דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

גליון304
149 גליון
תשפ"ז
תשפ"ג שרה
מסעי חיי
מטות
עדע זַ אך
אויף יֶּ ֶּ
ֶּבעטן ֹ
ארט
ויילן ָד ְׁ
ארוַ ְׁ
ערן ְׁברו ֶדערִ ,איז ר' ֶש ַבח ָאנְׁ גֶ עקו ֶמען ַקיין ֶא ֶרץ יִ ְׁש ָר ֵאל צו ַפ ְׁ
ֶע ְׁל ֶט ְׁ עבליבְִןִ ַאלֵ יִיןִאִָןִ אר ְבלָ אנְ ְדזְ ֶשעטִגֶ עוָ וארְִןִאִיןִוַ ואלְִדִזֶ ענֶ עןִגֶ ְ ִדיִקינְ ֶדערִוָ ואסִזֶ ענֶ עןִ ַפ ְ
ַפאר ֶע ְׁט ִליכֶ ע ֶטעג. עשלֶ עפְִטִמִיטִ עטלֶ ערִ,וָ ואסִ ָהאטִגֶ ְ עקּומעןִנֶ עבְִן ִזֵ ִייִאִִַ ֶב ְ
ֶ לּוצלינְִגִאִיזִ ָאנְ גֶ
ֵקיִיןִ ֶעסְִןְ ִ.פ ְ
זיְך ִגְ רֹויסִֶע ִזֶ עִק ִפּול ִמ ִיט ִ ְברֹו ִיטִ .עִֶר ִאיז ִצּוגֶ עגַ אנְ גֶ ען ִצּו ִזֵ ייִאּון ִעִֶר ִ ָהאט ִזֵ ִייִגֶ עגֶ עבְִןִ
עלעגְׁ נְׁ ֵהייט ,און ֶער ָהאט זִ ְׁ
יך ֵאיין עפ ֵרייט ִמיט ֶדער גֶ ֶ
ייער גֶ ְׁ ֲא ֶל ְׁכ ַסנְׁ ֶדר ָהאט זִ ְׁ
יך זֵ ֶ עמען ִמִיטִ יטנֶ ֶ עבעטְִן ִאִַז ִעִֶר ִזָ אל ִזֵ ִיי ִמ ְצּו ִ ֶעסְִן ִפּונֶ עם ִ ְברֹו ִיטִ .דִיִקינְ ֶדער ִ ָהאבְִן ִאִים ִגֶ ֶ
ערנֶ ען ֶדעם ֵס ֶפר ַה ָקדוֹ ש
יידן ֶל ְׁ
עצט ִאינְׁ ֵאיינֶ עם ִמיט זַ יין זֵ ְׁ
ועקגֶ עזֶ ְׁ
נַ אכְׁ ט ַאוֶ ְׁ קטִִאִַזִִעִֶרִִאיזִ אִִַ ער ְ ִ אמ ְ
לּוצלינְִגִִ ָהאבְִןִִזֵ ייִִ ַב ֶזיְךָ ִִ,א ֶבערִִעִֶרִִ ָהאטִִנישְִטִִגֶ עוָ ואלְִטְ ִִ.פ ְ
" ִסיפו ֵרי ַמ ֲע ִשיוֹ ת". קטִ עבענְ ְטשְִטִאִַזִזֵ ייִזָ אלְִןִזֹוכִֶהִזַ יִיןִ ַמ ֲאריְךִיָמִיםִצּוִזַ יִיןִפּונְ ְ ִ ְבלינְ ֶדערִל"עִִ.עִֶרִ ָהאטִזֵ ִייִגֶ ֶ
וייטערִגֶ עגַ אנְ גֶ עןִזַ יִיןִוֶ ועג. ערגֶ עלָ אזְִטִנָ אְךִ ֶעסְִןִ,אּוןִאִיזִזיְךִוַ ֶ וויִאִיםִ,עִֶרִ ָהאטִזֵ ִייִא ֶיב ְ
יידעִ ,א ְׁ
יך ָהאב ַא ְׁש ֵא ָלהָ ",האט ֲא ֶל ְׁכ ַסנְׁ ֶדר גֶ עזָ אגְׁ ט. "זֵ ֶ
עקּומעןִאִיןִאִִַ ְש ָטאטִאּוןִ ָאנְ גֶ עהֹויבְִןִגֵ יִיןִנָ אְךִגֶ עלְִטִ, ֶ עטערִ,זֶ ענֶ עןִדִיִקינְ ֶדערִ ָאנְ גֶ ְש ֶפ ֶ
ערט.
עענְׁ ְׁט ֶפ ְׁ
ערן ַדיין ְׁש ֵא ָלהָ ",האט ר' ֶש ַבח גֶ ֶ
אמיר ֶה ְׁ
" ְׁפ ֶרעג ַמיין ִקינְׁ דָ ,ל ִ בִיזִוֶ ועןִמְִ' ָהאטִזֵ ִייִ ָאנְ גֶ ע' ַש ְדכְ נְִ'טִ ֵאיינֶ ערִמיטְִןִ ְצוֵ וייטְִןִ–ִ ֶדעםִיּונְ גְִלִמִיטִ ֶדערִ ֵמיידְִלִ.
ייער ֲחתונָ ה נָ ְׁ אבן זִ ְׁ עראכְ טְִן ִזֵ ייעִֶר ִ ֲחתּונִָה ִמִיט ִגְ רֹוִיסִזֵ ִיי ִ ָהאבְִן ִגֶ עפינֶ ען ִאִַ ִגְ רּוב ִאּון ִ ָדארְִט ִ ָהאבְִן ִזֵ יי ִ ָא ְפגֶ ָ
אך ֶדעם ְׁברוֹ יט וָ ואס עבענְׁ ְׁקט ַביי זֵ ֶיך ִדי ִקינְׁ ֶדער גֶ ֶ ארוָ ואס ָה ְׁ
" ַפ ְׁ
ְׁ
ְפ ֵריִידִִ.אינְ מיטְִןִִדִיִִ ֲחתּונִָהִִ,וֶ ועןִִזֵ ייִִזֶ ענֶ עןִִגֶ עוֶ ועןִִזֵ ייעִֶרִִ ְפ ֵרייליְךָ ִִ,האבְִןִִזֵ ייִִזיְךִִ
עהאט ְׁפ ֵלייש און ְׁברוֹ יט עצט גֶ ַ אבן ָדאך שוֹ ין יֶ ְׁ ואלד? זֵ יי ָה ְׁ
עהאט ִאין וַ ְׁ אבן גֶ ַ
זֵ יי ָה ְׁ סדִיםִִוָ ואסִִ ַה ֵשִי"תִִ ָהאטִִגֶ עטּוהְִןִִמִיטִִזֵ ייִ רֹויסעִִ ֲח ִָ
ער ַמאנֶ עןִִאִיןִִ ִדיִִגְ ִֶ ָאנְ גֶ עהֹויבְִןִִ ֶד ְ
עט ֶלער ִאיז ַסייוִ וי גֶ עוֶ וען ַביי ִדי אך ַא ַק ְׁשיָ א ָהאב ִא ְׁ
יך :אוֹ יב ֶדער ֶב ְׁ ְׁב ֶש ַפע! און נָ ְׁ
עמאלְ טְִסִִ ָדארְִטִִאִיןִִוַ ואלְִדִִ.זֵ ִייִִ ָהאבְִןִִזיְךִִ ָאנְ גֶ עהֹויבְִןִִ ְש ַטארְִקִִצּוִִ ֶבענְ ֶקעןִ ,אּון ִזֵ ייִ ֶד ָ
אלד ְׁמגַ ֶלה גֶ עוֶ וען?"
ישט ַב ְׁ ארוָ ואס ָהאט ֶער זִ ְׁ
יך נִ ְׁ ֲחתונָ הַ ,פ ְׁ עטלֶ ערִצּוִ עט ַראכְִטַ "ִ:הלְ וַ איִ ֶקעןִ ֶמעןִיֶעצְִטִ ַא ֶהערִ ְב ֶרענְ גֶ עןִ ִָדאִ ֶדעםִ ְבלינְ דְִןִ ֶב ְ ָהאבְִןִגֶ ְ
"א ְׁ קטִנָ אְךִאִיםִ, עבענְ ְ ִקטִאִיןִיֶענִֶעִמינּוטִוֶ ועןִזֵ ייִ ָהאבְִןִזיְךִ ַאזֹויִ ְש ַטארְִקִגֶ ֶ ִדיִ ֲחתּונִָה!"ִפּונְ ְ ִ
ואלד ִאיז ָדאס
יקלָ :דאס ְׁברוֹ יט פון וַ ְׁ
ייע ֶרער ֵאיינִ ְׁ
ערןַ ,מיין ַט ֶ
יך וֶ ועל ִדיר ֶענְׁ ְׁט ֶפ ְׁ ִ
עקּומען ִזיְך ִצּוִֶ ָהאט ִעִֶר ִזיְך ִ ַבאוויזְִן ִצּו ִזֵ ִיי ִאּון ִזֵ ִיי ִגֶ עזָ אגְִטִָ "ִ:דא ִבִין ִאיְך! ִאיְך ִבִין ִגֶ
עבן אוֹ יף
יפצוגֶ ְׁ
ייער ָרצוֹ ן ִאיז גֶ עוֶ וען אוֹ ְׁ
עט ֶלער .זֵ ֶ
ְׁברוֹ יט פונֶ עם ַצ ִדיקֶ ,דער ֶב ְׁ אטייליגְִןִ ַב ִייִ ַאייעִֶרִ ֲחתּונִָהִ".ַב ֵ
אבן ִדי ְׁש ַפייז פונֶ עם ַצ ִדיקֲ .א ִפילו וֶ וען ארט ֶע ְׁסן נָ אר ְׁכ ֵדי צו ָה ְׁ ערע ָס ְׁ עדע ַאנְׁ ֶד ֶיֶ ֶ
ְׁ ילה. ישע ְׁק ִה ָ
יד ֶ
אפאל ִאין או ְׁק ַריינָ א ִאיז ָדא ַא ְׁק ֵליינֶ ע ִא ִער ָ ימ ֶפ ַ ִאין ֶדער ְׁש ָטאט ִס ְׁ
אר ְׁפן ִמיר ֶבענְׁ ֶקען ַא גַ אנְׁ ְׁצן ָטאג נָ אך ֶדעם ֶע ְׁסן
אבן ַג ְׁש ִמיות' ִדיגֶ ע ֶע ְׁסןַ ,ד ְׁ ִמיר ָה ְׁ
ייליגְׁ ן
ערט צום ֵה ִ ערנֶ ענְׁ ֶט ְׁ אבן זִ ְׁ
יך ֶד ְׁ ידן וָ ואס ָה ְׁ ילע ִא ְׁ
יך ִפ ֶעפינֶ ען זִ ְׁ
וישן זֵ יי גֶ ִ
ְׁצוִ ְׁ
ער ִליכֶ ע ִדיבו ִרים וָ ואס
פונֶ עם ַצ ִדיקָ .דאס ֶע ְׁסן פונֶ עם ַצ ִדיק זֶ ענֶ ען ִדי וואונְׁ ֶד ְׁ
יטן ִמ ְׁצווֹ ת און גֵ יין ִאין ֶדעם
יבן צו ִה ְׁ
אבן ָאנְׁ גֶ עהוֹ ְׁ
עבנְׁ ְׁס ְׁש ֵטייגֶ ער ,און ָה ְׁ
ישן ֶל ְׁ
יד ְׁ
ִא ִ
ועקן אונְׁ ז אוֹ יף ֲעבוֹ ַדת ַה ֵשםָ .דאס ִאיז ָדאס ֱא ֶמ ֶת'ע גו ֶטע ְׁברוֹ יט!
ֶע ְׁרוֶ ְׁ
ערער ִאידַ ,א ַת ְׁל ִמיד ָחכָ ם
יסן וֶ ועג פון ֶדער תוֹ ָרה ַה ְׁקדוֹ ָשה .ר' ֶש ַבחַ ,אן ֶע ְׁל ֶט ֶ
זִ ְׁ
אךֶ .דער עדע זַ ְׁ ויסןַ ,אז ִמיר מוזְׁ ן ַדאוֶ וענֶ ען אוֹ יף יֶ ֶ אר ְׁפ ְׁסטו וִ ְׁ און ַאזוֹ י אוֹ ְׁ
יך ַד ְׁ ארט ַפאר ְׁצוֵ ויי יָ אר,
וארן ַא ִהין צו וואוֹ ינֶ ען ָד ְׁ יקט גֶ עוָ ְׁ
עש ְׁ
ִמיט ַא ַה ְׁד ַרת ָפנִ יםִ ,איז גֶ ִ
עבן נָ אךְׁ
אלן ְׁש ְׁט ֶר ְׁ ְׁ ְׁ
אלן זִ יך ֶבענְׁ ֶקען נָ אך ִאים ,זֵ יי זָ ְׁ
ואלט ַאז זֵ יי זָ ְׁ
עט ֶלער ָהאט גֶ עוָ ְׁ ֶב ְׁ ילה און זֵ יי ַמ ְׁד ִר ְׁ
יך זַ יין ִאין ֲה ָלכָ ה .ר' ֶש ַבח ָהאט גוט ְׁכ ֵדי ְׁמ ַח ֵזק צו זַ יין ִדי ְׁק ִה ָ
ערנְׁ ט אונְׁ זַ ,אז אל ְׁטס ָהאט ֶער זִ ְׁ
יך צו זֵ יי ַבאוִ ויזְׁ ןָ .דאס ֶל ְׁ עמ ְׁ
ער ְׁשט ֶד ָ ִאים ,און ֶה ְׁ יע זַ יין ִאין
עקענְׁ ט ַמכְׁ ִר ַ
עקענְׁ ט ַפ ְׁס ֶק'ענֶ ען ְׁש ֵאלוֹ ת און ֶער ָהאט ֲא ִפילו גֶ ֶ
גֶ ֶ
יע ֶלע
עצ ֶ ְׁ
אךְׁ ,ב ֶרענְׁ גְׁ ט ֶעס ִמיט זִ יך גָ אר ְׁס ֶפ ִעדע זַ ְׁ
וֶ וען ֶמען ִאיז ִמ ְׁת ַפ ֵלל ַפאר יֶ ֶ יצ ְׁיר ֶטע ִענְׁ יָ נִ ים.
אמ ְׁפ ִל ִ
וערע און ָק ְׁ
ְׁשוֶ ֶ
עט ֶלער ִאיז
ערש וִ וי ָאנְׁ ֶדעםֶ .דער ֶב ְׁ אוֹ רוֹ ת און יְׁ שועוֹ תִ ,אינְׁ גַ אנְׁ ְׁצן ַאנְׁ ֶד ְׁ
עפ ֵרייט ִמיט זַ יין ָאנְׁ קו ֶמען ,און ֶדער
ייער גֶ ְׁ
יך זֵ ֶאבן זִ ְׁילה ָה ְׁ
ידן פון ֶדער ְׁק ִה ָ ִדי ִא ְׁ
אבן ִמ ְׁת ַפ ֵלל גֶ עוֶ וען ֶדערוֹ יף און זִ ְׁ
יך ָאנְׁ גֶ עקו ֶמען נָ אר נָ אכְׁ ֶדעם וָ ואס זֵ יי ָה ְׁ
אבן זִ ְׁ
יך ערט ,און זֵ יי ָה ְׁ
עס ְׁ
אר ֶב ֶ
אס ִטיש ַפ ְׁ
אקע ְׁד ַר ְׁ
יך ַט ֶ ילה ָהאט זִ ְׁ ַמ ָצב פון ֶדער ְׁק ִה ָ
ערנֶ ען ארף ֶל ְׁ
ויאזוֹ י ְׁמ' ַד ְׁ
ייסט שוֹ יןֲ ,א ֶל ְׁכ ַסנְׁ ֶדר ,וִ ַ
אר ְׁש ֵט ְׁ עבענְׁ ְׁקט נָ ְׁ
אך ִאיםַ .פ ְׁ גֶ ֶ
ארף ֶמען זִ יךְׁ עש ִטיגְׁ ן
ייע ֶרע רו ָחנִ יות' ִדיגֶ ע שוֹ ָר ִשים ,און גֶ ְׁ
ערט צו זֵ ֶ
עק ְׁ
יקגֶ ֶ
ֶמער און ֶמער צו ִר ְׁ
עדע ְׁק ֵליינֶ ע ְׁפ ַרט פון ִדי ַמ ֲע ִשיוֹ ת ַד ְׁ ִסיפו ֵרי ַמ ֲע ִשיוֹ ת? פון יֶ ֶ
ִאין תוֹ ָרה און יִ ְׁר ַאת ָש ַמיִ ם.
ערנֶ ען ַא ְׁקטו ֶע ֶלע וֶ ועגְׁ ן און ְׁל ַמ ֲע ֶשה' ִדיגֶ ע ֵעצוֹ ת ַפאר אונְׁ זֶ ער ֵאייגְׁ ן
יס ֶל ְׁ
ַארוֹ ְׁ
עבן".
ֶל ְׁ עבענְׁ ְׁקט צו זַ יין
ארק גֶ ֶ
ייער ְׁש ַט ְׁ יקל פון ר' ֶש ַבחָ ,האט זִ ְׁ
יך זֵ ֶ ֲא ֶל ְׁכ ַסנְׁ ֶדרֶ ,דער ֵאיינִ ְׁ
עצט ִאיז שוֹ ין
עדע ַש ָבת ,און יֶ ְׁ
ארןְׁ ,פ ֶלעגְׁ ט ֶער ִאים זֶ ען יֶ ֶ
ארן ַא ִהינְׁ ָפ ְׁ
יידןַ .פ ְׁ
זֵ ְׁ
יבער ַא ַלאנְׁ גֶ ע ַצייט ָאן ֶער זָ אל ִאים זֶ עןְׁ .לכָ בוֹ ד ֶדער ַבר ִמ ְׁצוָ ה פון ֲא ֶל ְׁכ ַסנְׁ ֶד ְׁר'ס
ַא ִר ֶ
ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות
ִס ֵ
שה י"ג – די זיבן ֶׂבעט ֶׂלערס ()3
ַמ ֲע ֶׂ
ייער ְפ ֵריילֶ עְך
ייער זֵ ֶ
ארט זֵ ֶ
אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען ָׁד ְ רֹויסער
רֹויסער יְ ִרידִ ,אין ַא גְ ֶ
ַא ָׁמאל ִאיז ִגיוֶ וען ַא גְ ֶ
גִ יוֶ וען, ערס, ְש ָטאט .זֶ ענֶ ען ַא ִהין גִ יגַ אנְ גֶ ען ַא ֶלע ֶב ְ
עט ֶל ְ
אּון ִדי ִקינְ ֶדער זֶ ענֶ ען אֹויְך ַא ִהין גִ יגַ אנְ גֶ עןִ .איז
ייער ְפ ֵריילֶ עְך
אּון ִדי ָׁח ְתן כַ לָׁ ה זֶ ענֶ ען אֹויְך זֵ ֶ
ערס אֹויף ֶדער ֵד ָעהַ ,אז זֵ יי
עט ֶל ְ
יקּומען ִדי ֶב ְ
ֶ גִ
גִ יוֶ וען. אלן זִ יְך
אלן ְמ ַש ֵדְך זַ יין ִדי ְצוֵ וי ִקינְ ֶדערַ ,אז זֵ יי זָ ְ
זָ ְ
ער ַמאנֶ עןִ ,די
ָׁהאבְ ן זִ יְך ָׁח ְתן כַ לָׁ ה ָׁאנְ ִגיהֹויבְ ן צּו ֶד ְ עמען .אּון ֵתיכֶ ף וִ וי ֶמע
ערע נֶ ֶ
ֵאיינְ ס ָדאס ַאנְ ֶד ֶ
ַח ָס ִדים וָ ואס השי"ת ָהאט ִמיט זֵ יי גִ ָ
יטאןַ ,אז זֵ יי מּוסןִ ,איז ָדאס זֵ יי
ערפּון צּו ְש ְ ָהאט ָאנְ גִ ְ
יהֹובן ֶד ְ
יהֹויבן
ְ אבן ָאנְ גִ זֶ ענֶ ען גִ יוֶ וען ִאין וַ ְ
ואלד .אּון זֵ יי ָה ְ עלן, ייער גִ ֶ
יפ ְ ַא ֶלע זֵ ֶ
ייער גִ ֶיבענְ ְקט ,וִ וי נֶ ְ
עמט אבן זֵ ֶ
צּו וֵ ויינֶ ען ,אּון ָה ְ לּוש ִמיר וִ וי ַמאכְ ט ֶמען
ָׁהאט ֶמען זֵ יי ְמ ַש ֵדְך ִגיוֶ ועןְ ,
עט ֶלערֶ ,דעם ְב ִלינְ ְדן,
ֶמען ָדא ֶדעם ֶע ְר ְש ְטן ֶב ְ ישב גִ יוֶ ועןַ ,ב ֲא ֶשר ִאין
אבן זֵ יי זִ יְך ְמיַ ֵ
זֵ יי ַחתּונָ הָ ,ה ְ
ואלד. וָ ואס ֶער ָהאט אּונְ ז גִ ְ
יב ַראכְ ט ְברֹויט ִאין וַ ְ ֶדעם אּון ֶדעם ָטאג ,וֶ ועט זַ יין ַבאם ֶמ ֶלְך ִמינִ ינֶ עס,
ועלן זֵ יי זִ יְך
ערס וֶ ְ ועלן ַא ִהין גֵ יין ַא ֶלע ֶב ְ
עט ֶל ְ וֶ ְ
ערפּון
יטש אּון ְפ ֵליישֶ ,ד ְ
קֹויל ְ
ִ עטן
אֹויס ֶב ְ
ְ אר ְטן
ָד ְ
וֶ ועט ֶמען זֵ יי ַמאכְ ן ַחתּונָ הִ .איז ַאזֹוי גִ יוֶ וען,
ערס ִג ַיגאנְ ֶגען אֹויף ִדי ִמינִ ינֶ עס ,אּון
עטלֶ ְ
זֶ ענֶ ען ַאלֶ ע ֶב ְ
וִ וי זֵ יי ָׁהאבְ ן ַאזֹוי ִג ֶיבענְ ְקט ,נָ אְך ֶדעם ְב ִלינְ ְדן
אֹויסגִ ֶיבע ְטן ְפ ֵלייש אּון ְברֹויט ,אּון זֵ יי
ְ אבן זִ יְך
ָה ְ
רּופט ֶער זִ יְך ָאןִ ,איְך ִבין ָדא.
ערוַ וייל ְ
עט ֶלערֶ ,ד ְ
ֶב ְ
יבן פּון נּומען וָ ואס ֶסע ִאיז גִ ְ
יב ִל ְ אר ֶ אבן נָ אְך ַפ ְ
ָה ְ
יקּומען צּו ַאייְך אֹויף ֶדער ַחתּונָ ה .אּון
ֶ ִאיְך ִבין גִ
יטש.
קֹויל ְ
ִ עּודהְ ,פ ֵלייש אּון
ֶדער ְס ָ
אלט ִאיְך ֶשענְ ק ַאייְך ְד ָר ָשה גִ ַ
ישאנְ קַ ,אז ִאיהר זָ ְ
אֹויסגִ יגְ ָר ְ
אבן. ְ אבן זִ יְך
אּון זֶ ענֶ ען ִג ַיגאנְ ֶגען ,אּון ָה ְ
זַ יין ַאזֹוי ַא ְלט וִ וי ִאיְך.
רֹויסן גְ רּוב ,וָ ואס ֶסע זָ אל ִאין ִאיהם ֶקענֶ ען
ַא גְ ְ
וארן ְפ ִר ֶיער ָׁהאב ִאיְך ַאייְך ָׁדאס ִגיוואּונְ ְט ְשןַ ,אז
וָׁ ְ
אבן ִאיהם
ערט ֶמענְ ְט ְשן .אּון זֵ יי ָה ְ
ַא ַריין הּונְ ֶד ְ
אלט זַ יין ַאזֹוי ַא ְלט וִ וי ִאיְךַ .היינְ ט ֶשענְ ק
ִאיהר זָ ְ
רּוטעס ,אּון ִמיט ֶע ְרד אּון ִמיט צּוגִ ֶיד ְ
עקט ִמיט ְפ ֶ
ִאיְך ַאייְך ָדאס ָדאזִ יגֶ ע ְב ַמ ָתנָ ה גְ ָ
מּורה ְד ָר ָשה
יסט.
ִמ ְ
אלט זַ יין ַאזֹוי ַא ְלט וִ וי ִאיְך. גִ ַ
ישאנְ קַ ,אז ִאיהר זָ ְ
אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען ַא ִהין ַאלֶ ע ַא ַריין ִג ַיגאנְ ֶגען .אּון זֵ יי
ִאיהר ֵמיינְ טַ ,אז ִאיְך ִבין ַא ְב ִלינְ ֶדערִ ,איְך ִבין גָ אר
ארט גִ ַ
ימאכְ ט ַחתּונָ ה ִדי ִקינְ ֶדער ,אּון זֵ יי אבן ָד ְ
ָה ְ
עפט ַביי ִמיר נִ יט ְב ִלינְ ד ,נָ אר ִדי גַ אנְ ֶצע וֶ ְ
ועלטְ ,ט ֶר ְ
חּופה
עלט ַא ָ אבן זֵ יי גִ ְ
יש ֶט ְ ָה ְ
נִ יט ָאן כְ ֶה ֶרף ַעיִ ן(ְ ,ד ַהיינּו וִ וי ֵאיין אֹויגְ נְ ְב ִליק
ירּופן ְ(ד ַהיינּו ֶדער ֶע ְל ְצ ֶטער
ָׁהאט ֶער זִ יְך ָׁאנְ ִג ְ וארן ֶער
ִא ֶיבער ֶדעם ָהאט ֶער ַא ָפנִ ים וִ וי ְב ִלינְ ד ,וָ ְ
יילןִ ,איְך גִ ֶידענְ ק
ער ֵצ ְ
זָ ְקן) ,וָ ואס זָ אל ִאיְך ַאייְך ֶד ְ טּוט גָ אר ֵקיין שּום קּוק ִאין ֶדער וֶ ְ
ועלט נִ יט ַא ַריין.
עלע פּון
יטן ָדאס ֶע ֶפ ֶ נָ אְךַ ,אז ֶמע ָהאט ָא ְפגִ ְ
ישנִ ְ עפט ַביי ִאיהם גָ אר נִ יט וארן ִדי גַ אנְ ֶצע וֶ ְ
ועלט ְט ֶר ְ וָ ְ
ֶדער ְצוַ וייג. ָאן ֲא ִפילּו וִ וי ֵאיין אֹויגְ נְ ְב ִליקִ ,א ֶיבער ֶדעם גִ ִ
יש ְיקט
אר ְש ַטאנֶ ען וָׁ ואס ֶער זָׁ אגְ ט.
ָׁהאט ֵקיינֶ ער נִ יט ַפ ְ זִ יְך ַביי ִאיהם גָ אר נִ יט ֵקיין זֶ ְ
עהן ,אּון ֵקיין קּוק ִאין
ארט גִ יוֶ וען ַחכָ ִמיםָ ,ה ְ
אבן זֵ יי לּוש ִמיר ֶסע ִאיז ָד ְ
ְ ועלט).
ֶדער וֶ ְ
גִ יזָ אגְ טָ ,אוַ ואָ ,דאס ִאיז ַא גַ אנְ ץ ַא ְל ֶטע ַמ ֲע ֵשה. ייער ַאלְ ט ,אּון ִאיְך ִבין נָׁ אְך ָׁגאר יּונְ ג,
וארן ִאיְך ִבין זֵ ֶ
וָׁ ְ
ערנָ אְך ְמכַ ֵבד גִ יוֶ וען ֶדעם ַאנְ ֶד ְ
ערן זָ ְקן, ָהאט ֶמען ֶד ְ אּון ִאיְך ָׁהאב נָׁ אְך ָׁגאר נִ יט ָׁאנְ ִגיהֹויבְ ן צּו לֶ עבְ ן ,אּון ִבין
וָ ואס ֶער ִאיז גִ יוֶ וען יּונְ גֶ ער פּון ֶדעם ֶע ְר ְש ְטןַ .אז ייער ַאלְ ט.
ארט זֵ ֶ
ָׁפ ְ
יילן.
ער ֵצ ְ
ֶער זָ אל ֶד ְ אּון נִ יט ִאיְך ַאלֵ יין זָׁ אג ָׁדאס ,נָ אר ִאיְך ָהאב ַא
ירּופןָ ,אט ָדאס ִאיז
ערער ָׁאנְ ִג ְ
ָׁהאט זִ יְך ֶדער ַאנְ ֶד ֶ רֹויסן ָא ְד ֶלערִ .איְך וֶ ועל
ַה ְסכָ ָמה ְדרֹויף פּון ֶדעם גְ ְ
ערט זִ יְך).
ארוִ וינְ ֶד ְ ֵאיין ַא ְל ֶטע ַמ ֲע ֶשהִ .
(מיט ַא ָלשֹון וִ וי ֵאיינֶ ער ַפ ְ יילן ַא ַמ ֲע ֶשה(ָ .דאס ֶרעט ַא ְלץ ֶדער
ער ֵצ ְ
ַאייְך ֶד ְ
ִאיְך גִ ֶידענְ ק ִדי ַמ ֲע ֶשה ,אּון ִאיְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך עט ֶלער).
ְב ִלינְ ֶדער ֶב ְ
ַא ִפילּו ַאז ָדאס ֶלעכְ ט ָהאט גִ ְ
יב ֶרענְ ט. ַא ָׁמאל זֶ ענֶ ען ִג ַיגאנְ ֶגען ֶמענְ ְט ְשן אֹויף ַא ַסאְך
ארט ָׁאנְ ִגירּו ְפןָ ,האט ָדאס ִאיז נָ אְך
ָׁהאבְ ן זֵ יי זִ יְך ָׁד ְ רּוח ְס ָע ָרה,
יקּומען ַא ַ
ֶ יפן ,אֹויף ֶדעם יַ םִ .איז גִ
ִש ְ
ערע ַמ ֲע ֶשה פּון ֶדער ֶע ְר ְש ֶטער .אּון ֶסע
ֵאיין ֶע ְל ֶט ֶ צּוב ָראכְ ן ִדי
טּורעם וִ וינְ ט) אּון ָהאט ְ
ְ(ד ַהיינּו ַא ְש ֶ
ִאיז ַביי זֵ יי ַא ִחידּוש גִ יוֶ וען ,וָ ואס ֶדער ַאנְ ֶד ֶ
ערער יפן .אּון ִדי ֶמענְ ְט ְשן זֶ ענֶ ען נִ יצֹול גִ יוָ ְ
וארן, ִש ְ
ִאיז זִ יְך יּונְ גֶ ער ,אּון גִ ֶידענְ ְקט ֵאיין ֶע ְל ֶט ֶ
ערע טּורעם,
ֶ יקּומען צּו ֵאיין
זֶ ענֶ ען ִדי ֶמענְ ְט ְשן ִג ֶ
ערנָ אְך ָהאט ֶמען
ַמ ֲע ֶשה פּון ֶדעם ֶע ְר ְש ְטןֶ .ד ְ אבן
טּורעם .אּון זֵ יי ָה ְ
זֶ ענֶ ען זֵ יי ַארֹויף אֹויף ֶדעם ֶ
ְמכַ ֵבד גִ יוֶ וען ֶדעם ְד ִר ְ
יטן זָ ְקןַ ,אז ֶער זָ אל ארט גִ יפּונֶ ען ַא ֶל ְ
ער ֵליי ַמ ֲאכָ ִלים ,אּון ַמ ְש ָקאֹות, ָד ְ
יילן.
ער ֵצ ְ
ֶד ְ ארף .אּון ֶסע ִאיז
אד ְ
בּושים ,אּון וָ ואס ֶמע ַב ַ
אּון ַמ ְל ִ
אּון ֶדער ְד ִר ֶיטער ִאיז נָׁ אְך יּונְ ֶגער ִגיוֶ ועןָ .האט ֶדער ארט גִ יוֶ וען כָ ל טּוב ,אּון ַא ֶלע ַת ֲענּוגִ ים וָ ואס ִאין
ָד ְ
ירּופןִ .איְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך ַא ִפילּו ַאז
יטער זִ יְך ָאנְ גִ ְ
ְד ִר ֶ ועלט.
ֶדער וֶ ְ
יהֹויבן ֶדער ִבנְ יָ ן פּון ֶדער ְפ ִרי
ְ ֶסע ָהאט זִ יְך גָ אר ָאנְ גִ יט ִליכֶ ער זָ אל
ירּופן ַאז ִא ְ
ָׁהאבְ ן זֵ יי זִ יְך ָׁאנְ ִג ְ
וערן ַא ְפ ִרי.
יהֹויבן צּו וֶ ְ
ְ ַאז ִדי ְפ ִרי ָהאט גָ אר ָאנְ גִ יילן ֵאיין ַא ְל ֶטע ַמ ֲע ֶשה .וָ ואס ֶער גִ ֶידענְ ְקט
ער ֵצ ְ
ֶד ְ
ארטָ .דאס ִאיז זִ יְך נָ אְך אבן זֵ יי זִ יְך ָאנְ גִ ְ
ירּופן ָד ְ ָה ְ נָ אְך פּון ֶדעם ֶע ְר ְש ְטן זִ יכָ רֹוןְ .ד ַהיינּו וָ ואס ֶער
ערע ַמ ֲע ֶשה.
ֵאיין ֶע ְל ֶט ֶ יהֹויבן
ְ גִ ֶידענְ ְקט זִ ינְ ט ֶסע ָהאט זִ יְך ַביי ִאיהם ָאנְ גִ
ירּופן ,וָ ואס
ער ֶדער זָׁ ְקן ָׁאנְ ִג ְ
ערנָׁ אְך ָׁהאט זִ יְך ֶדער ֶפ ְ
ֶד ְ אר ְטן גִ יוֶ וען ַא ְל ֶטע אּון יּונְ גֶ ע,
ֶדער זִ כָ רֹוןִ .איז ָד ְ
ֶער ִאיז נָ אְך יּונְ גֶ ער גִ יוֶ ועןִ .איְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך ַא ִפילּו עס ְטן זָ ְקן וָ ואס
ָׁהאט ֶמען ְמכַ ֵבד ִגיוֶ ועןֶ ,דעם גְ ֶר ְ
ערנְ ְדל ֶמע זָ אל ַאז ֶמע ָהאט גִ ִ
יפ ְירט ָדאס ֶק ְ ֶסע גִ יוֶ וען ְצוִ ְ
וישן זֵ ייַ ,אז ֶער זָ אל צּום ֶע ְר ְש ְטן
ְפ ַלאנְ ְצן ִדי ְפ ִרי. יילן.
ער ֵצ ְ
ֶד ְ
( )3 די דרייצנסטע מעשה -די זיבן בעטלערס
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג וויאזוי האבן זיי געהאט עסן אויף די חתונה? א.
וואס האט געדענקט דער גרעסטער זקן? ו. ❑ זיי האבן געבעטן ברויט און פלייש פון די סעודה פון מלך
ווען מ'האט אפגעשניטן דאס עפעלע פון די צווייג ❑ זיי האבן גענומען וואס ס'איז געבליבן פון די סעודה פון מלך ❑
ווען די ליכט האט געברענט ❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג ❑
❑ ווען ס'האט אנגעהויבן וווערן א פרי וואו איז געווען די חתונה? ב.
וואס האט געדענקט דער פערטער זקן? ז. ❑ אין א גרויסע זאל
ווען מ'האט געפירט די קערנדל ❑ אין א שול ❑
די חכמים וואס האבן אויסגעטראכט די קערנדל ❑ אין א גרויסע גרוב ❑
די טעם פון די פרי נאך פאר ס'איז אריין אין די פרי ❑ וואס האט דער בלינדער בעטלער געגעבן אלס דרשה געשאנק? ג.
שאלת זכות :וואס האט געדענקט דער אכטער זקן? ח. ❑ א שיינע הויז
❑ די ריח פון די פרי נאך פאר ס'איז אריין אין די פרי אז זיי זאלן זיין אזוי אלט ווי ער ❑
❑ די מראה פון די פרי נאך פאר ס'איז אריין אין די פרי א גרויסע פארמעגן ❑
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג פארוואס האט דער בעטלער אויסגעזען בלינד? ד.
❑ ווייל ער איז באמת געווען בלינד
ט .האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? ווייל ער איז געווען אלט און האט שוין נישט געקענט גוט זעהן ❑
❑ איינמאל ווייל ער קוקט נישט אין דער וועלט ❑
❑ צווימאל וואס איז דער בלינדער בעטלער געווען ? ה.
❑ איך האב געוואלט ❑ זייער אלט
גאר יונג – בכלל נישט אנגעהויבן צו לעבן ❑
טיפער געטראכט
ייער ַא ְלט ,אויף וועמן איז געזאגט געווארן ? ִא ְיך ִבין נָ ְ
אך אויף וועמן איז געזאגט געווארן ? ִא ְיך ִבין זֵ ֶ
עבן. גָ אר יונְ ג ,אויף וועמן איז געזאגט געווארן ? ִא ְיך ָהאב נָ ְ
אך גָ אר נִ יט ָאנְ גִ יהוֹ ְיבן צו ֶל ְ
וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "חתונה" ?
וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "שיף" ?
וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "עפעלע" ?
תשובות אויף די מעשה פון די זיבן בעטלערס ()2
אוואו האך ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "יריד" ? אין מעשה י"א דער בן מלך ובן שפחה שנתחלפו
ביי וועלכע מעשה ווערט דערמאנט א אינגאלע מיט א מיידאלע וואס זיי זענען האלט פיר יאר ? אין מעשה ה' דער בן מלך
פון אבנים טובות
אלע בעטלערס האבן זיי געבענטש איי זיי זאלן זיין אזוי זיי – ביי וועלכע בעטלער האט דער רבי מפרט געווען וואס ער האט זיי
אלט זַ יין ַאזוֹ י ַא ְלט וִ וי ִא ְ
יך" געבענטש ? דער בלינדער בעטלער – " ִאיר זָ ְ
זיי זענען געגאנגן אויף אלע שמחות – וואסארא שמחות איז דער רבי מפרט ? אוֹ יף ְ ּב ִרית'ן אוּן אוֹ יף ַחתוּנוֹ ת
