫אליעזר גיי זוך מיר א גוטן שידוך פאר מיין זון יצחק‪ .‬און ווי מען זעט‬ ‫נו‪ ,‬ווער איז שוין די דיאמאנט? יעדן טאג קומט מען דאך אנטראגן‬ ‫גוטע שידוכים‪.‬‬ ‫סוף סדרה‪ ,‬אוי איז דאס געווען א גוטע שידוך אז מען האט געטראפן‬ ‫רבקה‪ ,‬און יצחק און רבקה האבן חתונה געהאט און פון דעם האט זיך‬ ‫יא‪ ,‬אבער ר’ שמעלקע דאס איז שוין זיכער די ריכטיגע שידוך ווייל‬ ‫ווייטער געצויגן די גאלדענע קייט‪.‬‬ ‫דאס איז א זון פונעם גרויסן גאון דער גרויסער רב פון שטאט פויזנא‬ ‫ר’ בצלאל‪.‬‬ ‫וועלן מיר פארציילן א שיינע מעשה וועגן א שידוך‪.‬‬ ‫ר’ בצלאל האט דאך פיר זון‪ ,‬דער יונגסטער‪ ,‬מיטן נאמען ר' לייב‪,‬‬ ‫אין דעם יאר ה’ אלפים רצ"ה‪ ,‬פאר פיר הונדערט צוויי און ניינציג‬ ‫ער איז יעצט אויף די רייע‪ ,‬ער איז טאקע נאך פופצן יאר אלט אבער‬ ‫א‬ ‫יאר צוריק‪ ,‬איז געווען אינעם שטאט ווירמייזא אין דייטשלאנד‬ ‫ער שמ’ט פאר אן עילוי‪ ,‬פאר אזא דיאמאנט‪ ,‬ער לערנט ביים גרויסן‬ ‫גביר מיטן נאמען ר’ שמעלקא רייך‪.‬‬ ‫הייליגן מהרש"ל אין פוילן‪ ,‬ער וועט זיין ממש‬ ‫איינמאל זיצט ר' שמעלקא ביי זיך אין‬ ‫די פאסיגסטע שידוך פאר דיין בת יחידה‪.‬‬ ‫שטוב‪ ,‬ער האלט אינמיטן לערנען זיינע‬ ‫ר’ שמעלקא איז זייער איבערראשט‬ ‫וויכטיגע שיעורים און פון צייט צו צייט‬ ‫געווארן פון די שיינע שידוך‪ ,‬און האט אויפן‬ ‫פלעגן אריינקומען ביזנעסלייט‪ ,‬און געמאכט‬ ‫פלאץ אריבערגעשיקט א שליח מען זאל גיין‬ ‫גוטע געשעפטן‪ .‬און אזוי יעצט אויכעט;‬ ‫ברענגען דעם בחור‪.‬‬ ‫איינער קלאפט אויף זיין טיר‪.‬‬ ‫אין ממש געציילטע טעג האט מען‬ ‫יא‪ ,‬ווער איז דא?‬ ‫געשלאסן די שידוך "מזל טוב" און ער האט‬ ‫א שדכן איז דא‪.‬‬ ‫צוגעזאגט אסאך געלט פאר נדן אז דער חתן‬ ‫אוהה‪ ,‬א שדכן‪ ,‬יא יא‪.‬‬ ‫זאל קענען זיצן און לערנען פאר לאנגע יארן‪.‬‬ ‫זייט זיין טאכטער איז געווארן אין די‬ ‫די צייט פון די חתונה איז געווען‬ ‫יארן הערט מען דאך נישט אויף צו קלאפן‬ ‫אפגעשמועסט אז עס וועט זיין אין דריי‬ ‫די גאנצע צייט‪ ,‬א שדכן פון דא‪ ,‬א שדכן‬ ‫יאר ארום ווען דער חתן וועט ווערן אכצן‪,‬‬ ‫פון דארטן‪ .‬ר’ שמעלקא האט געהאט א‬ ‫בן שמונה עשרה לחופה‪ ,‬אזוי שטייט אין די‬ ‫געראטענע בת יחידה מיטן נאמען פערעלע‪,‬‬ ‫משנה מסכת אבות פרק ה' משנה כ"א‪ ,‬ביי‬ ‫די פערעלע כשמה כן היא זי איז טאקע‬ ‫די אכצן האט מען חתונה‪ ,‬איי פארוואס האט‬ ‫געווען א פערל און פאר איר האט מען געזוכט‬ ‫ער אים גענומען אזוי פרי? אמאל פלעגט מען‬ ‫א דיאמאנט‪ ,‬איינער וואס זאל באלייכטן די‬ ‫טון אזוי‪ ,‬מען פלעגט שוין מאכן אפילו ביי‬ ‫וועלט מיט זיין תורה‪ ,‬אן ערליכער בחור‪ ,‬א‬ ‫די צען יאר א שידוך ווייל מען האט נישט‬ ‫דער אידישער קווארטל אין ווירמייזא‬ ‫בחור ווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫‪60‬‬ ‫שרייבט אים אזוי‪:‬‬ ‫געוואלט אז א צווייטער זאל עס אויסכאפן‬ ‫איך גיי חס ושלום נישט צושטערן די‬ ‫האט מען געמאכט וואס פריער די שידוך‪,‬‬ ‫שידוך צוליב געלט‪ ,‬און איך האף און איך בעט‬ ‫אזוי האט מען שוין געשריבן א תנאים און‬ ‫ביים אויבערשטן אז דער באשעפער זאל דיר‬ ‫מען קען שוין נישט אוועקכאפן‪ ,‬און ביי‬ ‫העלפן‪ .‬טאמער דער מחותן ר’ שמעלקא וויל‬ ‫די אכצן האט מען חתונה געהאט‪ ,‬עס איז‬ ‫טון א צווייטע שידוך וואס געפעלט בעסער‬ ‫געווען אזעלכע וואס האבן חתונה געהאט‬ ‫פון מיר בין איך מסכים אויפצוגעבן און איך‬ ‫פריער אויך‪ .‬על כל פנים דא האט מען געהאט‬ ‫וועל מיר שוין טרעפן א צווייטע שידוך‪.‬‬ ‫אפגעשמועסט אז ביי די אכצן דעמאלט וועט‬ ‫רש''י הקדוש'ס פארלערנען צימער אין ווירמייזא‪-‬‬ ‫אבער טאמער דער מחותן איז מסכים צו‬ ‫דייטשלאנד ‪ -‬פון אינעווייניג‬ ‫זיין די גרויסע חתונה‪.‬‬ ‫גיין ווייטער מיט מיר בין איך מסכים‪ ,‬איך בין‬ ‫איבעראל האט מען געשמועסט אז ר’‬ ‫מסכים צו ווארטן אפילו‪.‬‬ ‫בצלאל האט זיך משדך געווען מיטן גרויסן‬ ‫אזוי האט דער גרויסער גאון ר’ לייב‬ ‫גביר ר’ שמעלקא און אז דער ר’ לייב איז‬ ‫געשריבן אז ער איז מוותר פון זיין זייט‪ ,‬ער‬ ‫געווארן א חתן צו ר’ שמעלקא רייך דער גביר‬ ‫איז מסכים צו טון די שידוך ער איז גרייט‬ ‫פון ווירמייזא‪.‬‬ ‫אפילו צו ווארטן‪ ,‬פון זיין זייט איז נישטא‬ ‫ר’ לייב איז צוריק געפארן אין ישיבה‬ ‫קיין שום פראבלעם‪ ,‬נאר אויב דער מחותן ר’‬ ‫לערנען ביים גרויסן גאון דער הייליגער‬ ‫שמעלקא וויל טון אן אנדערע שידוך קען ער‬ ‫מהרש"ל און אזוי האט דער חתן געלערנט‬ ‫טון אן אנדערע שידוך‪.‬‬ ‫דארטן ביז די צייט פון די חתונה‪ .‬ער איז‬ ‫מורא’דיגע גוטע מדות‪ ,‬מוותר איינער‬ ‫ווייטער געזיצן און געהארעוועט אין תורה‪,‬‬ ‫פאר דער אנדערער‪ ,‬יעדער איז גרייט צו‬ ‫פון‬ ‫ווירמייזא‬ ‫אין‬ ‫צימער‬ ‫פארלערנען‬ ‫רש''י'ס‬ ‫ער האט זיך אריינגעווארפן אין תורה‪,‬‬ ‫מוותר זיין פארן צווייטן‪.‬‬ ‫אינדרויסן‬ ‫פארגעסן פון די גאנצע וועלט‪ ,‬ער האט‬ ‫געלערנט פלייסיג יומם ולילה‪.‬‬ ‫שוין‪ ,‬אזוי ווי ר’ שמעלקא האט באקומען‬ ‫די בריוו האט ער זיך זייער געפריידט; גיב‬ ‫במשך די פאר יאר האט פאסירט א‬ ‫א קוק‪ ,‬דער חתן איז גרייט אפילו צו גיין‬ ‫שרעקליכע זאך‪ .‬די רשעים אין ווירמייזא‬ ‫ווייטער אזוי מיט דעם שידוך‪ ,‬אפילו אן די‬ ‫האבן געלייגט א האנט אויף ר' שמעלקע'ס‬ ‫געלט‪ ,‬און ער איז גרייט אפילו צו ווארטן‪,‬‬ ‫פארמעגן און אים אויסגעזעקלט‪ .‬דער‬ ‫דער אויבערשטער וועט העלפן‪.‬‬ ‫גרויסער נגיד ר’ שמעלקא רייך איז געווארן א‬ ‫גרויסער ארימאן!‬ ‫למעשה‪ ,‬עס איז דורכגעגאנגען א שטיק‬ ‫צייט און עס איז נאך אלס נישט געווען קיין‬ ‫דער ר’ שמעלקא רייך‪ ,‬אזוי ווי ער האט‬ ‫געלט‪ .‬אזוי ווי די כלה האט געזען אז דעם‬ ‫געוואוסט אז אט אט דערנענטערט זיך דער‬ ‫טאטנ'ס פרנסה האט זיך נאכאלס נישט צוריק‬ ‫די אלטע שול אין ווירמייזא‬ ‫טאג וואס דער חתן גייט שוין ווערן אכצן‪,‬‬ ‫אויפגעבויט און עס איז נאך אלס זייער שווער‬ ‫האט ער מיט טרערן אין די אויגן אפגעשריבן‬ ‫עס איז נאך אלס נישטא קיין געלט‪ ,‬האט זי‬ ‫א בריוו צום חתן זיינער וואס לערנט ביים‬ ‫אליינס אויפגעשטעלט אזא געשעפטל און זי‬ ‫גרויסן מהרש"ל און אים געשריבן אזוי‪:‬‬ ‫האט פארקויפט היימישע געבעקסן‪ ,‬חלות‬ ‫זאלסט וויסן זיין‪ ,‬מיין גורל איז לא עלינו‬ ‫מיט ראגעלעך מיט ברויט וואס זי האט אליינס‬ ‫איבערגעדרייט געווארן און איך בין געווארן‬ ‫געבאקן און אזוי וועט זי באקומען געלט וועט‬ ‫א גרויסער ארימאן‪ ,‬די רשעים אין ווירמייזא‬ ‫זי קענען העלפן איר ארימער טאטע נעבעך‪,‬‬ ‫האבן מיר בא'גנב'עט מיין גאנצער פארמעגן‪,‬‬ ‫וואס איז אמאל געווען רייך‪.‬‬ ‫איך האב נישט דאס געלט אפילו אויף האלב‬ ‫פון די נדן וואס איך האב דיר צוגעזאגט צו‬ ‫אזוי איז זי אפגעזעצן צען יאר אין דעם‬ ‫געבן‪ ,‬אפילו איך וועל פארקויפן מיין הויז‬ ‫בעקעריי‪ .‬דערווייל איז דער ר’ לייב געזעצן‬ ‫דער פארצייטישער שטעטל פוזנא אין פולין‬ ‫וועל איך אויך נישט האבן דאס געלט‪ ,‬איך‬ ‫אין ישיבה ער האט נישט געוואלט טון קיין‬ ‫האב לא עלינו זייער זייער ווייניג געלט קוים‬ ‫שום אנדערע שידוך אפילו מען האט אים‬ ‫אויף צום לעבן‪ .‬איך וויל דיר נישט פייניגן חס‬ ‫אנגעטראגן דאס בעסטע‪ ,‬בשום אין אופן‪ ,‬איך האב שוין א כלה‪ .‬ער‬ ‫ושלום אז זאלסט דארפן ווארטן ביז איך גיי מיר צוריק אויפשטעלן‪,‬‬ ‫איז געזעצן ווייטער און געלערנט פלייסיג אין ישיבה‪ .‬ער איז געווארן‬ ‫ווער ווייסט צי עס וועט נאך אפילו אמאל געשען‪ ,‬ממילא‪ ,‬אונז זענען‬ ‫מפורסם פאר א ריזיגער גאון נאך אלס בחור‪ ,‬ער האט אזויפיל קונה‬ ‫מוחל די שידוך און אונז געבן דיר רשות אויב דו ווילסט קענסטו גיין‬ ‫געווען אין די צייט‪.‬‬ ‫טון א צווייטע שידוך וואס דארטן וועט מען דיך יא שיין באצאלן א‬ ‫די צענטע יאר נאכדעם וואס די טאכטער די כלה האט געעפנט‬ ‫נדן‪.‬‬ ‫די בעקעריי‪ ,‬האט אויסגעבראכן א קליינע מלחמה אין דייטשלאנד‬ ‫זייער אן איידעלע און שיינע בריוו האט ער געשריבן‪.‬‬ ‫מיט די שכנות'דיגע שטעט‪ .‬די שטעטל ווירמייזא איז געווארן‬ ‫איבערגעפילט מיט סאלדאטן וואס זענען דארטן דורכגעלאפן‪.‬‬ ‫אזוי ווי ר' לייב דער חתן האט באקומען אין ישיבה די בריוו און‬ ‫ער זעט עס‪ ,‬איז אים אויסגעגאנגען דאס הארץ פארן גרויסן גביר ר’‬ ‫איינמאל איז איינער פון די סאלדאטן אדורכגעלאפן‬ ‫שמעלקא און פארשטייט זיך פאר זיין כלה‪ .‬וואס?! אפלאזן א שידוך‬ ‫די בעקעריי פון די מיידל די כלה מיט זיין פערד‪ .‬אזוי ווי‬ ‫וועגן עס איז נישטא קיין געלט? חס ושלום!‬ ‫ער איז דורכגעפארן האט אים געשמעקט א גוט שטיקל‬ ‫האט ער אפגעשריבן א בריוו פאר זיין מחותן ר’ שמעלקא און ער‬ ‫‪61‬‬ ‫זיך אראפגעבויגן צו די ערד און עס‬ ‫ברויט‪ ,‬נאך א גאנצע ברויט דערצו‪,‬‬ ‫אויפגעהויבן אפילו עס איז נישט‬ ‫און זיצנדיג אויף זיין פערד‪ ,‬ער איז‬ ‫ווערד‪ ,‬אפשר אפאר פרוטות וועט זי‬ ‫פויל אראפצוקומען און ווער רעדט‬ ‫קענען מאכן פון דעם‪.‬‬ ‫נאך פון באצאלן‪ ,‬איך בין א סאלדאט‪.‬‬ ‫שוין‪ ,‬זי בייגט זיך אראפ און זי‬ ‫ער נעמט ארויס זיין שווערד (שפיז)‪,‬‬ ‫באמערקט פון די זייטן פון די קישן‬ ‫ער שטעכט עס אריין אין א גאנצע‬ ‫דארט ווי עס איז צאמגענייט איז‬ ‫געשמאקע ברויט און ער הייבט עס‬ ‫דא אזעלכע שפאלטענעס און עס‬ ‫אויף‪ ,‬ער נעמט עס אין זיין האנט‪ ,‬און‬ ‫בליטשקעט עפעס אינעווייניג‬ ‫אזוי לויפט ער זיך ווייטער‪.‬‬ ‫דארטן‪ .‬זי הייבט אויף די קישן עס‬ ‫די כלה האט זיך נישט דערשראקן‬ ‫איז געווען היבש שווער‪.‬‬ ‫און זי הייבט אים אן נאכלויפן און זי‬ ‫יאוי‪ ,‬זי נעמט עס אריין אין די‬ ‫דער הייליגער מהרש''ל (רבי שלמה לוריא) זי''ע ‪-‬‬ ‫שרייט‪" ,‬גנב! דו גנב!"‬ ‫געשעפט און זי מאכט עס אויף פון‬ ‫זיין ‪'453‬סטע יארצייט געפאלט אויס י''ב כסלו‬ ‫זי האט געכאפט די וויידל פונעם‬ ‫פערד‪ ,‬און געשריגן‪" ,‬דו מוזט מיר‬ ‫באצאלן!" און זי הייבט אן וויינען‪,‬‬ ‫"איך ארבעט זייער שווער פאר מיין‬ ‫געלט און דו קומסט און דו גנב’עסט‬ ‫זיך א ברויט‪ ,‬דו מוזט מיר באצאלן‪".‬‬ ‫אבער דער סאלדאט זאגט‪" ,‬וואס‬ ‫זאל איך טון‪ ,‬איך האב גארנישט קיין‬ ‫געלט דיר צו באצאלן‪ ,‬שוין דריי טעג‬ ‫וואס איך האב גארנישט געגעסן‪,‬‬ ‫איך בין אזוי הונגעריג‪".‬‬ ‫אבער די מיידל שרייט ווייטער‪,‬‬ ‫"וואס זאל איך דיך טון‪ ,‬איך מוז אויך‬ ‫האבן געלט צו קענען לעבן‪ ,‬אז דו‬ ‫וועסט נעמען ברויט אן צו באצאלן‬ ‫און א צווייטער וועט אויך קומען‬ ‫נעמען אן צו באצאלן איז געענדיגט‬ ‫דער ציון פון דעם הייליגן מהרש''ל אין לובלין פולין ‪ -‬די אלטע מציבה איז פון פארנט‬ ‫מיט די געשעפט‪".‬‬ ‫רופט זיך אן דער סאלדאט‪" ,‬גוט‪,‬‬ ‫די זייט‪ ,‬זי האט געטראפן דארטן‬ ‫פיין‪ ,‬ווייסטו וואס‪ ,‬זעסט איך זיץ‬ ‫א גרויסע ריזיגע אוצר‪ ,‬זי האט‬ ‫אויף צוויי קישענעס‪ ",‬אויפן פערד‬ ‫פארמאכט שנעל די געשעפט און‬ ‫האט ער געהאט אזא קושן וואס‬ ‫זי איז אהיימגעלאפן און דערציילט‬ ‫אויף דעם איז ער געזעצן‪" ,‬דא‬ ‫פאר איר טאטן‪.‬‬ ‫האסטו איין קושן‪".‬‬ ‫דער טאטע ר’ שמעלקא האט זיך‬ ‫ער געבט א ווארף אראפ דעם‬ ‫אזוי געפריידט‪ ,‬אויפן פלאץ האט ער‬ ‫קושן‪" ,‬נעם דיר און גיי דיר פון‬ ‫אפגעשריבן א בריוו פאר זיין חתן ר’‬ ‫דאנעט‪ ".‬און דער סאלדאט לויפט‬ ‫לייב וואס לערנט שוין אזויפיל יאר‬ ‫זיך ווייטער‪.‬‬ ‫דארט אין ישיבה ביי דעם גרויסן גאון‬ ‫די מיידל איז געווען זייער‬ ‫דער מהרש"ל אז מען קען שוין גיין‬ ‫צובראכן‪ ,‬א קישן וואס מען זיצט‬ ‫צו די חתונה ער האט שוין גענוג און‬ ‫אויף א פערד‪ ,‬וואס איז דאס‬ ‫נאך געלט‪ ,‬ער האט שוין געלט פאר‬ ‫דער סאלדאט האט געכאפט א ברויט מיט זיין‬ ‫ווערד‪ .‬זי האט דאך אבער נישט‬ ‫די נדן אפצוצאלן די גאנצע זאך‪.‬‬ ‫שווערד און אנטלאפן‬ ‫געהאט עפעס בעסערס‪ ,‬האט זי‬ ‫‪62‬‬ ‫די שול פון דעם הייליגן מהר''ל אין פראג ‪ 131‬יאר צוריק‬ ‫פון וואו האט ר’ יצחק כ"ץ‬ ‫געהערט די מעשה? ווייל עס איז‬ ‫געווען אמאל א מעשה אז עס איז‬ ‫געקומען צו דער מהר"ל עפעס א‬ ‫מחותן וואס האט געוואלט אפלאזן‬ ‫א שידוך ווייל דער אנדערער מחותן‬ ‫איז לא עלינו געווארן א יורד ער‬ ‫האט מער נישט געהאט קיין געלט‬ ‫און האט נישט געהאט קיין געלט צו‬ ‫באצאלן די נדן‪ .‬האט דעמאלט דער‬ ‫מהר"ל פארציילט די מעשה‪.‬‬ ‫ער האט זיך קיינמאל נישט‬ ‫געוואלט משתתף זיין אין אזא‬ ‫פסק פון אפלאזן א שידוך‪ ,‬ווייל‬ ‫ער האט אלעמאל געהאלטן אז‬ ‫דער אויבערשטער קען העלפן‪,‬‬ ‫ציון הקדוש פון הייליגן מהר''ל מפראג ‪ -‬אמאל‬ ‫ציון הקדוש פון הייליגן מהר''ל מפראג ‪ -‬היינט‬ ‫אזוי ווי דער אויבערשטער האט‬ ‫דער אויבערשטער האט געהאלפן‬ ‫אים געהאלפן אזוי העלפט דער‬ ‫אויף אזא וואונדערליכער וועג‪.‬‬ ‫אויבערשטער יעדן איינעם‪ ,‬און‬ ‫ער האט קיינמאל נישט געוואלט‬ ‫דער חתן איז טאקע גלייך‬ ‫פסק’נען אויף אזא דין‪.‬‬ ‫געקומען‪ ,‬דער ר’ לייב האט חתונה‬ ‫געהאט‪ ,‬ער איז געוואקסן דער‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן‬ ‫גרויסער גאון דער הייליגער מהר"ל‬ ‫אין די זכות פון די הייליגע צדיקים‬ ‫פון פראג זי"ע‪ ,‬ער איז געווען רב אין‬ ‫זאל מען שוין געהאלפן ווערן אז‬ ‫פראג און אין נאך שטעט‪.‬‬ ‫יעדער איינער זאל קענען טון גוטע‬ ‫שידוכים און האבן אסאך געלט‬ ‫דאס איז דער גרויסער גאון ר’‬ ‫און מען זאל האבן אלע גוטע זאכן‬ ‫לייב‪ ,‬מיט די גוטע מדות‪ ,‬ער האט‬ ‫אויף די וועלט און מיר זאלן שוין‬ ‫געווארט און ווי וואונדערליך האט‬ ‫אויסגעלייזט ווערן פון די ביטערע‬ ‫דער אויבערשטער געהאלפן‪.‬‬ ‫גלות און מיר זאלן אלע אנטקעגן‬ ‫די מעשה האט פארציילט דער‬ ‫גיין משיח צדקינו מיט אלע צדיקים‬ ‫איידעם פונעם הייליגן מהר"ל‪ ,‬ר’‬ ‫אינאיינעם במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫א סטאטוע אין פראג פון הייליגן מהר''ל זי''ע‬ ‫יצחק כ"ץ זי"ע‪.‬‬ ‫‪63‬‬ 64