הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

פרשת חיי שרה תשפ "ו לפ"ק
בניחום אבלים אצל הר"ר זלמן לייב בלוזענשטיין הי"ו ומשפחתו שיחיו
שישבו שבעה על פטירת אשתו/אמם/אחותם בת הר"ר אברהם יודא הירש הי"ו
יום א' פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק
רבינו :חייב אדם לברך על הרעה ,כשם שמברך על רבינו :קודם האב איך א גוטע גריס פון די קינדער,
הטובה ,לקבלינהו בשמחה (ברכות ס ,):אבער וויי טוט מקצת שבחם בפניהם - ...בעצם ביסטו א
עס נאך אלץ ,מען איז נאר מחויב עס מקבל צו זיין וויליאמסבורגער ,דיינע עלטערן האבן געוואוינט אין
בשמחה .עס שטייט אין חינוך (מצוה רסד) אז אפילו א וויליאמסבורג.
כהן וואס טאר זיך נישט מטמא זיין צו א מת ,אבער הר”ר זלמן לייב :יא.
צו די זיבן קרובים מעג ער זיך מטמא זיין .ווייל די רבינו :וועם האסטו דא אין בארא פארק?
געפילן פון א מענטש איז נאנט צו זיינע קרובים ,און הר”ר זלמן לייב :איך האב געהאט דעם קאסאני'ער
די תורה האט געוואלט געבן א געלעגנהייט ,אז דער רבי ,פאר ער האט געמופט אויף לינדען - .איך האב
כהן זאל זיך קענען ארויסגעבן זיינע געפילן באהל געזוכט צו קויפן א דירה צו מופן ,אבער אין
המת - .כאטש דער כהן דארף עס מקבל זיין וויליאמסבורג איז געווען זייער טייער די דירות ,און
בשמחה ,פון דעסטוועגן דאך איז דא א הרגש אינעם דא איז געווען ביליגער ,און איך האב געהאט דא מיין
הארץ' .לקבלינהו בשמחה' מיינט נישט אז מען פילט רבי ,איז עס אויסגעקומען אז מען האט
נישט ,נאר מען פילט ,און מען איז מקבל בשמחה. אהערגעמופט.
אביה הר" ר אברהם יודא הירש הי"ו :ווען איך פלעגט רבינו :אז דו האסט דיין רבי דא ,איז כדאי אפילו צו
איר פרעגן ,וואס מאכסטו ,האט זי געענטפערט, צאלן טייערער - ...פון וואו זענט עטס פון דער היים?
הודו לה' כי טוב .ווי אזוי דער מצב איז געווען ,אמאל הר”ר זלמן לייב :מיין זיידע איז פון קליינווארדיין .זיין
איז זי געווען שוואך ,אייביג האט זי געזאגט ,הודו טאטע איז אוועק יונגערהייט ,איז ער געפארן אויף
לה' כי טוב. סאטמאר לערנען ,נאך פאר די בר מצוה .ביי די בר
רבינו :דער פסוק (תהלים קיח-א) ענדיגט ,כי לעולם מצוה האט אים די מאמע געשיקט תפילין .ער האט
חסדו .וועגן דעם דארף מען לויבן 'כי טוב' ,ווייל עס געוואוינט ביים רבי'ן זיבן יאר ,פערצן זמנים.
איז טאקע 'לעולם חסדו' .וואס דער אייבערשטער
*
על הטוב יזכר
ידידינו מוה"ר יואל לאנדא הי"ו
אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים
לרגל השמחה השרויה במעונו בנישואי בנו למזל טוב
תשפ"ו"ולפלפ""קק
פרשתחיחיייששררההתשפ
פרשת ~א~ קודש--וויען
וויען ודברותקודש
שיחותודברות
שיחות
נירעדהאז? דארט האט ער געהאט עפעס חשק, טוט ,איז א חסד - .זי איז אויסגעלייטערט געווארן
זעהט אויס וועגן דעם מהרש"ג. די פאר יאר.
דער ווינער רב זצ"ל איז געווען א תלמיד פונעם הר”ר זלמן לייב :אויף איר בין איך נישט באזארגט,
לבושי מרדכי זצ"ל ,און ער האט פארציילט פאר מיין אונז זעמיר די רחמנות.
טאטן ,אז ער האט איינמאל געלערנט זייער פלייסיג. רבינו :יא .עס שטייט אין די גמרא (מגילה טו ,).א
און דער לבושי מרדכי האט אים געזאגט ,דו לערנסט דיאמאנט וואו עס איז ,בלייבט עס א דיאמאנט .נאר
טאקע זייער פלייסיג ,אבער צו די התמדה פון מיין דער וואס האט עס פארלוירן ,פאר אים פעלט עס.
תלמיד רבי אברהם לייב ,קומסטו ניקס צו .ער האט
*
זיך משבת לשבת ניקס אריינגעלייגט אין א בעט.
אזוי האט ער פארציילט פאר מיין טאטע. רבינו :פון וואו זענט עטס פון דער היים?
רבינו :ער האט געלערנט נאר אין מאד? הר”ר אברהם יודא :דער טאטע פון דעעש .מיין
הר"ר אברהם יודא :ניין ,ער האט געלערנט איין זמן מאמע איז געווען רבי אברהם לייב שפרייער'ס
ביים ערוגת הבשם .ער האט געלערנט ביים יד יצחק, טאכטער .ער האט געמאכט דעם ספר מנחת יהודה.
אזוי זעה איך פון זיינע כתבים ,וואס ער שרייבט מורי רבינו :יא ,עס איז א שיין ספר.
ורבי ,און נאך. הר”ר אברהם יודא :עס איז נאך דא אסאך כתבים פון
איך בין געווען זייער נאנט מיט רבי ישראל חיים אים וואס איז נאכנישט ארויסגעקומען.
מנשה פריעדמאן זצ"ל ,דער סאטמארער דיין ,האט רבינו :וואו איז עס?
ער מיר פארציילט ,אז זיין טאטע איז געווען א הר”ר אברהם יודא :עס איז געבליבן נאך די מלחמה
תלמיד פונעם ערוגת הבשם .דער ערוגת הבשם האט ביי רבי פישל הערשקאוויטש זצ"ל (אב"ד האליין) ,ער
געהאט אסאך גוטע תלמידים ,זאגט ער מיר ,מיין האט עס געטראפן אין נירעדהאז .איך האב קאפיס
טאטע האט גערעדט צו מיר פון איין תלמיד ,רבי דערפון ,איך האב אנגעהויבן צו ארבעטן ,אבער איך
אברהם לייב שפרייער .ער פלעגט זיך יעדע נאכט האב נאכנישט געטון די עכטע ארבעט.
אראפזעצן און געגעסן עפעס ,און נאכדעם געלערנט רבינו (פנה לבנו הר"ר עמרם הי"ו) :עמרם מען גיט דיר
בהעלם אחת ,אזוי איז געווען א גאנצע וואך .דער ארבעט ,מען דארף עס ארויסגעבן - .דער רבי
צעהלימער רב האט געזאגט פאר מיין טאטע ,אז ער אברהם לייב איז געווען א גרויסער תלמיד חכם.
געדענקט אים. הר”ר אברהם יודא :איינער האט מיר געזאגט ,איך
רבינו :דו האסט געהאט א זכיה ,אסאך משמש געדענק נישט ביי וועלכע רבי מען האט גערעדט,
געווען רבי ישראל חיים מנשה. אז מען האט גערעדט פון דעם רבי אברהם לייב ,אז
הר”ר אברהם יודא :איך בין געווען אין שטוב ווען ער ער איז פון די גרעסטע גדולים אין אונגארן .האט
האט איינמאל אנגערופן דעם רב .דער רב האט אים ער געזאגט ,נישט פון די גרעסטע ,נאר דער
אפשר גערופן לאדענען צו א חתונה ,און ער האט גרעסטער.
פארגעסן ,און ער האט אנגערופן ,אז ער האט רבינו :וואו האבן זיי געוואוינט?
פארגעסן .און איך האב אים געזאגט ,דער דיין דארף הר”ר אברהם יודא :ער האט געהאט א גרויסע ישיבה
נישט רופן ,און ער האט געזאגט ,יא ,איך דארף יא. אין נירעדהאז .ער האט נישט געוואלט ווערן קיין רב
הרב משה אהרן פריעדמאן (נכד דומ"ץ סאטמאר זצ"ל): אין ערגעץ ,ער האט געהאט א קאנסעס פון
דער זיידע פלעגט אסאך אריינקוקען אין דעם רב'ס סעמיהאי .דער סאטמאר רב זצ"ל איז געקומען
ספרים. ספעציעל צו פארן און געבעטן ,אז ער זאל עס
רבינו :ער פלעגט מיר צו זאגן ,אז ער קוקט אריין אננעמען.
דערין .ער איז בכלל געווען אן אוהב ספרים .אז עס רבינו :דאס איז טייטש ,נאכן מהרש"ג.
איז געווען א נייע ספר ,איז ער געווען פון די ערשטע הר”ר אברהם יודא :יא .ער האט נישט געהאט קיין
עס צו נעמען .אין די יוגנט פלעגט ער קומען אין די חשק צו ווערן רב ,זעהט אויס אז אין סעמיהאי נאכן
ספרים געשעפטן ,געפרעגט אייביג ,וואס איז דא ניי? מהרש"ג ,האט ער יא געטראכט דערוועגן .מיין
הר"ר אברהם יודא :מען האט אים נישט געקענט מאמע ע"ה האט מיר פארציילט ,אז זי האט
ארויסשלעפן פון דארט .עס איז געווען אמאל געדענקט אז די ראשי הקהלה זענען אראפגעקומען,
פרייטאג נאכמיטאג אין בארא פארק ,האט ער מיר און די באבע האט געזאגט ,דו ווילסט איבערלאזן
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~ב~ שיחות ודברות קודש -וויען
דא און דארט .ער פלעגט זאגן פאר די וואס זענען געזאגט ,שטעל זיך דא אפ ,לאז מיר דא אריינגיין אין
מיטגעפארן ,עטץ דארפסט נאר אדורכגיין איין ספרים סטאר.
גרעניץ ,איך דארף אדורכגיין נאך א גרעניץ ,אין רבינו :ער פלעגט לערנען אין די ספרים אין געשעפט
שטוב ...אויף אריינצונעמען די אלע זאכן. אליין ,ער איז דארט געבליבן סטאק.
רבינו :גבולות חלק ה' בעולמו... הר"ר אברהם יודא :די רעביצן האט מיך נישט
וניחמם רבינו :המקום ינחם אתכם ,בתוך שאר אבלי איינמאל געשיקט קוקן וואו ער איז.
ציון וירושלים ,אפגעהיטן ווערן פון צער ,די נשמה הרב משה אהרן פריעדמאן :ער פלעגט פארן צום
זאל האבן א עליה ,זיין א מליצה יושר פאר די גאנצע ישמח משה אויף די יארצייט כ"ח תמוז ,און ער
משפחה .מען זאל קומען אויף שמחות. פלעגט אייביג אהיימשלעפן וואס ער האט געטראפן
בסעודת שבע ברכות של בן הר"ר יוסף לעפקאוויטש הי"ו
בשילוב עם חנוכת הבית לבנין הישיבה קטנה
יום ב' פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק
דער בית ברענגט נוצן לעולמי עד ,א בנין וואס מען מען זיצט ביי די חנוכת הבית פון א בית המדרש,
זיצט און מען לערנט דארט תורה ביז משיח וועט צוזאמען מיט א שמחת שבע ברכות .עס האט א
קומען .עס איז א בית וואס בלייבט אויף שטענדיג. שייכות איינס מיטן אנדערן .דער ציבור וואס זיצט
אז עס איז א חשיבות אין א פשוט'ן בית וואס מען דא ,זענען דאך אלע שותפים אין דעם בנין ,שותפים
וועט זיך דארט אויפהאלטן אפאר יאר ,אז מען דארף מיט די עבודת הקודש ,מיט די תורה וואס גייט
עס מחנך זיין ,ווי חשוב איז ווען עס איז א חינוך פון ארויס פון דעם בנין .גדול המעשה יותר מן העושה,
א בית וואס בלייבט איבער אויף שטענדיג. רבי יוסף איז דער מעשה ,וואס האט צוגעברענגט
דערצו אז מען געפונט זיך דא ביי דעם מעמד .איז
עס איז א זיווג פון חתן כלה ,עס איז דא נאך א זיווג באמת א שמחה צו זיצן צוזאמען ,און זיך מיטפרייען
אויך ,יששכר און זבולון זענען אויך א זיווג .שמח איינער מיטן אנדערן.
זבולון בצאתך ויששכר באהלך (דברים לג-יח) ,יששכר
און זבולון זענען שותפים זייער גאנץ לעבן מען געפונט ,ווען יודען זענען ארויסגעגאנגען צו א
אינאיינעם .יששכר זיצט אין בית המדרש ,ער איז מלחמה .איז געווען דריי זאכן וואס מען האט
עוסק בתורה ,און זבולון גייט ארויס ,מאכט געזאגט ילך וישוב לביתו .כאטש עס איז זייער
געשעפטן ,ער איז מחזיק דעם עוסק בתורה .און וויכטיג צו פירן די מלחמה ,אבער עס איז דא א זאך
חלק כחלק יאכלו ,זיי זענען געהעריגע שותפים ,עס וואס איז חשוב'ער פון דעם .בנה בית חדש ולא חנכו,
איז א זיווג ,מען שיידט זיך קיינמאל נישט אפ .אפילו ילך וישוב לביתו .אויף א חינוך צו א בית ,דארף מען
לעולמי עד איז נאך אלץ דא די שכר ,און דער זכות צוריק אהיים גיין .ארש אשה ולא לקחה ,מען האלט
וואס בלייבט איבער פון יששכר וואס גייט ארויף פאר א חתונה ,דארף מען צוריק אהיים גיין (דברים
אויף זבולון. כ-ה) .דא קומען זיך צוזאמען ביידע זאכן ,עס איז א
חינוך פון א בית ,און ארש אשה.
עס איז אסאך מאל שווער פאר א מענטש
אוועקצוגעבן זיין געלט .מען פלאגט זיך אויף געלט, אויב דאס איז געזאגט געווארן ביי א שטוב ,וואס
און מען דארף עס נאכדעם אוועקגעבן פאר תורה. עס קומט א צייט וואס מען לאזט עס איבער ,מען
ווי שווערער די זאך איז ,האט עס א געוואלדיגע בלייבט נישט אויף די וועלט אויף שטענדיג ,און מען
חשיבות ,לפום צערא אגרא (אבות ה-כז) .אבער דאס נעמט עס נישט מיט ,אין מלוין לו לאדם ,לא כסף
איז אלעס נאר ווי לאנג מען קוקט מיט די פליישיגע ולא זהב (אבות ו-ט) .איז דאך א כל שכן ווען מען
אויגן וואס מיר זענען דא .ווען א מענטש טראכט רעדט יעצט אז מיר זענען שותפים אין א בית ,וואס
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~ג~ שיחות ודברות קודש -וויען
ארור מיט ברוך קענען זיך נישט משדך זיין .און אבער אריין ,עס וועט קומען אמאל א צייט וואס
אליעזר האט עס אראפגעשלינגען ,ער האט גענומען דאס וועט זיין ,זיין שענסטע אינוועסטמענ"ט וואס
אויף זיך די שליחות .און אברהם האט אים ער האט געמאכט אין זיין לעבן .פון דעם וועט ער
געטרויעט ,אז ער וועט אים נישט פארפירן ,און ער נהנה זיין שטענדיג ,פון דעם וועט בלייבן ביי אים
האט אים געשיקט ער זאל גיין צו בתואל אין שטוב, אויף לעולמי עד .עס איז טאקע שווער יעצט ,אבער
און ברענגען דעם שידוך. שמח זבולון בצאתך ,ווען מען גייט אוועק פון די
וועלט ,דעמאלטס איז דער שמח זבולון ,דעמאלטס
מען געפונט שפעטער אין די פרשה ,ווען אליעזר פרייט ער זיך ,אז ער האט געהאט א זכיה אז ער
האט איבער פארציילט ביי בתואל אין שטוב ,זיין האט זיך געקענט משתתף זיין מיט לומדי תורה,
גאנצע שמועס מיט אברהם .שטייט אין פסוק ,אז ער וואס זייער תורה טוט אים באגלייטן שפעטער.
האט געזאגט פאר אברהם ,אולי לא תלך האשה אחרי דעמאלטס איז דער עיקר שמחה פון דעם זבולון .און
(בראשית כד-לט) .זאגט רש"י' ,אלי' כתיב ,עס פעלט די דער יששכר באהליך ,ער האט זיין שמחה יעצט ווען
ו' .דאס וואס איך האב געזאגט 'אולי' לא תלך האשה, ער זיצט און לערנט .דער זבולון האט נישט יעצט די
האב איך אינזין געהאט 'אלי' ,אפשר וועט עס קומען שמחה ,אבער 'בצאתך' ,דעמאלטס האט דער זבולון
צו מיר ,איך וועל קענען טון דעם שידוך. זיין שמחה ,דעמאלטס וועט מען זיך בענקען
פארוואס רבי יאסעל האט נישט געמוטשעט מער.
די מפרשים שטעלן זיך ,אז בשעת אליעזר האט איך וואלט געהאט נאך א גרעסערן זכות ,נאך א
גערעדט צו אברהם ,שטייט אין פסוק אולי ,מיט א ו', גרעסערן חלק.
עס שטייט נישט אלי .נאר בשעת ער האט עס
*
איבערגעזאגט שפעטער ביי בתואל אין שטוב ,דארט
שטייט אלי ,אן א ו' .אויב ער האט געהאט א נגיעה מען זעהט די וואך אין די פרשה ,די פרשה פון
פון אלי ,וואלט עס געדארפט שטיין תיכף .בשעת שידוכים .יצחק האט געדארפט א שידוך ,און אברהם
ער רעדט צו אברהם ,וואלט געדארפט שטיין 'אלי'. זאגט פאר אליעזר ,המושל בכל אשר לו ,גיי און ברענג
ביי אברהם שטייט דאס נישט ,עס שטייט נאר מיר א שידוך פאר יצחק .און ער באשווערט אים ,לא
שפעטער ביי בתואל אין שטוב. תקח אשה לבני מבנות הכנעני (בראשית כד-ב) .עס
שטייט אין של"ה הק' ,אברהם האט געטרויעט
עס איז דא א קאצקער ווארט דערויף ,אז ווען א אליעזר מיט זיין גאנצע פארמעגן ,המושל בכל אשר
מענטש האט א נגיעה צו א זאך ,דרייט זיך אים זיין לו .אברהם איז נישט געווען פארנומען מיט קיין
גאנצע מחשבה נאר מכח די נגיעה וואס ער האט ,און געלט זאכן ,אלעס האט ער איבערגעגעבן פאר
ער כאפט זיך אליין נישט ,אז די נגיעה וואס ער האט, אליעזר .סיי וואס איז נוגע צו גשמיות ,און סיי וואס
דאס האט אים צוגעברענגט אז ער זאל אזוי זאגן .ער איז נוגע צו רוחניות ,המושל בכל אשר לו ,דולה
האט געפרעגט אזא תם'ישע שאלה ,אולי לא תאבה ומשקה מתורת רבו לאחרים (יומא כח ,):האט ער אלעס
האשה ללכת אחרי ,וואס וועט זיין אז זי וועט נישט פארטרויעט פאר אליעזר .ווען עס קומט אבער צו א
וועלן קומען .פארוואס פרעגסטו אזא שאלה? ער שידוך ,האט ער געבעטן פון אים א שבועה ,טוה מיך
האט זיך דעמאלטס נישט געכאפט אז ער האט א נישט אריינדרייען אין א שידוך וואס איך בין נישט
נגיעה ,אז ער זאל זיך משדך זיין מיט אברהם ,און צופרידן דערפון .דו ביסט מיר זייער געטריי ,אבער
וועגן דעם פרעגט ער די שאלה ,אולי לא תאבה אפשר וועט זיך מאכן א סיבה ,וואס דו וועסט האבן א
האשה ללכת אחרי .שפעטער האט ער זיך געכאפט, נגיעה דערין ,האט ער אים באשוואוירן.
אז דאס וואס ער האט געזאגט 'אולי' ,איז וועגן 'אלי',
ווייל איך האב געהאט א נגיעה ,אז דער שידוך זאל און אליעזר האט טאקע געהאט א נגיעה ,אליעזר
ווערן מיט מיר ,וועגן דעם האב איך געפרעגט אולי האט אויך געהאט א טאכטער ,און ער האט זיך
לא תאבה האשה ללכת אחרי. געוואלט משדך זיין מיט יצחק ,און ער האט זיך
אנגעטראגן פאר אברהם .און אברהם האט אים
פונעם אמרי אמת שטייט ,ווי לאנג מען דרייט זיך געזאגט ,איך בין ברוך ,דו ביסט ארור ,אין ארור
ביי אברהם אין שטוב ,איז נישט דא קיין נגיעות. מתדבק בברוך (ב"ר נט-ט) .מיר זענען נישט קיין פאר,
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~ד~ שיחות ודברות קודש -וויען
באדינט אברהם אבינו ,און ער האט עס געטון אברהם איז א צדיק ,די גאנצע לופט ביי אברהם אין
געטריי ,איז ער ארויסגעגאנגען מכלל ארור ,און ער שטוב איז ערליך ,און מען זאגט נישט אולי לא תאבה
איז אריינגעקומען לכלל ברוך. האשה ,אלי ,איך האב א חשבון .ער האט נישט
געהאט קיין שום נג יעה ווי לאנג ער איז געווען
יעצט איז די קשיא ,פארוואס האט אברהם אבינו דארט אין שטוב .ווען ער קומט צו בתואל אין שטוב,
טאקע זיך נישט משדך געווען מיט אליעזר? אז דארט הייבן זיך אן די נגיעות .יעצט האט ער זיך
ביידע זענען שוין ברוך ,איז דאך עס א גוטער שידוך. געכאפט ,אלי ,אפשר איז דער שידוך גוט פאר מיר.
אבער אברהם אבינו זוכט נישט קיין שידוך פון אן
ארור וואס איז געווארן א ברוך ,ער דארף א ברוך אין די מפרשים שטייט נאך מער ,וואס עס איז א
אליין .אן ארור וואס איז א ברוך ,איז אויך נישט קיין מוסר השכל .ווען אליעזר איז אנגעקומען צו בתואל
שידוך פאר אברהם אבינו. אין שטוב ,האט לבן געזאגט ,בוא ברוך ה' (בראשית
כד-לא) .שטייט אין מדרש (ב"ר ס-ז) אז עס איז
על כל פנים ,מען זיצט מיט א ציבור וואס אלע זענען ארויסגעקומען א בת קול ,וואס האט אויסגערופן,
שותפים אין די עבודת הקודש .מען העלפט ארויס, ביז יעצט ביסטו געווען אן ארור ,יעצט ביסטו
מען פראבירט וואס מען קען גרינגער מאכן פאר די געווארן א ברוך ,בוא ברוך ה' .פארוואס איז ער
הנהלה פון די מוסד ,מען זוכט וואס מען קען האבן א געווארן א ברוך .זאגט דער מדרש ,ווען א יוד
חלק אין תורה און עבודת ה' וואס בלייבט איבער באדינט א צדיק ערליך ,אזוי ווי אליעזר האט
אויף שטענדיג .איז נאר דא אזויפיל צו וואונטשן ,אז באדינט אברהם אבינו .אפילו ער איז אן ארור ,גייט
מען גייט ארויס מכלל ארור לכלל ברוך ,אפילו עס ער ארויס מכלל ארור ,און ער גייט אריין לכלל ברוך.
איז געווען א זאך וואס איז נישט געווען ווי עס דארף ווען ער איז אנגעקומען ,ער האט אויסגעפירט די
צו זיין ,אין דעם זכות וואס מען טוט געטריי דינען שליחות פון אברהם אבינו ,ער איז געגאנגען צו
דעם אייבערשטן ,מען טוט וואס איז נוגע פאר תורה בתואל אין שטוב ,בוא ברוך ה' ,דו ביסט מער נישט
און עבודת ה' ,האט מען די זכיה אז מען זאל קיין ארור ,דו ביסט א ברוך.
ארויסגיין לכלל ברוך.
אויב אזוי האט אליעזר שוין יעצט אנגעהויבן צו
וויל איך נאר אזויפיל אנוואונטשן ,דער טראכטן ,אפשר זאל נישט ווערן דער שידוך דא ,איך
אייבערשטער זאל העלפן אי"ה ,סיי פאר די עושים, בין דאך שוין יעצט א ברוך ,קען איך דאך שוין
און סיי פאר די מעשים ,מען זאל זעהן אסאך שמחות אהיימגיין צו אברהם אבינו ,און זאגן אז דער שידוך
און נחת ביי די קינדער ,בנים ובני בנים עוסקים דא איז נישט געווארן ,ער קען זיך שוין משדך זיין
בתורה ובמצוות .מיר זענען אלע שותפים דא ,עס מיט מיר .אברהם האט געזאגט ,אין ארור מתדבק
איז אונזער אייגענער חנוכת הבית ,עס איז אונזער בברוך ,איך בין שוין נישט קיין ארור ,מען האט מיר
אייגענער שטוב ,אונזער שטוב וואס וועט בלייבן געזאגט ,בוא ברוך ה' .דא איז אים נתחדש געווארן,
אויף לעולמי עד .יעדער איינער וואס האט געהאט א אולי לא תאבה האשה ללכת אחרי ,אז ער איז שוין א
חלק דערין ,זאל קענען נהנה זיין דערפון ,עס איז ברוך ,קען ער זיך שוין משדך זיין מיט אברהם אבינו.
אדם אוכל פירותיהם בעולם הזה ,והקרן קיימת לו
לעולם הבא .זאל מען אלע אינאיינעם זוכה זיין צו די די מוסר השכל איז ,אפילו עס איז געווען א קללה,
ברכה ,כמשוש חתן על כלה ישיש עליך אלוקיך, עס איז געווען אויף אים א ארור ,פון דעסטוועגן
בביאת בן דוד ,במהרה בימינו אמן. דאך קען אמאל א מענטש טון א גוטע זאך ,ער
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~ה~ שיחות ודברות קודש -וויען
דברי תורה שנאמרו לתלמידי הישיבה גדולה
יום ה' פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק
נאכדעם איז דא זאכן ,אזוי ווי א קראנקהייט למשל, די וואך איז די פרשה פון שידוכים .אברהם אבינו
לא עלינו ,וואס איז דא אין א מענטש ,וואס אין די שיקט אליעזר ,ער זאל גיין זוכן א שידוך פאר יצחק.
דזשינ"ס גייט עס אריבער אויך צו די קינדער .אז און ער גי ט א טיטל אויף אליעזר ,אליעזר איז געווען
דער טאטע האט עס ,איז מעגליך אז די קינדער זיין נאנטסטער מענטש ,עבדו ,זקן ביתו ,המושל בכל
וועלן עס אויך האבן .די זעלבע איז מדות רעות וואס אשר לו .און ער האט אים באשוואוירן ,לא תקח
עלטערן האבן ,דאס גייט אריבער פאר קינדער אויך. אשה לבני ,מבנות הכנעני אשר אנכי יושב בקרבו,
דאס איז א חלק פונעם מענטש ,און דער קינד איז א נעם נישט פון בנות הכנעני ,כי אל ארצי ואל מולדתי
חלק פונעם טאטן .און אויב די עלטערן האבן תלך .און אליעזר האט געפרעגט ,אויב זי וויל נישט
שלעכטע מדות ,גייט עס אריבער פאר די קינדער קומען אהער וואוינען ,זאל מען גיין וואוינען דארט
אויך. וואו די כלה איז ,צו נישט .האט אברהם אבינו
געזאגט ,ניין ,יצחק גייט נישט וואוינען דארט .נאר
בנות הכנעני זענען געווען שלעכטע פארדארבענע אויב זי וועט אהערקומען ,דעמאלטס קענסטו טון
מענטשן .און אברהם אבינו האט געזאגט ,איך קען דעם שידוך .יצחק איז אן עולה תמימה ,און ער קען
זיך נישט משדך זיין מיט א משפחה וואס איז נישט אהינגיין.
פארדארבן ,ווייל די טאכטער פון דארט איז אויך
פארדארבן .זי איז געבוירן געווארן מיט מדות רעות, אין די מפרשים אויפן פלאץ שטייט ,פארוואס האט
און דאס קען איך נישט נעמען פאר יצחק .מיין אברהם אבינו נישט געוואלט פון די בנות הכנעני?
משפחה ,זענען טאקע עובדי עבודה זרה ,אבער וואס איז א חילוק צו עס איז פון זיין משפחה? לבן
אברהם אבינו האט געקענט זיין משפחה ,ער האט איז בעסער? בתואל איז בעסער? זיי זענען אלע
געקענט זייער נאטור .ער האט געוואוסט אז זיין געווען עובדי עבודה זרה ,לבן ביקש לעקור את
משפחה האט א גוטע נאטור אין זיך ,זיי זענען בעלי הכל .פארוואס די בנות הכנעני נישט ,און פון דארט
מדות ,נאר אין דעות זענען זיי געכאפט געווארן ,צו יא .די ראשונים ענטפערן דערויף ,עס איז דא
זיין עובדי עבודה זרה .מיט דעות וועט מען זיך אן חסרונות ביי עלטערן וואס גייען אריבער צו די
עצה געבן ,מען וועט ברענגען רבקה ,מען וועט איר קינדער ,און עס איז דא חסרונות אין עלטערן וואס
מסביר זיין ערליכקייט און יודישקייט ,און ווען זי גייען נישט אריבער אויף קינדער .ערליכקייט פון
וועט פארשטיין ,וועט זי בוחר זיין צו טון עפעס עלטערן האט ני שט צו טון מיט ערליכקייט פון די
אנדערש .אבער ברענגען פון בנות הכנעני ,ניין ,לא קינדער .מען קען האבן א טאטן וואס האט אנדערע
תקח אשה לבני מבנות הכנעני אשר אנכי יושב דעות ,ער קען זיין אן עובד עבודה זרה ,אבער דאס
בקרבו ,זיי קען איך ,און עס איז נישט קיין שידוך. קינד קען זיין אן ערליכער יוד .דער טאטע איז
נישט קיין שומר שבת ,און ער האלט יא שבת .דער
מען דארף לערנען דעם מוסר השכל ווען עס קומט טאטע עסט טריפות ,און ער עסט נישט קיין
צו שידוכים .דער עיקר וואס מען קוקט ביי א שידוך טריפות .יע דער מענטש האט א בחירה ,און ער קען
איז ,וואס זענען די מדות פון די משפחה .פון זיך אויסקלויבן וועלכע וועג ער וויל גיין ,דער
פארדארבענע מדות ,דארף מען אכטונג געבן ,ווייל טאטע האט בוחר געווען צו גיין אויף דעם וועג .עס
עס גייט אריבער אויף א קינד. מיינט נישט אז דער זון דארף אויך בוחר זיין צו גיין
אויף דעם וועג ,דער זון קען בוחר זיין ער טוט
*
עפעס אנדערש ,ווייל ערליכקייט גייט נישט
צווייטנס ,אפילו פון מיין משפחה ,יצחק גייט נישט אריבער פון א טאטן צו א קינד .א קינד לערנט זיך,
אהין .רש"י זאגט ,ווייל יצחק איז א עולה תמימה ,און ער קען זיך אפלערנען דערפון ,אבער עס איז נישט
א עולה תמימה קען נישט גיין אויף חוץ לארץ .א קיין הכרח אז ער מוז אזוי טון.
~ו~
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק שיחות ודברות קודש -וויען
קומט צו רוחניות ,טרויעט מען נישט קיינעם .געב מענטש ווערט נגרר נאך זיין חברותא .די משפחה פון
מיר א שבועה אז דו וועסט עס נישט טון. לבן און בתואל זענען עובדי עבודה זרה ,און מען זאל
נעמען מיין יצחק און אהינשיקן דארט ,ווייסט
די וועלט זאגט ,אז דער הייליגער בארדיטשובער רב קיינער נישט וואס חברותא איז משפיע ,און קען זיין
זי"ע איז אמאל געקומען אין א שטעטל ,און ער איז אז יצחק וועט ווערן אויס צדיק פון וואס ער איז
איינגעשטאנען אין אן אכסניא ,און דער בעל הבית יעצט .איך וועל נעמען רבקה ,און איך וועל איר
דארט איז געווען א שומר תורה ומצוות ,און ער האט ברענגען דא צו מיר ,איז דא צו האפן ,אז אפילו זי איז
געזען פאר זיך א חשוב'ער יוד ,דער בארדיטשובער דארט געווען אן עובד עבודה זרה ,דא ביי מיר וועט
רב ,ער האט נישט געוואוסט ווער ער איז .פרעגט זי זיין אין א גוטע סביבה ,וועט זי ווערן ערליך .האט
ער אים ,אפשר זענט איר א שוחט .איך האב א הינדל ער געזאגט ,ער איז נישט מסכים ,און ער האט אים
צו שחט'ן .אמאל איז דאך נישט געווען אזוי ווי היינט באשוואוירן ,אז ער זאל נישט אהינפירן יצחק .ווייל
מען קויפט פלייש פארטיג ,מען האט געדארפט אפילו מען טוט א שידוך מיט א שוואכע שטוב,
נעמען א הינדל ,און שחט'ן .האט ער געפרעגט דעם אבער מען קען נישט אהינגיין וואוינען אין די שוואכע
בארדיטשוב'ער רב ,אפשר קענט איר מיר שחט'ן שטוב ,ווייל מען וועט אויך ווערן שוואך .ווען דו
דעם הינדל? זאגט ער ,יא ,איך גיי עס באלד שחט'ן. נעמסט פון דארט א טאכטער ,און דו ברענגסט זי צו
נאכדעם פרעגט דער בארדיטשובער רב דעם יוד, דיר ,אין א גוטע סביבה ,דעמאלטס איז דא א
איך האב נישט קיין געלט ,איך דארף אן הלוואה פון מעגליכקייט אז מען זאל קענען אויפשטעלן א בית
צען רובל .צו קענט איר מיר לייען? זאגט דער יוד, נאמן .און דאס איז געווען רבקה ,מען האט איר
ווי אזוי קען איך דיר לייען צען רובל? איך קען דיך ארויסגענומען פון בתואל מיט לבן אין שטוב ,און זי
דען? איך ווייס ווער דו ביסט? צו דו וועסט מיר איז געקומען צו יצחק אין שטוב ,איז זי
צוריקגעבן די צען רובל צו נישט? זאגט ער אים ,צען אויסגעוואקסן א צדיקת ,רבקה אמנו.
רובל איז דאך נישט אזוי אסאך .דו קענסט מיך נישט
טרויען אויף צען רובל ,אבער ווען איך זאג דיר איך דאס איז טייטש ,ביי שידוכים ,אפילו מען טוט א
בין א שוחט ,און איך גיי דיר שחט'ן כשר ,אויף דעם שידוך מיט א שטוב וואס איז שוואך ,דארף מען
האסטו מיר אין איין מינוט געטרויט .איך האב אבער אכט געבן אז מען זאל נישט וואוינען דארט,
געזאגט אז איך בין א שוחט ,האסטו געזאגט דא מען זאל וואוינען אויף א פלאץ וואו מען וועט זיך
האסטו א הינדל און שחט עס .פארוואס ווען איך קענען האלטן .דאס איז ביי שידוכים ,און ביי יעדע
בעהט פון דיר צען רובל ,גיבסט עס נישט אוועק? זאך איז אזוי .עס מאכט זייער אסאך אויס וואסערע
ווייל צען רובל איז געלט ,און ביי געלט איז א חברים מען האט .האט מען א גוטן חבר ,הייבט עס א
מענטש מדקדק .א הינדל אראפ ,א הינדל ארויף ,איז מענטש ,און א שוואכער חבר טוט אים
ער נישט אזא מדקדק. אראפברענגען.
*
אברהם אבינו איז געווען פארקערט .ווען עס איז
געקומען צו געלט ,המושל בכל אשר לו ,עס דריטענס ,אברהם האט גענומען אליעזר וואס איז
אינטערעסירט מיך נישט ,איך געטרוי דיך דו וועסט געווען א מושל בכל אשר לו ,און ער האט אים
אלעס טון .ווען עס קומט אבער צו ערליכקייט, באשוואוירן ער זאל נישט גיין נעמען נאר וואס ער
טרויט מען קיינעם נישט .טאמער האט מען מורא, הייסט אים .אליעזר איז געווען א מושל בכל אשר לו,
אז יענער וועט עפעס פארפירן ,דארף איך פון דיר א ער האט אים אלעס געטרויט .אברהם איז געווען א
שבועה .און דאס איז געווען וואס די תורה געוואלדיגער עושר ,און ער האט אלעס געלאזט אין
פארציילט ,אז אברהם אבינו ,כאטש ער איז געווען א די הענט פון אליעזר .ווען עס איז געקומען צו א
מושל בכל אשר לו ,פון דעסטוועגן דאך ,ואשביעך שידוך וואלט ער עס אויך געדארפט לאזן אין די
בה' אלקי השמים ,איך דארף פון דיר א שבועה ,אז דו הענט פון אליעזר ,ער הייסט אים' ,ברענג מיר נישט
וועסט עס מיר אויספירן. פון בנות הכנעני ,און טראג אים נישט אהין' ,וועט ער
דאך פאלגן ,ער איז דאך מיין מענעדזשער ,וואס איך
*
טראסט אים אלעס וואס איך האב .אבער ווען עס
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~ז~ שיחות ודברות קודש -וויען
לו ,וואס איז נוגע צו דיר ,זיי א מושל אויף דיר .ווען אין של"ה הק' שטייט ,המושל בכל אשר לו .נישט
עס קומט דיר אן עפעס צו טון ,דארף מען זאגן ניין, יעדער מענטש איז א מושל אויף זיך .עס קומט
די זאך גיי איך נישט טון ,דאס טאר מען נישט טון, אמאל א תאוה וכדומה ,ער ווערט פארלוירן ,ער קען
דאס וויל איך נישט טון .מען דארף אויפשטיין נישט מושל זיין אויף זיך .מען בעהט פון אים ער זאל
צופרי ,שטיי איך אויף צופרי ,און אז מען דארף נישט אוועקגעבן אויף צדקה ,ער קען נישט ,ער איז א
גיין אין ערגעץ ,גיי איך נישט .דאס איז די עבודה פון קמצן ,ער קען נישט מושל זיין אויף זיך ,צו נעמען די
א יוד ,צו זיין א מושל בכל אשר לו ,אויף יעדע זאך פרוטה און אוועקגעבן פאר דעם עני .און דאס איז א
וואס קומט אים אויס ,זאל ער קענען זיין א מושל עבודה פון א יוד ,צו זיין א מושל בכל אשר לו .נישט
אויף זיך ,צו טון נאר וואס עס איז דער רצון ה'. זיין א מושל אויף געלט ,נאר זיין א מושל בכל אשר
דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית
שבת קודש פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק
אין הימל אויף צוויי יאר אין גן עדן ,מען זאל אים די פרשה די וואך הייבט זיך אן מיט די הסתלקות פון
היילן פון וואס ער איז אדורכגעגאנגען .קומט אויס שרה אמנו ,און די צווייטע העלפט פון די פרשה ,איז
אז יצחק איז נישט געווען ביי די הסתלקות פון שרה, דער זיווג פון יצחק ,ווי אזוי אברהם האט געשיקט
און נאר אברהם אליין איז געקומען .און דער מדרש אליעזר ,ער זאל גיין צו בתואל אין שטוב ,און ער
שטעלט זיך ,ויבא אברהם ,פארוואס שטייט נאר האט געברענגט רבקה צו יצחק .עס איז דא כמה
אברהם ,פארוואס שטייט נישט יצחק .אבער מהר דקדוקים אין די פרשה ,און מיר וועל גיין לויטן סדר.
המוריה בא ,ער איז געקומען יעצט פון הר המוריה. די תורה הייבט אן ,ותמת שרה בקרית ארבע היא
און ביי הר המוריה איז דאך יצחק ארויפגעגאנגען חברון ,זי איז געשטארבן אין קרית ארבע ,ויבא
אויבן אין הימל ,וועגן דעם איז נאר אברהם אליין אברהם לספוד לשרה ולבכתה (בראשית כג-ב) ,און
געקומען ,אן יצחק. אברהם איז געקומען מספיד זיין שרה און איר
באוויינען .דער מדרש (ב"ר נח-ה) שטעלט זיך ,מהיכן
*
בא ,פון וואו איז ער געקומען .זאגט דער מדרש ,מהר
ויבא אברהם לספוד לשרה ולבכתה ,אברהם איז המוריה בא ,ער איז געקומען פון הר המוריה .עס איז
געקומען באוויינען שרה .אין 'ולבכתה' איז דא א א המשך פון די פריערדיגע מעשה ,ער איז
קליינע כ"ף .דער בעל הטורים זאגט ,ער האט ווייניג אוועקגעגאנגען פון שטוב ,ער האט געברענגט יצחק
געוויינט .די בכיה איז נישט געווען אזא גרויסע אויף די עקידה ,און ער האט געהערט אז שרה איז
בכיה .עס דארף אויך האבן א ביאור וואס דער פשט נסתלק געווארן ,ויבא אברהם ,איז ער געקומען פון
דערפון איז. דארט ,פון הר המוריה ,מספיד זיין שרה ,ולבכתה.
ער איז געקומען מספיד זיין שרה ולבכותה ,און עס בעפאר אונז גיי מיר ווייטער ,קען זיין אז דער פשט
שטייט גארנישט קיין שום הספד וואס ער האט דערפון איז ,לכאורה איז דא א דיוק ,פארוואס איז
געזאגט .נאר ויקם אברהם מעל פני מתו ,וידבר אל נאר אברהם געקומען מספיד זיין שרה ,וואס איז מיט
בני חת לאמר .ער איז געקומען ,און ער האט זיך יצחק .ער איז א קינד ,די מאמע איז אוועק .אז
אויפגעשטעלט מעל פני מתו ,און ער האט גערעדט אברהם איז נישט דארט געווען ,איז דאך יצחק אויך
צו די בני חת ,ער דארף האבן א מקום וואו מען זאל נישט דארט געווען .וואלט דאך געדארפט צו שטיין,
איר קובר זיין .אז די תורה זאגט אז ער איז געקומען אז אברהם מיט יצחק זענען ביידע געקומען לספוד
לספוד לשרה ולבכותה ,פארוואס ווערט נישט לשרה ולבכותה.
דערמאנט אין די תורה ,וואס ער האט געזאגט.
עס שטייט אין פענח רזא (ובילקוט ראובני כאן) ,אז נאך
*
די עקידה ,האט א מלאך ארויפגענומען יצחק אויבן
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~ח~ שיחות ודברות קודש -וויען
אין די גמרא (בבא בתרא טז ):איז דא א דעה ,בת היה ויקם אברהם מעל פני מתו ,ער האט זיך
לו ,דער אויבערשטער האט אים געבענטשט מיט א אויפגעהויבן פון פני מתו ,און ער איז געגאנגען רעדן
טאכטער .אין פסוק שטייט דאך נאר אז ער האט צו די בני חת (בראשית כג-ג) .דער 'ויקם אברהם מעל
געהאט א זון ,און וה' ברך את אברהם בכל ,ער האט פני מתו' איז אינגאנצן איבעריג .עס איז גענוג ווען
אויך געהאט א טאכטער .עס איז לכאורה אזוי ווי א עס שטייט אז ער איז געקומען לספוד לשרה
סתירה ,איינער זאגט בכל גייט ארויף ער האט ולבכותה ,און גערעדט צו די בני חת ,אז ער דארף
געהאט א זון ,און איינער זאגט בכל גייט ארויף ער האבן א מקום וואו ער זאל איר קענען קובר זיין.
האט געהאט א טאכטער. וואס איז דער פסוק מדגיש ,ויקם אברהם מעל פני
מתו ,און ער האט גערעדט צו די בני חת.
*
*
אברהם האט געשיקט אליעזר ,און אליעזר איז
געגאנגען און ער האט אויסגעפירט דעם שידוך .ווען ווען ער האט געענדיגט דעם מקח מיט די בני חת,
ער איז אנגעקומען אהין אין שטוב ,האט ער זאגט דער פסוק (בראשית כג-יט) ואחרי כן קבר אברהם
פארציילט אז ער קומט פאר א שידוך פאר יצחק ,און את שרה אשתו אל מערת שדה המכפלה ,נאכדעם
אלע האבן מסכים געווען .ויען לבן ובתואל ויאמרו, האט ער איר קובר געווען אין די מערה פון שדה
מה' יצא הדבר ,עס איז פונעם אויבערשטן ,לא נוכל המכפלה .מען ווייסט אז וואו עס שטייט 'אחר' ,דאס
דבר אליך רע או טוב (בראשית כד-נ) .שטעלט זיך אויך איז סמוך ,און וואו עס שטייט 'אחרי' ,דאס איז
דער מדרש (ב"ר ס-י) ,מה' יצא הדבר ,מהיכן יצא? וואו מופלג (ב"ר מד-ה) .וואס איז דער 'ואחרי כן' קבר
האט עס דער אויבערשטער געזאגט .מהר המוריה אברהם .עס איז נישט מופלג ,עס איז געווען סמוך
יצא .עס גייט ארויף אויפן הר המוריה ,וואס נאכדעם וואס מען האט געענדיגט די מקח .א מת
דעמאלטס איז אויסגעפירט געווארן דער שידוך מיט לאזט מען נישט מלין זיין ,תיכף ווען מען האט
יצחק ,און זיי האבן משיג געווען מה' יצא הדבר ,אז געענדיגט קויפן א פלאץ וואו מען קען איר קובר
דאס איז פונעם אייבערשטען .וואו קומט דא אהער זיין ,האט ער איר קובר געווען .וואס איז דער 'ואחרי
הר המוריה ,אז ער איז געגאנגען מיט יצחק צו דער כן' ,שפעטער ,האט אברהם אבינו קובר געווען שרה.
עקידה ,און פון דארט זאגט מען ,מה' יצא הדבר ,פון
*
דארט איז געווארן דער זיווג מיט רבקה.
נאכדעם איז דא די צווייטע פרשה ,ואברהם זקן,
*
אברהם איז געווארן א זקן ,בא בימים ,וה' ברך את
ווען מען קומט אן אהיים ,ותשא רבקה את עיניה, אברהם בכל (בראשית כד-א) .עס איז א דאפעלטע
ותרא את יצחק ,און זי האט געזען יצחק ,ותפול מעל לשון ,אז מען איז א זקן ,ווייסט מען אז מען איז א בא
הגמל ,און זי האט געפרעגט מי האיש הלזה ,ווער איז בימים .און אז מען איז א בא בימים ,איז מען א זקן- .
דער מענטש ,ההולך בשדה לקראתנו (בראשית כד-סד). וה' ברך את אברהם בכל ,דער אייבערשטער האט
אזוי איז דער סדר? אז ווען מען קומט אין א פלאץ, געבענטשט אברהם בכל .עס איז דא כמה דרשות
און מען זעהט א מענטש ,אפילו מען זעהט א שיינער וואס דער בכל איז געווען .רש"י דא אויפן פלאץ
מענטש ,ווי רש"י זאגט ,פרעגט מען מי האיש הלזה? זאגט' ,בכל' עולה בגימטריא בן ,דער אייבערשטער
וואס איז די נפקא מינה ווי אזוי ער הייסט ,ווער ער האט געבענטשט אברהם מיט א זון יצחק ,ומאחר
איז ,וואס פארא קשר האט זי מיט דעם מענטש ,אז שהיה לו בן היה צריך להשיאו אשה ,ער האט אים
זי האט געפרעגט מי האיש הלזה ,ווער דאס איז. געדארפט חתונה מאכן .מען האט שוין געהאט
גערעדט (בסעודה שלישית בשבוע העבר) ,אברהם האט
*
געהאט א זון יצחק ,אויף דעם דארף מען נישט קיין
די קומענדיגע פרשה נאכדעם ,ואלה תולדות יצחק רמז אין די תורה .די גאנצע פריערדיגע פרשה איז
בן אברהם ,אברהם הוליד את יצחק (בראשית כה-יט), פיל מיט לידת יצחק .וואס חזר'ט איבער דער פסוק
גייט מען שוין אריבער יעצט צו יצחק'ס קינדער .עס דא ,וה' ברך את אברהם בכל ,אז דער אויבערשטער
איז די תולדות פון יצחק בן אברהם ,און אברהם האט אים געבענטשט מיט א זון .און דער זון ווערט
הוליד את יצחק .רש"י שטעלט זיך שוין ,אז מען נישט דערמאנט בפירוש ,נאר מיט א לשון רמז.
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~ט~ שיחות ודברות קודש -וויען
פאר מיר .ווערט דער מענטש נענש אויף דעם וואס זאגט יצחק בן אברהם ,ווייסט מען דאך אז אברהם
ער האט איבערגעגעבן דעם דין לשמים. הוליד את יצחק ,אז אברהם איז דער טאטע .עס איז
איבריג ,עס וואלט נישט געדארפט צו שטיין אין
די מפרשים זאגן דארט ,אז דער באשעפער איז דאך פסוק.
מקבל אלע תפלות .ווען א מענטש האט מוסר געווען
*
דין לשמים ,גייט מען קודם קוקן ווי אזוי ער פירט זיך
אויף ,צו דער מענטש איז ווערד אויף זיינע זאכן .און עס קען אפשר זיין דער ענין .ער זאגט אז אברהם
אז מען קוקט די מעשים פון א מענטש ,איז נישט אזוי אבינו איז געקומען לספוד לשרה ולבכותה ,די כ"ף
באטעמ'ט .זאגט די גמרא ,אז דאס איז געווען ביי איז קליין ,ווייל עס איז נישט געווען קיין גרויסע
שרה .וועגן דעם איז זי געשטארבן ,ווייל זי האט מוסר בכיה .אין בעל הטורים שטייט צוויי טעמים
געווען דין לשמים .אויף די פיר ווערטער וואס זי האט פארוואס עס איז נישט געווען קיין גרויסע בכיה.
געזאגט ,רבונו של עולם ,טוה משפט'ן צווישן מיר, איינס ,זקנה היתה .ווען א יונגער מענטש גייט
וואס איך האב צו טון מיט אברהם ,האט זי מוסר אוועק ,וויינט מען אסאך ,אבער ווען אן עלטערער
געווען דין לשמים ,איז זי געשטארבן. מענטש גייט אוועק ,איז די בכיה נישט אזוי גרויס .זי
איז אלט געווען הונדערט זיבן און צוואנציג יאר ,איז
עס איז א מוסר השכל ,מען געפונט אזא ענין לטובה. די בכיה נישט געווען אזוי גרויס.
די גמרא (בבא קמא צב ).זאגט ,ווען איינער איז מתפלל
בעד חבירו ,והוא צריך לאותו דבר ,הוא נענה תחלה. א צווייטער טייטש זאגט דער בעל הטורים ,א מוסר
ביי א גוטע זאך ,זאגט דער רבונו של עולם ,ווען מען השכל ,אונז ווייס מיר וואס עס שטייט אין רש"י
העלפט פאר יענעם יוד ,ווערט ער געהאלפן .די (בראשית כג-ג) ,אז ווען שרה האט געהערט די פרשה
זעלבע איז פארקערט ,אז מען זאגט פארן רבונו של פון די עקידה ,איז פרחה נשמתה .אין די גמרא (בבא
עולם ,שטראף יענעם ,ווערט ער אליין געשטראפט. קמא צג ).שטייט ,אז עס איז געווען א עונש דאס וואס
און אויף דעם איז שרה נענש געווארן. זי איז געשטארבן .ווייל ווען זי האט נישט געהאט
קיין קינדער ,האט זי געגעבן הגר פאר אברהם ,און
זאגט דער בעל הטורים ,ווען איינער איז מאבד הגר איז געווארן מעוברת ,ותקל גבירתה בעיניה ,און
עצמו לדעת ,איז מען אים נישט מספיד (אבל רבתי זי האט אנגעהויבן גרינג צו שעצן אין שרה .האט
פ"ב) .אברהם האט אנגעקוקט שרה ,אז זי האט זיך שרה זיך אפגערעדט אויף אברהם ,חמסי עליך ,איך
מאבד געווען לדעת .מיט דעם וואס זי האט געזאגט האב אויף דיר א טענה .און זי האט געזאגט צוויי
ישפוט ה' ביני וביניך ,האט זי זיך אליין געהרג'ט .און זאכן ,איינס ,עס קוקט אויס ,אז ווען דו האסט
אז זי האט זיך אליין געהרג'ט ,איז עס געווען א בכיה מתפלל געווען אויף קינדער ,האסטו מתפלל געווען
מועטת. פאר דיר ,דו האסט נישט מתפלל געווען אויף מיר.
דו האסט מתפלל געווען אז דו זאלסט האבן קינדער,
די מוסר השכל דערפון איז ,א מענטש דארף אכט און דיר האט דער אייבערשטער געהאלפן ,דו האסט
געבן אויף יעדע ווארט ,ער זאל נישט זיין א מוסר דין געהאט קינדער פון הגר .פארוואס האסטו נישט
לשמים .די גמרא זאגט ,אז דאס איז נאר ווען עס איז מתפלל געווען אז די קינדער זאלן זיין פון מיר.
דא א בית דין אין דעם פלאץ ,און אז דו האסט א
סכסוך מיט יענעם ,קענסטו גיין צום בית דין און עס צווייטענס ,הגר ,מיין דינסט קוקט מיך יעצט
אויסגראדן ,דארפסט נישט גיין גראד צום מלך מלכי אראפ ,און דו נעמסט זיך נישט אן פאר מיר .אויף
המלכים .אבער אז מען האט נישט קיין ברירה ,זאגט דעם האט זי געזאגט ,ישפוט ה' ביני וביניך (בראשית
די גמרא ,מעג מען מוסר זיין דין לשמים .ווי לאנג א טז-ה) .איך געב עס איבער פארן אייבערשטן ,אז דער
מענטש קען אויסגראדן א זאך ,טאר מען נישט זאגן באשעפער זאל שופט זיין צווישן מיר און דיר ,אויף
אז דער באשעפער זאל זיך אננעמען פאר מיר, די עוולה וואס מען האט מיר געטון .זאגט די גמרא,
ישפוט ה' ביני וביניך. המוסר דין על חבירו ,ווען איינער גיט איבער א דין
פארן אייבערשטן ,ער זאגט ,איך האב א סכסוך מיט
***
יענעם ,און דער רבונו של עולם זאל זיך אננעמען
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~י~ שיחות ודברות קודש -וויען
איך נעם זי אזוי ווי זי איז ,אפילו אלץ א חולנית .ער עס קען אפשר זיין נאך א ענין ,פארוואס ולבכותה
האט איר גענומען לשם שמים ,ווייל ער האט איז מיט א קליינע כ"ף .עס שטייט אין ספר דרוש
געוואלט אויפשטעלן גוטע קינדער. שמואל ,ער ברענגט א מדרש ,אז ווען מען נעמט
ארויס די כ"ף פון ולבכתה ,איז עס ולבתה .אברהם
און אין פסוק שטייט דארט (דברי הימים א ב-יח) ,אז האט געהאט א טאכטער ,און די טאכטער איז אויך
כלב האט געבוירן מרים .פרעגט די גמרא ,ער האט אוועק פון די וועלט דעמאלטס ווען שרה איז אוועק.
דאך איר נישט געבוירן ,ער האט דאך נאר חתונה און בשעת ער איז געקומען מספיד זיין שרה ,האט
געהאט מיט איר .זאגט די גמרא ,וויבאלד ער האט ער געהאט נאך א הספד אויך ,די טאכטער וואס ער
איר נושא געווען לשם שמים ,ווערט עס גערעכנט האט געדארפט מספיד זיין .ויבא אברהם לספוד
כאילו ילדה .קומט אויס ווען א מענטש האט חתונה לשרה ולבכתה ,איז א קליינער כ' ,ווייל מען וויל
לשם שמים ,איז די ווייב אזוי ווי זיין טאכטער ,ווייל מרמז זיין ,אז ווען מען נעמט ארויס דעם כ' ,בלייבט
עס איז מעלה עליו הכתוב כאילו ילדה .ווען עשו די אותיות 'ולבתה' ,אברהם האט אויך מספיד געווען
פרעגט יעקב אויף די נשים און די ילדים ,מי אלה לך, די טאכטער .ער האט געהאט צוויי אומגליקן וואס
ווער זענען די? זאגט יעקב ,הילדים אשר חנן אלקים האט אים פאסירט אויף איינמאל ,דאס ווייב איז אים
את עבדך ,די קינדער זענען מיינע ילדים ,און מיינע אוועק ,שרה אמנו ,און די טאכטער.
ווייבער זענען אויך מיינע ילדים ,ווייל איך האב
חתונה געהאט לשם שמים ,און אז מען האט חתונה עס קען אפשר זיין ,עס שטייט שפעטער אין פרשת
לשם שמים ,זענען די נשים נכלל אין די ילדים. וישלח ,ווען יעקב האט זיך געטראפן מיט עשו ,און
עשו האט געזען די משפחה פון יעקב ,און ער האט
איך האב געזען אמאל טייטשן ,אז די גמרא (בבא בתרא געזען הנשים והילדים ,האט ער געפרעגט ,מי אלה
קמא ).זאגט ,בת תחלה סימן יפה לבנים ,טאמער מען לך ,ווער זענען די וואס זענען דא .האט יעקב
האט קודם א טאכטער ,איז דאס א גוטע סימן אויף די געענטפערט ,הילדים אשר חנן אלקים את עבדך
קינדער שפעטער .אז בת תחלה איז דער פשט ,ווען (בראשית לג-ה) ,דאס זענען מיינע קינדער .דער רמב"ן
ער איז נושא אשה לשם שמים ,קומט דאך אויס ,אז שטעלט זיך ,ער האט געפרעגט צוויי זאכן .ער האט
אין די טאג פון די חתונה ,איז ער מוליד א בת ,ווייל געפרעגט אויף די נשים ,און אויף די ילדים ,מי אלה
עס איז דאך כאילו ילדה .איז דאך ביי אים בת תחלה. לך? אויף די נשים האט ער אים נישט געענטפערט,
ווען א מענטש האט חתונה ,און עס איז ביי אים בת ער האט אים נאר געענטפערט אויף די ילדים,
תחלה ,אז די ווייב איז אים א בת ,דאס איז סימן יפה הילדים אשר חנן אלקים את עבדך.
לבנים ,עס איז א סימן אז ער האט חתונה געהאט
ערליך ,און ער וועט האבן גוטע קינדער. עס שטייט זייער א שיין ווארט פונעם אמרי אמת.
האט ער געזאגט ,אז די גמרא (סוטה יב ).זאגט ,כל
אברהם אבינו האט חתונה געהאט מיט שרה ,איז הנושא אשה לשם שמים ,מעלה עליו הכתוב כאילו
שרה נישט נאר געווען זיין ווייב ,שרה איז געווען זיין ילדה .ווען א מענטש האט חתונה ערליך ,טוט דער
טאכטער ,ווייל הנושא אשה לשם שמים ,איז דאך אייבערשטער רעכענען כאילו ער האט געבוירן זיין
מעלה עליו הכתוב כאלו ילדה .ויבא אברהם לספוד ווייב .זיין ווייב איז אזוי ווי זיין קינד .די גמרא לערנט
לשרה ,ווען ער איז געקומען מספיד זיין שרה ,האט עס אראפ פון כלב .כלב האט חתונה געהאט מיט
ער נישט נאר מספיד געווען זיין ווייב שרה ,נאר מרים ,מרים איז געווען א שוועסטער פון משה מיט
ולבתה ,ער האט אויך מספיד געווען זיין טאכטער, אהרן .די מרים איז געווען א קראנקע ,א חולנית ,און
ווייל הנושא אשה לשם שמים איז דאך מעלה עליו קיינער האט נישט געוואלט מיט איר חתונה האבן.
הכתוב כאלו ילדה ,קומט אויס אז ער האט מספיד כלב האט איר גענומען ,ער האט חתונה געהאט מיט
געווען שרה ולבתה ,די חלק וואס ער האט חתונה איר לשם שמים .ער האט געזאגט ,זי האט צוויי
געהאט מיט איר לשם שמים ,וואס זי ווערט ברודערס ,משה מיט אהרן ,און די קינדער וועלן
גערעכנט אזוי ווי זיין טאכטער. ראטן אין אחי האם .אז איך גיי איר נעמען ,גיי איך
האבן צוויי געראטענע קינדער אזוי ווי משה מיט
***
אהרן ,עס אינטערעסירט מיך נישט ווי אזוי זי איז,
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~יא~ שיחות ודברות קודש -וויען
מען פארציילט אז דער הייליגער דברי חיים זי"ע איז מען האט גערעדט די פאריגע וואך (בסעודה שלישית)
אמאל געזעסן ,און ער איז געווען פארקילט ,און דער אז מען זעהט ביי די פרשה פון די עקידה ,אז דער
גארליצער רב האט געבעטן מען זאל אריינברענגען אייבערשטער האט געהייסן פאר אברהם אבינו ער
א גלעזל טיי אים צו געבן טרינקען .ווען מען האט זאל ברענגען יצחק פאר אן עולה .און מען האט זיך
אריינגעברענגט א גלעזל טיי ,האט ער געזאגט פארן געשטעלט ,ווי אזוי קען ער ברענגען זיין קינד פאר
פאטער ,טאטע ,עס איז דא א גלעזל טיי ,ער זאל אן עולה .ווען ער שחט יצחק ,ווערט ער א אונן ,און
טרינקען .רופט זיך אן דער צאנזער רב ,אין עולם א אונן איז פסול צו די עבודה (זבחים טז .).ווי אזוי קען
האצילות טרינקט מען נישט קיין טיי ...ער איז נישט ער טון די איבריגע עבודות שפעטער ,וואס עס
דא יעצט ,ער איז אין עולם האצילות - .דער כהן פעלט אויס ביי אן עולה ,ער ווערט דאך תיכף א
גדול געפונט זיך נישט אויף דער וועלט ,ער געפונט אונן.
זיך אין עולם האצילות .אין עולם האצילות איז נישט
דא קיין קרובים ,און דארט איז מען נישט מתאבל. נאר די הלכה איז ,א כהן הדיוט טאר נישט טון קיין
ממילא איז די הלכה מן המקדש לא יצא ,ער טאר עבודה אלץ א אונן ,אבער ביי א כהן גדול שטייט
נישט ארויסגיין זיך מטמא זיין צו איינע פון די (ויקרא כא-יב) ומן המקדש לא יצא ,ער גייט נישט
קרובים. ארויס פונעם מקדש ,אפילו ווען ער איז א אונן ,טוט
ער ווייטער די עבודה .און מען האט גערעדט פונעם
א אונן קען נישט טון די עבודה ,ווייל עס פעלט אים חינוך (מצוה ע"ר) ,אז דער חינוך איז מסביר ,אז די
שמחה ,ווי דער סדר איז ביי אנינות .א כהן גדול קען טעם דערפון איז ,ווייל א כהן הדיוט האט די תורה
טון די עבודה אפילו באנינות אויך ,ווייל ער האט מתיר געווע ן ער מעג זיך מטמא זיין צו זיינע שבעה
נישט קיין אנינות .ער איז שוין לאנג אפגעטיילט קרובים ,ווייל ער האט א געפיל צו זיי .דער סדר פון
געווארן פון זיינע קרובים פון פריער ,אז ווען עס א מענטש איז ,אז צו די שבעה קרובים איז ער דאך
שטארבן זיינע ז' קרובים ,איז ער נישט קיין אונן .א נאנט ,און עס טוט אים וויי ווען זיי גייען אוועק .די
אונן איז דאך טייטש אז עס פעלט אים אין די שמחת תורה האט געוואלט ,אז ער זאל זיך מטמא זיין צו
הנפש ,קען ער נישט טון קיין עבודה .א כהן גדול זיי ,כדי ער זאל שפירן די ווייטאג פון דעם וואס ער
קען טון די עבודה אפילו באנינות אויך ,נישט ווייל האט פארלוירן די קרובים ,און עס וועט אים
ער קען טון די עבודה באנינות ,נאר ער האט נישט צוברענגען אז ער זאל וויסן אז עס נישט דא קיין זאך
קיין אנינות ,עס פעלט אים נישט קיין שום שמחה וואס פירט זיך אליין ,עס איז אלעס פון הימל ,און
ווען ער טוט די עבודה ווייטער ,די גאנצע אנינות איז עס וועט אים צוברענגען אז ער זאל תשובה טון,
נישט דא ביי א כהן גדול. אויף דעם וואס עס איז אים אוועק איינער פון די
קרובים.
אזוי איז געווען אברהם אבינו אויך .מען זעהט ביי
הר המוריה ,אז דער אייבערשטער האט אים דער כהן גדול איז זיך נישט מטמא צו די שבעה
געזאגט ,דו קענסט ברענגען דיין קינד פאר אן עולה, קרובים אויך נישט .זאגט דער חינוך ,ווייל דער כהן
און דו קענסט טון אלע עבודות .ווי אזוי ,ער איז דאך גדול איז אזוי דערהויבן ,אז ער לעבט נישט דא אויף
אן אונן? איז דער תירוץ ווייל דו האסט נישט קיין דער וועלט ,ער לעבט אין הימל ,זיין דביקות פון זיין
אנינות .אברהם אבינו איז געווען אזוי אויסגעטון פון נפש איז אין די הייעך .ער טוט נאר אלע עניני
דעם עולם ,אז ער איז שוין לאנג געווען אפגעטיילט גשמיים וואס מען דארף דא האבן ,אבער ער איז
פון זיין קינד יצחק ,און ווען ער ברענגט יצחק אויף נישט צוגעבינדן צו זיינע גשמיים .איז ממילא ,דער
די עקידה ,קען ער אים שחט'ן ,און ער קען טון די כהן גדול נישט צוגעבינדן צו זיינע שבעה קרובים .די
עבודה שפעטער ,ער איז שוין געווען אפגעטיילט שבעה קרובים זענען ביי אים אזוי ווי פרעמדע .זאגט
פון זיין משפחה אסאך פאר די מעשה העקידה. ער ,זיי זענען נישט יעצט געשטארבן ביי אים ,זיי
זענען שוין לאנג געשטארבן ביי אים .די געפילן וואס
ווען אברהם אבינו קומט ,און מען זאגט אים ,אז ער האט צו די שבעה קרובים איז נישט דא ביי דעם
דאס ווייב איז אים געשטארבן ,איז עס ביי אים אזוי כהן גדול ,ווייל דער כהן גדול ,זיין גאנצע מחשבה
ווי א פרעמדער ,ער איז שוין אויסגעטון געווען פון איז אין א צווייטע וועלט ,ער לעבט נישט דא.
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~יב~ שיחות ודברות קודש -וויען
קינדער זענען געבליבן אינדערהיים ,און זיי זענען דעם עולם .אזוי ווי מען זעהט ביי די עקידה פון
געשטארבן אין שטוב .זיין רעביצין ,ברוריה האט זי יצחק ,אז ער איז נישט געווען קיין אונן ,די זעלבע,
געהייסן (ברכות י ,).האט גענומען די צוויי קינדער, ויבא אברהם לספוד לשרה ,עס איז געווען יקרא
און זיי ארויפגעלייגט אויפן בעט ,און צוגעדעקט דשכבי (סנהדרין מו ,):מען דארף אפגעבן כבוד פארן
מיט א ליילעך ,מען זאל זיי נישט באמערקן .ווען רבי נפטר ,אבער 'ולבכותה' ,אן אמת'דיגע בכיה איז
מאיר איז אהיימגעקומען פון בית המדרש מוצאי געווען ביי אים א קליינע בכיה ,עס האט אים נישט
שבת ,האט ער געפרעגט ,וואו זענען די קינדער? בארירט ,ווייל ער איז שוין לאנג נישט געווען אויף
האט זי געזאגט ,מסתמא זענען זיי אין בית המדרש. דעם עולם ,בשעת שרה איז נסתלק געווארן.
האט ער געזאגט ,איך בין געווען אין בית המדרש,
און זיי זענען נישט דארט .האט זי געזאגט ,מסתמא ויבא אברהם לספוד לשרה ולבכותה ,די כ"ף איז
זענען זיי געגאנגען צום שכן .מאך קודם הבדלה. קטנה ,די בכיה איז געווען א שוואכע בכיה.
האט ער געמאכט הבדלה .רבי מאיר איז נישט פארוואס? ווייל ויבא אברהם ,פון וואו קומט ער,
געווען רואיג ,און ער האט ווייטער געפרעגט ,וואו מהר המוריה בא ,ער קומט פון הר המוריה .וואס איז
זענען די קינדער .האט זי געזאגט ,וואס ביסטו אזוי געווען ביי הר המוריה ,דער אייבערשטער האט אים
באזארגט ,זיי וועלן שוין אנקומען שפעטער ,וואש געהייסן אז ער זאל ברענגען זיין קינד פאר אן עולה.
דיך קודם צו מלוה מלכה .און ער האט זיך געוואשן ווי אזוי קען ער ברענגען א קינד פאר אן עולה ,ער
צו מלוה מלכה ,צו סעודת מוצאי שבת. איז דאך אן אונן ,און ער קען נישט טון די עבודה
שפעטער .נאר ביי אברהם איז נישט דא קיין אנינות.
אינמיטן די סעודה זאגט זי פאר רבי מאיר ,איך האב אז עס איז נישט דא קיין אנינות ,וועסטו פארשטיין
דיך צו פרעגן א שאלה .איך האב באקומען ערב שבת ולבכותה ,פארוואס עס איז געווען א קליינער כ"ף.
א פקדון פון איינעם ,אז איך זאל אים דאס האלטן
***
איבער שבת .בין איך מחויב צוריקצוגעבן דעם
פקדון נאך שבת? זאגט ער ,וואס איז די שאלה? עס קען זיין ,אז עס ליגט דערין נאך א רמז מוסר
אוודאי אז דו האסט באקומען א פקדון ,מען האט השכל .ביי די פרשה פון נדב ואביהוא ,ווען נדב
עס נאר געגעבן אויף א קורצע צייט ווילאנג דו ואביהוא זענען נסתלק געווארן ,שטייט אין פסוק
זאלסט דאס האלטן ,ביסטו מחויב דאס (ויקרא י-ג) וידום אהרן ,אהרן איז געווען שטיל ,ער
צוריקצוגעבן .זאגט זי ,קום מיט מיר אריין אין שטוב. האט זיך נישט מתרעם געווען .איז דא א דבר תורה
זי גייט אריין אין שטוב ,און זי דעקט אויף דעם געדרוקט אין חתם סופר (פרשת שמיני יז .):אין די
ליילעך ,און ער זעהט דארט די צוויי קינדער זענען הערות אונטן שטייט ,אז פאר דעם שטיקל איז דא א
נישט דא .ער איז געווארן דערציטערט .זאגט זי אים, הספד פונעם חתם סופר אויף זיין אייגענע רביצין
דו האסט דאך מיר פריער געזאגט ,אז ווען מען וואס איז אוועק .זעהט אויס אז זי איז אוועק פרשת
באקומט א פקדון דארף מען עס צוריקגעבן שמיני ,און נאכדעם וואס ער האט אפגעשריבן דעם
שפעטער .אונזערע קינדער זענען געווען א פקדון, הספד ,האט ער געשריבן דעם דבר תורה .אין ביכל
וואס אונז האב מיר באקומען פונעם אייבערשטן איז דאס איינס נאך דאס אנדערע ,ער האט עס
אויף א געוויסע צייט ,און דער באשעפער האט געשריבן אין דעם מצב וואס ער איז געווען
צוריקגעבעטן זיין פקדון ,און ער האט עס צוריק דעמאלטס ,בשעת עס איז אים אוועק זיין רביצין.
צוגענומען .און זי האט בארואיגט רבי מאיר מיט די אין דעם שטיקל זעהט מען די געוואלדיגע מדרגה
ווערטער .דער מדרש ברענגט עס אויף אשת חיל מי פונעם הייליגן חתם סופר.
ימצא ,אז עס איז דא אן אשת חיל וואס ווייסט ווי
אזוי צו בארואיגן דעם מאן ,אזוי ווי אשתו של רבי שרייבט דער הייליגער חתם סופר ,ער ברענגט צו א
מאיר ,וואס האט אים בארואיגט. א ילקוט (משלי תתקסד) אויפן פסוק (משלי לא-י) אשת
חיל מי ימצא .דער ילקוט ברענגט צו א מעשה פון
א שורה שפעטער שרייבט דארט דער ילקוט ,מפני רבי מאיר .אז רבי מאיר איז געגאנגען שבת אין שול
מה מתו ,פארוואס זענען די צוויי קינדער טאקע אריין ,לעת מנחה ,דרש'נען פאר די תלמידים .רבי
געשטארבן פונקט שבת נאכמיטאג .זאגט דער מאיר האט געהאט צוויי קינדער ,און די צוויי
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~יג~ שיחות ודברות קודש -וויען
מבורך ,זאל דעם אייבערשטנס נאמען זיין געלויבט ילקוט ,ווייל זיי פלעגן נישט גיין הערן די דברי תורה
אויף די נתינה וואס ער האט מיר געגעבן .דעמאלטס פון רבי מאיר אין בית המדרש .עס איז געווען א
כאפט מען זיך אויף די נתינה וואס מען האט עונש ,זענען זיי געשטארבן אין די צייט וואס מען
באקומען. איז זיך צוזאם געקומען אין בית המדרש צו די דברי
תורה ,און זיי זענען נישט געקומען.
מסביר זיין די הייליגע ווערטער פונעם חתם סופר.
ווען א מענטש פארלירט א זאך ,ער פארלירט אמאל זאגט דער הייליגער חתם סופר ,מען געפונט ביי
משפחה ,ער פארלירט בני בית ,ער פארלירט זיינע איוב ,וואס האט אויך פארלוירן די קינדער ,און ער
געשעפטן וואס זיי גייען נישט אזוי ווי ער האט האט געזאגט (איוב א-כא) ,ה' נתן וה' לקח ,דער
געוואלט ,ער האט שאדן ,וכדומה ,איז דאך דער סדר אייבערשטער האט געגעבן ,דער אייבערשטער האט
פון א מענטש ,אז ער האט א שווער הארץ פארוואס צוגענומען ,יהי שם ה' מבורך ,דעם אייבערשטענ'ס
דער רבונו של עולם האט עס אים געטון .אן ערליכער נאמען זאל זיין געבענטשט ,בכל זאת לא חטא איוב,
יוד איז זיך נישט מתרעם ,ער רעדט זיך נישט אפ. ולא נתן תיפלה לאלקים ,ער האט זיך נישט
אבער ער שפירט א צער אויף וואס עס איז אדורך אפגערעדט אויפן אייבערשטן ,אז דער באשעפער
געגאנגען .ווייל א מענטש מיינט ,אז וואס ער האט האט צוגענומען די קינדער .זאגט דער הייליגער
איז זיינס ,די קינדער זענען זיינע ,די בני בית איז חתם סופר ,ווען א יוד באקומט א טובה פונעם
זיינס ,די געשעפטן וואס ער האט ,איז זיינס .ביז דער אייבערשטן ,און דער באשעפער נעמט עס צו פון
רבונו של עולם קומט ,און ער האט אים צוגענומען אים שפעטער ,איז א צייט וואס ער דארף דאנקען
זיינס .מען האט מיר צוגענומען מיין געשעפט ,מיין דעם אייבערשטן אויף די גוטע צייטן וואס ער האט
פארמעגן וואס איך האב .מען האט מיר צוגענומען געהאט ביז יעצט ,ווען דער אייבערשטער האט אים
מיין בני בית ,מיינע קינדער .איך האב דאך נישט קיין געגעבן דעם פקדון ,ביז ער האט עס צוגענומען פון
ברירה ,איך מוז עס מקבל זיין באהבה. אים .ער האט עס טאקע צוגענומען פון אים
שפעטער ,אבער דו האסט באקומען א פקדון וואס
אן ערליכער יוד ווייסט ,עס איז נישט אזוי .וואס דו דער אייבערשטער האט דיר געגעבן ביז דעמאלטס,
האסט ,האסטו גארנישט .א מענטש קומט אראפ וואס דו האסט יא געהאט גוטס.
אויף דער וועלט ליידיג ,ערום יצאתי מבטן אמי (איוב
שם) ,מיט גארנישט .אלעס וואס דו האסט ,האסטו איוב ,בשעת עס איז אים אוועק די קינדער ,און ער
באקומען א מתנה פונעם רבונו של עולם .דאנק דעם האט געזאגט ה' נתן וה' לקח ,יהי שם ה' מבורך ,דער
אייבערשטן אויף דער צייט וואס דער באשעפער אייבערשטער האט געגעבן ,און דער באשעפער
האט דיר עס יא געגעבן .זיי נישט פארנומען פארוואס האט צוגענומען .אונז טייטש מיר עס אפ ,אז ער
ער האט עס פון דיר צוגענומען .נאר פארוואס האט האט געזאגט יהי שם ה' מבורך ,אויף די לקיחה .דער
ער דאס דיר געדארפט געבן אלע יארן ביז יעצט ,עס באשעפער האט געגעבן און צוגענומען ,א יוד זאגט
איז געווען א מתנה פונעם אייבערשטן .ווען א ברוך דיין האמת ,ער דאנקט דעם אייבערשטן .זאגט
מענטש איז זיך מתבונן אז ער האט גארנישט אליין, דער הייליגער חתם סופר ,ניין ,נישט אויף די לקיחה
אלעס איז נאר מידו של הקדוש ברוך הוא ,אלעס האט ער געדאנקט ,ער האט דעמאלטס געדאנקט
באקומט ער נאר פונעם אייבערשטן ,איז ווען מען אויף דעם ה' נתן .ווען א מענטש האט א זאך ,און
נעמט עס צו פון אים ,איז ער זיך נישט מתרעם אויף מען נעמט עס צו פון אים ,הייבט ער אן מכיר צו זיין
וואס מען האט צוגענומען ,עס איז א זמן פון אן די טובה וואס ער האט געהאט פונעם אייבערשטן די
הודאה וואס מען דאנקט דעם אייבערשטן אויף וואס אלע יארן וואס ער האט עס געהאט ביז יעצט .און
איך האב עס ביז יעצט געהאט .ווען א מענטש ל"ע ער דארף געבן א הודאה פארן רבונו של עולם אויף
ווערט נישט געזונט ,ער ווערט צורידערט ,עס איז א די צייט וואס איך האב געהאט דעם דבר טוב .ה' נתן,
צייט וואס ער דארף דאנקען דעם אייבערשטן אויף דער אייבערשטער האט מיר געגעבן .אסאך מאל ביי
די געזונטע יארן וואס ער האט באקומען ביז יעצט. 'נתן' כאפט מען נישט אז מען האט באקומען א טוב
עס קומט אים עפעס אומזיסט? דער באשעפער האט פונעם אייבערשטן .ווען עס איז ה' לקח ,ווען דער
דיר געטוהן א טובה ,דער באשעפער האט דיר מחיה אייבערשטער נעמט עס צו ,דעמאלטס יהי שם ה'
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~יד~ שיחות ודברות קודש -וויען
וואלט געדארפט זאגן אן הודאה פארן רבונו של געווען יעדע רגע וואס דו האסט געהאט ביז יעצט.
עולם ,און וידום אהרן ,ער איז שטיל געווען פון זאגן דאס איז דער ה' נתן וה' לקח ,יהי שם ה' מבורך,
א הודאה פארן אייבערשטן ,ווייל ער האט מורא בשעת עס גייט אוועק די לקיחה ,דעמאלטס דאנקט
געהאט אפשר וועט זיך אים אריינכאפן א מחשבה מען דעם אייבערשטן אויפ'ן ה' נתן ,אויף דעם וואס
פארוואס ער האט פארלוירן נדב ואביהוא. דער אייבערשטער האט אים געגעבן פון פריער.
די נקודת הדברים איז ,אז א מענטש דארף שטענדיג ווען א מענטש גייט אריין צו א פרעמדע שטאט ,און
דאנקען דעם אייבערשטן אויף וואס ער האט .האבן איינער רופט אים אויף א סעודה צו עסן ,ווען ער
שכל בשעת מען האט עס ,עס איז א מתנה וואס דו גייט אוועק ,דאנקט ער יענעם פאר די סעודה וואס
האסט באקומען פונעם אייבערשטן .דו ביסט געזונט, ער האט אים געגעבן .ווען ער זאגט אים ,דו קענסט
דאנק דעם רבונו של עולם יעדן טאג אז אלע דיינע איינשטיין ביי מיר ביינאכט ,ווען ער גייט אוועק
אברים זענען געזונט .עס לעבט די בני בית ,עס לעבן אינדערפרי ,דאנקט ער אים .און ער האט נישט קיין
די קינדער ,מען האט אלעס ,דארף מען דאנקן דעם טענות ,פארוואס ער האלט אים נישט אויס
רבונו של עולם ,עס איז א חסד ה' ,דאנק דעם שפעטער ,פארוואס ער גיט אים נישט צו עסן זיין
אייבערשטן אויף דעם חסד וואס דו האסט .עס קומט גאנץ לעבן שפעטער ,פארוואס ער נעמט אים נישט
אמאל א צייט וואס ה' נתן וה' לקח ,טוט עס אסאך אריין אין זיין דירה אויף שפעטער .עס איז דאך
מאל מעורר זיין דעם מענטש ,יעצט איז די צייט יענעמס הויז ,פארוואס דארף ער מיר עפעס געבן?
זאלסט זיך כאפן וויפיל גוטס דו האסט געהאט ביז איך דאנק אים אויף וואס ער האט מיר יא געגעבן- .
יעצט .ווי לאנג מען האט עס ,מיינט מען ,עס קומט ווען א מענטש ווייסט אז ער האט גארנישט ,אלעס
אזוי ,עס קומט נאטורליך אז מען זאל פארדינען איז נאר פון די הענט פונעם אייבערשטן ,האט ער
געלט ,עס קומט נאטורליך מען זאל זיין געזונט ,עס נישט קיין טענות אויפן רבונו של עולם ,נישט ווען
קומט נאטורליך צו האבן קינדער .ווען מען הייבט עס ער ווערט נישט געזונט ,נישט ווען ער פארלירט
אן צו פארלירן ,דעמאלטס דארף מען דאנקען דעם עפעס ,און נישט ווען ער פארלירט זיין פארמעגן .ער
רבונו של עולם אויף די נתינה וואס דער דאנקט דעם רבונו של עולם אויף וואס ער האט אים
אייבערשטער האט געגעבן ,ווייל אונז האב מיר ביז יעצט געגעבן .יעצט איז געקומען די צייט ,דער
גארנישט אליין .פותח את ידך ,דער אייבערשטער באשעפער האט צוגענומען זיין פקדון ,ה' נתן וה'
עפנט זיין האנט ,ומשביע לכל חי רצון (תהלים לקח ,יהי שם ה' מבורך.
קמה-טז) ,דער אייבערשטער גיט .אלעס וואס מיר
האבן ,האבן מיר פון די הענט פונעם אייבערשטן. זאגט דער הייליגער חתם סופר ,אהרן האט
פארלוירן נדב ואביהוא ,אזעלכע צוויי גרויסע
ווען אברהם אבינו קומט מספיד זיין שרה ,איז עס קינדער ,איז דאס געווען א זמן פון א הודאה פאר
נישט געווען א זמן פון זיך אפרעדן ,מספיד זיין שרה אהרן אויף די גוטע יארן וואס ער האט געהאט
ולבכותה .עס איז ביי אים אויך געווען א זמן פון אזעלכע צוויי קינדער ווי נדב ואביהוא .און לעולם
הודאה ,צו דאנקען דעם אייבערשטן אויף די וואלט ער געדארפט זאגן דברי הודאה פארן רבונו
הונדערט זיבן און צוואנציג יאר וואס ער האט של עולם ,איך דאנק דיר רבונו של עולם אויף דעם
געקענט וואוינען מיט שרה אמנו .די 'ולבכתה' איז חסד וואס דו האסט געטון מיט מיר ביז יעצט .זאגט
געווען א קליינע בכיה .ווען מען רעכנט די הודאה דער הייליגער חתם סופר ,אהרן האט אבער מורא
וואס ער האט געגעבן פארן אייבערשטן דעמאלטס, געהאט ,ווען ער וועט אנהייבן צו רעדן פון הודאה,
אקעגן די בכיה ,איז די בכיה געווען א קליינע בכיה אפשר וועט זיך אים דאך אריינכאפן עפעס א
אקעגן די הודאה וואס ער האט געזאגט פארן מחשבה אויף די ווייטאג וואס האט זיך געמאכט.
אייבערשטן .פארוואס? ווייל ולבכתה ,דער כ' ,וואס וידום אהרן ,ענדערש זאגט ער נישט קיין הודאה ,ווי
כ' איז די 'כף' ידו של הקדוש ברוך הוא ,אז אלעס ער זאל חס ושלום ארויסרעדן א ווארט אקעגן דעם
וואס איך האב באקומען ביז יעצט ,האב איך מצב וואס ער איז .אונז טייטש מיר וידום אהרן ,אז
באקומען פונעם האנט פונעם אייבערשטן ,די כף ער איז שטיל געווען ,און ער האט זיך נישט מתרעם
גיט נישט ווייטער .וואס האב איך זיך אפצורעדן ,ער געווען אויפן אייבערשטן .דער חתם סופר זאגט ,ער
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~טו~ שיחות ודברות קודש -וויען
קומט אויס ,געווענליך דארף מען מספיד זיין א איז מיר מחויב צו געבן? עס איז נישט אז איך האב
מענטש ,ווייל מען ווייסט נישט זיינע מדרגות .מען געהאט ,עס קומט זיך מיר ,איך האב עס געטון ,מען
איז נאנט ,מען האט אים געקענט ,וויל מען פארציילן האט צוגענומען פון מיר .ניין ,דו האסט גארנישט!
פאר אנדערע וואס ווייסן נישט ,וואס ער איז געווען. דער באשעפער האט עס געגעבן ,פון זיין האנט האט
שרה האט מען נישט געדארפט מספיד זיין .מען ער עס געגעבן ,ער האט דיר געגעבן א פקדון ,דאנק
האט אנגעקוקט אז דריי טאג ליגט שרה ,און עס דעם אייבערשטן אויף די צייטן וואס דו האסט
האט זיך גארנישט געטוישט ביי איר די צורה ,זי איז באקומען די פקדון .ויבא אברהם לספוד לשרה
נישט מסריח ,עס איז נישט קיין פניה מוריקות .דאס ולבכתה ,איז דא א קליינע כ' .ווייל די 'הודאה' איז
אליין האט געזאגט ווי גרויס שרה איז ,אז זי קען געווען ביי אים אסאך א העכערע מדרגה ,פון וואס
שטארבן מיט א מיתת נשיקה ,וואס דער מלאך עס איז געווען די 'ולבכתה' אויף שרה.
המות האט נישט געהאט אויף איר קיין שליטה.
***
אברהם אבינו איז אנגעקומען לספוד לשרה ויקם אברהם מעל פני מתו ,וידבר אל בני חת לאמר
ולבכותה ,ער האט אבער נישט געדארפט מספיד (בראשית כג-ג) .עס שטייט אין תפארת יונתן ,אין מערת
זיין .ווייל ויקם אברהם מעל פני מתו ,מען האט המכפלה זענען געווען דארט גרויסע לייט ,אדם מיט
אנגעקוקט דעם פנים פונעם מת ,און מען האט חוה .און מען האט נישט געקענט קובר זיין דארט,
געזען אז זי איז געשטארבן מיט מיתת נשיקה ,דארף נאר ווער עס איז געשטארבן מיט מיתת נשיקה .און
מען שוין נישט קיין הספד ,און מען דארף שוין נישט אברהם אבינו איז דאך נישט געווען דארט ,האט ער
זאגן ווער זי איז געווען .געקומען איז ער מיט א נישט געוואוסט ווי אזוי זי איז נסתלק געווארן ,צו עס
כוונה לספוד לשרה ולבכותה ,אבער ער האט נישט איז געווען מיתת נשיקה צו נישט ,האט ער נישט
מספיד געווען ,ווייל ויקם אברהם מעל פני מתו ,ער געוואוסט צו עס קומט פאר איר אז מען זאל איר
האט געזען די פני מתו ,אז זי איז געשטארבן מיט קובר זיין אין מערת המכפלה צו נישט .די גמרא
מיתת נשיקה ,דארף מען איר נישט מספיד זיין ,ווייל (עבודה זרה כ ):זאגט אבער ,אז עס איז דא א סימן וואס
יעדער באמערקט דאס. מען קען דערקענען צו מען שטארבט דורכן מלאך
המות ,צו מען שטארבט מיט מיתת נשיקה .ווען דער
א מת דארף מען זיך יאגן קובר צו זיין ,וועגן כבוד מלאך המות נעמט אוועק דעם מענטש זורק בו שלש
המת .עס איז דאך פניו מוריקות ,ער איז דאך טיפות ,עס איז דא דריי טראפן וואס ער טוט
מסריח .אבער שרה אמנו וואס איז נישט געשטארבן אריינגעבן אין דעם מענטש .פון איין טראפ שטארבט
דורכן מלאך המות ,זי איז געשטארבן מיט מיתת ער ,פונעם צווייטן טראפ איז פנים מוריקות ,הייבט אן
נשיקה ,זי איז נישט מסריח ,עס איז נישט דא קיין נשתנה צו ווערן די צורה פונעם פנים ,פון דעם דריטן
פניה מוריקות ,מען דארף זיך גארנישט איילן מען איז ער מסריח .קומט אויס אז עס איז דא א סימן
זאל איר קובר זיין .עס וועט נישט פעלן אין כבוד וואס מען קען דערקענען על פני מתו ,צו מען איז
המת ,אז מען איז איר נישט קובר תיכף .אדרבה ,איר געשטארבן מיט מיתת נשיקה ,צו מען איז געשטארבן
כבוד איז ,אז מען זאל איר קובר זיין שפעטער ,אז דורכן מלאך המות.
יעדער זאל זעהן ווי עס גייט אדורך א טאג נאך א
טאג ,און זי בלייבט אין די זעלבע צורה אזוי ווי זי איז אברהם אבינו איז אנגעקומען דריי טעג נאך דעם
געווען .ואחרי כן קבר אברהם את שרה ,ער האט זיך וואס זי איז נסתלק געווארן .ער איז געווען אין הר
נישט געאיילט קובר צו זיין .ווען עס איז געווען ויקם המוריה ,און צום הר המוריה איז ער דאך געגאנגען א
אברהם מעל פני מתו ,האט ער זיך שוין נישט וועג פון דריי טעג ,ביום השלישי וישא אברהם את
געאיילט איר קובר צו זיין ,כדי יעדער זאל זעהן איר עיניו (בראשית כב-ד) ,האט גענומען דריי טעג ביז ער
גרויסקייט ,אז זי איז געשטארבן מיט מיתת נשיקה. איז צוריקגעקומען .ווען ער האט אנגעקוקט דעם
פני מתו ,און ער זעהט אז עס איז נישט פניה
***
מוריקות וכדומה ,האט ער פארשטאנען אז זי איז
עס שטייט אין אור החיים הק' אין די פאריגע פרשה געשטארבן מיט מיתת נשיקה ,קען איר פלאץ זיין
(פ' וירא יח-י ,כא-א) ,ער ברענגט עס צו אויף צוויי דריי אין מערת המכפלה .אזוי שטייט אין תפארת יונתן.
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~טז~ שיחות ודברות קודש -וויען
בלייבט יצחק מיט א נשמה פון א נקבה ,און עס איז פלעצער (עיין פ' לך יז-יט ,פ' תולדות כה-יט) ,אז יצחק
נישט דא קיין דורות שפעטער .די מעשה העקידה האט נישט געקענט האבן קיין קינדער ,ווייל יצחק
וואס ער האט געטון ,דאס האט צוגעברענגט דערצו האט געהאט א נשמה פון א נוקבא ,א נשמה פון א
אז ער זאל קענען האבן שפעטער קינדער .עס איז נקבה ,און ער איז נישט געווען ראוי ער זאל קענען
נישט אז ער וואלט פארלוירן ווען ער ברענגט זיין האבן קינדער שפעטער .און בשעת די עקידה ,פרחה
קינד אויף די עקידה ,נאר מיט דעם האסטו נשמתו ,איז זיין נשמה אוועק פון אים ,די נשמה פון
געוואונען ,מיט דעם האסטו אויפגעשטעלט אז יצחק איז אריין אין די שה .און ווען מען האט
יצחק'ס נשמה זאל זיך קענען טוישן פון א נקבה געשחט'ן די שה ,האט מען געשחט'ן יצחק ,ווייל זיין
אויף א זכר ,ער זאל קענען שפעטער מוליד זיין. נשמה איז אריין אינעווייניג אין דעם שה ,און יצחק
האט דע מאלטס באקומען די נשמה פון א זכר (מדרש
דאס שרייבט די תורה שפעטער ,ווען ער קומט צו, תלפיות (אות יו"ד ענף יצחק) בשם ספר קרבן שבת .ושורש
צו די תולדות פון יצחק .ואלה תולדות יצחק בן הדברים הם גם כן בשער הפסוקים להאר"י הק' (פ' בראשית
אברהם ,יצחק האט געהאט קינדער .ווי אזוי קען ער סימן כא)).
האבן קינדער ,יצחק איז דאך א נשמה פון א נקבה?
אברהם הוליד את יצחק ,ווען אברהם האט אים דער הייליגער אור החיים הק' טייטשט ,אז דאס
געברענגט צו די עקידה ,האט ער דעמאלטס האבן די מלאכים געזאגט ,שוב אשוב אליך כעת חיה,
אריינגעגעבן א כח אז יצחק זאל קענען מוליד זיין. והנה בן לשרה אשתך (בראשית יח-י) .דו וועסט נישט
ער זאגט נישט אברהם ילד את יצחק ,נאר אברהם האבן א קינד אזוי ווי דו ,א זכר ,נאר לשרה אשתך ,זי
הוליד את יצחק ,מיט דעם וואס ער האט אים וועט האבן א קינד ,וואס וועט געבוירן ווערן מיט א
געברענגט אויף די עקידה ,האט ער מוליד געווען נשמה פון א נקבה אזוי ווי שרה .אבער 'שוב אשוב',
יצחק. איך וועל נאכאמאל צוריקקומען .דער מלאך איז
דאך צוריקגעקומען נאכאמאל בשעת די עקידה,
קומט אויס ,ביז די עקידה האט אברהם געהאט א בן דאס וועט שוין זיין 'אליך' ,צו אברהם ,דאס וועט
וואס איז נישט געווען קיין גאנצער בן .ער איז געווען שוין זיין א נשמה פון אליך ,פון א זכר - .דאס איז
א בן ,אבער זיין נשמה איז געווען פון א בת ,זיין נשמה טייטש ,אז יצחק איז נישט געווען ראוי צו האבן
איז געווען פון א נקבה .נאך די מעשה העקידה האט קינדער ,ער האט געהאט א נשמה פון א נקבה .און
ער באקומען א בן וואס איז שלם ,א בן וואס זיין כדי ער זאל האבן קינדער ,האט מען נאך די מעשה
נשמה איז אויך פון א בן ,וואס איז א זכר .ואברהם זקן, העקידה געטוישט זיין נשמה פאר א נשמה פון א
אברהם איז געווארן שפעטער א זקן ,בא בימים, זכר ,און נאכדעם האט ער געקענט מוליד זיין.
נאכדעם וואס ער איז אדורך די שלשה ימים ,די דריי
טעג וואס ער איז געגאנגען צו די עקידה ,און דער חלק המוסר דערפון איז ,א מענטש מיינט אמאל
דעמאלטס וה' ברך את אברהם ,האט דער אויף א זאך אז עס איז די ערגסטע וואס קען אים
אייבערשטער אים געבענטשט מיט א בן וואס איז פאסירן .דער אייבערשטער האט זיינע חשבונות ,און
בכל .ביז יעצט האט ער געהאט א בן וואס איז געווען צום סוף ,פון די זאך וואס ער האט געמיינט אז עס
א האלבער בן ,עס איז געווען א בת אויך דערין ,אבער איז פאר אים די ערגסטע ,קומט ארויס פאר אים די
יעצט וה' ברך את אברהם בכל ,האט אים דער גרעסטע טובה .אברהם אבינו האט געזאגט (בראשית
אייבערשטער געבענטשט בכל ,ער האט באקומען א טו-ב) מה תתן לי ואנכי הולך ערירי ,עס איז נישט דא
זון וואס איז א בן בכל ,וואס זיין נשמה איז אויך א וואס דו קענסט מיר געבן ,איך דארף נאר א קינד.
נשמה פון א זכר .זאגט די גמרא ,ווייל בת היתה לו ,ביז דאס איז ביי מיר אלעס .און דער אייבערשטער זאגט
יעצט האט ער געהאט א בת ,און יעצט איז דער בת אים ,קח נא את בנך את יחידך אשר אהבת וגו'
געטוישט געווארן אויף א בן .דאס איז וה' ברך את והעלהו שם לעולה .דער באשעפער נעמט אים
אברהם בכל ,אז דער אייבערשטער האט אים אוועק א קינד ,וואס איז אלעס וואס ער האט ,עס
געבענטשט ,ער האט געהאט א בן' ,בכל' ,מיט אלעם. איז די ערגסטע זאך וואס מען האט געקענט זאגן
פאר אברהם אבינו .אבער איז עס געווען די ערגסטע
*
זאך? ווען ער ברענגט נישט יצחק אויף די עקידה,
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~יז~ שיחות ודברות קודש -וויען
זאל זיין ראוי אראפצוברענגען כלל ישראל .האט אבער עס דארף האבן א ביאור צוויי זאכן .איינס,
דער אייבערשטער גענומען די נשמה פון רבקה ,און הא גופא קשיא ,פארוואס האט דער אייבערשטער
האט עס אריינגעלייגט קודם אין יצחק .קומט אויס, געדארפט מאכן אזא גאנצע זאך ,אז ער זאל האבן א
אז יצחק האט געדינט דעם אייבערשטען מיט דער נשמה פון א נקבה ,און שפעטער טוישן פאר א בן.
נשמה פון רבקה ,זיבן און דרייסיג יאר .און די נשמה ער קען דאך אים באשאפן נארמאל ,געבן א
פון רבקה איז אריין אינעם שה ,און עס האט זיך געהעריגן קינד פאר אברהם ,א יצחק וואס זאל
געשחט'ן פארן אייבערשטן ,א שה לעולה .יעצט קען קענען מוליד זיין שפעטער .פארוואס האט ער
קומען די נשמה ,און אויפשטעלן א כלל ישראל .די געהאט א נשמה פון א בת ,א נשמה פון א נקבה ,און
נקבה וואס יצחק האט געהאט ,איז געווען רבקה. שפעטער האט מען עס געטוישט.
כדי רבקה זאל קענען שפעטער אויפשטעלן דעם
כלל ישראל ,האט זי געדארפט זיין א חלק פון יצחק, נאך א קשיא איז דא אין די פרשה .מען זעהט רבקה
און אזוי וועט זי קענען שפעטער אויפשטעלן דעם איז געווען אזא צדיקת ,רש"י זאגט ,אז אליעזר האט
כלל ישראל. געזעהן אז זי איז געגאנגען שעפן וואסער ,המים עלו
לקראתה ,די וואסער איז איר אנטקעגן געקומען (ב"ר
קומט אויס ,אמת זי איז טאקע געבוירן געווארן ביי ס-ה) .פון וואו קומט צו רבקה אזעלכע מדרגות.
בתואל אין שטוב ,אבער די נשמה פון רבקה איז שוין רבקה איז געבוירן אין שטוב פון בתואל ,א טאטע א
געבוירן געווארן ביי אברהם אין שטוב ,ווייל ווען רשע ,א לבן א רשע ,א שטוב פון רשעים .ווי איז
יצחק איז געבוירן געווארן ,איז געווען דארט די נשמה מעגליך אז פון אזא שטוב ,פון בתואל ,זאל קענען
פון רבקה אין יצחק .איז ממילא די אלע מדרגות וואס אויסוואקסן אזא צדיקת ווי רבקה ,וואס זאל קענען
זי האט געהאט שפעטער איז ,ווייל זי האלט שוין נאך אויפשטעלן דעם כלל ישראל .און ווי קומט זי צו
אן עבודה פון זיבן און דרייסיג יאר וואס איז געווען אזא מדרגה אז המים עלו לקראתה ,פון וואו קומט
ביי יצחק ,האט זי געקענט אזוי אויסוואקסן. צו א טאכטער פון בתואל ,אזא מדרגה וואס מען
געפונט נישט ביי אנדערע צדיקים ,אז די מים זאל
ווען עס איז געקומען דער שידוך פון רבקה פאר זיין עלו לקראתה ,און ביי איר איז עס יא געווען.
יצחק ,האבן זיי געזאגט מה' יצא הדבר ,דאס איז מהר
המוריה ,דאס נעמט זיך פון הר המוריה .אין הר מען קען זאגן ,אז דער נשמה דנוקבא וואס יצחק
המוריה איז דאך רבקה געווען אין יצחק ,און האט געהאט ,איז געווען די נשמה פון רבקה ,וואס
דעמאלטס איז ארויסגעגאנגען די נשמה פון רבקה, איז געווען זיין אייגענע ווייב שפעטער .ווען ער איז
און עס איז אריין אינעם שה ,און פון דעם שה איז עס געבוירן געווארן ,האט דער אייבערשטער אים
אריבערגעגאנגען צו זיי ,דארט איז געשלאסן געגעבן א נשמה פון א נקבה ,די נשמה פון רבקה איז
געווארן דער שידוך .מה' יצא הדבר ,פארוואס האט געווען אין יצחק .און בשעת מען האט געברענגט
מען גענומען רבקה און אריינגעלייגט אין יצחק ,כדי יצחק אויף די עקידה ,איז די נשמה פון רבקה
זיי זאלן קענען אויפשטעלן דעם כלל ישראל אריינגעגאנגען אינעם שה ,און ווען מען האט
שפעטער ,מה' יצא הדבר ,דאס נעמט זיך פון פריער. שפעטער געשחט'ן דעם שה ,איז פון דער נשמה
פונעם שה ,געבוירן געווארן רבקה .אזוי שטייט אין
קומט אויס ,אז די נשמה פון רבקה איז שוין געווען די פרשה פריער (בראשית כב-כ) ,ויהי אחרי הדברים
ביי יצחק זיבן און דרייסיג יאר פריער .ווען זי קומט, האלה ,ויוגד לאברהם לאמור ,הנה ילדה מלכה ,אז
און זי זעהט יצחק קומט איר אקעגן ,האט זי געפרעגט רבקה איז געבוירן געווארן .ווייל די נשמה פון רבקה
מי האיש הלזה .זי פרעגט נישט סתם ווער דאס איז, איז געווען ביז יעצט אין יצחק ,און פון יצחק איז עס
נאר מיין נשמה איז דאך געווען אין דעם מענטש זיבן אריין אינעם שה ,און פונעם שה איז נאכדעם געבוירן
און דרייסיג יאר ,מי האיש הלזה ,איך האב דאך א געווארן רבקה.
קירבות צו דעם מענטש ,מיין נשמה איז געווען ביי
אים .ויאמר העבד הוא אדוני ,דאס איז יצחק. מען דארף אויפשטעלן א כלל ישראל ,און פון יצחק
און רבקה דארפן געבוירן ווערן יעקב מיט די
*
שבטים .ווי קען מען טרעפן א זיווג פאר יצחק ,וואס
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~יח~ שיחות ודברות קודש -וויען
אמאל האבן א קינד ,וואס דאס קינד קען נישט האבן רבקה איז שוין געווען אויסגעארבעט אין איר עבודת
קיין דורות שפעטער .נאר ווען א יוד טוט וואס ער ה' ,יארן לאנג פריער ,אין די שטוב פון אברהם אבינו.
דארף צו טון .אברהם אבינו האט מפקיר געווען זיין קומט אויס ווען כלל ישראל קומט ארויס ,זעמיר אונז
קינד אן קיין חשבונות ,נאר ווייל דער אייבערשטער נישט ארויסגעקומען פון א שטוב פון בתואל ,אונז
האט געהייסן ,דארט איז געווארן וה' ברך את אברהם קום מיר ארויס פון יצחק ,וואס איז א קינד פון
בכל ,דארט האט ער באקומען א בן וואס איז געווען אברהם ,אונז קום מיר ארויס פון רבקה ,וואס רבקה
בשלימות .ווייל דאס איז די עבודה פון א יוד ,נישט איז אויך א קינד פון אברהם ,ווייל די נשמה פון יצחק
פרעגן קיין קשיות ,נאר טון וואס דער אייבערשטער איז דאך געווען נשמת רבקה ,קומט אויס אז די נשמה
הייסט אונז ,און דאנקען דעם אייבערשטן אויף יעדע פון רבקה ,איז אויך געבוירן געווארן אין שטוב פון
זאך .וה' ברך את אברהם בכל ,וואס עס האט אברהם אבינו .און נאך די עבודה וואס זי האט געהאט
פאסירט 'בכל' ,איז אלץ געווען א ברכה ביי אים .עס ביי יצחק ,איז פרחה נשמתו פון רבקה ,און עס איז
איז נישט קיין זאך וואס איז געקומען ,עס איז א אריין אינעם שה ,און מען האט דאס געשחט'ן פארן
ווייטאג .נאר אדרבה ,ווען א מענטש האט א ווייטאג, אייבערשטן ,און נאכדעם איז געקומען די נשמה ,און
עס פעלט אים עפעס ,טראכטן וויפיל חסד ה' האב געבוירן געווארן אלץ רבקה .דאס איז א מאמע וואס
איך געהאט ,ביז עס איז צוגענומען געווארן פון מיר. קען אויפשטעלן כלל ישראל שפעטער.
און דאנקען דעם אייבערשטן שטענדיג ,נישט נאר
אויפן ה' לקח ,נאר אויך אויפן ה' נתן ,ביי יעדער די אותיות פון 'רבקה' באטרעפט דריי הונדערט און
לקיחה דארף מען אויך דאנקען דעם אייבערשטן זיבן ,וויפיל די אותיות פון 'בשה' .אין די שה ,דארט
אויף די נתינה. איז געווען רבקה .ווען מען האט געשחט'ן די שה,
איז געווען רבקה אינעווייניג ,און כלל ישראל איז
זאל דער אייבערשטער געבן ,מען זאל זיך קענען ארויסגעקומען דערפון.
מתבונן זיין ,וויסן צו וואס מען דארף אנקומען ,צו
*
וואספארא דרגה אונזערע אבות זענען געווען ,און
זוכה זיין אלע אינאיינעם אנטקעגן צו גיין משיח דאס איז וה' ברך את אברהם בכל ,דער
צדקנו ,במהרה בימינו אמן. אייבערשטער האט געבענטשט אברהם .מען קען
קול מעדני מלך וויען – MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817
הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו 1.84..44.141
פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק ~יט~ שיחות ודברות קודש -וויען
