gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת חיי שרה‬ ‫״ויְ ָב ֲרכ ּו ֶאת ִר ְב ָקה ַוי ְ‬ ‫ֹּאמר ּו ָל ּה ֲאח ֵֹתנ ּו ַא ְּת ֲהיִ י‬ ‫ַ‬ ‫ְל ַא ְל ֵפי ְר ָב ָבה״‬ ‫אין א שרעקליכן דחקות‪ ,‬און אין זייערע שטיבער האט געפעלט‬ ‫אין א גרויסער שטאט האט אמאל געוואוינט א גאר רייכער‬ ‫אפילו דאס וויטיגסטע צום לעבן‪ .‬זיי האבן געוואוסט אז זייער‬ ‫איד‪ ,‬וועלכער איז געווען באקאנט אלס איינער פון די גרעסטע‬ ‫רייכער קרוב פארמאגט מער ווי גענוג זיי צו העלפן‪ ,‬אן אפילו‬ ‫עשירים אין דער גאנצער געגנט‪ .‬ער האט פארמאגט גרויסע‬ ‫עס צו שפירן‪ .‬דעריבער זענען זיי פון צייט צו צייט געקומען צו‬ ‫הייזער‪ ,‬ברייטע פעלדער‪ ,‬בליענדע געשעפטן‪ ,‬און זיינע קאסעס‬ ‫אים מיט דער האפענונג‪ ,‬אז אפשר וועט זיך זיין הארץ כאטש‬ ‫זענען געווען אנגעפילט מיט גאלד און זילבער‪ .‬וואו מען האט‬ ‫איינמאל דערבארימען‪ ,‬און ער וועט זיי געבן אביסל הילף‪.‬‬ ‫נאר גערעדט פון עשירות‪ ,‬איז זיין נאמען באלד דערמאנט‬ ‫געווארן‪ .‬יעדער האט געוואוסט אז דער מענטש פארמאגט א‬ ‫איינמאל איז צו אים געקומען אן ארעמער קרוב‪ ,‬א מענטש‬ ‫געוואלדיגן פארמעגן‪ ,‬גענוג צו קענען לעבן בכבוד ער און זיינע‬ ‫וואס האט שוין עטליכע טעג נישט געהאט מיט וואס צו שפייזן‬ ‫קינדער אויף לאנגע יארן‪.‬‬ ‫זיין משפחה‪ .‬מיט א פארוויינטן פנים איז ער אריינגעטרעטן אין‬ ‫דעם שיינעם הויז‪ ,‬און מיט א ציטערדיגער שטימע האט ער זיך‬ ‫אבער טראץ זיין אומגעהויערן עשירות‪ ,‬האט דער עושר‬ ‫געבעטן‪ :‬״טייערער קרוב‪ ,‬האב רחמנות אויף מיר! מיינע קינדער‬ ‫געהאט א גאר שלעכטע מידה‪ ,‬וואס האט פארפינסטערט זיין‬ ‫זיצן אינדערהיים הונגעריג‪ ,‬און איך האב נישט קיין שטיקל ברויט‬ ‫גאנצע אויפפירונג‪ .‬ער איז געווען אזא שרעקליכער קמצן‪ ,‬אז עס‬ ‫זיי צו געבן‪ .‬איך בעט דיר נישט קיין גרויסע מתנות‪ ,‬נאר א קליינע‬ ‫איז אים געווען שווערער ארויסצוגעבן איין איינציגע פרוטה‪ ,‬ווי‬ ‫סכום‪ ,‬איך זאל קענען אהיימברענגען אביסל עסן!״‬ ‫פאר אן אנדערן מענטש אוועקצוגעבן א גאנצן פארמעגן! יעדע‬ ‫מטבע האט ער געהיטן ווי דעם טייערסטן אוצר‪ ,‬און ווען ער‬ ‫דער עושר האט דעם ארעמאן אנגעקוקט מיט קאלטע‬ ‫האט געדארפט ארויסגעבן אפילו א קליינע סכום‪ ,‬האט ער עס‬ ‫אויגן‪ ,‬אן קיין שום רחמנות‪ .‬״וואס ווילסטו פון מיר?״ האט ער‬ ‫באטראכט ווי א גרויסן פארלוסט‪.‬‬ ‫אויסגעשריגן‪ .‬״ווייל איך האב געלט‪ ,‬דארף איך דען אויסהאלטן‬ ‫דיין גאנצע משפחה? גיי ארבעטן און פארדין אליין!״ דער‬ ‫די ארעמעלייט פון דער שטאט האבן שוין לאנג געוואוסט‪,‬‬ ‫ארעמאן האט פרובירט נאכאמאל זיך צו בעטן‪ ,‬אבער דער עושר‬ ‫אז ביי דעם עושר איז אינגאנצן נישטא וואס צו זוכן‪ .‬ווען‬ ‫האט אים נישט געלאזט אויסרעדן‪ .‬״ארויס פון מיין הויז! איך‬ ‫אן ארעמאן איז געקומען בעטן א שטיקל ברויט פאר זיינע‬ ‫וויל דיר מער נישט זען ביי מיין טיר!״ האט ער געשריגן‪ ,‬און דער‬ ‫הונגעריגע קינדער‪ ,‬האט ער אים אוועקגעשיקט מיט כעס‪.‬‬ ‫צובראכענער קרוב האט געמוזט אוועקגיין מיט ליידיגע הענט‪.‬‬ ‫ווען אן אלמנה האט מיט טרערן געבעטן אביסל הילף‪ ,‬האט ער‬ ‫איר נישט געוואלט אויסהערן‪ .‬״איך האב נישט געארבעט מיין‬ ‫אזוי זענען פארבייגעגאנגען לאנגע יארן‪ .‬דער עושר איז‬ ‫גאנץ לעבן‪ ,‬כדי אנדערע זאלן באקומען מיין געלט!״ פלעגט ער‬ ‫געווארן אלץ רייכער‪ ,‬זיינע אוצרות האבן זיך פארמערט‪ ,‬און‬ ‫צו זאגן‪ ,‬און מיט דעם האט ער פארמאכט זיין טיר פאר יעדן‬ ‫זיינע געשעפטן האבן געברענגט גרויסע פארדינסטן‪ .‬אבער זיין‬ ‫נויטבאדערפטיגן מענטש‪.‬‬ ‫הארץ איז געבליבן פארשלאסן ווי א שטיין‪ .‬קיינמאל האט ער‬ ‫נישט געשפירט דעם צער פון אן ארעמאן‪ ,‬און קיינמאל האט ער‬ ‫נאך ערגער איז געווען זיין אויפפירונג צו זיינע אייגענע‬ ‫נישט געוואלט זיך שיידן פון זיין געלט כדי צו העלפן א צווייטן‪.‬‬ ‫ארעמע קרובים‪ .‬ער האט געהאט קרובים וואס האבן געלעבט‬ ‫און יעדן טאג האב איך פרובירט צו פארמערן מיין פארמעגן‪.‬‬ ‫עס איז אים אבער נישט איינגעפאלן‪ ,‬אז עס וועט קומען א טאג‬ ‫איך האב זיך אפגעזאגט פון פארשידענע באקוועמליכקייטן‪ ,‬נאר‬ ‫ווען זיין גאנצע רייכטום וועט אים גארנישט קענען העלפן!‬ ‫כדי צו קענען איינשפארן נאך א פרוטה‪ .‬און יעצט‪ ,‬ווען איך‬ ‫ויהי היום‪ ,‬איין טאג האט דער עושר אנגעהויבן זיך נישט גוט‬ ‫האב שוין אנגעזאמלט אזויפיל רייכטום‪ ,‬שטייט איך פאר דער‬ ‫צו שפירן‪ .‬אין אנהייב איז עס געווען בלויז א קליינע שוואכקייט‪,‬‬ ‫מעגליכקייט צו פארלירן מיין לעבן‪ .‬״וואס וועל איך האבן פון‬ ‫און ער האט נישט געלייגט קיין גרויסן געוויכט דערויף‪ .‬ער האט‬ ‫אלע מיינע אוצרות‪ ,‬אויב איך וועל זיי ממילא מוזן איבערלאזן‬ ‫זיך בארואיגט אז עס וועט שוין אריבערגיין‪ ,‬און האט ווייטער‬ ‫פאר אנדערע?״ האט ער זיך געפרעגט מיט א ביטערן הארץ‪.‬‬ ‫אנגעפירט מיט זיינע געשעפטן ווי געווענליך‪ .‬אבער מיט יעדן‬ ‫אין יענער תקופה האט געלעבט א גרויסער חכם און חסיד‪,‬‬ ‫פארבייגייענדיגן טאג איז זיין מצב געווארן ערגער‪ .‬די שוואכקייט‬ ‫וועלכער איז געווען באקאנט מיט זיין אויסערגעווענליכער‬ ‫האט זיך פארערגערט‪ ,‬שווערע ווייטאגן האבן אים אנגעכאפט‪,‬‬ ‫צדקות און חכמה‪ .‬ווען דער עושר האט זיך דערמאנט אין דעם‬ ‫ביז ער איז שוין קוים געווען בכח ארויסצוגיין פון בעט‪.‬‬ ‫הייליגן מענטש‪ ,‬האט זיך אין זיין הארץ אויפגעוועקט א קליינע‬ ‫די בני בית האבן זיך זייער דערשראקן‪ ,‬און האבן גלייך‬ ‫האפענונג‪ .‬ער האט גלייך צוזאמגערופן זיינע בני בית‪ ,‬און מיט‬ ‫צוזאמגערופן די בעסטע דאקטוירים פון דער גאנצער געגנט‪ .‬די‬ ‫א שוואכער שטימע האט ער זיי באפוילן‪ :‬״גייט וואס שנעלער‬ ‫דאקטוירים האבן אים אונטעגעזוכט‪ ,‬אים געגעבן פארשידענע‬ ‫צום גרויסן חסיד‪ ,‬דערציילט אים מיין שווערע מצב‪ ,‬און בעט‬ ‫רפואות‪ ,‬און פרובירט אלע מיטלען וואס זיי האבן געקענט‪ .‬אבער‬ ‫אים ער זאל מעורר זיין רחמי שמים פאר מיר‪ ,‬אז איך זאל קענען‬ ‫צום גרויסן ווייטאג האט גארנישט געהאלפן‪ .‬די מחלה האט זיך‬ ‫צוריקקומען צום לעבן!״‬ ‫נאר מער און מער פארשפרייט‪ ,‬און דער עושר איז געווארן פון‬ ‫דער עושר האט זיך פאר א רגע אפגעשטעלט‪ ,‬און דערנאך‬ ‫טאג צו טאג שוואכער‪ .‬עס איז שוין געווען קלאר פאר אלעמען‪,‬‬ ‫האט ער מיט גרויס ערנסטקייט צוגעלייגט‪ :‬״איר זאלט אים אויך‬ ‫אז עס האנדלט זיך דא נישט פון קיין פשוטער קראנקהייט‪ ,‬נאר‬ ‫איבערגעבן אין מיין נאמען‪ ,‬אז איך בין גרייט צו פאלגן אלעס‬ ‫פון סכנת נפשות!‬ ‫וואס ער וועט מיר הייסן‪ .‬זאל ער נאר זאגן וואס איך דארף טון‪,‬‬ ‫איין אוונט זענען די דאקטוירים זיך צוזאמגעקומען אין א‬ ‫און איך וועל עס מקיים זיין‪ .‬איך וויל נישט שטארבן! איך וויל‬ ‫זייטיגן צימער‪ ,‬און האבן שטיל גערעדט צווישן זיך מיט גאר‬ ‫נאך לעבן!״ אין דעם שרעקליכן מצב איז דער עושר געווען גרייט‬ ‫פארזארגטע פנימער‪ .‬נאך א לאנגער באראטונג איז איינער פון‬ ‫צו צוזאגן אלעס‪ ,‬אבי ער זאל קענען געראטעוועט ווערן פון דער‬ ‫זיי צוגעגאנגען צו די בני בית‪ ,‬און מיט א שווער הארץ האט ער‬ ‫גרויסער סכנה‪.‬‬ ‫געזאגט‪ :‬״מיר האבן שוין געטון אלעס וואס מיר האבן געקענט‪.‬‬ ‫די מחלה איז גאר שטארק‪ ,‬און זיין מצב איז זייער געפערליך‪.‬‬ ‫די בני בית האבן זיך גלייך ארויסגעלאזט אויפן וועג צום‬ ‫ליידער האבן מיר שוין כמעט נישט קיין האפענונג אז ער וועט‬ ‫גרויסן חסיד‪ .‬ווען זיי זענען אנגעקומען‪ ,‬האבן זיי מיט א צובראכן‬ ‫זיך דערפון ערהוילן‪.‬״‬ ‫הארץ דערציילט די גאנצע מעשה‪ ,‬ווי זייער רייכער קרוב איז‬ ‫געווארן שווער קראנק‪ ,‬און ווי די דאקטוירים האבן שוין כמעט‬ ‫ווען דער עושר האט געהערט די שרעקליכע ווערטער‪,‬‬ ‫אויפגעגעבן האפענונג‪ .‬״רבי‪,‬״ האבן זיי זיך געבעטן‪ ,‬״ער ליגט‬ ‫איז ער געווארן בלאס ווי קאלך‪ .‬א קאלטער פחד האט אים‬ ‫אין א שרעקליכן מצב‪ ,‬און מיר האבן מורא אז זיינע טעג זענען‬ ‫דורכגענומען‪ ,‬און ער האט פלוצלינג פארשטאנען אין וואס פאר‬ ‫געציילט‪ .‬מיר בעטן דעם רבי'ן ער זאל מתפלל זיין פאר אים‪ ,‬און‬ ‫א מצב ער געפינט זיך‪ .‬ער האט ארומגעקוקט אין זיין שיינעם‬ ‫אונז אנווייזן וואס מיר קענען טון אים צו ראטעווען‪.‬״‬ ‫צימער‪ ,‬אויף די טייערע מעבל און די רייכע חפצים‪ ,‬אבער יעצט‬ ‫האבן זיי שוין פארלוירן זייער גאנצן ווערד אין זיינע אויגן‪ .‬וואס‬ ‫דער חסיד האט אויסגעהערט זייערע ווערטער‪ ,‬און האט‬ ‫העלפן אים די גאנצע אוצרות פון גאלד און זילבער‪ ,‬ווען ער ליגט‬ ‫זיי דערנאך געפרעגט‪ :‬״איז דער קראנקער גרייט צו פאלגן וואס‬ ‫אויפן טויטן בעט און קיינער קען אים נישט ראטעווען?!‬ ‫מען וועט אים הייסן?״ די בני בית האבן גלייך געענטפערט‪ ,‬אז‬ ‫דער עושר האט בפירוש צוגעזאגט צו מקיים זיין יעדעס ווארט‪.‬‬ ‫דער עושר האט זיך אנגעהויבן צו מאכן א שרעקליכן‬ ‫דער חכם האט זיך פארטראכט פאר א וויילע‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫חשבון‪ .‬מיין גאנץ לעבן האט איך זיך געמוטשעט פאר געלט‪,‬‬ ‫אבער ווען די בני בית האבן איבערגעגעבן די לעצטע‬ ‫גוט געוואוסט ווער דער עושר איז‪ .‬ער האט געהערט פון זיין‬ ‫ווערטער פונעם חסיד‪ ,‬אז אויב ער וועט נישט געבן דאס געלט‬ ‫שרעקליכער קמצנות‪ ,‬און ווי ער האט זיין גאנץ לעבן נישט‬ ‫וועט ער מער נישט אויפשטיין פון זיין בעט‪ ,‬איז דער עושר‬ ‫געוואלט העלפן אפילו די ארעמסטע מענטשן‪.‬‬ ‫פלוצלינג שטיל געווארן‪ .‬די שרעקליכע ווערטער האבן אים‬ ‫ענדליך האט דער חסיד זיך אנגערופן‪ :‬״וויסן זאלט איר‪,‬‬ ‫דורכגענומען ביז טיף אין הארץ‪ .‬ער האט געוואוסט אז זיין לעבן‬ ‫אז דער פסוק זאגט אין דניאל (ד‪ ,‬כד)‪' :‬וַ ֲח ָט ָאְך בְ ִּצ ְד ָקה ְפ ֻרק' ‪ -‬דורך‬ ‫הענגט יעצט אויף דעם וואגשאל‪ ,‬און אז ער קען נישט שפילן‬ ‫צדקה קען א מענטש זיך אויסלייזן פון זיינע זינד‪ .‬דער עושר‬ ‫מיט אזא געפערליכן ענין‪ .‬אויף איין זייט איז געשטאנען זיין‬ ‫האט באקומען פון הימל א געוואלדיגן עשירות‪ ,‬אבער אנשטאט‬ ‫טייערע געלט‪ ,‬אבער אויף דער אנדערער זייט איז געשטאנען‬ ‫אויסצונוצן זיין פארמעגן צו העלפן ארעמעלייט‪ ,‬האט ער‬ ‫זיין אייגן לעבן!‬ ‫פארמאכט זיין האנט פאר יעדן נויטבאדערפטיגן‪ .‬אפילו זיינע‬ ‫לאנגע מינוטן האט דער עושר זיך געמוטשעט מיט זיינע‬ ‫אייגענע קרובים‪ ,‬וועלכע האבן זיך געפונען אין א שרעקליכן‬ ‫מחשבות‪ .‬ער האט נישט געקענט באשליסן זיך צו שיידן פון‬ ‫דחקות‪ ,‬האט ער נישט געוואלט העלפן‪.‬״‬ ‫אזויפיל געלט‪ ,‬אבער גלייכצייטיג האט ער זיך שרעקליך‬ ‫געפארכט פארן טויט‪ .‬ענדליך האט ער ארויסגעלאזט א טיפן‬ ‫דער חסיד האט דערנאך געהייסן אז דער עושר דארף‬ ‫זיפץ‪ ,‬און מיט א צובראכענער שטימע האט ער געזאגט‪ :‬״נו‪ ,‬אויב‬ ‫פארטיילן פאר צדקה גאר א גרויסע סכום געלט‪ ,‬די בני בית‬ ‫איך האב נישט קיין ברירה‪ ,‬וועל איך מוזן פאלגן‪ .‬בעסער איך‬ ‫האבן זיך ממש דערשראקן הערנדיג די גרויסע סכום‪ ,‬ווייל‬ ‫זאל פארלירן א גרויסע סכום געלט‪ ,‬ווי איידער צו פארלירן מיין‬ ‫זיי האבן געוואוסט ווי שווער עס וועט זיין פאר זייער קרוב‬ ‫לעבן‪ .‬ברענגט אהער די געלט קאסע‪ ,‬און איך וועל צוגרייטן די‬ ‫זיך צו שיידן פון אזויפיל געלט‪ .‬אבער דער חסיד האט נישט‬ ‫גאנצע סכום פאר צדקה‪.‬״‬ ‫געטוישט זיין באפעל‪ ,‬נאר מיט א גאר ערנסטער שטימע האט‬ ‫ער אויסגעפירט‪ :‬״זאגט אים‪ ,‬אז אויב ער וועט געבן די סכום פאר‬ ‫די בני בית האבן זיך שטארק דערפרייט הערנדיג די ווערטער‪.‬‬ ‫צדקה‪ ,‬איז גוט‪ .‬אבער אויב ער וועט נישט מסכים זיין‪ ,‬וועט ער‬ ‫זיי האבן געמיינט אז דער עושר האט ענדליך צובראכן זיין‬ ‫פון דעם בעט אויף וועלכן ער ליגט יעצט‪ ,‬מער נישט אויפשטיין!״‬ ‫שרעקליכע קמצנות‪ ,‬און אז דער פחד פון זיין מחלה האט אים‬ ‫שוין געברענגט צו תשובה‪ .‬אבער זייער פרייד איז געווען צו פרי‪,‬‬ ‫די בני בית זענען ארויסגעגאנגען פונעם חסיד מיט א גרויסן‬ ‫ווייל זיי האבן נאך נישט גוט פארשטאנען ווי טיף די מידה פון‬ ‫ציטער‪ .‬זיי האבן פארשטאנען אז עס האנדלט זיך דא פון א‬ ‫קמצנות האט זיך איינגעווארצלט אין זיין הארץ‪ .‬אפילו יעצט‪,‬‬ ‫שרעקליך וויכטיגע זאך‪ ,‬און האבן זיך געאיילט צוריק אהיים‪.‬‬ ‫ווען ער האט שוין מסכים געווען אוועקצוגעבן אזא גרויסע סכום‪,‬‬ ‫אויפן גאנצן וועג האבן זיי געטראכט ווי אזוי זיי וועלן איבערגעבן‬ ‫האט ער נאך אלץ נישט געקענט פארגינען ארויסצוגעבן אפילו‬ ‫דעם באפעל פאר זייער קרוב‪ .‬זיי האבן דאך גוט געקענט זיין‬ ‫איין פרוטה מער ווי ער האט געמוזט!‬ ‫טבע‪ ,‬און געוואוסט אז אין א געווענליכן מצב וואלט ער נישט‬ ‫מסכים געווען ארויסצוגעבן אפילו א קליינע סכום‪ .‬ווי אזוי וועט‬ ‫מען האט געברענגט די גרויסע געלטקאסע און עס‬ ‫ער יעצט מסכים זיין צו אזא גרויסע נדבה?‬ ‫געעפנט פאר אים‪ .‬דער עושר האט באפוילן מען זאל אויסלייגן‬ ‫די מטבעות אויף א טיש נעבן זיין בעט‪ ,‬כדי ער זאל זיי אליין‬ ‫ווען זיי זענען צוריקגעקומען‪ ,‬האט דער עושר זיי באלד‬ ‫קענען איבערציילן‪ .‬טראץ זיין גרויסער שוואכקייט האט ער‬ ‫געפרעגט מיט א גרויסער אנגעשטרענגטקייט‪ :‬״נו‪ ,‬וואס האט‬ ‫זיך אנגעשטרענגט און אנגעהויבן ציילן די געלט מיט גרויס‬ ‫דער חסיד געזאגט? איז דא נאך א האפענונג פאר מיר?״ די בני‬ ‫אויפמערקזאמקייט‪ .‬איין מטבע נאך דער אנדערער האט ער‬ ‫בית האבן זיך אוועקגעזעצט נעבן זיין בעט‪ ,‬און אים דערציילט‬ ‫אוועקגעלייגט אין באזונדערע הויפנס‪ ,‬און כסדר האט ער‬ ‫אלעס וואס דער חסיד האט זיי געזאגט‪ .‬ווען זיי האבן דערמאנט‬ ‫איבערגעקוקט די חשבונות‪ ,‬כדי זיכער צו מאכן אז די סכום‬ ‫די גרויסע סכום צדקה‪ ,‬איז דער עושר ממש אויפגעציטערט‬ ‫שטימט גענוי‪.‬‬ ‫געווארן‪ .‬״וואס?! אזויפיל געלט?!״ האט ער אויסגערופן‪ .‬״איר‬ ‫ווייסט דאך וויפיל יאר איך האב זיך געמוטשעט אנצוזאמלען אזא‬ ‫זיינע בני בית האבן זיך זייער געוואונדערט פארוואס ער‬ ‫סכום! און יעצט זאל איך עס אוועקגעבן פאר ארעמעלייט?!״‬ ‫מאל געקומען צו מיר און געבעטן הילף‪ .‬ביז היינט האב איך זיי‬ ‫מוטשעט זיך אזוי שטארק‪ .‬״דו ביסט דאך אזוי שוואך‪,‬״ האבן‬ ‫טאקע נישט געוואלט געבן‪ ,‬אבער יעצט‪ ,‬ווען איך מוז סיי ווי‬ ‫זיי אים געזאגט‪ ,‬״פארוואס דארפסטו זיך אליין אנשטרענגען‬ ‫פארטיילן אזויפיל געלט‪ ,‬זאלן זיי כאטש האבן די הנאה דערפון!‬ ‫איבערצוציילן דאס געלט? לאז אונז עס טון פאר דיר‪ ,‬און‬ ‫עס איז דאך א דין פון 'ענייך ועניי עירך ‪ -‬ענייך קודמין'‪ ,‬אז די‬ ‫דו זאלסט זיך אביסל אפרוען!״ אבער דער עושר האט נישט‬ ‫אייגענע ארעמעלייט קומען פריער!״‬ ‫געוואלט הערן דערפון‪ .‬ער האט ווייטער געציילט מיט זיינע‬ ‫ציטערדיגע הענט‪ ,‬און האט זיי געענטפערט‪ :‬״איך וויל אליין‬ ‫די בני בית האבן זיך אנגעקוקט איינער דעם אנדערן‪ ,‬און האבן‬ ‫זיכער מאכן אז מען גיט פונקט וויפיל דער חסיד האט געהייסן ‪-‬‬ ‫קוים געקענט גלייבן וואס זיי הערן‪ .‬זיי האבן זיך דערמאנט ווי די‬ ‫נישט קיין איין פרוטה מער!״‬ ‫זעלבע קרובים זענען שוין אזויפיל מאל געקומען צום עושר‪ ,‬און‬ ‫מיט טרערן געבעטן אביסל הילף‪ .‬זיי האבן זיך דערמאנט ווי דער‬ ‫ענדליך האט דער עושר געענדיגט איבערצוציילן די גאנצע‬ ‫עושר האט זיי ארויסגעטריבן מיט בזיונות‪ ,‬און נישט געוואלט‬ ‫סכום‪ .‬פאר אים אויפן טיש איז געלעגן א גרויסער הויפן געלט‪,‬‬ ‫געבן אפילו א פרוטה‪ .‬און יעצט‪ ,‬פלוצלינג‪ ,‬רעדט דער זעלבער‬ ‫און יעדע מטבע האט אים וויי געטון ביים הארץ‪ .‬ער האט‬ ‫עושר מיט אזא גרויסן חשיבות וועגן זיינע ארעמע קרובים‪ ,‬און‬ ‫געקוקט אויף דעם פארמעגן וואס ער האט מיט אזויפיל מיה‬ ‫וויל גאר זיי זאלן באקומען די גאנצע גרויסע נדבה!‬ ‫אנגעזאמלט‪ ,‬און עס איז אים געווען ביטער שווער זיך דערפון‬ ‫צו שיידן‪ .‬אבער פלוצלינג‪ ,‬בשעת ער האט אזוי געקוקט אויף‬ ‫אבער דער אמת איז געווען גאר פשוט‪ .‬דער עושר איז‬ ‫דאס געלט‪ ,‬איז אים איינגעפאלן א נייע געדאנק‪ ,‬וואס האט אים‬ ‫בכלל נישט געווארן אן אנדערער מענטש‪ ,‬און זיין הארץ האט‬ ‫אביסל אויפגעלויכטן דעם פנים‪.‬‬ ‫זיך נישט פלוצלינג איבערגעדרייט פון קמצנות צו רחמנות‪ .‬ער‬ ‫האט נאך אלץ נישט געוואלט ארויסגעבן קיין געלט‪ ,‬און ווען‬ ‫״ווארט נאר א מינוט!״ האט דער עושר זיך אנגערופן צו‬ ‫ער וואלט געהאט א ברירה‪ ,‬וואלט ער אויך יעצט נישט געגעבן‬ ‫זיינע בני בית‪ .‬״איך האב דאך יעצט געטראכט א גוטע זאך‪.‬‬ ‫קיין איין פרוטה‪ .‬נאר וויבאלד ער האט שוין איינגעזען אז ער‬ ‫דער חסיד האט מיר טאקע געהייסן געבן א גרויסע סכום פאר‬ ‫מוז ממילא אוועקגעבן די גאנצע סכום‪ ,‬האט ער זיך געמאכט‬ ‫צדקה‪ ,‬און דאס וועל איך מקיים זיין‪ .‬אבער ער האט דאך נישט‬ ‫א חשבון‪ ,‬אז כאטש זאלן זיינע אייגענע קרובים האבן די הנאה‪.‬‬ ‫געזאגט פאר וועלכע ארעמעלייט מען דארף עס געבן! אויב‬ ‫אזוי‪ ,‬פארוואס זאל איך געבן דאס געלט פאר פרעמדע מענטשן‪,‬‬ ‫״אויב איך מוז שוין סיי ווי געבן‪ ,‬זאלן כאטש מיינע אייגענע‬ ‫ווען איך האב דאך אייגענע ארעמע קרובים וואס דארפן אויך‬ ‫קרובים געניסן דערפון!״‬ ‫אנקומען צו הילף?״‬ ‫נישט די ליבשאפט צו זיינע קרובים האט אים געברענגט‬ ‫דער עושר האט זיך אביסל אויפגעריכט אין בעט‪ ,‬און מיט‬ ‫צו געבן‪ ,‬נאר דער הכרח צו געבן האט אים געברענגט זיך צו‬ ‫א שטימע ווי איינער וואס האט געטראפן א געוואלדיגע חכמה‪,‬‬ ‫דערמאנען אין זיינע קרובים!‬ ‫האט ער אויסגעפירט‪ :‬״מיינע קרובים זענען דאך שוין אזוי פיל‬ ‫דאס איז דאך לכאורה א געוואלדיגע ברכה‪ .‬זיי האבן‬ ‫מיט דעם הערליכן משל קען מען פארשטיין א‬ ‫געבענטשט רבקה‪ ,‬אז פון איר זאל ארויסקומען א ריזיגער‬ ‫געוואלדיגע וואונדערליכע זאך‪ ,‬וואס מיר געפינען אין דער‬ ‫ריבוי דורות‪ ,‬טויזנטער און צענדליגער טויזנטער קינדער‬ ‫פרשה פון רבקה אמנו‪ .‬די תורה הקדושה דערציילט‪ ,‬אז ווען‬ ‫און אייניקלעך‪ .‬אבער ווען מען טראכט זיך אריין ווער האט‬ ‫אליעזר עבד אברהם איז אנגעקומען צו בתואל'ס הויז‪ ,‬כדי‬ ‫דא געגעבן די ברכה‪ ,‬ווערט זייער שווער צו פארשטיין‪.‬‬ ‫צו נעמען רבקה פאר א ווייב פאר יצחק אבינו‪ ,‬האבן אירע‬ ‫ווי קומט עס אז דווקא לבן הארמי‪ ,‬וועלכער איז געווען א‬ ‫בני משפחה איר צום סוף ארויסגעשיקט מיט א ברכה‪ .‬ווי‬ ‫גרויסער רשע‪ ,‬זאל פלוצלינג געבן פאר רבקה אזא שיינע‬ ‫עס שטייט אין פסוק (בראשית כד‪ ,‬ס)‪ :‬״וַ יְ בָ ֲרכּו ֶאת ִרבְ ָקה וַ יֹ ְ‬ ‫ּאמרּו לָ ּה‬ ‫און געוואלדיגע ברכה?!‬ ‫ֲאח ֵֹתנּו ַא ְ ּת ֲהיִ י לְ ַאלְ ֵפי ְרבָ בָ ה״‪.‬‬ ‫האט ער געדארפט דערמאנען אז זי איז זיין שוועסטער?‬ ‫האט דא פאסירט מיט לבן? איז ער פלוצלינג געווארן א‬ ‫נאר דאס איז געווען דער גאנצער יסוד פון זיין ברכה‪ .‬דו‬ ‫גוטער מענטש‪ ,‬וועלכער קען שוין יא פארגינען דאס גוטס‬ ‫ביסט דאך אונזער שוועסטער! אויב די ברכה מוז שוין‬ ‫פון אנדערע? ווי קען זיין אז פון דעם מויל פון אזא גרויסן‬ ‫קומען‪ ,‬איז בעסער אז דווקא דו זאלסט זי באקומען‪ ,‬ווייל‬ ‫רשע זאל ארויסקומען אזא געוואלדיגע ברכה‪ ,‬און נאך מיט‬ ‫דו ביסט פון אונזער אייגענער משפחה!‬ ‫אזא שיינעם לשון פון ״אחותנו את היי לאלפי רבבה״?!‬ ‫און דאס איז ממש די זעלבע מעשה ווי ביים עושר‬ ‫נאר דער אמת איז‪ ,‬אז לבן איז בכלל נישט געווארן‬ ‫אינעם משל‪ .‬יענער קמצן האט זיין גאנץ לעבן נישט‬ ‫קיין אנדערער מענטש‪ .‬ער האט נאך אלץ נישט געקענט‬ ‫געוואלט געבן קיין צדקה‪ ,‬און אפילו זיינע אייגענע ארעמע‬ ‫פארגינען די גרויסע ברכה‪ ,‬אבער לבן האט געוואוסט א‬ ‫קרובים האט ער אוועקגעטריבן פון זיין הויז‪ .‬אבער ווען‬ ‫וויכטיגע זאך‪ ,‬וואס האט אים געברענגט זיך צו מאכן א‬ ‫ער איז געווארן שווער קראנק‪ ,‬און דער חסיד האט אים‬ ‫גאנץ אנדערן חשבון‪ .‬ער האט געוואוסט אז די ברכה‬ ‫אנגעזאגט אז ער מוז פארטיילן א גרויסע סכום געלט‪ ,‬האט‬ ‫איז שוין לאנג צוגעזאגט געווארן פון הימל‪ ,‬און קיין שום‬ ‫ער איינגעזען אז ער האט נישט קיין ברירה‪ .‬און דאן האט‬ ‫מענטש קען זי נישט צוריק האלטן!‬ ‫ער זיך דערמאנט‪ ,‬אז אויב ער מוז שוין געבן‪ ,‬זאלן כאטש‬ ‫זיינע אייגענע קרובים געניסן דערפון‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער האט דאך שוין צוגעזאגט פאר‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬ווי עס שטייט אין פסוק (בראשית כב‪ ,‬יז)‪ :‬״כִ ּי בָ ֵרְך‬ ‫אזוי אויך לבן הארמי‪ .‬ער האט נישט געוואלט פארגינען‬ ‫ֲאבָ ֶרכְ ָך וְ ַה ְרבָ ּה ַא ְרבֶ ּה ֶאת זַ ְר ֲעָך כְ ּכֹוכְ בֵ י ַה ָ ּש ַׁמיִ ם וְ כַ חֹול ֲא ֶשׁר ַעל ְש ַׂפת ַהיָ ּם״‪ .‬דער‬ ‫די גרויסע ברכה פון אברהם אבינו‪ ,‬און ווען עס וואלט‬ ‫אויבערשטער האט צוגעזאגט אז די קינדער פון אברהם‬ ‫אפגעהאנגען פון זיין רצון‪ ,‬וואלט ער זיכער נישט געוואלט‬ ‫אבינו וועלן זיך פארמערן ווי די שטערן פון הימל און‬ ‫אז אזא געוואלדיגער ריבוי דורות זאל ארויסקומען פון‬ ‫ווי דער זאמד אויפן ברעג פון ים‪ .‬דאס איז נישט געווען‬ ‫דעם הייליגן שטוב‪ .‬אבער ווען ער האט איינגעזען אז דער‬ ‫קיין פשוטע ברכה פון א מענטש‪ ,‬נאר אן הבטחה פונעם‬ ‫אויבערשטער האט עס שוין צוגעזאגט‪ ,‬און די ברכה מוז‬ ‫אויבערשטן אליין‪ ,‬וואס וועט זיכער מקוים ווערן‪.‬‬ ‫ממילא מקוים ווערן‪ ,‬האט ער זיך געמאכט דעם חשבון‪ ,‬אז‬ ‫אויב שוין יא‪ ,‬זאלן די טויזנטער און צענדליגער טויזנטער‬ ‫״אויב דער גרויסער ריבוי דורות מוז שוין סיי ווי‬ ‫דורות כאטש ארויסקומען פון זיין אייגענער שוועסטער‬ ‫ארויסקומען פון אברהם'ס שטוב‪ ,‬פארוואס זאל עס נישט‬ ‫רבקה‪.‬‬ ‫כאטש זיין דורך מיין אייגענע שוועסטער?!״‬ ‫דערמיט ווערט זייער שיין פארענטפערט די גאנצע‬ ‫דאס איז געווען דער גאנצער חשבון פון לבן הארמי‪.‬‬ ‫קשיא‪ .‬לבן האט נישט געדארפט ווערן קיין גוטער מענטש‬ ‫ער האט נישט געוואלט געבן קיין ברכה פון זיין אייגענעם‬ ‫כדי צו געבן די ברכה‪ .‬ער איז געבליבן דער זעלבער לבן‬ ‫גוטן הארץ‪ ,‬און ער האט נישט געהאט קיין אמת'דיגע פרייד‬ ‫הארמי‪ ,‬מיט זיין קמצנות און זיין שלעכטן בליק אויף דער‬ ‫אין דער הצלחה פון אברהם אבינו‪ .‬נאר וויבאלד ער האט‬ ‫הצלחה פון אנדערע‪ .‬נאר וויבאלד ער האט שוין געוואוסט‬ ‫פארשטאנען אז דער אויבערשטער האט שוין צוגעזאגט די‬ ‫אז די ברכה וועט קומען‪ ,‬האט ער אויסגערופן צו רבקה‪:‬‬ ‫ברכה‪ ,‬און זי וועט סיי ווי מקוים ווערן‪ ,‬האט ער זיך געמאכט‬ ‫״אחותנו את היי לאלפי רבבה״ ‪ -‬דו ביסט דאך אונזער‬ ‫דעם חשבון‪ ,‬אז כאטש זאל זיין שוועסטער רבקה זוכה זיין‬ ‫שוועסטער‪ ,‬און אויב די ברכה מוז שוין ממילא קומען‪ ,‬זאל‬ ‫צו דעם גרויסן ריבוי דורות‪ ,‬וואס מוז ממילא ארויסקומען‬ ‫זי כאטש קומען דורך דיר!‬ ‫אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫פון דעם קענען מיר אויך ארויסנעמען א וויכטיגן לימוד‬ ‫דערמיט קען מען פארשטיין פארוואס לבן האט מדגיש‬ ‫אין דער מידה פון חסד‪ .‬עס קען זיין א מענטש וואס גיט‬ ‫געווען דעם ווארט ״אחותנו״ ‪ -‬אונזער שוועסטער‪ .‬ער האט‬ ‫אוועק א גרויסע סכום געלט פאר צדקה‪ ,‬אבער דאס אליין‬ ‫דאך געקענט זאגן בלויז ״את היי לאלפי רבבה״‪ ,‬אז רבקה‬ ‫איז נאכנישט קיין באווייז אז ער האט שוין א גוט הארץ‪.‬‬ ‫זאל ווערן צו טויזנטער און צענדליגער טויזנטער‪ .‬פארוואס‬ ‫אויב ער אליין האט נישט קיין שום הנאה דערפון‪ .‬אבער‬ ‫מען דארף אויך קוקן וואס האט אים געברענגט צו געבן‪.‬‬ ‫דער עושר אינעם משל האט נישט געגעבן ביז זיין לעבן‬ ‫צי האט ער געגעבן ווייל ער האט באמת געשפירט דעם‬ ‫איז געשטאנען אין סכנה‪ ,‬און לבן האט נישט געוואלט‬ ‫צער פונעם ארעמאן‪ ,‬אדער האט ער געגעבן בלויז ווייל ער‬ ‫פארגינען די ברכה ביז ער האט פארשטאנען אז זי וועט‬ ‫האט זיך געפונען אין א מצב וואו ער האט נישט געהאט‬ ‫ממילא מקוים ווערן‪ .‬דאס איז דער חילוק צווישן א טובה‬ ‫קיין ברירה?‬ ‫וואס קומט פון א גוט הארץ‪ ,‬און א טובה וואס קומט בלויז‬ ‫אן אמת'ער בעל חסד זוכט אליין די געלעגנהייטן צו‬ ‫ווייל מען האט נישט קיין ברירה‪.‬‬ ‫העלפן א צווייטן‪ ,‬אפילו ווען קיינער פארלאנגט עס נישט‬ ‫על פי רבי אליעזר הלוי מטרניגרד‬ ‫פון אים‪ .‬ער פרייט זיך ווען א צווייטער האט גוטס‪ ,‬אפילו‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל‪,‬‬ ‫למכון א משל זיך צו לערנען‬ ‫‪musheltolearn@gmail.com‬‬ ‫אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת‬