gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫די‬ ‫שווארצע‬ ‫בענדער‬ ‫‪105‬‬ ‫תסקסב‬ ‫ס‪.‬פ‪ .‬צןצכ‪ :‬טץגנ‬ ‫זגבא ףסס בגצ אבז"ץ‬ ‫ץסיזג צטשק מסהףד תא ןמ צקשגס׽ תבג טבצ‪.‬‬ ‫אויף די חזקה אז ער איז א אמת'דיגער נביא‪.‬‬ ‫רש"י הק' ברענגט נאך פון מדרש‪( ,‬בראשית רבה ס‪ .‬טו) גילה לו ניסים‬ ‫שנעשו לו‪ ,‬טייטש‪ :‬אליעזר עבד אברהם‪ ,‬האט דערציילט פאר יצחק‬ ‫ווען אליעזר האט געוואלט דערציילן פאר יצחק‪ ,‬די ניסים וואס‬ ‫אלע ניסים וואס איז געשען צו אים אויפן וועג קיין ארם נהרים צו‬ ‫ער האט געהאט אויפן וועג‪ ,‬האט ער חושש געווען אז יצחק וועט‬ ‫טרעפן א שידוך פאר יצחק ‪ )1‬שקפצה לו הארץ‪ :‬אז דער וועג איז‬ ‫טראכטען אפשר איז דאס נישט מצד הקדושה‪ ,‬האט אליעזר געדארפט‬ ‫אנטקעגן געקומען ‪ -‬קפיצת הדרך‪ )2 ,‬שנזדמנה לו רבקה בתפלתו‪ :‬און‬ ‫קודם דערציילן זיינע פירונגען‪ ,‬ווי ווייט ער איז מקושר מיט די תורה‬ ‫אויך אז ער האט שנעל געטראפן רבקה דורך זיינע תפילות‪.‬‬ ‫הק'‪ ,‬און ווי שטארק זיין בטחון אין הקב"ה איז געווען אויפן גאנצען וועג‪,‬‬ ‫און דאס מיינט דער פסוק זאגט אשר עשה‪ ,‬נאך איבערצייגן יצחק אין‬ ‫פרעגט דער רבי זי"ע‪ ,‬אין פסוק שטייט אשר עשה‪ ,‬בפשטות איז‬ ‫‪+‬מיין מעשה‬ ‫זיין עהרליכקייט‪ ,‬האט ער דערציילט די ניסים ווי עס שטייט אין‬ ‫טייטש וואס ער ‪ -‬אליעזר ‪ -‬האט געטוהן‪ ,‬און רש"י ברענגט צו א מדרש‬ ‫(תשכ"ב)‬ ‫וואס שמועסט אויס די ניסים ‪ -‬קפיצת הדרך ‪ -‬וואס הקב"ה האט‬ ‫געטוהן פאר אליעזר‪ ,‬לויט דעם פירוש פון מדרש דארף ווען שטיין אין‬ ‫הרבני הנגיד ר' יואל בערקאוויטש הי"ו‬ ‫פסוק‪ :‬אשר עשה ד' ניסים וואס הקב"ה האט געטהון פאר אליעזר?‬ ‫פון די טאכטער‪ ,‬איז מיין טאטע‬ ‫ווען מיין פאטער הר"ר שלמה‬ ‫דער רבי פארענטפערט מיט א רמב"ם‬ ‫געווען מחוסר פרנסה‪ ,‬און ממש‬ ‫ז"ל‪ ,‬האט א נאמען געגעבן דאס‬ ‫וואס שמועסט אויס די ענין פון ַַה ַַא ָָמנת הנביא‪ ,‬טייטש‪ :‬גלייבונג אין‬ ‫פאר די חתונה רופט אים אפ א איד‪,‬‬ ‫ערשטע קינד‪ ,‬נאך אין יאר תשכ"ז‪,‬‬ ‫וואס ער האט געהאט געשעפטן‬ ‫ווען רביה"ק איז נאך געווען‬ ‫א נביא‪ ,‬דער רמב"ם פרעגט‪ ,‬ווי אזוי קענען מיר גלייבן א נביא‪ ,‬ווען‬ ‫אסאך יארן פריער‪ ,‬און זאגט אז ער‬ ‫געזונד‪ ,‬און געלייענט וועכענטליך‬ ‫אונז ווייסן נישט‪ ,‬צו ער איז א נביא אמת און נישט ח"ו א נביא‬ ‫האט א סכום געלט וואס קומט אים‬ ‫די שבת'דיגע קריאה‪ ,‬און אויך‬ ‫איז דער רמב"ם מסביר‪ :‬על ידי אותות ומופתים לבד אין להאמין‬ ‫פון די שותפות‪.‬‬ ‫געטיילט די עליות‪.‬‬ ‫בו‪ ,‬ווען א נביא ווייזט וואונדער אדער א מופת‪ ,‬דאס איז נאכנישט‬ ‫דער סכום איז גענוג געווען‬ ‫מיין טאטע האט עולה פרשת חיי‬ ‫חתונה צו מאכן‪ ,‬און ס'איז נאך‬ ‫שרה‪ ,‬דער רבי האט געלייענט‪ ,‬און‬ ‫קיין ראי' אז ער איז א נביא אמת‪ ,‬ווי אזוי דען קען מען וויסן?‪ ,‬גיט‬ ‫געבליבן אויך‪ ,‬בזכות רבינו הק' זי"ע‬ ‫אויסגעלאזט 'עשרה זהב משקלם' און‬ ‫דער רמב"ם א סימן צו קענען בודק זיין‪ ,‬רק אם רואים בחכמתו‬ ‫ביי אונז אין די משפחה איז‬ ‫דרייט זיך אויס צו מיין טאטע‪ ,‬און‬ ‫ובמעשיו שנתעלה על כל בני גילו‪ ,‬אויב זעהט מען אז זיין חכמת‬ ‫די מעשה באקאנט‪ ,‬און ווערט‬ ‫זאגט‪ :‬שלמה‪ ,‬האסט שוין דעם נדן‪.‬‬ ‫התורה און זיינע מעשים טובים‪ ,‬איז אויף א העכערע שטייגער ווי‬ ‫פארציילט בכל עת משוש‪.‬‬ ‫יארן שפעטער‪ ,‬פאר די חתונה‬ ‫א געווענליכע מענטש‪ ,‬א בן גילו‪ ,‬דענסטמאהל קען מען אים לייגן‬ ‫עולם‪ ,‬פשט איז‪ ,‬אז יעדער איינער וואס פראדוצירט‬ ‫הרה"ח רבי אברהם יעקב גאנץ הי"ו‬ ‫האט דאס געהערט‪ ,‬האט ער זיך געגעבן א‬ ‫א בינט󠀱 זכרונות‬ ‫רבי אברהם יעקב האט געהאט די זכי‪,‬‬ ‫עפעס פאר פרנסה האט דער וועלט הנאה‪ ,‬צו ער‬ ‫שטעל אפ‪ ,‬און זיך גענומען שמועסן מיט דעם‬ ‫צו משמש זיין רביה"ק אין די פריע יארן‪ ,‬און‬ ‫בויעט הייזער אדער מאכט קליידער וכדו'‪ ,‬אבער‬ ‫איד‪ ,‬ס'איז געווען ווינטער צייט‪ ,‬ס'האט גערעגנט‪,‬‬ ‫דערציילט אינטרעסאנטע אנעקדאטן פון זיינע‬ ‫א קארטן שפילער מאכט פרנסה און די ארומיגע‬ ‫א כמעשה'דיגע זאווערוכע‪ ,‬און איך האלט דעם‬ ‫טעג אלס הויז בחור‪:‬‬ ‫האבן נישט קיין הנאה‪ ,‬אזא איינער וואס די וועלט‬ ‫שירעם העכערן רבי'ן‪ ,‬און דער רבי האט גערעדט‬ ‫ווי באקאנט האט דער רבי געדאווענט שפעט‪,‬‬ ‫האט נישט קיין הנאה איז פסול לעדות‪.‬‬ ‫מיט דעם איד פאר ‪ 25‬מינוט‪ ,‬אזוינס האט‬ ‫אפי' ער האט אנגעהויבן זיינע הכנות גאנץ פרי‪,‬‬ ‫נאכנישט פאסירט‪ ,‬אז דער רבי זאל רעדן מיט‬ ‫און דער רבי האט אזוי עטליכע מאל‬ ‫איז ער שפעט פארטיג געווארן‪ ,‬אבער!! ווען‬ ‫איינעם פארן דאווענען‪ ,‬ווען ער איז שוין געווען‬ ‫איבערגעזאגט המשחק בקוביא איז פסול לעדות‪,‬‬ ‫ער איז געווען גרייט צום דאווענען‪ ,‬האט ער‬ ‫גריייט צום דאווענען‪ ,‬און דערווייל זענען מיינע‬ ‫אין דער רבי קוקט אזוי אויף דעם איד‪ ,‬און ממשיך‬ ‫אנגעהויבן יאגן און ממש לויפן אין ביהמ"ד‪ ,‬נאך‬ ‫הענט אפגעפרארן געווארן האלטענדיג דעם‬ ‫אריינגעכאפט א מקוה אין איינצעלנע מינוטין‪ ,‬און‬ ‫"און וואס האט מען פון די רבי'ס" יענער האט‬ ‫שירעם‪ ,‬נאך איצט שפיר איך די יסורים‪.‬‬ ‫זעך געשטעלט דאווענען‪ ,‬פארשטייט זיך אז אין‬ ‫געפיהלט פארשעמט‪ ,‬און דער רבי חזר'ט אזוי‬ ‫איבער עטליכע מאל "און וואס האט מען פון‬ ‫דער רבי האט אים אפגעזעגנט‪ ,‬און דער רבי‬ ‫דעם זמן האט מען נישט געמעגט שטערן‪ ,‬אפי'‬ ‫די רבי'ס"‪ ,‬האט דער רבי נאכדעם געזאגט‪ ,‬אז די‬ ‫לויפט אין מקוה‪ ,‬בשעת איך העלף דעם רבי'ן‬ ‫גאר וויכטיגע הזכרות‪ ,‬האט מען אפגעשטופט‬ ‫רבי'ס מאכן א מלוה מלכה‪ ,‬און סערווירען בילקעס‬ ‫אנטוהן זעה איך ווי דער בנש"ק דרייט זיך דא‬ ‫אויף נאכן דאווענען‪ ,‬ווי דער רבי פלעגט זאגן "איך‬ ‫מיט פיש מיט נאך מאכלים‪ ,‬וואס דער עולם האט‬ ‫אין מקוה‪ ,‬און ווארט דער רבי זאל אים באמערקן‪,‬‬ ‫בין דאך אויך א איד ‪ -‬איך מוז אויך דאווענען‪".‬‬ ‫הנאה‪ ,‬זענען זיי דאך יא עוסק בישיבה של עולם‪.‬‬ ‫ס'האט מיך זייער פארדראסן‪ ,‬א חוצפה‪ ,‬דא‬ ‫איינמאל בשעת ממש לויפן אין ביהמ"ד‪,‬‬ ‫האלט ער אויף ‪ 25‬מינוט אויף די גאס‪ ,‬און וואס‬ ‫ס'שוין געווען זייער שפעט‪ ,‬און א איד ‪ -‬א בנש"ק‬ ‫און דער רבי האט צוגעענדיגט‪ ,‬איר וועט‬ ‫נאך וויל ער‪ ,‬כ'האב מיך זייער איינגעהאלטן פון‬ ‫‪ -‬איז צוגעגאנגען צום רבי'ן‪ ,‬און דער רבי האט‬ ‫מאכן א מלוה מלכה‪ ,‬און איך וועל זיך משתתף‬ ‫פארווארפן‪ ,‬געטראכט מיט רבי'ס הייבט מען זיך‬ ‫אפגעשטופט‪ ,‬נישט איצט איז דער צייט‪ ,‬יענער‬ ‫זיין‪ ,‬איך האב אים געטראפן חדשים שפעטער‪ ,‬און‬ ‫נישט אן‪.‬‬ ‫האט נישט נאכגעלאזט‪ ,‬און דער רבי זי"ע האט‬ ‫איך פרעג וואס איז געווארן? ענטפערט ער כ'האב‬ ‫זיך ממש געבעטן "נישט איצט נישט איצט" איך‬ ‫געפאלגט דעם רבי'ן‪ ,‬און געמאכט א מלו"מ‪,‬‬ ‫און דער רבי האט אים באמערקט און רופט‬ ‫האלט נאך פארן דאווענען‪.‬‬ ‫און דער רבי האט מיר געשיקט ‪( $100‬א גוטער‬ ‫אים צו און זאגט אזוי‪ ,‬הערטס נאר!! איר ווייסט‬ ‫ארבייטער האט דאן פארדינט ‪ $25-20‬א וואך) ווי אויך‬ ‫דאך אוודאי המשחק בקוביא איז פסול לעדות‪,‬‬ ‫דער בנש"ק גיט זיך א רוף אן‪ ,‬מיינע קינדער‬ ‫איז געקומען אן עולם און שיין מצליח געווען ב"ה‬ ‫פארוואס?‪ ,‬ווייל זענען נישט עוסק בישיבה של‬ ‫האבן נישט קיין לחם לאכול!! ווי נאר דער רבי‬ ‫רבי (אמרי יוסף)‪ ,‬אז הקדוש מ'קאמינקע‬ ‫אין ספר קרנות צדיק (להגאון מוה"ר‬ ‫שטייט שוין אין שו"ע הרב (סידור) ווי ער‬ ‫זצ"ל‪ ,‬האט זייער מקפיד געווען און דעם‬ ‫אליהו סאלימאן מאני זצ"ל אבד"ק חברון ירושלים‬ ‫שרייבט "נכון לידע המולד קודם שמברכין‬ ‫מנהג‪ ,‬פון אויסרופן דעם מולד‪.‬‬ ‫ברענגט בשם המקובלים‪ ,‬אז מכוון זיין‬ ‫החודש" אזוי אויך שטייט אין ספר שער‬ ‫דעם מולד בשעת ברכת החודש‪ ,‬איז א‬ ‫אפרים‪ ,‬יש מי שכתב שנכון לידע‪ ,‬אבער!!‬ ‫אין הגהות ב"י‪ ,‬בשם הכנסת הגדולה‪,‬‬ ‫תיקון צו חטאים חמורים‪.‬‬ ‫ס'איז קלאר משמע אז ס'איז נישט קיין‬ ‫שטייט אז מען האט אויסגערופן וועלעכע‬ ‫ווי געשמועסט‪ ,‬אין אלע פוסקים‬ ‫עיכוב צום ר"ח בענטשען‪.‬‬ ‫טאג ס'געפאלט אויס ראש חודש‪ ,‬אבער‬ ‫עס ווערט נישט דערמאנט דעם מולד‪ ,‬דאס‬ ‫שטייט‪ :‬נכון לידע‪ ,‬מען דארף וויסן‪,‬‬ ‫דער ערוך השלחן לייגט צו א טעם‪,‬‬ ‫זעלבע שטייט אין ספר תיקון יששכר אז‬ ‫און ס'שטייט נישט אז מ'האט ממש‬ ‫ווייל אין בי"ד הגדול בזמן שהביהמ"ק‬ ‫מ'רופט אויס יעדן ראש חודש‪ ,‬חוץ פאר‬ ‫אויסגערופן‪ ,‬אזוי אויך זעהן מיר אין מנהגי‬ ‫הי' קים‪ ,‬וואו מ'פלעגט מקדש זיין דעם‬ ‫פראנקפורט‪ ,‬שטייט אז דער חזן האט‬ ‫תשרי‪ ,‬אבער אין ספר מקור חיים פונעם‬ ‫זיך פארגעזעהן דעם מולד‪ ,‬כדי צו קענען‬ ‫חודש ע"פ הראי'‪ ,‬מדי חודש בחודשו‪ ,‬איז‬ ‫טעמו ומקורו‬ ‫מנהג‬ ‫גרויסן גאון דער חוות יאיר שטייט קלאר‪ ,‬אז‬ ‫זיכער אז זיי האבן געוואוסט דעם מולד‬ ‫דער שליח ציבור זאל וויסן דער מולד בשעת‬ ‫ענטפערן פאר ווער ס'פרעגט‪ ,‬אבער‬ ‫בשעת קידוש החודש‪ ,‬און מיר פיהרן זיך‬ ‫ברכת החודש‪ ,‬און שטייט ער זאל עס מודיע‬ ‫שטייט נישט אז מ'האט אויסגערופן בכלל‬ ‫אויסצורופן שבת בעפאר‪ ,‬און נישט ממש‬ ‫הכרזת המולד‬ ‫זיין פאר די ארומיגע‪ ,‬דאס איז א שטארקער‬ ‫אין ספר ברכת הפסח פון דעם בעל‬ ‫אום ר"ח‪ ,‬משום שרוב הציבור געפינען‬ ‫אונזער מנהג איז אויסצורופן פאר ר"ח‬ ‫מקור צו אונזער מנהג פון אויסרופן‪.‬‬ ‫פתחי זוטא‪ ,‬שטייט בשם דער ספינקער‬ ‫זיך דאן אין ביהמ"ד‪.‬‬ ‫בענטשן דער זמן מולד הלבנה‪ ,‬דער מנהג‬ ‫(המשך בשבוע הבא אי"ה)‬ ‫משיעורי הרה"ג ר' ישעי' ליכטענשטיין שליט"א ‪ -‬מו"ץ בקהל יטב לב ד'סאטמאר‬ ‫לזיכוי הרבים‪ :‬די גליון ווערט פארשפרייט וועכענטליך אין אלע גרעסערע סאטמארע בתי מדרשים‪.‬‬ ‫פאר הערות‪ ,‬צו באקומען דעם גליון וועכענטליך רופט‪ ,347.603.0383 :‬אדער שיקט אן אימעיל צו‪toirasyoel@gmail.com :‬‬