gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

באר חיינו · Be'er Chayeini — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: באר חיינו · Be'er Chayeini

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

באר חיינו · Be'er Chayeini — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון רב'‬ ‫פרשת‬ ‫חיי שרה‬ ‫תשפ"ז‬ ‫דברות קודש‪................................................‬ב‬ ‫ויצא יצחק לשוח בשדה (כד‪ ,‬סג)‪ .‬הנה‬ ‫עם גאב"ד ירושלים‪......................................‬ד‬ ‫איתא בגמרא (ברכות ח‪ ).‬על זאת יתפלל כל‬ ‫עם האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪..................‬ה‬ ‫חסיד אליך לעת מצא (תהלים לב‪ ,‬ו) זו אשה‬ ‫עם האדמו"ר משומרי אמונים‪....................‬ט‬ ‫כדכתיב (משלי יח‪ ,‬כב) מצא אשה מצא טוב‪,‬‬ ‫היינו שצריכים להתפלל על הזווג‪ .‬וזהו ויצא‬ ‫מדור חדש‬ ‫סיפורי קודש‪..............................................‬טו‬ ‫יצחק לשוח ר"ל להתפלל‪ ,‬בשדה בשביל הזווג‬ ‫שנקרא שדה‪ ,‬כמו שאמרו חז"ל (כתובות ב‪).‬‬ ‫שהתפלל‬ ‫הרי‬ ‫‪...........‬כח‬ ‫מלוה(סנהדרין עד‪,):‬‬ ‫מלכה‪........................‬‬ ‫מודעההיתה‬ ‫על אשה ונספחה שדהו‪ ,‬גם אמרו על אסתר קרקע עולם‬ ‫על זיווגו ומיד נענע‪ ,‬וזהו וישא עיניו וירא והנה גמלים באים וגו'‪ ,‬וע"כ נרמז בס"ת של ויצא'‬ ‫יצחק' לשוח' בשדה' לפנות' ערב' אותיות אקחהת"ב גי' כמספר תפל"ה עה"כ‪ ,‬וכמו שפירש"י‬ ‫ז"ל לשון תפלה כמו ישפוך שיחו (תהלים קב‪ ,‬א)‪.‬‬ ‫או יאמר עפ"י הגמ' (פסחים פח‪ ).‬כי בית שני הוא ביתו של יצחק שנקרא שדה‪ ,‬וזהו ויצא‬ ‫יצחק לשוח יצא להתפלל‪ ,‬לפנות ערב‪ ,‬היינו שרצה לפנות ולבטל בחי' ערב וחשכות מן העולם‪,‬‬ ‫ר"ל שרצה לפעול שלא יחרב ביתו הוא בית שני‪ ,‬וישא עיניו וירא והנה גמלים באים ע"ד‬ ‫שאמרו רז"ל (ברכות נו‪ ):‬הרואה גמל בחלום מיתה נקנסה לו מן השמים וניצל וכו'‪ .‬היינו‬ ‫שראה שע"י החורבן ישפוך הקב"ה כעסו על עצים ואבנים ולא יכלו זרעו (איכ"ר ד‪ ,‬יד)‪.‬‬ ‫ואברהם זקן בא בימים (כד‪ ,‬א)‪ .‬הנה העוסק בתורה יומם ולילה‪ ,‬אין אצלו בחי' לילה כלל‪,‬‬ ‫כי אצלו לילה כיום יאיר‪ ,‬ועל כן נאמר (יהושע א‪ ,‬ח) והגית בו יומם ולילה‪ .‬דהיל"ל לילה‬ ‫ויומם‪ ,‬שהרי היום הולך אחר הלילה כמ"ש (בראשית א‪ ,‬ה) ויהי ערב ויהי בקר יום אחד‪ .‬הרי‬ ‫א‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫מי שעוסק בתורה‪ ,‬הלילה נעשה אצלו טפל להיום‪ ,‬כי ע"י לימוד התורה מהפך החושך לאור‪,‬‬ ‫ונעשה הלילה שהוא החשכות טפל ובטל ליום‪ ,‬ועל כן אמר אצל עסק התורה יומם ולילה‬ ‫דייקא‪ .‬וז"ש ואברהם זקן ויושב בישיבה הי' (יומא כח‪ .):‬על כן בא "בימים"‪ ,‬שלא הי' אצלו‬ ‫בחינת לילה וחושך כלל‪.‬‬ ‫וה' ברך את אברהם בכל (כד‪ ,‬א)‪ .‬י"ל ע"פ מ"ד בזוה"ק (ח"ב פז‪ ).‬וז"ל‪ ,‬וכתיב בי' בישמעאל‬ ‫הנה ברכתי אותו (בראשית יז‪ ,‬כ)‪ .‬כתיב הכא ברכתי אותו‪ ,‬וכתיב התם וה' ברך את אברהם‬ ‫"בכל"‪ .‬ועל כך כתיב (שם טז‪ ,‬יב) ידו "בכל"‪ ,‬ע"כ‪ .‬הרי דכוחו של ישמעאל הוא מאברהם‬ ‫שנתברך "בכל"‪ ,‬על כן ידו פי' כוחו הוא "בכל"‪ ,‬ואאע"ה הי' חושש שיתגבר ע"י כח "בכל"‬ ‫קליפת ישמעאל בעולם‪ ,‬על כן צוה תיכף לאליעזר שילך להשיא אשה לבנו ליצחק‪ ,‬ומזיווגו‬ ‫של יצחק יצא יעקב שהוא בחי' "כל" (ב"ב יז‪ .).‬ויתקיים בישמעאל ידו "בכל"‪ ,‬אבל יתקיים‬ ‫ג"כ ויד "כל" פי' כח של יעקב יהי' "בו"‪ ,‬פי' כי ישלוט על ישמעאל ויתגבר עליו בזכות התורה‬ ‫דא יעקב (זוה"ח חקת מאמר והורידו לאיש מנחה)‪ .‬ויכלו שעיר וחותנו ויעלו לציון מושיעים‪.‬‬ ‫מחריש לדעת ההצליח ה' דרכו (כד‪ ,‬כא)‪ .‬מ'חריש ל'דעת ה'הצליח ה' ר"ת אותיות מיל"ה‪,‬‬ ‫ר"ל שאאע"ה השביע את אליעזר במילתו כמאה"כ (בראשית כד‪ ,‬ב) שים נא ידך תחת ירכי‪,‬‬ ‫על כן נרמז פה מילה‪ ,‬להורות שבזכות מצות מילה הצליח ה' דרכו של אליעזר עבד אברהם‪.‬‬ ‫ויען לבן ובתואל ויאמרו מה' יצא הדבר לא נוכל דבר אליך רע או טוב הנה רבקה לפניך‬ ‫קח ולך (כד נ‪-‬נא) צל"ד למה לא יוכלו לדבר אליו טוב‪ .‬ועוד יל"ד הלא דברו אליו טוב‬ ‫באמרם הנה רבקה לפניך קח ולך‪ .‬וי"ל דהנה ידוע (ע"ח שער לח פרק ג' מ"ת) שלבן הי' זקינו‬ ‫ורבו של בלעם‪ .‬הרי שהי' חשש שמא ע"י דיבורו של לבן יקלקל‪ ,‬כמו דיבוריו של אותו רשע‬ ‫בלעם שהזיק בהן לישראל‪ ,‬ועל כן נתן הקב"ה חכה בתוך פיו של בלעם (סנהדרין קה‪ ,):‬ואף‬ ‫דיבור טוב אמר הקב"ה לבלעם שלא ידבר‪ ,‬כי הרשע גם ע"י דיבור טוב שלו יכול לקלל‪ .‬וזהו‬ ‫נתנדב ע"י ידידינו עוז ראש וראשון לכל קדשי בית סקאליע‬ ‫ר' לייב בער ראזענבערג הי"ו‬ ‫ראש הקהל ד'קהלתינו הק'‬ ‫ויה"ר שבזכות הפצת תורת רבוה"ק יזכה לכל טוב מתוך שמחה והרחבת הדעת‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫ב‬ ‫ויען לבן ובתואל לא נוכל דבר אליך רע או טוב‪ ,‬רצ"ל שהקב"ה אינו נותן לנו לדבר כלל בענין‬ ‫הזה‪ ,‬ואף דיבור טוב לא נותן לנו לדבר‪ ,‬ועל כן כשאמרו הנה רבקה לפניך קח ולך‪ ,‬אמרו קודם‬ ‫לכן מה' יצא הדבר‪ ,‬היינו הדיבור של הנה רבקה לפניך קח ולך‪ ,‬הוא דבר ה' ולא דברינו‪.‬‬ ‫ואברהם זקן בא בימים וה' ברך את אברהם בכל (כד‪ ,‬א)‪ .‬י"ל ע"פ מ"ד בתנחומא (חיי‬ ‫שרה סי' ג) נודע בשערים בעלה (משלי לא‪ ,‬כג)‪ .‬כשמתה שרה קפצה זקנה על אברהם ונקרא‬ ‫זקן שנאמר (בראשית כג‪ ,‬ו) שמעני אדוני נשיא אלקים אתה בתוכנו‪ .‬הוי נודע בשערים בעלה‪,‬‬ ‫מיד בשבתו עם זקני ארץ הזקין‪ ,‬לכך נאמר נודע בשערים בעלה ע"כ‪ .‬ונ"ל שהמדרש מפרש‬ ‫סמיכות המקראות ואחרי כן קבר אברהם את שרה וגו' (שם שם יט) ועי"ז ואברהם זקן בא‬ ‫בימים‪ .‬שקפצה עליו זקנה‪ ,‬פירוש אע"פ שכבר הי' בן קל"ז שנים כשמתה שרה‪ ,‬היה עד אז כחו‬ ‫כצעיר ולא נס ליחו‪ ,‬אלא ממיתת שרה הצטער כ"כ‪ ,‬שגרם שקפצה עליו זקנה‪.‬‬ ‫ועד"ז נבאר המשך הכתוב וה' ברך את אברהם‪ .‬פירוש שה' נתברך ע"י אברהם‪ ,‬דהיינו‪ ,‬סרס את‬ ‫המקרא ודרשהו כאלו היה נכתב ואברהם ברך את ה'‪ ,‬בבחינת באלקים אהלל דבר בה' אהלל‬ ‫דבר (תהלים נו‪ ,‬יא)‪ .‬וכדרשת חז"ל בברכות (ס‪ ):‬בה' אהלל דבר זו מדה טובה‪ ,‬באלקים אהלל‬ ‫דבר זו מדת פורענות‪ .‬ולכן אמר הכתוב שברך וגו' "בכל"‪ .‬היינו שקיים ו"בכל" מאדך (דברים‬ ‫ו‪ ,‬ה)‪ .‬בכל מדה ומדה שהוא מודד לך הוי מודה לו מאד מאד (ברכות נד‪.).‬‬ ‫ותמת שרה בקרית ארבע‪ .‬י"ל בעז"ה ע"פ מ"ד בזוה"ק (ח"א קב‪ ).‬עה"פ (בראשית יח‪ ,‬יד)‬ ‫היפלא מה' דבר וגו'‪ .‬כיון שהנשמה ניזונית מזיוה של מעלה‪ ,‬קב"ה אומר לאותו המלאך הנקרא‬ ‫דומה‪ ,‬לך ובשר לגוף פלוני שאני עתיד להחיותו למועד שאני אחי' את הצדיקים לעת"ל‪ ,‬והוא‬ ‫משיב אחרי בלותי היתה לי עדנה‪ ,‬אחרי בלותי בעפר ושכנתי באדמה ואכל בשרי רמה וגוש‬ ‫עפר תהי' לי חידוש‪ ,‬קב"ה אומר לנשמה ויאמר וגו' היפלא מה' דבר‪ ,‬למועד הידוע אצלי‬ ‫להחיות את המתים אשוב אליך אותו הגוף שהוא קדוש ומחודש כבראשונה‪ ,‬ע"כ‪ .‬נמצא כי‬ ‫מלת אשו"ב מרמז על תחיית המתים‪ ,‬היינו שהקב"ה ישיב את הפקדון שנפקדה באדמה בעת‬ ‫שיעלה רצון מאת הבורא יתברך שמו‪ ,‬ע"כ נרמז בר"ת ו'תמת ש'רה ב'קרית א'רבע אותיות‬ ‫אשו"ב‪ ,‬להורות שה' ממית ומחי' מוריד שאול ויעל (ש"א ב‪ ,‬ו)‪ .‬וגם י"ל שמלת אשו"ב ע"ה גי'‬ ‫ש"י לרמז שזכתה לש"י עולמות כמאמר התנא בסוף מס' עוקצים‪.‬‬ ‫חלק מהוצאת הגליון נתנדב‬ ‫ע"י ידידינו עוז‬ ‫ר' שלמה זלמן פריינד הי"ו‬ ‫לרגל שמחת הולדת הבת תחי' למז"ט בשעטומ"צ‬ ‫ויה"ר שבזכות הפצת תורת רבוה"ק‪ ,‬יזכה לראות רב נחתן דקדושה מתוך שמחה והרחבת הדעת‬ ‫ג‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫ביקור כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫אצל שר התורה פוסק הדור מרא דארעא קדישא‬ ‫כ"ק מרן גאב"ד ירושלים שליט"א‬ ‫בעל תשובות והנהגות‬ ‫ד' לך לך תשפ"ז – בעת 'מסע הקודש לארה"ק'‬ ‫גאב"ד ירושלים‪ :‬אז זיי זאלן לערנען 'הלכה‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬כ'בין דא אין ארץ ישראל ווייל‬ ‫למעשה'א‪.‬‬ ‫כ'האב חתונה געמאכט אן אייניקל‪.‬‬ ‫בנו הנ"ל‪ :‬דער טאטע שליט"א האט נאך געקענט‬ ‫גאב"ד ירושלים‪ :‬זאל זיין מיט הצלחה רבה! איר‬ ‫רבי אלחנן ווסרמן זצ"לב‪.‬‬ ‫זאלט האבן הצלחה! איר זאלט זען נחת פון די‬ ‫קינדער און אייניקלעך! מ'זאל דערלעבן אסאך‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬ס'שטייט דאך 'צדיק גוזר והקב"ה‬ ‫שמחות! ס'זאל ווייטער גיין און ווייטער גיין!‬ ‫מקיים'‪ .‬דער רב דארף גוזר זיין אז ס'זאל בטל ווערן‬ ‫די 'גזירת הגיוס'‪.‬‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬כ'בעהט א ברכה אז כ'זאל האבן‬ ‫אריכת ימים ושנים בצלילת הדעת‪.‬‬ ‫גאב"ד ירושלים‪ :‬אמן! דאז"ה ברכה והצלחה‬ ‫וסייעתא דשמיא‪ .‬איר זאלט קענען פירן עדת ה'‪ .‬איר‬ ‫גאב"ד ירושלים‪ :‬אריכת ימים ושנים בתורה‬ ‫פירט שוין‪ ,‬איר האט זוכה געווען ב"ה אז אסאך‬ ‫ועבודת ה' ומעשים טובים‪.‬‬ ‫זענען זיך מסתופף בצלך‪ .‬זאל נמשך ווערן די קשר‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬כ'האב א חברותא שוין פינף און‬ ‫ווייטער‪ ,‬קשר המתקיים לדור דורות!‬ ‫דרייסיג יאר הרה"ג ר' אשר מרגליות שליט"א אב"ד‬ ‫בנו הנ"ל‪ :‬דער רבי זאל וואונטשן דעם טאטן‬ ‫אהל משה ווינא‪ ,‬וואס איז א שוועסטער'ס א זון‪.‬‬ ‫שליט"א‪ ,‬אז ער זאל אונז פירן אקעגן משיח'ן‪.‬‬ ‫בנו הגאון רבי אשר‪ :‬דער רבי לערנט פון אמעריקא‬ ‫דאז"ה מיר אלע זאלן דערלעבן משיח צדקינו‬ ‫ביז ווינא‪ ,‬מיט ר' אשר‪ ,‬שרה'ס זון‪.‬‬ ‫במהירה בימינו‪ ,‬ובראשם דער רב זאל זיין געזונט און‬ ‫גאב"ד ירושלים‪ :‬ב"ה‪ ,‬ס'איזא גרויסע זכות‪.‬‬ ‫שטארק!‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬כ'האב געהערט פון מיין פעטער‬ ‫זיך‬ ‫מ'האט‬ ‫כח‪.‬‬ ‫יישר‬ ‫גאב"ד ירושלים‪:‬‬ ‫הרה"ג ר' פינחס בריסקמאן זצ"ל ‪ -‬חדב"ן‪ ,‬ער האט‬ ‫אנגעשטרענגט‪...‬‬ ‫געלערנט אין 'ישיבת בראנאוויטש' ביי הגאון רבי‬ ‫ושלח הגאב"ד את בנו ללוות את רבינו באומרו‪" :‬גיי‬ ‫אלחנן וואסערמאן זצ"ל‪ ,‬איז געווען אמאל וואס‬ ‫באגלייט"‪ .‬ונפרדו לשלום‪.‬‬ ‫רבי אלחנן האט באמערקט ווי בחורים לערנען‬ ‫__________________________‬ ‫'משנה ברורה'‪ ,‬האט ער זיי פארגעהאלטן‪" :‬איר‬ ‫זענט קראנק צו לערנען דעם שו"ע? דאס האט דער‬ ‫א‪ .‬בספר 'עובדות והנהגות' ממרן הגאב"ד שליט"א‬ ‫רב געמאכט פאר די בעלי בתים"‪.‬‬ ‫מובא‪ :‬שמעתי מפי הגאון רבי אלחנן ווסרמן זצ"ל‬ ‫הי"ד‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫ד‬ ‫ביקור כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫אצל כ"ק האדמו"ר מוויזניץ קיימישא שליט"א‬ ‫ב' שופטים תשפ"ו‬ ‫אלע מלמדים איינס נאכן אנדערן‪ .‬זאגט ער‪" :‬אזוי?‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬כ'געדענק נאך די‬ ‫כ'האב נישט געוואוסט"‪ ...‬און פון דעמאלטס ווען‬ ‫זכרונות ווען מ'האט געלערנט אין סקווירא און די‬ ‫כ'בין געקומען צו אים‪ ,‬האט ער מיר גענומען די‬ ‫ערשטע זכרונות ווען מ'האט געלערנט אין תלמוד‬ ‫האנט און געלייגט אזוי זיך אויפן הארץ און פלעגט‬ ‫תורה אין וויליאמסבורג‪.‬‬ ‫מיר וואונטשן‪ ...‬ער האט געהאט עפעס א‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬יא‪ .‬כ'פלעג קומען צום טאטן דער‬ ‫ספעציעלע חביבות פאר איינער וואס האט געלערנט‬ ‫תורת מרדכי זצ"ל‪ .‬כ'האב אים איינמאל געגעבן א‬ ‫אין זיין מוסד‪...‬‬ ‫זאג אז כ'בין א תלמיד פונעם רבי'ן‪ ,‬פרעגט ער מיר‪:‬‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬דעמאלטס איז‬ ‫ווי אזוי?‪ ,‬זאג איך אים‪" :‬כ'האב געלערנט אין‬ ‫געווען‪ ...‬וויפיל קינדער איז שוין געווען דעמאלטס די‬ ‫וויזשניץ" און כ'האב אים אנגעהויבן אויסרעכענען‬ ‫גאנצע מוסד‪ ...‬אבער אויף יעדן איינעם האט ער‬ ‫געהאט די דעת‪ ...‬שפעטער ווען עס האט זיך בלעה"ר‬ ‫____________________‬ ‫______________________‬ ‫שיהודי המחנך בניו שיגדלו חרדים העובדים‬ ‫לפרנסתם וקובעים עתים לתורה‪' ,‬א פרומע‬ ‫ב‪ .‬רבי אלחנן היה נוסע כמעט כל שנה ללאנדאן‬ ‫באלעבאס'‪ ,‬הרי היא מבטל מצות עשה דאורייתא‬ ‫למגבית ישיבתו 'אהל תורה בראנוביץ'‪ ,‬והיה מתארח‬ ‫ד'ושננתם לבניך'‪ .‬דמצות 'ושננתם' הוא לדאוג לבנין‬ ‫בבית הוריו הרב אשר שטערנבוך ז"ל‪ ,‬באשר ידע‬ ‫שיהיו בקיאים בכל מקום בתורה ושיהיו תלמידי‬ ‫ששם יכול לסמוך על כשרות המאכלים ועל התנהלות‬ ‫חכמים גדולים‪ ,‬ומי שאינו מחנך כך‪ ,‬הרי הוא מבטל‬ ‫הבית עפ"י תורה‪ .‬וכמו כן ידע שבביתם נזהרים‬ ‫מצות עשה דאורייתא‪.‬‬ ‫מאיסור 'חדש'‪ ,‬דבר שלא היה מצוי בימים ההם רח"ל‪.‬‬ ‫והיה סועד עמהם גם בסעודות שבת‪.‬‬ ‫וכן מתאר שם באריכות גודל התקשרותו של הגאון‬ ‫רבי אלחנן ווסרמן זצ"ל אל רבו מובהק ה'חפץ‬ ‫רבי אשר התמסר לכבודו הרם של האי גאון וצדיק‬ ‫חיים'‪ :‬הוא היה דבוק מאוד ברבו ה'חפץ חיים' ובכל‬ ‫נשגב ושימש אותו בהכנעה ובמסירות נפלאה‪ .‬מדי‬ ‫שאלה היה חוקר תמיד‪" ,‬מה החפץ חיים היה אומר‬ ‫שנה בשנה היה רבי אשר סוגר את חנותו בכל‬ ‫במצב כזה"‪ .‬מדי שנה היה עוזב את ישיבתו‬ ‫התקופה שרבי אלחנן היה מגיע ללאנדאן והיה הולך‬ ‫בבראנוביץ במשך ימים הנוראים כדי להסתופף אצל‬ ‫עמו יחד ללוותו בדרכו בשבילי שלא היו יודעים לו‬ ‫רבו בראדין‪ .‬ואף החפץ חיים החשיב אותו מאוד‪,‬‬ ‫ולהכיר לו נגידי עם‪ ,‬כמו כן גם שפת האנגלית שלא‬ ‫וכשהכין החפץ חיים לנסוע לארץ ישראל שאלו‬ ‫היתה מובנת ורבי אשר שימש לו כמתורגמן‪.‬‬ ‫אותו‪ :‬רבי‪ ,‬על מי נטשת הצאן? והשיב‪ :‬נשאר‬ ‫אף לאחר פטירתרת רבי אשר בשנת תרצ"ה המשיך‬ ‫אצלכם רבי אלחנן והוא יורה אתכם מה לעשות"‪...‬‬ ‫רבי אלחנן לבא מפעם לפעם לביקורים בבית‬ ‫ומובא עוד שם‪ ,‬מה שסיפר הגאב"ד שליט"א‪ :‬זכרני‬ ‫המשפחה בלונדון‪ ,‬והיה מתנצל את ההזדמנות לקרב‬ ‫מילדותי שער"ש כד' אלול תרצ"ג הגיע לבית הורי‬ ‫היתומים ולדבר על לבם דברי אמונה ובטחון והיה‬ ‫טלגרמה מרוסיא והיה מיועדת לרבי אלחנן‪ ,‬ובו היה‬ ‫בחוחנם על תלמודם‪.‬‬ ‫כתוב הידיעה המעציבה על הסתלקות רבו החפץ‬ ‫בכל משך השנים לאחר הסתלקות אביו היה רבינו‬ ‫חיים‪ .‬אמי ע"ה החליטה שלא לגלות לו בכדי שלא‬ ‫ממלא מקומו של אביו ומשמש רבי אלחנן והיה‬ ‫להעציבו בשב"ק המשמשת ובא‪ .‬אבל בלי לשבת‬ ‫מתורגמן וזכה לללותו במסעיו השונות בלאנדאן עד‬ ‫כאשר יצא מביהכ"נ של יוצאי אשכנז בלאנדאן ראה‬ ‫פרץ מלחמת עולם השני'‪.‬‬ ‫מודעה על הקיר אודות ההסתלקות‪.‬‬ ‫באותו רגע ראיתי על פניו דאזיל סומקא ואתי‬ ‫חיורא‪ .‬אך מפני קדושת שבת התעשת מיד וחזר‬ ‫ה‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫לעצמו ובמשך כל השבת לא ראו עליו שום אותות‬ ‫צער‪ .‬אבל מיד במוצ"ש פרץ בבכי תמרורים שנמשך‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬כ'מיין צו זאגן‪ ,‬אז אמאל איז דא א‬ ‫צעוואקסן‪ ,‬האט ער שוין נישט געהאלטן חשבון‪...‬‬ ‫רבי‪ ,‬וואס דאווענט און זינגט וכו'‪ ,‬אבער ער איז‬ ‫ושאל‪ :‬ווי לאנג האט מען געוואוינט אין סקווירא?‬ ‫געזעצן ביים טיש מיט אזא ערענסקייט און נישט‬ ‫געמאכט קיין באזונדערע תנועות וכדומה‪.‬‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬מיין טאטע איז געווען דארטן פון‬ ‫ל"ג בעומר תשכ"ג ביז נאך די הייליגע טעג תשכ"ה‪.‬‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬ווי אזוי האט זיך‬ ‫אנגעהויבן דעם טאטנ'ס שייכות קיין סקווירא?‬ ‫מיין מאמע ע"ה האט עס נישט געקענט‬ ‫פארנעמען‪ ...‬ס'איז געווען א שווערע זאך‪ ,‬האט‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬מיין טאטע איז א תלמיד פונעם‬ ‫מען זיך אוועקגעצויגן‪.‬‬ ‫קלויזענבורגער רב‪ .‬דער קלויזענבורגער רב איז אים‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬אין סקווירא ישיבה‬ ‫געווען זיין טאטע מיט זיין מאמע‪ .‬נאך די קריג איז‬ ‫האט מען געלערנט?‬ ‫מיין טאטע געווען זעכצן יאר אלט‪ ,‬און דער‬ ‫קלויזענבורגער רב האט אים געדינגען מלמדים נאך‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬יא יא‪ .‬אודאי‪ .‬ביז דעם רבינ'ס‬ ‫אין פערנוואלד‪ ,‬ער האט אים חתונה געמאכט‪ ,‬ער‬ ‫הסתלקות‪ ,‬דעמאלט בין איך געפארן לערנען אין‬ ‫האט אים געטראפן א פרנסה‪ ,‬ער האט אים ממש‬ ‫ארץ ישראל‪ .‬ווען מיין טאטע האט זיך‬ ‫אלעס געטון‪ .‬ממילא פלעגט מיין טאטע אלע יארן‬ ‫ארויסגעצויגן פון שטעטל‪ ,‬איז ער זיך געגאנגען‬ ‫דאווענען אין קלויזענבורג‪.‬‬ ‫געזעגענען פונעם סקווירא רבי'ן ז"ל מיט די גאנצע‬ ‫נאכדעם וואס דער קלויזענבורגער רב איז אוועק‬ ‫משפחה‪ ,‬דער רבי האט מיר אזוי אנגעקוקט און ער‬ ‫געפארן קיין ארץ ישראל‪ ,‬האט מיין טאטע אנגעהויבן‬ ‫האט אנגעכאפט מיין האנט און געזאגט‪" :‬ער‬ ‫צו דאווענען ביים סקווירא רבי'ן ז"ל אין‬ ‫בלייבט דא"‪...‬‬ ‫וויליאמסבורג‪ ,‬און דער סקווירא רבי האט אים‬ ‫האט מיין טאטע געפרעגט דעם רבי'ן‪ ,‬ווי וועט ער‬ ‫געבעטן אז ער זאל קומען וואוינען אין שטעטל‪ .‬מיין‬ ‫איינשטיין? האט דער רבי געזאגט‪ :‬מ'וועט שאפן‬ ‫טאטע האט געזאגט פאר'ן רבי'ן אז ער האט גרויס‬ ‫א הויז און ער וועט עסן פון די רעבעצינ'ס קאך‪...‬‬ ‫חשק צו גיין‪ ,‬אבער מיין מאמע איז שטארק מסופק‬ ‫כ'בין דעמאלט איינגעשטאנען ביי ר' מרדכי‬ ‫ווייל זי האט געהאט אלע ברידערס און שוועסטערס‬ ‫שפירא‪ ,‬וואס האט נאר געהאט יונגלעך‪ ,‬אויף ‪4‬‬ ‫האבן אלע געוואוינט אין וויליאמסבורג‪ .‬האט דער‬ ‫דזעקסאן ביים אנהויב שטעטל‪ .‬די רעביצין ע"ה‬ ‫סקווירא רבי ז"ל געזאגט‪" ,‬אויב אזוי זאלט איר‬ ‫האט רחמנות געהאט אויף מיר‪ .‬און זי האט מיר‬ ‫דינגען"‪ .‬ער אוועקגעלייגט זיין אייגענע אינטערעסע‬ ‫געגעבן רשות אהיימצורופן פון א ספעציעלע‬ ‫און ער האט געזאגט אז מ'זאל נישט קויפן נאר‬ ‫טעלעפאן וואס האט געהאט א '‪ '212‬נומער‪...‬‬ ‫דינגען‪ .‬און אז מ'האט נאר געדינגען‪ ,‬האט מען‬ ‫פלעגט זי זאגן צו מיר‪" :‬ווען דו ווילסט קענסטו‬ ‫געקענט צוריקמופן קיין וויליאמסבורג‪.‬‬ ‫אהיימרופן"‪ ...‬כ'האב גערופן פון ר' ישעי'ס טישל‪.‬‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ‪ :‬טישן האט דער טאטע אויך‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ‪ :‬כ'געדענק נאך ווען מ'האט‬ ‫מיטגעהאלטן ווען מ'איז געקומען קיין סקווירא?‬ ‫געלערנט אין סקווירא‪ ...‬די יארן לויפן אזוי‪...‬‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬כ'קען נישט וויסן‪ ,‬קען זיין אז ער איז‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬ביי מיר אין הארץ ליגט טיף‬ ‫געגאנגען‪ .‬מיר האט מען נישט מיטגענומען‪...‬‬ ‫איינגעבאקן דעם אלטן סקווירא רבי'ן ז"ל‪ .‬מיט‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬דער סקווירא זיידע ז"ל‬ ‫גארנישט‪' ,‬באין אומר ואין דברים'‪ ...‬די קדושה‬ ‫איז שוין אוועקגעפארן צום שטעטל בשנת תשי"ז‪,‬‬ ‫האט פשוט מאיר געווען אויף אים!‬ ‫אבער יעדע יאר איז ער געקומען צוויי מאל אויף‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ‪ :‬וואס הייסט 'גארנישט'? די‬ ‫שבתים‪.‬‬ ‫'זמירות' האט ער דאך געזאגט‪...‬‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫ו‬ ‫פון דעם‪ .‬אבער דא ווען מ'איז געקומען זאגן אז דער‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬יא‪ ,‬כ'געדענק דאס‪ .‬אמאל ווען‬ ‫אויבערשטער גייט קומען אראפ זענען זיי יא‬ ‫כ'האב געדארפט גיין אין קעמפ‪ ,‬איז דאך געווען אז‬ ‫אוועקגעגאנגען‪ ,‬כאטש ס'איז געווען לפני משהג‪.‬‬ ‫מ'האט געמוזט נעמען אזא זאך וואס האט געהייסן‬ ‫א 'בוסטער‪-‬שאט'‪ ,‬אנדערש האט מען נישט‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬ס'איז מיר איינגעפאלן‪ ,‬אז מ'קען‬ ‫אנגענומען אין קעמפ‪ ,‬מ'האט געמוזט ברענגען א‬ ‫זאגן‪ ,‬אז זיי זענען נישט ארויס מיט'ן רוקן‪" .‬ויצאו‬ ‫צעטל פון א דאקטער‪.‬‬ ‫מלפני משה"‪ .‬מיטן פנים צו משה‪ ,‬נישט מיט'ן רוקן‪.‬‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬גאנץ גוט‪ ,‬יא‪...‬‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬יא‪ ,‬ס'פלעגט וויי טון‬ ‫א לאנגע צייט‪...‬‬ ‫מ'געדענקט ווען דער אמרי חיים איז געווען אין‬ ‫אמעריקא?‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬כ'האב עס טאקע גענומען און כ'בין‬ ‫געווארן זייער שוואך‪ .‬מיין טאטע האט מיר געזאגט‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬יא‪ ,‬פון שנת תשי"ח‪ .‬כ'בין געווען‬ ‫דעמאלט א קינד פון פינף יאר אלט‪ .‬ס'איז געווען‬ ‫אז פאר מ'גייט אין קעמפ גייט מען זיך געזעגענען‬ ‫פונעם רבי'ן‪ .‬כ'האב געווארט אריינצוגיין צום רבי'ן‬ ‫איינער וואס האט געהייסן ר' בנציון טאבאק‪ ,‬ער איז‬ ‫געווען א גרויסער שוויצער פאר די ישיבה‪ ,‬און ער איז‬ ‫און ס'איז מיר געווארן טונקל פאר די אויגן‪ ,‬כ'האב‬ ‫קוים קוים געקענט זען‪ ,‬כ'האב מירי זיער נישט גוט‬ ‫געקומען צו מיין טאטן‪ ,‬און געבעטן אז ער וויל איך‬ ‫געשפירט‪ .‬בקיצור‪ ,‬א פלא פון א זאך‪ ,‬מיין טאטע‬ ‫זאל קומען צום טיש‪ ...‬האט מיין טאטע געזאגט‪" :‬ער‬ ‫האט גערעדט צו אים‪ ,‬אבער ער האט א גאנצן צייט‬ ‫איז נאך א קליין יונגל"‪ ...‬האט ער געזאגט‪" :‬איך וועל‬ ‫געקוקט אויף מיר‪ .‬די רגע וואס כ'בין‬ ‫נעמען אחריות"‪ .‬איז ער טאקע געקומען און ער האט‬ ‫מיר גענומען‪ ,‬און ער האט מיר אהיים געטראגן‪.‬‬ ‫ארויסגעגאנגען פון דארטן איז אלעס נעלם‬ ‫כ'געדענק אז כ'בין געשטאנען ביים טיש אפאר שעה‬ ‫געווארן כלא היה‪ .‬כ'בין געווען געזונט און שטארק‪,‬‬ ‫און אלע מיינע חברים זענען געווען קראנק א וואך‬ ‫_________________‬ ‫צייט‪...‬‬ ‫ג‪ .‬וזלש"ק‪ :‬והענין ידוע כי הצדיקים נקראים אנפי‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬מ'מאכט דאס פאר א‬ ‫שכינתא כמו שאיתא בזוה"ק (תרומה קס"ג‪ ):‬לפי‬ ‫מופת הייסט עס‪...‬‬ ‫שמאיר בהם אור השכינה כביכול ובפרט על משה‬ ‫רבינו ע"ה שקרן עור פניו עד שנתיראו לגשת אליו‪.‬‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬מעשה שהיה כך היה‪...‬‬ ‫ונמצא תמיד כאשר היו ישראל עומדין לפני משה ודאי‬ ‫שלא היה אחד מהם רוצה לצאת מאתו כל עוד שהיה‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬ס'קען זיין ווי די‬ ‫יכול לעמוד אצלו‪ ,‬כי מי ילך מהנאות מראות זיו‬ ‫גמרא (ברכות נח‪ .‬ועוד) זאגט 'יהיב ביה עיניה‬ ‫השכינה‪ ,‬ואפילו בדורותינו אנו רואין אם אחד בא‬ ‫ונעשה גל של עצמות'‪ ,‬איז מדה טובה מרובה‪ ,‬אז‬ ‫לקבל פני צדיק הדור אם היה יכול היה עומד לפניו כל‬ ‫יהיב ביה עיניה איז מען געזונט געווארן!‬ ‫היום לא היה מתיגע כי זה ממש כראות פני אלהים‬ ‫כביכול‪ ,‬ומכל שכן אור פני משה‪ .‬ואמנם כאשר אמר‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬מ'דערציילט אויף איינע פון די‬ ‫להם משה מעשה המשכן כי ה' יבוא לדור אתם בריש‬ ‫צדיקים וואס האט געזאגט אן אויסדרוק‪ ,‬אז מען‬ ‫גלי לעין כל בבית אשר יבנו לשמו‪ ,‬וכאומרו להלן‬ ‫דארף נישט קוקן אויפן צדיק‪ ,‬נאר דער צדיק דארף‬ ‫(ויקרא ט‪ ,‬ד) כי היום ה' נראה אליכם ונאמר (שם שם‪,‬‬ ‫דיר אנקוקן‪...‬‬ ‫כ"ג) וירא כבוד ה' אל כל העם‪ ,‬ויזכה כל אחד לראות‬ ‫כבוד ה' ממש בהתגלות הרבה‪ ,‬אז תיכף ויצאו כל עדת‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬דער באר מים חיים‬ ‫בני ישראל מלפני משה כלומר מלעמוד לקבל ולראות‬ ‫זאגט אין פרשת ויקהל עה"פ 'ויצאו כל העם מלפני‬ ‫פני משה שהם אנפי שכינתא כי עין בעין יראו בכבוד‬ ‫משה'‪ ,‬אז געווענליך ווען מ'זיצט נעבן א צדיק קען‬ ‫ה' אשר יהיה בבית הזה‪ ,‬ותיכף יצאו ויבואו כל איש וגו'‬ ‫מען שטיין שעות און שעות און נהנה זיין‪ ,‬אזוי‬ ‫הביאו את נדבת ה' בכל לבב שיזכו להיות ה' בעצמו‬ ‫זאגט דער באר מים חיים‪ ,‬מ'קען נישט אוועקגיין‬ ‫ובכבודו נראה אליהם‪.‬‬ ‫דער‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫ז‬ ‫פון די אמאליגע ישיבות‪ ,‬אזוי איז מען געגאנגען‪.‬‬ ‫אבער כ'האב נישט געשפירט קיין שום מידקייט‪.‬‬ ‫גאנצע ישיבות זענען אזוי געווען‪.‬‬ ‫ס'געווען אזא חיות דארטן! ווען דער אמרי חיים‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬כ'האב קודם געלערנט אין 'שארית‬ ‫האט געזונגען 'ברן יחד כוכבי בקר' האט שוין‬ ‫הפליטה' ביי א מלמד ר' דוד האמענקלאפעער ע"ה‪.‬‬ ‫אנגעהויבן טאגן‪...‬‬ ‫כ'האב געהאט א מורא'דיגן תכלית‪.‬‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬שנת תשי"ח איז ער‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ‪ :‬אה‪ ,‬א גוטע מלמד געווען‪ ,‬ער‬ ‫דעמאלטס געווארן זיבעציג יאר‪ .‬ס'איז געווען‬ ‫האט נעבעך נישט געהאט קיין קינדער‪...‬‬ ‫דעמאלט א גרויסע מלוה מלכה‪.‬‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬די קומענדיגע יאר איז ער געווארן‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬כ'געדענק אז ווען דער אמרי חיים‬ ‫מלמד אין וויזניץ‪ ,‬האט מיין טאטע געוואלט אז‬ ‫איז געקומען‪ ,‬האט מען געהאנגען גרויסע‬ ‫כ'זאל ווייטער לערנען ביי אים‪ .‬והזכיר רבינו שליט"א‬ ‫פלאקאטן'ברוך הבא'‪' ,‬אור זרוע לצדיק'‪ ,‬מ'האט‬ ‫כמה מהמלמדים בת"ת וויזניץ‪.‬‬ ‫געמיינט אז משיח איז געקומען‪ ...‬דעמאלטס איז‬ ‫נישט געווען ווי היינט‪ ,‬קיינער האט נישט געזען‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ‪ :‬יעדער האט געהאט א קליינע‬ ‫אזעלכע גרויסע סיינס אינדרויסן‪...‬‬ ‫דעסקל‪ ...‬אה! זכרונות פון 'יארן' צוריק! מ'רעדט‬ ‫שוין פון איבער 'זעכציג יאר' צוריק‪...‬‬ ‫קליינע‬ ‫א‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪:‬‬ ‫וויליאמסבורג דעמאלטס געווען‪...‬‬ ‫והזכיר רבינו שליט"א שמתחתן אי"ה שלשה נכדים‬ ‫בחודשיים הקרובים בשעטומ"צ‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬מענטשן געווען דארטן וואס זענען‬ ‫געגאנגען מיט קורצע רעקלעך און סאמעטענע‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬זאלט איר האבן אסאך‬ ‫היטן‪ ...‬בנציון טאבאק איז אזוי געגאנגען‪ .‬נאך די‬ ‫נחת פון די קינדער און די אייניקלעך און חתונה‬ ‫קריג איז אזוי געווען‪.‬‬ ‫מאכן בשעה טובה ומצלחת‪ .‬ונפרדו לשלום‪.‬‬ ‫האדמו"ר מוויזניץ קיימישא‪ :‬מען זעהט די בילדער‬ ‫שולחן הטהור‬ ‫בכל ליל שב"ק‬ ‫במשך שבתות החורף‬ ‫בשעה‪9:45 :‬‬ ‫בהיכל בית מדרשינו‬ ‫ח‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫ביקור כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫אצל כ"ק האדמו"ר משומרי אמונים שליט"א‬ ‫על ישראל הדרתו בעיר בני ברק‬ ‫ג' לך לך תשפ"ז ‪ -‬בעת 'מסע הקודש לארה"ק'‬ ‫אסאך מאל מיטן זיידן ז"ל‪.‬‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים קידם את רבינו בברכת‬ ‫ברוכים הבאים בפתח ביתו‪ ,‬ושאל בשלומו של רבינו‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬יא‪ ,‬יא‪ .‬כ'בין זיך ב"ה זייער גוט‬ ‫אויסגעקומען דא‪ ...‬כ'האב דאך צוויי זון וואס האבן‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים‪' :‬הכל מעלין לארץ‬ ‫דא געלערנט‪ ,‬אייזיק מיט יאסלג‪ .‬ס'איז אים געבליבן‬ ‫ישראל'‪ .‬הכל מעלין‪ ,‬איז טייטש 'שטייגן'‪ ,‬אין ארץ‬ ‫די יראת שמים אין די ביינער‪.‬‬ ‫ישראל דארף מען שטייגן‪ ,‬א ענין פון מעלין בקודש‬ ‫(יומא יב‪.):‬‬ ‫דו געדענקסט נאך די חתונה פון ברוך פינחסד?‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬איידער דער באר מים חיים איז‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים‪ :‬יא‪ ,‬כ'בין געווען‬ ‫ארויפגעפארן קיין ארץ ישראל‪ ,‬האט ער געטראפן‬ ‫דעמאלט א בחור פון פופצן יאר‪...‬‬ ‫א צפת'ער איד‪ ,‬און האט אים געפרעגט וואס זאגט‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬מיין זון הרה"צ אבד"ק שליט"א‬ ‫מען אין ארץ ישראל? האט ער געזאגט‪' :‬וואס‬ ‫האט זיך אויך גוט פארשטאנען מיט אייער זיידן‬ ‫הייסט? אין ארץ ישראל זענען די שטיינער פון‬ ‫ז"ל‪...‬‬ ‫בריליאנטן'‪ ,‬ער האט עס געזאגט מיט אזא תמימות‪.‬‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים‪ :‬ער האט גוט קונה‬ ‫שפעטער ווען דער באר מים חיים איז ארויף קיין‬ ‫געווען ביים טאטן‪ ...‬מיין זיידע ז"ל האט זייער‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬האט ער געטראפן דעם איד און ער‬ ‫שטארק הנאה געהאט צו שמועסן מיט אים‪ ,‬די אלע‬ ‫האט אים געפרעגט פארוואס האסטו מיך‬ ‫מושגים און די אלע זאכן‪...‬‬ ‫אויסגעפאפט? האט ער אים געענטפערט‪" :‬אז‬ ‫מ'האט א זכיה קען מען זעהן'‪...‬‬ ‫האדמו"ר כיבד רבינו לברך על הפירות‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים‪ :‬כ'האב געהאט א זכיה‪,‬‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים‪ :‬אויף 'פירות ארץ‬ ‫כ'האב אריינגעכאפט צו הערן תורה פון רבי'ן‬ ‫ישראל' שטייט אין חסד לאברהם פונעם אזולאי‪,‬‬ ‫שליט"א‪ ,‬סיי שבת ביינאכט און סיי יעצט ביים שבע‬ ‫'מפני מה לא ניתנה מן בארץ ישראל'‪ ,‬זאגט ער ווייל‬ ‫ברכות‪ .‬ביי ביידע מאל האב איך געזען ווי דער עולם‬ ‫פירות ארץ ישראל האט א קדושה פון די 'מן'ה‪.‬‬ ‫האט געדראשט און געלעכצט צו הערן נאך און נאך!‬ ‫דער רבי קומט קיין ארץ ישראל און שפרייט אויס די‬ ‫______________‬ ‫אור ארום די גאנצע וועלט! ב"ה‪ ,‬מ'קען מעורר זיין‬ ‫אידן לתורה ולעבודה‪ .‬ס'איז א גרויסע זאך‪.‬‬ ‫ג‪ .‬ה"ה הרה"צ אב"ד צמח דוד סקאליע שליט"א‬ ‫והגה"צ אב"ד סקאליע בלומינגבערג שליט"א‪.‬‬ ‫הרב ברוך דוד ‪ -‬משב"ק‪ :‬ס'איז געווען א גרויס כבוד‬ ‫אז דער רבי האט זיך משתתף געווען ביים טיש‪.‬‬ ‫ד‪ .‬ה"ה הגה"צ אבד"ק שליט"א‪.‬‬ ‫ה‪ .‬וז"ל ב"חסד לאברהם" (מעין שלישי נהר כא)‪ :‬הנה‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים‪ :‬ס'איז ביי מיר א זכיה צו‬ ‫יש להקשות למה בארץ ישראל יגרע ממנו המן‬ ‫קענען קומען צום רבי'ן שליט"א‪ .‬כ'געדענק נאך ווי‬ ‫הרוחני‪ ,‬ויש לומר כי הטעם לזה הוא כי במדבר אין‬ ‫מיין זיידע הרה"ק בעל חוקי חיים משומרי אמונים‬ ‫פירותיו כדאים לקבל את רוחניותה של הקדושה‪ ,‬כי‬ ‫זצ"ל פלעגט זייער שטארק מכבד זיין דעם רבי'ן‬ ‫אין גוף טמא נעשה כלי לקבל רוחניות הקדושה‪ ,‬ועל‬ ‫שליט"א ווען מ'איז געקומען‪ .‬מ'איז דאך געווען דא‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫ט‬ ‫_________________________‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬דער ב"ח זאגט (סי' ר"ח) אויפן נוסח‬ ‫כן נתן להם הקדוש ברוך הוא המן מן השמים‪ ,‬אמנם‬ ‫'לאכול מפריה ולשבוע מטובה'‪ ,‬אז פירות ארץ‬ ‫פירות ארץ ישראל הם על ידי הקדושה‪ ,‬ואותה‬ ‫ישראל האבן אין זיך א קדושה‪.1‬‬ ‫הרוחניות שהיה ראוי אל המן נתלבש בפירות‬ ‫הקדושים ההם‪ ,‬ועל כן לא היה מן בארץ ישראל כי‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים‪ :‬דער טאטע ז"ל האט‬ ‫אם במדבר‪ ,‬עכלש"ק‪.‬‬ ‫געזאגט אויף דעם‪ ,‬די גמרא (סוטה יד‪ ).‬זאגט‪' ,‬מפני‬ ‫מה ביקש משה ליכנס לארץ‪ ,‬וכי לאכול מפירה הוא‬ ‫וכ"כ בס' חת"ס עה"ת (פר' בהר) וז"ל‪ :‬יש לדקדק‬ ‫דהוי ליה להתחיל "שש שנים תזרע ובשנה השביעית‬ ‫צריך?' לכאורה איז עס דען עפעס א הוא אמינא אז‬ ‫תשבות" ועוד יש לדקדק הכא קאמר "שבת לד'"‬ ‫משה רבינו זאל וועלן אריינגיין אין ארץ ישראל‬ ‫ובשנה השביעית "שבת שבתון יהיה לארץ"‪ .‬ויש‬ ‫צוליב עסן די פירות? דער ערבי נחל ברענגט פון א‬ ‫לומר דבישר לישראל כי מיד בבואם לארץ ישראל לא‬ ‫מדרש אז נאך די ארבעים יום וואס משה רבינו איז‬ ‫תוסיף הארץ תת כוחה הגשמית להם‪ ,‬כי אם שפעת‬ ‫געווען אין הימל האט ער שוין קיינמאל נישט מער‬ ‫אלוה ממעל היא תושפע על הארץ‪ ,‬להוציא צמחה‬ ‫געגעסן און געטרינקען‪.‬‬ ‫כעין מן שבמדבר‪ ,‬ועל כן אמר ובשרם שמיד בבואם‬ ‫אל הארץ תשבות הארץ שבת לד'‪ ,‬כי לא תוסיף תת‬ ‫נאר חז"ל זאגן (ירושלמי פאה פ"ב ה"ב) 'אפילו מה‬ ‫כוחה הגשמי כמו עד עתה‪ ,‬אלא כל השש שנים יהיה‬ ‫שתלמיד ותיק עתיד לחדש נאמר לו למשה בסיני'‪,‬‬ ‫כל פריה קודש חלק אלוה ממעל‪ ,‬ובשנה השביעית‬ ‫און די מדרש זאגט (בראשית רבה טו‪ ,‬ד) עה"פ‬ ‫יהיה שבת שבתון כפל‪ ,‬יהיה שבת גם לאותו השבתון‪,‬‬ ‫(בראשית ב‪ ,‬יב) 'וזהב הארץ ההוא טוב'‪ ,‬אין תורה‬ ‫עיי"ש‪.‬‬ ‫כתורת ארץ ישראל‪ ,‬און ס'זעהט אויס אז צוליב די‬ ‫ניתן לשמוע שיעורים נפלאים מדי יום ביומו‬ ‫ע"י הרה"ג ר' ברוך דוד קאלאדני שליט"א‬ ‫משב"ק כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫ומרביץ תורה בקהלתינו הק'‬ ‫שיעור בגפ"ת‬ ‫במסגרת 'עמוד יומי' שע"י ארגון 'דרשו'‬ ‫שיעור הלכה‬ ‫במסגרת 'עמוד יומי' שע"י ארגון 'כהלכתו'‬ ‫שיעור בספה"ק מאור עינים‬ ‫במסגרת 'מפעל מעיינות החסידות'‬ ‫שיעור בספר 'מצות המלך'‬ ‫במסגרת 'מפעל מצות יומי'‬ ‫מערכת 'קול סקאליע'‬ ‫‪585 – 280 – 2805‬‬ ‫‪#6‬‬ ‫י‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫ה' פון אכילה און שתיה‪ ,‬וואס דאס האט ער נישט‬ ‫תורת ארץ ישראל האט מען געמוזט עסן מן‪ ,‬אזוי‬ ‫געהאטז‪.‬‬ ‫ווי דער אר"י הק' האט געגעסן יעדן טאג פון פירות‬ ‫____________________‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬כדי צו משיג זיין‪ .‬ממילא דאס פרעגט‬ ‫די גמרא‪' ,‬וכי לאכול מפריה הוא צריך או לשבוע‬ ‫מקדושת השכינה השוכנת בארץ‪ ,‬ולכן הזהיר הכתוב‬ ‫מטובה הוא צריך'‪' ,‬מטובה' מיינט מען תורת ארץ‬ ‫'שלא יטמא את הארץ אשר אני שוכן בתוכה'‪,‬‬ ‫ישראל (כמו שדרשו עה"פ "וזהב הארץ ההוא‬ ‫ואם תטמא את הארץ נמשכת הטומאה גם בפירותיה‬ ‫היונקים ממנה‪ ,‬ועתה באכלם פירות היונקים‬ ‫טוב")‪ ,‬און ער האט דאך געוואוסט אלעס‪ ,‬איז וועגן‬ ‫מטומאת הארץ נסתלקה השכינה וכו'‪ ,‬וע"כ ניחא‬ ‫וואס האט ער געוואלט אריבער קומען קיין ארץ‬ ‫שמכניסין בברכה זו 'ונאכל מפריה ונשבע מטובה'‪ ,‬כי‬ ‫ישראל? וועגן משיג זיין תורת ארץ ישראל דורך‬ ‫באכלת פירותיה אנו ניזונין מקדושת השכינה‬ ‫עסן די פירות?‪ ...‬דאס פרעגט די גמרא‪ :‬ער האט‬ ‫ומטהרתה ונשבע מטובתה‪.‬‬ ‫דאך שוין געוואוסט אלעס‪ ,‬אויב אזוי האט ער‬ ‫ז‪ .‬עי' בס' מהר"א (עמ' רט"ז) וז"ל‪ :‬הרה"ק רבי אהרן‬ ‫נישט געדארפט אריבער קומען!‬ ‫מטשערנאביל זצוק"ל היה בעל מספר גדול‪ ,‬יום אחד‬ ‫רבינו‪ :‬די ספרים טייטשן (דברים ט‪ ,‬ט) 'לחם לא‬ ‫אחרי התפילה עמד הרה"ק עם איזה אנשים וסיפר‬ ‫להם סיפורי צדיקים‪ ,‬עברו שעות הרבה והוא ממשיך‬ ‫אכלתי'‪ ,‬וואס האט זיך משה רבינו אפגערעדט‬ ‫לספר‪ ,‬כה עבר זמן אכילת פת שחרית וגם זמן ארוחת‬ ‫מיט דעם? נאר אז ס'האט אים געפעלט די עבודת‬ ‫הצהרים‪ ,‬ואף אחת מהנוכחים לא הרגיש צורך לאכול‬ ‫ולא היו רעבים כלל‪ ,‬פתח אחד ושאל‪ :‬מהו הרבותא‬ ‫__________________‬ ‫שמשה רבינו ע"ה אמר לחם לא אכלתי ומים לא‬ ‫ו‪ .‬עיי"ש בב"ח שכתב על מה שכתב הטור שאין‬ ‫שתיתי‪ ,‬הנה הרבי מספר לנו סיפורים ואין אנו‬ ‫לומר 'ונאכל מפריה ונשבע מטובה'‪ ,‬כי אין לחמוד‬ ‫מרגישים כלל שיש צורך לאכול או לשתות‪ .‬ענה‬ ‫הארץ בשביל פריה‪ ,‬אלא לקיים המצוות התלויות‬ ‫הרה"ק להאברך‪ ,‬טועה אתה‪ ,‬משה רבינו ע"ה לא‬ ‫בה‪ ,‬ועל זה כתב הב"ח כי קדושת הארץ נשפעת‬ ‫נתכוין להתפאר בזה שלא אכל ולא שתה‪ ,‬אדרבה‬ ‫מקדושת הארץ העליונה‪ ,‬וגם פירותיה יונקים‬ ‫ברכת מזל טוב לאנ"ש‬ ‫ר' אשר בערקאוויטש הי"ו‬ ‫ובנו ר' משה אהרן בערקאוויטש הי"ו‬ ‫לרגל שמחת הולדת הבן\נכד ני"ו למז"ט‬ ‫ר' אברהם יעקב פריינד הי"ו‬ ‫ובנו ר' שלמה זלמן פריינד הי"ו‬ ‫לרגל שמחת הולדת הבת\נכדה תחי' למז"ט‬ ‫ר' אברהם יהושע בראדי הי"ו‬ ‫ובנו הבחור יצחק ני"ו‬ ‫לרגל שמחת הבר מצוה למז"ט‬ ‫החתן פינחס פאפער הי"ו‬ ‫לרגל שמחת נישואיו למז"ט בשעטומ"צ‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫יא‬ ‫זאל מען שוין אנגעקומען צו שמחם בבנין שלם‪,‬‬ ‫דאס איז דאך געווען ביי אברהם אבינו‪ ,‬וואס פאר די‬ ‫מ'זאל שוין קומען צו בנין בית המקדש‪.‬‬ ‫סעודה שטייט (בראשית יח‪ ,‬ב) והנה שלשה אנשים‬ ‫נצבים עליו‪ ,‬און נאכדעם שטייט והוא עומד עליהםח‪.‬‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬אמן כן יהי רצון‪ .‬ס'זאל זיין ועינינו‬ ‫ער האט זיי אויפגעוויזן דאס איז געווען טאקע די‬ ‫תראינה‪ ,‬ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים‪.‬‬ ‫כוונה פון דעם עסן ‪ -‬אז וויבאלד זיי האבן דא‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים‪ :‬דער זיידע ז"ל פלעגט‬ ‫געגעסן האבן זיי זיך אויסגעלערנט א נייע עבודה‪ ,‬אז‬ ‫אלעמאל זאגן‪ :‬מיט די גופים‪...‬‬ ‫גדולה הכנסת אורחים יותר מקבלת פני השכינה‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬ס'ווערט געברענגט אין ראשונים אז‬ ‫(שבת קכז‪ .).‬און זיי האבן עס מקיים געווען מיט‬ ‫די וואס האבן מצפה געווען לישועה‪ ,‬אפילו זיי האבן‬ ‫דעם וואס זיי האבן אונז געלאזט באקומען דעם מן‪,‬‬ ‫עס נישט דערלעבט‪ ,‬אבער וויבאלד זיי האבן מצפה‬ ‫מיט דעם האבן זיי מקיים געווען דעם הכנסת‬ ‫געווען‪ ,‬וועלן זיי אויפשטיין פאר ביאת המשיח‪ .‬אין‬ ‫אורחים‪ ,‬ממילא האבן זיי נישט מקטרג געווען אויפן‬ ‫טאג וואס משיח וועט קומען‪ ,‬וועלן זיי אויפשטיין‬ ‫מן‪.‬‬ ‫און קענען מקבל זיין פנים‪ .‬כדי שלא יקפח שכרם‪.‬‬ ‫און דאס וואס די מלאכים האבן נישט מקטרג געווען‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים‪ :‬מיין זיידע מעודו איז ער‬ ‫אויפן שבת‪ ,‬איז ווייל דער אויבערשטער האט עס‬ ‫געווען פארנומען מיט איין זאך‪ :‬מיט משיח‪ .‬ער האט‬ ‫באהאלטן פון זיי‪ ,‬אזוי ווי די מכילתא זאגט (פ' כי‬ ‫געלעבט מיט דעם!‬ ‫תשא עה"פ ויאמר ד' אל משה אך את שבתותי‬ ‫תשמורו)‪ ,‬אז שבת האט מען באקומען לא על ידי‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬יא‪ ,‬יא‪ .‬ער פלעגט אלעמאל זיין‬ ‫מלאך ולא על ידי שליח‪ ,‬נאר לך והודיעם‪ ,‬ווייל‬ ‫פארנומען צו טרעפן רמזים אין ספרים וועגן ביאת‬ ‫מ'האט מורא געהאט אז זיי וועלן געוואר ווערן‪ ,‬און‬ ‫המשיח‪ ,‬אז דא שטייט און דארט שטייט‪ ...‬ער‬ ‫מה‪-‬דאך אויף די תורה ‪ -‬ובפרט אויף די נשמת‬ ‫פלעגט כסדר איבערזאגן פון 'ישועות משיחו' פונעם‬ ‫התורה ‪ -‬האט זיך איבערגעקערט די וועלט‪ ,‬איז‬ ‫'אברבנאל'‪ ,‬וואס איז פארנומען מיט רמזים איבער‬ ‫אוודאי אויף שבת‪ ,‬אז די מלאכים וואלטן נישט‬ ‫משיח‪ .‬זדא"ה בקרוב בימינו! דאז"ה מ'זאל זיך‬ ‫געלאזט‪ ,‬איז וועגן דעם איז עס געגעבן געווארן‬ ‫שטענדיג טרעפן מתוך שמחה‪ .‬כל טוב‪ ,‬בשורות‬ ‫באהאלטענערהייט‪.‬‬ ‫טובות‪ ,‬א גוטע נאכט‪ .‬ונפרדו לשלום‪.‬‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים מזג כוס באומרו‪ :‬מיין‬ ‫זיידע ז"ל האט זייער מקפיד געווען אויף א 'כוס‬ ‫______________________‬ ‫מלא'‪ ...‬בכלל ווען ער פלעגט מאכן א ברכה‪' ,‬מלא‬ ‫ברכת השם'‪ ...‬ער האט זיך געהאט זיינע זאכן‪...‬‬ ‫הצטער צער רב על שכל אותם המאכלים והמשקאות‬ ‫שלא אכל ולא שתה באותם הימים שהיה בשמים‪ ,‬לא‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬הנותן בעין יפה נותן (בב"ב עא‪.).‬‬ ‫קיבלו את תיקונם ולא העלה אותם לשורשם‪.‬‬ ‫והמשיך לספר שהרה"ק הרבי ר' מיכל מזלאטשוב‬ ‫רבינו שליט"א שתה לחיים‬ ‫זי"ע נחלה מחמת שלא אכל גבינה‪ ,‬והמאכל קיטרג‬ ‫רבינו שליט"א‪ :‬דער אייבערשטער זאל העלפן אז‬ ‫עליו‪ ,‬עיי"ש הסיפור באריכות‪.‬‬ ‫ס'זאל נתרבה ווערן תלמידים הגונים‪ ,‬אנשים‬ ‫ח‪ .‬בייטב פנים (מאמר דורש טוב אות כו) כתב לפרש‬ ‫ישרים‪ ,‬וואס זאלן זיין עכטע מקבלים‪ .‬און ס'זאל‬ ‫הכתוב והוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו‪,‬‬ ‫וואקסן און וואקסן‪ ,‬און נישט אויפהערן צו וואקסן‪.‬‬ ‫שאברהם היה במעלה ובמדריגה יותר מן המלאכים‪,‬‬ ‫שלא יכלו לעבוד את השי"ת באכילה ושתיה‪ ,‬ומצינו‬ ‫האדמו"ר משומרי אמונים‪ :‬ס'שטייט אין זוה"ק‬ ‫(גיטין כב‪ ):‬הכל כשרין לכתוב את הגט אפילו חרש‬ ‫(במדבר) אז ווען מ'איז מברך איז המברך מתברך ‪-‬‬ ‫ששוטה וקטן וכו'‪ ,‬והוא שהיה גדול עומד על גביו‪,‬‬ ‫תיכף מברכים אותו מן השמים‪ .‬דאז"ה די‬ ‫ולכן והוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫קומענדיגע נסיעה זאל שוין זיין מיט משיח‪ .‬בקרוב‬ ‫יב‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫יג‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫~ מוצש"ק חיי שרה תשפ"ה ~‬ ‫טו‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫המשפט של הרבי רבי מענדעלע מרימינוב‬ ‫כ'האב אמאל פון רבי יאנקעלע מפשעווארסק זצ"ל‪ ,‬אז הרה"ק דער רבי רבי מענדעלע מרימינאוו‬ ‫זי"ע האט קודם געוואוינט קודם אין שטאט פריסטיק‪ ,‬א שטאט אין גאליציע און שפעטער האט ער‬ ‫זיך געצויגן קיין רימינוב‪ .‬ווען ער איז געקומען וואוינען קיין רימאנאוו‪ ,‬איז געווען שפעט נאכמיטאג‬ ‫און די ערשטע נאכט האט מען נאכנישט געהאט מסדר געווען אן אייגענע מנין וכדומה‪ ,‬איז ער‬ ‫געגאנגען מיט'ן גבאי צו דאווענען אינעם גרויסן שטאטישן שוהל‪.‬‬ ‫פארנט פון די גרויסע שוהל איז געשטאנען דארט ביי די טרעפ‪ ,‬די ווייב פונעם ראש הקהל‪ .‬זי איז‬ ‫נישט געווען אנגעטוהן אזוי ווי די נשים הצניעום [היינט וואלט עס געהייסן צניעות‪ ,]...‬האט דער רבי‬ ‫ר' מענדעלע געזאגט פאר דעם גבאי זיינעם‪" :‬גיי זאג פאר די אידענע אז זי איז א 'חצופה' און זי זאל‬ ‫שוין אוועקגיין פון דארטן"‪.‬‬ ‫דער גבאי האט דאך יא געוואוסט ווער זי איז‪ ,‬זי איז דאך דעם ראש הקהל'ס ווייב‪ ,‬האט ער נישט‬ ‫געוואלט טשעפענען מיט איר און ער האט נישט געוואלט גיין‪ .‬פרעגט אים דער רבי ר' מענדעלע‪:‬‬ ‫"פארוואס גייסטו נישט?" זאגט ער‪" :‬אונז זענען נייע מענטשן אין שטאט‪ ,‬און דער ראש הקהלה וועט‬ ‫נאך זאגן ווי אין סדום‪' :‬האחד בא לגור וישפוט שפוט?' כ'האב מורא"‪ ...‬זאגט ער‪" :‬טאמער גייסטו‬ ‫נישט וועל איך מאכן פון דיר אש און פארעך!"‬ ‫האט ער זיך דערשראקן‪ ,‬ער האט געוואוסט אז מיט'ן רבי'ן ר' מענדעלע שפילט מען זיך נישט‪ .‬איז‬ ‫ער צוגעגאנגען צו איר און ער זאגט איר שיינערהייט‪" :‬זאלט איר מוחל זיין‪ ,‬ס'האט נישט מיט מיר‪,‬‬ ‫איך בין נאר א שמש ביים רבי'ן‪ ,‬און דער רבי האט מיר געהייסן זאגן אזוי און אזוי און אזוי"‪ ...‬זי איז‬ ‫געווארן זייער אין כעס פון דעם‪ .‬איז זי געגאנגען‪ ,‬זי האט אריינגעגעבן אין דעם בית המשפט א‬ ‫קלאגע‪ ,‬אויף רבי ר' מענדעלע‪ ,‬אז ער האט געשיקט זיין שמש אז ער זאל איר מבזה זיין‪.‬‬ ‫ס'איז אנגעקומען אויף די פאסט א צעטיל‪ ,‬אז מ'דארף גיין אין געריכט‪ .‬שוין‪ ,‬האט דער גבאי געגעבן‬ ‫צו פארשטיין פאר רבי ר' מענדעלע‪ ,‬אז דא איז נישט קיין חכמות‪ :‬אויב מ'גייט נישט‪ ,‬ווער ווייסט וואס‬ ‫זיי קענען אפסק'ענען‪ ...‬זיי קענען אפסק'ענען תפיסה אויך‪ ,‬אדער קענען זיי שיקן פאליציי און‬ ‫איינזעצן ווייל מ'איז נישט געקומען און ס'וועט זיין א גרויסע חילול השם‪ .‬אבער דער רבי ר'‬ ‫מענדעלע האט זיך נישט וואוסענדיג געמאכט‪ .‬זאגט ער "ס'איז איר געקומען‪ ,‬זי האט דאס ערליך‬ ‫פארדינט!"‪ ...‬שוין‪ ,‬וואס קען ער מאכן מיט אים?‪...‬‬ ‫ס'איז דורכגעגאנגען אפאר וואכן‪ ,‬און ס'איז געווארן נאנטער און נאנטער צו דער צייט וואס מ'דארף‬ ‫גיין‪ ,‬האט ער געבעטן דעם רבי'ן אפשר זאל מען נעמען אן אדוואקאט און שיקן דארט‪ .‬זאגט רבי‬ ‫מענדעלע‪" :‬וואס אדוואקאט? ווען אדוואקאט? איך בין גערעכט!"‪ ...‬זאגט דער גבאי‪" :‬רבי‪ ,‬אין בית‬ ‫המשפט וועט איר נישט זיין גערעכט"‪ ...‬זאגט ער‪" :‬אז איך בין גערעכט‪ ,‬וועל איך אין בית המשפט‬ ‫אויך זיין גערעכט!"‪ ...‬שוין‪ .‬ער איז געווען אויסער זיך‪ ,‬ער האט נישט געוואוסט וואס צו טון‪...‬‬ ‫די נאכט פאר'ן משפט רופט אים אריין דער רבי ר' מענדעלע נאך מעריב‪ ,‬און ער זאגט אים‪" :‬מארגן‬ ‫זאלסטו קומען גאנץ פרי‪ ,‬ווייל איך דארף גיין אין בית המשפט"‪ .‬אזוי האט דער רבי ר' מענדעלע‬ ‫געדאוונט שפעט‪ .‬אוי‪ ,‬דער גבאי האט זיך אזוי געפרייט‪ ,‬ער האט נישט גע'חלומ'ט אז דער רבי וועט‬ ‫גיין אין בית המשפט‪ ...‬דער בית המשפט איז געווען אין יאריסלאוו וואס איז געווען א גרעסערע‬ ‫שטאט און ס'האט געדויערט א שטיק צייט אהינצופארן מיט א פערד און וואגן‪ .‬אמאליגע צייטן איז‬ ‫נישט געווען קיין בית המשפט אין יעדע שטעטל‪ ,‬נאר אין א גרויסע שטאט איז געווען א געריכט הויז‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫טז‬ ‫און אלע שטעטעלעך ארום זענען אהינגעקומען‪.‬‬ ‫דער רבי ר' מענדעלע האט זיך טאקע געשטעלט דאווענען גאר פרי כותיקין‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫גענומען דאווענען און דאווענען מיט התלהבות‪ .‬בקיצור‪ ,‬דער גבאי זעהט אז ס'ווערט שפעט‪ ,‬האט‬ ‫ער פרובירט צו רוקן‪ ,‬זיך דרייען דא און דארט אז דער רבי זאל אים זען‪ ,‬אבער גארנישט‪ ...‬בקיצור‪,‬‬ ‫דער משפט האט געדארפט זיין‪ ,‬לאמיר זאגן‪ ,‬עלף אזייגער‪ ,‬און עלף אזייגער האט ער געהאלטן‬ ‫אינמיטן שמונה עשרה‪ ...‬שוין‪ ,‬וואס זאל ער טון? נאכ'ן דאווענען האט ער שוין אויפגעהערט צו‬ ‫מוטשען אים‪ ,‬ער האט שוין געוואוסט אז אלעס איז שוין פארפאלן סיי ווי‪ ,‬און וואס עס וועט זיין‪,‬‬ ‫וועט זיין‪.‬‬ ‫למעשה איז די אידענע טאקע געגאנגען אין בית המשפט יענעם טאג‪ ,‬און ווען זי איז צוריקגעקומען‬ ‫שפעט פארנאכטס‪ ,‬האט זי פארציילט פאר די גאנצע שטאט‪" :‬דער רבי מאכט זיך פאר אזא כאניאק‪,‬‬ ‫כאילו ער ווייסט נישט וואס טוט זיך אויף דער וועלט‪ ...‬ער איז אזא חברה מאן! איר האט אים‬ ‫געדארפט זען‪ ,‬ער איז אנגעקומען אין געריכט אזוי שיין אנגעטון‪ ,‬ער האט געמאכט אזא רושם אויפ'ן‬ ‫שופט‪ ,‬און ער האט גערעדט אזא הויך דויטש‪[ ,‬גראדע איז דער רבי רבי מענדלע געקומען פון‬ ‫דייטשלאנד] און ער האט אזוי באאיינדרוקט דעם שופט‪ ,‬אז דער שופט האט אים געגעבן‬ ‫גערעכט!"‪ ...‬יא‪ ,‬ער האט זיך געגרייט א נאכט פריער‪ ,‬ער גייט אין בית המשפט‪...‬‬ ‫מעשה פלא עם הרה"ק רבי נחמן מהאראדענקא‬ ‫די מעשה וואס כ'וועל יעצט דערציילן‪ ,‬האב איך געהערט פונעם זיידן ז"ל‪ ,‬וואס האט דאס געהאט‬ ‫מקובל‪ .‬כ'האב דערציילט די מעשה פאר'ן לעלוב'ער רבי'ן רבי משה מרדכי זצ"ל‪ ,‬האט ער מיר‬ ‫געהייסן אז כ'זאל איבערחזר'ן די מעשה 'דריי מאל'! ער האט זיך נישט געקענט בארוהיגן‪ ...‬מ'דארף‬ ‫זיין א מבין אויף אזא מעשה‪ ...‬איך ווייס‪ ,‬די היינטיגע וועלט‪...‬‬ ‫דער בעל שם טוב הקדוש האט געהאט א מנהג‪ ,‬אז מ'פלעגט קומען צו אים פרעגן פארשידענע‬ ‫בקשות‪ ,‬עצות וכדומה אין עבודת השם אדער אין אנדערע ענינים‪ ,‬האט ער אמאל געקענט זאגן פאר‬ ‫א בעל הבית‪" :‬כ'קען דיר נישט יעצט ענטפערן‪ ,‬זאלסט קומען צו מיר נאכ'ן דאווענען"‪ .‬יעדן טאג‬ ‫האט ער געהאט א קביעות‪ ,‬אז ער האט זיך אוועקגעשטעלט נאכ'ן דאווענען‪ ,‬און ער האט אנגעהויבן‬ ‫דערציילן מעשיות פליאות‪ ,‬די מעשיות זענען געווען שלא היו ולא נבראו‪ ,‬סתם סיפורי מעשיות‪.‬‬ ‫אבער אין די מעשה וואס ער פלעגט דערציילן‪ ,‬פלעגט ער אריינלייגן די תשובה וואס מ'האט‬ ‫געדארפט הערן‪ ,‬און ווען ער האט געזען אז איינער כאפט נישט אז ער מיינט אים‪ ,‬האט ער עס‬ ‫איבערגע'חזר'ט נאך אפאר מאל‪ ,‬און געקוקט אויף יענעם‪ ,‬און דעמאלטס האט יענער פארשטאנען‬ ‫וואס ער האט צו טון‪ ,‬אלעס פון די מעשיות וואס דער בעל שם האט דערציילט‪.‬‬ ‫איז געווען‪ ,‬ווען ס'האט זיך גערעש'ט אין די וועלט מיט'ן בעל שם טוב‪ ,‬מיט די אלע מופתים‪ ,‬ער איז‬ ‫דאך ארומגעפארן איבעראל אין אוקריינא‪ ,‬משרה געווען אמונה ביי אידישע קינדער‪ ,‬און ס'איז דאך‬ ‫געווען א גרויסע התנגדות אויך‪ .‬האט מען געבעטן‪ ,‬רבי נחמן הארדענקער‪ ,‬נאך איידער ער איז‬ ‫געווען א תלמיד פונעם בעל שם טוב‪ ,‬איז געווען א גרויסער מקובל‪ ,‬א אדם גדול מאד‪ ,‬האט מען אים‬ ‫געבעטן אז ער זאל פאלן 'נפילת אפים'‪ ,‬ער האט געהאט דעם מדריגה אז ער האט געקענט‬ ‫אוועקלייגן רשעים‪ ,‬מסיתים ומדיחים‪ .‬ווי די גמרא ברענגט (בב"מ נט‪ ):‬די מעשה פון רבן גמליאל'ס‬ ‫שוועסטער וואס האט נישט געלאזט רבי אליעזר'ן פאלן נפילת אפים‪ ,‬ווייל זי האט מורא געהאט‪.‬‬ ‫נו‪ ,‬ער איז געפאלן נפילת אפים‪ ,‬ער האט אינזין געהאט די כוונות וואס ער האט אינזין געהאט‪ ,‬און‬ ‫מ'האט זיך אינטערסירט שפעטער‪ ,‬אבער קיינער האט נישט געוואוסט צו זאגן אזא זאך אז דער בעל‬ ‫געפאלן נפילת יזאפים‪,‬‬ ‫שם טוב איז אוועק‪ ,‬ווייל יעדער וואלט געוואוסט‪ ...‬דעמאלט ווען רבי נחמןחייאיז‬ ‫שרה תשפ"ז‬ ‫האט דער בעל שם טוב געזאגט פאר די תלמידים‪" :‬ר' נחמן האראדענקער לויפט מיר נאך יעדן טאג‬ ‫נו‪ ,‬ער איז געפאלן נפילת אפים‪ ,‬ער האט אינזין געהאט די כוונות וואס ער האט אינזין געהאט‪ ,‬און‬ ‫מ'האט זיך אינטערסירט שפעטער‪ ,‬אבער קיינער האט נישט געוואוסט צו זאגן אזא זאך אז דער בעל‬ ‫שם טוב איז אוועק‪ ,‬ווייל יעדער וואלט געוואוסט‪ ...‬דעמאלט ווען רבי נחמן איז געפאלן נפילת אפים‪,‬‬ ‫האט דער בעל שם טוב געזאגט פאר די תלמידים‪" :‬ר' נחמן האראדענקער לויפט מיר נאך יעדן טאג‬ ‫ביים דאווענען‪ ,‬און ער וויל לייגן א האנט אויף מיר‪ ,‬אבער ער קען נישט אנקומען דארט וואו יעך בין‪,‬‬ ‫דארט קען ער נישט צוקומען"‪.‬‬ ‫זענען זיי געקומען צו אים פרעגן‪" :‬מה זאת? וואס הייסט? דער רבי האט שוין אפאר מאל‬ ‫אוועקגעלייגט אזעלכע פון כת ש"ץ וכדומה און פארוואס דא געךונגט עס נישט?!"‪ ...‬האט ער‬ ‫געזאגט אז ס'איז דא קדושה און ס'איז דא סטרא אחרא‪ .‬טאמער אין די סטרא אחרא איז ער גרעסער‬ ‫פון מיר ווי איך אין די קדושה‪ ,‬קען איך אים גארנישט טון‪ .‬האט מען אים געזאגט‪ :‬נו‪ ,‬וואס איז די‬ ‫עצה? זאגט ער‪ :‬ווען איך וואלט געוואוסט וויאזוי ער זעט אויס‪ ,‬איך וואלט אים איינמאל געזען און‬ ‫איך וואלט מיך מצייר געווען זיין צורה‪ ,‬דעמאלטס וואלט איך אים געקענט מעביר זיין‪.‬‬ ‫האט מען אים גענומען א גבאי מיט א פיינעם באקוועמע וואגן‪ ,‬מיט גוטע פערד‪ ,‬און מ'האט אים‬ ‫געבעטן ברחמים‪ ,‬מ'דארף מציל זיין כלל ישראל פון אזא מין מכשול און מ'דארף אים אוועקלייגן און‬ ‫ער האט זיך דאס אונטערגענומען‪ .‬ער איז אנגעקומען קיין מעזבוזש‪ ,‬איז געווען פארטאגס‪ ,‬און דער‬ ‫בעל שם טוב האט געהאלטן אינמיטן דאווענען‪ .‬און ר' נחמן האט נישט געוואלט סיי ווי צופיל קוקן‪,‬‬ ‫ווייל אסור להסתכל בדמות אדם ‪ ,---‬האט ער געקלערט ער וועט צוגיין דארטן ער וועט זיך געבן‬ ‫א בייג איבער אויף א מ ינוט און זען ווי ער זעט אויס‪ ,‬און נאכדעם וועט ער גיין דאווענען ערגעץ‪ .‬אזוי‬ ‫האט ער טאקע געטון‪ .‬ער איז געפאלן נפילת אפים און האט זיך מצייר געווען די צורה פונעם בעל‬ ‫שם טוב‪.‬‬ ‫אינדערפרי האט ער זיך אינטערעסירט אין שטאט צו עפעס דא נייעס דא אין שטאט‪ .‬זאגט מען אים‪:‬‬ ‫הא? "וואספארא נייעס?" האט ער פארשטאנען אז ס'איז נישט געלונגען‪ ...‬האט ער געטראכט אפשר‬ ‫האט ער נישט גענוג גוט געקוקט‪ .‬דעם קומענדיגן טאג איז ער אנגעקומען אין בית המדרש‪.‬‬ ‫דעמאלטס ווען ער האט געקוקט דאס ערשטע מאל האט דער בעל שם טוב געהאלטן אינמיטן‬ ‫שמונה עשרה און ער האט אפילו נישט מרגיש געווען אז איינער קוקט אים אן‪ .‬אבער דאס מאל איז‬ ‫ער שוין געשטאנען נאכ'ן דאווענען‪ ,‬און דער בעל שם טוב האט געשמועסט מיט'ן עולם‪ ,‬און‬ ‫דערציילט סיפורים‪.‬‬ ‫האט רבי נחמן גענומען דרייסט‪[ ,‬דרייסט מיינט קוראזש]‪ ,‬ער איז צוגעגאנגען און ער זאגט אים‪:‬‬ ‫"ישראל‪ ,‬כ'האב בקבלה אז אין די סטרא אחרא איז דא אלעסדינג וואס איז דא אין די סטרא דקדושה‪,‬‬ ‫נאר ס'איז נישט אמת‪ .‬חוץ א יודע מחשבות‪ ,‬מחשבה איז אין אצילות‪ ,‬און דארטן 'לא יגורך רע'‪ ,‬איז‬ ‫איינער וואס איז א יודע מחשבות‪ ,‬דער איז זיכער פון די קדושה"‪ .‬זאגט ער‪" :‬ישראל‪ ,‬איך הער אז דו‬ ‫ביסט א יודע מחשבות‪ ,‬ס'איז אמת?" האט אים דער בעל שם טוב געזאגט‪" :‬נו‪ ,‬זאל מיר דער רבי‬ ‫פרואוון"‪...‬‬ ‫הכלל‪ ,‬ער האט זיך אוועקגעשטעלט און ער האט אנגעהויבן טראכטן מחשבות‪ .‬דער בעל שם טוב‬ ‫האט באלד אנגעהויבן זאגן זאכן‪ ,‬ס'איז נישט געווען קיין טבע אנושי‪ .‬מחשבות פליען דאך אזוי שנעל‬ ‫אדורך‪ ,‬און ער האט אנגעהויבן רעדן‪ ,‬קיינער האט נישט פארשטאנען וואס דער בעל שם טוב זאגט‪,‬‬ ‫אבער רבי נחמן האט יא פארשטאנען‪ .‬ממש יעדעס ווארט וואס ער האט געזאגט‪ ,‬יעדעס רפרוף‬ ‫מחשבה וואס ער האט נאר געטראכט‪ ,‬האט ער אים גלייך געזאגט‪.‬‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫יח‬ ‫ווען ער האט דאס געזען‪ ,‬האט ער געזאגט‪" :‬אוי‪ ,‬אויב ער איז א יודע מחשבות און ער איז אין די‬ ‫קדושה איז ער דאך אסאך אסאך גרעסער פון מיר!"‪ ...‬אזוי שטייענדיג דארט‪ ,‬האט זיך‬ ‫איבערגעדרייט די יוצרות‪ .‬דער בעל שם טוב האט אים גערופן 'נחמן'‪ ,‬און ער האט גערופן דעם בעל‬ ‫שם טוב 'רבי'‪.‬‬ ‫שוין‪ .‬ער האט אוועקגעשיקט זיין שמש מיט'ן וואגן‪" :‬פאר אהיים צוריק‪ ,‬איך בלייב דא‪ ,‬איך דארף‬ ‫נאך דא זיין"‪ .‬שוין‪ ,‬ער איז אהיימגעקומען און מען זעט אז ער איז אנגעקומען אן ר' נחמנ'ען‪ .‬רבי‬ ‫נחמן האט געהאט א ברודער אין האראדענקא‪ ,‬ער האט געהייסן ר' דוד‪ ,‬א גאון עולם‪ ,‬אבער ער האט‬ ‫נישט געקענט קיין פנימיות התורה‪ .‬האט ער אנגעהויבן טראכטן‪ ,‬האט ער געפרעגט דעם שמש‪:‬‬ ‫"וואס איז געשען?" זאגט ער‪" :‬ער איז דארט געבליבן‪" ".‬געבליבן?!" כאפט ער זיך אן‪" :‬רבונו של‬ ‫עולם‪ ,‬מיין ברודער? מיין ברודער איז אריינגעכאפט געווארן אין יענעם כת?!" ער האט זיך נישט‬ ‫געקענט בארוהיגן‪ .‬ער וואלט דאס קיינמאל נישט געגלייבט אויף זיין ברודער אזא מין זאך‪.‬‬ ‫שוין‪ ,‬בקיצור‪ ,‬מ'האט געזען ער קומט נישט אהיים‪ ,‬איז ער געפארן אים אויפזוכן‪ ,‬ארויסשלעפן פון‬ ‫דארטן‪ .‬ער איז אנגעקומען קיין מעזיבוזש‪ .‬איז פונקט דעמאלטס געשטאנען דער בעל שם טוב‬ ‫נאכ'ן דאווענען כדרכו בקודש און ער האט דערציילט סיפורי מעשיות‪ .‬די תלמידים זענען געווען‬ ‫דארטן און מ'האט אויסגעהערט‪ .‬אינמיטן‪ ,‬דער בעל שם טוב האט געהאט א גרויסע פייקע ציבעך‪,‬‬ ‫און ער רופט זיך אן‪" :‬נחמן‪ ,‬ברענג מיר א פייער"‪ .‬איז רבי נחמן שנעל געלאפן‪.‬‬ ‫בינו לבינו האט דער בעל שם טוב געווארפן דעם קאפ אויף צוריק‪ ,‬און ער האט געמאכט עליית‬ ‫נשמה‪ .‬עליית נשמה‪ ,‬האט מען געוואוסט‪ ,‬ס'קען דויערן א רגע‪ ,‬ס'קען דויערן צען מינוט‪ ,‬ס'קען‬ ‫דויערן צוויי שעה‪ .‬און אז דער רבי וועט זיך אויפכאפן‪ ,‬און ער וועט נאכנישט האבן געברענגט די‬ ‫פייער‪ ,‬און ער וועט נאכאמאל דארפן בעטן איז דאך נישט קיין דרך ארץ‪ ,‬האט ער געכאפט אזעלכע‬ ‫האלץ קוילן פונעם פייער‪ ,‬און ער האט דאס געווארפן פון איין האנט צום צווייטן‪ ,‬ווייל ס'האט דאך‬ ‫געברענט‪ ,‬און ער האט געבלאזן דערויף ס'זאל זיך נישט אויסלעשן‪ ,‬ער האט זיך אזוי פארברענט‬ ‫ביידע הענט‪ ,‬און דער ברודער ר' דוד קוקט דאס אן‪...‬‬ ‫אפאר רגעים שפעטער‪ ,‬איז דער בעל שם טוב אויפגעשטאנען און ער האט אריינגעלייגט דעם‬ ‫פאקע ציבעך אין פייער און עס אפגעברענט‪ .‬נאך די מעשה זאגט אים דער ברודער ר' דוד‪ :‬זאג נאר‬ ‫נחמן‪ ,‬וואס איז מיט דיר געשען? ביסט לא עלינו?!"‪ ...‬זאגט אים רבי נחמן‪" :‬דו זעסט נישט? דו זעסט‬ ‫נישט פאר וועם דו שטייסט דא?" זאגט ער‪" :‬איך זע‪ ...‬איך כאפ נישט בכלל קיין התפעלות פון אים!"‪...‬‬ ‫זאגט אים רבי נחמן‪" :‬דו זעסט נישט וואס איך זע! דו פארשטייסט מיך נישט‪ ,‬דו וועסט מיך קיינמאל‬ ‫נישט פארשטיין‪ ,‬ווייל דו וועסט נישט קיינמאל זען וואס איך זע!"‬ ‫פרעגט ער אים‪ :‬פארוואס קען איך נישט זען וואס דו זעסט?" זאגט ער‪" :‬דיר געטרויט מען נישט‪.‬‬ ‫ווען דו וואלסט געקענט זען וואס איך זעה – האט ער געזאגט זייער א שווערע אויסדרוק – "וואלסט‬ ‫דיך טועה געווען אין שתי רשויות‪ ,‬אזוי ווי דער מלאך מט"ט וואס יענער האט געמיינט‪ ,‬אלישע האט‬ ‫געמיינט אז דאס איז כביכול!"‪...‬‬ ‫כ'דערצייל נישט געווענליך די מעשה אזוי בפרסום‪ .‬מענטשן קענען נישט דערהייבן אזעלכע‬ ‫דיבורים‪ .‬אבער דער לעלוב'ער רבי איז ממש ארויס פון די כלים ווען ער האט עס געהערט‪ .‬זאגט ער‪,‬‬ ‫דערציילט מיר נאכאמאל די מעשה‪ .‬כ'האב אים פארציילט מיט אלע פיטשיווקעס‪ .‬נאכדעם בעט‬ ‫ער‪" ,‬נאך איינמאל זייט מוחל"‪ ...‬דריי מאל האט ער מיר געהייסן איבערדערציילן די מעשה‪ .‬די מעשה‬ ‫האט דער זיידע געהאט בקבלה‪.‬‬ ‫יט‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫סיפורי קבלה מרבוה"ק לבית יאמפאלי ‪ -‬מעזיבוזש‬ ‫דעם זיידנ'ס קבלה קיין מעזיבוזש איז זייער נאנט‪ .‬ער האט נאך געקענט זיין זיידן הרה"ק רבי‬ ‫אליעזר חיים מיאמפאלי‪ ,‬וואס האט געקענט א וועלט מיט מעשיות‪ .‬רבי אליעזר חיים איז געווען א‬ ‫זון פון רבי ברוך יאמפאלא‪ ,‬בן חנה חיה בת הרבי רבי ברוך ממעזיבוזש זי"ע‪ .‬אונזער זיידע הרה"ק‬ ‫רבי איציק'ל מיאמפאלא‪ ,‬איז געווען א זון פון רבי יאסעלע יאמפאלא‪ ,‬ער איז געווען אן איידעם ביים‬ ‫רבי'ן רבי ברוך‪ ,‬און ער האט עס מקבל געווען פון זיין שווער‪ .‬איז ווער איז געווען די ערשטע קבלה?‬ ‫דער שווער זיינער‪ ,‬דער רבי רבי ברוך‪ ,‬נאכדעם רבי ברוך יאמפאלא‪ ,‬און רבי אליעזר חיים איז געווען‬ ‫א 'דריטער מקבל'!‬ ‫דער זיידע ז"ל האט מיר געזאגט אז רבי אליעזר חיים האט געהאט א מנהג שבת אינדערפרי האט‬ ‫ער נישט געזאגט קיין תורה‪ ,‬נאר ער דערציילט א סיפור פונעם בעל שם טוב‪ .‬א שאד‪ ,‬ס'איז נישט‬ ‫געווען אין אמעריקא ווער ס'זאל עס אפשרייבן בימים ההם‪.‬‬ ‫ער האט מיר געזאגט‪ ,‬אז ס'איז געווען דארטן איינעם וואס ער האט אים נאך געקענט פון דערהיים‪,‬‬ ‫פון יאמפאלא‪ ,‬ער איז געווען א ירא שמים מרבים‪ ,‬און רבי אליעזר חיים האט געגעסן פון זיין שחיטה‪.‬‬ ‫און ס'איז געווען נאך איינער‪ ,‬אויך א שיינער איד‪ ,‬יענער איז געווען א גאליציאנער‪ ,‬אבער רבי‬ ‫אליעזר חיים נישט געגעסן פון זיין שחיטה‪ .‬דער שוחט האט זיך זייער גערעגט אויף דעם‪ ,‬ווייל ווען‬ ‫ער וואלט געגעסן פון זיין שחיטה‪ ,‬וואלט עס אים געגעבן א גוטן הכשר‪ ...‬בקיצור‪ ,‬האט ער זיך מיישב‬ ‫געווען‪ ,‬מסתמא עסט דער רבי פון יענעמ'ס שחיטה‪ ,‬ווייל יענער האט געדאווענט ביי רבי אליעזר‬ ‫חיים אין שול‪ .‬האט ער זיך מיישב געווען‪ ,‬ער וועט אויך דאווענען דארטן‪ ,‬דער רבי וועט מיך אויך‬ ‫ליב האבן‪ ,‬און ער וועט עסן פון מיין שחיטה‪ ...‬אזוי האט ער געמיינט‪.‬‬ ‫יענעם שבת וואס ער איז געקומען‪ ,‬האט דער זיידע רבי אליעזר חיים דערציילט א מעשה פונעם‬ ‫בעל שם טוב ‪ -‬כ'ווייס נישט די מעשה ‪ -‬מיט א שוחט וואס האט מאכיל טריפות געווען‪ ,‬און ער האט‬ ‫געזאגט פונקטליך וואס יענער שוחט פלעגט טון‪ ...‬אינמיטן ווען ער האט געהערט דאס‪ ,‬האט ער‬ ‫זיך אויפגעהויבן און איז אנטלאפן פון דארט‪ ,‬האט געציטערט ער זאל אים נישט זאגן אז ער טוט‬ ‫אויך אזוי‪ .‬דעמאלטס וואלט ער טאקע אינגאנצן פארטיג געווען‪ ,‬וואלט ער נישט געהאט קיין‬ ‫פרנסה‪...‬‬ ‫כ'וויל נישט ענדיגן מיטן 'נישט האבן קיין פרנסה'‪ ,‬נו‪ ...‬דער הייליגער רוזשינער האט געזאגט‪,‬‬ ‫"אידישע גשמיות איז רוחניות"‪ ,‬אידן דארפן האבן הרחבת הדעת‪ ,‬אידן דארפן האבן געלט‪ ,‬אידן‬ ‫דארפן האבן ישוב הדעת‪ ,‬און ממילא ווען מ'בעט אז פאר אידישע קינדער זאלן האבן פרנסה‪ ,‬מיינט‬ ‫מען נישט גשמיות‪ ,‬מען מיינט רוחניות!‬ ‫סיפור מהבעל שם טוב הקדוש‬ ‫ס'איז געווען אמאל א איד‪ ,‬ער איז געווען א גרויסע עושר‪ ,‬און ער האט געהאט א טאכטער‪ ,‬א‬ ‫געלונגענע‪ ,‬א בת יחידה‪ ,‬אבער זי האט געהאט א גרויסע חסרון‪ ,‬זי האט נישט געקענט שטיין אויף‬ ‫די פיס‪ .‬האבן פראסטע מענטשן אים געזאגט‪ ,‬אז ס'איז דא אין מעזיבוזש א איד‪ ,‬מען רופט אים בעל‬ ‫שם טוב‪ ,‬ער האט זייער ליב געלט‪ ,‬וועסט אים ברענגען גאלדענע רענדלעך‪ ,‬וועסטו זעהן א ישועה‪.‬‬ ‫ער איז נישט געווען קיין גרויסע בעל דעת‪ .‬האט ער גענומען א הויפן פון גאלדענע רענדלעך‪ ,‬און‬ ‫האט עס אזוי געמאכט אזא 'קניפ'‪ ,‬אזוי פלעגט מען אמאל מאכן‪ ,‬מ'פלעגט אריינלייגן דאס געלט אין‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫כ‬ ‫א טיכל און מאכן א קניפ‪[ .‬כ'געדענק מיין באבע ע"ה פלעגט אלעמאל זאגן "ער האט קניפלעך‬ ‫עפעס באהאלטן"‪ ,‬זי האט געמיינט ער האט געלט אוועקגעלייגט]‪...‬‬ ‫שוין‪ ,‬ער איז געקומען קיין מעזיבוזש‪ ,‬ס'איז געווען זומער‪ ,‬און דער בעל שם טוב איז געזעצן און‬ ‫געלערנט‪ ,‬ביים בעל שם טוב איז נישט געווען קיין גבאים‪ ,‬מען איז געקומען‪ ,‬ווער ס'איז געקומען‪,‬‬ ‫מ'האט געקלאפט אין די טיר און מען איז אריינגעקומען‪.‬‬ ‫דרך אגב‪ ,‬דער זיידע פלעגט דערציילן אז דער תולדות יעקב יוסף איז דאך נישט געווען נכנע צום‬ ‫מעזריטשער מגיד‪ .‬ס'איז דאך געווען נאך אזעלכע‪ ,‬רבי פנחס'ל קאריצער‪ ,‬רבי מיכל זלאטשעווער‪,‬‬ ‫זיי האבן געהאט א אייגענע חדר מיט תלמידים‪ .‬און איינמאל איז אויסגעקומען אז ער איז געווען‬ ‫אין ראוונא‪ ,‬דעמאלטס האט דער מגיד געוואוינט אין ראוונא‪ ,‬און ער האט געוואלט אריינגיין צום‬ ‫מגיד‪ .‬ער איז געגאנגען אן א גבאי און געקלאפט אויף די טיר און עס קומט ארויס דארטן א שמש‬ ‫און ער זאגט אים‪" :‬מ'קען נישט יעצט אריינגיין צום מגיד"‪ .‬האט ער זיך אויסגעדרייט און געגאנגען‬ ‫צום בית מדרש‪ ,‬שוין‪.‬‬ ‫א טאג שפעטער האט זיך געמאכט פונקט אז ער האט זיך געטראפן מיט'ן מגיד אין גאס‪ .‬דער מגיד‬ ‫איז געווען אויפ'ן וועג ערגעץ צו גיין‪ .‬איז ער צוגעגאנגען צום מגיד‪ ,‬ער האט אראפגענומען זיין‬ ‫קאלפיק או ן ער האט אים געמאכט אזוי ווי מ'מאכט פאר א פריץ‪ ,‬אזוי‪ ...‬און דער מגיד קוקט אים‬ ‫אן‪ ,‬דער מגיד האט אים געקענט‪ ,‬ער האט געוואוסט ווער ער איז‪ .‬פרעגט ער‪" :‬וואס איז דאס?"‬ ‫זאגט ער‪" :‬איר פירט זיך מעשה פריץ‪ .‬ביי א פריץ טוט מען אויס דאס היטל"‪ ...‬און ער פרעגט אים‪:‬‬ ‫"וואו האסטו דאס געלערנט? ביי אונזער רבי איז נישט געווען אזא זאך‪ ,‬נוהג זיין שררה?"‬ ‫האט זיך דער מגיד פארענטפערט‪" :‬איך טו דאס נישט וועגן מעשה פריץ"‪ .‬האט ער געזאגט‪ ,‬אז ער‬ ‫איז נישט געזונט און ער איז א זייער א שוואכער מענטש‪[ .‬ס'איז ידוע ווען ער איז געקומען קיין‬ ‫מעזשבוזש האט ער געהאט‪ ,‬דער שטוב וואס זיי האבן דארטן געבויעט‪ ,‬וואס מ'האט‬ ‫איבערגעבויעט דאס בית מדרש מיט אזא שטיבעלע דארטן‪ ,‬דארט פלעגט ליגן דער מגיד אויף א‬ ‫בעט] ‪ .‬ממילא האט ער נישט קיין ברירה‪ ,‬ער קען נישט אנקומען ווען מ'וויל‪ ,‬ווייל ער איז נישט‬ ‫אלעמאל אזוי ביי די כוחות‪.‬‬ ‫על כל פנים‪ ,‬נחזור לענינינו‪ ,‬קומט ער אריין אין שטוב דארטן און ער גייט צום בעל שם טוב‪ ,‬ער‬ ‫לייגט אראפ די קני פעלע אויפ'ן טיש וואס איז געווען פול מיט גאלדענע מטבעות‪ .‬וואס האט דען‬ ‫דער בעל שם טוב געטון מיט גאלדענע מטבעות? ער האט עס געטיילט פאר צדקה‪ .‬און ער זאגט‬ ‫דעם רבי'ן‪" :‬איך בין דא מיט מיין טאכטער‪ .‬די טאכטער איז אין וואגן‪ ,‬זי קען נישט שטיין אויף די‬ ‫פיס‪ .‬זי איז קלוג‪ ,‬צו די זאך‪ ,‬מיט אלע מעלות‪ ,‬נאר קען נישט קענען קיין שידוך טון מיט איר‪ .‬אבער‬ ‫ווער וועט נעמען א בעלת מום? כ'האב געהערט אז דער רבי האט ליב געלט‪ ,‬דא האט איר‪ ,‬נאט‬ ‫אייך דאס גאנצע"‪ ,‬זאגט ער‪" ,‬נאר מאכטס מיין טאכטער געזונט"‪.‬‬ ‫ווי נאר דער בעש"ט האט געהערט 'האט ליב געלט'‪ ,‬האט ער געזאגט‪" :‬פעה‪ ,‬איך האב ליב געלט?!‬ ‫איך דארף האבן דיין געלט אויף ‪ "!99‬און ער האט געגעבן א כאפ אן דעם גאנצן בינטל און‬ ‫ארויסגעטראסקעט פונעם פענסטער‪ .‬ס'איז געווען זומער און די פענסטער איז געווען אפן און‬ ‫דאס קניפל איז געפאלן נעבן וואגן‪ ,‬און ס'האט אויפגעפלאצט‪ ,‬און ס'האט זיך אנגעהויבן דרייען‬ ‫גאלדענע רענדלעך‪ ...‬און די טאכטער האט דאס געזען‪ ,‬איז זי געווארן אויפגעשוידערט‪ ,‬זי איז‬ ‫ארויסגעשפרינגען פון וואגן‪ ,‬און שנעל אנגעהויבן צוזאמקלויבן די גאלדענע רענדלעך‪ ...‬זי האט‬ ‫כא‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫פארגעסן אז זי קען זיך נישט רירן‪ ...‬האט דער זיידע דערציילט ווי ווייט ס'איז געווען אזעלכע‬ ‫טיפשים‪ .‬ער איז ארויסגעקומען און האט דאס געזען‪ ,‬האט ער געזאגט‪" :‬לאמיר שנעל אוועקלויפן‬ ‫פון דא‪ ,‬ווייל ער וועט נאך זאגן אז ער האט דאס געטון"‪...‬‬ ‫פסח רק שמונה ימים‬ ‫רבי יהושע לערנער שליט"א‪ ,‬יעדער קען דאך אים דא‪ ,‬ברענגט א מעשה וואס ער האט געהערט פון‬ ‫הרה"ק ר' יאנקעלע מפשעווארסק וואס ער האט געהערט פון זיין שווער הרה"ק ר' איציקל‪ ,‬וואס ער‬ ‫האט דאס געהערט דעם סיפור פון הרה"ק ר' שמעלקא נאווריער א זון פון הרה"ק ר' נפתלי‬ ‫ליזענסקער‪.‬‬ ‫ווען רבי שמעלקא איז געקומען וואוינען אין נאווריא‪ ,‬האבן אים דערציילט די מענטשן פון שטאט‬ ‫אז זיין טאטע ר' נפתלי איז אמאל געווען אין נאווריא‪ ,‬נאווריע נישט ווייט פון בעלזא‪ ,‬און קיינער‬ ‫האט נישט געוואוסט ווער ער איז‪ .‬איז דארט געווען א איד וואס האט אים איינגעלאדנט ער זאל‬ ‫קומען איינשטיין ביי אים‪ .‬האט אים רבי נפתלי געזאגט‪" ,‬איך קום אויף צוויי תנאים‪ :‬איינס‪ ,‬אז דו‬ ‫זאלסט מיר שאפן צען מענטשן אויף קידוש לבנה‪ ,‬און נאך איינס‪ ,‬זאלסט מיר צוגרייטן א גאנצע פיש‬ ‫פאר א סעודה נאך קידוש לבנה"‪ .‬האט ער אים געענטפערט‪" ,‬הער‪ ,‬צען מענטשן אויף קידוש לבנה‬ ‫קען איך באווייזן‪ ,‬ס'איז דאך דא‪ ,‬יעדע שטאט האט דאך עשרה בטלנים‪ ,‬אבער א פיש לסעודה‪ ,‬פון‬ ‫וואו וועל איך עס נעמען?"‬ ‫פונדעסטוועגן דאך איז ער אריין צו אים‪ ,‬און ער האט געשטעלט א סעודה נאך קידוש לבנה‪ .‬אינמיטן‬ ‫די סעודה איז געקומען א גוי‪ ,‬און ער האט געזאגט ער האט א גרויסן פיש וואס ער וויל פארקויפן‪,‬‬ ‫און מ'האט געקויפט דעם פיש‪ .‬האבן די בני העיר פארשטאנען אז ער איז נישט קיין איש פשוט‪.‬‬ ‫בקיצור‪ ,‬האט מען דערציילט פאר ר' נפתלי ליזענסקער‪ ,‬אז דא איז געווען א איד וואס האט געהאט‬ ‫א שענק‪[ ,‬שענק מיינט מ'פארקויפט בראנפן]‪ ,‬דער פריץ האט יעצט גענומען אן אנדערן איד ער זאל‬ ‫פירן דעם שענק‪ ,‬און ממילא האט ער צוגענומען די פרנסה פון דער איד וואס האט געארבעט פאר'ן‬ ‫פריץ ביז יעצט‪ ,‬און ס'איז ממש א שאלה אויף עסקי נפשות‪ ,‬זיי קאנען אויסגיין פאר הונגער‪ .‬האט ר'‬ ‫נפתלי געפרעגט‪" ,‬וויאזוי הייסט דער איד וואס האט איבערגענומען דעם שענק?" זאגט ער‪" ,‬ער‬ ‫הייסט פסח"‪ ,‬האט ר' נפתלי געזאגט‪" ,‬פסח איז דאך נאר אכט טעג"‪...‬‬ ‫און די גאנצע שטאט האט געלאכט‪ .‬די גאנצע צייט וואס ער האט זיך דארטן אויפגעהאלטן פלעגט‬ ‫מען‪ ,‬האט מען אים נאכגעשריגן‪" ,‬פסח איז נאר אכט טעג!"‪ ...‬נאך אכט טעג איז געקומען דער פריץ‪,‬‬ ‫און ער האט אוועקגעשיקט ד עם מענטש וואס האט געהייסן פסח‪ ,‬און ער האט אים געזאגט אז ער‬ ‫וויל נישט ער זאל זיין ביי אים מער‪ ,‬און ער האט צוריקגעברענגט דעם איד וואס האט געפירט די‬ ‫געשעפט פריער‪ .‬זיי האבן נישט געוויסט מיט וועם זיי האבן צו טון‪ ,‬פסח נאר אויף אכט טעג‪...‬‬ ‫מקום קבורת רבי נפתלי מליזענסק‬ ‫ס'איז ידוע די מעשה‪ ,‬ווען ר' נפתלי ליזשענסקער איז נסתלק געווארן‪ ,‬אין ליזשענסק האט מען‬ ‫באגראבן דעם רבי ר' אלימלך אין איין שטוב אליין‪ ,‬קיינעם האט מען נישט דארט באגראבן‪ .‬זיינע‬ ‫קינדער זענען אוועק‪ ,‬קיינער האט זיך געוואגט אריינצוברענגען און באגראבן דארטן נעבן דעם רבי‬ ‫ר' אלימלך‪ ,‬נאר ס'איז געווען א שטוב ארויסגעבויעט נאכ'ן רבי ר' אלימלך אינעם זעלבן אהל און‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫כב‬ ‫דארט האט מען באגראבן זיינע קינדער‪.‬‬ ‫ווען ר' נפתלי איז אוועק‪ ,‬האט מען אים נישט געקענט באגראבן אין דעם צווייטן שטוב ווייל ס'איז‬ ‫נישט געווען קיין פלאץ‪ ,‬האט מען נישט געוויסט וואס צו טון‪ .‬האט ר' מיילעך רודניקער‪ ,‬אן אייניקל‬ ‫פונעם רבי ר' אלימלך‪ ,‬זיך געגעבן א שטעל אויף‪ ,‬און ער איז אריין אין צווייטן חדר‪ ,‬וואו ס'זענען‬ ‫געליגן די דריי צדיקים‪ .‬האט ער געזאגט אזוי‪" :‬הערטס אויס‪ ,‬אז עטץ וועטס ענק רוקן און מאכן‬ ‫פלאץ פארן נפטר איז גוט‪ ,‬אז נישט‪ ,‬איך וועל אים באגראבן אין דעם שטוב פון רבי ר' מיילך‪ ,‬און איך‬ ‫ווייס זיכער אז דער רבי ר' מיילך וועט נישט זיין ברוגז‪ ,‬ער איז גענוג גרויס!"‪ ....‬ויהי לפלא אז ס'האבן‬ ‫זיך גערוקט די קברים‪ ,‬און ס'איז געווארן א פלאץ!‬ ‫יוחוס חותן המלך‬ ‫מיין שווער כ"ק האדמו"ר ממעליץ שליט"א איז אן אייניקל פון רבי נפתלי ליזענסקער‪ .‬זיין מאמע'ס‬ ‫טאטע איז געווען ר' חנא'לע ווייסבלום‪ .‬ער האט געוואוינט אין ליזענסק‪ ,‬ער האט געהאט דעם בית‬ ‫המדרש מיט די דירה פון רבי ר' אלימלך‪ ,‬ער איז געווען א בן אחר בן‪ .‬מיין שווער איז אויפגעוואקסן‬ ‫ביי די רביצין פון ר' חנא'לע‪ ,‬ער איז געווען א יתום‪ ,‬ער האט נישט געדענקט אפילו זיין מאמע‪.‬‬ ‫בקיצור‪ ,‬דער ר' חנא'לע איז געווען א זון פון ר' מיילעך ווייסבלום‪ .‬כ'האב א בריוו פון אים‪ ,‬ער שרייבט‬ ‫"הקטן אלימלך מליז'ענסק"‪ .‬דער ר' מיילעך איז געווען א זון פון ר' אלעזר סגי נהור‪ .‬א זון פון ר'‬ ‫נפתלי ליז'ענסקער‪ .‬ר' נפתלי ליז'ענסקער איז געווען א זון פון ר' אלעזר א זון פון רבי ר' אלימלך‪.‬‬ ‫נאך א וועג איז אריינגעקומען פון רבי ר' אלימלך‪ ,‬ווייל ר' יודעלע מעליצער איז געווען אן איידעם‪...‬‬ ‫ס'הייסט מיין שווער'ס טאטע איז געווען ר' ברוך‪ ,‬זיין זיידע איז געווען ר' נפתלי מעליצער‪ ,‬און זיין‬ ‫פאטער איז געווען ר' יודעלע מעליצער‪ .‬ר' יודעלע מעליצער איז געווען בן אחר בן פון ראפשיץ‪ ,‬איז‬ ‫געוועזן אן איידעם ביים מאגלניצער‪ ,‬ר' חיים מאיר יחיאל שפירא‪ ,‬וואס דער מאגלניצער'ס א מאמע‬ ‫איז געווען א טאכטער פון קאזשניצער מגיד‪ .‬דער מאגלניצער אליין איז געווען אן איידעם ביי רבי‬ ‫אלעזר‪ ,‬דער זון פון רבי ר' אלימלך‪.‬‬ ‫חוץ דעם‪ ,‬זיין באבע וואס האט אים אויפגעצויגן‪ ,‬די רביצין פון רבי חנה'לע‪ ,‬זי האט געהייסן אלס‬ ‫מיידל שיף‪ .‬די משפחה שיף זענען אויך אייניקלעך פון ליזענסק‪ .‬ס'איז דא דער אנטווערפענער רב‪.‬‬ ‫ס'איז געווען א איד האט געהייסן רבי חיים שיף‪ ,‬ער איז אויך געווען אן איידעם‪ ,‬ער איז געווען רב‬ ‫אין נעבליץ‪ .‬נעבליץ איז לעבן לעמבערג‪ ,‬און ער איז געווען אן איידעם ביים רבי נפתלי ליזענסקער‪.‬‬ ‫מ'האט אים א נאמען געגעבן ווייסבלום‪ ,‬ווייל זענען געקומען צו אים די בעהערדע און געפרעגט‬ ‫וואסערע משפחה נאמען וויל ער זיך געבן‪ ,‬ער איז געווען פארדבק'עט‪ ,‬ער האט אפילו נישט‬ ‫גע הערט וואס מ'רעדט צו אים‪ .‬און ער איז געזיצן אין א ווייסע בעקישע מיט בלומען‪ ,‬האבן זיי אים‬ ‫אנגעשריבן ווייסבלום‪.‬‬ ‫מדור חדש זו נתנדב לע"נ‬ ‫מרת שיינדל ב"ר יוסף הכהן ע"ה‬ ‫תנצב"ה‬ ‫כג‬ ‫חיי שרה תשפ"ז‬ ‫חג המצות תשפ"ב‬ ‫מ‬