gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת חיי שרה‬ ‫מאמר מרדכי‬ ‫גליון‬ ‫ולשדך הבנים‬ ‫שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א‬ ‫בס"ד‬ ‫אברהם ציט זיך אונטער די בארד און די שנאטץ און ער גייט‬ ‫הריני מתעטף וכשם שששמעת‬ ‫ווייטער‪:‬‬ ‫את תפלת ישמעאל‪ ,‬כן‪....‬‬ ‫"דער האט דאך נישט קיין אנונג אויף וואסערע שטח אונז זענען‬ ‫מ'האט געהאט גערעדט פאריגע וואך וועגן באשר היא שם‪ ,‬וועגן‬ ‫מיר דא דן‪.‬‬ ‫תפלה מיט ישמעאל‪.‬‬ ‫דא ליגן אריינגעלייגט אדם וחוה די אלע אבות גייען דא ליגן‬ ‫אונז ווייסן מיר אז ס'שטייט אין שלחן ערוך אז מ'דארף מאכן‬ ‫אין די מערת המכפלה‪ ,‬מ'איז דן דעם פראפערטי‪ ,‬דער רעדט פון‬ ‫די עטיפה מיט'ן טלית‪ ,‬מאכט מען עטיפת ישמעאל מאכט מען‬ ‫נארישע ארבע מאות שקל‪.‬‬ ‫די עטיפה‪.‬‬ ‫ווען ער זאל וויסן וואס דער פראפערטי איז ווערד‪ ,‬וואס דער‬ ‫די גמרא זאגט אין מועד קטן (כד‪' ,).‬כל עטיפה שאינה כעטיפת‬ ‫פראפערטי איז‪ ,‬וואלט ער דאך עס קיינמאל נישט פארקויפט"‪.‬‬ ‫ישמעאל אינה עטיפה'‪ ,‬מ'דארף זיך ארומוויקלען ווי די ישמעאלים‪.‬‬ ‫איז נו מ'האט געענדיגט דעם דיעל‪ , ,‬אברהם האט געלאכט פון‬ ‫נו‪ ,‬די באקאנטע קשיא אלע פרעגן‪ ,‬וואס‪ ...‬אונז גייען מיר לייגן‬ ‫עפרון און עפרון האט געלאכט פון אברהם‪.‬‬ ‫טלית‪ ,‬תפילין דארף מען זיך ווי די אראבערס דארף מען זיך‬ ‫זאגט ער‪ ,‬אזוי איז דאס ביי שידוכים‪ .‬דער רעדט זיך איין‬ ‫ארומבינדן? דאס איז אונזער ציל די עטיפה דארפן אונז מאכן?‬ ‫אז ער האט איינגעמייערט אים‪ ,‬דער רעדט זיך איין ער האט‬ ‫די גאנצע זאך וואס אונז לערנען מיר זיך ארויס באשר הוא שם‪,‬‬ ‫איינגעמייערט אים‪ ,‬נאך די חתונה ס'ווערט נתגלה דער אמת‪ ,‬ס'איז‬ ‫אז דער אויבערשטער איז מקבל א מענטש דארט וואו ער איז‪,‬‬ ‫פרייליך אין בערגסאז‪.‬‬ ‫לערנט מען זיך ארויס פון וועם? פון ישמעאל‪.‬‬ ‫עמוקה מני ים‬ ‫א איד וויקלט זיך איין מיט'ן טלית‪" :‬רבונו של עולם‪ ,‬כ'ווייס נישט‬ ‫שטייט די וואך אין די תורה 'ויען לבן ובתואל ויאמרו מה' יצא‬ ‫וואס איז געווען פריער‪ ,‬כ'ווייס נישט וואס גייט זיין באלד‪ ,‬יעצט גיי‬ ‫הדבר לא נוכל דבר אליך רע או טוב'‪ .‬יעדע פסוק עקסטער לערנט‬ ‫איך דאווענען פאר'ן הייליגן באשעפער"‪.‬‬ ‫מען ארויס פול מיט לימודים אויף די ענינים פון שידוכים‪.‬‬ ‫זאגט מען‪" :‬רבונו של עולם‪ ,‬דער זכות וואס דו האסט געהאלפן‬ ‫די ענינים פון שידוכים איז א נושא עמוקה מאוד‪ ,‬און מ'קען זאגן‬ ‫ישמעאל‪ ,‬האסטו אים אנגענומען באשר הוא שם‪ ,‬אהער דערמיט‪,‬‬ ‫אז די גמרא רופט עס אן‪( :‬סוטה ב‪' ).‬קשה לזווגן כקריעת ים סוף'‪.‬‬ ‫אזוי וועסטו אונז אויך נעמען"‪.‬‬ ‫וויפיל טרערן‪ ,‬וויפיל שברי לב‪ ,‬הארץ עסענישן‪ ,‬שלאפלאזע‬ ‫ביני ובינך מה היא‬ ‫נעכט‪ ,‬דער נושא פון שידוכים נעמט איבער אין די וועלט‪.‬‬ ‫איז דאך זיכער ווערד מ'זאל זיך אביסל מעמיק זיין דערין‪ ,‬אביסל‬ ‫די וואך וועט מען בעזרת השם ווידמען דעם שיעור בעניני‬ ‫זען די השגות דערפון‪ ,‬און זען וואס מ'קען דא טון‪.‬‬ ‫שידוכים‪.‬‬ ‫פאר דעם וועל איך נאך זאגן פון איינע פון די בדחנים‪.‬‬ ‫עסקת בפריה ורביה‬ ‫אונז ווייסן מיר‪ ,‬מיר לערנען ארויס דעם גאנצן ענין פון קידושין‬ ‫ס'איז דאך א באקאנטע מדרש תנחומא אין פרשת כי תשא‪.‬‬ ‫לערנט מען ארויס קיחה קיחה משדה עפרון‪ ,‬די וואכעדיגע סדרה‪.‬‬ ‫מטרוניתא אחת האט געפרעגט רבי יוסי בר חלפתא וויפיל טעג‬ ‫אזוי זאגט דאך די גמרא אין מסכת קידושין‪( .‬ב‪).‬‬ ‫האט דער אויבערשטער באשאפן זיין וועלט?"‬ ‫וואס איז געווען ביי עפרון מיט אברהם אבינו?‬ ‫זעקס טעג‪ ,‬ווי ס'שטייט אין פסוק 'כי ששת ימים עשה ה''‪.‬‬ ‫האט זי ווייטער אים געפרעגט‪ :‬פון יענע צייט וואס דער‬ ‫עפרון האט געהאלטן ער האט געטראפן עפעס א טאטער דער‬ ‫אויבערשטער האט געענדיגט די וועלט‪ ,‬וואס טוט ער א גאנצן‬ ‫אלטער אברהם‪ ,‬ער ווייסט נישט פונקטליך וואס טוט זיך מיט‬ ‫טאג דער באשעפער?'‬ ‫זיך‪ ,‬ער זעט אויס ווי ער קולעכט אביסל‪ ,‬לאמיך אים אריינרוקן‬ ‫א פראפערטי פאר פיר הונדערט טאלער‪ ,‬ארבע מאות שקל כסף‬ ‫האט ער איר געענטפערט‪ ,‬דער אויבערשטער איז מזווג זווגים'‪.‬‬ ‫עובר לסוחר‪ ,‬ער האט גענומען דעם אברהם אויף א רייד‪.‬‬ ‫וויאזוי מאכט ער‪' ,‬מעשיר לזה'‪ ,‬ער מאכט אים רייך‪' ,‬ומוריש לזה'‪,‬‬ ‫ער מאכט אים ארים‪.‬‬ ‫עפרון קומט אהיים‪ ,‬ער זאגט פאר זיין בני בית‪:‬‬ ‫מעשיר לזה ומוריש לזה‬ ‫"איך האב היינט געמאכט אן עסק‪ ,‬געטראפן עפעס א אלטן‬ ‫וואס מ'זעט ביי שידוכים זייער אסאך מאל‪ ,‬אז מענטשן ווערן‬ ‫איד‪ ,‬כ'ווייס נישט וואס ער האט אים פארוקט אויף א שטיקל‬ ‫פלוצלינג רייך‪ .‬מ'רעדט זיך איין אז ער האט געמאכט עפעס א‬ ‫לאנד‪ ,‬פאר א שטיקל פראפערטי האט ער געצאלט פיר הונדערט‬ ‫מורא'דיגע דיעל‪ ,‬עפעס א געוואלדיגע געשעפט‪ ,‬ער האט געמאכט‬ ‫טאלער"‪ .‬ער האט זיך געריסן פאר געלעכטער פון דעם אלטן‬ ‫עפעס א חכמת שלמה‪.‬‬ ‫אברהם‪ ,‬ווי ער האט אים איינגענארט‪.‬‬ ‫ס'האט נישט קיין שייכות מיט זיין חכמה‪ ,‬ער קען זיין דירעקט‬ ‫דער אוצר ליגט ביי מיר‬ ‫א נאר‪.‬‬ ‫אברהם מן הצד האט זיך אוועקגעזעצט מיט עפרון‪ ,‬און עפרון‬ ‫דער רבונו של עולם האט נאר געזען אז זיין קינד מוז אנקומען‬ ‫הייבט אן‪" :‬וואס‪ ,‬איך דארף פיר הונדערט טויזנט טאלער"‪ ,‬און‬ ‫קען אליין שטערן‪ ,‬שטער נישט‪ .‬לאז דעם אויבערשטן פירן זיין‬ ‫צו אים‪ ,‬מיט דעם וואס ער גייט ווערן יעצט רייך גייט ער קענען‬ ‫וועלטל‪.‬‬ ‫טון עפעס א זאפטיגן שידוך‪ ,‬און דער שידוך ענדיגט זיך‪ ,‬קען די‬ ‫חתם סופר האט אמאל געהאט א מעשה אז ס'איז געקומען אן‬ ‫געלט אהיימפארן‪.‬‬ ‫עושר‪ ,‬ער האט געזאגט פאר'ן חתם סופר ער דארף דעם בעסטן‬ ‫על כל פנים‪ ,‬די גאנצע זאך אלעס דרייט זיך ארום שידוכים‪.‬‬ ‫בחור פון ישיבה‪.‬‬ ‫ואת האלף‬ ‫דער חתם סופר האט געזאגט סוף זמן פארהער איך יעדן בחור‬ ‫האט זי געזאגט‪ ,‬דאס איז א מורא'דיגע קונץ? איך קען די זעלבע‬ ‫בפרטיות‪ ,‬און דער בעסטער בחור וואס גייט קענען‪ ,‬גיי איך שיקן‬ ‫זאך טון!‬ ‫צו דיר‪ ,‬איך גיי שיקן א בריוו אז דער בחור וואס האלט דעם בריוו‬ ‫זאלסטו נעמען פאר אן איידעם‪.‬‬ ‫זי איז געגאנגען‪ ,‬און געזאגט‪ ,‬וואס דער אויבערשטער האט‬ ‫דער בחור האט באקומען די בריוו פון חתם סופר‪ ,‬און דער חתם‬ ‫געטון פון דעמאלט ביז יעצט קען איך טון אין איין נאכט!‬ ‫סופר האט געזאגט אויפ'ן וועג אהיים‪ ,‬מאך א סטאפ אריין אין‬ ‫זי האט גענומען טויזנט עבדים און טויזנט שפחות און זי האט‬ ‫יענעם שטעטל‪ ,‬גיב איבער דעם בריוו פאר דעם עושר‪.‬‬ ‫זיי צוזאמגעפארט‪ ,‬און זי האט געמאכט טויזנט חתונות אין איין‬ ‫נאכט‪.‬‬ ‫מצוה בשלוחו‬ ‫די נעקסטע טאג האט זי געטראפן 'דין עינא שמיטא'‪ ,‬איינעם‬ ‫דער בחור האט אוודאי געדענקט אז דער הייליגער רבי האט‬ ‫פעלט אויגן‪' .‬דין רישיה פציעא'‪ ,‬איינעמ'ס קאפ איז אויפגעזעצט‪.‬‬ ‫געשיקט א שליחות‪ ,‬אבער אויפ'ן וועג האט ער געטראכט‪ :‬וואס‬ ‫'דין רגליה תבירא'‪ ,‬איינעמ'ס פיס איז צובראכן‪ .‬ס'איז געווען‬ ‫דארף איך פארן אויף דעם וועג? איך קען דאך פארן אויף יענעם‬ ‫ישמחו דארטן‪ ,‬ס'איז געווען פרייליך‪.‬‬ ‫וועג!‬ ‫האט ער געפרעגט דעם שותף וואס איז געפארן מיט אים‪ ,‬א‬ ‫וואס טוט מען דא?‬ ‫בחור לאו דוקא א גרויסע מר בר רב אשית דו גייסט גיין דעם וועג?‬ ‫עשה ועושה ויעשה לכל המעשים‬ ‫זאגט ער‪ :‬יא‪ ,‬גיב א קוק אן‪ ,‬איך האב א שליחות פון רבי'ן‪ .‬טו מיר‬ ‫זי קומט צו רבי יוסי בן חלפתא‪ ,‬זאגט זי אים‪ ,‬איך קען דיר‬ ‫א טובה‪ ,‬טראג אהין דעם ענוועלאפ פאר דעם עושר‪ ,‬גיב אים עס‬ ‫גארנישט זאגן מער פון דעם‪ .‬איך בין דיר מודה‪ ,‬שאלקיכם אמת‬ ‫איבער‪ .‬ערלעדיגט כ'פאר דאך סייווי כ'וועל אריינגיין‪.‬‬ ‫ותורתו אמת‪ .‬דער אויבערשטער איז אמת‪ ,‬תורתו אמת‪ .‬וואס דו‬ ‫דער בחור שטעלט זיך אפ אינמיטן וועג ביים עושר אינדערהיים‬ ‫האסט געזאגט איז גוט‪.‬‬ ‫אין ער גיבט אים איבער די בריוו‪.‬‬ ‫האט ער איר געזאגט‪ ,‬זאלסט וויסן אז דער אויבערשטער‪ ,‬יושב ‪-‬‬ ‫דער עושר זאגט אים‪ ,‬טייער ליבע בחור‪ ,‬כ'וויל דיר נאר זאגן‪ ,‬דו‬ ‫מ'זאל וויסן די לשון פונעם מדרש ‪ -‬יושב ומזווגן בעל כרחו‪.‬‬ ‫זעסט מיין פארמעגן דא? דעם גאנצן שטעטל איז מיינס‪ ,‬אלע‬ ‫דער אויבערשטער איז מזווג שידוכים בעל כרחו‪.‬‬ ‫זאכן‪ .‬איך האב א בת יחידה‪ ,‬דו ביסט מיין חתן‪.‬‬ ‫זי מוז נישט וועלן‪ ,‬ער מוז נישט וועלן‪ ,‬און דער אויבערשטער‬ ‫איך‪ ...‬דיין‪ ..‬דא האט מען אים ארויסגעווארפן פון ישיבה סתם‬ ‫טוט עס בעל כרחו‪ .‬וקושר קולר בצוואר זה‪ ,‬ער טוט אן א קייטל‪,‬‬ ‫צוויי וואכן צוריק‪ ,‬כ'ווייס נישט פונקטליך וואס איז געווען‪ .‬און דא‬ ‫געהעריג א יאך‪ ,‬אויפ'ן האלז פון אים‪ ,‬ומביאו מסוף העולם ועד‬ ‫אהער‪ ,‬דא אהין‪...‬‬ ‫סופו‪ ,‬ער ברענגט אים פון איין עק וועלט צו די אנדערע‪ ,‬ומזווג‬ ‫ער זאגט‪ ,‬גארנישט דא וואס צו רעדן! קום מיט מיר‪ ,‬מ'האט‬ ‫לזו בסוף העולם‪ .‬שנאמר‪ ,‬שטייט אין פסוק‪' ,‬אלקים מושיב יחידים‬ ‫געבראכן טעלער‪ ,‬מ'האט פארמאכט דאס געשעפט מיט'ן בעסטן‬ ‫ביתה מוציא אסירים בכושרות'‪ ,‬בכושרות איז בכי ושירות‪ ,‬איינער‬ ‫בחור פון ישיבה וואס ער האט געהאט‪.‬‬ ‫וויינט און איינער זינגט‪ .‬דאס איז ביי שידוכים‪ .‬אזוי גייט צו ביי‬ ‫לעושה נפלאות גדולות לבדו‬ ‫שידוכים‪.‬‬ ‫על כל פנים זעען מיר ווייטער‪ ,‬קענסט אלעס טון‪ ,‬קענסט‬ ‫בעל כרחך אתה חי‬ ‫אראפפארן צום חתם סופר און דער חתם סופר באמת האט‬ ‫ס'איז נאר נוראות‪ .‬אז מ'טראכט אריין‪ ,‬אויבנאויף יעדע געשעפט‬ ‫געוואלט צושיקן דער בעסטע בחור פון ישיבה‪.‬‬ ‫וואס א מענטש טוט‪ ,‬ער טוט א ביזנעס געשעפט‪ ,‬גייט עס ברצון‬ ‫דער רבונו של עולם איז קושר קולר בצואר של זה‪ ,‬און ער איז‬ ‫הטוב‪.‬‬ ‫מזווגם בעל כרחו‪.‬‬ ‫שיקט מען אים אוועק‪ ,‬מ'שיקט אים אהין‪ ,‬דאס איז פיל מיט‬ ‫איך וויל מיט יענעם אריינגיין אין געשעפט‪ ,‬איך וויל יענעם‬ ‫מעשיות ביי שידוכים‪.‬‬ ‫טון‪ ,‬איך וויל מיט יענעם קויפן א בילדינג‪ ,‬איך וויל מיט יענעם‬ ‫אינוועסטן אין א ביזנעס‪.‬‬ ‫יעדער איד‪ ,‬וואס האט שידוכים געטון מיט קינדער‪ ,‬האט צו‬ ‫פארציילן א גאנצע ביכל מיט מעשיות כמעט ביי יעדן קינד‪ ,‬וויאזוי‬ ‫ביי שידוכים זעט מען אזא מין זאך אז ס'גייט צו בעל כרחו און‬ ‫זאכן זענען צוגעגאנגען‪.‬‬ ‫מ'שלעפט איינעם פון איין עק וועלט‪.‬‬ ‫מ'זעט א אינטערעסאנטע זאך‪ .‬שטייט אין ספר ארץ צבי (מועדים‬ ‫בחורים וואס האבן פלייסיג געלערנט קומען אן אינעם אנדערע‬ ‫– עניני נישואין) מ'זעט עפעס מורא'דיג אינטערעסאנט‪ ,‬אלעס מיט‬ ‫עק וועלט ביי שידוכים‪ ,‬דער טאטע און מאמע הייבן זיך אן‬ ‫די שידוכים מיט אליעזר עבד אברהם‪ ,‬ס'איז צוגעגאנגען אלעס‬ ‫וואונדערן‪ ,‬וואס פונקט דאס קינד האב איך געמוזט אוועקשיקן‬ ‫בדרך נס‪.‬‬ ‫אזוי ווייט אווערסיס? דאס איז געווען מיין בעסטע קינד! וואס‬ ‫ער ברענגט עס פון חידושי הרי"ם אויף די וואכעדיגע סדרה‪,‬‬ ‫האט דער געדארפט טון גיין דארטן?‬ ‫פארוואס האט דער אויבערשטער געמאכט ביי אליעזר ס'זאל גיין‬ ‫נאר וואס דען? אונז האבן נישט קיין מושג אין די גלגולי נשמות‬ ‫אזויפיל נסים קפצה לו הארץ‪ ,‬אלע זאכן וואס איז געווען?‬ ‫וואס גייט א צורה ביי שידוכים‪ ,‬ווי דער אויבערשטער איז מזווג‬ ‫ווייל ער האט געוואלט קובע זיין אז שידוכים לעולמי עד‪ ,‬ביז משיח‬ ‫יעדן איינעם צו א צווייטע מין זיווג וואס מ'דארף קומען‪ .‬אונז הייבן‬ ‫וועט קומען‪ ,‬וועט צוגיין בדרך נס‪ .‬ס'געשעט אינטערעסאנטע זאכן‬ ‫דאס בכלל נישט אן צו פארשטיין‪.‬‬ ‫ביי שידוכים‪.‬‬ ‫מן המובחר‬ ‫שמאל דוחה‬ ‫אונז וועלן מיר בסייעתא דשמיא ביים שיעור אביסל פרובירן‬ ‫ממילא פארוואס דארף מען צוקומען צום נס?‬ ‫אויסצושמועסן‪ ,‬אונז זאלן מיר נישט שטערן דעם רבונו של עולם‪.‬‬ ‫וויבאלד מ'ווייסט מיר די גמרא זאגט (יבמות סב‪ ).‬אז "שרוי בלא‬ ‫אונז זאלן מיר נישט זיין א בעל בחירה‪ ,‬יא‪ ,‬א מענטש א בעל בחירה‬ ‫אליעזר איז ארויסגעגאנגען צום שידוך אן קיין איין‬ ‫אשה‪ ,‬שרוי בלא שמחה‪ ,‬בלא ברכה‪ ,‬בלא טובה"‪ ,‬די אלע זאכן‬ ‫עקספעקטעישאן‪ .‬ער האט נישט געוואוסט גארנישט‪.‬‬ ‫וואוינט מען אן דעם‪.‬‬ ‫אברהם אבינו האט אים געזאגט‪ :‬גיי זיי מוחל ארויס‪ ,‬זוך א שידוך‬ ‫איז דער יצר הרע‪ ,‬דער שטן‪ ,‬לייגט זיך אריין‪ ,‬ער לאזט נישט‬ ‫פאר מיין זון‪ ,‬ס'וועט נישט גיין פון דא‪ ,‬פרוביר צו נעמען פון דארט‪.‬‬ ‫דורכפירן קיין שידוך‪.‬‬ ‫איך האף‪ ,‬מ'וועט מתפלל זיין דער אויבערשטער וועט העלפן‬ ‫ס'איז באקאנט אז דער הייליגער מאגלניצער שרף‪ ,‬האט געזאגט‬ ‫זאלסט מאכן א ריכטיגע שידוך‪.‬‬ ‫אז דער יצר הרע איז מוכן צו לאזן דעם גאנצן וועלט זינדיגן‪ ,‬אלעס‬ ‫ער איז ארויסגעגאנגען אן וויסנדיג קלאר א חשבון מיט א מהלך‪.‬‬ ‫לאזן אויף די זייט‪.‬‬ ‫איך דארף דעם שידוך‪ ,‬אנגעפרעמט‪.‬‬ ‫און זיך פארלייגן אפצושטופן א זמן חתונה פון איין פארפאלק‬ ‫האט אים דער אויבערשטער געהאלפן‪ .‬דו האסט נישט קיין‬ ‫פאר איין טאג‪ ,‬איז אים מער ווערד ווי די גאנצע וועלט!‬ ‫פלאן‪ ,‬איך האב פאר דיר א פלאן‪ .‬קום אהין‪ ,‬מ'וועט מאכן א קפצה‬ ‫מיר פארשטייען נישט וואס דאס מיינט‪ ,‬אבער מ'זעט עפעס‬ ‫הארץ‪ ,‬מ'וועט מאכן רבקה יצאת‪ ,‬מ'וועט אהערשטעלן א שיינע‬ ‫געוואלדיגע זאכן וואס טוט זיך‪ ,‬צו קענען חתונה מאכן‪ ,‬און קענען‬ ‫זאך‪ ,‬דו וועסט אלעס האבן‪.‬‬ ‫טון די אלע מציאות'ן‪.‬‬ ‫מה שאין כן יעקב אבינו איז געגאנגען מיט א פלאן‪.‬‬ ‫אלקי אבי בעזרי‬ ‫איך גיי גיין בבית לבן‪ ,‬איך גיי נעמען רחל‪ ,‬ווייל עיני לאה רכות‪,‬‬ ‫מ'זעט א אינטערעסאנטע זאך אין די וואכעדיגע סדרה‪:‬‬ ‫גדולה וועט גיין לגדול‪ ,‬וועט גיין לעשו‪ ,‬קטנה וועט גיין לקטן‪,‬‬ ‫אליעזר עבד אברהם איז געגאנגען זוכן א שידוך פאר יצחק‪ ,‬ס'איז‬ ‫ס'וועט גיין פאר יעקב‪.‬‬ ‫מורא'דיג אינטערעסאנט צוגעגאנגען‪.‬‬ ‫מ'האט געהאט א פונקטליכען פלאן‪ ,‬ס'איז געווען אויסגעשטעלט‬ ‫וואס ער האט געטאטשט‪ ,‬איז אים גראד געווארן גאלד!‬ ‫אויף א עקסעל שיעט‪ ,‬זייער קלאר געווען אלעס‪.‬‬ ‫דו האסט א פלאן? נו‪ ,‬קום אהער‪ ,‬לאמיר זען דו האסט א פלאן‪.‬‬ ‫מ'קוקט אריין אין די תורה ער איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬קפצה לו‬ ‫הארץ‪.‬‬ ‫אליפז האט אים אוועקגעכאפט זיינס‪ ,‬לבן האט אים‬ ‫אהערגערוקט דא‪ ,‬אהערגערוקט דארטן‪.‬‬ ‫ער איז ווייטער געגאנגען‪ ,‬רבקה יוצאת‪ ,‬רבקה איז ארויסגעקומען‪,‬‬ ‫דאס איז ווען א מענטש פרעימט זיך אן מיט א פונקטליכע פלאן‪.‬‬ ‫זי האט זיך אים אנטפלעקט‪.‬‬ ‫ער קומט אן גראד די ערשטע זאך‪ ,‬די כלה איז דא‪.‬‬ ‫כי הנני בידך לבד‬ ‫מ'גייט ווייטער זעט ער דארטן‪ ,‬והאיש משתאה לה‪.‬‬ ‫מ'קען טרעפן היינט יונגעלייט‪ ,‬זיי האבן נאך די קינדער אין די‬ ‫ווייטער זעט מען אין די סדרה דער מדרש זאגט‪ ,‬אז אליעזר‬ ‫פעמפערס‪ ,‬ער האט שוין א פלאן מיט שידוכים מיט וועם ער גייט‬ ‫איז געקומען‪ ,‬און בתואל מ'האט געוואלט אריינלייגן סם אים‬ ‫זיך משדך זיין‪.‬‬ ‫צו פאר'סמ'ען‪ ,‬א מלאך איז געקומען אויסגעדרייט די טעלערס‪,‬‬ ‫ער איז שוין מסודר‪ ,‬ער ווייסט שוין‪ :‬איך גיי מיך נאר מיט אים‪,‬‬ ‫בתואל איז געשטארבן‪.‬‬ ‫נישט מיט אים‪.‬‬ ‫ס'איז געשען געוואלדיגע מעשה נסים פאר אליעזר‪.‬‬ ‫דו ווייסט מיט א פונקטליכע חשבון וויאזוי איך גיי טון מיינע‬ ‫שידוכים‪.‬‬ ‫כרפס‪ ,‬זאלץ וואסער‪ .‬מרור און חרוסת‬ ‫איך גיי נישט אריינשיקן מיין קינד וואוינען אין שטאט‪ ,‬איך גיי‬ ‫למעשה גייען מיר קוקן צוויי וואכן ארום‪ ,‬זעען מיר פונקט‬ ‫נישט שיקען מיין קינד אפסטעיט‪ ,‬איך גיי נישט אהער איך הער‬ ‫פארקערט‪.‬‬ ‫נישט אויס אין אפסטעיט‪ ,‬איך הער נישט אויס אין שטאט‪.‬‬ ‫יעקב אבינו איז געגאנגען א שידוך טון‪ ,‬ער האט געהאט א קלארן‬ ‫מי אתה?! ווער ביסטו‪ ,‬איך הער נישט‪ ,‬איך מאך נישט‪ ,‬איך טו‬ ‫וועג וואו ער דארף גיין‪ ,‬ער האט געגעסן הארטע חרוסת‪ ,‬ביז ער‬ ‫נישט‪ ,‬דער דרייט ארום א גאנץ רעדל‪ ,‬אליפז לייגט זיך אים אריין‬ ‫האט זיך דערזען מיט זיין שידוך‪.‬‬ ‫אין וועג און הייבט אן וויינען‪ ,‬ס'איז א שטיקל פראבלעם‪ ,‬אבער‬ ‫ער איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬אליפז האט אים געוואלט הרג'נען‪ ,‬האט‬ ‫ס'איז א אמת‪.‬‬ ‫אים אוועקגענומען זיין גאנצע געלט‪ .‬איז ער ווי א בחור'ל אליין‪ ,‬ער‬ ‫טאמער גייט מען מיט עקספעקטעישאנס‪ ,‬ווערט א שטיקל‬ ‫האט גארנישט געהאט מיטצונעמען אין די האנט אריין‪.‬‬ ‫פראבלעם‪.‬‬ ‫ער איז ענדליך אנגעקומען ביי לבן‪ ,‬ער האט זיך דערזען שוין ביי‬ ‫שיעור חימוץ אחר ח"י‬ ‫לבן אינדערהיים‪ ,‬ער האט אפגעמאכט א דיעל‪ ,‬מ'גייט ארבעטן זיבן‬ ‫על כל פנים‪ ,‬לאמיר דורכגיין אביסל אויף דעם סדר אין דעם ענין‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫פון שידוכים וואס מען קען ניצן לטובה פראקטישע עצות‪.‬‬ ‫שטעלטס ענק פאר א בחור‪ ,‬מ'נעמט איינעם גייט צו א שידוך‪,‬‬ ‫איינס‪ ,‬ביז די אכצן יאר‪ .‬און לאמיר דאס חזר'ן האסטו א רעכט‪,‬‬ ‫קומט צום שווער‪ ,‬ער זאגט‪" :‬יא‪ ,‬מ'וועט פארהאנדלען‪ ,‬איך גיי דיך‬ ‫האט א טאטע א רעכט צו קענען פלעין וועלן‪ ,‬נאך א שידוך‪ .‬לאמיר‬ ‫נישט פארהערן‪ .‬פארהערן וועל איך דיך נישט‪,‬‬ ‫זען‪ ,‬לאמיר זען צו ס'איז דא נאך א אתרוג אויפן טיש‪ ,‬נאך א שידוך‬ ‫קום אריין אין מיין פעקטערי‪ ,‬פאקן באקסעס אין מיין עמעזאן‬ ‫אויפן טיש‪ ,‬אפילו אלעס קלאפט גוט‪ ,‬לאמיר זען וואס נאך‪ ,‬און דו‬ ‫קאמפאני פאר זיבן יאר‪ .‬זיבן יאר ארום‪ ,‬וועסטו קענען‪ ".‬נו‪ ,‬וועלכע‬ ‫האסט די רעכט‪.‬‬ ‫בחור וועט גיין?‬ ‫שרייב אראפ וואס מען טראגט דיך אן‪ ,‬אבער מעגסט הערן נאך‪.‬‬ ‫ערלעדיגט‪ ,‬ער האט שוין פארהאנדלט‪ .‬ער איז שוין געגאנגען‬ ‫איינמאל דאס קינד ווערט אכצן יאר מיט א מינוט איז דאס‬ ‫זיבן יאר ארבעטן ביים ביים לבן'נען‪.‬‬ ‫עקספייערד‪.‬‬ ‫האט ער אים אריינגערוקט‪ ,‬ארויסגערוקט‪ ,‬אריינגערוקט לאה‪,‬‬ ‫יענע רגע קענסטו שוין נישט פלעין זיצן און ווארטן‪ ,‬איך האב‬ ‫אריינגערוקט רחל‪ .‬נאך זיבן יאר‪ ,‬עוד הפעם‪ ,‬ארבעט זיי מוחל‬ ‫צייט‪ ,‬איך יאג מיך נישט‪ ,‬דו אליין האסט נישט קיין רעכט‪ .‬דו‬ ‫נאכאמאל‪.‬‬ ‫האסט נישט קיין רעכט דאס צו טון‪.‬‬ ‫פארוואס האט יעקב געגעסן אזא הארטע אייזן‪ ,‬און ביי אליעזר‬ ‫מי פיצץ את מוחו‬ ‫איז עס געגאנגען גוט?‬ ‫ס'איז מיר אויסגעקומען צו רעדן די וואך‪ ,‬צו ידידי ר' יונתן שווארץ‪,‬‬ ‫עצת השם לעולם תעמוד‬ ‫און ער האט מיר אנגעהויבן פארציילן א מעשה‪ ,‬ער האט זיך מיר‬ ‫איך האב נאכגעהערט פון אונזער הייליגער רבי'ן זכרונו לברכה‪.‬‬ ‫ולא משך הימנה‬ ‫ממש צעוויינט‪ .‬איך מוז זאגן באמת אז כלל ישראל קומט אים א‬ ‫די דריטע זאך איז א טעות מוחלט‪ ,‬האבן מיר געהאט גערעדט אז‬ ‫דאנק‪.‬‬ ‫מ'מוז נישט האבן קיין געפיל צו א שידוך‪ .‬ס'איז א טעות‪" ,‬ס'ציט‬ ‫ער האט אריינגעסטעפט אין א פלאץ וואס קיינער וויל נישט‬ ‫מיך נישט"‪ ,‬וואס הייסט עס ציט דיך? ווי קומט עס זאל דיך ציען?‬ ‫סטעפן‪ ,‬גם אני בתוכם‪ ,‬איך וויל אויך נישט טון וואס ער טוט‪.‬‬ ‫מאן יימר אז ס'מוז דיר ציען א שידוך? ווייז מיר וואו ס'שטייט‬ ‫ער כאפט קללות נמרצות פון מענטשן‪ ,‬קללות נמרצות‪ ,‬איך האב‬ ‫אין די תורה! וויאזוי זאגט מען לשון הקודש "ציען"? ס'מוז אים‬ ‫אים אמאל געזאגט‪ ,‬איך בין גרייט אפצוקויפן די קללות ער האט‬ ‫ציען‪ ,‬ס'מוז איר ציען?‬ ‫נישט געוואלט פארקויפן‪ .‬אבער וואסערע קללות ער כאפט פון‬ ‫ס'מוז דיך נישט ציען! טו א שידוך מיט דעם קינד‪ ,‬ס'שטימט?‬ ‫מענטשן פארן סעיוון מענטשן‪.‬‬ ‫גיי ווייטער!‬ ‫משכונות דראמא‬ ‫איז די דריי זאכן האט מען גערעדט‪ .‬יעצט וועל איך מיך רוקן‪,‬‬ ‫האט ער מיר געזאגט‪ .‬קוק אן‪ ,‬כלל ישראל האט געוויינט אויף די‬ ‫נאך אפאר ענינים‪.‬‬ ‫האסטעדזשעס די משכונות וואס איז געווען אין עזה‪.‬‬ ‫אין עמידה אלא תפלה‬ ‫זאגט ער‪ ,‬ס'איז דא הונדערטער האסטידזשעס ביי עלטערן‬ ‫אזוי ווי איך האב געהאט געזאגט‪ ,‬די פערטע זאך איז‪ ,‬דריי אראפ‬ ‫אינדערהיים‪ ,‬הונדערטער בחורים און הונדערטער מיידלעך זענען‬ ‫דיינע עקספעקטעישאנס‪.‬‬ ‫געהאסטידזשט!‬ ‫פרעים דיך נישט אן מיט קיין זאכן וואס דו גייסט האבן‪ ,‬רוב מאל‬ ‫בהמות אני עשיתי‬ ‫האט עס נאר צוטון מיט די דבר יום ביומו‪ .‬וואס גייט שטיין?‬ ‫איך וויל אמת'דיג מ'זאל טרייען פארשטיין‪ ,‬איך קען נישט ווערן‬ ‫וראיתם את הארץ מה היא‬ ‫אפענדעד‪ ,‬ווייל איך רעד שוין פון קיין יחידות'דיגע מענטשן‪.‬‬ ‫נאך א זאך איז דא‪ ,‬מיין טאטע זאל זיין געזונט פלעגט דאס טון‪,‬‬ ‫אבער ס'איז דא אזא זאך‪ ,‬דער רבונו של עולם האט באשאפן די‬ ‫און איך האב עס אויך געטון‪ ,‬און ס'איז זייער א גוטע זאך‪ .‬נעם‬ ‫וועלט מיט א מציאות‪ ,‬ס'איז דא בהמות‪ ,‬ס'איז דא אזא זאך‪ ,‬ס'איז‬ ‫א ריעליטי טשעק א האלבע יאר פאר דו האלטסט ביי שידוכים‪.‬‬ ‫דא מענטשן וואס זענען נישט קיין בעלי דעת‪ .‬ס'איז א פאקט‪,‬‬ ‫ביי זיבעצן און א האלב יאר‪ ,‬הייב אויף דעם טעלעפאן‪ ,‬קאל אן‬ ‫וואס איז אייביג געווען‪ ,‬ס'וועט אייביג זיין ביז משיח קומט‪.‬‬ ‫דעם מנהל אדער דעם מנהלת‪ ,‬און זאג‪ :‬איך וויל מיט דיר האבן אן‬ ‫דאס איז אויך א נארמאלע זאך אז זיי האבן קינדער‪.‬‬ ‫אפענע שמועס וואס קיינער הערט נישט‪.‬‬ ‫וואס זענען די קינדער שולדיג אז זיי פאלן אריין אין אזא מין מצב‬ ‫וואס איז מיין אורח‪ !?.‬דער אמת אין פנים אריין‪!.‬‬ ‫פון אזא מין זאך?‬ ‫לא יחליפנו ולא ימיר אותה‬ ‫דער טאטע אדער די מאמע ווילן נישט ארויסלאזן דעם קינד‪.‬‬ ‫זה בכה וזה בכה‪.‬‬ ‫רוב מאל געשעט ביי שידוכים‪ ,‬מ'דארף דערפון רעדן‪,‬‬ ‫מ'פארברענט די שדכנים‪ .‬פשט איז אזוי‪ ,‬דער מענטש ווערט‬ ‫די קינדער זענען ממש א רחמנות‪ ,‬זיי דרייען זיך מיט אזא מין‬ ‫מורא'דיג בייז אויפ'ן שדכן אז ער האט אים מגלה געווען דעם אמת‬ ‫מיצר און מיט אזא מין ווייטאג‪.‬‬ ‫ווער ער איז‪.‬‬ ‫מוציא אסורים ופודה‬ ‫און דא איז אזוי‪ ,‬לאמיר קלאר פארשטיין‪ ,‬זייטס מיר אלע מוחל‬ ‫מ'גייט אריין אין בית המדרש‪ ,‬מ'זעט די עלטערע בחורים‪ ,‬זיי‬ ‫יעצט‪ ,‬איך רעד נישט קיין יחידות'דיגע מענטשן‪ ,‬ממילא איך קען‬ ‫זענען געבונדענע הענט‪ ,‬זיי קענען גארנישט טון‪.‬‬ ‫דא רעדן‪.‬‬ ‫ר' יונתן איז געגאנגען‪ ,‬אריינגעוואקט אין דעם‪ ,‬ווי לאמיר עס‬ ‫דא דרייט זיך ארום א יונגערמאן וואס האט זיך געדרייט ווי א‬ ‫רופן‪ ,‬אין עזה‪ ,‬און ער כאפט ארויס משכונות‪ ,‬און ער כאפט מכות‬ ‫וויסטער מטורף אלע זיינע יונגע יארן‪.‬‬ ‫דערפאר‪ ,‬ער כאפט באמת מכות‪.‬‬ ‫ער האט מחליט געווען אז זיין בחור ווערט אים זעכצן‪ ,‬זיבעצן‪,‬‬ ‫און איך וויל באמת'דיג זאגן‪ ,‬יהא חלקי עמו‪ ,‬ס'איז א געוואלדיגע‬ ‫אכצן‪ ,‬יעצט גייט ער ווערן א מורה מורינו‪.‬‬ ‫זאך וואס ער טוט‪.‬‬ ‫די זעלבע זאך די פרוי‪ .‬זי האט געזען איר קינד הייבט אן‬ ‫אבער מ'דארף אביסל קענען פארשטיין די סיבה וואס מ'קומט‬ ‫אונטערוואקסן‪ ,‬יעצט וויל זי ווערן א מורינו‪.‬‬ ‫אן צו דעם‪ ,‬ס'האט א סיבה‪.‬‬ ‫דו האסט זיך אנגעפרעימט‪ ,‬דו ווילסט זיך משדך זיין מיט משה‬ ‫ס'איז דא פשוט'ע עדזשוקעישאן וואס מ'קען נוצן פאר מ'גייט‬ ‫רבינו‪.‬‬ ‫אריין בענין שידוכים‪.‬‬ ‫דער שדכן קומט דיר צוריק זאגן‪" :‬ר' איד‪ ,‬איך האב פאר דיר‬ ‫דאס דארף א מענטש חזר'ן‪ ,‬דיין קינד ווערט פופצן יאר‪ ,‬הייב‬ ‫א מורא'דיגע גוטע שידוך‪ ,‬יעדער ארום דיר האלט אז ס'איז א‬ ‫עס אן חזר'ן‪ ,‬זיי אויסגעקאכט מיט דעם נושא‪ ,‬ווען דו זעסט דיך‬ ‫מורא'דיגע שידוך"‪.‬‬ ‫דערינען זאלסטו קענען ווייטער גיין‪.‬‬ ‫און איך וויל דא אויסזאגן א סוד פאר אלע וואס הערן אויס דעם‬ ‫ווייל איינמאל ווי מ'וועט באלד זען‪ ,‬איינמאל די טשעין הייבט‬ ‫שיעור‪:‬‬ ‫אן גיין‪ ,‬דער בחור ווערט אן אלטער בחור מיט א ריזיגע פאטעיטא‬ ‫זייער אסאך מאל קומט א שדכן צו‪ ,‬צו א מענטש נאכדעם וואס‬ ‫בארד‪ ,‬די מיידל איז שוין נישט אינטערעסירט‪ ,‬זי הערט דאך שוין‬ ‫דיינע נאנטסטע משפחה האט אונטערגעשיקט דעם שדכן‪.‬‬ ‫נישט דיך אויס צו זאגן‪ ,‬דו האסט שוין פארלוירן קאנטראל‪.‬‬ ‫ווייל די אייגענע קינדער אדער די אייגענע ברידערס און‬ ‫הכלל זאגט דער רבי‪ ,‬ביז די אכצן קענסטו וועלן‪ ,‬נאך די אכצן איז‬ ‫שוועסטערס ווילן דיר נישט געבן דעם ציפ אין דיין באק‪.‬‬ ‫די געשעפט פארטיג‪ .‬איינס‪.‬‬ ‫שיקט מען אונטער א שדכן וואס אה דו שעלטסט‪ ,‬לייגט ער‬ ‫בטל רצונך מפני רצונם‬ ‫אראפ די טעלעפאן‪ ,‬א גוטע נאכט‪ .‬און יענער זאגט דיר עס פוינט‬ ‫די צווייטע זאך האט דער רבי געזאגט‪ ,‬אויב איינער וויל דיך האבן‪,‬‬ ‫בלעינק‪:‬‬ ‫האט עס גאר א שטארקע חשיבות‪.‬‬ ‫"איר זענט א מטורף‪ ,‬איר האט פארשטאנען?‬ ‫ס'איז מיט א שיינע פאר פראצענט מער ווי דו פושט זיך די נאז‬ ‫איר קענט נאר באקומען א מטורפת‪ .‬פארשטייטס עס זייער‬ ‫אריין ביי איינעם אינדערהיים‪.‬‬ ‫קלאר‪ ,‬און זייטס זיך משדך מטורף‪-‬מטורפת‪ .‬בשעה טובה‬ ‫אפילו יענע זאך זעט אויס אויבן אביסל בעסער‪ ,‬טאמער יענער‬ ‫ומוצלחת‪ ,‬זאל זיין מזל טוב‪ .‬דו קענסט נישט אנדערש באקומען"‪.‬‬ ‫וויל דיך‪ ,‬גיי דערמיט קודם‪.‬‬ ‫מענטש טראסט זיך נישט אליין מיט זיינע דעסיזשענס‪ .‬וועם‬ ‫כי לטובה כוונתו‬ ‫גייסטו אבער יא טראסטן?‬ ‫ווערט ער זייער גערעגט אויפ'ן שדכן‪ .‬און איך פארשטיי אויך‪...‬‬ ‫יעצט גייט אויסקומען אזוי‪ ,‬דו גייסט גיין צו איין רב‪ ,‬אזוי ווי טוען‬ ‫איך פארשטיי ס'טוט וויי‪ ,‬ווייל די אמת טוט וויי‪.‬‬ ‫זייער אסאך מענטשן‪.‬‬ ‫איז ווען א מענטש איז מקושר מיט ריעליטי‪ ,‬ער ווייסט זייער‬ ‫טאמער גייט ער זאגן וואס דו ווילסט נישט‪ ,‬וועסטו זאגן אז‬ ‫קלאר‪ ,‬אקעי‪ ,‬איך בין אזוי‪ ,‬איך האב געטשאסט א סערטן‬ ‫יענער קאלעכט‪ ,‬זייט קאוויד קאלעכט ער‪.‬‬ ‫לייפסטייל‪ ,‬איך האב מיך געוואלט דרייען מעשה פריץ‪ ,‬איך האב‬ ‫דערנאך וועסטו טרעפן א צווייטן‪ ,‬וועסט אייביג טרעפן תירוצים‬ ‫געוואלט‪...‬‬ ‫ווי דו קענסט ארום חוש'ן‪ .‬חוש נישט‪ !.‬זיי מחליט פארדעם מיט‬ ‫קענסט נישט יעצט דרייען אנדערש‪ .‬אזוי ווי אזוי דו האסט‬ ‫דיין אידענע‪ ,‬דעם דעת תורה וועלן אונז פאלגן‪ ,‬נישט קיין חילוק‬ ‫געוואלט גיין‪ ,‬שטעל דיך צו צו ריעליטי‪.‬‬ ‫וואס ער וועט זאגן‪ ,‬צי ס'שמעקט אונז יא‪ ,‬צי ס'שמעקט אונז‬ ‫דער שדכן האט נישט קיין שום זין צו טשעפענען מענטשן‪ .‬איך‬ ‫נישט‪.‬‬ ‫קען נישט קיין שדכן וואס ס'האט אנגענומען דעם דזשאב צו‬ ‫למי אלה לפניך‬ ‫טשעפענען מענטשן‪.‬‬ ‫און דאס איז נישט נאר ביי שידוכים ביי די וועי‪ .‬א דעת תורה איז‬ ‫ואשמע את הקול מבין‪...‬‬ ‫א מורא'דיגע וויכטיגע זאך‪ .‬ס'איז א וויכטיגע וויכטיגע זאך‪.‬‬ ‫א שדכן טוט עס נישט פאר געלט‪ .‬רוב שדכנים טוען עס‪ ,‬און ווער‬ ‫ווען ס'קומט ביי שידוכים פרעגט מען‪ ,‬דאס איז איינע פון די‬ ‫ס'האט שוין אויסגעפירט שידוכים ‪ -‬איך האב שוין אויסגעפירט‬ ‫שאלות וואס א נארמאלער מענטש פרעגט‪ ,‬צי יענער געהערט‬ ‫שידוכים ‪ -‬טוט עס נאר פון געפיל פון העלפן יענעם מענטש‬ ‫ערגעץ? ער האט א רבי‪ ,‬ער האט א רב‪ ,‬ער האט א דיין וועמען‬ ‫אויספירן שידוכים‪.‬‬ ‫ער פאלגט?‬ ‫חוץ וואס ס'שטייט א געוואלדיגע ענין‪ ,‬ס'איז א תיקון פאר אלע‬ ‫דא האט ער געהערט עפעס א גוטן דרשה פון אים ווערט ער‬ ‫חטאים‪ .‬ס'איז א געוואלדיגע זאך אויסצופירן שידוכים‪.‬‬ ‫מרוגש אויף אים‪ ,‬דא טוט ער אזוי‪ ,‬דא טוט ער אזוי‪ ,‬ער איז א‬ ‫די שווערסטע חלק וואס ס'טוט וויי פאר א מענטש איז ווען‬ ‫צעפליקטער מענטש‪ .‬אבער א מענטש האט באמת‪ ,‬ער איז געסעט‬ ‫איינער קנאקט אראפ אויף טעלעפאן א שדכן‪" :‬ווער זענט איר?‬ ‫מיט א דעת תורה קומט ער אן‪.‬‬ ‫קליינע ראצער!" יא‪ ,‬געווענטליך נעמט מען די יונגעלייטלעך‪.‬‬ ‫נאך א נקודה וויל איך ארויסברענגען‪ ,‬און מיט דעם וועל איך מיך‬ ‫דער גרויסע טאטע וואס וויל זיך משדך זיין משה רבינו‪.‬‬ ‫יעצט אפשטעלן‪.‬‬ ‫איינע פון די גוטע זאכן איז אז ער שרייט אייביג הויעך אין שוהל‬ ‫המאמין לא יחוש‬ ‫אויך‪ ,‬יא? טאמער די קאווע‪-‬גבאי האט אמאל נישט געמאכט די‬ ‫ס'איז א מורא'דיגע סכנה‪ ,‬איך האב עס פריער אביסל‬ ‫קאווע‪ ,‬האט ער אייביג געשריגן אויף אים‪.‬‬ ‫אנגעטאטשט‪ .‬לאמיר זאגן א בחור א אכצן יעריגער בחור איז‬ ‫יעצט קלאפט ער אראפ אויפ'ן שדכן‪" :‬דו ראצער! ווער האט‬ ‫וואויל‪ .‬א מיידל זי איז אכצן יאר‪ ,‬זי איז וואויל‪ ,‬זי ארבעט‪ .‬איך רעד‬ ‫דיר געזאגט‪ ,‬דו‪ ,‬קיין שדכן וועסטו קיינמאל נישט קענען זיין! זוך‬ ‫באמת וואויל‪ ,‬איך מיין נישט יעצט גארנישט‪.‬‬ ‫דיר א בעסערע ארבעט‪ ,‬קענסט גיין פלאשן טוילעטס!"‪ ,‬יא? וואס‬ ‫זי גייט ארבעטן‪ ,‬זי ברענגט נאך אביסל פרנסה אויך אין שטוב‪.‬‬ ‫ווילסטו פון דעם יונגערמאן?‬ ‫טראכט דער מענטש‪ ,‬וואו האב איך מיך צו יאגן?‬ ‫וואס ווילסטו פון דעם יונגערמאן? האסט אים פאר'שרפ'עט‪,‬‬ ‫ווייסט‪ ,‬מ'וועט זען‪ .‬ווי אן איידעלער מענטש זאגט ער פאר'ן‬ ‫האסט אים פארברענט? נאכדעם וויינט מען‪ ,‬מען מאכט א פאנעל‪:‬‬ ‫שדכן‪ ,‬מ'וועט זען‪ ,‬מ'וועט זען‪ ,‬ער איז א מאמין בה'‪ ,‬ער איז רואיג‬ ‫ס'איז נישט דא קיין שדכנים‪ ,‬מ'מוז עפעס מ'קען‪ ...‬נישט דא קיין‬ ‫יעצט‪.‬‬ ‫שדכנים‪ ,‬נישט דא קיין שדכנים‪ .‬אוודאי איז נישט דא קיין שדכנים!‬ ‫ס'איז א מורא'דיגע מסוכנ'דיגע ספאט‪ .‬דו ווייסט נישט ווען‬ ‫וברביעית יהיה כל פריו‬ ‫דו גייסט ווערן דעספערעט‪ ,‬אדער דיין טאכטער‪ ,‬דיין זון‪ ,‬וויפיל‬ ‫יעצט‪ ,‬איך וויל מאכן א דיסקלעימער‪ :‬ס'איז דא אזא מושג‬ ‫בחורים איז היינט דא וואס זענען בכלל נישט צוצוהערן קיין‬ ‫שדכנים וואס גייען צו‪ ,‬צו ראף‪ ,‬וואס רייסן שטיקער‪.‬‬ ‫שידוכים‪.‬‬ ‫און דאס דארף מען אויך וואטשן וויאזוי מ'גייט צו‪ ,‬מ'דארף אויך‬ ‫ס'איז דא הונדערטער בחורים וואס דרייען זיך אלל אווער‪.‬‬ ‫זיין דזשענטל אזוי מ'גייט צו‪ .‬אמת‪ ,‬אמת‪.‬‬ ‫זיי זענען קאמפערטעבל‪ ,‬זיי זענען מסודר‪ ,‬זיי האבן זיך זייערע‬ ‫אבער רובא דרובא מאל ווערן די שדכנים מער פארברענט ווי די‬ ‫שבתים‪ ,‬זיי גייען צוזאמען‪ ,‬זיי האבן זייערע גרופעס‪ ,‬דער טאטע‬ ‫עלטערן‪ ,‬ווייל דער איז אנגעפרעמדט אויף א מורא'דיגע שידוך‪,‬‬ ‫האט געפושט‪.‬‬ ‫האסטו אים נישט געגעבן דעם שידוך‪ ,‬ער גיבט דיר א ריק אין ציין‪.‬‬ ‫ס'איז געקומען ניינצן‪ ,‬צוואנציג‪ ,‬האט ער פארלוירן דעם‬ ‫און ס'איז א פאקט‪ ,‬ס'איז אמת אז שדכנים גייען אראפ‪.‬‬ ‫קאנטראל אויף דעם בחור‪ ,‬און דא זאגט ער‪ ,‬מיסטער לויסטער‪ ,‬זיי‬ ‫גייען מיר ווייטער‪ .‬סאו אונז זענען מיר געגאנגען צום פערטן‬ ‫געזונט‪ ,‬איך קען דיך נישט מער‪.‬‬ ‫זאך‪ ,‬פעיס ריאלעטי‪ ,‬מאך א ריעלטי טשעק ליסט‪ .‬קאל און ווער‬ ‫די זעלבע זאך‪ ,‬די מיידלעך איז עס נאך ערגער‪ .‬מיידלעך גייען‬ ‫געוואויר‪ ,‬און דו וועסט קענען וויסן וואו דו האלטסט‪.‬‬ ‫אריין אין א זאון‪ ,‬וואס זיי שיקן דיך פלעין פייפן‪.‬‬ ‫"כלך" לך מדרך זו‬ ‫עודו בידו‬ ‫די פיפטע זאך איז זייער א וויכטיגע זאך‪ .‬ביי די זיבעצן יאר האב א‬ ‫ס'איז דא א סערטן עידזש וואס די עלטערן זענען אין קאנטראל‬ ‫מיטינג מיט דיין רביצין‪ .‬קען זיין אז דו האסט עס נישט געטון אלע‬ ‫און דאן פארלירט מען די קאנטראל‪.‬‬ ‫יארן‪ ,‬יעצט די ערשטע מאל זעצט זיך אוועק אויף א מיטינג מיט‬ ‫מען קען זיך אנהייבן שלאגן‪ ,‬מען קען זיך רייסן‪ ,‬מען קען זיך‬ ‫איר‪ ,‬שמועס געהעריג‪ ,‬ווער גייט זיין דיין דעת תורה ביי שידוכים?‬ ‫קריגן‪.‬‬ ‫ווער איז דיין רבי‪ ,‬דיין רב‪ ,‬דיין דיין? וועם גייסטו פרעגן? דו גייסט‬ ‫באמת נארמאל‪ ,‬ווי עלטער א קינד ווערט‪ ,‬גייט ער שנעלער אריין‬ ‫אים טראסטן וואס יענער זאגט‪.‬‬ ‫צום זאון פון דיך אנפייפן‪.‬‬ ‫שידוכים איז א שווערע זאך‪ .‬ס'איז א שטארקע דעסיזשען‪,‬‬ ‫אשר על כן‪ ,‬די נארישע תירוץ‪ ,‬איך האב צייט‪ ,‬איך בין באקוועם‪,‬‬ ‫דו ווייסט דיין קינד'ס לעבן גייט אריין‪ ,‬מ'גייט לעבן די נעקסטע‬ ‫דאס איז א סימפל נארישן זאך צו טון‪ ,‬און יעדער מענטש זאל‬ ‫הונדערט יאר גייסטו לעבן מיט דעם פרוי‪ ,‬מיט דעם מאן‪ .‬א‬ ‫די נעקסטע טאג איז ער אריינגעקומען אין בית המדרש א‬ ‫האבן די שכל און די דעת אז די משנה זאגט דאס‪ ,‬בן שמונה עשרה‬ ‫סעקונדע שפעטער‪ ,‬הערט ער ווי דער חזן זאגט דארטן "את כל‬ ‫לחופה‪ ,‬איז עס א פאקט וואס מ'דארף זיך שטעלן דערויף‪.‬‬ ‫אוהביו ואת כל הרשעים ישמיד"‪ .‬עפעס גייט דער רבונו של עולם‬ ‫ביי אכצן יאר לייג אים אונטער פיר שטאנגען‪.‬‬ ‫דא‪ ...‬וואס גייט דא פאר מיט אונזער רבונו של עולם?‬ ‫לייג אים אונטער די פיר שטאנגען‪ .‬עס וועט מצליח זיין‪ ,‬וועסט‬ ‫ממילא ווילסט הרג'ענען די רשעים פארשטיי איך‪ ,‬אבער די‬ ‫אי"ה קענען אנקומען‪.‬‬ ‫אוהביו וואס גייסטו הרג'ענען? ער איז ארויסגעלאפן‪ ,‬זאגט ער‪,‬‬ ‫עולם כמנהגו נוהג‬ ‫רבי איך פארשטיי נישט דעם רבונו של עולם‪ ,‬איך קען אים נישט‬ ‫אבער דער אמת איז איבערצוגיין די אלע זאכן‪ ,‬דארף מען אביסל‬ ‫פארשטיין‪.‬‬ ‫האבן אמונה‪ ,‬אביסל בטחון‪ ,‬זען אז דער רבונו של עולם טוט די‬ ‫נעכטן האט ער ליב געהאט די רשעים‪ ,‬היינט וויל ער הרג'ענען‬ ‫אלע זאכן‬ ‫די אוהביו‪.‬‬ ‫איך האב געזען זיי ברענגען נאך פון ר' מאטל סלאנימער‪ , ,‬אונז‬ ‫זאגט ער‪ ,‬מיין טייער ליב קינד‪ ,‬דו ביסט אנגעקומען אינמיטן‪ ,‬דו‬ ‫ווייסן מיר אז ס'שטייט אין ילקוט שמעוני‪ ,‬דער אויבערשטער‬ ‫ביסט פלעין אנגעקומען אינמיטן‪ ,‬זעץ דיך אוועק‪.‬‬ ‫האט באשאפן די וועלט זעקס טויזנט יאר‪ ,‬און וחד חרוב‪ .‬פאר‬ ‫כי לא ראיתם כל תמונה‬ ‫איינס גייט זיין חרוב‪.‬‬ ‫מענטשן האבן קשיות‪ ,‬שאלות‪ ,‬פארוואס‪ ,‬פארווען‪ ,‬איך האב‬ ‫האט ער געפרעגט‪ ,‬וואס וועט זיין אויב א מענטש לעבט די‬ ‫געטוהן אזעלכע גוטע זאכן פארוואס גייט מיר נישט קיין שידוכים‪,‬‬ ‫גאנצע זעקס טויזנט יאר‪ ,‬ער קומט אין די לעצטע מינוט‪ ,‬ער זעט‬ ‫מיין שכן וואס איז א סך גארנישט‪ ,‬האלט כמעט גארנישט‪ ,‬יענעם‬ ‫די וועלט גייט ווייטער‪.‬‬ ‫געלונגט שיינע שידוכים‪ ,‬גוטע שידוכים‪.‬‬ ‫ער האט געמיינט צו זאגן‪ ,‬וואס‪ ,‬וואס זאל ער טון?‬ ‫מיין טייער ליב קינד‪ ,‬זאגט דער חפץ חיים‪ ,‬דו ביסט אנגעקומען‬ ‫ר' מאטל סלאנימער האט געזאגט‪ ,‬איך זאל ווען לעבן אין יענע‬ ‫אינדערמיט‪.‬‬ ‫תקופה? נעם איך מיין טלית און תפילין‪ ,‬איך גיי פלעין געהעריג‬ ‫ס'איז דא א ריזיגע וועלט וואס גייט שוין פארדעם‪ .‬דו האסט‬ ‫ווייטער דאווענען‪ .‬דער רבונו של עולם האט א וועלט וואס גייט‬ ‫אריינגעטשעקט אינמיטן א קליין טשעקעלע‪ ,‬דו גייסט ארויס‬ ‫אן געהעריג‪.‬‬ ‫נאכדעם‪.‬‬ ‫אונז דארפן מיר איין זאך וויסן‪ ,‬סינס אונז האבן געהאט פריער‬ ‫ס'איז א וועלט וואס גייט‪ ,‬ווער נישט נתפעל‪ ,‬כאפ נישט קיין‬ ‫געזאגט אז דער ענין פון שידוכים איז זייער א פעינפול זאך‪ ,‬זייער‬ ‫התפעלות‪ ,‬אלע זאכן גייען‪ .‬מ'דארף קענען גיין‪.‬‬ ‫א שווערע זאך‪ ,‬אבער דער רבונו של עולם האט א חשבון‪ ,‬אן‬ ‫אויסגעטרעטענע חשבון פאר יעדן איינעם‪ ,‬מ'דארף זיך אויף אים‬ ‫און אמת‪ ,‬אלעס איז גלגולים‪ ,‬די אלע זאכן‪.‬‬ ‫פארלאזן‪.‬‬ ‫חזקנו נא אך הפעם הזאת‬ ‫אל תבטחו‬ ‫אסאך מאל מיט שידוכים‪ ,‬מ'כאפט פליקעס‪ ,‬מ'כאפט פעטש‪.‬‬ ‫פארשטייט זיך אליינס‪ ,‬איך וויל נישט אז מ'זאל נוצן די חלק‬ ‫מ'הערט אסאך מאל פון עלטערן "איך האב שוין נישט קיין כח‬ ‫אמונה‪ ,‬ווייל געווענליך גייט עס אז די אלטע בחורים‪ ,‬דו גייסט רעדן‬ ‫מיך נאכצופרעגן‪ ,‬איך קען שוין נישט עסן די פעטש‪ .‬איך פרעג מיך‬ ‫צו די טאטע‪ ,‬צו די מאמע‪ ,‬א דריי און צוואנציג‪ ,‬פיר און צוואנציג‪,‬‬ ‫נאך‪ ,‬איך קריך אהער‪ ,‬איך קריך אהין‪ ,‬און בום‪ ,‬די לעצטע רגע הערט‬ ‫צוואנציג יעריגע‪.‬‬ ‫עס אויף‪ ,‬ס'ווערט צוריסן"‪.‬‬ ‫אמונה‪ .‬וואס וועט זיין מיט אמונה?!‬ ‫אונז דארפן מיר איין זאך וויסן‪ ,‬פון דעם טונקלקייט‪ ,‬דארטן קומט‬ ‫נא נא נא נא נא‪ .‬ביי שידוכים איז דער איינציגסטע זאך וואס אונז‬ ‫ארויס די געוואלדיגע לעכטיגקייט‪ ,‬די ריכטיגע שידוך‪ .‬זאל דער‬ ‫זעהן מיר אין חז"ל אז ס'שטייט מ'מעג א שידוך טוהן אין תשעה‬ ‫אויבערשטער העלפן אז אלע אידישע קינדערלעך זאלן קענען‬ ‫באב ווייל שמא יקדמנו אחר בתפלה‪.‬‬ ‫שידוכים טון‪ ,‬ס'זאל זיין מעשה אבות סימן לבנים‪.‬‬ ‫ס'איז דא א זאך‪ ,‬ס'איז א שווערע ענין דאס‪ .‬שטייט אין זוהר‬ ‫ווי ס'שטייט אין הייליגן רמב"ן‪ ,‬אז די וואכעדיגע סדרה איז א‬ ‫הקדוש וואס טוט זיך טאמער איינער איז מקדים בתפלה‪ ,‬מ'נעמט‬ ‫געוואלדיגע צייט‪ ,‬א געוואלדיגע ענין‪.‬‬ ‫אוועק א זיווג‪ ,‬דער אויבערשטער מוז איינעם מאכן‪ ,‬הרג'ענען א‬ ‫בעתו ובזמנו‬ ‫מענטש צו קענען באקומען זיין זיווג‪ ,‬ס'איז א שווערע נושא‪.‬‬ ‫אלע אידישע קינדערלעך זאלן קענען שידוכים טון מיט די‬ ‫דאס איז איינע פון די זאכן‪ ,‬פאר'ן רבונו של עולם איז גארנישט‬ ‫קינדערלעך‪ ,‬וועלן שידוכים טון מיט די קינדער‪ ,‬און שידוכים טון‬ ‫שווער‪ ,‬אבער פארוואס איז דאס ווי קריעת ים סוף?‬ ‫מיט די קינדער‪.‬‬ ‫ס'איז דא אזא זאך ביי שידוכים שמא יקדמנו אחר‪ ,‬א צווייטער‬ ‫צוויי עקסטערע זאכן‪ ,‬שידוכים טון מיט די קינדער‪ ,‬אפילו דו‬ ‫גייט אוועקכאפן דיין זיווג בתפלה‪ ,‬ס'איז דא אזא זאך‪.‬‬ ‫האלטסט אז ס'איז נישט דעם ריכטיגן זיווג‪ ,‬דו האלטסט עס נישט‬ ‫מ'קען זיך נישט פלעין סומך זיין איך האב אמונה‪ ,‬איך האב‬ ‫אזוי פאסיג‪ ,‬ס'קען זיין אז ס'גייט זיין סאך מער א פאסיגע זאך‪.‬‬ ‫בטחון‪ ,‬און די זאך פארט ווייטער‪.‬‬ ‫דאס וויל דער רבונו של עולם יעצט‪ .‬דער רבונו של עולם וויל דו‬ ‫קושיא מעיקרא ליתא‬ ‫זאלסט ביי די אכצן יאר חתונה מאכן דיין קינד‪.‬‬ ‫זיי פארציילן ס'איז געווען א איד אמאל ער איז אנגעקומען אין‬ ‫מיט דעם וועט אונז דער אויבערשטער העלפן‪ ,‬מיט דעם וואס‬ ‫בית המדרש‬ ‫אונז זענען פודה אונזערע קינדערלעך‪ ,‬מ'וועט זיי אויסלייזן אין‬ ‫און ער הערט ווי די בעל תפלה לאזט אויס‪ ,‬ביי אשרי "שומר ה'‬ ‫צייט‪ ,‬מ'וועט זיי ארויסגעבן אין צייט‪.‬‬ ‫את כל אוהביו ואת כל הרשעים"‪.‬‬ ‫ווי די גמרא זאגט‪ ,‬ווען איינער מאכט חתונה די קינדערלעך אין‬ ‫זאגט ער קוק‪ ,‬דער רבונו של עולם איז אזא רחמן‪ ,‬ער האט‬ ‫צייט‪ ,‬באקומט ער אלע ברכות‪ ,‬אונז זאלן מיר געבענטשט ווערן‬ ‫ליב אלע אידן‪ ,‬ער האט ליב די רשעים אויך‪ .‬פשש וואספארא‬ ‫מיט א פרייליכן שבת‪ ,‬מיט א ליכטיגן תמיד‪ .‬און זייטס געזונט אלע‬ ‫מין באשעפער וואס אונז האבן מיר‪ ,‬קיינער האט נישט אזא‬ ‫אידן‪ .‬א גוט שבת!‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט ‪845-777-9987‬‬