gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‪304‬‬ ‫‪149‬‬ ‫גליון‬ ‫תשפ"ז‬ ‫תשפ"ג‬ ‫שרה‬ ‫מסעי‬ ‫חיי‬ ‫מטות‬ ‫עדע זַ אך‬ ‫אויף יֶּ ֶּ‬ ‫ֶּבעטן ֹ‬ ‫ארט‬ ‫ויילן ָד ְׁ‬ ‫ארוַ ְׁ‬ ‫ערן ְׁברו ֶדער‪ִ ,‬איז ר' ֶש ַבח ָאנְׁ גֶ עקו ֶמען ַקיין ֶא ֶרץ יִ ְׁש ָר ֵאל צו ַפ ְׁ‬ ‫ֶע ְׁל ֶט ְׁ‬ ‫עבליבְִןִ ַאלֵ יִיןִאִָןִ‬ ‫אר ְבלָ אנְ ְדזְ ֶשעטִגֶ עוָ וארְִןִאִיןִוַ ואלְִדִזֶ ענֶ עןִגֶ ְ‬ ‫ִדיִקינְ ֶדערִוָ ואסִזֶ ענֶ עןִ ַפ ְ‬ ‫ַפאר ֶע ְׁט ִליכֶ ע ֶטעג‪.‬‬ ‫עשלֶ עפְִטִמִיטִ‬ ‫עטלֶ ער‪ִ,‬וָ ואסִ ָהאטִגֶ ְ‬ ‫עקּומעןִנֶ עבְִן ִזֵ ִייִאִִַ ֶב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫לּוצלינְִגִאִיזִ ָאנְ גֶ‬ ‫ֵקיִיןִ ֶעסְִן‪ְ ִ.‬פ ְ‬ ‫זיְך ִגְ רֹויסִֶע ִזֶ עִק ִפּול ִמ ִיט ִ ְברֹו ִיט‪ִ .‬עִֶר ִאיז ִצּוגֶ עגַ אנְ גֶ ען ִצּו ִזֵ ייִאּון ִעִֶר ִ ָהאט ִזֵ ִייִגֶ עגֶ עבְִןִ‬ ‫עלעגְׁ נְׁ ֵהייט‪ ,‬און ֶער ָהאט זִ ְׁ‬ ‫יך ֵאיין‬ ‫עפ ֵרייט ִמיט ֶדער גֶ ֶ‬ ‫ייער גֶ ְׁ‬ ‫ֲא ֶל ְׁכ ַסנְׁ ֶדר ָהאט זִ ְׁ‬ ‫יך זֵ ֶ‬ ‫עמען ִמִיטִ‬ ‫יטנֶ ֶ‬ ‫עבעטְִן ִאִַז ִעִֶר ִזָ אל ִזֵ ִיי ִמ ְ‬‫צּו ִ ֶעסְִן ִפּונֶ עם ִ ְברֹו ִיט‪ִ .‬דִיִקינְ ֶדער ִ ָהאבְִן ִאִים ִגֶ ֶ‬ ‫ערנֶ ען ֶדעם ֵס ֶפר ַה ָקדוֹ ש‬ ‫יידן ֶל ְׁ‬ ‫עצט ִאינְׁ ֵאיינֶ עם ִמיט זַ יין זֵ ְׁ‬ ‫ועקגֶ עזֶ ְׁ‬ ‫נַ אכְׁ ט ַאוֶ ְׁ‬ ‫קטִִאִַזִִעִֶרִִאיזִ אִִַ‬ ‫ער ְ ִ‬ ‫אמ ְ‬ ‫לּוצלינְִגִִ ָהאבְִןִִזֵ ייִִ ַב ֶ‬‫זיְך‪ָ ִִ,‬א ֶבערִִעִֶרִִ ָהאטִִנישְִטִִגֶ עוָ ואלְִט‪ְ ִִ.‬פ ְ‬ ‫" ִסיפו ֵרי ַמ ֲע ִשיוֹ ת"‪.‬‬ ‫קטִ‬ ‫עבענְ ְטשְִטִאִַזִזֵ ייִזָ אלְִןִזֹוכִֶהִזַ יִיןִ ַמ ֲאריְךִיָמִיםִצּוִזַ יִיןִפּונְ ְ ִ‬ ‫ְבלינְ ֶדערִל"עִ‪ִ.‬עִֶרִ ָהאטִזֵ ִייִגֶ ֶ‬ ‫וייטערִגֶ עגַ אנְ גֶ עןִזַ יִיןִוֶ ועג‪.‬‬ ‫ערגֶ עלָ אזְִטִנָ אְךִ ֶעסְִן‪ִ,‬אּוןִאִיזִזיְךִוַ ֶ‬ ‫וויִאִים‪ִ,‬עִֶרִ ָהאטִזֵ ִייִא ֶיב ְ‬ ‫יידע‪ִ ,‬א ְׁ‬ ‫יך ָהאב ַא ְׁש ֵא ָלה‪ָ ",‬האט ֲא ֶל ְׁכ ַסנְׁ ֶדר גֶ עזָ אגְׁ ט‪.‬‬ ‫"זֵ ֶ‬ ‫עקּומעןִאִיןִאִִַ ְש ָטאטִאּוןִ ָאנְ גֶ עהֹויבְִןִגֵ יִיןִנָ אְךִגֶ עלְִט‪ִ,‬‬ ‫ֶ‬ ‫עטער‪ִ,‬זֶ ענֶ עןִדִיִקינְ ֶדערִ ָאנְ גֶ‬ ‫ְש ֶפ ֶ‬ ‫ערט‪.‬‬ ‫עענְׁ ְׁט ֶפ ְׁ‬ ‫ערן ַדיין ְׁש ֵא ָלה‪ָ ",‬האט ר' ֶש ַבח גֶ ֶ‬ ‫אמיר ֶה ְׁ‬ ‫" ְׁפ ֶרעג ַמיין ִקינְׁ ד‪ָ ,‬ל ִ‬ ‫בִיזִוֶ ועןִמְִ' ָהאטִזֵ ִייִ ָאנְ גֶ ע' ַש ְדכְ נְִ'טִ ֵאיינֶ ערִמיטְִןִ ְצוֵ וייטְִןִ–ִ ֶדעםִיּונְ גְִלִמִיטִ ֶדערִ ֵמיידְִל‪ִ.‬‬ ‫ייער ֲחתונָ ה נָ ְׁ‬ ‫אבן זִ ְׁ‬ ‫עראכְ טְִן ִזֵ ייעִֶר ִ ֲחתּונִָה ִמִיט ִגְ רֹוִיסִ‬‫זֵ ִיי ִ ָהאבְִן ִגֶ עפינֶ ען ִאִַ ִגְ רּוב ִאּון ִ ָדארְִט ִ ָהאבְִן ִזֵ יי ִ ָא ְפגֶ ָ‬ ‫אך ֶדעם ְׁברוֹ יט וָ ואס‬ ‫עבענְׁ ְׁקט ַביי זֵ ֶ‬‫יך ִדי ִקינְׁ ֶדער גֶ ֶ‬ ‫ארוָ ואס ָה ְׁ‬ ‫" ַפ ְׁ‬ ‫ְׁ‬ ‫ְפ ֵריִיד‪ִִ.‬אינְ מיטְִןִִדִיִִ ֲחתּונִָה‪ִִ,‬וֶ ועןִִזֵ ייִִזֶ ענֶ עןִִגֶ עוֶ ועןִִזֵ ייעִֶרִִ ְפ ֵרייליְך‪ָ ִִ,‬האבְִןִִזֵ ייִִזיְךִִ‬ ‫עהאט ְׁפ ֵלייש און ְׁברוֹ יט‬ ‫עצט גֶ ַ‬ ‫אבן ָדאך שוֹ ין יֶ ְׁ‬ ‫ואלד? זֵ יי ָה ְׁ‬ ‫עהאט ִאין וַ ְׁ‬ ‫אבן גֶ ַ‬ ‫זֵ יי ָה ְׁ‬ ‫סדִיםִִוָ ואסִִ ַה ֵשִי"תִִ ָהאטִִגֶ עטּוהְִןִִמִיטִִזֵ ייִ‬ ‫רֹויסעִִ ֲח ִָ‬ ‫ער ַמאנֶ עןִִאִיןִִ ִדיִִגְ ִֶ‬ ‫ָאנְ גֶ עהֹויבְִןִִ ֶד ְ‬ ‫עט ֶלער ִאיז ַסייוִ וי גֶ עוֶ וען ַביי ִדי‬ ‫אך ַא ַק ְׁשיָ א ָהאב ִא ְׁ‬ ‫יך‪ :‬אוֹ יב ֶדער ֶב ְׁ‬ ‫ְׁב ֶש ַפע! און נָ ְׁ‬ ‫עמאלְ טְִסִִ ָדארְִטִִאִיןִִוַ ואלְִד‪ִִ.‬זֵ ִייִִ ָהאבְִןִִזיְךִִ ָאנְ גֶ עהֹויבְִןִִ ְש ַטארְִקִִצּוִִ ֶבענְ ֶקען‪ִ ,‬אּון ִזֵ ייִ‬ ‫ֶד ָ‬ ‫אלד ְׁמגַ ֶלה גֶ עוֶ וען?"‬ ‫ישט ַב ְׁ‬ ‫ארוָ ואס ָהאט ֶער זִ ְׁ‬ ‫יך נִ ְׁ‬ ‫ֲחתונָ ה‪ַ ,‬פ ְׁ‬ ‫עטלֶ ערִצּוִ‬ ‫עט ַראכְִט‪ַ "ִ:‬הלְ וַ איִ ֶקעןִ ֶמעןִיֶעצְִטִ ַא ֶהערִ ְב ֶרענְ גֶ עןִ ִָדאִ ֶדעםִ ְבלינְ דְִןִ ֶב ְ‬ ‫ָהאבְִןִגֶ ְ‬ ‫"א ְׁ‬ ‫קטִנָ אְךִאִים‪ִ,‬‬ ‫עבענְ ְ ִ‬‫קטִאִיןִיֶענִֶעִמינּוטִוֶ ועןִזֵ ייִ ָהאבְִןִזיְךִ ַאזֹויִ ְש ַטארְִקִגֶ ֶ‬ ‫ִדיִ ֲחתּונִָה!"ִפּונְ ְ ִ‬ ‫ואלד ִאיז ָדאס‬ ‫יקל‪ָ :‬דאס ְׁברוֹ יט פון וַ ְׁ‬ ‫ייע ֶרער ֵאיינִ ְׁ‬ ‫ערן‪ַ ,‬מיין ַט ֶ‬ ‫יך וֶ ועל ִדיר ֶענְׁ ְׁט ֶפ ְׁ‬ ‫ִ‬ ‫עקּומען ִזיְך ִצּוִ‬‫ֶ‬ ‫ָהאט ִעִֶר ִזיְך ִ ַבאוויזְִן ִצּו ִזֵ ִיי ִאּון ִזֵ ִיי ִגֶ עזָ אגְִט‪ִָ "ִ:‬דא ִבִין ִאיְך! ִאיְך ִבִין ִגֶ‬ ‫עבן אוֹ יף‬ ‫יפצוגֶ ְׁ‬ ‫ייער ָרצוֹ ן ִאיז גֶ עוֶ וען אוֹ ְׁ‬ ‫עט ֶלער‪ .‬זֵ ֶ‬ ‫ְׁברוֹ יט פונֶ עם ַצ ִדיק‪ֶ ,‬דער ֶב ְׁ‬ ‫אטייליגְִןִ ַב ִייִ ַאייעִֶרִ ֲחתּונִָה‪ִ".‬‬‫ַב ֵ‬ ‫אבן ִדי ְׁש ַפייז פונֶ עם ַצ ִדיק‪ֲ .‬א ִפילו וֶ וען‬ ‫ארט ֶע ְׁסן נָ אר ְׁכ ֵדי צו ָה ְׁ‬ ‫ערע ָס ְׁ‬ ‫עדע ַאנְׁ ֶד ֶ‬‫יֶ ֶ‬ ‫ְׁ‬ ‫ילה‪.‬‬ ‫ישע ְׁק ִה ָ‬ ‫יד ֶ‬ ‫אפאל ִאין או ְׁק ַריינָ א ִאיז ָדא ַא ְׁק ֵליינֶ ע ִא ִ‬‫ער ָ‬ ‫ימ ֶפ ַ‬ ‫ִאין ֶדער ְׁש ָטאט ִס ְׁ‬ ‫אר ְׁפן ִמיר ֶבענְׁ ֶקען ַא גַ אנְׁ ְׁצן ָטאג נָ אך ֶדעם ֶע ְׁסן‬ ‫אבן ַג ְׁש ִמיות' ִדיגֶ ע ֶע ְׁסן‪ַ ,‬ד ְׁ‬ ‫ִמיר ָה ְׁ‬ ‫ייליגְׁ ן‬ ‫ערט צום ֵה ִ‬ ‫ערנֶ ענְׁ ֶט ְׁ‬ ‫אבן זִ ְׁ‬ ‫יך ֶד ְׁ‬ ‫ידן וָ ואס ָה ְׁ‬ ‫ילע ִא ְׁ‬ ‫יך ִפ ֶ‬‫עפינֶ ען זִ ְׁ‬ ‫וישן זֵ יי גֶ ִ‬ ‫ְׁצוִ ְׁ‬ ‫ער ִליכֶ ע ִדיבו ִרים וָ ואס‬ ‫פונֶ עם ַצ ִדיק‪ָ .‬דאס ֶע ְׁסן פונֶ עם ַצ ִדיק זֶ ענֶ ען ִדי וואונְׁ ֶד ְׁ‬ ‫יטן ִמ ְׁצווֹ ת און גֵ יין ִאין ֶדעם‬ ‫יבן צו ִה ְׁ‬ ‫אבן ָאנְׁ גֶ עהוֹ ְׁ‬ ‫עבנְׁ ְׁס ְׁש ֵטייגֶ ער‪ ,‬און ָה ְׁ‬ ‫ישן ֶל ְׁ‬ ‫יד ְׁ‬ ‫ִא ִ‬ ‫ועקן אונְׁ ז אוֹ יף ֲעבוֹ ַדת ַה ֵשם‪ָ .‬דאס ִאיז ָדאס ֱא ֶמ ֶת'ע גו ֶטע ְׁברוֹ יט!‬ ‫ֶע ְׁרוֶ ְׁ‬ ‫ערער ִאיד‪ַ ,‬א ַת ְׁל ִמיד ָחכָ ם‬ ‫יסן וֶ ועג פון ֶדער תוֹ ָרה ַה ְׁקדוֹ ָשה‪ .‬ר' ֶש ַבח‪ַ ,‬אן ֶע ְׁל ֶט ֶ‬ ‫זִ ְׁ‬ ‫אך‪ֶ .‬דער‬ ‫עדע זַ ְׁ‬ ‫ויסן‪ַ ,‬אז ִמיר מוזְׁ ן ַדאוֶ וענֶ ען אוֹ יף יֶ ֶ‬ ‫אר ְׁפ ְׁסטו וִ ְׁ‬ ‫און ַאזוֹ י אוֹ ְׁ‬ ‫יך ַד ְׁ‬ ‫ארט ַפאר ְׁצוֵ ויי יָ אר‪,‬‬ ‫וארן ַא ִהין צו וואוֹ ינֶ ען ָד ְׁ‬ ‫יקט גֶ עוָ ְׁ‬ ‫עש ְׁ‬ ‫ִמיט ַא ַה ְׁד ַרת ָפנִ ים‪ִ ,‬איז גֶ ִ‬ ‫עבן נָ אךְׁ‬ ‫אלן ְׁש ְׁט ֶר ְׁ‬ ‫ְׁ‬ ‫ְׁ‬ ‫אלן זִ יך ֶבענְׁ ֶקען נָ אך ִאים‪ ,‬זֵ יי זָ ְׁ‬ ‫ואלט ַאז זֵ יי זָ ְׁ‬ ‫עט ֶלער ָהאט גֶ עוָ ְׁ‬ ‫ֶב ְׁ‬ ‫ילה און זֵ יי ַמ ְׁד ִר ְׁ‬ ‫יך זַ יין ִאין ֲה ָלכָ ה‪ .‬ר' ֶש ַבח ָהאט גוט‬ ‫ְׁכ ֵדי ְׁמ ַח ֵזק צו זַ יין ִדי ְׁק ִה ָ‬ ‫ערנְׁ ט אונְׁ ז‪ַ ,‬אז‬ ‫אל ְׁטס ָהאט ֶער זִ ְׁ‬ ‫יך צו זֵ יי ַבאוִ ויזְׁ ן‪ָ .‬דאס ֶל ְׁ‬ ‫עמ ְׁ‬ ‫ער ְׁשט ֶד ָ‬ ‫ִאים‪ ,‬און ֶה ְׁ‬ ‫יע זַ יין ִאין‬ ‫עקענְׁ ט ַמכְׁ ִר ַ‬ ‫עקענְׁ ט ַפ ְׁס ֶק'ענֶ ען ְׁש ֵאלוֹ ת און ֶער ָהאט ֲא ִפילו גֶ ֶ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫יע ֶלע‬ ‫עצ ֶ‬ ‫ְׁ‬ ‫אך‪ְׁ ,‬ב ֶרענְׁ גְׁ ט ֶעס ִמיט זִ יך גָ אר ְׁס ֶפ ִ‬‫עדע זַ ְׁ‬ ‫וֶ וען ֶמען ִאיז ִמ ְׁת ַפ ֵלל ַפאר יֶ ֶ‬ ‫יצ ְׁיר ֶטע ִענְׁ יָ נִ ים‪.‬‬ ‫אמ ְׁפ ִל ִ‬ ‫וערע און ָק ְׁ‬ ‫ְׁשוֶ ֶ‬ ‫עט ֶלער ִאיז‬ ‫ערש וִ וי ָאנְׁ ֶדעם‪ֶ .‬דער ֶב ְׁ‬ ‫אוֹ רוֹ ת און יְׁ שועוֹ ת‪ִ ,‬אינְׁ גַ אנְׁ ְׁצן ַאנְׁ ֶד ְׁ‬ ‫עפ ֵרייט ִמיט זַ יין ָאנְׁ קו ֶמען‪ ,‬און ֶדער‬ ‫ייער גֶ ְׁ‬ ‫יך זֵ ֶ‬‫אבן זִ ְׁ‬‫ילה ָה ְׁ‬ ‫ידן פון ֶדער ְׁק ִה ָ‬ ‫ִדי ִא ְׁ‬ ‫אבן ִמ ְׁת ַפ ֵלל גֶ עוֶ וען ֶדערוֹ יף און זִ ְׁ‬ ‫יך‬ ‫ָאנְׁ גֶ עקו ֶמען נָ אר נָ אכְׁ ֶדעם וָ ואס זֵ יי ָה ְׁ‬ ‫אבן זִ ְׁ‬ ‫יך‬ ‫ערט‪ ,‬און זֵ יי ָה ְׁ‬ ‫עס ְׁ‬ ‫אר ֶב ֶ‬ ‫אס ִטיש ַפ ְׁ‬ ‫אקע ְׁד ַר ְׁ‬ ‫יך ַט ֶ‬ ‫ילה ָהאט זִ ְׁ‬ ‫ַמ ָצב פון ֶדער ְׁק ִה ָ‬ ‫ערנֶ ען‬ ‫ארף ֶל ְׁ‬ ‫ויאזוֹ י ְׁמ' ַד ְׁ‬ ‫ייסט שוֹ ין‪ֲ ,‬א ֶל ְׁכ ַסנְׁ ֶדר‪ ,‬וִ ַ‬ ‫אר ְׁש ֵט ְׁ‬ ‫עבענְׁ ְׁקט נָ ְׁ‬ ‫אך ִאים‪ַ .‬פ ְׁ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ארף ֶמען זִ יךְׁ‬ ‫עש ִטיגְׁ ן‬ ‫ייע ֶרע רו ָחנִ יות' ִדיגֶ ע שוֹ ָר ִשים‪ ,‬און גֶ ְׁ‬ ‫ערט צו זֵ ֶ‬ ‫עק ְׁ‬ ‫יקגֶ ֶ‬ ‫ֶמער און ֶמער צו ִר ְׁ‬ ‫עדע ְׁק ֵליינֶ ע ְׁפ ַרט פון ִדי ַמ ֲע ִשיוֹ ת ַד ְׁ‬ ‫ִסיפו ֵרי ַמ ֲע ִשיוֹ ת? פון יֶ ֶ‬ ‫ִאין תוֹ ָרה און יִ ְׁר ַאת ָש ַמיִ ם‪.‬‬ ‫ערנֶ ען ַא ְׁקטו ֶע ֶלע וֶ ועגְׁ ן און ְׁל ַמ ֲע ֶשה' ִדיגֶ ע ֵעצוֹ ת ַפאר אונְׁ זֶ ער ֵאייגְׁ ן‬ ‫יס ֶל ְׁ‬ ‫ַארוֹ ְׁ‬ ‫עבן‪".‬‬ ‫ֶל ְׁ‬ ‫עבענְׁ ְׁקט צו זַ יין‬ ‫ארק גֶ ֶ‬ ‫ייער ְׁש ַט ְׁ‬ ‫יקל פון ר' ֶש ַבח‪ָ ,‬האט זִ ְׁ‬ ‫יך זֵ ֶ‬ ‫ֲא ֶל ְׁכ ַסנְׁ ֶדר‪ֶ ,‬דער ֵאיינִ ְׁ‬ ‫עצט ִאיז שוֹ ין‬ ‫עדע ַש ָבת‪ ,‬און יֶ ְׁ‬ ‫ארן‪ְׁ ,‬פ ֶלעגְׁ ט ֶער ִאים זֶ ען יֶ ֶ‬ ‫ארן ַא ִהינְׁ ָפ ְׁ‬ ‫יידן‪ַ .‬פ ְׁ‬ ‫זֵ ְׁ‬ ‫יבער ַא ַלאנְׁ גֶ ע ַצייט ָאן ֶער זָ אל ִאים זֶ ען‪ְׁ .‬לכָ בוֹ ד ֶדער ַבר ִמ ְׁצוָ ה פון ֲא ֶל ְׁכ ַסנְׁ ֶד ְׁר'ס‬ ‫ַא ִר ֶ‬ ‫ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות‬ ‫ִס ֵ‬ ‫שה י"ג – די זיבן ֶׂבעט ֶׂלערס (‪)3‬‬ ‫ַמ ֲע ֶׂ‬ ‫ייער ְפ ֵריילֶ עְך‬ ‫ייער זֵ ֶ‬ ‫ארט זֵ ֶ‬ ‫אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען ָׁד ְ‬ ‫רֹויסער‬ ‫רֹויסער יְ ִריד‪ִ ,‬אין ַא גְ ֶ‬ ‫ַא ָׁמאל ִאיז ִגיוֶ וען ַא גְ ֶ‬ ‫גִ יוֶ וען‪,‬‬ ‫ערס‪,‬‬ ‫ְש ָטאט‪ .‬זֶ ענֶ ען ַא ִהין גִ יגַ אנְ גֶ ען ַא ֶלע ֶב ְ‬ ‫עט ֶל ְ‬ ‫אּון ִדי ִקינְ ֶדער זֶ ענֶ ען אֹויְך ַא ִהין גִ יגַ אנְ גֶ ען‪ִ .‬איז‬ ‫ייער ְפ ֵריילֶ עְך‬ ‫אּון ִדי ָׁח ְתן כַ לָׁ ה זֶ ענֶ ען אֹויְך זֵ ֶ‬ ‫ערס אֹויף ֶדער ֵד ָעה‪ַ ,‬אז זֵ יי‬ ‫עט ֶל ְ‬ ‫יקּומען ִדי ֶב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫גִ‬ ‫גִ יוֶ וען‪.‬‬ ‫אלן זִ יְך‬ ‫אלן ְמ ַש ֵדְך זַ יין ִדי ְצוֵ וי ִקינְ ֶדער‪ַ ,‬אז זֵ יי זָ ְ‬ ‫זָ ְ‬ ‫ער ַמאנֶ ען‪ִ ,‬די‬ ‫ָׁהאבְ ן זִ יְך ָׁח ְתן כַ לָׁ ה ָׁאנְ ִגיהֹויבְ ן צּו ֶד ְ‬ ‫עמען‪ .‬אּון ֵתיכֶ ף וִ וי ֶמע‬ ‫ערע נֶ ֶ‬ ‫ֵאיינְ ס ָדאס ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ַח ָס ִדים וָ ואס השי"ת ָהאט ִמיט זֵ יי גִ ָ‬ ‫יטאן‪ַ ,‬אז זֵ יי‬ ‫מּוסן‪ִ ,‬איז ָדאס זֵ יי‬ ‫ערפּון צּו ְש ְ‬ ‫ָהאט ָאנְ גִ ְ‬ ‫יהֹובן ֶד ְ‬ ‫יהֹויבן‬ ‫ְ‬ ‫אבן ָאנְ גִ‬ ‫זֶ ענֶ ען גִ יוֶ וען ִאין וַ ְ‬ ‫ואלד‪ .‬אּון זֵ יי ָה ְ‬ ‫עלן‪,‬‬ ‫ייער גִ ֶ‬ ‫יפ ְ‬ ‫ַא ֶלע זֵ ֶ‬ ‫ייער גִ ֶיבענְ ְקט‪ ,‬וִ וי נֶ ְ‬ ‫עמט‬ ‫אבן זֵ ֶ‬ ‫צּו וֵ ויינֶ ען‪ ,‬אּון ָה ְ‬ ‫לּוש ִמיר וִ וי ַמאכְ ט ֶמען‬ ‫ָׁהאט ֶמען זֵ יי ְמ ַש ֵדְך ִגיוֶ וען‪ְ ,‬‬ ‫עט ֶלער‪ֶ ,‬דעם ְב ִלינְ ְדן‪,‬‬ ‫ֶמען ָדא ֶדעם ֶע ְר ְש ְטן ֶב ְ‬ ‫ישב גִ יוֶ וען‪ַ ,‬ב ֲא ֶשר ִאין‬ ‫אבן זֵ יי זִ יְך ְמיַ ֵ‬ ‫זֵ יי ַחתּונָ ה‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫ואלד‪.‬‬ ‫וָ ואס ֶער ָהאט אּונְ ז גִ ְ‬ ‫יב ַראכְ ט ְברֹויט ִאין וַ ְ‬ ‫ֶדעם אּון ֶדעם ָטאג‪ ,‬וֶ ועט זַ יין ַבאם ֶמ ֶלְך ִמינִ ינֶ עס‪,‬‬ ‫ועלן זֵ יי זִ יְך‬ ‫ערס וֶ ְ‬ ‫ועלן ַא ִהין גֵ יין ַא ֶלע ֶב ְ‬ ‫עט ֶל ְ‬ ‫וֶ ְ‬ ‫ערפּון‬ ‫יטש אּון ְפ ֵלייש‪ֶ ,‬ד ְ‬ ‫קֹויל ְ‬ ‫ִ‬ ‫עטן‬ ‫אֹויס ֶב ְ‬ ‫ְ‬ ‫אר ְטן‬ ‫ָד ְ‬ ‫וֶ ועט ֶמען זֵ יי ַמאכְ ן ַחתּונָ ה‪ִ .‬איז ַאזֹוי גִ יוֶ וען‪,‬‬ ‫ערס ִג ַיגאנְ ֶגען אֹויף ִדי ִמינִ ינֶ עס‪ ,‬אּון‬ ‫עטלֶ ְ‬ ‫זֶ ענֶ ען ַאלֶ ע ֶב ְ‬ ‫וִ וי זֵ יי ָׁהאבְ ן ַאזֹוי ִג ֶיבענְ ְקט‪ ,‬נָ אְך ֶדעם ְב ִלינְ ְדן‬ ‫אֹויסגִ ֶיבע ְטן ְפ ֵלייש אּון ְברֹויט‪ ,‬אּון זֵ יי‬ ‫ְ‬ ‫אבן זִ יְך‬ ‫ָה ְ‬ ‫רּופט ֶער זִ יְך ָאן‪ִ ,‬איְך ִבין ָדא‪.‬‬ ‫ערוַ וייל ְ‬ ‫עט ֶלער‪ֶ ,‬ד ְ‬ ‫ֶב ְ‬ ‫יבן פּון‬ ‫נּומען וָ ואס ֶסע ִאיז גִ ְ‬ ‫יב ִל ְ‬ ‫אר ֶ‬ ‫אבן נָ אְך ַפ ְ‬ ‫ָה ְ‬ ‫יקּומען צּו ַאייְך אֹויף ֶדער ַחתּונָ ה‪ .‬אּון‬ ‫ֶ‬ ‫ִאיְך ִבין גִ‬ ‫יטש‪.‬‬ ‫קֹויל ְ‬ ‫ִ‬ ‫עּודה‪ְ ,‬פ ֵלייש אּון‬ ‫ֶדער ְס ָ‬ ‫אלט‬ ‫ִאיְך ֶשענְ ק ַאייְך ְד ָר ָשה גִ ַ‬ ‫ישאנְ ק‪ַ ,‬אז ִאיהר זָ ְ‬ ‫אֹויסגִ יגְ ָר ְ‬ ‫אבן‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫אבן זִ יְך‬ ‫אּון זֶ ענֶ ען ִג ַיגאנְ ֶגען‪ ,‬אּון ָה ְ‬ ‫זַ יין ַאזֹוי ַא ְלט וִ וי ִאיְך‪.‬‬ ‫רֹויסן גְ רּוב‪ ,‬וָ ואס ֶסע זָ אל ִאין ִאיהם ֶקענֶ ען‬ ‫ַא גְ ְ‬ ‫וארן ְפ ִר ֶיער ָׁהאב ִאיְך ַאייְך ָׁדאס ִגיוואּונְ ְט ְשן‪ַ ,‬אז‬ ‫וָׁ ְ‬ ‫אבן ִאיהם‬ ‫ערט ֶמענְ ְט ְשן‪ .‬אּון זֵ יי ָה ְ‬ ‫ַא ַריין הּונְ ֶד ְ‬ ‫אלט זַ יין ַאזֹוי ַא ְלט וִ וי ִאיְך‪ַ .‬היינְ ט ֶשענְ ק‬ ‫ִאיהר זָ ְ‬ ‫רּוטעס‪ ,‬אּון ִמיט ֶע ְרד אּון ִמיט‬ ‫צּוגִ ֶיד ְ‬ ‫עקט ִמיט ְפ ֶ‬ ‫ִאיְך ַאייְך ָדאס ָדאזִ יגֶ ע ְב ַמ ָתנָ ה גְ ָ‬ ‫מּורה ְד ָר ָשה‬ ‫יסט‪.‬‬ ‫ִמ ְ‬ ‫אלט זַ יין ַאזֹוי ַא ְלט וִ וי ִאיְך‪.‬‬ ‫גִ ַ‬ ‫ישאנְ ק‪ַ ,‬אז ִאיהר זָ ְ‬ ‫אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען ַא ִהין ַאלֶ ע ַא ַריין ִג ַיגאנְ ֶגען‪ .‬אּון זֵ יי‬ ‫ִאיהר ֵמיינְ ט‪ַ ,‬אז ִאיְך ִבין ַא ְב ִלינְ ֶדער‪ִ ,‬איְך ִבין גָ אר‬ ‫ארט גִ ַ‬ ‫ימאכְ ט ַחתּונָ ה ִדי ִקינְ ֶדער‪ ,‬אּון זֵ יי‬ ‫אבן ָד ְ‬ ‫ָה ְ‬ ‫עפט ַביי ִמיר‬ ‫נִ יט ְב ִלינְ ד‪ ,‬נָ אר ִדי גַ אנְ ֶצע וֶ ְ‬ ‫ועלט‪ְ ,‬ט ֶר ְ‬ ‫חּופה‬ ‫עלט ַא ָ‬ ‫אבן זֵ יי גִ ְ‬ ‫יש ֶט ְ‬ ‫ָה ְ‬ ‫נִ יט ָאן כְ ֶה ֶרף ַעיִ ן‪(ְ ,‬ד ַהיינּו וִ וי ֵאיין אֹויגְ נְ ְב ִליק‬ ‫ירּופן ְ(ד ַהיינּו ֶדער ֶע ְל ְצ ֶטער‬ ‫ָׁהאט ֶער זִ יְך ָׁאנְ ִג ְ‬ ‫וארן ֶער‬ ‫ִא ֶיבער ֶדעם ָהאט ֶער ַא ָפנִ ים וִ וי ְב ִלינְ ד‪ ,‬וָ ְ‬ ‫יילן‪ִ ,‬איְך גִ ֶידענְ ק‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫זָ ְקן)‪ ,‬וָ ואס זָ אל ִאיְך ַאייְך ֶד ְ‬ ‫טּוט גָ אר ֵקיין שּום קּוק ִאין ֶדער וֶ ְ‬ ‫ועלט נִ יט ַא ַריין‪.‬‬ ‫עלע פּון‬ ‫יטן ָדאס ֶע ֶפ ֶ‬ ‫נָ אְך‪ַ ,‬אז ֶמע ָהאט ָא ְפגִ ְ‬ ‫ישנִ ְ‬ ‫עפט ַביי ִאיהם גָ אר נִ יט‬ ‫וארן ִדי גַ אנְ ֶצע וֶ ְ‬ ‫ועלט ְט ֶר ְ‬ ‫וָ ְ‬ ‫ֶדער ְצוַ וייג‪.‬‬ ‫ָאן ֲא ִפילּו וִ וי ֵאיין אֹויגְ נְ ְב ִליק‪ִ ,‬א ֶיבער ֶדעם גִ ִ‬ ‫יש ְיקט‬ ‫אר ְש ַטאנֶ ען וָׁ ואס ֶער זָׁ אגְ ט‪.‬‬ ‫ָׁהאט ֵקיינֶ ער נִ יט ַפ ְ‬ ‫זִ יְך ַביי ִאיהם גָ אר נִ יט ֵקיין זֶ ְ‬ ‫עהן‪ ,‬אּון ֵקיין קּוק ִאין‬ ‫ארט גִ יוֶ וען ַחכָ ִמים‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫לּוש ִמיר ֶסע ִאיז ָד ְ‬ ‫ְ‬ ‫ועלט)‪.‬‬ ‫ֶדער וֶ ְ‬ ‫גִ יזָ אגְ ט‪ָ ,‬אוַ וא‪ָ ,‬דאס ִאיז ַא גַ אנְ ץ ַא ְל ֶטע ַמ ֲע ֵשה‪.‬‬ ‫ייער ַאלְ ט‪ ,‬אּון ִאיְך ִבין נָׁ אְך ָׁגאר יּונְ ג‪,‬‬ ‫וארן ִאיְך ִבין זֵ ֶ‬ ‫וָׁ ְ‬ ‫ערנָ אְך ְמכַ ֵבד גִ יוֶ וען ֶדעם ַאנְ ֶד ְ‬ ‫ערן זָ ְקן‪,‬‬ ‫ָהאט ֶמען ֶד ְ‬ ‫אּון ִאיְך ָׁהאב נָׁ אְך ָׁגאר נִ יט ָׁאנְ ִגיהֹויבְ ן צּו לֶ עבְ ן‪ ,‬אּון ִבין‬ ‫וָ ואס ֶער ִאיז גִ יוֶ וען יּונְ גֶ ער פּון ֶדעם ֶע ְר ְש ְטן‪ַ .‬אז‬ ‫ייער ַאלְ ט‪.‬‬ ‫ארט זֵ ֶ‬ ‫ָׁפ ְ‬ ‫יילן‪.‬‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ֶער זָ אל ֶד ְ‬ ‫אּון נִ יט ִאיְך ַאלֵ יין זָׁ אג ָׁדאס‪ ,‬נָ אר ִאיְך ָהאב ַא‬ ‫ירּופן‪ָ ,‬אט ָדאס ִאיז‬ ‫ערער ָׁאנְ ִג ְ‬ ‫ָׁהאט זִ יְך ֶדער ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫רֹויסן ָא ְד ֶלער‪ִ .‬איְך וֶ ועל‬ ‫ַה ְסכָ ָמה ְדרֹויף פּון ֶדעם גְ ְ‬ ‫ערט זִ יְך)‪.‬‬ ‫ארוִ וינְ ֶד ְ‬ ‫ֵאיין ַא ְל ֶטע ַמ ֲע ֶשה‪ִ .‬‬ ‫(מיט ַא ָלשֹון וִ וי ֵאיינֶ ער ַפ ְ‬ ‫יילן ַא ַמ ֲע ֶשה‪(ָ .‬דאס ֶרעט ַא ְלץ ֶדער‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ַאייְך ֶד ְ‬ ‫ִאיְך גִ ֶידענְ ק ִדי ַמ ֲע ֶשה‪ ,‬אּון ִאיְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך‬ ‫עט ֶלער)‪.‬‬ ‫ְב ִלינְ ֶדער ֶב ְ‬ ‫ַא ִפילּו ַאז ָדאס ֶלעכְ ט ָהאט גִ ְ‬ ‫יב ֶרענְ ט‪.‬‬ ‫ַא ָׁמאל זֶ ענֶ ען ִג ַיגאנְ ֶגען ֶמענְ ְט ְשן אֹויף ַא ַסאְך‬ ‫ארט ָׁאנְ ִגירּו ְפן‪ָ ,‬האט ָדאס ִאיז נָ אְך‬ ‫ָׁהאבְ ן זֵ יי זִ יְך ָׁד ְ‬ ‫רּוח ְס ָע ָרה‪,‬‬ ‫יקּומען ַא ַ‬ ‫ֶ‬ ‫יפן‪ ,‬אֹויף ֶדעם יַ ם‪ִ .‬איז גִ‬ ‫ִש ְ‬ ‫ערע ַמ ֲע ֶשה פּון ֶדער ֶע ְר ְש ֶטער‪ .‬אּון ֶסע‬ ‫ֵאיין ֶע ְל ֶט ֶ‬ ‫צּוב ָראכְ ן ִדי‬ ‫טּורעם וִ וינְ ט) אּון ָהאט ְ‬ ‫ְ(ד ַהיינּו ַא ְש ֶ‬ ‫ִאיז ַביי זֵ יי ַא ִחידּוש גִ יוֶ וען‪ ,‬וָ ואס ֶדער ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ערער‬ ‫יפן‪ .‬אּון ִדי ֶמענְ ְט ְשן זֶ ענֶ ען נִ יצֹול גִ יוָ ְ‬ ‫וארן‪,‬‬ ‫ִש ְ‬ ‫ִאיז זִ יְך יּונְ גֶ ער‪ ,‬אּון גִ ֶידענְ ְקט ֵאיין ֶע ְל ֶט ֶ‬ ‫ערע‬ ‫טּורעם‪,‬‬ ‫ֶ‬ ‫יקּומען צּו ֵאיין‬ ‫זֶ ענֶ ען ִדי ֶמענְ ְט ְשן ִג ֶ‬ ‫ערנָ אְך ָהאט ֶמען‬ ‫ַמ ֲע ֶשה פּון ֶדעם ֶע ְר ְש ְטן‪ֶ .‬ד ְ‬ ‫אבן‬ ‫טּורעם‪ .‬אּון זֵ יי ָה ְ‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי ַארֹויף אֹויף ֶדעם ֶ‬ ‫ְמכַ ֵבד גִ יוֶ וען ֶדעם ְד ִר ְ‬ ‫יטן זָ ְקן‪ַ ,‬אז ֶער זָ אל‬ ‫ארט גִ יפּונֶ ען ַא ֶל ְ‬ ‫ער ֵליי ַמ ֲאכָ ִלים‪ ,‬אּון ַמ ְש ָקאֹות‪,‬‬ ‫ָד ְ‬ ‫יילן‪.‬‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ארף‪ .‬אּון ֶסע ִאיז‬ ‫אד ְ‬ ‫בּושים‪ ,‬אּון וָ ואס ֶמע ַב ַ‬ ‫אּון ַמ ְל ִ‬ ‫אּון ֶדער ְד ִר ֶיטער ִאיז נָׁ אְך יּונְ ֶגער ִגיוֶ וען‪ָ .‬האט ֶדער‬ ‫ארט גִ יוֶ וען כָ ל טּוב‪ ,‬אּון ַא ֶלע ַת ֲענּוגִ ים וָ ואס ִאין‬ ‫ָד ְ‬ ‫ירּופן‪ִ .‬איְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך ַא ִפילּו ַאז‬ ‫יטער זִ יְך ָאנְ גִ ְ‬ ‫ְד ִר ֶ‬ ‫ועלט‪.‬‬ ‫ֶדער וֶ ְ‬ ‫יהֹויבן ֶדער ִבנְ יָ ן פּון ֶדער ְפ ִרי‬ ‫ְ‬ ‫ֶסע ָהאט זִ יְך גָ אר ָאנְ גִ‬ ‫יט ִליכֶ ער זָ אל‬ ‫ירּופן ַאז ִא ְ‬ ‫ָׁהאבְ ן זֵ יי זִ יְך ָׁאנְ ִג ְ‬ ‫וערן ַא ְפ ִרי‪.‬‬ ‫יהֹויבן צּו וֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ַאז ִדי ְפ ִרי ָהאט גָ אר ָאנְ גִ‬ ‫יילן ֵאיין ַא ְל ֶטע ַמ ֲע ֶשה‪ .‬וָ ואס ֶער גִ ֶידענְ ְקט‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ארט‪ָ .‬דאס ִאיז זִ יְך נָ אְך‬ ‫אבן זֵ יי זִ יְך ָאנְ גִ ְ‬ ‫ירּופן ָד ְ‬ ‫ָה ְ‬ ‫נָ אְך פּון ֶדעם ֶע ְר ְש ְטן זִ יכָ רֹון‪ְ .‬ד ַהיינּו וָ ואס ֶער‬ ‫ערע ַמ ֲע ֶשה‪.‬‬ ‫ֵאיין ֶע ְל ֶט ֶ‬ ‫יהֹויבן‬ ‫ְ‬ ‫גִ ֶידענְ ְקט זִ ינְ ט ֶסע ָהאט זִ יְך ַביי ִאיהם ָאנְ גִ‬ ‫ירּופן‪ ,‬וָ ואס‬ ‫ער ֶדער זָׁ ְקן ָׁאנְ ִג ְ‬ ‫ערנָׁ אְך ָׁהאט זִ יְך ֶדער ֶפ ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫אר ְטן גִ יוֶ וען ַא ְל ֶטע אּון יּונְ גֶ ע‪,‬‬ ‫ֶדער זִ כָ רֹון‪ִ .‬איז ָד ְ‬ ‫ֶער ִאיז נָ אְך יּונְ גֶ ער גִ יוֶ וען‪ִ .‬איְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך ַא ִפילּו‬ ‫עס ְטן זָ ְקן וָ ואס‬ ‫ָׁהאט ֶמען ְמכַ ֵבד ִגיוֶ וען‪ֶ ,‬דעם גְ ֶר ְ‬ ‫ערנְ ְדל ֶמע זָ אל‬ ‫ַאז ֶמע ָהאט גִ ִ‬ ‫יפ ְירט ָדאס ֶק ְ‬ ‫ֶסע גִ יוֶ וען ְצוִ ְ‬ ‫וישן זֵ יי‪ַ ,‬אז ֶער זָ אל צּום ֶע ְר ְש ְטן‬ ‫ְפ ַלאנְ ְצן ִדי ְפ ִרי‪.‬‬ ‫יילן‪.‬‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫( ‪)3‬‬ ‫די דרייצנסטע מעשה ‪ -‬די זיבן בעטלערס‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫וויאזוי האבן זיי געהאט עסן אויף די חתונה?‬ ‫א‪.‬‬ ‫וואס האט געדענקט דער גרעסטער זקן?‬ ‫ו‪.‬‬ ‫❑ זיי האבן געבעטן ברויט און פלייש פון די סעודה פון מלך‬ ‫ווען מ'האט אפגעשניטן דאס עפעלע פון די צווייג‬ ‫❑‬ ‫זיי האבן גענומען וואס ס'איז געבליבן פון די סעודה פון מלך‬ ‫❑‬ ‫ווען די ליכט האט געברענט‬ ‫❑‬ ‫ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫❑‬ ‫❑ ווען ס'האט אנגעהויבן וווערן א פרי‬ ‫וואו איז געווען די חתונה?‬ ‫ב‪.‬‬ ‫וואס האט געדענקט דער פערטער זקן?‬ ‫ז‪.‬‬ ‫❑ אין א גרויסע זאל‬ ‫ווען מ'האט געפירט די קערנדל‬ ‫❑‬ ‫אין א שול‬ ‫❑‬ ‫די חכמים וואס האבן אויסגעטראכט די קערנדל‬ ‫❑‬ ‫אין א גרויסע גרוב‬ ‫❑‬ ‫די טעם פון די פרי נאך פאר ס'איז אריין אין די פרי‬ ‫❑‬ ‫וואס האט דער בלינדער בעטלער געגעבן אלס דרשה געשאנק?‬ ‫ג‪.‬‬ ‫שאלת זכות‪ :‬וואס האט געדענקט דער אכטער זקן?‬ ‫ח‪.‬‬ ‫❑ א שיינע הויז‬ ‫❑ די ריח פון די פרי נאך פאר ס'איז אריין אין די פרי‬ ‫אז זיי זאלן זיין אזוי אלט ווי ער‬ ‫❑‬ ‫❑ די מראה פון די פרי נאך פאר ס'איז אריין אין די פרי‬ ‫א גרויסע פארמעגן‬ ‫❑‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫פארוואס האט דער בעטלער אויסגעזען בלינד?‬ ‫ד‪.‬‬ ‫❑ ווייל ער איז באמת געווען בלינד‬ ‫ט‪ .‬האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫ווייל ער איז געווען אלט און האט שוין נישט געקענט גוט זעהן‬ ‫❑‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫ווייל ער קוקט נישט אין דער וועלט‬ ‫❑‬ ‫❑ צווימאל‬ ‫וואס איז דער בלינדער בעטלער געווען ?‬ ‫ה‪.‬‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫❑ זייער אלט‬ ‫גאר יונג – בכלל נישט אנגעהויבן צו לעבן‬ ‫❑‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫ייער ַא ְלט‪ ,‬אויף וועמן איז געזאגט געווארן ? ִא ְיך ִבין נָ ְ‬ ‫אך‬ ‫אויף וועמן איז געזאגט געווארן ? ִא ְיך ִבין זֵ ֶ‬ ‫עבן‪.‬‬ ‫גָ אר יונְ ג‪ ,‬אויף וועמן איז געזאגט געווארן ? ִא ְיך ָהאב נָ ְ‬ ‫אך גָ אר נִ יט ָאנְ גִ יהוֹ ְיבן צו ֶל ְ‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "חתונה" ?‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "שיף" ?‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "עפעלע" ?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון די זיבן בעטלערס (‪)2‬‬ ‫אוואו האך ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "יריד" ? אין מעשה י"א דער בן מלך ובן שפחה שנתחלפו‬ ‫ביי וועלכע מעשה ווערט דערמאנט א אינגאלע מיט א מיידאלע וואס זיי זענען האלט פיר יאר ? אין מעשה ה' דער בן מלך‬ ‫פון אבנים טובות‬ ‫אלע בעטלערס האבן זיי געבענטש איי זיי זאלן זיין אזוי זיי – ביי וועלכע בעטלער האט דער רבי מפרט געווען וואס ער האט זיי‬ ‫אלט זַ יין ַאזוֹ י ַא ְלט וִ וי ִא ְ‬ ‫יך"‬ ‫געבענטש ? דער בלינדער בעטלער – " ִאיר זָ ְ‬ ‫זיי זענען געגאנגן אויף אלע שמחות – וואסארא שמחות איז דער רבי מפרט ? אוֹ יף ְ ּב ִרית'ן אוּן אוֹ יף ַחתוּנוֹ ת‬