gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת חיי שרה תשפ "ו לפ"ק‬ ‫בניחום אבלים אצל הר"ר זלמן לייב בלוזענשטיין הי"ו ומשפחתו שיחיו‬ ‫שישבו שבעה על פטירת אשתו‪/‬אמם‪/‬אחותם בת הר"ר אברהם יודא הירש הי"ו‬ ‫יום א' פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫רבינו‪ :‬חייב אדם לברך על הרעה‪ ,‬כשם שמברך על‬ ‫רבינו‪ :‬קודם האב איך א גוטע גריס פון די קינדער‪,‬‬ ‫הטובה‪ ,‬לקבלינהו בשמחה (ברכות ס‪ ,):‬אבער וויי טוט‬ ‫מקצת שבחם בפניהם‪ - ...‬בעצם ביסטו א‬ ‫עס נאך אלץ‪ ,‬מען איז נאר מחויב עס מקבל צו זיין‬ ‫וויליאמסבורגער‪ ,‬דיינע עלטערן האבן געוואוינט אין‬ ‫בשמחה‪ .‬עס שטייט אין חינוך (מצוה רסד) אז אפילו א‬ ‫וויליאמסבורג‪.‬‬ ‫כהן וואס טאר זיך נישט מטמא זיין צו א מת‪ ,‬אבער‬ ‫הר”ר זלמן לייב‪ :‬יא‪.‬‬ ‫צו די זיבן קרובים מעג ער זיך מטמא זיין‪ .‬ווייל די‬ ‫רבינו‪ :‬וועם האסטו דא אין בארא פארק?‬ ‫געפילן פון א מענטש איז נאנט צו זיינע קרובים‪ ,‬און‬ ‫הר”ר זלמן לייב‪ :‬איך האב געהאט דעם קאסאני'ער‬ ‫די תורה האט געוואלט געבן א געלעגנהייט‪ ,‬אז דער‬ ‫רבי‪ ,‬פאר ער האט געמופט אויף לינדען‪ - .‬איך האב‬ ‫כהן זאל זיך קענען ארויסגעבן זיינע געפילן באהל‬ ‫געזוכט צו קויפן א דירה צו מופן‪ ,‬אבער אין‬ ‫המת‪ - .‬כאטש דער כהן דארף עס מקבל זיין‬ ‫וויליאמסבורג איז געווען זייער טייער די דירות‪ ,‬און‬ ‫בשמחה‪ ,‬פון דעסטוועגן דאך איז דא א הרגש אינעם‬ ‫דא איז געווען ביליגער‪ ,‬און איך האב געהאט דא מיין‬ ‫הארץ‪' .‬לקבלינהו בשמחה' מיינט נישט אז מען פילט‬ ‫רבי‪ ,‬איז עס אויסגעקומען אז מען האט‬ ‫נישט‪ ,‬נאר מען פילט‪ ,‬און מען איז מקבל בשמחה‪.‬‬ ‫אהערגעמופט‪.‬‬ ‫אביה הר" ר אברהם יודא הירש הי"ו‪ :‬ווען איך פלעגט‬ ‫רבינו‪ :‬אז דו האסט דיין רבי דא‪ ,‬איז כדאי אפילו צו‬ ‫איר פרעגן‪ ,‬וואס מאכסטו‪ ,‬האט זי געענטפערט‪,‬‬ ‫צאלן טייערער‪ - ...‬פון וואו זענט עטס פון דער היים?‬ ‫הודו לה' כי טוב‪ .‬ווי אזוי דער מצב איז געווען‪ ,‬אמאל‬ ‫הר”ר זלמן לייב‪ :‬מיין זיידע איז פון קליינווארדיין‪ .‬זיין‬ ‫איז זי געווען שוואך‪ ,‬אייביג האט זי געזאגט‪ ,‬הודו‬ ‫טאטע איז אוועק יונגערהייט‪ ,‬איז ער געפארן אויף‬ ‫לה' כי טוב‪.‬‬ ‫סאטמאר לערנען‪ ,‬נאך פאר די בר מצוה‪ .‬ביי די בר‬ ‫רבינו‪ :‬דער פסוק (תהלים קיח‪-‬א) ענדיגט‪ ,‬כי לעולם‬ ‫מצוה האט אים די מאמע געשיקט תפילין‪ .‬ער האט‬ ‫חסדו‪ .‬וועגן דעם דארף מען לויבן 'כי טוב'‪ ,‬ווייל עס‬ ‫געוואוינט ביים רבי'ן זיבן יאר‪ ,‬פערצן זמנים‪.‬‬ ‫איז טאקע 'לעולם חסדו'‪ .‬וואס דער אייבערשטער‬ ‫*‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר יואל לאנדא הי"ו‬ ‫אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו בנישואי בנו למזל טוב‬ ‫תשפ"ו"ולפלפ""קק‬ ‫פרשתחיחיייששררההתשפ‬ ‫פרשת‬ ‫~א~‬ ‫קודש‪--‬וויען‬ ‫וויען‬ ‫ודברותקודש‬ ‫שיחותודברות‬ ‫שיחות‬ ‫נירעדהאז? דארט האט ער געהאט עפעס חשק‪,‬‬ ‫טוט‪ ,‬איז א חסד‪ - .‬זי איז אויסגעלייטערט געווארן‬ ‫זעהט אויס וועגן דעם מהרש"ג‪.‬‬ ‫די פאר יאר‪.‬‬ ‫דער ווינער רב זצ"ל איז געווען א תלמיד פונעם‬ ‫הר”ר זלמן לייב‪ :‬אויף איר בין איך נישט באזארגט‪,‬‬ ‫לבושי מרדכי זצ"ל‪ ,‬און ער האט פארציילט פאר מיין‬ ‫אונז זעמיר די רחמנות‪.‬‬ ‫טאטן‪ ,‬אז ער האט איינמאל געלערנט זייער פלייסיג‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬יא‪ .‬עס שטייט אין די גמרא (מגילה טו‪ ,).‬א‬ ‫און דער לבושי מרדכי האט אים געזאגט‪ ,‬דו לערנסט‬ ‫דיאמאנט וואו עס איז‪ ,‬בלייבט עס א דיאמאנט‪ .‬נאר‬ ‫טאקע זייער פלייסיג‪ ,‬אבער צו די התמדה פון מיין‬ ‫דער וואס האט עס פארלוירן‪ ,‬פאר אים פעלט עס‪.‬‬ ‫תלמיד רבי אברהם לייב‪ ,‬קומסטו ניקס צו‪ .‬ער האט‬ ‫*‬ ‫זיך משבת לשבת ניקס אריינגעלייגט אין א בעט‪.‬‬ ‫אזוי האט ער פארציילט פאר מיין טאטע‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬פון וואו זענט עטס פון דער היים?‬ ‫רבינו‪ :‬ער האט געלערנט נאר אין מאד?‬ ‫הר”ר אברהם יודא‪ :‬דער טאטע פון דעעש‪ .‬מיין‬ ‫הר"ר אברהם יודא‪ :‬ניין‪ ,‬ער האט געלערנט איין זמן‬ ‫מאמע איז געווען רבי אברהם לייב שפרייער'ס‬ ‫ביים ערוגת הבשם‪ .‬ער האט געלערנט ביים יד יצחק‪,‬‬ ‫טאכטער‪ .‬ער האט געמאכט דעם ספר מנחת יהודה‪.‬‬ ‫אזוי זעה איך פון זיינע כתבים‪ ,‬וואס ער שרייבט מורי‬ ‫רבינו‪ :‬יא‪ ,‬עס איז א שיין ספר‪.‬‬ ‫ורבי‪ ,‬און נאך‪.‬‬ ‫הר”ר אברהם יודא‪ :‬עס איז נאך דא אסאך כתבים פון‬ ‫איך בין געווען זייער נאנט מיט רבי ישראל חיים‬ ‫אים וואס איז נאכנישט ארויסגעקומען‪.‬‬ ‫מנשה פריעדמאן זצ"ל‪ ,‬דער סאטמארער דיין‪ ,‬האט‬ ‫רבינו‪ :‬וואו איז עס?‬ ‫ער מיר פארציילט‪ ,‬אז זיין טאטע איז געווען א‬ ‫הר”ר אברהם יודא‪ :‬עס איז געבליבן נאך די מלחמה‬ ‫תלמיד פונעם ערוגת הבשם‪ .‬דער ערוגת הבשם האט‬ ‫ביי רבי פישל הערשקאוויטש זצ"ל (אב"ד האליין)‪ ,‬ער‬ ‫געהאט אסאך גוטע תלמידים‪ ,‬זאגט ער מיר‪ ,‬מיין‬ ‫האט עס געטראפן אין נירעדהאז‪ .‬איך האב קאפיס‬ ‫טאטע האט גערעדט צו מיר פון איין תלמיד‪ ,‬רבי‬ ‫דערפון‪ ,‬איך האב אנגעהויבן צו ארבעטן‪ ,‬אבער איך‬ ‫אברהם לייב שפרייער‪ .‬ער פלעגט זיך יעדע נאכט‬ ‫האב נאכנישט געטון די עכטע ארבעט‪.‬‬ ‫אראפזעצן און געגעסן עפעס‪ ,‬און נאכדעם געלערנט‬ ‫רבינו (פנה לבנו הר"ר עמרם הי"ו)‪ :‬עמרם מען גיט דיר‬ ‫בהעלם אחת‪ ,‬אזוי איז געווען א גאנצע וואך‪ .‬דער‬ ‫ארבעט‪ ,‬מען דארף עס ארויסגעבן‪ - .‬דער רבי‬ ‫צעהלימער רב האט געזאגט פאר מיין טאטע‪ ,‬אז ער‬ ‫אברהם לייב איז געווען א גרויסער תלמיד חכם‪.‬‬ ‫געדענקט אים‪.‬‬ ‫הר”ר אברהם יודא‪ :‬איינער האט מיר געזאגט‪ ,‬איך‬ ‫רבינו‪ :‬דו האסט געהאט א זכיה‪ ,‬אסאך משמש‬ ‫געדענק נישט ביי וועלכע רבי מען האט גערעדט‪,‬‬ ‫געווען רבי ישראל חיים מנשה‪.‬‬ ‫אז מען האט גערעדט פון דעם רבי אברהם לייב‪ ,‬אז‬ ‫הר”ר אברהם יודא‪ :‬איך בין געווען אין שטוב ווען ער‬ ‫ער איז פון די גרעסטע גדולים אין אונגארן‪ .‬האט‬ ‫האט איינמאל אנגערופן דעם רב‪ .‬דער רב האט אים‬ ‫ער געזאגט‪ ,‬נישט פון די גרעסטע‪ ,‬נאר דער‬ ‫אפשר גערופן לאדענען צו א חתונה‪ ,‬און ער האט‬ ‫גרעסטער‪.‬‬ ‫פארגעסן‪ ,‬און ער האט אנגערופן‪ ,‬אז ער האט‬ ‫רבינו‪ :‬וואו האבן זיי געוואוינט?‬ ‫פארגעסן‪ .‬און איך האב אים געזאגט‪ ,‬דער דיין דארף‬ ‫הר”ר אברהם יודא‪ :‬ער האט געהאט א גרויסע ישיבה‬ ‫נישט רופן‪ ,‬און ער האט געזאגט‪ ,‬יא‪ ,‬איך דארף יא‪.‬‬ ‫אין נירעדהאז‪ .‬ער האט נישט געוואלט ווערן קיין רב‬ ‫הרב משה אהרן פריעדמאן (נכד דומ"ץ סאטמאר זצ"ל)‪:‬‬ ‫אין ערגעץ‪ ,‬ער האט געהאט א קאנסעס פון‬ ‫דער זיידע פלעגט אסאך אריינקוקען אין דעם רב'ס‬ ‫סעמיהאי‪ .‬דער סאטמאר רב זצ"ל איז געקומען‬ ‫ספרים‪.‬‬ ‫ספעציעל צו פארן און געבעטן‪ ,‬אז ער זאל עס‬ ‫רבינו‪ :‬ער פלעגט מיר צו זאגן‪ ,‬אז ער קוקט אריין‬ ‫אננעמען‪.‬‬ ‫דערין‪ .‬ער איז בכלל געווען אן אוהב ספרים‪ .‬אז עס‬ ‫רבינו‪ :‬דאס איז טייטש‪ ,‬נאכן מהרש"ג‪.‬‬ ‫איז געווען א נייע ספר‪ ,‬איז ער געווען פון די ערשטע‬ ‫הר”ר אברהם יודא‪ :‬יא‪ .‬ער האט נישט געהאט קיין‬ ‫עס צו נעמען‪ .‬אין די יוגנט פלעגט ער קומען אין די‬ ‫חשק צו ווערן רב‪ ,‬זעהט אויס אז אין סעמיהאי נאכן‬ ‫ספרים געשעפטן‪ ,‬געפרעגט אייביג‪ ,‬וואס איז דא ניי?‬ ‫מהרש"ג‪ ,‬האט ער יא געטראכט דערוועגן‪ .‬מיין‬ ‫הר"ר אברהם יודא‪ :‬מען האט אים נישט געקענט‬ ‫מאמע ע"ה האט מיר פארציילט‪ ,‬אז זי האט‬ ‫ארויסשלעפן פון דארט‪ .‬עס איז געווען אמאל‬ ‫געדענקט אז די ראשי הקהלה זענען אראפגעקומען‪,‬‬ ‫פרייטאג נאכמיטאג אין בארא פארק‪ ,‬האט ער מיר‬ ‫און די באבע האט געזאגט‪ ,‬דו ווילסט איבערלאזן‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דא און דארט‪ .‬ער פלעגט זאגן פאר די וואס זענען‬ ‫געזאגט‪ ,‬שטעל זיך דא אפ‪ ,‬לאז מיר דא אריינגיין אין‬ ‫מיטגעפארן‪ ,‬עטץ דארפסט נאר אדורכגיין איין‬ ‫ספרים סטאר‪.‬‬ ‫גרעניץ‪ ,‬איך דארף אדורכגיין נאך א גרעניץ‪ ,‬אין‬ ‫רבינו‪ :‬ער פלעגט לערנען אין די ספרים אין געשעפט‬ ‫שטוב‪ ...‬אויף אריינצונעמען די אלע זאכן‪.‬‬ ‫אליין‪ ,‬ער איז דארט געבליבן סטאק‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬גבולות חלק ה' בעולמו‪...‬‬ ‫הר"ר אברהם יודא‪ :‬די רעביצן האט מיך נישט‬ ‫וניחמם רבינו‪ :‬המקום ינחם אתכם‪ ,‬בתוך שאר אבלי‬ ‫איינמאל געשיקט קוקן וואו ער איז‪.‬‬ ‫ציון וירושלים‪ ,‬אפגעהיטן ווערן פון צער‪ ,‬די נשמה‬ ‫הרב משה אהרן פריעדמאן‪ :‬ער פלעגט פארן צום‬ ‫זאל האבן א עליה‪ ,‬זיין א מליצה יושר פאר די גאנצע‬ ‫ישמח משה אויף די יארצייט כ"ח תמוז‪ ,‬און ער‬ ‫משפחה‪ .‬מען זאל קומען אויף שמחות‪.‬‬ ‫פלעגט אייביג אהיימשלעפן וואס ער האט געטראפן‬ ‫בסעודת שבע ברכות של בן הר"ר יוסף לעפקאוויטש הי"ו‬ ‫בשילוב עם חנוכת הבית לבנין הישיבה קטנה‬ ‫יום ב' פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫דער בית ברענגט נוצן לעולמי עד‪ ,‬א בנין וואס מען‬ ‫מען זיצט ביי די חנוכת הבית פון א בית המדרש‪,‬‬ ‫זיצט און מען לערנט דארט תורה ביז משיח וועט‬ ‫צוזאמען מיט א שמחת שבע ברכות‪ .‬עס האט א‬ ‫קומען‪ .‬עס איז א בית וואס בלייבט אויף שטענדיג‪.‬‬ ‫שייכות איינס מיטן אנדערן‪ .‬דער ציבור וואס זיצט‬ ‫אז עס איז א חשיבות אין א פשוט'ן בית וואס מען‬ ‫דא‪ ,‬זענען דאך אלע שותפים אין דעם בנין‪ ,‬שותפים‬ ‫וועט זיך דארט אויפהאלטן אפאר יאר‪ ,‬אז מען דארף‬ ‫מיט די עבודת הקודש‪ ,‬מיט די תורה וואס גייט‬ ‫עס מחנך זיין‪ ,‬ווי חשוב איז ווען עס איז א חינוך פון‬ ‫ארויס פון דעם בנין‪ .‬גדול המעשה יותר מן העושה‪,‬‬ ‫א בית וואס בלייבט איבער אויף שטענדיג‪.‬‬ ‫רבי יוסף איז דער מעשה‪ ,‬וואס האט צוגעברענגט‬ ‫דערצו אז מען געפונט זיך דא ביי דעם מעמד‪ .‬איז‬ ‫עס איז א זיווג פון חתן כלה‪ ,‬עס איז דא נאך א זיווג‬ ‫באמת א שמחה צו זיצן צוזאמען‪ ,‬און זיך מיטפרייען‬ ‫אויך‪ ,‬יששכר און זבולון זענען אויך א זיווג‪ .‬שמח‬ ‫איינער מיטן אנדערן‪.‬‬ ‫זבולון בצאתך ויששכר באהלך (דברים לג‪-‬יח)‪ ,‬יששכר‬ ‫און זבולון זענען שותפים זייער גאנץ לעבן‬ ‫מען געפונט‪ ,‬ווען יודען זענען ארויסגעגאנגען צו א‬ ‫אינאיינעם‪ .‬יששכר זיצט אין בית המדרש‪ ,‬ער איז‬ ‫מלחמה‪ .‬איז געווען דריי זאכן וואס מען האט‬ ‫עוסק בתורה‪ ,‬און זבולון גייט ארויס‪ ,‬מאכט‬ ‫געזאגט ילך וישוב לביתו‪ .‬כאטש עס איז זייער‬ ‫געשעפטן‪ ,‬ער איז מחזיק דעם עוסק בתורה‪ .‬און‬ ‫וויכטיג צו פירן די מלחמה‪ ,‬אבער עס איז דא א זאך‬ ‫חלק כחלק יאכלו‪ ,‬זיי זענען געהעריגע שותפים‪ ,‬עס‬ ‫וואס איז חשוב'ער פון דעם‪ .‬בנה בית חדש ולא חנכו‪,‬‬ ‫איז א זיווג‪ ,‬מען שיידט זיך קיינמאל נישט אפ‪ .‬אפילו‬ ‫ילך וישוב לביתו‪ .‬אויף א חינוך צו א בית‪ ,‬דארף מען‬ ‫לעולמי עד איז נאך אלץ דא די שכר‪ ,‬און דער זכות‬ ‫צוריק אהיים גיין‪ .‬ארש אשה ולא לקחה‪ ,‬מען האלט‬ ‫וואס בלייבט איבער פון יששכר וואס גייט ארויף‬ ‫פאר א חתונה‪ ,‬דארף מען צוריק אהיים גיין (דברים‬ ‫אויף זבולון‪.‬‬ ‫כ‪-‬ה)‪ .‬דא קומען זיך צוזאמען ביידע זאכן‪ ,‬עס איז א‬ ‫חינוך פון א בית‪ ,‬און ארש אשה‪.‬‬ ‫עס איז אסאך מאל שווער פאר א מענטש‬ ‫אוועקצוגעבן זיין געלט‪ .‬מען פלאגט זיך אויף געלט‪,‬‬ ‫אויב דאס איז געזאגט געווארן ביי א שטוב‪ ,‬וואס‬ ‫און מען דארף עס נאכדעם אוועקגעבן פאר תורה‪.‬‬ ‫עס קומט א צייט וואס מען לאזט עס איבער‪ ,‬מען‬ ‫ווי שווערער די זאך איז‪ ,‬האט עס א געוואלדיגע‬ ‫בלייבט נישט אויף די וועלט אויף שטענדיג‪ ,‬און מען‬ ‫חשיבות‪ ,‬לפום צערא אגרא (אבות ה‪-‬כז)‪ .‬אבער דאס‬ ‫נעמט עס נישט מיט‪ ,‬אין מלוין לו לאדם‪ ,‬לא כסף‬ ‫איז אלעס נאר ווי לאנג מען קוקט מיט די פליישיגע‬ ‫ולא זהב (אבות ו‪-‬ט)‪ .‬איז דאך א כל שכן ווען מען‬ ‫אויגן וואס מיר זענען דא‪ .‬ווען א מענטש טראכט‬ ‫רעדט יעצט אז מיר זענען שותפים אין א בית‪ ,‬וואס‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ארור מיט ברוך קענען זיך נישט משדך זיין‪ .‬און‬ ‫אבער אריין‪ ,‬עס וועט קומען אמאל א צייט וואס‬ ‫אליעזר האט עס אראפגעשלינגען‪ ,‬ער האט גענומען‬ ‫דאס וועט זיין‪ ,‬זיין שענסטע אינוועסטמענ"ט וואס‬ ‫אויף זיך די שליחות‪ .‬און אברהם האט אים‬ ‫ער האט געמאכט אין זיין לעבן‪ .‬פון דעם וועט ער‬ ‫געטרויעט‪ ,‬אז ער וועט אים נישט פארפירן‪ ,‬און ער‬ ‫נהנה זיין שטענדיג‪ ,‬פון דעם וועט בלייבן ביי אים‬ ‫האט אים געשיקט ער זאל גיין צו בתואל אין שטוב‪,‬‬ ‫אויף לעולמי עד‪ .‬עס איז טאקע שווער יעצט‪ ,‬אבער‬ ‫און ברענגען דעם שידוך‪.‬‬ ‫שמח זבולון בצאתך‪ ,‬ווען מען גייט אוועק פון די‬ ‫וועלט‪ ,‬דעמאלטס איז דער שמח זבולון‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫מען געפונט שפעטער אין די פרשה‪ ,‬ווען אליעזר‬ ‫פרייט ער זיך‪ ,‬אז ער האט געהאט א זכיה אז ער‬ ‫האט איבער פארציילט ביי בתואל אין שטוב‪ ,‬זיין‬ ‫האט זיך געקענט משתתף זיין מיט לומדי תורה‪,‬‬ ‫גאנצע שמועס מיט אברהם‪ .‬שטייט אין פסוק‪ ,‬אז ער‬ ‫וואס זייער תורה טוט אים באגלייטן שפעטער‪.‬‬ ‫האט געזאגט פאר אברהם‪ ,‬אולי לא תלך האשה אחרי‬ ‫דעמאלטס איז דער עיקר שמחה פון דעם זבולון‪ .‬און‬ ‫(בראשית כד‪-‬לט)‪ .‬זאגט רש"י‪' ,‬אלי' כתיב‪ ,‬עס פעלט די‬ ‫דער יששכר באהליך‪ ,‬ער האט זיין שמחה יעצט ווען‬ ‫ו'‪ .‬דאס וואס איך האב געזאגט 'אולי' לא תלך האשה‪,‬‬ ‫ער זיצט און לערנט‪ .‬דער זבולון האט נישט יעצט די‬ ‫האב איך אינזין געהאט 'אלי'‪ ,‬אפשר וועט עס קומען‬ ‫שמחה‪ ,‬אבער 'בצאתך'‪ ,‬דעמאלטס האט דער זבולון‬ ‫צו מיר‪ ,‬איך וועל קענען טון דעם שידוך‪.‬‬ ‫זיין שמחה‪ ,‬דעמאלטס וועט מען זיך בענקען‬ ‫פארוואס רבי יאסעל האט נישט געמוטשעט מער‪.‬‬ ‫די מפרשים שטעלן זיך‪ ,‬אז בשעת אליעזר האט‬ ‫איך וואלט געהאט נאך א גרעסערן זכות‪ ,‬נאך א‬ ‫גערעדט צו אברהם‪ ,‬שטייט אין פסוק אולי‪ ,‬מיט א ו'‪,‬‬ ‫גרעסערן חלק‪.‬‬ ‫עס שטייט נישט אלי‪ .‬נאר בשעת ער האט עס‬ ‫*‬ ‫איבערגעזאגט שפעטער ביי בתואל אין שטוב‪ ,‬דארט‬ ‫שטייט אלי‪ ,‬אן א ו'‪ .‬אויב ער האט געהאט א נגיעה‬ ‫מען זעהט די וואך אין די פרשה‪ ,‬די פרשה פון‬ ‫פון אלי‪ ,‬וואלט עס געדארפט שטיין תיכף‪ .‬בשעת‬ ‫שידוכים‪ .‬יצחק האט געדארפט א שידוך‪ ,‬און אברהם‬ ‫ער רעדט צו אברהם‪ ,‬וואלט געדארפט שטיין 'אלי'‪.‬‬ ‫זאגט פאר אליעזר‪ ,‬המושל בכל אשר לו‪ ,‬גיי און ברענג‬ ‫ביי אברהם שטייט דאס נישט‪ ,‬עס שטייט נאר‬ ‫מיר א שידוך פאר יצחק‪ .‬און ער באשווערט אים‪ ,‬לא‬ ‫שפעטער ביי בתואל אין שטוב‪.‬‬ ‫תקח אשה לבני מבנות הכנעני (בראשית כד‪-‬ב)‪ .‬עס‬ ‫שטייט אין של"ה הק'‪ ,‬אברהם האט געטרויעט‬ ‫עס איז דא א קאצקער ווארט דערויף‪ ,‬אז ווען א‬ ‫אליעזר מיט זיין גאנצע פארמעגן‪ ,‬המושל בכל אשר‬ ‫מענטש האט א נגיעה צו א זאך‪ ,‬דרייט זיך אים זיין‬ ‫לו‪ .‬אברהם איז נישט געווען פארנומען מיט קיין‬ ‫גאנצע מחשבה נאר מכח די נגיעה וואס ער האט‪ ,‬און‬ ‫געלט זאכן‪ ,‬אלעס האט ער איבערגעגעבן פאר‬ ‫ער כאפט זיך אליין נישט‪ ,‬אז די נגיעה וואס ער האט‪,‬‬ ‫אליעזר‪ .‬סיי וואס איז נוגע צו גשמיות‪ ,‬און סיי וואס‬ ‫דאס האט אים צוגעברענגט אז ער זאל אזוי זאגן‪ .‬ער‬ ‫איז נוגע צו רוחניות‪ ,‬המושל בכל אשר לו‪ ,‬דולה‬ ‫האט געפרעגט אזא תם'ישע שאלה‪ ,‬אולי לא תאבה‬ ‫ומשקה מתורת רבו לאחרים (יומא כח‪ ,):‬האט ער אלעס‬ ‫האשה ללכת אחרי‪ ,‬וואס וועט זיין אז זי וועט נישט‬ ‫פארטרויעט פאר אליעזר‪ .‬ווען עס קומט אבער צו א‬ ‫וועלן קומען‪ .‬פארוואס פרעגסטו אזא שאלה? ער‬ ‫שידוך‪ ,‬האט ער געבעטן פון אים א שבועה‪ ,‬טוה מיך‬ ‫האט זיך דעמאלטס נישט געכאפט אז ער האט א‬ ‫נישט אריינדרייען אין א שידוך וואס איך בין נישט‬ ‫נגיעה‪ ,‬אז ער זאל זיך משדך זיין מיט אברהם‪ ,‬און‬ ‫צופרידן דערפון‪ .‬דו ביסט מיר זייער געטריי‪ ,‬אבער‬ ‫וועגן דעם פרעגט ער די שאלה‪ ,‬אולי לא תאבה‬ ‫אפשר וועט זיך מאכן א סיבה‪ ,‬וואס דו וועסט האבן א‬ ‫האשה ללכת אחרי‪ .‬שפעטער האט ער זיך געכאפט‪,‬‬ ‫נגיעה דערין‪ ,‬האט ער אים באשוואוירן‪.‬‬ ‫אז דאס וואס ער האט געזאגט 'אולי'‪ ,‬איז וועגן 'אלי'‪,‬‬ ‫ווייל איך האב געהאט א נגיעה‪ ,‬אז דער שידוך זאל‬ ‫און אליעזר האט טאקע געהאט א נגיעה‪ ,‬אליעזר‬ ‫ווערן מיט מיר‪ ,‬וועגן דעם האב איך געפרעגט אולי‬ ‫האט אויך געהאט א טאכטער‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫לא תאבה האשה ללכת אחרי‪.‬‬ ‫געוואלט משדך זיין מיט יצחק‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫אנגעטראגן פאר אברהם‪ .‬און אברהם האט אים‬ ‫פונעם אמרי אמת שטייט‪ ,‬ווי לאנג מען דרייט זיך‬ ‫געזאגט‪ ,‬איך בין ברוך‪ ,‬דו ביסט ארור‪ ,‬אין ארור‬ ‫ביי אברהם אין שטוב‪ ,‬איז נישט דא קיין נגיעות‪.‬‬ ‫מתדבק בברוך (ב"ר נט‪-‬ט)‪ .‬מיר זענען נישט קיין פאר‪,‬‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫באדינט אברהם אבינו‪ ,‬און ער האט עס געטון‬ ‫אברהם איז א צדיק‪ ,‬די גאנצע לופט ביי אברהם אין‬ ‫געטריי‪ ,‬איז ער ארויסגעגאנגען מכלל ארור‪ ,‬און ער‬ ‫שטוב איז ערליך‪ ,‬און מען זאגט נישט אולי לא תאבה‬ ‫איז אריינגעקומען לכלל ברוך‪.‬‬ ‫האשה‪ ,‬אלי‪ ,‬איך האב א חשבון‪ .‬ער האט נישט‬ ‫געהאט קיין שום נג יעה ווי לאנג ער איז געווען‬ ‫יעצט איז די קשיא‪ ,‬פארוואס האט אברהם אבינו‬ ‫דארט אין שטוב‪ .‬ווען ער קומט צו בתואל אין שטוב‪,‬‬ ‫טאקע זיך נישט משדך געווען מיט אליעזר? אז‬ ‫דארט הייבן זיך אן די נגיעות‪ .‬יעצט האט ער זיך‬ ‫ביידע זענען שוין ברוך‪ ,‬איז דאך עס א גוטער שידוך‪.‬‬ ‫געכאפט‪ ,‬אלי‪ ,‬אפשר איז דער שידוך גוט פאר מיר‪.‬‬ ‫אבער אברהם אבינו זוכט נישט קיין שידוך פון אן‬ ‫ארור וואס איז געווארן א ברוך‪ ,‬ער דארף א ברוך‬ ‫אין די מפרשים שטייט נאך מער‪ ,‬וואס עס איז א‬ ‫אליין‪ .‬אן ארור וואס איז א ברוך‪ ,‬איז אויך נישט קיין‬ ‫מוסר השכל‪ .‬ווען אליעזר איז אנגעקומען צו בתואל‬ ‫שידוך פאר אברהם אבינו‪.‬‬ ‫אין שטוב‪ ,‬האט לבן געזאגט‪ ,‬בוא ברוך ה' (בראשית‬ ‫כד‪-‬לא)‪ .‬שטייט אין מדרש (ב"ר ס‪-‬ז) אז עס איז‬ ‫על כל פנים‪ ,‬מען זיצט מיט א ציבור וואס אלע זענען‬ ‫ארויסגעקומען א בת קול‪ ,‬וואס האט אויסגערופן‪,‬‬ ‫שותפים אין די עבודת הקודש‪ .‬מען העלפט ארויס‪,‬‬ ‫ביז יעצט ביסטו געווען אן ארור‪ ,‬יעצט ביסטו‬ ‫מען פראבירט וואס מען קען גרינגער מאכן פאר די‬ ‫געווארן א ברוך‪ ,‬בוא ברוך ה'‪ .‬פארוואס איז ער‬ ‫הנהלה פון די מוסד‪ ,‬מען זוכט וואס מען קען האבן א‬ ‫געווארן א ברוך‪ .‬זאגט דער מדרש‪ ,‬ווען א יוד‬ ‫חלק אין תורה און עבודת ה' וואס בלייבט איבער‬ ‫באדינט א צדיק ערליך‪ ,‬אזוי ווי אליעזר האט‬ ‫אויף שטענדיג‪ .‬איז נאר דא אזויפיל צו וואונטשן‪ ,‬אז‬ ‫באדינט אברהם אבינו‪ .‬אפילו ער איז אן ארור‪ ,‬גייט‬ ‫מען גייט ארויס מכלל ארור לכלל ברוך‪ ,‬אפילו עס‬ ‫ער ארויס מכלל ארור‪ ,‬און ער גייט אריין לכלל ברוך‪.‬‬ ‫איז געווען א זאך וואס איז נישט געווען ווי עס דארף‬ ‫ווען ער איז אנגעקומען‪ ,‬ער האט אויסגעפירט די‬ ‫צו זיין‪ ,‬אין דעם זכות וואס מען טוט געטריי דינען‬ ‫שליחות פון אברהם אבינו‪ ,‬ער איז געגאנגען צו‬ ‫דעם אייבערשטן‪ ,‬מען טוט וואס איז נוגע פאר תורה‬ ‫בתואל אין שטוב‪ ,‬בוא ברוך ה'‪ ,‬דו ביסט מער נישט‬ ‫און עבודת ה'‪ ,‬האט מען די זכיה אז מען זאל‬ ‫קיין ארור‪ ,‬דו ביסט א ברוך‪.‬‬ ‫ארויסגיין לכלל ברוך‪.‬‬ ‫אויב אזוי האט אליעזר שוין יעצט אנגעהויבן צו‬ ‫וויל איך נאר אזויפיל אנוואונטשן‪ ,‬דער‬ ‫טראכטן‪ ,‬אפשר זאל נישט ווערן דער שידוך דא‪ ,‬איך‬ ‫אייבערשטער זאל העלפן אי"ה‪ ,‬סיי פאר די עושים‪,‬‬ ‫בין דאך שוין יעצט א ברוך‪ ,‬קען איך דאך שוין‬ ‫און סיי פאר די מעשים‪ ,‬מען זאל זעהן אסאך שמחות‬ ‫אהיימגיין צו אברהם אבינו‪ ,‬און זאגן אז דער שידוך‬ ‫און נחת ביי די קינדער‪ ,‬בנים ובני בנים עוסקים‬ ‫דא איז נישט געווארן‪ ,‬ער קען זיך שוין משדך זיין‬ ‫בתורה ובמצוות‪ .‬מיר זענען אלע שותפים דא‪ ,‬עס‬ ‫מיט מיר‪ .‬אברהם האט געזאגט‪ ,‬אין ארור מתדבק‬ ‫איז אונזער אייגענער חנוכת הבית‪ ,‬עס איז אונזער‬ ‫בברוך‪ ,‬איך בין שוין נישט קיין ארור‪ ,‬מען האט מיר‬ ‫אייגענער שטוב‪ ,‬אונזער שטוב וואס וועט בלייבן‬ ‫געזאגט‪ ,‬בוא ברוך ה'‪ .‬דא איז אים נתחדש געווארן‪,‬‬ ‫אויף לעולמי עד‪ .‬יעדער איינער וואס האט געהאט א‬ ‫אולי לא תאבה האשה ללכת אחרי‪ ,‬אז ער איז שוין א‬ ‫חלק דערין‪ ,‬זאל קענען נהנה זיין דערפון‪ ,‬עס איז‬ ‫ברוך‪ ,‬קען ער זיך שוין משדך זיין מיט אברהם אבינו‪.‬‬ ‫אדם אוכל פירותיהם בעולם הזה‪ ,‬והקרן קיימת לו‬ ‫לעולם הבא‪ .‬זאל מען אלע אינאיינעם זוכה זיין צו די‬ ‫די מוסר השכל איז‪ ,‬אפילו עס איז געווען א קללה‪,‬‬ ‫ברכה‪ ,‬כמשוש חתן על כלה ישיש עליך אלוקיך‪,‬‬ ‫עס איז געווען אויף אים א ארור‪ ,‬פון דעסטוועגן‬ ‫בביאת בן דוד‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫דאך קען אמאל א מענטש טון א גוטע זאך‪ ,‬ער‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דברי תורה שנאמרו לתלמידי הישיבה גדולה‬ ‫יום ה' פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫נאכדעם איז דא זאכן‪ ,‬אזוי ווי א קראנקהייט למשל‪,‬‬ ‫די וואך איז די פרשה פון שידוכים‪ .‬אברהם אבינו‬ ‫לא עלינו‪ ,‬וואס איז דא אין א מענטש‪ ,‬וואס אין די‬ ‫שיקט אליעזר‪ ,‬ער זאל גיין זוכן א שידוך פאר יצחק‪.‬‬ ‫דזשינ"ס גייט עס אריבער אויך צו די קינדער‪ .‬אז‬ ‫און ער גי ט א טיטל אויף אליעזר‪ ,‬אליעזר איז געווען‬ ‫דער טאטע האט עס‪ ,‬איז מעגליך אז די קינדער‬ ‫זיין נאנטסטער מענטש‪ ,‬עבדו‪ ,‬זקן ביתו‪ ,‬המושל בכל‬ ‫וועלן עס אויך האבן‪ .‬די זעלבע איז מדות רעות וואס‬ ‫אשר לו‪ .‬און ער האט אים באשוואוירן‪ ,‬לא תקח‬ ‫עלטערן האבן‪ ,‬דאס גייט אריבער פאר קינדער אויך‪.‬‬ ‫אשה לבני‪ ,‬מבנות הכנעני אשר אנכי יושב בקרבו‪,‬‬ ‫דאס איז א חלק פונעם מענטש‪ ,‬און דער קינד איז א‬ ‫נעם נישט פון בנות הכנעני‪ ,‬כי אל ארצי ואל מולדתי‬ ‫חלק פונעם טאטן‪ .‬און אויב די עלטערן האבן‬ ‫תלך‪ .‬און אליעזר האט געפרעגט‪ ,‬אויב זי וויל נישט‬ ‫שלעכטע מדות‪ ,‬גייט עס אריבער פאר די קינדער‬ ‫קומען אהער וואוינען‪ ,‬זאל מען גיין וואוינען דארט‬ ‫אויך‪.‬‬ ‫וואו די כלה איז‪ ,‬צו נישט‪ .‬האט אברהם אבינו‬ ‫געזאגט‪ ,‬ניין‪ ,‬יצחק גייט נישט וואוינען דארט‪ .‬נאר‬ ‫בנות הכנעני זענען געווען שלעכטע פארדארבענע‬ ‫אויב זי וועט אהערקומען‪ ,‬דעמאלטס קענסטו טון‬ ‫מענטשן‪ .‬און אברהם אבינו האט געזאגט‪ ,‬איך קען‬ ‫דעם שידוך‪ .‬יצחק איז אן עולה תמימה‪ ,‬און ער קען‬ ‫זיך נישט משדך זיין מיט א משפחה וואס איז‬ ‫נישט אהינגיין‪.‬‬ ‫פארדארבן‪ ,‬ווייל די טאכטער פון דארט איז אויך‬ ‫פארדארבן‪ .‬זי איז געבוירן געווארן מיט מדות רעות‪,‬‬ ‫אין די מפרשים אויפן פלאץ שטייט‪ ,‬פארוואס האט‬ ‫און דאס קען איך נישט נעמען פאר יצחק‪ .‬מיין‬ ‫אברהם אבינו נישט געוואלט פון די בנות הכנעני?‬ ‫משפחה‪ ,‬זענען טאקע עובדי עבודה זרה‪ ,‬אבער‬ ‫וואס איז א חילוק צו עס איז פון זיין משפחה? לבן‬ ‫אברהם אבינו האט געקענט זיין משפחה‪ ,‬ער האט‬ ‫איז בעסער? בתואל איז בעסער? זיי זענען אלע‬ ‫געקענט זייער נאטור‪ .‬ער האט געוואוסט אז זיין‬ ‫געווען עובדי עבודה זרה‪ ,‬לבן ביקש לעקור את‬ ‫משפחה האט א גוטע נאטור אין זיך‪ ,‬זיי זענען בעלי‬ ‫הכל‪ .‬פארוואס די בנות הכנעני נישט‪ ,‬און פון דארט‬ ‫מדות‪ ,‬נאר אין דעות זענען זיי געכאפט געווארן‪ ,‬צו‬ ‫יא‪ .‬די ראשונים ענטפערן דערויף‪ ,‬עס איז דא‬ ‫זיין עובדי עבודה זרה‪ .‬מיט דעות וועט מען זיך אן‬ ‫חסרונות ביי עלטערן וואס גייען אריבער צו די‬ ‫עצה געבן‪ ,‬מען וועט ברענגען רבקה‪ ,‬מען וועט איר‬ ‫קינדער‪ ,‬און עס איז דא חסרונות אין עלטערן וואס‬ ‫מסביר זיין ערליכקייט און יודישקייט‪ ,‬און ווען זי‬ ‫גייען נישט אריבער אויף קינדער‪ .‬ערליכקייט פון‬ ‫וועט פארשטיין‪ ,‬וועט זי בוחר זיין צו טון עפעס‬ ‫עלטערן האט ני שט צו טון מיט ערליכקייט פון די‬ ‫אנדערש‪ .‬אבער ברענגען פון בנות הכנעני‪ ,‬ניין‪ ,‬לא‬ ‫קינדער‪ .‬מען קען האבן א טאטן וואס האט אנדערע‬ ‫תקח אשה לבני מבנות הכנעני אשר אנכי יושב‬ ‫דעות‪ ,‬ער קען זיין אן עובד עבודה זרה‪ ,‬אבער דאס‬ ‫בקרבו‪ ,‬זיי קען איך‪ ,‬און עס איז נישט קיין שידוך‪.‬‬ ‫קינד קען זיין אן ערליכער יוד‪ .‬דער טאטע איז‬ ‫נישט קיין שומר שבת‪ ,‬און ער האלט יא שבת‪ .‬דער‬ ‫מען דארף לערנען דעם מוסר השכל ווען עס קומט‬ ‫טאטע עסט טריפות‪ ,‬און ער עסט נישט קיין‬ ‫צו שידוכים‪ .‬דער עיקר וואס מען קוקט ביי א שידוך‬ ‫טריפות‪ .‬יע דער מענטש האט א בחירה‪ ,‬און ער קען‬ ‫איז‪ ,‬וואס זענען די מדות פון די משפחה‪ .‬פון‬ ‫זיך אויסקלויבן וועלכע וועג ער וויל גיין‪ ,‬דער‬ ‫פארדארבענע מדות‪ ,‬דארף מען אכטונג געבן‪ ,‬ווייל‬ ‫טאטע האט בוחר געווען צו גיין אויף דעם וועג‪ .‬עס‬ ‫עס גייט אריבער אויף א קינד‪.‬‬ ‫מיינט נישט אז דער זון דארף אויך בוחר זיין צו גיין‬ ‫אויף דעם וועג‪ ,‬דער זון קען בוחר זיין ער טוט‬ ‫*‬ ‫עפעס אנדערש‪ ,‬ווייל ערליכקייט גייט נישט‬ ‫צווייטנס‪ ,‬אפילו פון מיין משפחה‪ ,‬יצחק גייט נישט‬ ‫אריבער פון א טאטן צו א קינד‪ .‬א קינד לערנט זיך‪,‬‬ ‫אהין‪ .‬רש"י זאגט‪ ,‬ווייל יצחק איז א עולה תמימה‪ ,‬און‬ ‫ער קען זיך אפלערנען דערפון‪ ,‬אבער עס איז נישט‬ ‫א עולה תמימה קען נישט גיין אויף חוץ לארץ‪ .‬א‬ ‫קיין הכרח אז ער מוז אזוי טון‪.‬‬ ‫~ו~‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫קומט צו רוחניות‪ ,‬טרויעט מען נישט קיינעם‪ .‬געב‬ ‫מענטש ווערט נגרר נאך זיין חברותא‪ .‬די משפחה פון‬ ‫מיר א שבועה אז דו וועסט עס נישט טון‪.‬‬ ‫לבן און בתואל זענען עובדי עבודה זרה‪ ,‬און מען זאל‬ ‫נעמען מיין יצחק און אהינשיקן דארט‪ ,‬ווייסט‬ ‫די וועלט זאגט‪ ,‬אז דער הייליגער בארדיטשובער רב‬ ‫קיינער נישט וואס חברותא איז משפיע‪ ,‬און קען זיין‬ ‫זי"ע איז אמאל געקומען אין א שטעטל‪ ,‬און ער איז‬ ‫אז יצחק וועט ווערן אויס צדיק פון וואס ער איז‬ ‫איינגעשטאנען אין אן אכסניא‪ ,‬און דער בעל הבית‬ ‫יעצט‪ .‬איך וועל נעמען רבקה‪ ,‬און איך וועל איר‬ ‫דארט איז געווען א שומר תורה ומצוות‪ ,‬און ער האט‬ ‫ברענגען דא צו מיר‪ ,‬איז דא צו האפן‪ ,‬אז אפילו זי איז‬ ‫געזען פאר זיך א חשוב'ער יוד‪ ,‬דער בארדיטשובער‬ ‫דארט געווען אן עובד עבודה זרה‪ ,‬דא ביי מיר וועט‬ ‫רב‪ ,‬ער האט נישט געוואוסט ווער ער איז‪ .‬פרעגט‬ ‫זי זיין אין א גוטע סביבה‪ ,‬וועט זי ווערן ערליך‪ .‬האט‬ ‫ער אים‪ ,‬אפשר זענט איר א שוחט‪ .‬איך האב א הינדל‬ ‫ער געזאגט‪ ,‬ער איז נישט מסכים‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫צו שחט'ן‪ .‬אמאל איז דאך נישט געווען אזוי ווי היינט‬ ‫באשוואוירן‪ ,‬אז ער זאל נישט אהינפירן יצחק‪ .‬ווייל‬ ‫מען קויפט פלייש פארטיג‪ ,‬מען האט געדארפט‬ ‫אפילו מען טוט א שידוך מיט א שוואכע שטוב‪,‬‬ ‫נעמען א הינדל‪ ,‬און שחט'ן‪ .‬האט ער געפרעגט דעם‬ ‫אבער מען קען נישט אהינגיין וואוינען אין די שוואכע‬ ‫בארדיטשוב'ער רב‪ ,‬אפשר קענט איר מיר שחט'ן‬ ‫שטוב‪ ,‬ווייל מען וועט אויך ווערן שוואך‪ .‬ווען דו‬ ‫דעם הינדל? זאגט ער‪ ,‬יא‪ ,‬איך גיי עס באלד שחט'ן‪.‬‬ ‫נעמסט פון דארט א טאכטער‪ ,‬און דו ברענגסט זי צו‬ ‫נאכדעם פרעגט דער בארדיטשובער רב דעם יוד‪,‬‬ ‫דיר‪ ,‬אין א גוטע סביבה‪ ,‬דעמאלטס איז דא א‬ ‫איך האב נישט קיין געלט‪ ,‬איך דארף אן הלוואה פון‬ ‫מעגליכקייט אז מען זאל קענען אויפשטעלן א בית‬ ‫צען רובל‪ .‬צו קענט איר מיר לייען? זאגט דער יוד‪,‬‬ ‫נאמן‪ .‬און דאס איז געווען רבקה‪ ,‬מען האט איר‬ ‫ווי אזוי קען איך דיר לייען צען רובל? איך קען דיך‬ ‫ארויסגענומען פון בתואל מיט לבן אין שטוב‪ ,‬און זי‬ ‫דען? איך ווייס ווער דו ביסט? צו דו וועסט מיר‬ ‫איז געקומען צו יצחק אין שטוב‪ ,‬איז זי‬ ‫צוריקגעבן די צען רובל צו נישט? זאגט ער אים‪ ,‬צען‬ ‫אויסגעוואקסן א צדיקת‪ ,‬רבקה אמנו‪.‬‬ ‫רובל איז דאך נישט אזוי אסאך‪ .‬דו קענסט מיך נישט‬ ‫טרויען אויף צען רובל‪ ,‬אבער ווען איך זאג דיר איך‬ ‫דאס איז טייטש‪ ,‬ביי שידוכים‪ ,‬אפילו מען טוט א‬ ‫בין א שוחט‪ ,‬און איך גיי דיר שחט'ן כשר‪ ,‬אויף דעם‬ ‫שידוך מיט א שטוב וואס איז שוואך‪ ,‬דארף מען‬ ‫האסטו מיר אין איין מינוט געטרויט‪ .‬איך האב‬ ‫אבער אכט געבן אז מען זאל נישט וואוינען דארט‪,‬‬ ‫געזאגט אז איך בין א שוחט‪ ,‬האסטו געזאגט דא‬ ‫מען זאל וואוינען אויף א פלאץ וואו מען וועט זיך‬ ‫האסטו א הינדל און שחט עס‪ .‬פארוואס ווען איך‬ ‫קענען האלטן‪ .‬דאס איז ביי שידוכים‪ ,‬און ביי יעדע‬ ‫בעהט פון דיר צען רובל‪ ,‬גיבסט עס נישט אוועק?‬ ‫זאך איז אזוי‪ .‬עס מאכט זייער אסאך אויס וואסערע‬ ‫ווייל צען רובל איז געלט‪ ,‬און ביי געלט איז א‬ ‫חברים מען האט‪ .‬האט מען א גוטן חבר‪ ,‬הייבט עס א‬ ‫מענטש מדקדק‪ .‬א הינדל אראפ‪ ,‬א הינדל ארויף‪ ,‬איז‬ ‫מענטש‪ ,‬און א שוואכער חבר טוט אים‬ ‫ער נישט אזא מדקדק‪.‬‬ ‫אראפברענגען‪.‬‬ ‫*‬ ‫אברהם אבינו איז געווען פארקערט‪ .‬ווען עס איז‬ ‫געקומען צו געלט‪ ,‬המושל בכל אשר לו‪ ,‬עס‬ ‫דריטענס‪ ,‬אברהם האט גענומען אליעזר וואס איז‬ ‫אינטערעסירט מיך נישט‪ ,‬איך געטרוי דיך דו וועסט‬ ‫געווען א מושל בכל אשר לו‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫אלעס טון‪ .‬ווען עס קומט אבער צו ערליכקייט‪,‬‬ ‫באשוואוירן ער זאל נישט גיין נעמען נאר וואס ער‬ ‫טרויט מען קיינעם נישט‪ .‬טאמער האט מען מורא‪,‬‬ ‫הייסט אים‪ .‬אליעזר איז געווען א מושל בכל אשר לו‪,‬‬ ‫אז יענער וועט עפעס פארפירן‪ ,‬דארף איך פון דיר א‬ ‫ער האט אים אלעס געטרויט‪ .‬אברהם איז געווען א‬ ‫שבועה‪ .‬און דאס איז געווען וואס די תורה‬ ‫געוואלדיגער עושר‪ ,‬און ער האט אלעס געלאזט אין‬ ‫פארציילט‪ ,‬אז אברהם אבינו‪ ,‬כאטש ער איז געווען א‬ ‫די הענט פון אליעזר‪ .‬ווען עס איז געקומען צו א‬ ‫מושל בכל אשר לו‪ ,‬פון דעסטוועגן דאך‪ ,‬ואשביעך‬ ‫שידוך וואלט ער עס אויך געדארפט לאזן אין די‬ ‫בה' אלקי השמים‪ ,‬איך דארף פון דיר א שבועה‪ ,‬אז דו‬ ‫הענט פון אליעזר‪ ,‬ער הייסט אים‪' ,‬ברענג מיר נישט‬ ‫וועסט עס מיר אויספירן‪.‬‬ ‫פון בנות הכנעני‪ ,‬און טראג אים נישט אהין'‪ ,‬וועט ער‬ ‫דאך פאלגן‪ ,‬ער איז דאך מיין מענעדזשער‪ ,‬וואס איך‬ ‫*‬ ‫טראסט אים אלעס וואס איך האב‪ .‬אבער ווען עס‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫לו‪ ,‬וואס איז נוגע צו דיר‪ ,‬זיי א מושל אויף דיר‪ .‬ווען‬ ‫אין של"ה הק' שטייט‪ ,‬המושל בכל אשר לו‪ .‬נישט‬ ‫עס קומט דיר אן עפעס צו טון‪ ,‬דארף מען זאגן ניין‪,‬‬ ‫יעדער מענטש איז א מושל אויף זיך‪ .‬עס קומט‬ ‫די זאך גיי איך נישט טון‪ ,‬דאס טאר מען נישט טון‪,‬‬ ‫אמאל א תאוה וכדומה‪ ,‬ער ווערט פארלוירן‪ ,‬ער קען‬ ‫דאס וויל איך נישט טון‪ .‬מען דארף אויפשטיין‬ ‫נישט מושל זיין אויף זיך‪ .‬מען בעהט פון אים ער זאל‬ ‫צופרי‪ ,‬שטיי איך אויף צופרי‪ ,‬און אז מען דארף נישט‬ ‫אוועקגעבן אויף צדקה‪ ,‬ער קען נישט‪ ,‬ער איז א‬ ‫גיין אין ערגעץ‪ ,‬גיי איך נישט‪ .‬דאס איז די עבודה פון‬ ‫קמצן‪ ,‬ער קען נישט מושל זיין אויף זיך‪ ,‬צו נעמען די‬ ‫א יוד‪ ,‬צו זיין א מושל בכל אשר לו‪ ,‬אויף יעדע זאך‬ ‫פרוטה און אוועקגעבן פאר דעם עני‪ .‬און דאס איז א‬ ‫וואס קומט אים אויס‪ ,‬זאל ער קענען זיין א מושל‬ ‫עבודה פון א יוד‪ ,‬צו זיין א מושל בכל אשר לו‪ .‬נישט‬ ‫אויף זיך‪ ,‬צו טון נאר וואס עס איז דער רצון ה'‪.‬‬ ‫זיין א מושל אויף געלט‪ ,‬נאר זיין א מושל בכל אשר‬ ‫דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית‬ ‫שבת קודש פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫אין הימל אויף צוויי יאר אין גן עדן‪ ,‬מען זאל אים‬ ‫די פרשה די וואך הייבט זיך אן מיט די הסתלקות פון‬ ‫היילן פון וואס ער איז אדורכגעגאנגען‪ .‬קומט אויס‬ ‫שרה אמנו‪ ,‬און די צווייטע העלפט פון די פרשה‪ ,‬איז‬ ‫אז יצחק איז נישט געווען ביי די הסתלקות פון שרה‪,‬‬ ‫דער זיווג פון יצחק‪ ,‬ווי אזוי אברהם האט געשיקט‬ ‫און נאר אברהם אליין איז געקומען‪ .‬און דער מדרש‬ ‫אליעזר‪ ,‬ער זאל גיין צו בתואל אין שטוב‪ ,‬און ער‬ ‫שטעלט זיך‪ ,‬ויבא אברהם‪ ,‬פארוואס שטייט נאר‬ ‫האט געברענגט רבקה צו יצחק‪ .‬עס איז דא כמה‬ ‫אברהם‪ ,‬פארוואס שטייט נישט יצחק‪ .‬אבער מהר‬ ‫דקדוקים אין די פרשה‪ ,‬און מיר וועל גיין לויטן סדר‪.‬‬ ‫המוריה בא‪ ,‬ער איז געקומען יעצט פון הר המוריה‪.‬‬ ‫די תורה הייבט אן‪ ,‬ותמת שרה בקרית ארבע היא‬ ‫און ביי הר המוריה איז דאך יצחק ארויפגעגאנגען‬ ‫חברון‪ ,‬זי איז געשטארבן אין קרית ארבע‪ ,‬ויבא‬ ‫אויבן אין הימל‪ ,‬וועגן דעם איז נאר אברהם אליין‬ ‫אברהם לספוד לשרה ולבכתה (בראשית כג‪-‬ב)‪ ,‬און‬ ‫געקומען‪ ,‬אן יצחק‪.‬‬ ‫אברהם איז געקומען מספיד זיין שרה און איר‬ ‫באוויינען‪ .‬דער מדרש (ב"ר נח‪-‬ה) שטעלט זיך‪ ,‬מהיכן‬ ‫*‬ ‫בא‪ ,‬פון וואו איז ער געקומען‪ .‬זאגט דער מדרש‪ ,‬מהר‬ ‫ויבא אברהם לספוד לשרה ולבכתה‪ ,‬אברהם איז‬ ‫המוריה בא‪ ,‬ער איז געקומען פון הר המוריה‪ .‬עס איז‬ ‫געקומען באוויינען שרה‪ .‬אין 'ולבכתה' איז דא א‬ ‫א המשך פון די פריערדיגע מעשה‪ ,‬ער איז‬ ‫קליינע כ"ף‪ .‬דער בעל הטורים זאגט‪ ,‬ער האט ווייניג‬ ‫אוועקגעגאנגען פון שטוב‪ ,‬ער האט געברענגט יצחק‬ ‫געוויינט‪ .‬די בכיה איז נישט געווען אזא גרויסע‬ ‫אויף די עקידה‪ ,‬און ער האט געהערט אז שרה איז‬ ‫בכיה‪ .‬עס דארף אויך האבן א ביאור וואס דער פשט‬ ‫נסתלק געווארן‪ ,‬ויבא אברהם‪ ,‬איז ער געקומען פון‬ ‫דערפון איז‪.‬‬ ‫דארט‪ ,‬פון הר המוריה‪ ,‬מספיד זיין שרה‪ ,‬ולבכתה‪.‬‬ ‫ער איז געקומען מספיד זיין שרה ולבכותה‪ ,‬און עס‬ ‫בעפאר אונז גיי מיר ווייטער‪ ,‬קען זיין אז דער פשט‬ ‫שטייט גארנישט קיין שום הספד וואס ער האט‬ ‫דערפון איז‪ ,‬לכאורה איז דא א דיוק‪ ,‬פארוואס איז‬ ‫געזאגט‪ .‬נאר ויקם אברהם מעל פני מתו‪ ,‬וידבר אל‬ ‫נאר אברהם געקומען מספיד זיין שרה‪ ,‬וואס איז מיט‬ ‫בני חת לאמר‪ .‬ער איז געקומען‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫יצחק‪ .‬ער איז א קינד‪ ,‬די מאמע איז אוועק‪ .‬אז‬ ‫אויפגעשטעלט מעל פני מתו‪ ,‬און ער האט גערעדט‬ ‫אברהם איז נישט דארט געווען‪ ,‬איז דאך יצחק אויך‬ ‫צו די בני חת‪ ,‬ער דארף האבן א מקום וואו מען זאל‬ ‫נישט דארט געווען‪ .‬וואלט דאך געדארפט צו שטיין‪,‬‬ ‫איר קובר זיין‪ .‬אז די תורה זאגט אז ער איז געקומען‬ ‫אז אברהם מיט יצחק זענען ביידע געקומען לספוד‬ ‫לספוד לשרה ולבכותה‪ ,‬פארוואס ווערט נישט‬ ‫לשרה ולבכותה‪.‬‬ ‫דערמאנט אין די תורה‪ ,‬וואס ער האט געזאגט‪.‬‬ ‫עס שטייט אין פענח רזא (ובילקוט ראובני כאן)‪ ,‬אז נאך‬ ‫*‬ ‫די עקידה‪ ,‬האט א מלאך ארויפגענומען יצחק אויבן‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אין די גמרא (בבא בתרא טז‪ ):‬איז דא א דעה‪ ,‬בת היה‬ ‫ויקם אברהם מעל פני מתו‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫לו‪ ,‬דער אויבערשטער האט אים געבענטשט מיט א‬ ‫אויפגעהויבן פון פני מתו‪ ,‬און ער איז געגאנגען רעדן‬ ‫טאכטער‪ .‬אין פסוק שטייט דאך נאר אז ער האט‬ ‫צו די בני חת (בראשית כג‪-‬ג)‪ .‬דער 'ויקם אברהם מעל‬ ‫געהאט א זון‪ ,‬און וה' ברך את אברהם בכל‪ ,‬ער האט‬ ‫פני מתו' איז אינגאנצן איבעריג‪ .‬עס איז גענוג ווען‬ ‫אויך געהאט א טאכטער‪ .‬עס איז לכאורה אזוי ווי א‬ ‫עס שטייט אז ער איז געקומען לספוד לשרה‬ ‫סתירה‪ ,‬איינער זאגט בכל גייט ארויף ער האט‬ ‫ולבכותה‪ ,‬און גערעדט צו די בני חת‪ ,‬אז ער דארף‬ ‫געהאט א זון‪ ,‬און איינער זאגט בכל גייט ארויף ער‬ ‫האבן א מקום וואו ער זאל איר קענען קובר זיין‪.‬‬ ‫האט געהאט א טאכטער‪.‬‬ ‫וואס איז דער פסוק מדגיש‪ ,‬ויקם אברהם מעל פני‬ ‫מתו‪ ,‬און ער האט גערעדט צו די בני חת‪.‬‬ ‫*‬ ‫*‬ ‫אברהם האט געשיקט אליעזר‪ ,‬און אליעזר איז‬ ‫געגאנגען און ער האט אויסגעפירט דעם שידוך‪ .‬ווען‬ ‫ווען ער האט געענדיגט דעם מקח מיט די בני חת‪,‬‬ ‫ער איז אנגעקומען אהין אין שטוב‪ ,‬האט ער‬ ‫זאגט דער פסוק (בראשית כג‪-‬יט) ואחרי כן קבר אברהם‬ ‫פארציילט אז ער קומט פאר א שידוך פאר יצחק‪ ,‬און‬ ‫את שרה אשתו אל מערת שדה המכפלה‪ ,‬נאכדעם‬ ‫אלע האבן מסכים געווען‪ .‬ויען לבן ובתואל ויאמרו‪,‬‬ ‫האט ער איר קובר געווען אין די מערה פון שדה‬ ‫מה' יצא הדבר‪ ,‬עס איז פונעם אויבערשטן‪ ,‬לא נוכל‬ ‫המכפלה‪ .‬מען ווייסט אז וואו עס שטייט 'אחר'‪ ,‬דאס‬ ‫דבר אליך רע או טוב (בראשית כד‪-‬נ)‪ .‬שטעלט זיך אויך‬ ‫איז סמוך‪ ,‬און וואו עס שטייט 'אחרי'‪ ,‬דאס איז‬ ‫דער מדרש (ב"ר ס‪-‬י)‪ ,‬מה' יצא הדבר‪ ,‬מהיכן יצא? וואו‬ ‫מופלג (ב"ר מד‪-‬ה)‪ .‬וואס איז דער 'ואחרי כן' קבר‬ ‫האט עס דער אויבערשטער געזאגט‪ .‬מהר המוריה‬ ‫אברהם‪ .‬עס איז נישט מופלג‪ ,‬עס איז געווען סמוך‬ ‫יצא‪ .‬עס גייט ארויף אויפן הר המוריה‪ ,‬וואס‬ ‫נאכדעם וואס מען האט געענדיגט די מקח‪ .‬א מת‬ ‫דעמאלטס איז אויסגעפירט געווארן דער שידוך מיט‬ ‫לאזט מען נישט מלין זיין‪ ,‬תיכף ווען מען האט‬ ‫יצחק‪ ,‬און זיי האבן משיג געווען מה' יצא הדבר‪ ,‬אז‬ ‫געענדיגט קויפן א פלאץ וואו מען קען איר קובר‬ ‫דאס איז פונעם אייבערשטען‪ .‬וואו קומט דא אהער‬ ‫זיין‪ ,‬האט ער איר קובר געווען‪ .‬וואס איז דער 'ואחרי‬ ‫הר המוריה‪ ,‬אז ער איז געגאנגען מיט יצחק צו דער‬ ‫כן'‪ ,‬שפעטער‪ ,‬האט אברהם אבינו קובר געווען שרה‪.‬‬ ‫עקידה‪ ,‬און פון דארט זאגט מען‪ ,‬מה' יצא הדבר‪ ,‬פון‬ ‫*‬ ‫דארט איז געווארן דער זיווג מיט רבקה‪.‬‬ ‫נאכדעם איז דא די צווייטע פרשה‪ ,‬ואברהם זקן‪,‬‬ ‫*‬ ‫אברהם איז געווארן א זקן‪ ,‬בא בימים‪ ,‬וה' ברך את‬ ‫ווען מען קומט אן אהיים‪ ,‬ותשא רבקה את עיניה‪,‬‬ ‫אברהם בכל (בראשית כד‪-‬א)‪ .‬עס איז א דאפעלטע‬ ‫ותרא את יצחק‪ ,‬און זי האט געזען יצחק‪ ,‬ותפול מעל‬ ‫לשון‪ ,‬אז מען איז א זקן‪ ,‬ווייסט מען אז מען איז א בא‬ ‫הגמל‪ ,‬און זי האט געפרעגט מי האיש הלזה‪ ,‬ווער איז‬ ‫בימים‪ .‬און אז מען איז א בא בימים‪ ,‬איז מען א זקן‪- .‬‬ ‫דער מענטש‪ ,‬ההולך בשדה לקראתנו (בראשית כד‪-‬סד)‪.‬‬ ‫וה' ברך את אברהם בכל‪ ,‬דער אייבערשטער האט‬ ‫אזוי איז דער סדר? אז ווען מען קומט אין א פלאץ‪,‬‬ ‫געבענטשט אברהם בכל‪ .‬עס איז דא כמה דרשות‬ ‫און מען זעהט א מענטש‪ ,‬אפילו מען זעהט א שיינער‬ ‫וואס דער בכל איז געווען‪ .‬רש"י דא אויפן פלאץ‬ ‫מענטש‪ ,‬ווי רש"י זאגט‪ ,‬פרעגט מען מי האיש הלזה?‬ ‫זאגט‪' ,‬בכל' עולה בגימטריא בן‪ ,‬דער אייבערשטער‬ ‫וואס איז די נפקא מינה ווי אזוי ער הייסט‪ ,‬ווער ער‬ ‫האט געבענטשט אברהם מיט א זון יצחק‪ ,‬ומאחר‬ ‫איז‪ ,‬וואס פארא קשר האט זי מיט דעם מענטש‪ ,‬אז‬ ‫שהיה לו בן היה צריך להשיאו אשה‪ ,‬ער האט אים‬ ‫זי האט געפרעגט מי האיש הלזה‪ ,‬ווער דאס איז‪.‬‬ ‫געדארפט חתונה מאכן‪ .‬מען האט שוין געהאט‬ ‫גערעדט (בסעודה שלישית בשבוע העבר)‪ ,‬אברהם האט‬ ‫*‬ ‫געהאט א זון יצחק‪ ,‬אויף דעם דארף מען נישט קיין‬ ‫די קומענדיגע פרשה נאכדעם‪ ,‬ואלה תולדות יצחק‬ ‫רמז אין די תורה‪ .‬די גאנצע פריערדיגע פרשה איז‬ ‫בן אברהם‪ ,‬אברהם הוליד את יצחק (בראשית כה‪-‬יט)‪,‬‬ ‫פיל מיט לידת יצחק‪ .‬וואס חזר'ט איבער דער פסוק‬ ‫גייט מען שוין אריבער יעצט צו יצחק'ס קינדער‪ .‬עס‬ ‫דא‪ ,‬וה' ברך את אברהם בכל‪ ,‬אז דער אויבערשטער‬ ‫איז די תולדות פון יצחק בן אברהם‪ ,‬און אברהם‬ ‫האט אים געבענטשט מיט א זון‪ .‬און דער זון ווערט‬ ‫הוליד את יצחק‪ .‬רש"י שטעלט זיך שוין‪ ,‬אז מען‬ ‫נישט דערמאנט בפירוש‪ ,‬נאר מיט א לשון רמז‪.‬‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫פאר מיר‪ .‬ווערט דער מענטש נענש אויף דעם וואס‬ ‫זאגט יצחק בן אברהם‪ ,‬ווייסט מען דאך אז אברהם‬ ‫ער האט איבערגעגעבן דעם דין לשמים‪.‬‬ ‫הוליד את יצחק‪ ,‬אז אברהם איז דער טאטע‪ .‬עס איז‬ ‫איבריג‪ ,‬עס וואלט נישט געדארפט צו שטיין אין‬ ‫די מפרשים זאגן דארט‪ ,‬אז דער באשעפער איז דאך‬ ‫פסוק‪.‬‬ ‫מקבל אלע תפלות‪ .‬ווען א מענטש האט מוסר געווען‬ ‫*‬ ‫דין לשמים‪ ,‬גייט מען קודם קוקן ווי אזוי ער פירט זיך‬ ‫אויף‪ ,‬צו דער מענטש איז ווערד אויף זיינע זאכן‪ .‬און‬ ‫עס קען אפשר זיין דער ענין‪ .‬ער זאגט אז אברהם‬ ‫אז מען קוקט די מעשים פון א מענטש‪ ,‬איז נישט אזוי‬ ‫אבינו איז געקומען לספוד לשרה ולבכותה‪ ,‬די כ"ף‬ ‫באטעמ'ט‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬אז דאס איז געווען ביי‬ ‫איז קליין‪ ,‬ווייל עס איז נישט געווען קיין גרויסע‬ ‫שרה‪ .‬וועגן דעם איז זי געשטארבן‪ ,‬ווייל זי האט מוסר‬ ‫בכיה‪ .‬אין בעל הטורים שטייט צוויי טעמים‬ ‫געווען דין לשמים‪ .‬אויף די פיר ווערטער וואס זי האט‬ ‫פארוואס עס איז נישט געווען קיין גרויסע בכיה‪.‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬טוה משפט'ן צווישן מיר‪,‬‬ ‫איינס‪ ,‬זקנה היתה‪ .‬ווען א יונגער מענטש גייט‬ ‫וואס איך האב צו טון מיט אברהם‪ ,‬האט זי מוסר‬ ‫אוועק‪ ,‬וויינט מען אסאך‪ ,‬אבער ווען אן עלטערער‬ ‫געווען דין לשמים‪ ,‬איז זי געשטארבן‪.‬‬ ‫מענטש גייט אוועק‪ ,‬איז די בכיה נישט אזוי גרויס‪ .‬זי‬ ‫איז אלט געווען הונדערט זיבן און צוואנציג יאר‪ ,‬איז‬ ‫עס איז א מוסר השכל‪ ,‬מען געפונט אזא ענין לטובה‪.‬‬ ‫די בכיה נישט געווען אזוי גרויס‪.‬‬ ‫די גמרא (בבא קמא צב‪ ).‬זאגט‪ ,‬ווען איינער איז מתפלל‬ ‫בעד חבירו‪ ,‬והוא צריך לאותו דבר‪ ,‬הוא נענה תחלה‪.‬‬ ‫א צווייטער טייטש זאגט דער בעל הטורים‪ ,‬א מוסר‬ ‫ביי א גוטע זאך‪ ,‬זאגט דער רבונו של עולם‪ ,‬ווען מען‬ ‫השכל‪ ,‬אונז ווייס מיר וואס עס שטייט אין רש"י‬ ‫העלפט פאר יענעם יוד‪ ,‬ווערט ער געהאלפן‪ .‬די‬ ‫(בראשית כג‪-‬ג)‪ ,‬אז ווען שרה האט געהערט די פרשה‬ ‫זעלבע איז פארקערט‪ ,‬אז מען זאגט פארן רבונו של‬ ‫פון די עקידה‪ ,‬איז פרחה נשמתה‪ .‬אין די גמרא (בבא‬ ‫עולם‪ ,‬שטראף יענעם‪ ,‬ווערט ער אליין געשטראפט‪.‬‬ ‫קמא צג‪ ).‬שטייט‪ ,‬אז עס איז געווען א עונש דאס וואס‬ ‫און אויף דעם איז שרה נענש געווארן‪.‬‬ ‫זי איז געשטארבן‪ .‬ווייל ווען זי האט נישט געהאט‬ ‫קיין קינדער‪ ,‬האט זי געגעבן הגר פאר אברהם‪ ,‬און‬ ‫זאגט דער בעל הטורים‪ ,‬ווען איינער איז מאבד‬ ‫הגר איז געווארן מעוברת‪ ,‬ותקל גבירתה בעיניה‪ ,‬און‬ ‫עצמו לדעת‪ ,‬איז מען אים נישט מספיד (אבל רבתי‬ ‫זי האט אנגעהויבן גרינג צו שעצן אין שרה‪ .‬האט‬ ‫פ"ב)‪ .‬אברהם האט אנגעקוקט שרה‪ ,‬אז זי האט זיך‬ ‫שרה זיך אפגערעדט אויף אברהם‪ ,‬חמסי עליך‪ ,‬איך‬ ‫מאבד געווען לדעת‪ .‬מיט דעם וואס זי האט געזאגט‬ ‫האב אויף דיר א טענה‪ .‬און זי האט געזאגט צוויי‬ ‫ישפוט ה' ביני וביניך‪ ,‬האט זי זיך אליין געהרג'ט‪ .‬און‬ ‫זאכן‪ ,‬איינס‪ ,‬עס קוקט אויס‪ ,‬אז ווען דו האסט‬ ‫אז זי האט זיך אליין געהרג'ט‪ ,‬איז עס געווען א בכיה‬ ‫מתפלל געווען אויף קינדער‪ ,‬האסטו מתפלל געווען‬ ‫מועטת‪.‬‬ ‫פאר דיר‪ ,‬דו האסט נישט מתפלל געווען אויף מיר‪.‬‬ ‫דו האסט מתפלל געווען אז דו זאלסט האבן קינדער‪,‬‬ ‫די מוסר השכל דערפון איז‪ ,‬א מענטש דארף אכט‬ ‫און דיר האט דער אייבערשטער געהאלפן‪ ,‬דו האסט‬ ‫געבן אויף יעדע ווארט‪ ,‬ער זאל נישט זיין א מוסר דין‬ ‫געהאט קינדער פון הגר‪ .‬פארוואס האסטו נישט‬ ‫לשמים‪ .‬די גמרא זאגט‪ ,‬אז דאס איז נאר ווען עס איז‬ ‫מתפלל געווען אז די קינדער זאלן זיין פון מיר‪.‬‬ ‫דא א בית דין אין דעם פלאץ‪ ,‬און אז דו האסט א‬ ‫סכסוך מיט יענעם‪ ,‬קענסטו גיין צום בית דין און עס‬ ‫צווייטענס‪ ,‬הגר‪ ,‬מיין דינסט קוקט מיך יעצט‬ ‫אויסגראדן‪ ,‬דארפסט נישט גיין גראד צום מלך מלכי‬ ‫אראפ‪ ,‬און דו נעמסט זיך נישט אן פאר מיר‪ .‬אויף‬ ‫המלכים‪ .‬אבער אז מען האט נישט קיין ברירה‪ ,‬זאגט‬ ‫דעם האט זי געזאגט‪ ,‬ישפוט ה' ביני וביניך (בראשית‬ ‫די גמרא‪ ,‬מעג מען מוסר זיין דין לשמים‪ .‬ווי לאנג א‬ ‫טז‪-‬ה)‪ .‬איך געב עס איבער פארן אייבערשטן‪ ,‬אז דער‬ ‫מענטש קען אויסגראדן א זאך‪ ,‬טאר מען נישט זאגן‬ ‫באשעפער זאל שופט זיין צווישן מיר און דיר‪ ,‬אויף‬ ‫אז דער באשעפער זאל זיך אננעמען פאר מיר‪,‬‬ ‫די עוולה וואס מען האט מיר געטון‪ .‬זאגט די גמרא‪,‬‬ ‫ישפוט ה' ביני וביניך‪.‬‬ ‫המוסר דין על חבירו‪ ,‬ווען איינער גיט איבער א דין‬ ‫פארן אייבערשטן‪ ,‬ער זאגט‪ ,‬איך האב א סכסוך מיט‬ ‫***‬ ‫יענעם‪ ,‬און דער רבונו של עולם זאל זיך אננעמען‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~י~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫איך נעם זי אזוי ווי זי איז‪ ,‬אפילו אלץ א חולנית‪ .‬ער‬ ‫עס קען אפשר זיין נאך א ענין‪ ,‬פארוואס ולבכותה‬ ‫האט איר גענומען לשם שמים‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫איז מיט א קליינע כ"ף‪ .‬עס שטייט אין ספר דרוש‬ ‫געוואלט אויפשטעלן גוטע קינדער‪.‬‬ ‫שמואל‪ ,‬ער ברענגט א מדרש‪ ,‬אז ווען מען נעמט‬ ‫ארויס די כ"ף פון ולבכתה‪ ,‬איז עס ולבתה‪ .‬אברהם‬ ‫און אין פסוק שטייט דארט (דברי הימים א ב‪-‬יח)‪ ,‬אז‬ ‫האט געהאט א טאכטער‪ ,‬און די טאכטער איז אויך‬ ‫כלב האט געבוירן מרים‪ .‬פרעגט די גמרא‪ ,‬ער האט‬ ‫אוועק פון די וועלט דעמאלטס ווען שרה איז אוועק‪.‬‬ ‫דאך איר נישט געבוירן‪ ,‬ער האט דאך נאר חתונה‬ ‫און בשעת ער איז געקומען מספיד זיין שרה‪ ,‬האט‬ ‫געהאט מיט איר‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬וויבאלד ער האט‬ ‫ער געהאט נאך א הספד אויך‪ ,‬די טאכטער וואס ער‬ ‫איר נושא געווען לשם שמים‪ ,‬ווערט עס גערעכנט‬ ‫האט געדארפט מספיד זיין‪ .‬ויבא אברהם לספוד‬ ‫כאילו ילדה‪ .‬קומט אויס ווען א מענטש האט חתונה‬ ‫לשרה ולבכתה‪ ,‬איז א קליינער כ'‪ ,‬ווייל מען וויל‬ ‫לשם שמים‪ ,‬איז די ווייב אזוי ווי זיין טאכטער‪ ,‬ווייל‬ ‫מרמז זיין‪ ,‬אז ווען מען נעמט ארויס דעם כ'‪ ,‬בלייבט‬ ‫עס איז מעלה עליו הכתוב כאילו ילדה‪ .‬ווען עשו‬ ‫די אותיות 'ולבתה'‪ ,‬אברהם האט אויך מספיד געווען‬ ‫פרעגט יעקב אויף די נשים און די ילדים‪ ,‬מי אלה לך‪,‬‬ ‫די טאכטער‪ .‬ער האט געהאט צוויי אומגליקן וואס‬ ‫ווער זענען די? זאגט יעקב‪ ,‬הילדים אשר חנן אלקים‬ ‫האט אים פאסירט אויף איינמאל‪ ,‬דאס ווייב איז אים‬ ‫את עבדך‪ ,‬די קינדער זענען מיינע ילדים‪ ,‬און מיינע‬ ‫אוועק‪ ,‬שרה אמנו‪ ,‬און די טאכטער‪.‬‬ ‫ווייבער זענען אויך מיינע ילדים‪ ,‬ווייל איך האב‬ ‫חתונה געהאט לשם שמים‪ ,‬און אז מען האט חתונה‬ ‫עס קען אפשר זיין‪ ,‬עס שטייט שפעטער אין פרשת‬ ‫לשם שמים‪ ,‬זענען די נשים נכלל אין די ילדים‪.‬‬ ‫וישלח‪ ,‬ווען יעקב האט זיך געטראפן מיט עשו‪ ,‬און‬ ‫עשו האט געזען די משפחה פון יעקב‪ ,‬און ער האט‬ ‫איך האב געזען אמאל טייטשן‪ ,‬אז די גמרא (בבא בתרא‬ ‫געזען הנשים והילדים‪ ,‬האט ער געפרעגט‪ ,‬מי אלה‬ ‫קמא‪ ).‬זאגט‪ ,‬בת תחלה סימן יפה לבנים‪ ,‬טאמער מען‬ ‫לך‪ ,‬ווער זענען די וואס זענען דא‪ .‬האט יעקב‬ ‫האט קודם א טאכטער‪ ,‬איז דאס א גוטע סימן אויף די‬ ‫געענטפערט‪ ,‬הילדים אשר חנן אלקים את עבדך‬ ‫קינדער שפעטער‪ .‬אז בת תחלה איז דער פשט‪ ,‬ווען‬ ‫(בראשית לג‪-‬ה)‪ ,‬דאס זענען מיינע קינדער‪ .‬דער רמב"ן‬ ‫ער איז נושא אשה לשם שמים‪ ,‬קומט דאך אויס‪ ,‬אז‬ ‫שטעלט זיך‪ ,‬ער האט געפרעגט צוויי זאכן‪ .‬ער האט‬ ‫אין די טאג פון די חתונה‪ ,‬איז ער מוליד א בת‪ ,‬ווייל‬ ‫געפרעגט אויף די נשים‪ ,‬און אויף די ילדים‪ ,‬מי אלה‬ ‫עס איז דאך כאילו ילדה‪ .‬איז דאך ביי אים בת תחלה‪.‬‬ ‫לך? אויף די נשים האט ער אים נישט געענטפערט‪,‬‬ ‫ווען א מענטש האט חתונה‪ ,‬און עס איז ביי אים בת‬ ‫ער האט אים נאר געענטפערט אויף די ילדים‪,‬‬ ‫תחלה‪ ,‬אז די ווייב איז אים א בת‪ ,‬דאס איז סימן יפה‬ ‫הילדים אשר חנן אלקים את עבדך‪.‬‬ ‫לבנים‪ ,‬עס איז א סימן אז ער האט חתונה געהאט‬ ‫ערליך‪ ,‬און ער וועט האבן גוטע קינדער‪.‬‬ ‫עס שטייט זייער א שיין ווארט פונעם אמרי אמת‪.‬‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬אז די גמרא (סוטה יב‪ ).‬זאגט‪ ,‬כל‬ ‫אברהם אבינו האט חתונה געהאט מיט שרה‪ ,‬איז‬ ‫הנושא אשה לשם שמים‪ ,‬מעלה עליו הכתוב כאילו‬ ‫שרה נישט נאר געווען זיין ווייב‪ ,‬שרה איז געווען זיין‬ ‫ילדה‪ .‬ווען א מענטש האט חתונה ערליך‪ ,‬טוט דער‬ ‫טאכטער‪ ,‬ווייל הנושא אשה לשם שמים‪ ,‬איז דאך‬ ‫אייבערשטער רעכענען כאילו ער האט געבוירן זיין‬ ‫מעלה עליו הכתוב כאלו ילדה‪ .‬ויבא אברהם לספוד‬ ‫ווייב‪ .‬זיין ווייב איז אזוי ווי זיין קינד‪ .‬די גמרא לערנט‬ ‫לשרה‪ ,‬ווען ער איז געקומען מספיד זיין שרה‪ ,‬האט‬ ‫עס אראפ פון כלב‪ .‬כלב האט חתונה געהאט מיט‬ ‫ער נישט נאר מספיד געווען זיין ווייב שרה‪ ,‬נאר‬ ‫מרים‪ ,‬מרים איז געווען א שוועסטער פון משה מיט‬ ‫ולבתה‪ ,‬ער האט אויך מספיד געווען זיין טאכטער‪,‬‬ ‫אהרן‪ .‬די מרים איז געווען א קראנקע‪ ,‬א חולנית‪ ,‬און‬ ‫ווייל הנושא אשה לשם שמים איז דאך מעלה עליו‬ ‫קיינער האט נישט געוואלט מיט איר חתונה האבן‪.‬‬ ‫הכתוב כאלו ילדה‪ ,‬קומט אויס אז ער האט מספיד‬ ‫כלב האט איר גענומען‪ ,‬ער האט חתונה געהאט מיט‬ ‫געווען שרה ולבתה‪ ,‬די חלק וואס ער האט חתונה‬ ‫איר לשם שמים‪ .‬ער האט געזאגט‪ ,‬זי האט צוויי‬ ‫געהאט מיט איר לשם שמים‪ ,‬וואס זי ווערט‬ ‫ברודערס‪ ,‬משה מיט אהרן‪ ,‬און די קינדער וועלן‬ ‫גערעכנט אזוי ווי זיין טאכטער‪.‬‬ ‫ראטן אין אחי האם‪ .‬אז איך גיי איר נעמען‪ ,‬גיי איך‬ ‫האבן צוויי געראטענע קינדער אזוי ווי משה מיט‬ ‫***‬ ‫אהרן‪ ,‬עס אינטערעסירט מיך נישט ווי אזוי זי איז‪,‬‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מען פארציילט אז דער הייליגער דברי חיים זי"ע איז‬ ‫מען האט גערעדט די פאריגע וואך (בסעודה שלישית)‬ ‫אמאל געזעסן‪ ,‬און ער איז געווען פארקילט‪ ,‬און דער‬ ‫אז מען זעהט ביי די פרשה פון די עקידה‪ ,‬אז דער‬ ‫גארליצער רב האט געבעטן מען זאל אריינברענגען‬ ‫אייבערשטער האט געהייסן פאר אברהם אבינו ער‬ ‫א גלעזל טיי אים צו געבן טרינקען‪ .‬ווען מען האט‬ ‫זאל ברענגען יצחק פאר אן עולה‪ .‬און מען האט זיך‬ ‫אריינגעברענגט א גלעזל טיי‪ ,‬האט ער געזאגט פארן‬ ‫געשטעלט‪ ,‬ווי אזוי קען ער ברענגען זיין קינד פאר‬ ‫פאטער‪ ,‬טאטע‪ ,‬עס איז דא א גלעזל טיי‪ ,‬ער זאל‬ ‫אן עולה‪ .‬ווען ער שחט יצחק‪ ,‬ווערט ער א אונן‪ ,‬און‬ ‫טרינקען‪ .‬רופט זיך אן דער צאנזער רב‪ ,‬אין עולם‬ ‫א אונן איז פסול צו די עבודה (זבחים טז‪ .).‬ווי אזוי קען‬ ‫האצילות טרינקט מען נישט קיין טיי‪ ...‬ער איז נישט‬ ‫ער טון די איבריגע עבודות שפעטער‪ ,‬וואס עס‬ ‫דא יעצט‪ ,‬ער איז אין עולם האצילות‪ - .‬דער כהן‬ ‫פעלט אויס ביי אן עולה‪ ,‬ער ווערט דאך תיכף א‬ ‫גדול געפונט זיך נישט אויף דער וועלט‪ ,‬ער געפונט‬ ‫אונן‪.‬‬ ‫זיך אין עולם האצילות‪ .‬אין עולם האצילות איז נישט‬ ‫דא קיין קרובים‪ ,‬און דארט איז מען נישט מתאבל‪.‬‬ ‫נאר די הלכה איז‪ ,‬א כהן הדיוט טאר נישט טון קיין‬ ‫ממילא איז די הלכה מן המקדש לא יצא‪ ,‬ער טאר‬ ‫עבודה אלץ א אונן‪ ,‬אבער ביי א כהן גדול שטייט‬ ‫נישט ארויסגיין זיך מטמא זיין צו איינע פון די‬ ‫(ויקרא כא‪-‬יב) ומן המקדש לא יצא‪ ,‬ער גייט נישט‬ ‫קרובים‪.‬‬ ‫ארויס פונעם מקדש‪ ,‬אפילו ווען ער איז א אונן‪ ,‬טוט‬ ‫ער ווייטער די עבודה‪ .‬און מען האט גערעדט פונעם‬ ‫א אונן קען נישט טון די עבודה‪ ,‬ווייל עס פעלט אים‬ ‫חינוך (מצוה ע"ר)‪ ,‬אז דער חינוך איז מסביר‪ ,‬אז די‬ ‫שמחה‪ ,‬ווי דער סדר איז ביי אנינות‪ .‬א כהן גדול קען‬ ‫טעם דערפון איז‪ ,‬ווייל א כהן הדיוט האט די תורה‬ ‫טון די עבודה אפילו באנינות אויך‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫מתיר געווע ן ער מעג זיך מטמא זיין צו זיינע שבעה‬ ‫נישט קיין אנינות‪ .‬ער איז שוין לאנג אפגעטיילט‬ ‫קרובים‪ ,‬ווייל ער האט א געפיל צו זיי‪ .‬דער סדר פון‬ ‫געווארן פון זיינע קרובים פון פריער‪ ,‬אז ווען עס‬ ‫א מענטש איז‪ ,‬אז צו די שבעה קרובים איז ער דאך‬ ‫שטארבן זיינע ז' קרובים‪ ,‬איז ער נישט קיין אונן‪ .‬א‬ ‫נאנט‪ ,‬און עס טוט אים וויי ווען זיי גייען אוועק‪ .‬די‬ ‫אונן איז דאך טייטש אז עס פעלט אים אין די שמחת‬ ‫תורה האט געוואלט‪ ,‬אז ער זאל זיך מטמא זיין צו‬ ‫הנפש‪ ,‬קען ער נישט טון קיין עבודה‪ .‬א כהן גדול‬ ‫זיי‪ ,‬כדי ער זאל שפירן די ווייטאג פון דעם וואס ער‬ ‫קען טון די עבודה אפילו באנינות אויך‪ ,‬נישט ווייל‬ ‫האט פארלוירן די קרובים‪ ,‬און עס וועט אים‬ ‫ער קען טון די עבודה באנינות‪ ,‬נאר ער האט נישט‬ ‫צוברענגען אז ער זאל וויסן אז עס נישט דא קיין זאך‬ ‫קיין אנינות‪ ,‬עס פעלט אים נישט קיין שום שמחה‬ ‫וואס פירט זיך אליין‪ ,‬עס איז אלעס פון הימל‪ ,‬און‬ ‫ווען ער טוט די עבודה ווייטער‪ ,‬די גאנצע אנינות איז‬ ‫עס וועט אים צוברענגען אז ער זאל תשובה טון‪,‬‬ ‫נישט דא ביי א כהן גדול‪.‬‬ ‫אויף דעם וואס עס איז אים אוועק איינער פון די‬ ‫קרובים‪.‬‬ ‫אזוי איז געווען אברהם אבינו אויך‪ .‬מען זעהט ביי‬ ‫הר המוריה‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט אים‬ ‫דער כהן גדול איז זיך נישט מטמא צו די שבעה‬ ‫געזאגט‪ ,‬דו קענסט ברענגען דיין קינד פאר אן עולה‪,‬‬ ‫קרובים אויך נישט‪ .‬זאגט דער חינוך‪ ,‬ווייל דער כהן‬ ‫און דו קענסט טון אלע עבודות‪ .‬ווי אזוי‪ ,‬ער איז דאך‬ ‫גדול איז אזוי דערהויבן‪ ,‬אז ער לעבט נישט דא אויף‬ ‫אן אונן? איז דער תירוץ ווייל דו האסט נישט קיין‬ ‫דער וועלט‪ ,‬ער לעבט אין הימל‪ ,‬זיין דביקות פון זיין‬ ‫אנינות‪ .‬אברהם אבינו איז געווען אזוי אויסגעטון פון‬ ‫נפש איז אין די הייעך‪ .‬ער טוט נאר אלע עניני‬ ‫דעם עולם‪ ,‬אז ער איז שוין לאנג געווען אפגעטיילט‬ ‫גשמיים וואס מען דארף דא האבן‪ ,‬אבער ער איז‬ ‫פון זיין קינד יצחק‪ ,‬און ווען ער ברענגט יצחק אויף‬ ‫נישט צוגעבינדן צו זיינע גשמיים‪ .‬איז ממילא‪ ,‬דער‬ ‫די עקידה‪ ,‬קען ער אים שחט'ן‪ ,‬און ער קען טון די‬ ‫כהן גדול נישט צוגעבינדן צו זיינע שבעה קרובים‪ .‬די‬ ‫עבודה שפעטער‪ ,‬ער איז שוין געווען אפגעטיילט‬ ‫שבעה קרובים זענען ביי אים אזוי ווי פרעמדע‪ .‬זאגט‬ ‫פון זיין משפחה אסאך פאר די מעשה העקידה‪.‬‬ ‫ער‪ ,‬זיי זענען נישט יעצט געשטארבן ביי אים‪ ,‬זיי‬ ‫זענען שוין לאנג געשטארבן ביי אים‪ .‬די געפילן וואס‬ ‫ווען אברהם אבינו קומט‪ ,‬און מען זאגט אים‪ ,‬אז‬ ‫ער האט צו די שבעה קרובים איז נישט דא ביי דעם‬ ‫דאס ווייב איז אים געשטארבן‪ ,‬איז עס ביי אים אזוי‬ ‫כהן גדול‪ ,‬ווייל דער כהן גדול‪ ,‬זיין גאנצע מחשבה‬ ‫ווי א פרעמדער‪ ,‬ער איז שוין אויסגעטון געווען פון‬ ‫איז אין א צווייטע וועלט‪ ,‬ער לעבט נישט דא‪.‬‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫קינדער זענען געבליבן אינדערהיים‪ ,‬און זיי זענען‬ ‫דעם עולם‪ .‬אזוי ווי מען זעהט ביי די עקידה פון‬ ‫געשטארבן אין שטוב‪ .‬זיין רעביצין‪ ,‬ברוריה האט זי‬ ‫יצחק‪ ,‬אז ער איז נישט געווען קיין אונן‪ ,‬די זעלבע‪,‬‬ ‫געהייסן (ברכות י‪ ,).‬האט גענומען די צוויי קינדער‪,‬‬ ‫ויבא אברהם לספוד לשרה‪ ,‬עס איז געווען יקרא‬ ‫און זיי ארויפגעלייגט אויפן בעט‪ ,‬און צוגעדעקט‬ ‫דשכבי (סנהדרין מו‪ ,):‬מען דארף אפגעבן כבוד פארן‬ ‫מיט א ליילעך‪ ,‬מען זאל זיי נישט באמערקן‪ .‬ווען רבי‬ ‫נפטר‪ ,‬אבער 'ולבכותה'‪ ,‬אן אמת'דיגע בכיה איז‬ ‫מאיר איז אהיימגעקומען פון בית המדרש מוצאי‬ ‫געווען ביי אים א קליינע בכיה‪ ,‬עס האט אים נישט‬ ‫שבת‪ ,‬האט ער געפרעגט‪ ,‬וואו זענען די קינדער?‬ ‫בארירט‪ ,‬ווייל ער איז שוין לאנג נישט געווען אויף‬ ‫האט זי געזאגט‪ ,‬מסתמא זענען זיי אין בית המדרש‪.‬‬ ‫דעם עולם‪ ,‬בשעת שרה איז נסתלק געווארן‪.‬‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬איך בין געווען אין בית המדרש‪,‬‬ ‫און זיי זענען נישט דארט‪ .‬האט זי געזאגט‪ ,‬מסתמא‬ ‫ויבא אברהם לספוד לשרה ולבכותה‪ ,‬די כ"ף איז‬ ‫זענען זיי געגאנגען צום שכן‪ .‬מאך קודם הבדלה‪.‬‬ ‫קטנה‪ ,‬די בכיה איז געווען א שוואכע בכיה‪.‬‬ ‫האט ער געמאכט הבדלה‪ .‬רבי מאיר איז נישט‬ ‫פארוואס? ווייל ויבא אברהם‪ ,‬פון וואו קומט ער‪,‬‬ ‫געווען רואיג‪ ,‬און ער האט ווייטער געפרעגט‪ ,‬וואו‬ ‫מהר המוריה בא‪ ,‬ער קומט פון הר המוריה‪ .‬וואס איז‬ ‫זענען די קינדער‪ .‬האט זי געזאגט‪ ,‬וואס ביסטו אזוי‬ ‫געווען ביי הר המוריה‪ ,‬דער אייבערשטער האט אים‬ ‫באזארגט‪ ,‬זיי וועלן שוין אנקומען שפעטער‪ ,‬וואש‬ ‫געהייסן אז ער זאל ברענגען זיין קינד פאר אן עולה‪.‬‬ ‫דיך קודם צו מלוה מלכה‪ .‬און ער האט זיך געוואשן‬ ‫ווי אזוי קען ער ברענגען א קינד פאר אן עולה‪ ,‬ער‬ ‫צו מלוה מלכה‪ ,‬צו סעודת מוצאי שבת‪.‬‬ ‫איז דאך אן אונן‪ ,‬און ער קען נישט טון די עבודה‬ ‫שפעטער‪ .‬נאר ביי אברהם איז נישט דא קיין אנינות‪.‬‬ ‫אינמיטן די סעודה זאגט זי פאר רבי מאיר‪ ,‬איך האב‬ ‫אז עס איז נישט דא קיין אנינות‪ ,‬וועסטו פארשטיין‬ ‫דיך צו פרעגן א שאלה‪ .‬איך האב באקומען ערב שבת‬ ‫ולבכותה‪ ,‬פארוואס עס איז געווען א קליינער כ"ף‪.‬‬ ‫א פקדון פון איינעם‪ ,‬אז איך זאל אים דאס האלטן‬ ‫***‬ ‫איבער שבת‪ .‬בין איך מחויב צוריקצוגעבן דעם‬ ‫פקדון נאך שבת? זאגט ער‪ ,‬וואס איז די שאלה?‬ ‫עס קען זיין‪ ,‬אז עס ליגט דערין נאך א רמז מוסר‬ ‫אוודאי אז דו האסט באקומען א פקדון‪ ,‬מען האט‬ ‫השכל‪ .‬ביי די פרשה פון נדב ואביהוא‪ ,‬ווען נדב‬ ‫עס נאר געגעבן אויף א קורצע צייט ווילאנג דו‬ ‫ואביהוא זענען נסתלק געווארן‪ ,‬שטייט אין פסוק‬ ‫זאלסט דאס האלטן‪ ,‬ביסטו מחויב דאס‬ ‫(ויקרא י‪-‬ג) וידום אהרן‪ ,‬אהרן איז געווען שטיל‪ ,‬ער‬ ‫צוריקצוגעבן‪ .‬זאגט זי‪ ,‬קום מיט מיר אריין אין שטוב‪.‬‬ ‫האט זיך נישט מתרעם געווען‪ .‬איז דא א דבר תורה‬ ‫זי גייט אריין אין שטוב‪ ,‬און זי דעקט אויף דעם‬ ‫געדרוקט אין חתם סופר (פרשת שמיני יז‪ .):‬אין די‬ ‫ליילעך‪ ,‬און ער זעהט דארט די צוויי קינדער זענען‬ ‫הערות אונטן שטייט‪ ,‬אז פאר דעם שטיקל איז דא א‬ ‫נישט דא‪ .‬ער איז געווארן דערציטערט‪ .‬זאגט זי אים‪,‬‬ ‫הספד פונעם חתם סופר אויף זיין אייגענע רביצין‬ ‫דו האסט דאך מיר פריער געזאגט‪ ,‬אז ווען מען‬ ‫וואס איז אוועק‪ .‬זעהט אויס אז זי איז אוועק פרשת‬ ‫באקומט א פקדון דארף מען עס צוריקגעבן‬ ‫שמיני‪ ,‬און נאכדעם וואס ער האט אפגעשריבן דעם‬ ‫שפעטער‪ .‬אונזערע קינדער זענען געווען א פקדון‪,‬‬ ‫הספד‪ ,‬האט ער געשריבן דעם דבר תורה‪ .‬אין ביכל‬ ‫וואס אונז האב מיר באקומען פונעם אייבערשטן‬ ‫איז דאס איינס נאך דאס אנדערע‪ ,‬ער האט עס‬ ‫אויף א געוויסע צייט‪ ,‬און דער באשעפער האט‬ ‫געשריבן אין דעם מצב וואס ער איז געווען‬ ‫צוריקגעבעטן זיין פקדון‪ ,‬און ער האט עס צוריק‬ ‫דעמאלטס‪ ,‬בשעת עס איז אים אוועק זיין רביצין‪.‬‬ ‫צוגענומען‪ .‬און זי האט בארואיגט רבי מאיר מיט די‬ ‫אין דעם שטיקל זעהט מען די געוואלדיגע מדרגה‬ ‫ווערטער‪ .‬דער מדרש ברענגט עס אויף אשת חיל מי‬ ‫פונעם הייליגן חתם סופר‪.‬‬ ‫ימצא‪ ,‬אז עס איז דא אן אשת חיל וואס ווייסט ווי‬ ‫אזוי צו בארואיגן דעם מאן‪ ,‬אזוי ווי אשתו של רבי‬ ‫שרייבט דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬ער ברענגט צו א‬ ‫מאיר‪ ,‬וואס האט אים בארואיגט‪.‬‬ ‫א ילקוט (משלי תתקסד) אויפן פסוק (משלי לא‪-‬י) אשת‬ ‫חיל מי ימצא‪ .‬דער ילקוט ברענגט צו א מעשה פון‬ ‫א שורה שפעטער שרייבט דארט דער ילקוט‪ ,‬מפני‬ ‫רבי מאיר‪ .‬אז רבי מאיר איז געגאנגען שבת אין שול‬ ‫מה מתו‪ ,‬פארוואס זענען די צוויי קינדער טאקע‬ ‫אריין‪ ,‬לעת מנחה‪ ,‬דרש'נען פאר די תלמידים‪ .‬רבי‬ ‫געשטארבן פונקט שבת נאכמיטאג‪ .‬זאגט דער‬ ‫מאיר האט געהאט צוויי קינדער‪ ,‬און די צוויי‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מבורך‪ ,‬זאל דעם אייבערשטנס נאמען זיין געלויבט‬ ‫ילקוט‪ ,‬ווייל זיי פלעגן נישט גיין הערן די דברי תורה‬ ‫אויף די נתינה וואס ער האט מיר געגעבן‪ .‬דעמאלטס‬ ‫פון רבי מאיר אין בית המדרש‪ .‬עס איז געווען א‬ ‫כאפט מען זיך אויף די נתינה וואס מען האט‬ ‫עונש‪ ,‬זענען זיי געשטארבן אין די צייט וואס מען‬ ‫באקומען‪.‬‬ ‫איז זיך צוזאם געקומען אין בית המדרש צו די דברי‬ ‫תורה‪ ,‬און זיי זענען נישט געקומען‪.‬‬ ‫מסביר זיין די הייליגע ווערטער פונעם חתם סופר‪.‬‬ ‫ווען א מענטש פארלירט א זאך‪ ,‬ער פארלירט אמאל‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬מען געפונט ביי‬ ‫משפחה‪ ,‬ער פארלירט בני בית‪ ,‬ער פארלירט זיינע‬ ‫איוב‪ ,‬וואס האט אויך פארלוירן די קינדער‪ ,‬און ער‬ ‫געשעפטן וואס זיי גייען נישט אזוי ווי ער האט‬ ‫האט געזאגט (איוב א‪-‬כא)‪ ,‬ה' נתן וה' לקח‪ ,‬דער‬ ‫געוואלט‪ ,‬ער האט שאדן‪ ,‬וכדומה‪ ,‬איז דאך דער סדר‬ ‫אייבערשטער האט געגעבן‪ ,‬דער אייבערשטער האט‬ ‫פון א מענטש‪ ,‬אז ער האט א שווער הארץ פארוואס‬ ‫צוגענומען‪ ,‬יהי שם ה' מבורך‪ ,‬דעם אייבערשטענ'ס‬ ‫דער רבונו של עולם האט עס אים געטון‪ .‬אן ערליכער‬ ‫נאמען זאל זיין געבענטשט‪ ,‬בכל זאת לא חטא איוב‪,‬‬ ‫יוד איז זיך נישט מתרעם‪ ,‬ער רעדט זיך נישט אפ‪.‬‬ ‫ולא נתן תיפלה לאלקים‪ ,‬ער האט זיך נישט‬ ‫אבער ער שפירט א צער אויף וואס עס איז אדורך‬ ‫אפגערעדט אויפן אייבערשטן‪ ,‬אז דער באשעפער‬ ‫געגאנגען‪ .‬ווייל א מענטש מיינט‪ ,‬אז וואס ער האט‬ ‫האט צוגענומען די קינדער‪ .‬זאגט דער הייליגער‬ ‫איז זיינס‪ ,‬די קינדער זענען זיינע‪ ,‬די בני בית איז‬ ‫חתם סופר‪ ,‬ווען א יוד באקומט א טובה פונעם‬ ‫זיינס‪ ,‬די געשעפטן וואס ער האט‪ ,‬איז זיינס‪ .‬ביז דער‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און דער באשעפער נעמט עס צו פון‬ ‫רבונו של עולם קומט‪ ,‬און ער האט אים צוגענומען‬ ‫אים שפעטער‪ ,‬איז א צייט וואס ער דארף דאנקען‬ ‫זיינס‪ .‬מען האט מיר צוגענומען מיין געשעפט‪ ,‬מיין‬ ‫דעם אייבערשטן אויף די גוטע צייטן וואס ער האט‬ ‫פארמעגן וואס איך האב‪ .‬מען האט מיר צוגענומען‬ ‫געהאט ביז יעצט‪ ,‬ווען דער אייבערשטער האט אים‬ ‫מיין בני בית‪ ,‬מיינע קינדער‪ .‬איך האב דאך נישט קיין‬ ‫געגעבן דעם פקדון‪ ,‬ביז ער האט עס צוגענומען פון‬ ‫ברירה‪ ,‬איך מוז עס מקבל זיין באהבה‪.‬‬ ‫אים‪ .‬ער האט עס טאקע צוגענומען פון אים‬ ‫שפעטער‪ ,‬אבער דו האסט באקומען א פקדון וואס‬ ‫אן ערליכער יוד ווייסט‪ ,‬עס איז נישט אזוי‪ .‬וואס דו‬ ‫דער אייבערשטער האט דיר געגעבן ביז דעמאלטס‪,‬‬ ‫האסט‪ ,‬האסטו גארנישט‪ .‬א מענטש קומט אראפ‬ ‫וואס דו האסט יא געהאט גוטס‪.‬‬ ‫אויף דער וועלט ליידיג‪ ,‬ערום יצאתי מבטן אמי (איוב‬ ‫שם)‪ ,‬מיט גארנישט‪ .‬אלעס וואס דו האסט‪ ,‬האסטו‬ ‫איוב‪ ,‬בשעת עס איז אים אוועק די קינדער‪ ,‬און ער‬ ‫באקומען א מתנה פונעם רבונו של עולם‪ .‬דאנק דעם‬ ‫האט געזאגט ה' נתן וה' לקח‪ ,‬יהי שם ה' מבורך‪ ,‬דער‬ ‫אייבערשטן אויף דער צייט וואס דער באשעפער‬ ‫אייבערשטער האט געגעבן‪ ,‬און דער באשעפער‬ ‫האט דיר עס יא געגעבן‪ .‬זיי נישט פארנומען פארוואס‬ ‫האט צוגענומען‪ .‬אונז טייטש מיר עס אפ‪ ,‬אז ער‬ ‫ער האט עס פון דיר צוגענומען‪ .‬נאר פארוואס האט‬ ‫האט געזאגט יהי שם ה' מבורך‪ ,‬אויף די לקיחה‪ .‬דער‬ ‫ער דאס דיר געדארפט געבן אלע יארן ביז יעצט‪ ,‬עס‬ ‫באשעפער האט געגעבן און צוגענומען‪ ,‬א יוד זאגט‬ ‫איז געווען א מתנה פונעם אייבערשטן‪ .‬ווען א‬ ‫ברוך דיין האמת‪ ,‬ער דאנקט דעם אייבערשטן‪ .‬זאגט‬ ‫מענטש איז זיך מתבונן אז ער האט גארנישט אליין‪,‬‬ ‫דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬ניין‪ ,‬נישט אויף די לקיחה‬ ‫אלעס איז נאר מידו של הקדוש ברוך הוא‪ ,‬אלעס‬ ‫האט ער געדאנקט‪ ,‬ער האט דעמאלטס געדאנקט‬ ‫באקומט ער נאר פונעם אייבערשטן‪ ,‬איז ווען מען‬ ‫אויף דעם ה' נתן‪ .‬ווען א מענטש האט א זאך‪ ,‬און‬ ‫נעמט עס צו פון אים‪ ,‬איז ער זיך נישט מתרעם אויף‬ ‫מען נעמט עס צו פון אים‪ ,‬הייבט ער אן מכיר צו זיין‬ ‫וואס מען האט צוגענומען‪ ,‬עס איז א זמן פון אן‬ ‫די טובה וואס ער האט געהאט פונעם אייבערשטן די‬ ‫הודאה וואס מען דאנקט דעם אייבערשטן אויף וואס‬ ‫אלע יארן וואס ער האט עס געהאט ביז יעצט‪ .‬און‬ ‫איך האב עס ביז יעצט געהאט‪ .‬ווען א מענטש ל"ע‬ ‫ער דארף געבן א הודאה פארן רבונו של עולם אויף‬ ‫ווערט נישט געזונט‪ ,‬ער ווערט צורידערט‪ ,‬עס איז א‬ ‫די צייט וואס איך האב געהאט דעם דבר טוב‪ .‬ה' נתן‪,‬‬ ‫צייט וואס ער דארף דאנקען דעם אייבערשטן אויף‬ ‫דער אייבערשטער האט מיר געגעבן‪ .‬אסאך מאל ביי‬ ‫די געזונטע יארן וואס ער האט באקומען ביז יעצט‪.‬‬ ‫'נתן' כאפט מען נישט אז מען האט באקומען א טוב‬ ‫עס קומט אים עפעס אומזיסט? דער באשעפער האט‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ .‬ווען עס איז ה' לקח‪ ,‬ווען דער‬ ‫דיר געטוהן א טובה‪ ,‬דער באשעפער האט דיר מחיה‬ ‫אייבערשטער נעמט עס צו‪ ,‬דעמאלטס יהי שם ה'‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫וואלט געדארפט זאגן אן הודאה פארן רבונו של‬ ‫געווען יעדע רגע וואס דו האסט געהאט ביז יעצט‪.‬‬ ‫עולם‪ ,‬און וידום אהרן‪ ,‬ער איז שטיל געווען פון זאגן‬ ‫דאס איז דער ה' נתן וה' לקח‪ ,‬יהי שם ה' מבורך‪,‬‬ ‫א הודאה פארן אייבערשטן‪ ,‬ווייל ער האט מורא‬ ‫בשעת עס גייט אוועק די לקיחה‪ ,‬דעמאלטס דאנקט‬ ‫געהאט אפשר וועט זיך אים אריינכאפן א מחשבה‬ ‫מען דעם אייבערשטן אויפ'ן ה' נתן‪ ,‬אויף דעם וואס‬ ‫פארוואס ער האט פארלוירן נדב ואביהוא‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט אים געגעבן פון פריער‪.‬‬ ‫די נקודת הדברים איז‪ ,‬אז א מענטש דארף שטענדיג‬ ‫ווען א מענטש גייט אריין צו א פרעמדע שטאט‪ ,‬און‬ ‫דאנקען דעם אייבערשטן אויף וואס ער האט‪ .‬האבן‬ ‫איינער רופט אים אויף א סעודה צו עסן‪ ,‬ווען ער‬ ‫שכל בשעת מען האט עס‪ ,‬עס איז א מתנה וואס דו‬ ‫גייט אוועק‪ ,‬דאנקט ער יענעם פאר די סעודה וואס‬ ‫האסט באקומען פונעם אייבערשטן‪ .‬דו ביסט געזונט‪,‬‬ ‫ער האט אים געגעבן‪ .‬ווען ער זאגט אים‪ ,‬דו קענסט‬ ‫דאנק דעם רבונו של עולם יעדן טאג אז אלע דיינע‬ ‫איינשטיין ביי מיר ביינאכט‪ ,‬ווען ער גייט אוועק‬ ‫אברים זענען געזונט‪ .‬עס לעבט די בני בית‪ ,‬עס לעבן‬ ‫אינדערפרי‪ ,‬דאנקט ער אים‪ .‬און ער האט נישט קיין‬ ‫די קינדער‪ ,‬מען האט אלעס‪ ,‬דארף מען דאנקן דעם‬ ‫טענות‪ ,‬פארוואס ער האלט אים נישט אויס‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬עס איז א חסד ה'‪ ,‬דאנק דעם‬ ‫שפעטער‪ ,‬פארוואס ער גיט אים נישט צו עסן זיין‬ ‫אייבערשטן אויף דעם חסד וואס דו האסט‪ .‬עס קומט‬ ‫גאנץ לעבן שפעטער‪ ,‬פארוואס ער נעמט אים נישט‬ ‫אמאל א צייט וואס ה' נתן וה' לקח‪ ,‬טוט עס אסאך‬ ‫אריין אין זיין דירה אויף שפעטער‪ .‬עס איז דאך‬ ‫מאל מעורר זיין דעם מענטש‪ ,‬יעצט איז די צייט‬ ‫יענעמס הויז‪ ,‬פארוואס דארף ער מיר עפעס געבן?‬ ‫זאלסט זיך כאפן וויפיל גוטס דו האסט געהאט ביז‬ ‫איך דאנק אים אויף וואס ער האט מיר יא געגעבן‪- .‬‬ ‫יעצט‪ .‬ווי לאנג מען האט עס‪ ,‬מיינט מען‪ ,‬עס קומט‬ ‫ווען א מענטש ווייסט אז ער האט גארנישט‪ ,‬אלעס‬ ‫אזוי‪ ,‬עס קומט נאטורליך אז מען זאל פארדינען‬ ‫איז נאר פון די הענט פונעם אייבערשטן‪ ,‬האט ער‬ ‫געלט‪ ,‬עס קומט נאטורליך מען זאל זיין געזונט‪ ,‬עס‬ ‫נישט קיין טענות אויפן רבונו של עולם‪ ,‬נישט ווען‬ ‫קומט נאטורליך צו האבן קינדער‪ .‬ווען מען הייבט עס‬ ‫ער ווערט נישט געזונט‪ ,‬נישט ווען ער פארלירט‬ ‫אן צו פארלירן‪ ,‬דעמאלטס דארף מען דאנקען דעם‬ ‫עפעס‪ ,‬און נישט ווען ער פארלירט זיין פארמעגן‪ .‬ער‬ ‫רבונו של עולם אויף די נתינה וואס דער‬ ‫דאנקט דעם רבונו של עולם אויף וואס ער האט אים‬ ‫אייבערשטער האט געגעבן‪ ,‬ווייל אונז האב מיר‬ ‫ביז יעצט געגעבן‪ .‬יעצט איז געקומען די צייט‪ ,‬דער‬ ‫גארנישט אליין‪ .‬פותח את ידך‪ ,‬דער אייבערשטער‬ ‫באשעפער האט צוגענומען זיין פקדון‪ ,‬ה' נתן וה'‬ ‫עפנט זיין האנט‪ ,‬ומשביע לכל חי רצון (תהלים‬ ‫לקח‪ ,‬יהי שם ה' מבורך‪.‬‬ ‫קמה‪-‬טז)‪ ,‬דער אייבערשטער גיט‪ .‬אלעס וואס מיר‬ ‫האבן‪ ,‬האבן מיר פון די הענט פונעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬אהרן האט‬ ‫פארלוירן נדב ואביהוא‪ ,‬אזעלכע צוויי גרויסע‬ ‫ווען אברהם אבינו קומט מספיד זיין שרה‪ ,‬איז עס‬ ‫קינדער‪ ,‬איז דאס געווען א זמן פון א הודאה פאר‬ ‫נישט געווען א זמן פון זיך אפרעדן‪ ,‬מספיד זיין שרה‬ ‫אהרן אויף די גוטע יארן וואס ער האט געהאט‬ ‫ולבכותה‪ .‬עס איז ביי אים אויך געווען א זמן פון‬ ‫אזעלכע צוויי קינדער ווי נדב ואביהוא‪ .‬און לעולם‬ ‫הודאה‪ ,‬צו דאנקען דעם אייבערשטן אויף די‬ ‫וואלט ער געדארפט זאגן דברי הודאה פארן רבונו‬ ‫הונדערט זיבן און צוואנציג יאר וואס ער האט‬ ‫של עולם‪ ,‬איך דאנק דיר רבונו של עולם אויף דעם‬ ‫געקענט וואוינען מיט שרה אמנו‪ .‬די 'ולבכתה' איז‬ ‫חסד וואס דו האסט געטון מיט מיר ביז יעצט‪ .‬זאגט‬ ‫געווען א קליינע בכיה‪ .‬ווען מען רעכנט די הודאה‬ ‫דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬אהרן האט אבער מורא‬ ‫וואס ער האט געגעבן פארן אייבערשטן דעמאלטס‪,‬‬ ‫געהאט‪ ,‬ווען ער וועט אנהייבן צו רעדן פון הודאה‪,‬‬ ‫אקעגן די בכיה‪ ,‬איז די בכיה געווען א קליינע בכיה‬ ‫אפשר וועט זיך אים דאך אריינכאפן עפעס א‬ ‫אקעגן די הודאה וואס ער האט געזאגט פארן‬ ‫מחשבה אויף די ווייטאג וואס האט זיך געמאכט‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ .‬פארוואס? ווייל ולבכתה‪ ,‬דער כ'‪ ,‬וואס‬ ‫וידום אהרן‪ ,‬ענדערש זאגט ער נישט קיין הודאה‪ ,‬ווי‬ ‫כ' איז די 'כף' ידו של הקדוש ברוך הוא‪ ,‬אז אלעס‬ ‫ער זאל חס ושלום ארויסרעדן א ווארט אקעגן דעם‬ ‫וואס איך האב באקומען ביז יעצט‪ ,‬האב איך‬ ‫מצב וואס ער איז‪ .‬אונז טייטש מיר וידום אהרן‪ ,‬אז‬ ‫באקומען פונעם האנט פונעם אייבערשטן‪ ,‬די כף‬ ‫ער איז שטיל געווען‪ ,‬און ער האט זיך נישט מתרעם‬ ‫גיט נישט ווייטער‪ .‬וואס האב איך זיך אפצורעדן‪ ,‬ער‬ ‫געווען אויפן אייבערשטן‪ .‬דער חתם סופר זאגט‪ ,‬ער‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~טו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫קומט אויס‪ ,‬געווענליך דארף מען מספיד זיין א‬ ‫איז מיר מחויב צו געבן? עס איז נישט אז איך האב‬ ‫מענטש‪ ,‬ווייל מען ווייסט נישט זיינע מדרגות‪ .‬מען‬ ‫געהאט‪ ,‬עס קומט זיך מיר‪ ,‬איך האב עס געטון‪ ,‬מען‬ ‫איז נאנט‪ ,‬מען האט אים געקענט‪ ,‬וויל מען פארציילן‬ ‫האט צוגענומען פון מיר‪ .‬ניין‪ ,‬דו האסט גארנישט!‬ ‫פאר אנדערע וואס ווייסן נישט‪ ,‬וואס ער איז געווען‪.‬‬ ‫דער באשעפער האט עס געגעבן‪ ,‬פון זיין האנט האט‬ ‫שרה האט מען נישט געדארפט מספיד זיין‪ .‬מען‬ ‫ער עס געגעבן‪ ,‬ער האט דיר געגעבן א פקדון‪ ,‬דאנק‬ ‫האט אנגעקוקט אז דריי טאג ליגט שרה‪ ,‬און עס‬ ‫דעם אייבערשטן אויף די צייטן וואס דו האסט‬ ‫האט זיך גארנישט געטוישט ביי איר די צורה‪ ,‬זי איז‬ ‫באקומען די פקדון‪ .‬ויבא אברהם לספוד לשרה‬ ‫נישט מסריח‪ ,‬עס איז נישט קיין פניה מוריקות‪ .‬דאס‬ ‫ולבכתה‪ ,‬איז דא א קליינע כ'‪ .‬ווייל די 'הודאה' איז‬ ‫אליין האט געזאגט ווי גרויס שרה איז‪ ,‬אז זי קען‬ ‫געווען ביי אים אסאך א העכערע מדרגה‪ ,‬פון וואס‬ ‫שטארבן מיט א מיתת נשיקה‪ ,‬וואס דער מלאך‬ ‫עס איז געווען די 'ולבכתה' אויף שרה‪.‬‬ ‫המות האט נישט געהאט אויף איר קיין שליטה‪.‬‬ ‫***‬ ‫אברהם אבינו איז אנגעקומען לספוד לשרה‬ ‫ויקם אברהם מעל פני מתו‪ ,‬וידבר אל בני חת לאמר‬ ‫ולבכותה‪ ,‬ער האט אבער נישט געדארפט מספיד‬ ‫(בראשית כג‪-‬ג)‪ .‬עס שטייט אין תפארת יונתן‪ ,‬אין מערת‬ ‫זיין‪ .‬ווייל ויקם אברהם מעל פני מתו‪ ,‬מען האט‬ ‫המכפלה זענען געווען דארט גרויסע לייט‪ ,‬אדם מיט‬ ‫אנגעקוקט דעם פנים פונעם מת‪ ,‬און מען האט‬ ‫חוה‪ .‬און מען האט נישט געקענט קובר זיין דארט‪,‬‬ ‫געזען אז זי איז געשטארבן מיט מיתת נשיקה‪ ,‬דארף‬ ‫נאר ווער עס איז געשטארבן מיט מיתת נשיקה‪ .‬און‬ ‫מען שוין נישט קיין הספד‪ ,‬און מען דארף שוין נישט‬ ‫אברהם אבינו איז דאך נישט געווען דארט‪ ,‬האט ער‬ ‫זאגן ווער זי איז געווען‪ .‬געקומען איז ער מיט א‬ ‫נישט געוואוסט ווי אזוי זי איז נסתלק געווארן‪ ,‬צו עס‬ ‫כוונה לספוד לשרה ולבכותה‪ ,‬אבער ער האט נישט‬ ‫איז געווען מיתת נשיקה צו נישט‪ ,‬האט ער נישט‬ ‫מספיד געווען‪ ,‬ווייל ויקם אברהם מעל פני מתו‪ ,‬ער‬ ‫געוואוסט צו עס קומט פאר איר אז מען זאל איר‬ ‫האט געזען די פני מתו‪ ,‬אז זי איז געשטארבן מיט‬ ‫קובר זיין אין מערת המכפלה צו נישט‪ .‬די גמרא‬ ‫מיתת נשיקה‪ ,‬דארף מען איר נישט מספיד זיין‪ ,‬ווייל‬ ‫(עבודה זרה כ‪ ):‬זאגט אבער‪ ,‬אז עס איז דא א סימן וואס‬ ‫יעדער באמערקט דאס‪.‬‬ ‫מען קען דערקענען צו מען שטארבט דורכן מלאך‬ ‫המות‪ ,‬צו מען שטארבט מיט מיתת נשיקה‪ .‬ווען דער‬ ‫א מת דארף מען זיך יאגן קובר צו זיין‪ ,‬וועגן כבוד‬ ‫מלאך המות נעמט אוועק דעם מענטש זורק בו שלש‬ ‫המת‪ .‬עס איז דאך פניו מוריקות‪ ,‬ער איז דאך‬ ‫טיפות‪ ,‬עס איז דא דריי טראפן וואס ער טוט‬ ‫מסריח‪ .‬אבער שרה אמנו וואס איז נישט געשטארבן‬ ‫אריינגעבן אין דעם מענטש‪ .‬פון איין טראפ שטארבט‬ ‫דורכן מלאך המות‪ ,‬זי איז געשטארבן מיט מיתת‬ ‫ער‪ ,‬פונעם צווייטן טראפ איז פנים מוריקות‪ ,‬הייבט אן‬ ‫נשיקה‪ ,‬זי איז נישט מסריח‪ ,‬עס איז נישט דא קיין‬ ‫נשתנה צו ווערן די צורה פונעם פנים‪ ,‬פון דעם דריטן‬ ‫פניה מוריקות‪ ,‬מען דארף זיך גארנישט איילן מען‬ ‫איז ער מסריח‪ .‬קומט אויס אז עס איז דא א סימן‬ ‫זאל איר קובר זיין‪ .‬עס וועט נישט פעלן אין כבוד‬ ‫וואס מען קען דערקענען על פני מתו‪ ,‬צו מען איז‬ ‫המת‪ ,‬אז מען איז איר נישט קובר תיכף‪ .‬אדרבה‪ ,‬איר‬ ‫געשטארבן מיט מיתת נשיקה‪ ,‬צו מען איז געשטארבן‬ ‫כבוד איז‪ ,‬אז מען זאל איר קובר זיין שפעטער‪ ,‬אז‬ ‫דורכן מלאך המות‪.‬‬ ‫יעדער זאל זעהן ווי עס גייט אדורך א טאג נאך א‬ ‫טאג‪ ,‬און זי בלייבט אין די זעלבע צורה אזוי ווי זי איז‬ ‫אברהם אבינו איז אנגעקומען דריי טעג נאך דעם‬ ‫געווען‪ .‬ואחרי כן קבר אברהם את שרה‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫וואס זי איז נסתלק געווארן‪ .‬ער איז געווען אין הר‬ ‫נישט געאיילט קובר צו זיין‪ .‬ווען עס איז געווען ויקם‬ ‫המוריה‪ ,‬און צום הר המוריה איז ער דאך געגאנגען א‬ ‫אברהם מעל פני מתו‪ ,‬האט ער זיך שוין נישט‬ ‫וועג פון דריי טעג‪ ,‬ביום השלישי וישא אברהם את‬ ‫געאיילט איר קובר צו זיין‪ ,‬כדי יעדער זאל זעהן איר‬ ‫עיניו (בראשית כב‪-‬ד)‪ ,‬האט גענומען דריי טעג ביז ער‬ ‫גרויסקייט‪ ,‬אז זי איז געשטארבן מיט מיתת נשיקה‪.‬‬ ‫איז צוריקגעקומען‪ .‬ווען ער האט אנגעקוקט דעם‬ ‫פני מתו‪ ,‬און ער זעהט אז עס איז נישט פניה‬ ‫***‬ ‫מוריקות וכדומה‪ ,‬האט ער פארשטאנען אז זי איז‬ ‫עס שטייט אין אור החיים הק' אין די פאריגע פרשה‬ ‫געשטארבן מיט מיתת נשיקה‪ ,‬קען איר פלאץ זיין‬ ‫(פ' וירא יח‪-‬י‪ ,‬כא‪-‬א)‪ ,‬ער ברענגט עס צו אויף צוויי דריי‬ ‫אין מערת המכפלה‪ .‬אזוי שטייט אין תפארת יונתן‪.‬‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~טז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫בלייבט יצחק מיט א נשמה פון א נקבה‪ ,‬און עס איז‬ ‫פלעצער (עיין פ' לך יז‪-‬יט‪ ,‬פ' תולדות כה‪-‬יט)‪ ,‬אז יצחק‬ ‫נישט דא קיין דורות שפעטער‪ .‬די מעשה העקידה‬ ‫האט נישט געקענט האבן קיין קינדער‪ ,‬ווייל יצחק‬ ‫וואס ער האט געטון‪ ,‬דאס האט צוגעברענגט דערצו‬ ‫האט געהאט א נשמה פון א נוקבא‪ ,‬א נשמה פון א‬ ‫אז ער זאל קענען האבן שפעטער קינדער‪ .‬עס איז‬ ‫נקבה‪ ,‬און ער איז נישט געווען ראוי ער זאל קענען‬ ‫נישט אז ער וואלט פארלוירן ווען ער ברענגט זיין‬ ‫האבן קינדער שפעטער‪ .‬און בשעת די עקידה‪ ,‬פרחה‬ ‫קינד אויף די עקידה‪ ,‬נאר מיט דעם האסטו‬ ‫נשמתו‪ ,‬איז זיין נשמה אוועק פון אים‪ ,‬די נשמה פון‬ ‫געוואונען‪ ,‬מיט דעם האסטו אויפגעשטעלט אז‬ ‫יצחק איז אריין אין די שה‪ .‬און ווען מען האט‬ ‫יצחק'ס נשמה זאל זיך קענען טוישן פון א נקבה‬ ‫געשחט'ן די שה‪ ,‬האט מען געשחט'ן יצחק‪ ,‬ווייל זיין‬ ‫אויף א זכר‪ ,‬ער זאל קענען שפעטער מוליד זיין‪.‬‬ ‫נשמה איז אריין אינעווייניג אין דעם שה‪ ,‬און יצחק‬ ‫האט דע מאלטס באקומען די נשמה פון א זכר (מדרש‬ ‫דאס שרייבט די תורה שפעטער‪ ,‬ווען ער קומט צו‪,‬‬ ‫תלפיות (אות יו"ד ענף יצחק) בשם ספר קרבן שבת‪ .‬ושורש‬ ‫צו די תולדות פון יצחק‪ .‬ואלה תולדות יצחק בן‬ ‫הדברים הם גם כן בשער הפסוקים להאר"י הק' (פ' בראשית‬ ‫אברהם‪ ,‬יצחק האט געהאט קינדער‪ .‬ווי אזוי קען ער‬ ‫סימן כא))‪.‬‬ ‫האבן קינדער‪ ,‬יצחק איז דאך א נשמה פון א נקבה?‬ ‫אברהם הוליד את יצחק‪ ,‬ווען אברהם האט אים‬ ‫דער הייליגער אור החיים הק' טייטשט‪ ,‬אז דאס‬ ‫געברענגט צו די עקידה‪ ,‬האט ער דעמאלטס‬ ‫האבן די מלאכים געזאגט‪ ,‬שוב אשוב אליך כעת חיה‪,‬‬ ‫אריינגעגעבן א כח אז יצחק זאל קענען מוליד זיין‪.‬‬ ‫והנה בן לשרה אשתך (בראשית יח‪-‬י)‪ .‬דו וועסט נישט‬ ‫ער זאגט נישט אברהם ילד את יצחק‪ ,‬נאר אברהם‬ ‫האבן א קינד אזוי ווי דו‪ ,‬א זכר‪ ,‬נאר לשרה אשתך‪ ,‬זי‬ ‫הוליד את יצחק‪ ,‬מיט דעם וואס ער האט אים‬ ‫וועט האבן א קינד‪ ,‬וואס וועט געבוירן ווערן מיט א‬ ‫געברענגט אויף די עקידה‪ ,‬האט ער מוליד געווען‬ ‫נשמה פון א נקבה אזוי ווי שרה‪ .‬אבער 'שוב אשוב'‪,‬‬ ‫יצחק‪.‬‬ ‫איך וועל נאכאמאל צוריקקומען‪ .‬דער מלאך איז‬ ‫דאך צוריקגעקומען נאכאמאל בשעת די עקידה‪,‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬ביז די עקידה האט אברהם געהאט א בן‬ ‫דאס וועט שוין זיין 'אליך'‪ ,‬צו אברהם‪ ,‬דאס וועט‬ ‫וואס איז נישט געווען קיין גאנצער בן‪ .‬ער איז געווען‬ ‫שוין זיין א נשמה פון אליך‪ ,‬פון א זכר‪ - .‬דאס איז‬ ‫א בן‪ ,‬אבער זיין נשמה איז געווען פון א בת‪ ,‬זיין נשמה‬ ‫טייטש‪ ,‬אז יצחק איז נישט געווען ראוי צו האבן‬ ‫איז געווען פון א נקבה‪ .‬נאך די מעשה העקידה האט‬ ‫קינדער‪ ,‬ער האט געהאט א נשמה פון א נקבה‪ .‬און‬ ‫ער באקומען א בן וואס איז שלם‪ ,‬א בן וואס זיין‬ ‫כדי ער זאל האבן קינדער‪ ,‬האט מען נאך די מעשה‬ ‫נשמה איז אויך פון א בן‪ ,‬וואס איז א זכר‪ .‬ואברהם זקן‪,‬‬ ‫העקידה געטוישט זיין נשמה פאר א נשמה פון א‬ ‫אברהם איז געווארן שפעטער א זקן‪ ,‬בא בימים‪,‬‬ ‫זכר‪ ,‬און נאכדעם האט ער געקענט מוליד זיין‪.‬‬ ‫נאכדעם וואס ער איז אדורך די שלשה ימים‪ ,‬די דריי‬ ‫טעג וואס ער איז געגאנגען צו די עקידה‪ ,‬און‬ ‫דער חלק המוסר דערפון איז‪ ,‬א מענטש מיינט אמאל‬ ‫דעמאלטס וה' ברך את אברהם‪ ,‬האט דער‬ ‫אויף א זאך אז עס איז די ערגסטע וואס קען אים‬ ‫אייבערשטער אים געבענטשט מיט א בן וואס איז‬ ‫פאסירן‪ .‬דער אייבערשטער האט זיינע חשבונות‪ ,‬און‬ ‫בכל‪ .‬ביז יעצט האט ער געהאט א בן וואס איז געווען‬ ‫צום סוף‪ ,‬פון די זאך וואס ער האט געמיינט אז עס‬ ‫א האלבער בן‪ ,‬עס איז געווען א בת אויך דערין‪ ,‬אבער‬ ‫איז פאר אים די ערגסטע‪ ,‬קומט ארויס פאר אים די‬ ‫יעצט וה' ברך את אברהם בכל‪ ,‬האט אים דער‬ ‫גרעסטע טובה‪ .‬אברהם אבינו האט געזאגט (בראשית‬ ‫אייבערשטער געבענטשט בכל‪ ,‬ער האט באקומען א‬ ‫טו‪-‬ב) מה תתן לי ואנכי הולך ערירי‪ ,‬עס איז נישט דא‬ ‫זון וואס איז א בן בכל‪ ,‬וואס זיין נשמה איז אויך א‬ ‫וואס דו קענסט מיר געבן‪ ,‬איך דארף נאר א קינד‪.‬‬ ‫נשמה פון א זכר‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬ווייל בת היתה לו‪ ,‬ביז‬ ‫דאס איז ביי מיר אלעס‪ .‬און דער אייבערשטער זאגט‬ ‫יעצט האט ער געהאט א בת‪ ,‬און יעצט איז דער בת‬ ‫אים‪ ,‬קח נא את בנך את יחידך אשר אהבת וגו'‬ ‫געטוישט געווארן אויף א בן‪ .‬דאס איז וה' ברך את‬ ‫והעלהו שם לעולה‪ .‬דער באשעפער נעמט אים‬ ‫אברהם בכל‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט אים‬ ‫אוועק א קינד‪ ,‬וואס איז אלעס וואס ער האט‪ ,‬עס‬ ‫געבענטשט‪ ,‬ער האט געהאט א בן‪' ,‬בכל'‪ ,‬מיט אלעם‪.‬‬ ‫איז די ערגסטע זאך וואס מען האט געקענט זאגן‬ ‫פאר אברהם אבינו‪ .‬אבער איז עס געווען די ערגסטע‬ ‫*‬ ‫זאך? ווען ער ברענגט נישט יצחק אויף די עקידה‪,‬‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫זאל זיין ראוי אראפצוברענגען כלל ישראל‪ .‬האט‬ ‫אבער עס דארף האבן א ביאור צוויי זאכן‪ .‬איינס‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער גענומען די נשמה פון רבקה‪ ,‬און‬ ‫הא גופא קשיא‪ ,‬פארוואס האט דער אייבערשטער‬ ‫האט עס אריינגעלייגט קודם אין יצחק‪ .‬קומט אויס‪,‬‬ ‫געדארפט מאכן אזא גאנצע זאך‪ ,‬אז ער זאל האבן א‬ ‫אז יצחק האט געדינט דעם אייבערשטען מיט דער‬ ‫נשמה פון א נקבה‪ ,‬און שפעטער טוישן פאר א בן‪.‬‬ ‫נשמה פון רבקה‪ ,‬זיבן און דרייסיג יאר‪ .‬און די נשמה‬ ‫ער קען דאך אים באשאפן נארמאל‪ ,‬געבן א‬ ‫פון רבקה איז אריין אינעם שה‪ ,‬און עס האט זיך‬ ‫געהעריגן קינד פאר אברהם‪ ,‬א יצחק וואס זאל‬ ‫געשחט'ן פארן אייבערשטן‪ ,‬א שה לעולה‪ .‬יעצט קען‬ ‫קענען מוליד זיין שפעטער‪ .‬פארוואס האט ער‬ ‫קומען די נשמה‪ ,‬און אויפשטעלן א כלל ישראל‪ .‬די‬ ‫געהאט א נשמה פון א בת‪ ,‬א נשמה פון א נקבה‪ ,‬און‬ ‫נקבה וואס יצחק האט געהאט‪ ,‬איז געווען רבקה‪.‬‬ ‫שפעטער האט מען עס געטוישט‪.‬‬ ‫כדי רבקה זאל קענען שפעטער אויפשטעלן דעם‬ ‫כלל ישראל‪ ,‬האט זי געדארפט זיין א חלק פון יצחק‪,‬‬ ‫נאך א קשיא איז דא אין די פרשה‪ .‬מען זעהט רבקה‬ ‫און אזוי וועט זי קענען שפעטער אויפשטעלן דעם‬ ‫איז געווען אזא צדיקת‪ ,‬רש"י זאגט‪ ,‬אז אליעזר האט‬ ‫כלל ישראל‪.‬‬ ‫געזעהן אז זי איז געגאנגען שעפן וואסער‪ ,‬המים עלו‬ ‫לקראתה‪ ,‬די וואסער איז איר אנטקעגן געקומען (ב"ר‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אמת זי איז טאקע געבוירן געווארן ביי‬ ‫ס‪-‬ה)‪ .‬פון וואו קומט צו רבקה אזעלכע מדרגות‪.‬‬ ‫בתואל אין שטוב‪ ,‬אבער די נשמה פון רבקה איז שוין‬ ‫רבקה איז געבוירן אין שטוב פון בתואל‪ ,‬א טאטע א‬ ‫געבוירן געווארן ביי אברהם אין שטוב‪ ,‬ווייל ווען‬ ‫רשע‪ ,‬א לבן א רשע‪ ,‬א שטוב פון רשעים‪ .‬ווי איז‬ ‫יצחק איז געבוירן געווארן‪ ,‬איז געווען דארט די נשמה‬ ‫מעגליך אז פון אזא שטוב‪ ,‬פון בתואל‪ ,‬זאל קענען‬ ‫פון רבקה אין יצחק‪ .‬איז ממילא די אלע מדרגות וואס‬ ‫אויסוואקסן אזא צדיקת ווי רבקה‪ ,‬וואס זאל קענען‬ ‫זי האט געהאט שפעטער איז‪ ,‬ווייל זי האלט שוין נאך‬ ‫אויפשטעלן דעם כלל ישראל‪ .‬און ווי קומט זי צו‬ ‫אן עבודה פון זיבן און דרייסיג יאר וואס איז געווען‬ ‫אזא מדרגה אז המים עלו לקראתה‪ ,‬פון וואו קומט‬ ‫ביי יצחק‪ ,‬האט זי געקענט אזוי אויסוואקסן‪.‬‬ ‫צו א טאכטער פון בתואל‪ ,‬אזא מדרגה וואס מען‬ ‫געפונט נישט ביי אנדערע צדיקים‪ ,‬אז די מים זאל‬ ‫ווען עס איז געקומען דער שידוך פון רבקה פאר‬ ‫זיין עלו לקראתה‪ ,‬און ביי איר איז עס יא געווען‪.‬‬ ‫יצחק‪ ,‬האבן זיי געזאגט מה' יצא הדבר‪ ,‬דאס איז מהר‬ ‫המוריה‪ ,‬דאס נעמט זיך פון הר המוריה‪ .‬אין הר‬ ‫מען קען זאגן‪ ,‬אז דער נשמה דנוקבא וואס יצחק‬ ‫המוריה איז דאך רבקה געווען אין יצחק‪ ,‬און‬ ‫האט געהאט‪ ,‬איז געווען די נשמה פון רבקה‪ ,‬וואס‬ ‫דעמאלטס איז ארויסגעגאנגען די נשמה פון רבקה‪,‬‬ ‫איז געווען זיין אייגענע ווייב שפעטער‪ .‬ווען ער איז‬ ‫און עס איז אריין אינעם שה‪ ,‬און פון דעם שה איז עס‬ ‫געבוירן געווארן‪ ,‬האט דער אייבערשטער אים‬ ‫אריבערגעגאנגען צו זיי‪ ,‬דארט איז געשלאסן‬ ‫געגעבן א נשמה פון א נקבה‪ ,‬די נשמה פון רבקה איז‬ ‫געווארן דער שידוך‪ .‬מה' יצא הדבר‪ ,‬פארוואס האט‬ ‫געווען אין יצחק‪ .‬און בשעת מען האט געברענגט‬ ‫מען גענומען רבקה און אריינגעלייגט אין יצחק‪ ,‬כדי‬ ‫יצחק אויף די עקידה‪ ,‬איז די נשמה פון רבקה‬ ‫זיי זאלן קענען אויפשטעלן דעם כלל ישראל‬ ‫אריינגעגאנגען אינעם שה‪ ,‬און ווען מען האט‬ ‫שפעטער‪ ,‬מה' יצא הדבר‪ ,‬דאס נעמט זיך פון פריער‪.‬‬ ‫שפעטער געשחט'ן דעם שה‪ ,‬איז פון דער נשמה‬ ‫פונעם שה‪ ,‬געבוירן געווארן רבקה‪ .‬אזוי שטייט אין‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז די נשמה פון רבקה איז שוין געווען‬ ‫די פרשה פריער (בראשית כב‪-‬כ)‪ ,‬ויהי אחרי הדברים‬ ‫ביי יצחק זיבן און דרייסיג יאר פריער‪ .‬ווען זי קומט‪,‬‬ ‫האלה‪ ,‬ויוגד לאברהם לאמור‪ ,‬הנה ילדה מלכה‪ ,‬אז‬ ‫און זי זעהט יצחק קומט איר אקעגן‪ ,‬האט זי געפרעגט‬ ‫רבקה איז געבוירן געווארן‪ .‬ווייל די נשמה פון רבקה‬ ‫מי האיש הלזה‪ .‬זי פרעגט נישט סתם ווער דאס איז‪,‬‬ ‫איז געווען ביז יעצט אין יצחק‪ ,‬און פון יצחק איז עס‬ ‫נאר מיין נשמה איז דאך געווען אין דעם מענטש זיבן‬ ‫אריין אינעם שה‪ ,‬און פונעם שה איז נאכדעם געבוירן‬ ‫און דרייסיג יאר‪ ,‬מי האיש הלזה‪ ,‬איך האב דאך א‬ ‫געווארן רבקה‪.‬‬ ‫קירבות צו דעם מענטש‪ ,‬מיין נשמה איז געווען ביי‬ ‫אים‪ .‬ויאמר העבד הוא אדוני‪ ,‬דאס איז יצחק‪.‬‬ ‫מען דארף אויפשטעלן א כלל ישראל‪ ,‬און פון יצחק‬ ‫און רבקה דארפן געבוירן ווערן יעקב מיט די‬ ‫*‬ ‫שבטים‪ .‬ווי קען מען טרעפן א זיווג פאר יצחק‪ ,‬וואס‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אמאל האבן א קינד‪ ,‬וואס דאס קינד קען נישט האבן‬ ‫רבקה איז שוין געווען אויסגעארבעט אין איר עבודת‬ ‫קיין דורות שפעטער‪ .‬נאר ווען א יוד טוט וואס ער‬ ‫ה'‪ ,‬יארן לאנג פריער‪ ,‬אין די שטוב פון אברהם אבינו‪.‬‬ ‫דארף צו טון‪ .‬אברהם אבינו האט מפקיר געווען זיין‬ ‫קומט אויס ווען כלל ישראל קומט ארויס‪ ,‬זעמיר אונז‬ ‫קינד אן קיין חשבונות‪ ,‬נאר ווייל דער אייבערשטער‬ ‫נישט ארויסגעקומען פון א שטוב פון בתואל‪ ,‬אונז‬ ‫האט געהייסן‪ ,‬דארט איז געווארן וה' ברך את אברהם‬ ‫קום מיר ארויס פון יצחק‪ ,‬וואס איז א קינד פון‬ ‫בכל‪ ,‬דארט האט ער באקומען א בן וואס איז געווען‬ ‫אברהם‪ ,‬אונז קום מיר ארויס פון רבקה‪ ,‬וואס רבקה‬ ‫בשלימות‪ .‬ווייל דאס איז די עבודה פון א יוד‪ ,‬נישט‬ ‫איז אויך א קינד פון אברהם‪ ,‬ווייל די נשמה פון יצחק‬ ‫פרעגן קיין קשיות‪ ,‬נאר טון וואס דער אייבערשטער‬ ‫איז דאך געווען נשמת רבקה‪ ,‬קומט אויס אז די נשמה‬ ‫הייסט אונז‪ ,‬און דאנקען דעם אייבערשטן אויף יעדע‬ ‫פון רבקה‪ ,‬איז אויך געבוירן געווארן אין שטוב פון‬ ‫זאך‪ .‬וה' ברך את אברהם בכל‪ ,‬וואס עס האט‬ ‫אברהם אבינו‪ .‬און נאך די עבודה וואס זי האט געהאט‬ ‫פאסירט 'בכל'‪ ,‬איז אלץ געווען א ברכה ביי אים‪ .‬עס‬ ‫ביי יצחק‪ ,‬איז פרחה נשמתו פון רבקה‪ ,‬און עס איז‬ ‫איז נישט קיין זאך וואס איז געקומען‪ ,‬עס איז א‬ ‫אריין אינעם שה‪ ,‬און מען האט דאס געשחט'ן פארן‬ ‫ווייטאג‪ .‬נאר אדרבה‪ ,‬ווען א מענטש האט א ווייטאג‪,‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און נאכדעם איז געקומען די נשמה‪ ,‬און‬ ‫עס פעלט אים עפעס‪ ,‬טראכטן וויפיל חסד ה' האב‬ ‫געבוירן געווארן אלץ רבקה‪ .‬דאס איז א מאמע וואס‬ ‫איך געהאט‪ ,‬ביז עס איז צוגענומען געווארן פון מיר‪.‬‬ ‫קען אויפשטעלן כלל ישראל שפעטער‪.‬‬ ‫און דאנקען דעם אייבערשטן שטענדיג‪ ,‬נישט נאר‬ ‫אויפן ה' לקח‪ ,‬נאר אויך אויפן ה' נתן‪ ,‬ביי יעדער‬ ‫די אותיות פון 'רבקה' באטרעפט דריי הונדערט און‬ ‫לקיחה דארף מען אויך דאנקען דעם אייבערשטן‬ ‫זיבן‪ ,‬וויפיל די אותיות פון 'בשה'‪ .‬אין די שה‪ ,‬דארט‬ ‫אויף די נתינה‪.‬‬ ‫איז געווען רבקה‪ .‬ווען מען האט געשחט'ן די שה‪,‬‬ ‫איז געווען רבקה אינעווייניג‪ ,‬און כלל ישראל איז‬ ‫זאל דער אייבערשטער געבן‪ ,‬מען זאל זיך קענען‬ ‫ארויסגעקומען דערפון‪.‬‬ ‫מתבונן זיין‪ ,‬וויסן צו וואס מען דארף אנקומען‪ ,‬צו‬ ‫*‬ ‫וואספארא דרגה אונזערע אבות זענען געווען‪ ,‬און‬ ‫זוכה זיין אלע אינאיינעם אנטקעגן צו גיין משיח‬ ‫דאס איז וה' ברך את אברהם בכל‪ ,‬דער‬ ‫צדקנו‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫אייבערשטער האט געבענטשט אברהם‪ .‬מען קען‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.84..44.141‬‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬