באר חיינו · Be'er Chayeini — חיי שרה (2026-11-02)

גליון רב'
פרשת
חיי שרה
תשפ"ז
דברות קודש................................................ב
ויצא יצחק לשוח בשדה (כד ,סג) .הנה
עם גאב"ד ירושלים......................................ד
איתא בגמרא (ברכות ח ).על זאת יתפלל כל
עם האדמו"ר מוויזניץ קיימישא..................ה
חסיד אליך לעת מצא (תהלים לב ,ו) זו אשה
עם האדמו"ר משומרי אמונים....................ט כדכתיב (משלי יח ,כב) מצא אשה מצא טוב,
היינו שצריכים להתפלל על הזווג .וזהו ויצא
מדור חדש
סיפורי קודש..............................................טו יצחק לשוח ר"ל להתפלל ,בשדה בשביל הזווג
שנקרא שדה ,כמו שאמרו חז"ל (כתובות ב).
שהתפלל הרי
...........כח מלוה(סנהדרין עד,):
מלכה........................ מודעההיתה
על אשה ונספחה שדהו ,גם אמרו על אסתר קרקע עולם
על זיווגו ומיד נענע ,וזהו וישא עיניו וירא והנה גמלים באים וגו' ,וע"כ נרמז בס"ת של ויצא'
יצחק' לשוח' בשדה' לפנות' ערב' אותיות אקחהת"ב גי' כמספר תפל"ה עה"כ ,וכמו שפירש"י
ז"ל לשון תפלה כמו ישפוך שיחו (תהלים קב ,א).
או יאמר עפ"י הגמ' (פסחים פח ).כי בית שני הוא ביתו של יצחק שנקרא שדה ,וזהו ויצא
יצחק לשוח יצא להתפלל ,לפנות ערב ,היינו שרצה לפנות ולבטל בחי' ערב וחשכות מן העולם,
ר"ל שרצה לפעול שלא יחרב ביתו הוא בית שני ,וישא עיניו וירא והנה גמלים באים ע"ד
שאמרו רז"ל (ברכות נו ):הרואה גמל בחלום מיתה נקנסה לו מן השמים וניצל וכו' .היינו
שראה שע"י החורבן ישפוך הקב"ה כעסו על עצים ואבנים ולא יכלו זרעו (איכ"ר ד ,יד).
ואברהם זקן בא בימים (כד ,א) .הנה העוסק בתורה יומם ולילה ,אין אצלו בחי' לילה כלל,
כי אצלו לילה כיום יאיר ,ועל כן נאמר (יהושע א ,ח) והגית בו יומם ולילה .דהיל"ל לילה
ויומם ,שהרי היום הולך אחר הלילה כמ"ש (בראשית א ,ה) ויהי ערב ויהי בקר יום אחד .הרי
א חיי שרה תשפ"ז
מי שעוסק בתורה ,הלילה נעשה אצלו טפל להיום ,כי ע"י לימוד התורה מהפך החושך לאור,
ונעשה הלילה שהוא החשכות טפל ובטל ליום ,ועל כן אמר אצל עסק התורה יומם ולילה
דייקא .וז"ש ואברהם זקן ויושב בישיבה הי' (יומא כח .):על כן בא "בימים" ,שלא הי' אצלו
בחינת לילה וחושך כלל.
וה' ברך את אברהם בכל (כד ,א) .י"ל ע"פ מ"ד בזוה"ק (ח"ב פז ).וז"ל ,וכתיב בי' בישמעאל
הנה ברכתי אותו (בראשית יז ,כ) .כתיב הכא ברכתי אותו ,וכתיב התם וה' ברך את אברהם
"בכל" .ועל כך כתיב (שם טז ,יב) ידו "בכל" ,ע"כ .הרי דכוחו של ישמעאל הוא מאברהם
שנתברך "בכל" ,על כן ידו פי' כוחו הוא "בכל" ,ואאע"ה הי' חושש שיתגבר ע"י כח "בכל"
קליפת ישמעאל בעולם ,על כן צוה תיכף לאליעזר שילך להשיא אשה לבנו ליצחק ,ומזיווגו
של יצחק יצא יעקב שהוא בחי' "כל" (ב"ב יז .).ויתקיים בישמעאל ידו "בכל" ,אבל יתקיים
ג"כ ויד "כל" פי' כח של יעקב יהי' "בו" ,פי' כי ישלוט על ישמעאל ויתגבר עליו בזכות התורה
דא יעקב (זוה"ח חקת מאמר והורידו לאיש מנחה) .ויכלו שעיר וחותנו ויעלו לציון מושיעים.
מחריש לדעת ההצליח ה' דרכו (כד ,כא) .מ'חריש ל'דעת ה'הצליח ה' ר"ת אותיות מיל"ה,
ר"ל שאאע"ה השביע את אליעזר במילתו כמאה"כ (בראשית כד ,ב) שים נא ידך תחת ירכי,
על כן נרמז פה מילה ,להורות שבזכות מצות מילה הצליח ה' דרכו של אליעזר עבד אברהם.
ויען לבן ובתואל ויאמרו מה' יצא הדבר לא נוכל דבר אליך רע או טוב הנה רבקה לפניך
קח ולך (כד נ-נא) צל"ד למה לא יוכלו לדבר אליו טוב .ועוד יל"ד הלא דברו אליו טוב
באמרם הנה רבקה לפניך קח ולך .וי"ל דהנה ידוע (ע"ח שער לח פרק ג' מ"ת) שלבן הי' זקינו
ורבו של בלעם .הרי שהי' חשש שמא ע"י דיבורו של לבן יקלקל ,כמו דיבוריו של אותו רשע
בלעם שהזיק בהן לישראל ,ועל כן נתן הקב"ה חכה בתוך פיו של בלעם (סנהדרין קה ,):ואף
דיבור טוב אמר הקב"ה לבלעם שלא ידבר ,כי הרשע גם ע"י דיבור טוב שלו יכול לקלל .וזהו
נתנדב ע"י ידידינו עוז ראש וראשון לכל קדשי בית סקאליע
ר' לייב בער ראזענבערג הי"ו
ראש הקהל ד'קהלתינו הק'
ויה"ר שבזכות הפצת תורת רבוה"ק יזכה לכל טוב מתוך שמחה והרחבת הדעת
חיי שרה תשפ"ז ב
ויען לבן ובתואל לא נוכל דבר אליך רע או טוב ,רצ"ל שהקב"ה אינו נותן לנו לדבר כלל בענין
הזה ,ואף דיבור טוב לא נותן לנו לדבר ,ועל כן כשאמרו הנה רבקה לפניך קח ולך ,אמרו קודם
לכן מה' יצא הדבר ,היינו הדיבור של הנה רבקה לפניך קח ולך ,הוא דבר ה' ולא דברינו.
ואברהם זקן בא בימים וה' ברך את אברהם בכל (כד ,א) .י"ל ע"פ מ"ד בתנחומא (חיי
שרה סי' ג) נודע בשערים בעלה (משלי לא ,כג) .כשמתה שרה קפצה זקנה על אברהם ונקרא
זקן שנאמר (בראשית כג ,ו) שמעני אדוני נשיא אלקים אתה בתוכנו .הוי נודע בשערים בעלה,
מיד בשבתו עם זקני ארץ הזקין ,לכך נאמר נודע בשערים בעלה ע"כ .ונ"ל שהמדרש מפרש
סמיכות המקראות ואחרי כן קבר אברהם את שרה וגו' (שם שם יט) ועי"ז ואברהם זקן בא
בימים .שקפצה עליו זקנה ,פירוש אע"פ שכבר הי' בן קל"ז שנים כשמתה שרה ,היה עד אז כחו
כצעיר ולא נס ליחו ,אלא ממיתת שרה הצטער כ"כ ,שגרם שקפצה עליו זקנה.
ועד"ז נבאר המשך הכתוב וה' ברך את אברהם .פירוש שה' נתברך ע"י אברהם ,דהיינו ,סרס את
המקרא ודרשהו כאלו היה נכתב ואברהם ברך את ה' ,בבחינת באלקים אהלל דבר בה' אהלל
דבר (תהלים נו ,יא) .וכדרשת חז"ל בברכות (ס ):בה' אהלל דבר זו מדה טובה ,באלקים אהלל
דבר זו מדת פורענות .ולכן אמר הכתוב שברך וגו' "בכל" .היינו שקיים ו"בכל" מאדך (דברים
ו ,ה) .בכל מדה ומדה שהוא מודד לך הוי מודה לו מאד מאד (ברכות נד.).
ותמת שרה בקרית ארבע .י"ל בעז"ה ע"פ מ"ד בזוה"ק (ח"א קב ).עה"פ (בראשית יח ,יד)
היפלא מה' דבר וגו' .כיון שהנשמה ניזונית מזיוה של מעלה ,קב"ה אומר לאותו המלאך הנקרא
דומה ,לך ובשר לגוף פלוני שאני עתיד להחיותו למועד שאני אחי' את הצדיקים לעת"ל ,והוא
משיב אחרי בלותי היתה לי עדנה ,אחרי בלותי בעפר ושכנתי באדמה ואכל בשרי רמה וגוש
עפר תהי' לי חידוש ,קב"ה אומר לנשמה ויאמר וגו' היפלא מה' דבר ,למועד הידוע אצלי
להחיות את המתים אשוב אליך אותו הגוף שהוא קדוש ומחודש כבראשונה ,ע"כ .נמצא כי
מלת אשו"ב מרמז על תחיית המתים ,היינו שהקב"ה ישיב את הפקדון שנפקדה באדמה בעת
שיעלה רצון מאת הבורא יתברך שמו ,ע"כ נרמז בר"ת ו'תמת ש'רה ב'קרית א'רבע אותיות
אשו"ב ,להורות שה' ממית ומחי' מוריד שאול ויעל (ש"א ב ,ו) .וגם י"ל שמלת אשו"ב ע"ה גי'
ש"י לרמז שזכתה לש"י עולמות כמאמר התנא בסוף מס' עוקצים.
חלק מהוצאת הגליון נתנדב
ע"י ידידינו עוז
ר' שלמה זלמן פריינד הי"ו
לרגל שמחת הולדת הבת תחי' למז"ט בשעטומ"צ
ויה"ר שבזכות הפצת תורת רבוה"ק ,יזכה לראות רב נחתן דקדושה מתוך שמחה והרחבת הדעת
ג חיי שרה תשפ"ז
ביקור כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
אצל שר התורה פוסק הדור מרא דארעא קדישא
כ"ק מרן גאב"ד ירושלים שליט"א
בעל תשובות והנהגות
ד' לך לך תשפ"ז – בעת 'מסע הקודש לארה"ק'
גאב"ד ירושלים :אז זיי זאלן לערנען 'הלכה רבינו שליט"א :כ'בין דא אין ארץ ישראל ווייל
למעשה'א. כ'האב חתונה געמאכט אן אייניקל.
בנו הנ"ל :דער טאטע שליט"א האט נאך געקענט גאב"ד ירושלים :זאל זיין מיט הצלחה רבה! איר
רבי אלחנן ווסרמן זצ"לב. זאלט האבן הצלחה! איר זאלט זען נחת פון די
קינדער און אייניקלעך! מ'זאל דערלעבן אסאך
רבינו שליט"א :ס'שטייט דאך 'צדיק גוזר והקב"ה
שמחות! ס'זאל ווייטער גיין און ווייטער גיין!
מקיים' .דער רב דארף גוזר זיין אז ס'זאל בטל ווערן
די 'גזירת הגיוס'. רבינו שליט"א :כ'בעהט א ברכה אז כ'זאל האבן
אריכת ימים ושנים בצלילת הדעת.
גאב"ד ירושלים :אמן! דאז"ה ברכה והצלחה
וסייעתא דשמיא .איר זאלט קענען פירן עדת ה' .איר גאב"ד ירושלים :אריכת ימים ושנים בתורה
פירט שוין ,איר האט זוכה געווען ב"ה אז אסאך ועבודת ה' ומעשים טובים.
זענען זיך מסתופף בצלך .זאל נמשך ווערן די קשר רבינו שליט"א :כ'האב א חברותא שוין פינף און
ווייטער ,קשר המתקיים לדור דורות!
דרייסיג יאר הרה"ג ר' אשר מרגליות שליט"א אב"ד
בנו הנ"ל :דער רבי זאל וואונטשן דעם טאטן אהל משה ווינא ,וואס איז א שוועסטער'ס א זון.
שליט"א ,אז ער זאל אונז פירן אקעגן משיח'ן.
בנו הגאון רבי אשר :דער רבי לערנט פון אמעריקא
דאז"ה מיר אלע זאלן דערלעבן משיח צדקינו ביז ווינא ,מיט ר' אשר ,שרה'ס זון.
במהירה בימינו ,ובראשם דער רב זאל זיין געזונט און גאב"ד ירושלים :ב"ה ,ס'איזא גרויסע זכות.
שטארק!
רבינו שליט"א :כ'האב געהערט פון מיין פעטער
זיך מ'האט כח. יישר גאב"ד ירושלים: הרה"ג ר' פינחס בריסקמאן זצ"ל -חדב"ן ,ער האט
אנגעשטרענגט...
געלערנט אין 'ישיבת בראנאוויטש' ביי הגאון רבי
ושלח הגאב"ד את בנו ללוות את רבינו באומרו" :גיי אלחנן וואסערמאן זצ"ל ,איז געווען אמאל וואס
באגלייט" .ונפרדו לשלום. רבי אלחנן האט באמערקט ווי בחורים לערנען
__________________________ 'משנה ברורה' ,האט ער זיי פארגעהאלטן" :איר
זענט קראנק צו לערנען דעם שו"ע? דאס האט דער
א .בספר 'עובדות והנהגות' ממרן הגאב"ד שליט"א רב געמאכט פאר די בעלי בתים".
מובא :שמעתי מפי הגאון רבי אלחנן ווסרמן זצ"ל
הי"ד
חיי שרה תשפ"ז ד
ביקור כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
אצל כ"ק האדמו"ר מוויזניץ קיימישא שליט"א
ב' שופטים תשפ"ו
אלע מלמדים איינס נאכן אנדערן .זאגט ער" :אזוי? האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :כ'געדענק נאך די
כ'האב נישט געוואוסט" ...און פון דעמאלטס ווען זכרונות ווען מ'האט געלערנט אין סקווירא און די
כ'בין געקומען צו אים ,האט ער מיר גענומען די ערשטע זכרונות ווען מ'האט געלערנט אין תלמוד
האנט און געלייגט אזוי זיך אויפן הארץ און פלעגט תורה אין וויליאמסבורג.
מיר וואונטשן ...ער האט געהאט עפעס א
רבינו שליט"א :יא .כ'פלעג קומען צום טאטן דער
ספעציעלע חביבות פאר איינער וואס האט געלערנט
תורת מרדכי זצ"ל .כ'האב אים איינמאל געגעבן א
אין זיין מוסד...
זאג אז כ'בין א תלמיד פונעם רבי'ן ,פרעגט ער מיר:
האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :דעמאלטס איז ווי אזוי? ,זאג איך אים" :כ'האב געלערנט אין
געווען ...וויפיל קינדער איז שוין געווען דעמאלטס די וויזשניץ" און כ'האב אים אנגעהויבן אויסרעכענען
גאנצע מוסד ...אבער אויף יעדן איינעם האט ער
געהאט די דעת ...שפעטער ווען עס האט זיך בלעה"ר
____________________
______________________ שיהודי המחנך בניו שיגדלו חרדים העובדים
לפרנסתם וקובעים עתים לתורה' ,א פרומע
ב .רבי אלחנן היה נוסע כמעט כל שנה ללאנדאן באלעבאס' ,הרי היא מבטל מצות עשה דאורייתא
למגבית ישיבתו 'אהל תורה בראנוביץ' ,והיה מתארח ד'ושננתם לבניך' .דמצות 'ושננתם' הוא לדאוג לבנין
בבית הוריו הרב אשר שטערנבוך ז"ל ,באשר ידע שיהיו בקיאים בכל מקום בתורה ושיהיו תלמידי
ששם יכול לסמוך על כשרות המאכלים ועל התנהלות חכמים גדולים ,ומי שאינו מחנך כך ,הרי הוא מבטל
הבית עפ"י תורה .וכמו כן ידע שבביתם נזהרים מצות עשה דאורייתא.
מאיסור 'חדש' ,דבר שלא היה מצוי בימים ההם רח"ל.
והיה סועד עמהם גם בסעודות שבת. וכן מתאר שם באריכות גודל התקשרותו של הגאון
רבי אלחנן ווסרמן זצ"ל אל רבו מובהק ה'חפץ
רבי אשר התמסר לכבודו הרם של האי גאון וצדיק חיים' :הוא היה דבוק מאוד ברבו ה'חפץ חיים' ובכל
נשגב ושימש אותו בהכנעה ובמסירות נפלאה .מדי שאלה היה חוקר תמיד" ,מה החפץ חיים היה אומר
שנה בשנה היה רבי אשר סוגר את חנותו בכל במצב כזה" .מדי שנה היה עוזב את ישיבתו
התקופה שרבי אלחנן היה מגיע ללאנדאן והיה הולך בבראנוביץ במשך ימים הנוראים כדי להסתופף אצל
עמו יחד ללוותו בדרכו בשבילי שלא היו יודעים לו רבו בראדין .ואף החפץ חיים החשיב אותו מאוד,
ולהכיר לו נגידי עם ,כמו כן גם שפת האנגלית שלא וכשהכין החפץ חיים לנסוע לארץ ישראל שאלו
היתה מובנת ורבי אשר שימש לו כמתורגמן. אותו :רבי ,על מי נטשת הצאן? והשיב :נשאר
אף לאחר פטירתרת רבי אשר בשנת תרצ"ה המשיך אצלכם רבי אלחנן והוא יורה אתכם מה לעשות"...
רבי אלחנן לבא מפעם לפעם לביקורים בבית ומובא עוד שם ,מה שסיפר הגאב"ד שליט"א :זכרני
המשפחה בלונדון ,והיה מתנצל את ההזדמנות לקרב מילדותי שער"ש כד' אלול תרצ"ג הגיע לבית הורי
היתומים ולדבר על לבם דברי אמונה ובטחון והיה טלגרמה מרוסיא והיה מיועדת לרבי אלחנן ,ובו היה
בחוחנם על תלמודם. כתוב הידיעה המעציבה על הסתלקות רבו החפץ
בכל משך השנים לאחר הסתלקות אביו היה רבינו חיים .אמי ע"ה החליטה שלא לגלות לו בכדי שלא
ממלא מקומו של אביו ומשמש רבי אלחנן והיה להעציבו בשב"ק המשמשת ובא .אבל בלי לשבת
מתורגמן וזכה לללותו במסעיו השונות בלאנדאן עד כאשר יצא מביהכ"נ של יוצאי אשכנז בלאנדאן ראה
פרץ מלחמת עולם השני'. מודעה על הקיר אודות ההסתלקות.
באותו רגע ראיתי על פניו דאזיל סומקא ואתי
חיורא .אך מפני קדושת שבת התעשת מיד וחזר
ה חיי שרה תשפ"ז
לעצמו ובמשך כל השבת לא ראו עליו שום אותות
צער .אבל מיד במוצ"ש פרץ בבכי תמרורים שנמשך
רבינו שליט"א :כ'מיין צו זאגן ,אז אמאל איז דא א צעוואקסן ,האט ער שוין נישט געהאלטן חשבון...
רבי ,וואס דאווענט און זינגט וכו' ,אבער ער איז
ושאל :ווי לאנג האט מען געוואוינט אין סקווירא?
געזעצן ביים טיש מיט אזא ערענסקייט און נישט
געמאכט קיין באזונדערע תנועות וכדומה. רבינו שליט"א :מיין טאטע איז געווען דארטן פון
ל"ג בעומר תשכ"ג ביז נאך די הייליגע טעג תשכ"ה.
האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :ווי אזוי האט זיך
אנגעהויבן דעם טאטנ'ס שייכות קיין סקווירא? מיין מאמע ע"ה האט עס נישט געקענט
פארנעמען ...ס'איז געווען א שווערע זאך ,האט
רבינו שליט"א :מיין טאטע איז א תלמיד פונעם מען זיך אוועקגעצויגן.
קלויזענבורגער רב .דער קלויזענבורגער רב איז אים
האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :אין סקווירא ישיבה
געווען זיין טאטע מיט זיין מאמע .נאך די קריג איז
האט מען געלערנט?
מיין טאטע געווען זעכצן יאר אלט ,און דער
קלויזענבורגער רב האט אים געדינגען מלמדים נאך רבינו שליט"א :יא יא .אודאי .ביז דעם רבינ'ס
אין פערנוואלד ,ער האט אים חתונה געמאכט ,ער הסתלקות ,דעמאלט בין איך געפארן לערנען אין
האט אים געטראפן א פרנסה ,ער האט אים ממש ארץ ישראל .ווען מיין טאטע האט זיך
אלעס געטון .ממילא פלעגט מיין טאטע אלע יארן ארויסגעצויגן פון שטעטל ,איז ער זיך געגאנגען
דאווענען אין קלויזענבורג.
געזעגענען פונעם סקווירא רבי'ן ז"ל מיט די גאנצע
נאכדעם וואס דער קלויזענבורגער רב איז אוועק משפחה ,דער רבי האט מיר אזוי אנגעקוקט און ער
געפארן קיין ארץ ישראל ,האט מיין טאטע אנגעהויבן האט אנגעכאפט מיין האנט און געזאגט" :ער
צו דאווענען ביים סקווירא רבי'ן ז"ל אין בלייבט דא"...
וויליאמסבורג ,און דער סקווירא רבי האט אים האט מיין טאטע געפרעגט דעם רבי'ן ,ווי וועט ער
געבעטן אז ער זאל קומען וואוינען אין שטעטל .מיין
איינשטיין? האט דער רבי געזאגט :מ'וועט שאפן
טאטע האט געזאגט פאר'ן רבי'ן אז ער האט גרויס א הויז און ער וועט עסן פון די רעבעצינ'ס קאך...
חשק צו גיין ,אבער מיין מאמע איז שטארק מסופק כ'בין דעמאלט איינגעשטאנען ביי ר' מרדכי
ווייל זי האט געהאט אלע ברידערס און שוועסטערס שפירא ,וואס האט נאר געהאט יונגלעך ,אויף 4
האבן אלע געוואוינט אין וויליאמסבורג .האט דער דזעקסאן ביים אנהויב שטעטל .די רעביצין ע"ה
סקווירא רבי ז"ל געזאגט" ,אויב אזוי זאלט איר
האט רחמנות געהאט אויף מיר .און זי האט מיר
דינגען" .ער אוועקגעלייגט זיין אייגענע אינטערעסע געגעבן רשות אהיימצורופן פון א ספעציעלע
און ער האט געזאגט אז מ'זאל נישט קויפן נאר
טעלעפאן וואס האט געהאט א ' '212נומער...
דינגען .און אז מ'האט נאר געדינגען ,האט מען פלעגט זי זאגן צו מיר" :ווען דו ווילסט קענסטו
געקענט צוריקמופן קיין וויליאמסבורג. אהיימרופן" ...כ'האב גערופן פון ר' ישעי'ס טישל.
האדמו"ר מוויזניץ :טישן האט דער טאטע אויך האדמו"ר מוויזניץ :כ'געדענק נאך ווען מ'האט
מיטגעהאלטן ווען מ'איז געקומען קיין סקווירא?
געלערנט אין סקווירא ...די יארן לויפן אזוי...
רבינו שליט"א :כ'קען נישט וויסן ,קען זיין אז ער איז רבינו שליט"א :ביי מיר אין הארץ ליגט טיף
געגאנגען .מיר האט מען נישט מיטגענומען...
איינגעבאקן דעם אלטן סקווירא רבי'ן ז"ל .מיט
האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :דער סקווירא זיידע ז"ל גארנישט' ,באין אומר ואין דברים' ...די קדושה
איז שוין אוועקגעפארן צום שטעטל בשנת תשי"ז, האט פשוט מאיר געווען אויף אים!
אבער יעדע יאר איז ער געקומען צוויי מאל אויף האדמו"ר מוויזניץ :וואס הייסט 'גארנישט'? די
שבתים. 'זמירות' האט ער דאך געזאגט...
חיי שרה תשפ"ז ו
פון דעם .אבער דא ווען מ'איז געקומען זאגן אז דער רבינו שליט"א :יא ,כ'געדענק דאס .אמאל ווען
אויבערשטער גייט קומען אראפ זענען זיי יא כ'האב געדארפט גיין אין קעמפ ,איז דאך געווען אז
אוועקגעגאנגען ,כאטש ס'איז געווען לפני משהג. מ'האט געמוזט נעמען אזא זאך וואס האט געהייסן
א 'בוסטער-שאט' ,אנדערש האט מען נישט
רבינו שליט"א :ס'איז מיר איינגעפאלן ,אז מ'קען
אנגענומען אין קעמפ ,מ'האט געמוזט ברענגען א
זאגן ,אז זיי זענען נישט ארויס מיט'ן רוקן" .ויצאו
צעטל פון א דאקטער.
מלפני משה" .מיטן פנים צו משה ,נישט מיט'ן רוקן.
האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :גאנץ גוט ,יא... האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :יא ,ס'פלעגט וויי טון
א לאנגע צייט...
מ'געדענקט ווען דער אמרי חיים איז געווען אין
אמעריקא? רבינו שליט"א :כ'האב עס טאקע גענומען און כ'בין
געווארן זייער שוואך .מיין טאטע האט מיר געזאגט
רבינו שליט"א :יא ,פון שנת תשי"ח .כ'בין געווען
דעמאלט א קינד פון פינף יאר אלט .ס'איז געווען אז פאר מ'גייט אין קעמפ גייט מען זיך געזעגענען
פונעם רבי'ן .כ'האב געווארט אריינצוגיין צום רבי'ן
איינער וואס האט געהייסן ר' בנציון טאבאק ,ער איז
געווען א גרויסער שוויצער פאר די ישיבה ,און ער איז און ס'איז מיר געווארן טונקל פאר די אויגן ,כ'האב
קוים קוים געקענט זען ,כ'האב מירי זיער נישט גוט
געקומען צו מיין טאטן ,און געבעטן אז ער וויל איך
געשפירט .בקיצור ,א פלא פון א זאך ,מיין טאטע
זאל קומען צום טיש ...האט מיין טאטע געזאגט" :ער
האט גערעדט צו אים ,אבער ער האט א גאנצן צייט
איז נאך א קליין יונגל" ...האט ער געזאגט" :איך וועל
געקוקט אויף מיר .די רגע וואס כ'בין
נעמען אחריות" .איז ער טאקע געקומען און ער האט
מיר גענומען ,און ער האט מיר אהיים געטראגן. ארויסגעגאנגען פון דארטן איז אלעס נעלם
כ'געדענק אז כ'בין געשטאנען ביים טיש אפאר שעה געווארן כלא היה .כ'בין געווען געזונט און שטארק,
און אלע מיינע חברים זענען געווען קראנק א וואך
_________________ צייט...
ג .וזלש"ק :והענין ידוע כי הצדיקים נקראים אנפי האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :מ'מאכט דאס פאר א
שכינתא כמו שאיתא בזוה"ק (תרומה קס"ג ):לפי מופת הייסט עס...
שמאיר בהם אור השכינה כביכול ובפרט על משה
רבינו ע"ה שקרן עור פניו עד שנתיראו לגשת אליו. רבינו שליט"א :מעשה שהיה כך היה...
ונמצא תמיד כאשר היו ישראל עומדין לפני משה ודאי
שלא היה אחד מהם רוצה לצאת מאתו כל עוד שהיה האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :ס'קען זיין ווי די
יכול לעמוד אצלו ,כי מי ילך מהנאות מראות זיו גמרא (ברכות נח .ועוד) זאגט 'יהיב ביה עיניה
השכינה ,ואפילו בדורותינו אנו רואין אם אחד בא ונעשה גל של עצמות' ,איז מדה טובה מרובה ,אז
לקבל פני צדיק הדור אם היה יכול היה עומד לפניו כל יהיב ביה עיניה איז מען געזונט געווארן!
היום לא היה מתיגע כי זה ממש כראות פני אלהים
כביכול ,ומכל שכן אור פני משה .ואמנם כאשר אמר רבינו שליט"א :מ'דערציילט אויף איינע פון די
להם משה מעשה המשכן כי ה' יבוא לדור אתם בריש צדיקים וואס האט געזאגט אן אויסדרוק ,אז מען
גלי לעין כל בבית אשר יבנו לשמו ,וכאומרו להלן דארף נישט קוקן אויפן צדיק ,נאר דער צדיק דארף
(ויקרא ט ,ד) כי היום ה' נראה אליכם ונאמר (שם שם, דיר אנקוקן...
כ"ג) וירא כבוד ה' אל כל העם ,ויזכה כל אחד לראות
כבוד ה' ממש בהתגלות הרבה ,אז תיכף ויצאו כל עדת האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :דער באר מים חיים
בני ישראל מלפני משה כלומר מלעמוד לקבל ולראות זאגט אין פרשת ויקהל עה"פ 'ויצאו כל העם מלפני
פני משה שהם אנפי שכינתא כי עין בעין יראו בכבוד משה' ,אז געווענליך ווען מ'זיצט נעבן א צדיק קען
ה' אשר יהיה בבית הזה ,ותיכף יצאו ויבואו כל איש וגו' מען שטיין שעות און שעות און נהנה זיין ,אזוי
הביאו את נדבת ה' בכל לבב שיזכו להיות ה' בעצמו זאגט דער באר מים חיים ,מ'קען נישט אוועקגיין
ובכבודו נראה אליהם.
דער
חיי שרה תשפ"ז ז
פון די אמאליגע ישיבות ,אזוי איז מען געגאנגען. אבער כ'האב נישט געשפירט קיין שום מידקייט.
גאנצע ישיבות זענען אזוי געווען. ס'געווען אזא חיות דארטן! ווען דער אמרי חיים
רבינו שליט"א :כ'האב קודם געלערנט אין 'שארית האט געזונגען 'ברן יחד כוכבי בקר' האט שוין
הפליטה' ביי א מלמד ר' דוד האמענקלאפעער ע"ה. אנגעהויבן טאגן...
כ'האב געהאט א מורא'דיגן תכלית. האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :שנת תשי"ח איז ער
האדמו"ר מוויזניץ :אה ,א גוטע מלמד געווען ,ער דעמאלטס געווארן זיבעציג יאר .ס'איז געווען
האט נעבעך נישט געהאט קיין קינדער... דעמאלט א גרויסע מלוה מלכה.
רבינו שליט"א :די קומענדיגע יאר איז ער געווארן רבינו שליט"א :כ'געדענק אז ווען דער אמרי חיים
מלמד אין וויזניץ ,האט מיין טאטע געוואלט אז איז געקומען ,האט מען געהאנגען גרויסע
כ'זאל ווייטער לערנען ביי אים .והזכיר רבינו שליט"א פלאקאטן'ברוך הבא'' ,אור זרוע לצדיק' ,מ'האט
כמה מהמלמדים בת"ת וויזניץ. געמיינט אז משיח איז געקומען ...דעמאלטס איז
נישט געווען ווי היינט ,קיינער האט נישט געזען
האדמו"ר מוויזניץ :יעדער האט געהאט א קליינע אזעלכע גרויסע סיינס אינדרויסן...
דעסקל ...אה! זכרונות פון 'יארן' צוריק! מ'רעדט
שוין פון איבער 'זעכציג יאר' צוריק... קליינע א האדמו"ר מוויזניץ קיימישא:
וויליאמסבורג דעמאלטס געווען...
והזכיר רבינו שליט"א שמתחתן אי"ה שלשה נכדים
בחודשיים הקרובים בשעטומ"צ רבינו שליט"א :מענטשן געווען דארטן וואס זענען
געגאנגען מיט קורצע רעקלעך און סאמעטענע
האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :זאלט איר האבן אסאך היטן ...בנציון טאבאק איז אזוי געגאנגען .נאך די
נחת פון די קינדער און די אייניקלעך און חתונה קריג איז אזוי געווען.
מאכן בשעה טובה ומצלחת .ונפרדו לשלום.
האדמו"ר מוויזניץ קיימישא :מען זעהט די בילדער
שולחן הטהור
בכל ליל שב"ק
במשך שבתות החורף
בשעה9:45 :
בהיכל בית מדרשינו
ח חיי שרה תשפ"ז
ביקור כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
אצל כ"ק האדמו"ר משומרי אמונים שליט"א
על ישראל הדרתו בעיר בני ברק
ג' לך לך תשפ"ז -בעת 'מסע הקודש לארה"ק'
אסאך מאל מיטן זיידן ז"ל. האדמו"ר משומרי אמונים קידם את רבינו בברכת
ברוכים הבאים בפתח ביתו ,ושאל בשלומו של רבינו
רבינו שליט"א :יא ,יא .כ'בין זיך ב"ה זייער גוט
אויסגעקומען דא ...כ'האב דאך צוויי זון וואס האבן האדמו"ר משומרי אמונים' :הכל מעלין לארץ
דא געלערנט ,אייזיק מיט יאסלג .ס'איז אים געבליבן ישראל' .הכל מעלין ,איז טייטש 'שטייגן' ,אין ארץ
די יראת שמים אין די ביינער. ישראל דארף מען שטייגן ,א ענין פון מעלין בקודש
(יומא יב.):
דו געדענקסט נאך די חתונה פון ברוך פינחסד?
רבינו שליט"א :איידער דער באר מים חיים איז
האדמו"ר משומרי אמונים :יא ,כ'בין געווען
ארויפגעפארן קיין ארץ ישראל ,האט ער געטראפן
דעמאלט א בחור פון פופצן יאר...
א צפת'ער איד ,און האט אים געפרעגט וואס זאגט
רבינו שליט"א :מיין זון הרה"צ אבד"ק שליט"א מען אין ארץ ישראל? האט ער געזאגט' :וואס
האט זיך אויך גוט פארשטאנען מיט אייער זיידן הייסט? אין ארץ ישראל זענען די שטיינער פון
ז"ל... בריליאנטן' ,ער האט עס געזאגט מיט אזא תמימות.
האדמו"ר משומרי אמונים :ער האט גוט קונה שפעטער ווען דער באר מים חיים איז ארויף קיין
געווען ביים טאטן ...מיין זיידע ז"ל האט זייער ארץ ישראל ,האט ער געטראפן דעם איד און ער
שטארק הנאה געהאט צו שמועסן מיט אים ,די אלע האט אים געפרעגט פארוואס האסטו מיך
מושגים און די אלע זאכן... אויסגעפאפט? האט ער אים געענטפערט" :אז
מ'האט א זכיה קען מען זעהן'...
האדמו"ר כיבד רבינו לברך על הפירות
האדמו"ר משומרי אמונים :כ'האב געהאט א זכיה,
האדמו"ר משומרי אמונים :אויף 'פירות ארץ כ'האב אריינגעכאפט צו הערן תורה פון רבי'ן
ישראל' שטייט אין חסד לאברהם פונעם אזולאי, שליט"א ,סיי שבת ביינאכט און סיי יעצט ביים שבע
'מפני מה לא ניתנה מן בארץ ישראל' ,זאגט ער ווייל ברכות .ביי ביידע מאל האב איך געזען ווי דער עולם
פירות ארץ ישראל האט א קדושה פון די 'מן'ה. האט געדראשט און געלעכצט צו הערן נאך און נאך!
דער רבי קומט קיין ארץ ישראל און שפרייט אויס די
______________ אור ארום די גאנצע וועלט! ב"ה ,מ'קען מעורר זיין
אידן לתורה ולעבודה .ס'איז א גרויסע זאך.
ג .ה"ה הרה"צ אב"ד צמח דוד סקאליע שליט"א
והגה"צ אב"ד סקאליע בלומינגבערג שליט"א. הרב ברוך דוד -משב"ק :ס'איז געווען א גרויס כבוד
אז דער רבי האט זיך משתתף געווען ביים טיש.
ד .ה"ה הגה"צ אבד"ק שליט"א.
ה .וז"ל ב"חסד לאברהם" (מעין שלישי נהר כא) :הנה האדמו"ר משומרי אמונים :ס'איז ביי מיר א זכיה צו
יש להקשות למה בארץ ישראל יגרע ממנו המן קענען קומען צום רבי'ן שליט"א .כ'געדענק נאך ווי
הרוחני ,ויש לומר כי הטעם לזה הוא כי במדבר אין מיין זיידע הרה"ק בעל חוקי חיים משומרי אמונים
פירותיו כדאים לקבל את רוחניותה של הקדושה ,כי זצ"ל פלעגט זייער שטארק מכבד זיין דעם רבי'ן
אין גוף טמא נעשה כלי לקבל רוחניות הקדושה ,ועל שליט"א ווען מ'איז געקומען .מ'איז דאך געווען דא
חיי שרה תשפ"ז ט
_________________________ רבינו שליט"א :דער ב"ח זאגט (סי' ר"ח) אויפן נוסח
כן נתן להם הקדוש ברוך הוא המן מן השמים ,אמנם 'לאכול מפריה ולשבוע מטובה' ,אז פירות ארץ
פירות ארץ ישראל הם על ידי הקדושה ,ואותה ישראל האבן אין זיך א קדושה.1
הרוחניות שהיה ראוי אל המן נתלבש בפירות
הקדושים ההם ,ועל כן לא היה מן בארץ ישראל כי האדמו"ר משומרי אמונים :דער טאטע ז"ל האט
אם במדבר ,עכלש"ק. געזאגט אויף דעם ,די גמרא (סוטה יד ).זאגט' ,מפני
מה ביקש משה ליכנס לארץ ,וכי לאכול מפירה הוא
וכ"כ בס' חת"ס עה"ת (פר' בהר) וז"ל :יש לדקדק
דהוי ליה להתחיל "שש שנים תזרע ובשנה השביעית
צריך?' לכאורה איז עס דען עפעס א הוא אמינא אז
תשבות" ועוד יש לדקדק הכא קאמר "שבת לד'" משה רבינו זאל וועלן אריינגיין אין ארץ ישראל
ובשנה השביעית "שבת שבתון יהיה לארץ" .ויש צוליב עסן די פירות? דער ערבי נחל ברענגט פון א
לומר דבישר לישראל כי מיד בבואם לארץ ישראל לא מדרש אז נאך די ארבעים יום וואס משה רבינו איז
תוסיף הארץ תת כוחה הגשמית להם ,כי אם שפעת געווען אין הימל האט ער שוין קיינמאל נישט מער
אלוה ממעל היא תושפע על הארץ ,להוציא צמחה געגעסן און געטרינקען.
כעין מן שבמדבר ,ועל כן אמר ובשרם שמיד בבואם
אל הארץ תשבות הארץ שבת לד' ,כי לא תוסיף תת נאר חז"ל זאגן (ירושלמי פאה פ"ב ה"ב) 'אפילו מה
כוחה הגשמי כמו עד עתה ,אלא כל השש שנים יהיה שתלמיד ותיק עתיד לחדש נאמר לו למשה בסיני',
כל פריה קודש חלק אלוה ממעל ,ובשנה השביעית און די מדרש זאגט (בראשית רבה טו ,ד) עה"פ
יהיה שבת שבתון כפל ,יהיה שבת גם לאותו השבתון, (בראשית ב ,יב) 'וזהב הארץ ההוא טוב' ,אין תורה
עיי"ש.
כתורת ארץ ישראל ,און ס'זעהט אויס אז צוליב די
ניתן לשמוע שיעורים נפלאים מדי יום ביומו
ע"י הרה"ג ר' ברוך דוד קאלאדני שליט"א
משב"ק כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
ומרביץ תורה בקהלתינו הק'
שיעור בגפ"ת
במסגרת 'עמוד יומי' שע"י ארגון 'דרשו'
שיעור הלכה
במסגרת 'עמוד יומי' שע"י ארגון 'כהלכתו'
שיעור בספה"ק מאור עינים
במסגרת 'מפעל מעיינות החסידות'
שיעור בספר 'מצות המלך'
במסגרת 'מפעל מצות יומי'
מערכת 'קול סקאליע'
585 – 280 – 2805 #6
י חיי שרה תשפ"ז
ה' פון אכילה און שתיה ,וואס דאס האט ער נישט תורת ארץ ישראל האט מען געמוזט עסן מן ,אזוי
געהאטז. ווי דער אר"י הק' האט געגעסן יעדן טאג פון פירות
____________________ ארץ ישראל ,כדי צו משיג זיין .ממילא דאס פרעגט
די גמרא' ,וכי לאכול מפריה הוא צריך או לשבוע
מקדושת השכינה השוכנת בארץ ,ולכן הזהיר הכתוב מטובה הוא צריך'' ,מטובה' מיינט מען תורת ארץ
'שלא יטמא את הארץ אשר אני שוכן בתוכה', ישראל (כמו שדרשו עה"פ "וזהב הארץ ההוא
ואם תטמא את הארץ נמשכת הטומאה גם בפירותיה
היונקים ממנה ,ועתה באכלם פירות היונקים טוב") ,און ער האט דאך געוואוסט אלעס ,איז וועגן
מטומאת הארץ נסתלקה השכינה וכו' ,וע"כ ניחא וואס האט ער געוואלט אריבער קומען קיין ארץ
שמכניסין בברכה זו 'ונאכל מפריה ונשבע מטובה' ,כי ישראל? וועגן משיג זיין תורת ארץ ישראל דורך
באכלת פירותיה אנו ניזונין מקדושת השכינה עסן די פירות? ...דאס פרעגט די גמרא :ער האט
ומטהרתה ונשבע מטובתה. דאך שוין געוואוסט אלעס ,אויב אזוי האט ער
ז .עי' בס' מהר"א (עמ' רט"ז) וז"ל :הרה"ק רבי אהרן נישט געדארפט אריבער קומען!
מטשערנאביל זצוק"ל היה בעל מספר גדול ,יום אחד רבינו :די ספרים טייטשן (דברים ט ,ט) 'לחם לא
אחרי התפילה עמד הרה"ק עם איזה אנשים וסיפר
להם סיפורי צדיקים ,עברו שעות הרבה והוא ממשיך אכלתי' ,וואס האט זיך משה רבינו אפגערעדט
לספר ,כה עבר זמן אכילת פת שחרית וגם זמן ארוחת מיט דעם? נאר אז ס'האט אים געפעלט די עבודת
הצהרים ,ואף אחת מהנוכחים לא הרגיש צורך לאכול
ולא היו רעבים כלל ,פתח אחד ושאל :מהו הרבותא __________________
שמשה רבינו ע"ה אמר לחם לא אכלתי ומים לא
ו .עיי"ש בב"ח שכתב על מה שכתב הטור שאין
שתיתי ,הנה הרבי מספר לנו סיפורים ואין אנו
לומר 'ונאכל מפריה ונשבע מטובה' ,כי אין לחמוד
מרגישים כלל שיש צורך לאכול או לשתות .ענה
הארץ בשביל פריה ,אלא לקיים המצוות התלויות
הרה"ק להאברך ,טועה אתה ,משה רבינו ע"ה לא
בה ,ועל זה כתב הב"ח כי קדושת הארץ נשפעת
נתכוין להתפאר בזה שלא אכל ולא שתה ,אדרבה
מקדושת הארץ העליונה ,וגם פירותיה יונקים
ברכת מזל טוב לאנ"ש
ר' אשר בערקאוויטש הי"ו
ובנו ר' משה אהרן בערקאוויטש הי"ו
לרגל שמחת הולדת הבן\נכד ני"ו למז"ט
ר' אברהם יעקב פריינד הי"ו
ובנו ר' שלמה זלמן פריינד הי"ו
לרגל שמחת הולדת הבת\נכדה תחי' למז"ט
ר' אברהם יהושע בראדי הי"ו
ובנו הבחור יצחק ני"ו
לרגל שמחת הבר מצוה למז"ט
החתן פינחס פאפער הי"ו
לרגל שמחת נישואיו למז"ט בשעטומ"צ
חיי שרה תשפ"ז יא
זאל מען שוין אנגעקומען צו שמחם בבנין שלם, דאס איז דאך געווען ביי אברהם אבינו ,וואס פאר די
מ'זאל שוין קומען צו בנין בית המקדש. סעודה שטייט (בראשית יח ,ב) והנה שלשה אנשים
נצבים עליו ,און נאכדעם שטייט והוא עומד עליהםח.
רבינו שליט"א :אמן כן יהי רצון .ס'זאל זיין ועינינו
ער האט זיי אויפגעוויזן דאס איז געווען טאקע די
תראינה ,ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים.
כוונה פון דעם עסן -אז וויבאלד זיי האבן דא
האדמו"ר משומרי אמונים :דער זיידע ז"ל פלעגט געגעסן האבן זיי זיך אויסגעלערנט א נייע עבודה ,אז
אלעמאל זאגן :מיט די גופים... גדולה הכנסת אורחים יותר מקבלת פני השכינה
רבינו שליט"א :ס'ווערט געברענגט אין ראשונים אז (שבת קכז .).און זיי האבן עס מקיים געווען מיט
די וואס האבן מצפה געווען לישועה ,אפילו זיי האבן דעם וואס זיי האבן אונז געלאזט באקומען דעם מן,
עס נישט דערלעבט ,אבער וויבאלד זיי האבן מצפה מיט דעם האבן זיי מקיים געווען דעם הכנסת
געווען ,וועלן זיי אויפשטיין פאר ביאת המשיח .אין אורחים ,ממילא האבן זיי נישט מקטרג געווען אויפן
טאג וואס משיח וועט קומען ,וועלן זיי אויפשטיין מן.
און קענען מקבל זיין פנים .כדי שלא יקפח שכרם. און דאס וואס די מלאכים האבן נישט מקטרג געווען
האדמו"ר משומרי אמונים :מיין זיידע מעודו איז ער אויפן שבת ,איז ווייל דער אויבערשטער האט עס
געווען פארנומען מיט איין זאך :מיט משיח .ער האט באהאלטן פון זיי ,אזוי ווי די מכילתא זאגט (פ' כי
געלעבט מיט דעם! תשא עה"פ ויאמר ד' אל משה אך את שבתותי
תשמורו) ,אז שבת האט מען באקומען לא על ידי
רבינו שליט"א :יא ,יא .ער פלעגט אלעמאל זיין מלאך ולא על ידי שליח ,נאר לך והודיעם ,ווייל
פארנומען צו טרעפן רמזים אין ספרים וועגן ביאת מ'האט מורא געהאט אז זיי וועלן געוואר ווערן ,און
המשיח ,אז דא שטייט און דארט שטייט ...ער מה-דאך אויף די תורה -ובפרט אויף די נשמת
פלעגט כסדר איבערזאגן פון 'ישועות משיחו' פונעם התורה -האט זיך איבערגעקערט די וועלט ,איז
'אברבנאל' ,וואס איז פארנומען מיט רמזים איבער אוודאי אויף שבת ,אז די מלאכים וואלטן נישט
משיח .זדא"ה בקרוב בימינו! דאז"ה מ'זאל זיך געלאזט ,איז וועגן דעם איז עס געגעבן געווארן
שטענדיג טרעפן מתוך שמחה .כל טוב ,בשורות באהאלטענערהייט.
טובות ,א גוטע נאכט .ונפרדו לשלום.
האדמו"ר משומרי אמונים מזג כוס באומרו :מיין
זיידע ז"ל האט זייער מקפיד געווען אויף א 'כוס
______________________ מלא' ...בכלל ווען ער פלעגט מאכן א ברכה' ,מלא
ברכת השם' ...ער האט זיך געהאט זיינע זאכן...
הצטער צער רב על שכל אותם המאכלים והמשקאות
שלא אכל ולא שתה באותם הימים שהיה בשמים ,לא רבינו שליט"א :הנותן בעין יפה נותן (בב"ב עא.).
קיבלו את תיקונם ולא העלה אותם לשורשם.
והמשיך לספר שהרה"ק הרבי ר' מיכל מזלאטשוב רבינו שליט"א שתה לחיים
זי"ע נחלה מחמת שלא אכל גבינה ,והמאכל קיטרג רבינו שליט"א :דער אייבערשטער זאל העלפן אז
עליו ,עיי"ש הסיפור באריכות.
ס'זאל נתרבה ווערן תלמידים הגונים ,אנשים
ח .בייטב פנים (מאמר דורש טוב אות כו) כתב לפרש ישרים ,וואס זאלן זיין עכטע מקבלים .און ס'זאל
הכתוב והוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו, וואקסן און וואקסן ,און נישט אויפהערן צו וואקסן.
שאברהם היה במעלה ובמדריגה יותר מן המלאכים,
שלא יכלו לעבוד את השי"ת באכילה ושתיה ,ומצינו האדמו"ר משומרי אמונים :ס'שטייט אין זוה"ק
(גיטין כב ):הכל כשרין לכתוב את הגט אפילו חרש (במדבר) אז ווען מ'איז מברך איז המברך מתברך -
ששוטה וקטן וכו' ,והוא שהיה גדול עומד על גביו, תיכף מברכים אותו מן השמים .דאז"ה די
ולכן והוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו ,עכ"ד. קומענדיגע נסיעה זאל שוין זיין מיט משיח .בקרוב
יב חיי שרה תשפ"ז
יג חיי שרה תשפ"ז
~ מוצש"ק חיי שרה תשפ"ה ~
טו חיי שרה תשפ"ז
המשפט של הרבי רבי מענדעלע מרימינוב
כ'האב אמאל פון רבי יאנקעלע מפשעווארסק זצ"ל ,אז הרה"ק דער רבי רבי מענדעלע מרימינאוו
זי"ע האט קודם געוואוינט קודם אין שטאט פריסטיק ,א שטאט אין גאליציע און שפעטער האט ער
זיך געצויגן קיין רימינוב .ווען ער איז געקומען וואוינען קיין רימאנאוו ,איז געווען שפעט נאכמיטאג
און די ערשטע נאכט האט מען נאכנישט געהאט מסדר געווען אן אייגענע מנין וכדומה ,איז ער
געגאנגען מיט'ן גבאי צו דאווענען אינעם גרויסן שטאטישן שוהל.
פארנט פון די גרויסע שוהל איז געשטאנען דארט ביי די טרעפ ,די ווייב פונעם ראש הקהל .זי איז
נישט געווען אנגעטוהן אזוי ווי די נשים הצניעום [היינט וואלט עס געהייסן צניעות ,]...האט דער רבי
ר' מענדעלע געזאגט פאר דעם גבאי זיינעם" :גיי זאג פאר די אידענע אז זי איז א 'חצופה' און זי זאל
שוין אוועקגיין פון דארטן".
דער גבאי האט דאך יא געוואוסט ווער זי איז ,זי איז דאך דעם ראש הקהל'ס ווייב ,האט ער נישט
געוואלט טשעפענען מיט איר און ער האט נישט געוואלט גיין .פרעגט אים דער רבי ר' מענדעלע:
"פארוואס גייסטו נישט?" זאגט ער" :אונז זענען נייע מענטשן אין שטאט ,און דער ראש הקהלה וועט
נאך זאגן ווי אין סדום' :האחד בא לגור וישפוט שפוט?' כ'האב מורא" ...זאגט ער" :טאמער גייסטו
נישט וועל איך מאכן פון דיר אש און פארעך!"
האט ער זיך דערשראקן ,ער האט געוואוסט אז מיט'ן רבי'ן ר' מענדעלע שפילט מען זיך נישט .איז
ער צוגעגאנגען צו איר און ער זאגט איר שיינערהייט" :זאלט איר מוחל זיין ,ס'האט נישט מיט מיר,
איך בין נאר א שמש ביים רבי'ן ,און דער רבי האט מיר געהייסן זאגן אזוי און אזוי און אזוי" ...זי איז
געווארן זייער אין כעס פון דעם .איז זי געגאנגען ,זי האט אריינגעגעבן אין דעם בית המשפט א
קלאגע ,אויף רבי ר' מענדעלע ,אז ער האט געשיקט זיין שמש אז ער זאל איר מבזה זיין.
ס'איז אנגעקומען אויף די פאסט א צעטיל ,אז מ'דארף גיין אין געריכט .שוין ,האט דער גבאי געגעבן
צו פארשטיין פאר רבי ר' מענדעלע ,אז דא איז נישט קיין חכמות :אויב מ'גייט נישט ,ווער ווייסט וואס
זיי קענען אפסק'ענען ...זיי קענען אפסק'ענען תפיסה אויך ,אדער קענען זיי שיקן פאליציי און
איינזעצן ווייל מ'איז נישט געקומען און ס'וועט זיין א גרויסע חילול השם .אבער דער רבי ר'
מענדעלע האט זיך נישט וואוסענדיג געמאכט .זאגט ער "ס'איז איר געקומען ,זי האט דאס ערליך
פארדינט!" ...שוין ,וואס קען ער מאכן מיט אים?...
ס'איז דורכגעגאנגען אפאר וואכן ,און ס'איז געווארן נאנטער און נאנטער צו דער צייט וואס מ'דארף
גיין ,האט ער געבעטן דעם רבי'ן אפשר זאל מען נעמען אן אדוואקאט און שיקן דארט .זאגט רבי
מענדעלע" :וואס אדוואקאט? ווען אדוואקאט? איך בין גערעכט!" ...זאגט דער גבאי" :רבי ,אין בית
המשפט וועט איר נישט זיין גערעכט" ...זאגט ער" :אז איך בין גערעכט ,וועל איך אין בית המשפט
אויך זיין גערעכט!" ...שוין .ער איז געווען אויסער זיך ,ער האט נישט געוואוסט וואס צו טון...
די נאכט פאר'ן משפט רופט אים אריין דער רבי ר' מענדעלע נאך מעריב ,און ער זאגט אים" :מארגן
זאלסטו קומען גאנץ פרי ,ווייל איך דארף גיין אין בית המשפט" .אזוי האט דער רבי ר' מענדעלע
געדאוונט שפעט .אוי ,דער גבאי האט זיך אזוי געפרייט ,ער האט נישט גע'חלומ'ט אז דער רבי וועט
גיין אין בית המשפט ...דער בית המשפט איז געווען אין יאריסלאוו וואס איז געווען א גרעסערע
שטאט און ס'האט געדויערט א שטיק צייט אהינצופארן מיט א פערד און וואגן .אמאליגע צייטן איז
נישט געווען קיין בית המשפט אין יעדע שטעטל ,נאר אין א גרויסע שטאט איז געווען א געריכט הויז
חיי שרה תשפ"ז טז
און אלע שטעטעלעך ארום זענען אהינגעקומען.
דער רבי ר' מענדעלע האט זיך טאקע געשטעלט דאווענען גאר פרי כותיקין ,און ער האט זיך
גענומען דאווענען און דאווענען מיט התלהבות .בקיצור ,דער גבאי זעהט אז ס'ווערט שפעט ,האט
ער פרובירט צו רוקן ,זיך דרייען דא און דארט אז דער רבי זאל אים זען ,אבער גארנישט ...בקיצור,
דער משפט האט געדארפט זיין ,לאמיר זאגן ,עלף אזייגער ,און עלף אזייגער האט ער געהאלטן
אינמיטן שמונה עשרה ...שוין ,וואס זאל ער טון? נאכ'ן דאווענען האט ער שוין אויפגעהערט צו
מוטשען אים ,ער האט שוין געוואוסט אז אלעס איז שוין פארפאלן סיי ווי ,און וואס עס וועט זיין,
וועט זיין.
למעשה איז די אידענע טאקע געגאנגען אין בית המשפט יענעם טאג ,און ווען זי איז צוריקגעקומען
שפעט פארנאכטס ,האט זי פארציילט פאר די גאנצע שטאט" :דער רבי מאכט זיך פאר אזא כאניאק,
כאילו ער ווייסט נישט וואס טוט זיך אויף דער וועלט ...ער איז אזא חברה מאן! איר האט אים
געדארפט זען ,ער איז אנגעקומען אין געריכט אזוי שיין אנגעטון ,ער האט געמאכט אזא רושם אויפ'ן
שופט ,און ער האט גערעדט אזא הויך דויטש[ ,גראדע איז דער רבי רבי מענדלע געקומען פון
דייטשלאנד] און ער האט אזוי באאיינדרוקט דעם שופט ,אז דער שופט האט אים געגעבן
גערעכט!" ...יא ,ער האט זיך געגרייט א נאכט פריער ,ער גייט אין בית המשפט...
מעשה פלא עם הרה"ק רבי נחמן מהאראדענקא
די מעשה וואס כ'וועל יעצט דערציילן ,האב איך געהערט פונעם זיידן ז"ל ,וואס האט דאס געהאט
מקובל .כ'האב דערציילט די מעשה פאר'ן לעלוב'ער רבי'ן רבי משה מרדכי זצ"ל ,האט ער מיר
געהייסן אז כ'זאל איבערחזר'ן די מעשה 'דריי מאל'! ער האט זיך נישט געקענט בארוהיגן ...מ'דארף
זיין א מבין אויף אזא מעשה ...איך ווייס ,די היינטיגע וועלט...
דער בעל שם טוב הקדוש האט געהאט א מנהג ,אז מ'פלעגט קומען צו אים פרעגן פארשידענע
בקשות ,עצות וכדומה אין עבודת השם אדער אין אנדערע ענינים ,האט ער אמאל געקענט זאגן פאר
א בעל הבית" :כ'קען דיר נישט יעצט ענטפערן ,זאלסט קומען צו מיר נאכ'ן דאווענען" .יעדן טאג
האט ער געהאט א קביעות ,אז ער האט זיך אוועקגעשטעלט נאכ'ן דאווענען ,און ער האט אנגעהויבן
דערציילן מעשיות פליאות ,די מעשיות זענען געווען שלא היו ולא נבראו ,סתם סיפורי מעשיות.
אבער אין די מעשה וואס ער פלעגט דערציילן ,פלעגט ער אריינלייגן די תשובה וואס מ'האט
געדארפט הערן ,און ווען ער האט געזען אז איינער כאפט נישט אז ער מיינט אים ,האט ער עס
איבערגע'חזר'ט נאך אפאר מאל ,און געקוקט אויף יענעם ,און דעמאלטס האט יענער פארשטאנען
וואס ער האט צו טון ,אלעס פון די מעשיות וואס דער בעל שם האט דערציילט.
איז געווען ,ווען ס'האט זיך גערעש'ט אין די וועלט מיט'ן בעל שם טוב ,מיט די אלע מופתים ,ער איז
דאך ארומגעפארן איבעראל אין אוקריינא ,משרה געווען אמונה ביי אידישע קינדער ,און ס'איז דאך
געווען א גרויסע התנגדות אויך .האט מען געבעטן ,רבי נחמן הארדענקער ,נאך איידער ער איז
געווען א תלמיד פונעם בעל שם טוב ,איז געווען א גרויסער מקובל ,א אדם גדול מאד ,האט מען אים
געבעטן אז ער זאל פאלן 'נפילת אפים' ,ער האט געהאט דעם מדריגה אז ער האט געקענט
אוועקלייגן רשעים ,מסיתים ומדיחים .ווי די גמרא ברענגט (בב"מ נט ):די מעשה פון רבן גמליאל'ס
שוועסטער וואס האט נישט געלאזט רבי אליעזר'ן פאלן נפילת אפים ,ווייל זי האט מורא געהאט.
נו ,ער איז געפאלן נפילת אפים ,ער האט אינזין געהאט די כוונות וואס ער האט אינזין געהאט ,און
מ'האט זיך אינטערסירט שפעטער ,אבער קיינער האט נישט געוואוסט צו זאגן אזא זאך אז דער בעל
געפאלן נפילת יזאפים, שם טוב איז אוועק ,ווייל יעדער וואלט געוואוסט ...דעמאלט ווען רבי נחמןחייאיז
שרה תשפ"ז
האט דער בעל שם טוב געזאגט פאר די תלמידים" :ר' נחמן האראדענקער לויפט מיר נאך יעדן טאג
נו ,ער איז געפאלן נפילת אפים ,ער האט אינזין געהאט די כוונות וואס ער האט אינזין געהאט ,און
מ'האט זיך אינטערסירט שפעטער ,אבער קיינער האט נישט געוואוסט צו זאגן אזא זאך אז דער בעל
שם טוב איז אוועק ,ווייל יעדער וואלט געוואוסט ...דעמאלט ווען רבי נחמן איז געפאלן נפילת אפים,
האט דער בעל שם טוב געזאגט פאר די תלמידים" :ר' נחמן האראדענקער לויפט מיר נאך יעדן טאג
ביים דאווענען ,און ער וויל לייגן א האנט אויף מיר ,אבער ער קען נישט אנקומען דארט וואו יעך בין,
דארט קען ער נישט צוקומען".
זענען זיי געקומען צו אים פרעגן" :מה זאת? וואס הייסט? דער רבי האט שוין אפאר מאל
אוועקגעלייגט אזעלכע פון כת ש"ץ וכדומה און פארוואס דא געךונגט עס נישט?!" ...האט ער
געזאגט אז ס'איז דא קדושה און ס'איז דא סטרא אחרא .טאמער אין די סטרא אחרא איז ער גרעסער
פון מיר ווי איך אין די קדושה ,קען איך אים גארנישט טון .האט מען אים געזאגט :נו ,וואס איז די
עצה? זאגט ער :ווען איך וואלט געוואוסט וויאזוי ער זעט אויס ,איך וואלט אים איינמאל געזען און
איך וואלט מיך מצייר געווען זיין צורה ,דעמאלטס וואלט איך אים געקענט מעביר זיין.
האט מען אים גענומען א גבאי מיט א פיינעם באקוועמע וואגן ,מיט גוטע פערד ,און מ'האט אים
געבעטן ברחמים ,מ'דארף מציל זיין כלל ישראל פון אזא מין מכשול און מ'דארף אים אוועקלייגן און
ער האט זיך דאס אונטערגענומען .ער איז אנגעקומען קיין מעזבוזש ,איז געווען פארטאגס ,און דער
בעל שם טוב האט געהאלטן אינמיטן דאווענען .און ר' נחמן האט נישט געוואלט סיי ווי צופיל קוקן,
ווייל אסור להסתכל בדמות אדם ,---האט ער געקלערט ער וועט צוגיין דארטן ער וועט זיך געבן
א בייג איבער אויף א מ ינוט און זען ווי ער זעט אויס ,און נאכדעם וועט ער גיין דאווענען ערגעץ .אזוי
האט ער טאקע געטון .ער איז געפאלן נפילת אפים און האט זיך מצייר געווען די צורה פונעם בעל
שם טוב.
אינדערפרי האט ער זיך אינטערעסירט אין שטאט צו עפעס דא נייעס דא אין שטאט .זאגט מען אים:
הא? "וואספארא נייעס?" האט ער פארשטאנען אז ס'איז נישט געלונגען ...האט ער געטראכט אפשר
האט ער נישט גענוג גוט געקוקט .דעם קומענדיגן טאג איז ער אנגעקומען אין בית המדרש.
דעמאלטס ווען ער האט געקוקט דאס ערשטע מאל האט דער בעל שם טוב געהאלטן אינמיטן
שמונה עשרה און ער האט אפילו נישט מרגיש געווען אז איינער קוקט אים אן .אבער דאס מאל איז
ער שוין געשטאנען נאכ'ן דאווענען ,און דער בעל שם טוב האט געשמועסט מיט'ן עולם ,און
דערציילט סיפורים.
האט רבי נחמן גענומען דרייסט[ ,דרייסט מיינט קוראזש] ,ער איז צוגעגאנגען און ער זאגט אים:
"ישראל ,כ'האב בקבלה אז אין די סטרא אחרא איז דא אלעסדינג וואס איז דא אין די סטרא דקדושה,
נאר ס'איז נישט אמת .חוץ א יודע מחשבות ,מחשבה איז אין אצילות ,און דארטן 'לא יגורך רע' ,איז
איינער וואס איז א יודע מחשבות ,דער איז זיכער פון די קדושה" .זאגט ער" :ישראל ,איך הער אז דו
ביסט א יודע מחשבות ,ס'איז אמת?" האט אים דער בעל שם טוב געזאגט" :נו ,זאל מיר דער רבי
פרואוון"...
הכלל ,ער האט זיך אוועקגעשטעלט און ער האט אנגעהויבן טראכטן מחשבות .דער בעל שם טוב
האט באלד אנגעהויבן זאגן זאכן ,ס'איז נישט געווען קיין טבע אנושי .מחשבות פליען דאך אזוי שנעל
אדורך ,און ער האט אנגעהויבן רעדן ,קיינער האט נישט פארשטאנען וואס דער בעל שם טוב זאגט,
אבער רבי נחמן האט יא פארשטאנען .ממש יעדעס ווארט וואס ער האט געזאגט ,יעדעס רפרוף
מחשבה וואס ער האט נאר געטראכט ,האט ער אים גלייך געזאגט.
חיי שרה תשפ"ז יח
ווען ער האט דאס געזען ,האט ער געזאגט" :אוי ,אויב ער איז א יודע מחשבות און ער איז אין די
קדושה איז ער דאך אסאך אסאך גרעסער פון מיר!" ...אזוי שטייענדיג דארט ,האט זיך
איבערגעדרייט די יוצרות .דער בעל שם טוב האט אים גערופן 'נחמן' ,און ער האט גערופן דעם בעל
שם טוב 'רבי'.
שוין .ער האט אוועקגעשיקט זיין שמש מיט'ן וואגן" :פאר אהיים צוריק ,איך בלייב דא ,איך דארף
נאך דא זיין" .שוין ,ער איז אהיימגעקומען און מען זעט אז ער איז אנגעקומען אן ר' נחמנ'ען .רבי
נחמן האט געהאט א ברודער אין האראדענקא ,ער האט געהייסן ר' דוד ,א גאון עולם ,אבער ער האט
נישט געקענט קיין פנימיות התורה .האט ער אנגעהויבן טראכטן ,האט ער געפרעגט דעם שמש:
"וואס איז געשען?" זאגט ער" :ער איז דארט געבליבן" ".געבליבן?!" כאפט ער זיך אן" :רבונו של
עולם ,מיין ברודער? מיין ברודער איז אריינגעכאפט געווארן אין יענעם כת?!" ער האט זיך נישט
געקענט בארוהיגן .ער וואלט דאס קיינמאל נישט געגלייבט אויף זיין ברודער אזא מין זאך.
שוין ,בקיצור ,מ'האט געזען ער קומט נישט אהיים ,איז ער געפארן אים אויפזוכן ,ארויסשלעפן פון
דארטן .ער איז אנגעקומען קיין מעזיבוזש .איז פונקט דעמאלטס געשטאנען דער בעל שם טוב
נאכ'ן דאווענען כדרכו בקודש און ער האט דערציילט סיפורי מעשיות .די תלמידים זענען געווען
דארטן און מ'האט אויסגעהערט .אינמיטן ,דער בעל שם טוב האט געהאט א גרויסע פייקע ציבעך,
און ער רופט זיך אן" :נחמן ,ברענג מיר א פייער" .איז רבי נחמן שנעל געלאפן.
בינו לבינו האט דער בעל שם טוב געווארפן דעם קאפ אויף צוריק ,און ער האט געמאכט עליית
נשמה .עליית נשמה ,האט מען געוואוסט ,ס'קען דויערן א רגע ,ס'קען דויערן צען מינוט ,ס'קען
דויערן צוויי שעה .און אז דער רבי וועט זיך אויפכאפן ,און ער וועט נאכנישט האבן געברענגט די
פייער ,און ער וועט נאכאמאל דארפן בעטן איז דאך נישט קיין דרך ארץ ,האט ער געכאפט אזעלכע
האלץ קוילן פונעם פייער ,און ער האט דאס געווארפן פון איין האנט צום צווייטן ,ווייל ס'האט דאך
געברענט ,און ער האט געבלאזן דערויף ס'זאל זיך נישט אויסלעשן ,ער האט זיך אזוי פארברענט
ביידע הענט ,און דער ברודער ר' דוד קוקט דאס אן...
אפאר רגעים שפעטער ,איז דער בעל שם טוב אויפגעשטאנען און ער האט אריינגעלייגט דעם
פאקע ציבעך אין פייער און עס אפגעברענט .נאך די מעשה זאגט אים דער ברודער ר' דוד :זאג נאר
נחמן ,וואס איז מיט דיר געשען? ביסט לא עלינו?!" ...זאגט אים רבי נחמן" :דו זעסט נישט? דו זעסט
נישט פאר וועם דו שטייסט דא?" זאגט ער" :איך זע ...איך כאפ נישט בכלל קיין התפעלות פון אים!"...
זאגט אים רבי נחמן" :דו זעסט נישט וואס איך זע! דו פארשטייסט מיך נישט ,דו וועסט מיך קיינמאל
נישט פארשטיין ,ווייל דו וועסט נישט קיינמאל זען וואס איך זע!"
פרעגט ער אים :פארוואס קען איך נישט זען וואס דו זעסט?" זאגט ער" :דיר געטרויט מען נישט.
ווען דו וואלסט געקענט זען וואס איך זעה – האט ער געזאגט זייער א שווערע אויסדרוק – "וואלסט
דיך טועה געווען אין שתי רשויות ,אזוי ווי דער מלאך מט"ט וואס יענער האט געמיינט ,אלישע האט
געמיינט אז דאס איז כביכול!"...
כ'דערצייל נישט געווענליך די מעשה אזוי בפרסום .מענטשן קענען נישט דערהייבן אזעלכע
דיבורים .אבער דער לעלוב'ער רבי איז ממש ארויס פון די כלים ווען ער האט עס געהערט .זאגט ער,
דערציילט מיר נאכאמאל די מעשה .כ'האב אים פארציילט מיט אלע פיטשיווקעס .נאכדעם בעט
ער" ,נאך איינמאל זייט מוחל" ...דריי מאל האט ער מיר געהייסן איבערדערציילן די מעשה .די מעשה
האט דער זיידע געהאט בקבלה.
יט חיי שרה תשפ"ז
סיפורי קבלה מרבוה"ק לבית יאמפאלי -מעזיבוזש
דעם זיידנ'ס קבלה קיין מעזיבוזש איז זייער נאנט .ער האט נאך געקענט זיין זיידן הרה"ק רבי
אליעזר חיים מיאמפאלי ,וואס האט געקענט א וועלט מיט מעשיות .רבי אליעזר חיים איז געווען א
זון פון רבי ברוך יאמפאלא ,בן חנה חיה בת הרבי רבי ברוך ממעזיבוזש זי"ע .אונזער זיידע הרה"ק
רבי איציק'ל מיאמפאלא ,איז געווען א זון פון רבי יאסעלע יאמפאלא ,ער איז געווען אן איידעם ביים
רבי'ן רבי ברוך ,און ער האט עס מקבל געווען פון זיין שווער .איז ווער איז געווען די ערשטע קבלה?
דער שווער זיינער ,דער רבי רבי ברוך ,נאכדעם רבי ברוך יאמפאלא ,און רבי אליעזר חיים איז געווען
א 'דריטער מקבל'!
דער זיידע ז"ל האט מיר געזאגט אז רבי אליעזר חיים האט געהאט א מנהג שבת אינדערפרי האט
ער נישט געזאגט קיין תורה ,נאר ער דערציילט א סיפור פונעם בעל שם טוב .א שאד ,ס'איז נישט
געווען אין אמעריקא ווער ס'זאל עס אפשרייבן בימים ההם.
ער האט מיר געזאגט ,אז ס'איז געווען דארטן איינעם וואס ער האט אים נאך געקענט פון דערהיים,
פון יאמפאלא ,ער איז געווען א ירא שמים מרבים ,און רבי אליעזר חיים האט געגעסן פון זיין שחיטה.
און ס'איז געווען נאך איינער ,אויך א שיינער איד ,יענער איז געווען א גאליציאנער ,אבער רבי
אליעזר חיים נישט געגעסן פון זיין שחיטה .דער שוחט האט זיך זייער גערעגט אויף דעם ,ווייל ווען
ער וואלט געגעסן פון זיין שחיטה ,וואלט עס אים געגעבן א גוטן הכשר ...בקיצור ,האט ער זיך מיישב
געווען ,מסתמא עסט דער רבי פון יענעמ'ס שחיטה ,ווייל יענער האט געדאווענט ביי רבי אליעזר
חיים אין שול .האט ער זיך מיישב געווען ,ער וועט אויך דאווענען דארטן ,דער רבי וועט מיך אויך
ליב האבן ,און ער וועט עסן פון מיין שחיטה ...אזוי האט ער געמיינט.
יענעם שבת וואס ער איז געקומען ,האט דער זיידע רבי אליעזר חיים דערציילט א מעשה פונעם
בעל שם טוב -כ'ווייס נישט די מעשה -מיט א שוחט וואס האט מאכיל טריפות געווען ,און ער האט
געזאגט פונקטליך וואס יענער שוחט פלעגט טון ...אינמיטן ווען ער האט געהערט דאס ,האט ער
זיך אויפגעהויבן און איז אנטלאפן פון דארט ,האט געציטערט ער זאל אים נישט זאגן אז ער טוט
אויך אזוי .דעמאלטס וואלט ער טאקע אינגאנצן פארטיג געווען ,וואלט ער נישט געהאט קיין
פרנסה...
כ'וויל נישט ענדיגן מיטן 'נישט האבן קיין פרנסה' ,נו ...דער הייליגער רוזשינער האט געזאגט,
"אידישע גשמיות איז רוחניות" ,אידן דארפן האבן הרחבת הדעת ,אידן דארפן האבן געלט ,אידן
דארפן האבן ישוב הדעת ,און ממילא ווען מ'בעט אז פאר אידישע קינדער זאלן האבן פרנסה ,מיינט
מען נישט גשמיות ,מען מיינט רוחניות!
סיפור מהבעל שם טוב הקדוש
ס'איז געווען אמאל א איד ,ער איז געווען א גרויסע עושר ,און ער האט געהאט א טאכטער ,א
געלונגענע ,א בת יחידה ,אבער זי האט געהאט א גרויסע חסרון ,זי האט נישט געקענט שטיין אויף
די פיס .האבן פראסטע מענטשן אים געזאגט ,אז ס'איז דא אין מעזיבוזש א איד ,מען רופט אים בעל
שם טוב ,ער האט זייער ליב געלט ,וועסט אים ברענגען גאלדענע רענדלעך ,וועסטו זעהן א ישועה.
ער איז נישט געווען קיין גרויסע בעל דעת .האט ער גענומען א הויפן פון גאלדענע רענדלעך ,און
האט עס אזוי געמאכט אזא 'קניפ' ,אזוי פלעגט מען אמאל מאכן ,מ'פלעגט אריינלייגן דאס געלט אין
חיי שרה תשפ"ז כ
א טיכל און מאכן א קניפ[ .כ'געדענק מיין באבע ע"ה פלעגט אלעמאל זאגן "ער האט קניפלעך
עפעס באהאלטן" ,זי האט געמיינט ער האט געלט אוועקגעלייגט]...
שוין ,ער איז געקומען קיין מעזיבוזש ,ס'איז געווען זומער ,און דער בעל שם טוב איז געזעצן און
געלערנט ,ביים בעל שם טוב איז נישט געווען קיין גבאים ,מען איז געקומען ,ווער ס'איז געקומען,
מ'האט געקלאפט אין די טיר און מען איז אריינגעקומען.
דרך אגב ,דער זיידע פלעגט דערציילן אז דער תולדות יעקב יוסף איז דאך נישט געווען נכנע צום
מעזריטשער מגיד .ס'איז דאך געווען נאך אזעלכע ,רבי פנחס'ל קאריצער ,רבי מיכל זלאטשעווער,
זיי האבן געהאט א אייגענע חדר מיט תלמידים .און איינמאל איז אויסגעקומען אז ער איז געווען
אין ראוונא ,דעמאלטס האט דער מגיד געוואוינט אין ראוונא ,און ער האט געוואלט אריינגיין צום
מגיד .ער איז געגאנגען אן א גבאי און געקלאפט אויף די טיר און עס קומט ארויס דארטן א שמש
און ער זאגט אים" :מ'קען נישט יעצט אריינגיין צום מגיד" .האט ער זיך אויסגעדרייט און געגאנגען
צום בית מדרש ,שוין.
א טאג שפעטער האט זיך געמאכט פונקט אז ער האט זיך געטראפן מיט'ן מגיד אין גאס .דער מגיד
איז געווען אויפ'ן וועג ערגעץ צו גיין .איז ער צוגעגאנגען צום מגיד ,ער האט אראפגענומען זיין
קאלפיק או ן ער האט אים געמאכט אזוי ווי מ'מאכט פאר א פריץ ,אזוי ...און דער מגיד קוקט אים
אן ,דער מגיד האט אים געקענט ,ער האט געוואוסט ווער ער איז .פרעגט ער" :וואס איז דאס?"
זאגט ער" :איר פירט זיך מעשה פריץ .ביי א פריץ טוט מען אויס דאס היטל" ...און ער פרעגט אים:
"וואו האסטו דאס געלערנט? ביי אונזער רבי איז נישט געווען אזא זאך ,נוהג זיין שררה?"
האט זיך דער מגיד פארענטפערט" :איך טו דאס נישט וועגן מעשה פריץ" .האט ער געזאגט ,אז ער
איז נישט געזונט און ער איז א זייער א שוואכער מענטש[ .ס'איז ידוע ווען ער איז געקומען קיין
מעזשבוזש האט ער געהאט ,דער שטוב וואס זיי האבן דארטן געבויעט ,וואס מ'האט
איבערגעבויעט דאס בית מדרש מיט אזא שטיבעלע דארטן ,דארט פלעגט ליגן דער מגיד אויף א
בעט] .ממילא האט ער נישט קיין ברירה ,ער קען נישט אנקומען ווען מ'וויל ,ווייל ער איז נישט
אלעמאל אזוי ביי די כוחות.
על כל פנים ,נחזור לענינינו ,קומט ער אריין אין שטוב דארטן און ער גייט צום בעל שם טוב ,ער
לייגט אראפ די קני פעלע אויפ'ן טיש וואס איז געווען פול מיט גאלדענע מטבעות .וואס האט דען
דער בעל שם טוב געטון מיט גאלדענע מטבעות? ער האט עס געטיילט פאר צדקה .און ער זאגט
דעם רבי'ן" :איך בין דא מיט מיין טאכטער .די טאכטער איז אין וואגן ,זי קען נישט שטיין אויף די
פיס .זי איז קלוג ,צו די זאך ,מיט אלע מעלות ,נאר קען נישט קענען קיין שידוך טון מיט איר .אבער
ווער וועט נעמען א בעלת מום? כ'האב געהערט אז דער רבי האט ליב געלט ,דא האט איר ,נאט
אייך דאס גאנצע" ,זאגט ער" ,נאר מאכטס מיין טאכטער געזונט".
ווי נאר דער בעש"ט האט געהערט 'האט ליב געלט' ,האט ער געזאגט" :פעה ,איך האב ליב געלט?!
איך דארף האבן דיין געלט אויף "!99און ער האט געגעבן א כאפ אן דעם גאנצן בינטל און
ארויסגעטראסקעט פונעם פענסטער .ס'איז געווען זומער און די פענסטער איז געווען אפן און
דאס קניפל איז געפאלן נעבן וואגן ,און ס'האט אויפגעפלאצט ,און ס'האט זיך אנגעהויבן דרייען
גאלדענע רענדלעך ...און די טאכטער האט דאס געזען ,איז זי געווארן אויפגעשוידערט ,זי איז
ארויסגעשפרינגען פון וואגן ,און שנעל אנגעהויבן צוזאמקלויבן די גאלדענע רענדלעך ...זי האט
כא חיי שרה תשפ"ז
פארגעסן אז זי קען זיך נישט רירן ...האט דער זיידע דערציילט ווי ווייט ס'איז געווען אזעלכע
טיפשים .ער איז ארויסגעקומען און האט דאס געזען ,האט ער געזאגט" :לאמיר שנעל אוועקלויפן
פון דא ,ווייל ער וועט נאך זאגן אז ער האט דאס געטון"...
פסח רק שמונה ימים
רבי יהושע לערנער שליט"א ,יעדער קען דאך אים דא ,ברענגט א מעשה וואס ער האט געהערט פון
הרה"ק ר' יאנקעלע מפשעווארסק וואס ער האט געהערט פון זיין שווער הרה"ק ר' איציקל ,וואס ער
האט דאס געהערט דעם סיפור פון הרה"ק ר' שמעלקא נאווריער א זון פון הרה"ק ר' נפתלי
ליזענסקער.
ווען רבי שמעלקא איז געקומען וואוינען אין נאווריא ,האבן אים דערציילט די מענטשן פון שטאט
אז זיין טאטע ר' נפתלי איז אמאל געווען אין נאווריא ,נאווריע נישט ווייט פון בעלזא ,און קיינער
האט נישט געוואוסט ווער ער איז .איז דארט געווען א איד וואס האט אים איינגעלאדנט ער זאל
קומען איינשטיין ביי אים .האט אים רבי נפתלי געזאגט" ,איך קום אויף צוויי תנאים :איינס ,אז דו
זאלסט מיר שאפן צען מענטשן אויף קידוש לבנה ,און נאך איינס ,זאלסט מיר צוגרייטן א גאנצע פיש
פאר א סעודה נאך קידוש לבנה" .האט ער אים געענטפערט" ,הער ,צען מענטשן אויף קידוש לבנה
קען איך באווייזן ,ס'איז דאך דא ,יעדע שטאט האט דאך עשרה בטלנים ,אבער א פיש לסעודה ,פון
וואו וועל איך עס נעמען?"
פונדעסטוועגן דאך איז ער אריין צו אים ,און ער האט געשטעלט א סעודה נאך קידוש לבנה .אינמיטן
די סעודה איז געקומען א גוי ,און ער האט געזאגט ער האט א גרויסן פיש וואס ער וויל פארקויפן,
און מ'האט געקויפט דעם פיש .האבן די בני העיר פארשטאנען אז ער איז נישט קיין איש פשוט.
בקיצור ,האט מען דערציילט פאר ר' נפתלי ליזענסקער ,אז דא איז געווען א איד וואס האט געהאט
א שענק[ ,שענק מיינט מ'פארקויפט בראנפן] ,דער פריץ האט יעצט גענומען אן אנדערן איד ער זאל
פירן דעם שענק ,און ממילא האט ער צוגענומען די פרנסה פון דער איד וואס האט געארבעט פאר'ן
פריץ ביז יעצט ,און ס'איז ממש א שאלה אויף עסקי נפשות ,זיי קאנען אויסגיין פאר הונגער .האט ר'
נפתלי געפרעגט" ,וויאזוי הייסט דער איד וואס האט איבערגענומען דעם שענק?" זאגט ער" ,ער
הייסט פסח" ,האט ר' נפתלי געזאגט" ,פסח איז דאך נאר אכט טעג"...
און די גאנצע שטאט האט געלאכט .די גאנצע צייט וואס ער האט זיך דארטן אויפגעהאלטן פלעגט
מען ,האט מען אים נאכגעשריגן" ,פסח איז נאר אכט טעג!" ...נאך אכט טעג איז געקומען דער פריץ,
און ער האט אוועקגעשיקט ד עם מענטש וואס האט געהייסן פסח ,און ער האט אים געזאגט אז ער
וויל נישט ער זאל זיין ביי אים מער ,און ער האט צוריקגעברענגט דעם איד וואס האט געפירט די
געשעפט פריער .זיי האבן נישט געוויסט מיט וועם זיי האבן צו טון ,פסח נאר אויף אכט טעג...
מקום קבורת רבי נפתלי מליזענסק
ס'איז ידוע די מעשה ,ווען ר' נפתלי ליזשענסקער איז נסתלק געווארן ,אין ליזשענסק האט מען
באגראבן דעם רבי ר' אלימלך אין איין שטוב אליין ,קיינעם האט מען נישט דארט באגראבן .זיינע
קינדער זענען אוועק ,קיינער האט זיך געוואגט אריינצוברענגען און באגראבן דארטן נעבן דעם רבי
ר' אלימלך ,נאר ס'איז געווען א שטוב ארויסגעבויעט נאכ'ן רבי ר' אלימלך אינעם זעלבן אהל און
חיי שרה תשפ"ז כב
דארט האט מען באגראבן זיינע קינדער.
ווען ר' נפתלי איז אוועק ,האט מען אים נישט געקענט באגראבן אין דעם צווייטן שטוב ווייל ס'איז
נישט געווען קיין פלאץ ,האט מען נישט געוויסט וואס צו טון .האט ר' מיילעך רודניקער ,אן אייניקל
פונעם רבי ר' אלימלך ,זיך געגעבן א שטעל אויף ,און ער איז אריין אין צווייטן חדר ,וואו ס'זענען
געליגן די דריי צדיקים .האט ער געזאגט אזוי" :הערטס אויס ,אז עטץ וועטס ענק רוקן און מאכן
פלאץ פארן נפטר איז גוט ,אז נישט ,איך וועל אים באגראבן אין דעם שטוב פון רבי ר' מיילך ,און איך
ווייס זיכער אז דער רבי ר' מיילך וועט נישט זיין ברוגז ,ער איז גענוג גרויס!" ....ויהי לפלא אז ס'האבן
זיך גערוקט די קברים ,און ס'איז געווארן א פלאץ!
יוחוס חותן המלך
מיין שווער כ"ק האדמו"ר ממעליץ שליט"א איז אן אייניקל פון רבי נפתלי ליזענסקער .זיין מאמע'ס
טאטע איז געווען ר' חנא'לע ווייסבלום .ער האט געוואוינט אין ליזענסק ,ער האט געהאט דעם בית
המדרש מיט די דירה פון רבי ר' אלימלך ,ער איז געווען א בן אחר בן .מיין שווער איז אויפגעוואקסן
ביי די רביצין פון ר' חנא'לע ,ער איז געווען א יתום ,ער האט נישט געדענקט אפילו זיין מאמע.
בקיצור ,דער ר' חנא'לע איז געווען א זון פון ר' מיילעך ווייסבלום .כ'האב א בריוו פון אים ,ער שרייבט
"הקטן אלימלך מליז'ענסק" .דער ר' מיילעך איז געווען א זון פון ר' אלעזר סגי נהור .א זון פון ר'
נפתלי ליז'ענסקער .ר' נפתלי ליז'ענסקער איז געווען א זון פון ר' אלעזר א זון פון רבי ר' אלימלך.
נאך א וועג איז אריינגעקומען פון רבי ר' אלימלך ,ווייל ר' יודעלע מעליצער איז געווען אן איידעם...
ס'הייסט מיין שווער'ס טאטע איז געווען ר' ברוך ,זיין זיידע איז געווען ר' נפתלי מעליצער ,און זיין
פאטער איז געווען ר' יודעלע מעליצער .ר' יודעלע מעליצער איז געווען בן אחר בן פון ראפשיץ ,איז
געוועזן אן איידעם ביים מאגלניצער ,ר' חיים מאיר יחיאל שפירא ,וואס דער מאגלניצער'ס א מאמע
איז געווען א טאכטער פון קאזשניצער מגיד .דער מאגלניצער אליין איז געווען אן איידעם ביי רבי
אלעזר ,דער זון פון רבי ר' אלימלך.
חוץ דעם ,זיין באבע וואס האט אים אויפגעצויגן ,די רביצין פון רבי חנה'לע ,זי האט געהייסן אלס
מיידל שיף .די משפחה שיף זענען אויך אייניקלעך פון ליזענסק .ס'איז דא דער אנטווערפענער רב.
ס'איז געווען א איד האט געהייסן רבי חיים שיף ,ער איז אויך געווען אן איידעם ,ער איז געווען רב
אין נעבליץ .נעבליץ איז לעבן לעמבערג ,און ער איז געווען אן איידעם ביים רבי נפתלי ליזענסקער.
מ'האט אים א נאמען געגעבן ווייסבלום ,ווייל זענען געקומען צו אים די בעהערדע און געפרעגט
וואסערע משפחה נאמען וויל ער זיך געבן ,ער איז געווען פארדבק'עט ,ער האט אפילו נישט
גע הערט וואס מ'רעדט צו אים .און ער איז געזיצן אין א ווייסע בעקישע מיט בלומען ,האבן זיי אים
אנגעשריבן ווייסבלום.
מדור חדש זו נתנדב לע"נ
מרת שיינדל ב"ר יוסף הכהן ע"ה
תנצב"ה
כג חיי שרה תשפ"ז
חג המצות תשפ"ב מ
