תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

די
שווארצע
בענדער
105
תסקסב
ס.פ .צןצכ :טץגנ
זגבא ףסס בגצ אבז"ץ
ץסיזג צטשק מסהףד תא ןמ צקשגס תבג טבצ.
אויף די חזקה אז ער איז א אמת'דיגער נביא. רש"י הק' ברענגט נאך פון מדרש( ,בראשית רבה ס .טו) גילה לו ניסים
שנעשו לו ,טייטש :אליעזר עבד אברהם ,האט דערציילט פאר יצחק
ווען אליעזר האט געוואלט דערציילן פאר יצחק ,די ניסים וואס
אלע ניסים וואס איז געשען צו אים אויפן וועג קיין ארם נהרים צו
ער האט געהאט אויפן וועג ,האט ער חושש געווען אז יצחק וועט
טרעפן א שידוך פאר יצחק )1שקפצה לו הארץ :אז דער וועג איז
טראכטען אפשר איז דאס נישט מצד הקדושה ,האט אליעזר געדארפט
אנטקעגן געקומען -קפיצת הדרך )2 ,שנזדמנה לו רבקה בתפלתו :און
קודם דערציילן זיינע פירונגען ,ווי ווייט ער איז מקושר מיט די תורה
אויך אז ער האט שנעל געטראפן רבקה דורך זיינע תפילות.
הק' ,און ווי שטארק זיין בטחון אין הקב"ה איז געווען אויפן גאנצען וועג,
און דאס מיינט דער פסוק זאגט אשר עשה ,נאך איבערצייגן יצחק אין פרעגט דער רבי זי"ע ,אין פסוק שטייט אשר עשה ,בפשטות איז
+מיין מעשה
זיין עהרליכקייט ,האט ער דערציילט די ניסים ווי עס שטייט אין טייטש וואס ער -אליעזר -האט געטוהן ,און רש"י ברענגט צו א מדרש
(תשכ"ב) וואס שמועסט אויס די ניסים -קפיצת הדרך -וואס הקב"ה האט
געטוהן פאר אליעזר ,לויט דעם פירוש פון מדרש דארף ווען שטיין אין
הרבני הנגיד ר' יואל בערקאוויטש הי"ו פסוק :אשר עשה ד' ניסים וואס הקב"ה האט געטהון פאר אליעזר?
פון די טאכטער ,איז מיין טאטע ווען מיין פאטער הר"ר שלמה דער רבי פארענטפערט מיט א רמב"ם
געווען מחוסר פרנסה ,און ממש ז"ל ,האט א נאמען געגעבן דאס
וואס שמועסט אויס די ענין פון ַַה ַַא ָָמנת הנביא ,טייטש :גלייבונג אין
פאר די חתונה רופט אים אפ א איד, ערשטע קינד ,נאך אין יאר תשכ"ז,
וואס ער האט געהאט געשעפטן ווען רביה"ק איז נאך געווען א נביא ,דער רמב"ם פרעגט ,ווי אזוי קענען מיר גלייבן א נביא ,ווען
אסאך יארן פריער ,און זאגט אז ער געזונד ,און געלייענט וועכענטליך אונז ווייסן נישט ,צו ער איז א נביא אמת און נישט ח"ו א נביא
האט א סכום געלט וואס קומט אים די שבת'דיגע קריאה ,און אויך
איז דער רמב"ם מסביר :על ידי אותות ומופתים לבד אין להאמין
פון די שותפות. געטיילט די עליות.
בו ,ווען א נביא ווייזט וואונדער אדער א מופת ,דאס איז נאכנישט
דער סכום איז גענוג געווען מיין טאטע האט עולה פרשת חיי
חתונה צו מאכן ,און ס'איז נאך שרה ,דער רבי האט געלייענט ,און
קיין ראי' אז ער איז א נביא אמת ,ווי אזוי דען קען מען וויסן? ,גיט
געבליבן אויך ,בזכות רבינו הק' זי"ע אויסגעלאזט 'עשרה זהב משקלם' און דער רמב"ם א סימן צו קענען בודק זיין ,רק אם רואים בחכמתו
ביי אונז אין די משפחה איז דרייט זיך אויס צו מיין טאטע ,און ובמעשיו שנתעלה על כל בני גילו ,אויב זעהט מען אז זיין חכמת
די מעשה באקאנט ,און ווערט זאגט :שלמה ,האסט שוין דעם נדן. התורה און זיינע מעשים טובים ,איז אויף א העכערע שטייגער ווי
פארציילט בכל עת משוש. יארן שפעטער ,פאר די חתונה א געווענליכע מענטש ,א בן גילו ,דענסטמאהל קען מען אים לייגן
עולם ,פשט איז ,אז יעדער איינער וואס פראדוצירט
הרה"ח רבי אברהם יעקב גאנץ הי"ו
האט דאס געהערט ,האט ער זיך געגעבן א
א בינט זכרונות
רבי אברהם יעקב האט געהאט די זכי,
עפעס פאר פרנסה האט דער וועלט הנאה ,צו ער שטעל אפ ,און זיך גענומען שמועסן מיט דעם צו משמש זיין רביה"ק אין די פריע יארן ,און
בויעט הייזער אדער מאכט קליידער וכדו' ,אבער איד ,ס'איז געווען ווינטער צייט ,ס'האט גערעגנט, דערציילט אינטרעסאנטע אנעקדאטן פון זיינע
א קארטן שפילער מאכט פרנסה און די ארומיגע א כמעשה'דיגע זאווערוכע ,און איך האלט דעם טעג אלס הויז בחור:
האבן נישט קיין הנאה ,אזא איינער וואס די וועלט שירעם העכערן רבי'ן ,און דער רבי האט גערעדט
ווי באקאנט האט דער רבי געדאווענט שפעט,
האט נישט קיין הנאה איז פסול לעדות. מיט דעם איד פאר 25מינוט ,אזוינס האט
אפי' ער האט אנגעהויבן זיינע הכנות גאנץ פרי,
נאכנישט פאסירט ,אז דער רבי זאל רעדן מיט
און דער רבי האט אזוי עטליכע מאל איז ער שפעט פארטיג געווארן ,אבער!! ווען
איינעם פארן דאווענען ,ווען ער איז שוין געווען
איבערגעזאגט המשחק בקוביא איז פסול לעדות, ער איז געווען גרייט צום דאווענען ,האט ער
גריייט צום דאווענען ,און דערווייל זענען מיינע
אין דער רבי קוקט אזוי אויף דעם איד ,און ממשיך אנגעהויבן יאגן און ממש לויפן אין ביהמ"ד ,נאך
הענט אפגעפרארן געווארן האלטענדיג דעם אריינגעכאפט א מקוה אין איינצעלנע מינוטין ,און
"און וואס האט מען פון די רבי'ס" יענער האט
שירעם ,נאך איצט שפיר איך די יסורים. זעך געשטעלט דאווענען ,פארשטייט זיך אז אין
געפיהלט פארשעמט ,און דער רבי חזר'ט אזוי
איבער עטליכע מאל "און וואס האט מען פון דער רבי האט אים אפגעזעגנט ,און דער רבי דעם זמן האט מען נישט געמעגט שטערן ,אפי'
די רבי'ס" ,האט דער רבי נאכדעם געזאגט ,אז די לויפט אין מקוה ,בשעת איך העלף דעם רבי'ן גאר וויכטיגע הזכרות ,האט מען אפגעשטופט
רבי'ס מאכן א מלוה מלכה ,און סערווירען בילקעס אנטוהן זעה איך ווי דער בנש"ק דרייט זיך דא אויף נאכן דאווענען ,ווי דער רבי פלעגט זאגן "איך
מיט פיש מיט נאך מאכלים ,וואס דער עולם האט אין מקוה ,און ווארט דער רבי זאל אים באמערקן, בין דאך אויך א איד -איך מוז אויך דאווענען".
הנאה ,זענען זיי דאך יא עוסק בישיבה של עולם. ס'האט מיך זייער פארדראסן ,א חוצפה ,דא איינמאל בשעת ממש לויפן אין ביהמ"ד,
האלט ער אויף 25מינוט אויף די גאס ,און וואס ס'שוין געווען זייער שפעט ,און א איד -א בנש"ק
און דער רבי האט צוגעענדיגט ,איר וועט
נאך וויל ער ,כ'האב מיך זייער איינגעהאלטן פון -איז צוגעגאנגען צום רבי'ן ,און דער רבי האט
מאכן א מלוה מלכה ,און איך וועל זיך משתתף
פארווארפן ,געטראכט מיט רבי'ס הייבט מען זיך אפגעשטופט ,נישט איצט איז דער צייט ,יענער
זיין ,איך האב אים געטראפן חדשים שפעטער ,און
נישט אן. האט נישט נאכגעלאזט ,און דער רבי זי"ע האט
איך פרעג וואס איז געווארן? ענטפערט ער כ'האב
זיך ממש געבעטן "נישט איצט נישט איצט" איך
געפאלגט דעם רבי'ן ,און געמאכט א מלו"מ, און דער רבי האט אים באמערקט און רופט
האלט נאך פארן דאווענען.
און דער רבי האט מיר געשיקט ( $100א גוטער אים צו און זאגט אזוי ,הערטס נאר!! איר ווייסט
ארבייטער האט דאן פארדינט $25-20א וואך) ווי אויך דאך אוודאי המשחק בקוביא איז פסול לעדות, דער בנש"ק גיט זיך א רוף אן ,מיינע קינדער
איז געקומען אן עולם און שיין מצליח געווען ב"ה פארוואס? ,ווייל זענען נישט עוסק בישיבה של האבן נישט קיין לחם לאכול!! ווי נאר דער רבי
רבי (אמרי יוסף) ,אז הקדוש מ'קאמינקע אין ספר קרנות צדיק (להגאון מוה"ר שטייט שוין אין שו"ע הרב (סידור) ווי ער
זצ"ל ,האט זייער מקפיד געווען און דעם אליהו סאלימאן מאני זצ"ל אבד"ק חברון ירושלים שרייבט "נכון לידע המולד קודם שמברכין
מנהג ,פון אויסרופן דעם מולד. ברענגט בשם המקובלים ,אז מכוון זיין החודש" אזוי אויך שטייט אין ספר שער
דעם מולד בשעת ברכת החודש ,איז א אפרים ,יש מי שכתב שנכון לידע ,אבער!!
אין הגהות ב"י ,בשם הכנסת הגדולה, תיקון צו חטאים חמורים. ס'איז קלאר משמע אז ס'איז נישט קיין
שטייט אז מען האט אויסגערופן וועלעכע
ווי געשמועסט ,אין אלע פוסקים עיכוב צום ר"ח בענטשען.
טאג ס'געפאלט אויס ראש חודש ,אבער
עס ווערט נישט דערמאנט דעם מולד ,דאס שטייט :נכון לידע ,מען דארף וויסן, דער ערוך השלחן לייגט צו א טעם,
זעלבע שטייט אין ספר תיקון יששכר אז און ס'שטייט נישט אז מ'האט ממש ווייל אין בי"ד הגדול בזמן שהביהמ"ק
מ'רופט אויס יעדן ראש חודש ,חוץ פאר אויסגערופן ,אזוי אויך זעהן מיר אין מנהגי הי' קים ,וואו מ'פלעגט מקדש זיין דעם
פראנקפורט ,שטייט אז דער חזן האט
תשרי ,אבער אין ספר מקור חיים פונעם
זיך פארגעזעהן דעם מולד ,כדי צו קענען
חודש ע"פ הראי' ,מדי חודש בחודשו ,איז טעמו ומקורו מנהג
גרויסן גאון דער חוות יאיר שטייט קלאר ,אז זיכער אז זיי האבן געוואוסט דעם מולד
דער שליח ציבור זאל וויסן דער מולד בשעת ענטפערן פאר ווער ס'פרעגט ,אבער בשעת קידוש החודש ,און מיר פיהרן זיך
ברכת החודש ,און שטייט ער זאל עס מודיע שטייט נישט אז מ'האט אויסגערופן בכלל אויסצורופן שבת בעפאר ,און נישט ממש הכרזת המולד
זיין פאר די ארומיגע ,דאס איז א שטארקער אין ספר ברכת הפסח פון דעם בעל אום ר"ח ,משום שרוב הציבור געפינען אונזער מנהג איז אויסצורופן פאר ר"ח
מקור צו אונזער מנהג פון אויסרופן. פתחי זוטא ,שטייט בשם דער ספינקער זיך דאן אין ביהמ"ד. בענטשן דער זמן מולד הלבנה ,דער מנהג
(המשך בשבוע הבא אי"ה)
משיעורי הרה"ג ר' ישעי' ליכטענשטיין שליט"א -מו"ץ בקהל יטב לב ד'סאטמאר
לזיכוי הרבים :די גליון ווערט פארשפרייט וועכענטליך אין אלע גרעסערע סאטמארע בתי מדרשים.
פאר הערות ,צו באקומען דעם גליון וועכענטליך רופט ,347.603.0383 :אדער שיקט אן אימעיל צוtoirasyoel@gmail.com :
