דברי חיזוק - אידיש · Devree Chizuk - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

בעזהשי"ת
דברי חיזוק
פרשת חיי שרה
בארת המים -וויסן אז ס'איז דא א באשעפער באר אברהם ' -יראה' און 'חיזוק' אינאיינעם
אויף דער וועלט! [עמוד כג] [עמוד ג]
שפת אמת -דריי זיך ארום מיט א שטאלץ :איך אהבת שלום -דער טאג בעט זיך ביי דיר' :מאך
בין מקיים די מצוות פונעם אויבערשטן! מיר פרייליך'! [עמוד ד]
[עמוד כד]
בית אברהם -לעב א רואיג לעבן ,ווארף אוועק
בית אברהם -נאר אן עניו קען משיג זיין די דיינע דאגות! [עמוד ו]
גרויסקייט פונעם אויבערשטן! [עמוד כה]
בת עין -דער יסוד פון עבודת ה' – זיך האלטן
שפת אמת -דער סוד פון הצלחה אין עבודת ה' נידריג! [עמוד ח]
[עמוד כו]
באר מים חיים -אויף דעם חשק און זריזות פון די
תפארת שמואל -די מידה וואס אליעזר האט מצוה ,באקומט מען שכר אויף דער וועלט!
גע'ירש'נט פון אברהם [עמוד כט] [עמוד י]
דברי ישראל -אליעזר האט מתפלל געווען ,אז
אהבת שלום -אז מען טוט חסד קען מען שפירן א
מיר זאלן מצליח זיין אין גלות [עמוד ל]
טעם אין שבת קודש! [עמוד יב]
דברי אמת -דורכן לערנען גמרא איז מען זוכה צו
צבי לצדיק -די חשוב'סטע עבודה :בענקען און
אן אמת'ער 'פחד' פון השי"ת! [עמוד לב]
גלוסטן צו טון דעם רצון ה'! [עמוד יג]
בת עין -דורך ענוה ווערן אלע דינים
איבערגעדרייט צו חסדים! [עמוד לד]
קדושת יו"ט -אלע טעג וועלן צום סוף נתעלה
ווערן [עמוד טו]
קדושת לוי -הכנעה פארן אויבערשטן ברענגט
אמת'ע שמחה! [עמוד לה] רביה"ק מסאטמאר -אריינכאפן ווי פריער ,נישט
אפשטופן קיין מינוט! [עמוד יז]
אוהב ישראל -די עצה פטור צו ווערן פון אלע
יסורים -אריינלייגן כוחות אין פסוקי דזמרה רבינו בחיי -אברהם אבינו – מידת החסד
[עמוד לו] [עמוד כ]
בית אהרן -צולייגן יעדן טאג מער און מער תפארת שמואל -איך קען ג-א-ר-נ-י-ש-ט
עבודת ה'! [עמוד לז] אליין! [עמוד כא]
בארת המים -די גאולה איז געוואנדן אין די דגל מחנה אפרים -תורה רייניגט דעם הארץ!
'התלהבות' פון אונזערע מצוות! [עמוד מא] [עמוד כב]
זיך איינצושרייבן צו באקומען וועכנטליך די גליון
ווי אויך פאר סיי וואספארא באמעקונגען
רופט /טעקסט צו מכון דברי חיזוק אויף 845-886-0123
און לאזט א מעסעדזש אויפן סיסטעם
אדער שיקט אן אימעיל צו
dc8458860123@gmail.com
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
לזכר ולעילוי נשמת נפש נקי וצדיק ספרא רבא מעתיק ומלבן הקונטרסים
הרב רבי יוסף זצ"ל ב"ר אברהם שמואל יהודא שליט"א,
ת.נ.צ.ב.ה.
יה"ר שזכות הרבים יעמוד לו ולדורותיו לנצח ולנצחים
מעומק הלב אנו מאחלים ברכת מזלא טבא לבנו החתן החשוב המו"מ בתוי"ש
כמר ישראל שלום געשטעטנער ני"ו
לרגל שמחת נישואיו בשעטומו"צ
השי"ת יעזור שיזכה לבנות בית ע"ד ישראל סבא,
ולראות דורות ישרים ומבורכים מתוך נחת ושמחה
והרחבת הדעת ,ואך טוב וחסד ישרה במעונו לנצח ,אמן
-א-
'יראה' און 'חיזוק' אינאיינעם
וַ ִּי ְהיו ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה ֵּמ ָׂאה ָׂשנָׂ ה וְ ֶע ְש ִּרים ָׂשנָׂ ה ְו ֶש ַבע ָׂשנִּ ים ְשנֵּ י ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה (כג ,א)
און די לעבנסטעג פון שרה זענען געווען הונדערט און צוואנציג
יאר ,דאס זענען געווען די יארן וואס שרה האט געלעבט
דער הייליגער בית אברהם פון סלאנים זי"ע טייטשט" :וַ ִּי ְהיו ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה ֵּמ ָׂאה ָׂשנָׂ ה"
– די גאנצע לעבן פון שרה האט זי געשטרעבט צו דערגרייכן איין תכלית :מורא צו
האבן פון באשעפער מיט א ריכטיגע בושה (וואס דאס איז מרומז אין דעם ווארט
-ג-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
'מאה' ,ווי דער פסוק זאגט (דברים י ,יב)" :מה ה' אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה",
און חז"ל דרש'ענען (מנחות מג ,):אז דאס ווארט 'מה' ווערט 'מאה')"ְ ,ו ֶע ְש ִּרים ָׂשנָׂ ה"
– זי האט אנגעהויבן מיט א 'יראת העונש' ,מורא צו האבן פון די עונשים (וואס דאס
איז מרומז אין דעם ענין פון 'צוואנציג יאר' ,ווייל דאן הייבט מען אן שטראפן דעם
מענטש אויף יענע וועלט( ,בראשית רבה נח ,לא))"ְ ,ו ֶש ַבע ָׂשנִּ ים" – פון דער אנדערער
זייט האט זי זיך שטענדיג מחזק געווען צו גלייבן אין די חסדים פון השי"ת ,זי האט זיך
שטענדיג באטראכט כאילו זי האט נישט קיין שום עבירה ,פונקט ווי א קינד פון זיבן
יאר ,און דורכדעם האט זי זיך מחזק געווען אנצוהייבן כסדר דינען דעם אויבערשטן
מיט א שמחה און התחדשותא.
-ב-
דער טאג בעט זיך ביי דיר' :מאך מיר פרייליך'!
וַ ִּי ְהיו ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה ֵּמ ָׂאה ָׂשנָׂ ה וְ ֶע ְש ִּרים ָׂשנָׂ ה ְו ֶש ַבע ָׂשנִּ ים ְשנֵּ י ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה (כג ,א)
און די לעבנסטעג פון שרה זענען געווען הונדערט און צוואנציג
יאר ,דאס זענען געווען די יארן וואס שרה האט געלעבט
דער הייליגער אהבת שלום פון קאסוב זי"ע ערקלערט :א טאג וואס א מענטש
טוט מצוות און מעשים טובים ,און ער הייליגט זיינע מחשבות ,דיבורים ,און
א באר אברהם (מהדורא תניינא) :וזה מרמז ויהיו חיי שרה מא"ה שנה ר"ל שכל ימי שנותיה היה
תשוקתה לבוא ליראת הבושה המכונה בשם מא"ה כנ"ל וכו' ועשרים שנה שההתחלה היתה
מצד יראת עונש כמחז"ל (בר"ר נח ,א) בן עשרים לעונשין ,ושבע שנים מורה על מדת החיזוק
שהיתה מתחזקת תמיד בחסדי השי"ת לקבל תמיד העבדות בשמחה ולחשוב עצמה לברי'
חדשה בלי חטא כבת שבע שנים.
-ד-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
מעשים ,אזא טאג ווערט דערהויבן ,דער טאג באקומט א פרישער כח און חיות,
און ווערט אויסגעלייזט פון די קליפות ,און דאן פריידט זיך דער טאג גאר
שטארק ,אז ער איז געהאלפן געווארן דורך דעם מענטש.
דעריבער דארף יעדער מענטש זען ,אריינצוברענגען א הייליגע חיות אין יעדן
טאג ,אין יעדע שעה און אין יעדע מינוט ,דורכן טון מצוות און מעשים טובים,
און דאן ווערט דער טאג א געהאלפענער.
דאס איז די כוונה פון דעם פסוק "וַ ִּי ְהיו ַח ֵּיי ָׂש ָׂרהְ ...שנֵּ י ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה" ,אז שרה
האט אריינגעברענגט א הייליגע 'חיות' אין די טעג און אין די יארן וואס זי האט
געלעבטב.
ב אהבת שלום :ויהיו חיי שרה גו' שני חיי שרה .ולהבין זה הוא כך דהנה כתיב
(כה ז) ואלה ימי שני חיי אברהם אשר חי וכבר עמדו בו מפרשי התורה בכפל
הלשון .אלא הענין הוא כך דהנה כתיב (תהלים צו ב) בשרו מיום אל יום ישועתו פי'
כי נודע שהיום בעצמו צריך ישועה ע"י מצות ומע"ט במחשבה דבור ומעשה
הנעשים בו כי עי"ז יש לו כח וחיות ומתעלה ונגבה ויוצא מגלות לגאולה ושמח
מאוד ע"ד הש"ס (ברכות ט) לא פסיק חוכא מפומיה כוליה יומא והיינו שהימים בעצמן
שמחים לקראת הפקחים הנותנין בהם חיות .וע"כ צריך כל איש המשכיל לראות
להמשיך חיות של קדושה לכל יום ושעה ורגע ע"י מצות ומע"ט ומי שבאמת עושה
כן אזי הוא פועל ישועות בקרב הימים ומבשר להימים בשורות טובות ישועות
ונחמות וזהו ואלה ימי שני חיי אברהם אשר חי פי' שהמשיך חיות הקדושה לימיו
וזהו ויהיו חיי שרה גו' שני חיי שרה פי ששרה אמנו ע"ה היא ג"כ המשיכה חיות
הקדושה לימים וד"ל.
-ה-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-ג-
לעב א רואיג לעבן ,ווארף אוועק דיינע דאגות!
וַ ִּי ְהיו ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה ֵּמ ָׂאה ָׂשנָׂ ה וְ ֶע ְש ִּרים ָׂשנָׂ ה ְו ֶש ַבע ָׂשנִּ ים ְשנֵּ י ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה (כג ,א)
און די לעבנסטעג פון שרה זענען געווען הונדערט און צוואנציג
יאר ,דאס זענען געווען די יארן וואס שרה האט געלעבט
דער הייליגער בית אברהם פון סלאנים זי"ע שרייבט :די ראשי תיבות פון די ווערטער
ו'יהיו ח'יי ש'רה איז די זעלבע גימטריא פון דעם הייליגן שם שד"י [ .]314דער שם
איז מרמז אויף די גוטע מידה פון 'הסתפקות' – צו זיין צופרידן מיט וואס מען
פארמאגט ,און נישט גלוסטן מער [ווייל דער באדייט פון 'שד"י' איז ֶׁש ַדי – ס'איז גענוג
(זע רש"י בראשית יז ,א)] .דער פסוק איז מרמז ,אז נאר דער וואס פארמאגט אט די מידה
פון 'הסתפקות' ,זי ך צו באגענוגנען מיט וואס מ'האט ,ער האט א גוט לעבן ,ווייל ער
איז קיינמאל נישט באזארגט ,און ער איז אלעמאל פרייליך .און אט דאס איז געווען די
מדריגה פון שרה ,אז זי איז אלעמאל געווען צופרידן ,דעריבער זאגט דער פסוק" :ויהיו
חיי שרה" ,אז שרה האט געלעבט א גוט לעבן.
לויט דעם קען מען ערקלערן די ווערטער פון רש"י ,אז שרה איז ביי די הונדערט יאר
געווען פונקט ווי ביי די צוואנציג יאר ,ביי די צוואנציג איז זי געווען אזויווי ביי די זיבן
יאר .ווייל ביי די צוואנציג יאר איז די צייט ווען עס ברענט אינעם מענטש תאוות און
גלוסטעניש זיך נאכצוגעבן אלע הבלי עולם הזה ,און דאן שפירט מען שטענדיג ווי עס
פעלט נאך גשמיות ,און מען דארף נאך עולם הזה ,אבער שרה איז אין דער צייט
געווען פונקט ווי א קליין קינד פון זיבן יאר ,וואס ס'פעלט אים גארנישט ,און ער איז
צופרידן מיט וואס ער האט.
-ו-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
דאס וואס רש"י זאגט ,אז ביי די הונדערט יאר איז שרה געווען אזויווי ביי די צוואנציג,
דאס גייט ארויף אויף די רוחניות'דיגע דאגות .ווייל ווען א מענטש איז יונג זארגט ער
זיך נישט אזוי אויף זיין רוחניות ,ער טראכט נישט וואס ס'וועט זיין אויף יענע וועלט,
אבער ווען מען ווערט עלטער ווערט מען אינגאנצן באזארגט און פארלוירן איבער
דעם רוחניות'דיגן מצב ,און דאס קען ברענגען צו מחשבות פון יאוש ,און צוליב דעם
טוט מען נישט אפילו וואס מען קען נאך יא אריינכאפן ,אבער שרה איז געווען ביי די
הונדערט יאר פונקט ווי ביי די צוואנציג יאר ,אז אפילו ביי די הונדערט יאר איז זי
געווען פול מיט בטחון און חיזוק ,זי האט זיך פארלאזט אויף די ענדלאזע חסדים פונעם
אויבערשטן ,אז דער גוטער רחמנות'דיגער באשעפער וועט איר זיכער נישט פארלאזן
אויף יענע וועלט.
ווי אויך איז שרה געווען ביי די הונדערט פונקט ווי ביי די צוואנציג ,וואס דאן איז מען
זיך כסדר מחזק אנצוהייבן פונדאסניי ,א יונגער מענטש איז זיך שטענדיג מקבל זיך צו
פארבעסערן פון היינט און ווייטער ,דאס זעלבע איז שרה געווען ביי די הונדערט יאר,
אז זי האט זיך מחזק געווען אנצוהייבן דינען דעם אויבערשטן מיט א פרישקייט און א
נייע חיותג.
ג בית אברהם :ו'יהיו ח'יי ש'רה ר"ת בגימ' שם הק' שד"י שאמר לעולמו די ומרומז בזה ענין
ההסתפקות כמאחז"ל איזהו עשיר השמח בחלקו היינו המסתפק במה שיש לו ואיש חי נקרא
שאינו דואג כלל והוא שמח בכל המצבים וזו הי' דרגת שרה בת כ' שהתקופה ההיא בחום
השאיפות והתאוות ותמיד חסר לו אז היתה כבת ז' אז לא חסר לאדם כלום ומסתפק במה
שיש לו ,בת ק' כבת כ' לחטא היינו לענין דאגות עניני עוה"ב כמו בתקופת העשרים שאינו
מרבה לדאוג כ"כ דאגות עוה"ב כמ"כ היתה בהיות בת ק' מלא בטחון וחזוק ברחמי השי"ת
שהוא מלא רחמים וירחם עליה גם בעלמא דאתי וכמו בתקופת העשרים שהוא מתחזק כל
פעם ומקבל עליו מהיום והלאה להיטיב את דרכיו בחייו כמ"כ לעת זקנה בהיותו בן ק' יתחזק
ויקבל כל פעם על עצמו מהיום והלאה לעבוד את השי"ת ביתר שאת וביתר עז.
-ז-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-ד-
דער יסוד פון עבודת ה' – זיך האלטן נידריג!
וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים ַוה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל (כד ,א)
און אברהם איז געווען אלט ,ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג,
און דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם מיט אלעם גוטס
די גמרא זאגט (בבא בתרא טז ,):אז ס'איז מרומז אין דעם פסוק ,אז אברהם אבינו האט
געהאט א טאכטער וואס איר נאמען איז געווען 'בכל'.
דער הייליגער בת עין זי"ע ערקלערט :די גמרא איז אונז מרמז דא ,וואס איז דער
וויכטיגסטער חלק פון עבודת ה' ,אויף וואס דער מענטש דארף קאנצעטרירן זיין
הויפט עבודה .דער גרעסטער יסוד פון עבודת ה' איז ,די מידה פון הכנעה און ענוה -
אז א מענטש זאל זיך שטענדיג מתבונן זיין אין די גרויסקייט פונעם אויבערשטן ,ער
זאל אריינקלערן אז דער אויבערשטער איז ארום אלע וועלטן און אין אלע וועלטן,
ס'איז נישטא קיין ארט וואו דער אויבערשטער געפינט זיך נישט .און ער זאל זיך
פארטיפן אין זיין נידריגע מדריגה ,ווי ווייט ער איז פון עבודת ה' ,ווי ווייניג ער דינט
דעם גרויסן באשעפער.
ער זאל צולייגן קאפ ,אז ווען ער טוט זיינע באדערפענישן הער ער אינזין פאר זיין
אייגענע הנאה ,נישט בלויז פארן אויבערשטן אליין .און אפילו ווען ער לערנט און
דאוונט מיט התלהבות און ברען ,דארף ער זיך גאר גוט מתבונן זיין ,און זוכן אין די
באהאלטענע ווינקלען פון זיין הארץ ,צי עס איז דארט אויך אריינגעמישט עפעס א
כוונה וואס איז נישט בלויז פארן אויבערשטן אליין.
-ח-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
אזא מענטש וואס לעבט מיט אט די ענוה און שפלות ,זיך צו מתבונן זיין אין זיין
ווייטקייט און נידריגקייט ,וועט אויטאמאטיש זוכה זיין צו אלע גוטע מידות ,ווייל ענוה
איז דער יסוד פון אלעם .אבער ווען א מענטש האלט זיך גרויס חלילה מיט זיינע גוטע
מעשים ,איז גאר ווייט פון עבודת ה' ,ווייל אפילו אויב האט ער שוין אלע גוטע מידות
און ער זיצט אגאנצן טאג על התורה ועל העבודה ,מיט דעם אלעם ווערט דאס אלעס
פאררעכנט ווי גארנישט ,ווייל זיין עבודת ה' איז ליידיג פון קדושה ,וויבאלד חז"ל זאגן
(ברכות מג ,):אז א בעל גאוה איז כאילו ער שטופט אוועק די שכינה ,קומט אויס ,אז
ס'איז נישטא קיין 'השראת השכינה' אין זיינע אלע מעשים טובים.
דאס איז מרומז אין דעם פסוק" :וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים" ,דאס ווארט 'ימים' איז
בגימטריא 'מאה' – הונדערט ,און דער ענין פון 'מאה' איז מרמז אויף ענוה [ווייל חז"ל
זאגן (מנחות מג ,):אז פון דעם ווארט 'מאה' ווערט 'מה' ,און דאס איז מרמז ,אז א
מענטש האלט זיך 'מה' – ער שפירט ווי ער איז גארנישט מיט נישט] ,און דער פסוק
זאגט ,אז אברהם אבינו האט זוכה געווען צו די מדריגה פון אן אמת'ע ענוה ('בימים'),
און צוליב דעם" :וַ ה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל" – האט אברהם אויטאמאטיש געהאט
אלע מידות טובות ,ווייל דער וואס איז זוכה צו די הייליגע מידה פון ענוה ,איז
אויטאמאטיש זוכה צו אלע גוטע מידות ,ווייל אלע זענען שוין אריינגערעכנט אין ענוה.
דער אויבערשטער זאל העלפן אז מיר זאלן זוכה זיין דערצו ,אמן כן יהי רצוןד.
ד בת עין :ואברהם זקן בא בימים וה' ברך את אברהם בכל .איתא בגמרא (ב"ב טז ):בת היתה
לו לאברהם ובכל שמה .ונוכל לומר שהגמרא מרמז לנו בכאן מה יהיה עיקר עבודת האדם
שיהיה כל גופי התורה תלוין בה .הנה עיקר העבדות הוא בחינת הכנעה וענוה ,שיתבונן תמיד
בגדולת ה' האיך הוא ממלא כל עלמין וסובב כל עלמין ותוך כל עלמין ולית אתר פנוי מניה
ואם יסתר איש וכו' (ירמיה כג כד) ,ויתבונן תמיד במעוט ערכו ופחיתות עבודתו לה' אשר לו
-ט-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-ה-
אויף דעם חשק און זריזות פון די מצוה ,באקומט מען שכר אויף דער וועלט!
וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים ַוה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל (כד ,א)
און אברהם איז געווען אלט ,ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג,
און דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם מיט אלעם גוטס
דער הייליגער באר מים חיים זי"ע שרייבט :ס'איז באקאנט ,אז אויף דער וועלט
באקומט מען נישט קיין שכר אויף די מצוות (קידושין לט ,):אבער אויף די חשק ,אהבה,
און זריזות וואס דער מענטש לייגט אריין צו באשיינען און מהדר זיין די מצוות וואס
ער איז מקיים ,אויף דעם באקומט מען יא גוטס אויף דער וועלט ,אויסער די הויפענעס
שכר וואס מען וועט באקומען דערויף אויף יענע וועלט.
הארץ ומלואה ולו דומיה תהלה ,ובמעשיו אשר המה לא לה' לבדו ,רק שמכוין בהם גם
להנאת עצמו ,ואפילו בעת אשר לומד ומתפלל בהתלהבות ובתשוקה גדולה ,ישגיח בעינא
פקיחא ויתבונן בזה היטב ויבדוק ויחפש בחורים ובסדקים אולי ימצא בהם ג"כ תערובות אשר
לא לה' לבדו .וכשיש לאדם בחינת התבוננות וענוה כנ"ל ,בזה כלול כל המדות טובות .אבל
ח"ו כשיש לאדם בחינת גבהות הלב ר"ל אפילו שיש לו כל המדות טובות ויושב על התורה
ועל העבודה ,כלא נחשב ,מחמת שאין בזה שום השראת שכינה וקדושה ,שהוא דוחק רגלי
השכינה כמ"ש בגמרא (ברכות מג .):וזהו ואברהם זקן בא בימי"ם ,גימטריא מאה ,שמרמז על
בחינת ענוה ,כמאמר הגמרא (מנחות מג :וברש"י שם) אל תקרי מה אלא מאה ,פירוש שאברהם
אבינו ע"ה בא לבחינת ענוה אמיתית ,על כן וה' ברך את אברהם בכל .ופי' הגמרא בת היתה
לו ,כי הנה מדה נקראת בת כמ"ש (מל"א ז כו) אלפים בת יכיל ,היינו אברהם אבינו ע"ה היה לו
מדה טובה בזה ,היינו ענוה אמיתית ,אשר בכל שמה ,היינו שכל המדות טובות נכלל בזה
המדת ענוה אמיתית ,יהי רצון שנזכה לזה אמן כן יהי רצון.
-י-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
אנהויב סדרה געפינען מיר ,אז ווען אברהם אבינו האט געקויפט א קבר פאר שרה,
האט ער דוקא געוואלט אפקויפן די גאנצע פעלד ארום און ארום מיט אלע ביימער
און געוויקסן ,און ער האט דאס אלעס אפגעשיידט צו באערדיגן זיין ווייב .זיין כוונה
דערמיט איז געווען ,צו מהדר זיין אין די מצוה פון 'קבורה' ,צוליב זיין אויסטערלישע
געגאסן ריזיגע געלטער צו קויפן א
ָ חשק און אהבה צו מקיים זיין די מצוה ,האט ער
גרויסע שטיקל ערד איר צו באערדיגן ,און ער האט מקפיד געווען נישט איבערצולאזן
פאר זיך גארנישט פון דעם גאנצן קבר ,ער האט נישט גענומען פאר זיך קיין שטיקל
ערד צו קענען איינזייען דערין ,אדער ביימער צו קענען הנאה האבן פון די פירות ,נאר
ער האט אלעס גענצליך אפגעשיידט פארן קבר ,צוליב זיין אהבה צו די מצוות.
דעריבער זאגט יעצט דער פסוק ,אז דורכדעם האט ער זוכה געווען ,אז ְ"ו ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן
ָׂבא ַב ָׂי ִּמים" – ער איז געווארן אלט ,און ער האט דערגרייכט צו אריכות ימים ושנים,
דאס מיינט ,ער האט באקומען השפעות טובות אויף דער וועלט"ַ ,וה' ֵּב ַר ְך ֶאת
ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל" – אבער באמת האט דער אויבערשטער געבענטשט אברהם מיט
אלעם גוטס ,סיי אויף דער וועלט ,און סיי אויף יענער וועלט ,ווייל ווען א מענטש איז
מהדר אין מצוות איז ער זוכה צו ווערן געבענטשט אויף ביידע וועלטןה.
ה באר מים חיים (עה"פ ואברהם זקן) :או אפשר כי נודע (עבודה זרה ג' ).אשר הגם ששכר מצוה בהאי
עלמא ליכא כאומרם היום לעשותם ומחר לקבל שכרם מכל מקום הידור המצוה * וחשק
האהבה וזירוז היותר אשר ישנו לאדם במצות אל .זה לפירות יחשב לאכול מהם בעולם הזה,
לבד שכרן בעולם הבא .וכבר כתבנו למעלה בקניית השדה והמערה ואשר הקצה הכל
לקבורת מת ,הכל היה למען הידור המצוה ורוב חשק עבותות אהבתו לפזר סך רב לקנות
קרקע לקבורה ולהקצות הכל לזה ,ולא להניח בתוכו שדה לזריעה ולנטוע בו כל עץ מאכל
ובפרט שהיה בתוכו כל מיני עצים כמאמר הכתוב (לעיל כ"ג ,י"ז) וכל העץ אשר בשדה אשר
בכל גבולו סביב .ולא הניח דבר גדול וקטן להנאתו כי אם ליפות קבר בני עמו .ונמצא אשר
-יא -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-ו-
אז מען טוט חסד קען מען שפירן א טעם אין שבת קודש!
וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים (כד ,א)
און אברהם איז געווען אלט ,ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג
דער הייליגער אהבת שלום פון קאסוב זי"ע זאגט :די מידה פון אברהם אבינו איז
געווען 'חסד' .ווען א מענטש גייט אין די וועגן פון אברהם אבינו ,און ער באשעפטיגט
זיך צ ו טון חסד פאר אנדערע ,דאן וועט ער זוכה זיין צו א שפע פון הייליגע 'חכמה'
אום שבת קודש.
דאס איז מרומז אין דעם פסוק"ְ :ו ַא ְב ָׂר ָׂהם" – דאס ווארט איז צוזאמגעשטעלט פון די
ווערטער ו' אברהם ,דאס מיינט ,דער וואס באשעפטיגט זיך אין די מידה פון אברהם,
במשך די זעקס וואכנטעג (ו' איז זעקס)" ,זָׂ ֵּקן" – ער איז זוכה צו א שפע פון 'חכמה'
"בא
אום שבת קודש (ווי חז"ל זאגן (קידושין לב ,).אז דאס ווארט 'זקן' איז מרמז אויף 'חכמה')ָׂ ,
ַב ָׂי ִּמים" – ער האט זוכה געווען דערצו ,דורך זיין חסד פון די זעקס וואכנטעגו.
גם בזה זכה גם לשכר עולם הזה כאשר בכל הפירות שאדם אוכל בעולם הזה .ועל כן אחר
מיתת שרה נאמר ואברהם זקן בא בימים וה' ברך את אברהם בכל הכל כנזכר שזכה לברכת
עולם הזה והעולם הבא מהפירות והקרן וכאמור.
ו אהבת שלום :א"י ואברהם זקן בא בימים פי' דהנה כתיב (משלי לא כו) ותורת חסד על לשונה
פי' מי שאוחז במדת החסד מדת אברהם נק' ג"כ אברהם ומקיים כל התורה כולה ע"ד אמרם
ז"ל (קידושין פב) קיים אברהם אבינו את כל התורה כולה עד שלא ניתנה ומי שאוחז במדה זו
בששת ימי החול אח"כ כשבא ש"ק זוכה לבחי' חכמה ועש"ז נק' שבת קודש כי קודש הוא
בחי' חכמה כנודע .וזהו ואברה"ם פי ו' אברה"ם זקן בא בימים פי' מי שאוחז בו' ימי החול
-יב -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-ז-
די חשוב'סטע עבודה :בענקען און גלוסטן צו טון דעם רצון ה'!
וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים ַוה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל (כד ,א)
און אברהם איז געווען אלט ,ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג,
און דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם מיט אלעם גוטס
דער הייליגער צבי לצדיק זי"ע שטעלט זיך ,אז לכאורה איז דאס א דאפלט לשון 'זקן'
און 'בא בימים'? ווי אויך דארף מען פארשטיין וואס איז די ספעציעלע ברכה וואס
דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם אויף דער עלטער ,לכאורה איז ער דאך
שוין געווען פול מיט געלט און פארמעגנס אויך אין זיינע יונגע יארן?
נאר ס'איז באקאנט ,אז מיר אידן זענען באשאנקען געווארן מיט אסאך הייליגע
עבודות ,צו דינען דעם אויבערשטן ,אבער די בעסטע חשוב'סטע עבודה איז ,צו שטיין
און בענקען "ווען וועל איך זוכה זיין צו מקיים זיין א מצוה פארן הייליגן באשעפער".
אז מען זאל אויסווארטן מיט השתוקקות און גלוסטעניש צו קענען האבן די
ווארטן צו האבן א הויז כדי
מעגליכקייט צו טון דעם רצון ה' ,ווי למשל ,אז מען זאל ַ
צו קענען מקיים זיין די מצוה פון מזוזה און די מצוה פון 'מעקה' ֹ[א צוים] ,מען זאל
ווארטן
ווארטן צו האבן א קלייד כדי צו קענען מקיים זיין די מצוה פון ציצית ,מען זאל ַ
ַ
אויף קינדער כדי זיי צו קענען אויפציען צו תורה און מעשים טובים ,און אזוי ווייטער.
במדת אברהם מדת החסד אזי אח"כ בשבת קודש בא לבחי' זקן בחי' חכמה ע"ד אמרם ז"ל
(קידושין לב) אין זקן אלא מי שקנה חכמה וזהו בא בימים פי שע"י ימי החול בא לבחי חכמה בחי
זקן וד"ל.
-יג -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
אט די הכנה וואס א מענטש 'וויל' מקיים זיין די מצוות נאך פאר ער קען דאס למעשה
אויספירן ,דאס איז זייער טייער ביים אויבערשטן ,ווייל דאס ווייזט אז זיין הארץ ברענט
פאר אהבת ה' .פאר אזא מענטש וועט דער אויבערשטער אים באצאלן מידה כנגד
מידה און אים צוברענגען די חפץ וואס ער האט געדארפט ,כדי ער זאל טאקע קענען
מקיים זיין די מצוה למעשה.
געווענליך איז דער סדר פון דער וועלט ,אז די צייט פליעט ,יעדע מינוט גייט פארביי,
און דאס איז מער נישטא צו באקומען ,אבער אזא מענטש וואס גלוסט שטענדיג צו
קענען מקיים זיין די מצוות פונעם אויבערשטן און אויספירן זיין רצון ,ביי אים גייט
נישט די זמן אריבער ,ווייל ווען עס גייט אריבער די צייט פון דער מצוה ,גלוסט ער
ווייטער ווען עס וועט שוין ווידעראמאל אנקומען די צייט צו קענען מקיים זיין די מצוה,
דעריבער ווערט אזא מענטש אנגערופן 'בא בימים' ,ווייל ער קומט מיט אלע טעג,
זיינע טעג לויפן נישט אוועק ,וויבאלד זיין השתוקקות איז אויף די שפעטערדיגע טעג.
דאס איז די כוונה פון דעם פסוק"ְ :ו ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים" – אברהם איז געווען אזא
סארט 'זקן' וואס ער איז געקןמט מיט אלע זיינע טעג ,וויבאלד ער האט שטענדיג
געבענקט און געגלוסט ,צו קענען דערגרייכן דער צייט וואס ער וועט קענען טון דעם
רצון ה'" ,וַ ה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל" – דעריבער האט אים דער אויבערשטער
באצאלט מידה כנגד מידה ,און אים נאכגעגעבן זיין רצון ,אז ער זאל קענען אויספירן
זיין באגער ("בכל" איז א לשון פון 'רצון' ,אזויווי 'כלתה נפשי')ז.
ז צבי לצדיק :ואברהם זקן בא בימים וד' ברך את אברהם בכל דלכאורה הוא כפל לשון זקן
וגם בא בימים גם מהו הברכה אשר ברך אותו לעת זקנתו הלא גם בימי בחרותו הי' כבד מאד
במקנה בכסף ובזהב כמפורש בכתוב כמה פעמים ונראה דהנה ידוע שכמה מיני עבודות יש
באומה הישראלית והטוב שבהם הוא מי שעומד ומצפה מתי יבא אותו הזמן לקיים אז מצות
-יד -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-ח-
אלע טעג וועלן צום סוף נתעלה ווערן
וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים ַוה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל (כד ,א)
און אברהם איז געווען אלט ,ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג,
און דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם מיט אלעם גוטס
דער הייליגער קדושת יו"ט זי"ע שרייבט :ווילאנג א מענטש שלאגט זיך נאך מיט זיין
יצר הרע און ער האט אים נאכנישט געצליך איינגענומען – איז ער נאכנישט מיטן
ריכטיגן שלימות ,און דורכדעם איז ער נאך אפגעטיילט פון זיין שורש ,אט די אלע
בוראנו ית"ש ומשתוקק ומתאוה לאותו הזמן אשר אז יוכל לבוא לאותו החפץ לעשות בו רצון
קונו ית"ש היינו בית לעשות בו מזוזה ומעקה .טלית לעשות בו ציצית וביותר בנים להדריכם
לתורה ולמעש"ט וכדומה .וההכנה וההשתדלות הזאת חשובה מאד בעיני השם ית' באשר
שמצפה לקיים מצותיו טרם בא העת והחפץ ובזה ניכר שביב אש שלהבת הבוער בקרבו
מחמת אהבת הש"י והוא יתברך מודד לו כמדתו והביא אותו לאותו הזמן והגיעו לאות החפץ
לעשות בו כחפצו וטרם קרא נענה כמנהגו הטוב .והנה הגלגלים חוזרים ועתותי הזמן ורגעיו
הולכים ועוברים לפני אדם ואין חפץ כלל אמנם מי שמשתוקק בכל עת אחר עבודתו תיכף
לזמן אחר להשלים בו ג"כ רצוי הבורא ב"ה ומתאוה ומצפה לאותו הזמן והחפץ בכל לב ונפש
אזי הזמן אינו עובר לפניו רק הוא בא בימים כי הוא מתאוה לכל עתותי הזמן שיבואו מהרה
לעבוד עבודתו השלימה ואיש כזה יתכן לקרותו בשם בא בימים יען שהוא בא בימים ודאי
מרוב השתוקקותו לכל עתותי הזמן המעותדים לבוא וזה פי' הפסוק ואברהם זקן כזה אשר
בא בימים לפי שהוא הי' מתאוה ומשתוקק ומצפה לכל עת ועידן אשר יבא לידו אותו הזמן
לעשות בו רצון קונו לכן הקב"ה מדד לו כמדתו וד' ברך את אברהם בכל ו'בכל' הוא לשון
תאוה ותשוקה כמא"ה נכספה וגם כלתה נפשי וכו' היינו שהש"י הי' מזמין לו כל תאותו כדי
להשלים בהם רצונו כמדתו הטובה כאמור.
-טו -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
טעג קענען נישט ווערן אריינגערעכנט צווישן זיינע גוטע טעג ,ווייל ער האט נאך אין
זיך 'עפעס' פונעם יצר הרע ,און דאס איז ווי א מחיצה וואס שטערט פון דביקות.
אבער דער אויבערשטער איז א גוטער ,דעריבער טוט ער א געוואלדיגער חסד מיטן
מענטש ,אז נאכדעם וואס דער מענטש וועט יא אייננעמען דעם יצר הרע בשלימות,
און ער וועט דערגרייכן צו א הויכע מדריגה מיט די ריכטיגע שלימות ,ער וועט שוין
זיין לויטער גוטס ,און זיין דבוק אין השי"ת ווי ס'דארף צו זיין ,דאן וועלן פארראכטן
ווערן אויך די אלע טעג וואס ער האט נאכנישט געהאט איינגענומען דעם יצר ,אזוי
וועט ער צום סוף זיין בשלימות מיט אלע זיינע לעבנסטעג.
דער זוהר הק' זאגט (חיי שרה ,קכט ,).אז אברהם אבינו איז נישט אנגעקומען צו זיין
הויכע מדריגה אין איין מינוט ,אין זיינע יונגע יארן האט ער געדארפט שווער הארעווען
מלחמה צו האלטן מיטן יצר ,און נאר דערנאך איז ער אנגעקומען צו זיין מדריגה ,צו
זיין אינגאנצן ריין און הייליג.
דאס איז די כוונה פון דעם פסוק" :וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן" – אברהם האט זוכה געווען צו א
"בא ַב ָׂי ִּמים" – און
הויכע מדריגה פון חכמה ('זקן' איז מרמז אויף חכמה ,זע קידושין לבָׂ ,).
ער איז געקומען מיט אלע זיינע טעג ,ווייל אלע זיינע לעבנסטעג זענען פאררעכנט
געווארן כאילו ער איז שוין געווען מיטן גאנצן שלימות"ַ ,וה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל"
– דאס איז געווען א מתנה פונעם אויבערשטן ,וואס האט געבענטשט אברהם ,אז
אלע זיינע טעג זאלן פאררעכנט געווארן כאילו זיי וואלטן געווען שלימות'דיג ,אפילו
די יונגע יארן ,ווען ער איז נאכנישט געווען ריין פונעם יצר הרעח.
ח קדושת יו"ט (עה"פ ויהיו חיי שרה) :נמצא לפי"ז כי כל זמן היות אדם לוחם מלחמתו
עם היצה"ר בימי הבחרות אינו הוא בשלימות הנרצה כראוי ועדיין הוא נפרד
-טז -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-ט-
אריינכאפן ווי פריער ,נישט אפשטופן קיין מינוט!
ַה ְק ֵּרה נָׂ א לְ ָׂפנַ י ַהיוֹּ ם (כד ,יב)
[אליעזר האט מתפלל געווען צום אויבערשטן ]:שיק מיר צו מיין בקשה 'היינט'
מרן רביה"ק מסאטמאר זי"ע זאגט :דער מדרש ברענגט (בראשית רבה ס ,ז) ,אז
דורכדעם וואס אליעזר האט באדינט אברהם אבינו מיט א באגלייבקייט ,האט ער
זוכה געווען צו ווערן א 'געבענטשטער' ,טראץ וואס ער איז געווען פון די אייניקלעך
פון חם ,וואס איז געווארן 'פארשאלטן'.
משורשו ומחלקו הטוב והימים הללו יפלו ולא יהיו נחשבים במנין הימים טובים
כ"ז שיש בו עוד שמץ משהו מפגימת היצה"ר הוא המסך המבדיל ואינו בדביקות
גמור .אכן מחסד הקב"ה על עמו להיטב להם אשר לאחר הכיבוש והמנוחה שבא
האדם למדרגה גדולה שיהיה כולו טוב בדביקות גמור אז יתוקנו גם הימים הקודמים
שאין חפץ בהם וחזי לאיצטרופי ויעלו לחשבון ואז הוא כל האדם כראוי בכל ימי
חיותו .וזש"ה ואברהם זקן זה שקנה חכמה בא בימים כי בימי זקנותו הגיע לתכלית
השלימות הנרצה כי אברהם לא השלים עצמו במדרגתו ביום אחד ובפעם אחת
רק הי' בתחלת ימיו לוחם מלחמת ה' בחזקה ואח"כ כבשו להיצה"ר כמו דאי'
בלשון הזה"ק ואברהם זקן וגו ת"ח אברהם איתקריב לגבי' ותיאובתי' דילי' הוה
כל יומוי בהאי ולא איתקרב אברהם ביומא חדא או בזמנא חדא אלא עובדוי
קריבי לי בכל יומו מדרגא לדרגא עד דאסתלק בדרגוי עכ"ל .וז"ש ואברהם זקן
ובא בשלימות הנרצה בא בימים בכל הימים אשר חי כולם היו נחשבים בחשבון
השלימות לטובה וה' ברך את אברהם בכל כי זה מאת השם היתה זאת לו שיהי'
כל הימים לטובה.
-יז -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
כדי אליעזר זאל טאקע ווערן א געבענטשטער ,האט אויסגעפעלט ,אז ער זאל
בכלל נישט אינזין האבן מיט זיין שליחות מיט דעם ציל ,אז 'ער' זאל ווערן
געבענטשט ,ווייל אליעזר איז געגאנגען דא אויף גאר א הייליגע און
פאראנטווארליכע שליחות ,ער האט זיך געמוזט אפהיטן אויסצופירן זיין שליחות
מיט די גרעסטע מאס געטריישאפט און איבערגעגעבנקייט ָאן קיין שום אייגענע
נגיעות און זייטיגע כוונות; נאר אזוי האט געקענט אויסגעפירט ווערן אט דער
הייליגער שידוך .ווי פארשטענדליך איז דאס געווען גאר א שווערער נסיון,
אינזין צו האבן נאר פארן אויבערשטן ,און אוועקלייגן אלע זיינע אייגענע הנאות.
אליעזר האט זיך געזארגט ,אז אויב וועט זיך זיין שליחות פארציען אויף א
לענגערע צייט ,וועט ער אפשר נישט קענען ביישטיין אזא שווערער נסיון ,און
דאס וועט קאליע מאכן דעם שידוך חלילה ,דעריבער האט ער מתפלל געווען
צום אויבערשטןַ " :ה ְק ֵרה נָ א לְ ָפנַ י ַהיוֹּ ם" – העלף אז איך זאל 'היינט' טרעפן
דעם זיווג .ווייל באמת איז ער געווען זיכער ,אז דער אויבערשטער וועט סוף
כל סוף צושיקן דעם ריכטיגן זיווג פאר יצחק אין זכות פון אברהם ,נאר ער
איז געווען אנגעצויגן אז מעגליך וועט 'ער' נישט ביישטיין אין דעם שליחות,
דעריבער האט ער מתפלל געווען אז ער זאל געהאלפן ווערן 'נאך היינט' ,כדי
זיין נסיון זאל זיך נישט פארלענגערן .און דער אויבערשטער האט טאקע
אנגענומען זיין תפילה.
דאס איז געווען די כוונה פון לבן וואס האט געבעטן אליעזר ,אז רבקה זאל
זיך נאך אויפהאלטן א יאר אדער צען חדשים ,ווייל ער האט געהאפט ,אז אויב
פארשלעפן וועט דאס אינגאנצן צונישט ווערן ,דורכדעם וואס אליעזר
ס'וועט זיך ַ
וועט אריינפאלן אין מחשבות פון אייגענע נגיעות .אבער אליעזר האט אים
-יח -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
געבעטן ,אז ער זאל אים נישט אויפהאלטן ,ווייל דער אויבערשטער האט דאך
מצליח געווען מיין וועג בדרך נס ,כדי איך זאל נישט נכשל ווערן ,אויב אזוי
דארף איך זיך ווייטער צואיילן.
אויף דעם אופן זענען מיר אויך מתפלל אויף דער גאולה שלימה ,מיר בעטן
פונעם אויבערשטן ,אז ער זאל אונז אויסלייזן ווי שנעלער ,און נישט פארזוימען
די גאולה ,ווייל מיר קענען מער נישט דורכטראגן די ביטערע נסיונות פונעם
גלות .דער אויבערשטער זאל העלפן אז מיר זאלן זוכה זיין צו זען די ישועה
פון כלל ישראל ,בביאת משיח צדקינו ,במהרה בימינו אמןט.
ט דברי יואל (עמ' תקי) :והנה אליעזר קיים בנפשו אל תאמין בעצמך ,וחשש שאם ימשך
נסיון שליחותו לזמן מרובה ,פן לא יוכל לעמוד בנסיון קשה כזה ,לעשות שליחותו באמונה
בלי מחשבת פני' ,ע"כ התפלל לה' ואמר הקרה לפני היום ,דבאמת הי' בטוח בזכותו של
אברהם שימציא ה' אשה ההוגנת ליצחק ,אלא שחשש על נפשו שלא יכשל בשליחותו,
וע"כ התפלל הקרה לפני "היום" ,שיזמין לו את רבקה בתפלתו היום ,שלא יתאחר ויתארך
נסיונו ,גם התפלל שיהי' השגחת האלקית גלוי' לפניו ,וזה כוון באמרו הקרה "לפני",
ונענה בתפלתו שמיד רבקה יוצאת ,וכמ"ש האוהחה"ק כי באותו רגע שהתפלל רבקה
יצאת ,לא קודם ולא אח"כ כדי שלא יכשל באשה אחרת וכו' ,ובזה האיר לו ה' את
עיניו ויצא מכלל הנגיעה ,וזה הי' כוונת לבן במ"ש תשב הנערה אתנו ימים או עשור,
דהגם שידע שלא יוכל למנוע הליכתה לגמרי ,כי מה' יצא הדבר ,אבל חשב מחשבת
און ,דע"ו שיתאחר הענין פן ישתקע הדבר לגמרי ע"י שיתגברו על אליעזר להסיתו
ולמנעו משליחותו ,והשיב להם אליעזר אל תאחרו אותי וה' הצליח דרכי בדרך נס מה"ט
כדי שאוכל לעמוד בנסיוני ,ובזה יבואר דברי המדרש מי בכם ירא ה' זה אליעזר וכו'
אשר הלך חשכים בשעה שהלך להביא את רבקה ,שהי' מתיירא מחשש נגיעתו וע"כ
קראו הכתוב חשכים ,והתפלל לה' שיאיר ה' עיניו לראות דרך האמת שיוכל להסתלק
-יט -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-י-
אברהם אבינו – מידת החסד
וַ ֲע ֵּשה ֶח ֶסד ִּעם ֲאד ֹּנִּ י ַא ְב ָׂר ָׂהם (כד ,יב)
[אליעזר האט מתפלל געווען ]:רבונו של עולם ,טו א חסד מיט מיין הער אברהם
דער הייליגער רבינו בחיי זי"ע ערקלערט :אליעזר האט דערמאנט די מידה פון חסד
סיי ביים אנהויב פון זיין תפילה ("ועשה חסד") ,און סיי ביים סוף פון זיין תפילה (פסוק
יד" :ובה אדע כי עשית חסד עם אדוני") .דער טעם דערפון איז ,וויבאלד אליעזר וואס איז
אויפגעצויגן געווארן אין שטוב פון אברהם ,איז געווען א גרויסער חכם אין תורה און
אין חכמה ,דעריבער האט ער געוואוסט אז די מידה פון אברהם אבינו איז 'חסד',
צוליב דעם האט ער געבויעט זיין תפילה אויף די מידה פון חסד [ווייל דער וואס טוט
חסד איז זוכה צו השפעות פון חסד]י.
מנגיעתו ,והקב"ה האיר לו בזיקים וברקים ,והמשל בזה שבא אליו ההארה מאתו ית'
במהירות בזיקים וברקים שקפצה לו הארץ ,ונזדמנה לו רבקה בתפלתו באותו רגע מיד,
כדי שלא יתארך זמן הנסיון ,ועד"ז בקשתינו בענין גאולה העתידה ,הקרה נא לפני היום,
שיאיר ד' עינינו וירום קרננו מיד ולא יתאחר עוד זמן הגאולה ,כי אין בכוחינו עוד לסבול
נסיונות הגלות ,והבוכ"ע יזכנו לראות בישועת ישראל ושמחתן בהתרוממות קרן התורה
וישראל ובהתגלות כבוד שמים עלינו במהרה בימינו אמן.
י רבינו בחיי :ועשה חסד .פתח העבד בתפלתו בחסד וחתם אותה בחסד שאמר ובה
אדע כי עשית חסד עם אדני ,ואין ספק כי כיון שנתגדל בבית אברהם היה חכם גדול
בתורה ובחכמה וידע כי זו מדתו של אברהם ועל כן התפלל בה.
-כ-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-יא -
איך קען ג-א-ר-נ-י-ש-ט אליין!
וַ ֲע ֵּשה ֶח ֶסד ִּעם ֲאד ֹּנִּ י ַא ְב ָׂר ָׂהם (כד ,יב)
[אליעזר האט מתפלל געווען ]:רבונו של עולם ,טו א חסד מיט מיין הער אברהם
דער מדרש זאגט ,אז אליעזר האט געבעטן דעם אויבערשטן" :דו האסט אנגעהויבן
צו באווייזן דיינע חסדים ,אויב אזוי ענדיג צו אויסצופירן אינגאנצן".
דער הייליגער תפארת שמואל פון אלכסנדר זי"ע ערקלערט :אליעזר איז געווען
דער קנעכט פון אברהם און זיין גרויסער תלמיד ,ער האט געלערנט און מקבל געווען
אסאך פון אברהם ,דעריבער האט ער געוואוסט אז א מענטש קען גארנישט אליינס
טוןָ ,אן קיין סייעתא דשמיא גייט גארנישט ,אלע גוטע מעשים וואס דער מענטש טוט
קומען בלויז פונעם אויבערשטן .א מענטש טאר נישט טראכטן אז ער טוט עפעס
אליינס ,ווייל ער פאר זיך איז דאך גארנישט מיט נישט .אפילו די קליין ביסל וואס א
מענטש דארף אנהייבן צו טון און אריינגיין אין עבודת ה' ,דאס קומט אויך פונעם
אויבערשטן ,ווייל ָאן דעם אויבערשטנ'ס הילף וואלט ער נישט געקענט אנהייבן.
דעריבער האט אליעזר מתפלל געווען" :דו האסט דאך אנגעהויבן" ,ווייל אפילו די
קליינטשיגע אנהויב וואס ליגט אויפן מענטש האסטו דאך אויך געטון ,אויב אזוי ,אין
דעם זכות וואס איך ווייס און איך גלייב אז דו האסט אנגעהויבן ,בעט איך דיר" :ענדיג
צו" ,העלף מיר אז איך זאל זוכה זיין אויסצופירן די הייליגע שליחותיא.
יא תפארת שמואל (יג) :ועשה חסד עם אדוני ואמרו רז"ל במד"ר התחלת גמור .אולי י"ל
אליעזר עבד אברהם ותלמידו שלמד ממנו מדותיו היה יודע שמבלעדי עזר מן השמים אין
-כא -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-יב -
תורה רייניגט דעם הארץ!
יתי ַה ַביִּ ת (כד ,לא)
וְ ָׂאנ ִֹּּכי ִּפ ִּנ ִּ
[לבן האט געזאגט פאר אליעזר ]:איך האב אויסגערוימט די הויז
רש"י ערקלערט ,אז די כוונה איז ,אז לבן האט אויסגערייניגט די הויז פון עבודה זרה.
דער הייליגער דגל מחנה אפרים זי"ע שרייבט :דער זוהר הקדוש זאגט (תיקוני זוהר
תיקון כב ,דף סג ,):אז א 'הויז' איז מרמז אויף דעם הארץ פונעם מענטש .לויט דעם קען
מען ערקלערן די כוונה דא" :וְ ָׂאנ ִֹּּכי" – דורך די הייליגע תורה וואס ווערט אנגערופן
יתי ַה ַביִּ ת" –
"פ ִּנ ִּ
'אנכי' [וויבאלד דער יסוד פון די תורה איז "אנכי ד' אלקיך"]ִּ ,
דורכדעם רייניגט מען אויס דעם הארץ ("בית") פון עבודה זרה ,און פון יעדע מחשבה
וואס איז פארקערט פון די ריינע אמונהיב.
עזרה והכל ממנו ית"ש ולא יחשוב האדם שעושה כלום בעצמו כי במה נחשב ואף גם מה
שמתחיל לעשות הכל מן השמים ולולא כן לא הי' מוצא ידיו ורגליו לעשות מאומה ,לז"א
התחלת גמור שגם תחלת דרכי אתה החילות ע"ד כי ממך הכל ומידך נתנו לך וכמו שארז"ל
(ויק"ר פ' אמור) מי הקדימני ואשלם מי עשה מזוזה קודם שנתתי לו בית וביקש רחמים וחסדים
בזכות זה שיודע ומאמין כי אתה התחלת ,גמור ,גמור בעדי לטוב כי המתחיל במצוה הוא
יגמור לטובה.
יב דגל מחנה אפרים (ליקוטים ,חיי שרה) :ואנכי פניתי הבית ופירש"י מע"ז י"ל בזה ע"ד דאי'
בזוה"ק בית דא לבא והוא שאמר ואנכי היינו ע"י התורה שנכלל באנכי פניתי הבית דא לבא
מע"ז ודי למבין.
-כב -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-יג -
וויסן אז ס'איז דא א באשעפער אויף דער וועלט!
ֹּאמר ֶע ֶבד ַא ְב ָׂר ָׂהם ָׂאנ ִֹּּכי (כד ,לד)
ַוי ַ
און אליעזר האט געזאגט" :איך בין א קנעכט פון אברהם"
הרה"ק רבי הערשעלע פון רימנוב זי"ע ערקלערט :אליעזר האט אנגעהויבן
מיט די ווערטער ,צו מודיע זיין ,אז אויב ווילסטו וויסן די נאטור פון מיין הער
אברהם ,זאלט איר וויסן ,אז 'עבד אברהם אנכי' – דער גאנצער שטרעבן און
ציל פון די עבודה פון אברהם ("עבד אברהם") איז ,צו פארשטיין און אנערקענען
מיט א קלארקייט און א ליכטיגקייט ,אז 'אנכי ה' אלקיך' ,אז ס'איז דא איין
לעבעדיגער באשעפער וואס ער האט אלעס באשאפן און ער איז איינציגער
גאטיג.
יג בארת המים :ויאמר עבד אברהם אנכי .היינו זאת היתה תחילת דיבורו של אליעזר
אם תרצה לדעת מהותו של אדוני אברהם ,דע כי עבד אברהם אנכי היינו כל מגמת
עבודתו הוא להשיג את אנכי ה' אלקיך שיש אלהי מצוי ממציא כל נמצא אחד יחיד
ומיוחד .ואבוא היום אל העין היינו גם אנכי באתי היום בעין שכלי אל ההשגה הזאת
וזה מרומז בראשי התיבות ו'אבוא ה'יום א'ל ה'עין שהוא כהר"ת של א'ת ה'שמים ו'את
ה'ארץ אתוון דדין כאתוון דדין.
-כג -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-יד -
דריי זיך ארום מיט א שטאלץ :איך בין מקיים די מצוות פונעם אויבערשטן!
ֹּאמר ֶע ֶבד ַא ְב ָׂר ָׂהם ָׂאנ ִֹּּכי (כד ,לד)
ַוי ַ
און אליעזר האט געזאגט" :איך בין א קנעכט פון אברהם"
דער הייליגער שפת אמת זי"ע ברענגט ,אז דער זוהר הקדוש (וירא קג ).באוואונדערט
די מעלה פון אליעזר ,אז ער האט געשפירט פאר א זכיה ,אז ער האט זוכה געווען צו
באדינען אברהם ,און ער האט זיך בארימט דערמיט.
דער מדרש זאגט (בראשית רבה ס ,ז) ,אז אין זכות וואס אליעזר האט באדינט אברהם
מיט א 'אמונה' ,מיט באגלייבטקייט ,האט ער זוכה געווען צו ווערן א געבענטשטער
[כאטש וואס ער איז געווען אן אייניקל פון חם וואס איז פארשאלטן].
דאס איז מרמז ,אז יעדער איד וואס וויל און גלוסט צו טון דעם רצון ה' ,און ער בארימט
זיך מיט א שמחה ,אז ער איז זוכה צו טון די מצוות פונעם אויבערשטן ,און ער 'גלייבט'
מיט אמונה ,אז ס'איז נישטא קיין העכערע זאך ,ווי צו מקיים זיין דעם אויבערשטנ'ס
באפעל (פונקט ווי אליעזר האט באדינט אברהם מיט 'אמונה'); אזא איד וועט זוכה זיין
ארויסצוגיין פון יעדן פארשאלטענעם מצב וואו ער געפינט זיך ,און ער וועט זוכה זיין
צו זיין געבענטשט ,און זיך מדבק זיין אינעם אויבערשטןיד.
יד שפת אמת (חיי שרה ,תרלב) :בזוה"ק משבח ראש דברי אליעזר עבד אברהם אנכי שהיה זכיה
אצלו מה שזכה לשמשו ואמרו רז"ל (ב"ר ס ,ז) מתוך ששרת אותו צדיק באמונה יצא מכלל
ארור לברוך .כן גם מי שחפץ ומשתוקק לעשות רצון הקב"ה ומשבח אותו תמיד על שזכה
-כד -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-טו -
נאר אן עניו קען משיג זיין די גרויסקייט פונעם אויבערשטן!
וַ ה' ֵּב ַר ְך ֶאת ֲאד ֹּנִּ י ְמאֹּד ַו ִּיגְ ָׂדלַ ...ו ֵּת ֶלד ָׂש ָׂרה ֵּא ֶשת ֲאד ֹּנִּ י ֵּבן
לַ אד ֹּנִּ י ַא ֲח ֵּרי זִּ ְקנָׂ ָׂתה וַ ִּי ֶתן לוֹּ ֶאת ׇּכל ֲא ֶשר לוֹּ (כד ,לה – לו)
[אליעזר האט דערציילט ]:און דער אויבערשטער האט זייער געבענטשט מיין
הער ,און ער איז געווארן גרויס .און שרה האט געבוירן א זון פאר מיין הער
אויף איר עלטער ,און ער האט אים אוועקגעגעבן אלעס וואס ער פארמאגט
דער הייליגער בית אברהם פון סלאנים זי"ע ערקלערט די כוונה פון דעם פסוק ,אז
דער אויבערטשער האט געבענטשט אברהם מיט די מידה פון 'מאוד' ,וואס דאס איז
מרמז אויף די משנה (אבות ד ,ד)' :מאוד מאוד הוי שפל רוח' ,אז מען דארף זיך האלטן
גאר גאר נידריג ,און דורך אט די מידה פון ענוה וואס אברהם אבינו האט פארמאגט:
ַ"ו ִּיגְ ָׂדל" – איז ער געווארן גאר גרויס און דערהויבן"ַ .ו ִּי ֶתן לוֹּ ֶאת ׇּכל ֲא ֶשר לוֹּ " – און
אט די טייערע מידה פון ענוה האט ער איבערגעגעבן פאר זיין זון יצחק.
הרה"ק רבי משה'לע קאזשניצער זי"ע האט געטייטשט דעם פסוק (תהילים קלח ,ו):
"כי ָׂרם ה'" – דער
"כי ָרם ה' וְ ָש ָפל יִּ ְר ֶׁאה וְ גָ ב ַה ִּמ ֶׁמ ְר ָחק יְ יֵ ָדע" ,ווי פאלגנדִּ :
ִּ
אויבערשטער איז גאר דערהויבן"ְ ,ו ָׂש ָׂפל יִּ ְר ֶאה" – אבער נאר אן עניו קען זען און
משיג זיין די גרויסקייט פונעם אויבערשטן"ְ ,וגָׂ ב ַֹּה ִּמ ֶמ ְר ָׂחק יְ יֵּ ָׂדע" – און א בעל גאוה
לעשות מצותיו יוכל גם כן על ידי אמונה זו שמאמין שאין למעלה מלעשות רצונו יתברך על
ידי זה יוכל לצאת מכלל ארור ולהתדבק בהשי"ת ובמדרש בן יכבד אב ועבד אדוניו (מלאכי א
ו) דורש עליו שיש ללמוד משליחותו דרך אמיתי.
-כה -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
קען נאר וויסן פונעם אויבערשטן פונדערווייטנס ,אבער ס'איז אים נישט מעגליך צו
משיג זיין אמת'דיג דעם אויבערשטןטו.
-טז -
דער סוד פון הצלחה אין עבודת ה'
וָׂ א ַֹּמר ֶאל ֲאד ֹּנִּ י ֻא ַלי לֹּא ֵּתלֵּ ְך ָׂה ִּא ָׂשה ַא ֲח ָׂרי (כד ,לט)
[אליעזר דערציילט ]:און איך האב געזאגט פאר מיין הער:
"מעגליך אז די פרוי וועט נישט וועלן נאכגיין נאך מיר"
רש"י ערקלערט ,אז דאס ווארט "אולי" שטייט דא ָאן דעם אות ו' ,דאס איז מרמז,
אז ווען אליעזר האט געפרעגט די שאלה פון אברהם ,האט ער אינזין געהאט א
באהאלטענע כוונה ,אז אברהם זאל זיך משדך זיין מיט אים ,ער זאל נעמען זיין
טאכטער פאר יצחק ,דעריבער שטייט דאס ָאן א ו' כאילו ס'וואלט געשטאנען
ֵ'אלַ י' – צו מיר ,ווייל ער האט מרמז געווען דערמיט" :אברהם זאל מיר נעמען".
דער הייליגער שפת אמת זי"ע ברענגט ,אז זיין הייליגער זיידע (דער חידושי הרי"ם
זי"ע) האט נאכגעזאגט בשם דעם הייליגען קאצקער זי"ע ,אז מען זעט ,אז ווען
טו בית אברהם :וה' ברך את אדוני מאד ויגדל .היינו שברך אותו במדת מאד מאד מאד
הוי שפל רוח וע"י מדה זו ויגדל הלך וגדל ויתן לו את כל אשר לו ,כל אשר יש לו לא
כתוב כאן אלא כל אשר לו היינו מדה זו של שפל רוח נתן ליצחק .הרה"ק ר' משה
מקוזניץ ז"ל אמר ע"פ כי רם ה' ושפל יראה וגו' כי רם ה' רם על כל רמים ,ורק שפל
יראה מי שהוא שפל בעיניו הוא יכול לראות ולהכיר גדלות הבורא אבל גבוה שיש לו
גאות אז רק ממרחק ,ורק יידע ולא יראה.
-כו -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
דער פסוק דערציילט דעם ערשטן מאל ,אז אליעזר האט געזאגט פאר אברהם
"אולי לא תלך האשה" ,דארט שטייט יא 'אולי' מיט א ו' ,און נאר ווען דער
פסוק חזר'ט איבער די מעשה ,וואס אליעזר האט איבערדערציילט פאר בתואל,
נאר דאן שטייט ָאן א ו' .דער הסבר דערפון איז ,אז ווען אליעזר האט געפרעגט
די שאלה "אולי לא תאבה האשה" האט ער אליינס נישט אויפגעכאפט אז ס'איז
באהאלטן אונטער דעם אייגענע נגיעות ,אז אברהם זאל נעמען זיין טאכטער,
און ער האט געמיינט אז ער מיינט דאס ערנסט .נאר שפעטער ווען ער האט
איבערדערציילט די מעשה ,און ער האט מער נישט געהאט קיין נגיעה דערצו,
דאן האט ער זיך געכאפט ,אז פריער איז געווען באהאלטן א מחשבה פון
אייגענע הנאה.
לויט דעם ערקלערט דער הייליגער שפת אמת ,אז דאס איז דער טעם פארוואס
די תורה איז אזוי מאריך איבערצו'חזר'ן די גאנצע פרשה פון אליעזר ,ווייל באמת
האט אליעזר אליין מורא געהאט ,אז אפשר האט עפעס א נגיעה ,און מעגליך
איז אריינגעמישט מחשבות פון אייגענע הנאה ,און ער איז געווען באזארגט ,אז
דורכדעם וועט ער חלילה נישט מצליח זיין ריכטיג אין זיין שליחות ,וויבאלד ער
האט דא נאך כוונות פון זיין אייגענע הנאה.
דעריבער האט אליעזר איבערדערציילט די גאנצע געשעעניש וואס דא איז
פארגעגאנגען ,און ער האט זיך גוט מתבונן געווען צי ער איז טאקע ריין פון
ָ
נגיעות ,און דאן האט ער טאקע אויפגעפאסט ,אז אין זיינע פריערדיגע ווערטער
זענען געווען אריינגעמישט עפעס נגיעות ,דאן האט ער זיך טאקע אינגאנצן
גערייניגט פון די פינטעלע נגיעה ,און נאר דאן האט ער טאקע מצליח געווען
אויסצופירן זיין שליחות ווי ס'דארף צו זיין .דעריבער חזר'ט דאס די תורה איבער,
-כז -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
ווייל דער שידוך איז נאר צושטאנד געקומען דורכדעם וואס אליעזר איז
איבערגעגאנגען די מעשה ,און זיך גערייניגט פון נגיעות.
אזוי דארף אויך יעדער מענטש וויסן און געדענקען ,אז ער איז א שליח פונעם
אויבערשטן אויף דער וועלט ,און ער האט גארנישט צו טון אויף דער וועלט,
נאר צו מאכן א נחת רוח פארן אויבערשטן .נאר דאן קען דער מענטש מצליח
זיין ,ווען ער וועט דאס ארייננעמען אין הארץ ,און זיך משתדל זיין אז אלע זיינע
מעשים זאלן גיין אויף דער כוונהָ ,אן קיין אייגענע נגיעות און זייטיגע כוונות.
נאך א סיבה פארוואס אליעזר האט מצליח געווען אין זיין שליחות :וויבאלד ער
האט געוואוסט ,אז זיין גאנצע הצלחה איז נאר אנגעהאנגען אין זכות פון אברהם
אבינו ,כאטש וואס ער אליין איז אויך געווען א צדיק .אויך יעדער מענטש דארף
זיך חזר'ן ,אז אלע זיינע הצלחות קומען נאר פונעם אויבערשטן ,און דורכדעם
וועט ער זוכה זיין צו מצליח זיין אויפצוטון וואס ער דארף אויפטון אויף דער
וועלטטז.
טז שפת אמת( ,חיי שרה ,תרלב) :אא"ז מו"ר ז"ל הגיד בשם הרב הקדוש מקאצק על אלי
כתיב כי כשהיה נוגע לא הרגיש נגיעתו כו' .ונראה שהחזירה תורה כל הפרשה שעל
זה אמרו רז"ל (ב"ר ס ,ח) יפה שיחתן כו' שגם הוא ירא שמא יש לו איזה נגיעה ואולי
יקלקל השליחות על ידו כי ידע נאמנה כי רצון אברהם אבינו ע"ה ימלא השי"ת רק
ירא שלא יגרום קלקול בשליחותו וזה שאמר מצליח דרכי כו' (כד מב) והחזיר לעצמו כל
הענין והרגיש בנגיעתו וכשנסתלק נגיעתו זכה להשלים השליחות כראוי .וגם על ידי
שידע כי כל ההצלחה היה בזכות אברהם אבינו ע"ה אף שגם הוא היה צדיק .וכן כל
אדם צריך לידע כי הוא שליח השי"ת בעולם הזה וכפי שיודע זאת וכל מעשיו על כונה
זו וגם יודע שכל מה שיזכה לעשות גם כן על ידי שרצונו יתברך שיהיה נעשה רצונו
אז חפץ ה' בידו יצליח.
-כח -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-יז -
די מידה וואס אליעזר האט גע'ירש'נט פון אברהם
ָׂו ָׂאבֹּא ַהיוֹּ ם ֶאל ָׂה ָׂעיִּ ן (כד ,מב)
[אליעזר האט דערציילט ]:און איך בין היינט אנגעקומען צום קוואל
רש"י ערקלערט ,אז פון דעם זעט מען אז אליעזר האט זוכה געווען צו 'קפיצת הארץ'
[די ערד איז אים אקעגן געשפרונגען] ,ווייל אין דעם טאג וואס ער איז ארויסגעגאנגען
איז ער שוין אנגעקומען
דער הייליגער תפארת שמואל פון אלכסנדר זי"ע ערקלערט :אברהם אבינו האט
געזוכט און גענישטערט א ריכטיגע עצה ,וויאזוי זיך צו קענען האלטן ביים אויבערשטן,
און ער האט געטראפן די גוטע מידה פון הכנעה ,זיך צו האלטן אזוי נידריג אזויווי דער
ערד .אליעזר איז געווען דער גרויסער תלמיד פון אברהם אבינו און פון אים האט ער
זיך געלערנט די מידה פון ענוה.
דאס איז די כוונה פון דעם פסוק" :וָׂ ָׂאבֹּא ַהיוֹּ ם ֶאל ָׂה ָׂעיִּ ן" ,אז אליעזר האט געזאגט,
אז ער האט דערגרייכט צו די מדריגה פון ַ'איִּ ן' – זיך צו האלטן ווי 'נישט' ,ווייל ס'איז
באקאנט ,אז דער אות א' און דער אות ע' קענען צומאל ווערן ארומגעטוישט,
דעריבער קען דאס ווארט 'עין' ווערן איבערגעדרייט צו 'אין'.
דאס איז די כוונה פון רש"י ,אז ער האט זוכה געווען צו 'קפיצת הארץ' ,דאס איז מרמז,
אז ער האט זוכה געווען צו די מידה פון אברהם אבינו ,וואס האט זיך געהאלטן אזוי
נידריג ווי דער ערד ['ארץ'].
-כט -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
טאקע צוליב זיין ענוה און שפלות האט אליעזר זוכה געווען צו מצליח זיין אין זיין
שליחות ,און ער האט געהאט א געוואלדיגע סייעתא דשמיא צו אויספירן זיין שליחות
אויפן בעסטן פארנעםיז.
-יח -
אליעזר האט מתפלל געווען ,אז מיר זאלן מצליח זיין אין גלות
יח ַד ְר ִּכי ֲא ֶשר ָׂאנ ִֹּּכי ה ֵֹּּל ְך ָׂע ֶל ָׂ
יה (כד ,מב) ה' ֱאלֹּ ֵּהי ֲאד ֹּנִּ י ַא ְב ָׂר ָׂהם ִּאם יֶ ְש ָׂך ָׂנא ַמ ְצ ִּל ַ
[אליעזר האט מתפלל געווען ]:דער באשעפער ,דער גאט פון מיין הער אברהם,
אויב דו ווילסט ,ביטע זיי מצליח מיין וועג וואס איך גיי אויף איר
דער הייליגער דברי ישראל פון מאדזשיץ זי"ע ערקלערט :חז"ל זאגן (בראשית רבה מד,
כא) ,אז דער אויבערשטער האט געגעבן פאר אברהם אבינו צוויי ברירות ,אדער זאלן
זיינע אייניקלעך גיין אין גיהנום ,אדער זאלן זיי ליידן אין גלות ,און אברהם אבינו האט
אויסגעוועלט גלות ,און דער אויבערשטער האט מסכים געווען דערצו.
יז תפארת שמואל (יב) :ואבוא היום אל העין פרש"י ז"ל מכאן שקפצה לו הארץ .ואולי נוכל
לומר במה שאה"כ (פ' לך) ויעבור אברם בארץ והיינו שעבר וחפש עצה וקיום לתורת ד' ומצא
מדת ההכנעה והשפלות עדי ארץ ע"ד וענוים ירשו ארץ (תהלים ל"ז) .וזהו ואבוא היום אל העין
בחילוף אתוון דאחה"ע הוא אין ,עי"ן ואל"ף מתחלפין ,והיינו שבא למדת האין וכעין דרשת
רז"ל (ב"ר ב') מי העיר ממזרח צדק וגו' א"ת העיר אלא האיר שהקב"ה האיר לו .וז"ש רש"י ז"ל
מכאן שקפצה לו הארץ ,מדת אברהם ואנכי עפר ואפר ,ועי"ז הי' יכול להתפלל שימצא הזיווג
ליצחק כי אליעזר הי' תלמידו של אאע"ה ובן משק ביתו ולמד ממנו מדת ההכנעה לזה אמר
ואבוא היום אל העין שהוא האין והיינו דאהני לי' שבשפלותו זכר לו הקב"ה שיזכה לעשות
שליחותו כהוגן.
-ל-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
מיין טאטע זי"ע האט געזאגט ,אז ס'איז טאקע אמת אז אברהם אבינו האט
אויסגעוועלט פאר אונז גלות אנשטאט גיהנום ,אבער ער האט נישט געמיינט
אויף אזא סארט גלות וואס ברענגט צו גיהנום ,ווייל אויב אין גלות ליידט מען
חס ושלום פון ארעמקייט ,ברענגט דאס צו זינדיגן און אנקומען אין גיהנום חלילה
(זע עירובין מא.):
יעצט ,ווען אליעזר איז געגאנגען נעמען א שידוך פאר יצחק ,האט ער געזען אז פון
דעם זיווג וועלן ארויסקומען יעקב און עשיו ,און אין גלות וועט יעקב זיין
אונטערטעניגט אונטער עשיו .דעריבער האט ער מתפלל געווען ,אז די אידן זאלן
מצליח זיין אין גלות ,און ס'זאל כאטש נישט זיין קיין גלות וואס ברענגט צו גיהנום
חלילה.
דאס איז געווען די כוונה פון זיין תפילה" :ה' ֱאל ֹּ ֵּהי ֲאדֹּנִּ י ַא ְב ָׂר ָׂהם" – דו באשעפער
"אם יֶ ְש ָׂך ָׂנא
מיט אברהם ,וואס איר האט אויסגעקליבן דעם גלות אנשטאט גיהנוםִּ ,
"א ֶשר ָׂאנ ִֹּּכי ה ֵֹּּל ְך" –
יח ַד ְר ִּכי" – זיי ביטע מצליח דעם וועג פון אידן אין גלותֲ ,
ַמ ְצלִּ ַ
דאס איז מרמז אויף עשיו וואס האט געזאגט (בראשית כה ,לב)" :אנכי הולך למות",
יה" – וואס ער געוועלטיגט אויף כלל ישראל אין גלות; זאלן די אידן כאטש מצליח
"עלֶ ָׂ
ָׂ
זיין אין גלות מיט עשירות און אלעם גוטן ,כדי דער גלות זאל זיי חלילה נישט ברענגען
קיין גיהנוםיח.
יח דברי ישראל :ה' אלקי אדוני אברהם אם ישך נא מצליח דרכי אשר אנכי הולך
עליה .לכאורה כיון שאמר דרכי למה לי 'אשר אנכי הולך עליה' שהוא כמיותר כמובן.
אלא יש לרמז 'אנכי הולך' היינו עשו שאמר אנכי הולך למות .והענין הוא כך דידוע
אמרם ז"ל כי צורם מכרם זה אברהם שניתן לו שתי ברירות או גיהנם או גלות ובחר
גלות וה' הסגירם שהסכים לדבריו עי"ש .ואמר אאמור זצוק"ל הן אמת אברהם אבינו
-לא -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-יט -
דורכן לערנען גמרא איז מען זוכה צו אן אמת'ער 'פחד' פון השי"ת!
וְ יִּ ְצ ָׂחק ָׂבא ִּמבוֹּ א ְב ֵּאר ַל ַחי ר ִֹּּאי ְוהוא יוֹּ ֵּשב ְב ֶא ֶרץ ַה ֶנגֶ ב (כד ,סב)
און יצחק איז געקומען פונעם צוריקקומען פונעם ברונעם
'לחי רואי' ,און ער האט געוואוינט אין דרום-לאנד
דער הייליגער רבי פון לובלין זי"ע ערקלערט :יצחק האט געהאט אן
אויסטערלישן פחד און א ציטער פונעם אויבערשטן ,ווי מיר זאגן 'פחד יצחק',
און די אויסדרוק 'פחד' ווייזט אויף א געוואלדיגע מורא ,וואס נאר איינער וואס
איז גאר נאנט צום אויבערשטן שפירט אזא פחד (זע רש"י שמות טו ,טו) .דער וועג
וויאזוי א מענטש קען דערגרייכן צו אזא פחד פונעם אויבערשטן ,איז דורכן
לערנען גמרא מיט יראה און אהבה.
ע"ה בחר גלות ולא גיהנם אבל לא גלות המביא לידי גיהנם היינו עניות שהיא מעביר
על דעת קונו חלילה .והנה אליעזר ראה אשר מהזיווג הזה יצא יעקב ועשו כנזכר
לעיל ,וראה שיעקב יהיה בגלות תחת יד עשו כמו שבחר אברהם אבינו ע"ה את
הגלות כנ"ל על כן התפלל על זה שיצליחו בגלות שלא יהיה על כל פנים גלות המביא
לידי גיהנם חלילה .וזה שהתפלל ובא בטענה בשביל הדורות של גליות ואמר ה' אלקי
אדני אברהם אם ישך נא מצליח דרכי אשר אנכי הולך עליה ,פירוש 'ה' אלקי אדני
אברהם' היינו הקב"ה ואברהם ,אתם שבררתם והסכמתם על הגלות לא גיהנם 'לכן
אם ישך נא מצליח דרכי' בגלות 'אשר אנכי הולך' היינו עשו ' -עליה' הוא המושל
עליה ,שעל כל פנים יצליחו בגלות בעושר וכל טוב שלא יהיה גלות המביא לידי
גיהנם חלילה כנ"ל והבן.
-לב -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
דאס איז מרומז אין דעם פסוק" :וְ יִּ ְצ ָׂחק ָׂבא" -די מידה פון יצחק [פחד]
"מבוֹּ א ְב ֵּאר" – קומט דורכן לערנען די תורה שבעל-פה [וואס דאס איז א
ִּ
'ביאור' אויף די תורה שבכתב'] "לַ ַחי ר ִֹּּאי" – דאן וועט ער זוכה זיין צו זען
און שפירן די געטליכקייט פונעם לעבעדיגן באשעפער ,און ער וועט מורא
האבן פון אים.
מען דארף זיך נישט זארגן אז אויב וועט מען מורא האבן פונעם אויבערשטן
מיט א פחד און א יראה ,וועט דאס חלילה ברענגען די 'מידת הדין' [ווייל
'יראה' קומט פון 'מידת הדין'] ,ווייל דער אמת איז פונקט פארקערט ,אויב א
מענטש איז ממשיך אויף זיך די הייליגע 'מידת הדין' ,מורא צו האבן פונעם
באשעפער ,דארף ער מער נישט מורא האבן פון קיין שום שלעכטס און דינים
(זע בראשית רבה כו ,יד) .דאס איז מרומז אינעם אויספיר פונעם פסוק" :וְ הוא
יוֹּ ֵּשב ְב ֶא ֶרץ ַה ֶנגֶ ב" – און די מידה פון 'פחד' איז אין דרום זייט ,וואס דאס
ווייזט אויף חסד ,ווייל דוקא דורך יראה איז מען זוכה צו חסדיט.
יט דברי אמת :ויצחק בא כו' .דהנה יצחק הי' לו פחד מה' ית' כי פחד על הקרובים
שהיה מקורב מאד לה' ית' מהיכן בא אדם לזה אם לומד גמרא בדחילו ורחימו .וזה
ויצחק בא .פי' מדרגת יצחק [בא] מבא באר הוא תורה שבע"פ הפי' לתורה שבכתב.
כמו באר את התורה הזאת .לחי רואי שרואה לה' יתברך ואל יתיירא אם הוא בפחד
מפניו ית' שלא לעורר דין על עצמו ח"ו אדרבה אם יש דין למטה אין דין למעלה
עליו .וזה יושב בארץ הנגב הוא דרום חסד.
-לג -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-כ-
דורך ענוה ווערן אלע דינים איבערגעדרייט צו חסדים!
וַ ֵּי ֵּצא יִּ ְצ ָׂחק ָׂלשו ַח ַב ָׂש ֶדה (כד ,סג)
און יצחק איז ארויסגעגאנגען אין פעלד ,זיך אויסצושמועסן מיטן אויבערשטן
דער הייליגער בת עין זי"ע ערקלערט :דער ציל פון אונזער גאנצע עבודת ה' איז ,אז
מיר זאלן זוכה זיין 'ממתיק' צו זיין [זיס מאכן] אלע דינים ,און זיי איבערדרייען פאר
חסדים ,אז די 'מידת הדין' זאל פארוואנדלט ווערן פאר 'מידת החסד' .דער וועג וויאזוי
מען קען זוכה זיין צו ממתיק זיין די דינים ,איז דורך די מידה פון ענוה און שפלות.
ס'איז באקאנט (זוהר ח"ג ,שב ,).אז יצחק איז מרמז אויף דעם 'מידת הדין'.
דאס איז מרומז אין דעם פסוק" :וַ ֵּי ֵּצא יִּ ְצ ָׂחק" – ווען עס קומט ארויס א 'מידת הדין'
"לשו ַח" -זיך אראפבייגן ,און זיך האלטן
אויף דער וועלט ,איז די פאסיגע עצה דערויףָׂ :
נידריג און קליין מיט אן אמת'ע ענוה ["לשוח" איז א לשון פון 'השתחויה' -זיך בוקן],
"ב ָׂש ֶדה" – אז פון די ווערטער "יצא יצחק" וואס זענען מרמז אויף
און דאן וועט ווערןַ :
דינים ,וועט איבערגעדרייט ווערן צו דעם ווארט 'שדה' ,וואס איז מרמז אויף דעם
שורש פון רחמים וחסדים ,ווייל 'יצא יצחק' און 'שדה' זענען גענוי די זעלבע גימטריא
[ ,]309און דורך ענוה קען מען איבערדרייען דעם 'יצא יצחק' צו 'שדה'.
דער אויבערשטער זאל העלפן ,אז מיר זאלן זוכה זיין צו אן אמת'ע ענוה און שפלות,
און דורכדעם וועלן אלע דינים נמתק ווערן ,יהי רצון אז מיר זאלן זוכה זיין דערצו ,אמן
כן יהי רצוןכ.
כ בת עין :ויצא יצחק לשוח בשדה .ונוכל לומר עד"ז ,דהנה עיקר העבדות הוא שצריך
-לד -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
-כא -
הכנעה פארן אויבערשטן ברענגט אמת'ע שמחה!
וַ ֵּי ֵּצא יִּ ְצ ָׂחק ָׂלשו ַח ַב ָׂש ֶדה (כד ,סג)
און יצחק איז ארויסגעגאנגען אין פעלד ,זיך אויסצושמועסן מיטן אויבערשטן
דער הייליגער קדושת לוי זי"ע ערקלערט :געווענליך ,ווען א מענטש איז זיך מכניע
פאר א צווייטן ,ברענגט דאס עצבות און צעבראכנקייט ,ווייל ער קען דאך נישט טון
וויאזוי ער וויל ,ער מוז זיין אונטערטעניגט אונטער יענעם און אים נאכגיין .אבער ווען
א מענטש איז זיך מכניע פארן אויבערשטן ,ברענגט דאס בלויז שמחה ,ווייל דער
אויבערשטער איז דער מקור פון שמחה ,דעריבער ,ווען א מענטש באהעפט זיך צום
שורש פון שמחה ,איז ער זוכה צו א ליכטיגקייט פון 'ששון ושמחה'.
דאס איז מרומז אין דעם פסוק" :וַ ֵּי ֵּצא יִּ ְצ ָׂחק" -ווען גייט ארויס די שמחה? וויאזוי איז
מען זוכה צו שמחה? [דאס ווארט 'יצחק' איז א לשון פון שמחה]" ,לָׂ שו ַח ַב ָׂש ֶדה" –
האדם לראות להמתיק הדינין בחסדים ,ולהפוך כל הצרופים שמורים על בחי' גבורות
שיהיה כמו שהם במקורם ושרשם ,ודבר הגורם להמתקות כל הגבורות והדינים הוא על
ידי בחינת ענוה ושפלות כמו שדברנו מזה בכמה מקומות .והנה יצחק מרמז על בחינת
גבורות כידוע (זח"ג שב ,).וזהו ויצא יצחק ,היינו כשיצא ח"ו מדת הדין על העולם ,העצה
היעוצה לזה הוא לשוח ,פירוש לשוח הוא מלשון השתחויה ,היינו שיראה שיהיה לו
בחינת שפלות וענוה באמת לשוח את עצמו ,ואז יתהפך הצרוף יצ"א יצח"ק שמורה על
בחינת דינים ,על תבת שד"ה שהוא שדה הלבן (ע' שביעית פ"ב מ"א) ,בחינת לובן העליון
מקור החסד והרחמים (ע' ע"ח ש"ו פ"א מ"ת ,וע' זח"א כח ,.ת"ז ת' ע' קכז ,.מא"א מע' הל' סי' ו') ,ששני
תיבות יצ"א יצ"חק גימטריא שד"ה ,וזהו בש"דה .יהי רצון שנזכה לבחינת ענוה ושפלות
באמת שעי"ז יומתקו כל בחי' גבורות ודינים ,יהי רצון שנזכה לזה אמן.
-לה -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
ווען מען איז זיך מכניע ("לשוח" איז א לשון פון 'זיך בוקן' און זיך אונטערבייגן) ,פאר די קדושה
("בשדה" איז מרמז אויף דעם שורש פון די קדושה) ,ווייל ווען מען איז זיך מכניע פאר די
קדושה איז מען זוכה צו אמת'ע שמחהכא.
-כב -
די עצה פטור צו ווערן פון אלע יסורים -אריינלייגן כוחות אין פסוקי דזמרה
ַו ִּת ַקח ַה ָׂצ ִּעיף וַ ִּת ְת ָׂכס (כד ,סה)
[ווען רבקה האט געזען יצחק] האט זי גענומען די שלייער און זיך באדעקט
דער הייליגער אפטער רב זי"ע ערקלערט :דאס ווארט "הצעיף" איז בגימטריא 'רנה'
געזאנג .ס'איז באקאנט ,אז די מידה פון יצחק איז דער ענין פון 'גבורה' ,וואס
ַ [- ]255
פון דארט קומען ארויס אלע דינים און יסורים.
דער פסוק איז מרמז ,אז ווען די צדיקת רבקה אמנו ע"ה האט געזען 'יצחק' ,וואס דאס
מיינט ,אז זי האט געזען די דינים און יסורים פון כלל ישראל ,האט זי גע'פועל'ט מיט
איר תפילה ,אז דורך דעם 'צעיף' – דעם ענין פון 'רנה' – געזאנג ,וועט מען ווערן
באדעקט פון אלע דינים .דאס מיינט ,אז ווען אידן וועלן זאגן פארן אויבערשטן די
כא קדושת לוי :ויצא יצחק לשוח בשדה (בראשית כד ,סג) .הכלל ,הכנעה מביא עצבות
שאין בידו לעשות כרצונו וכחפצו מחמת ההכנעה שמכניע את עצמו בפני חבירו ,אך
כשאדם עובד את הבורא ברוך הוא ומכניע את עצמו בפני הבורא ברוך הוא אז הוא
דבוק עצמו במקור השמחה אז ממילא שורה עליו ששון ושמחה .וזהו מרומז בפסוק
ויצא יצחק לשוח בשדה ,רצה לומר אימתי יצא שמחה ,כי יצחק לשון שמחה .ושוח,
לשון הכנעה .בשדה ,רצה לומר ,כי שדה מכונה להקדושה וכשהכנעה הוא בפני
הקדושה מזה יצא ששון ושמחה.
-לו -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
קאפיטלעך פון 'געזאנג' -די 'פסוקי דזמרה' ,מיט א יראה און אהבה ,וועלן זיי ווערן
פארשטעלט פון די דינים ,ווייל דורך פסוקי דזמרה קען מען מבטל זיין
באדעקט און ַ
אלע דינים ,און זיך באשיצן פון זיי!
דעריבער ווערן די קאפיטלעך אנגערופן 'פסוקי דזמרה' ,ווייל דאס ווארט 'זמרה' איז
א לשון פון 'פארשניידן' .דאס ווייזט ,אז אויב זאגט מען די 'פסוקי דזמרה' מיט א
פארכט ,מיט א יראה און אהבה ,מיט אן אמת און תמימות ,קען מען פארשניידן אלע
מקטרגים ,מבטל זיין אלע שלעכטע דינים ,פטור ווערן פון אלע יסורים ,און זוכה זיין
צו באקומען א שפע פון אלעם גוטסכב.
-כג -
צולייגן יעדן טאג מער און מער עבודת ה'!
ַוי ֶֹּסף ַא ְב ָׂר ָׂהם וַ ִּי ַקח ִּא ָׂשה ו ְש ָׂמה ְקטו ָׂרה (כה ,א)
און אברהם האט פארמערט חתונה צו האבן מיט
נאך א פרוי ,וואס איר נאמען איז געווען 'קטורה'
דער הייליגער בית אהרן זי"ע ערקלערט די כוונה פון דעם פסוק"ַ :ו ִּי ַקח ִּא ָׂשה" -
אברהם האט זיך גענומען צו עבודת ה' ,וואס עבודת ה' ווערט אנגערופן 'אשה',
כב אוהב ישראל :עוד הצעיף גימ' רנה היינו שהועילה הצדקת רבקה אמנו ע"ה בתפלתה
שע"י הרנה וזמרה של פסוקי דזמרה בכוונה שלימה ביראה ואהבה יוכלו להתכסות מהדינין
וגם לבטלם מעליהם ולהגן בעדם .גם זמירות הוא לשון זמיר עריצים .היינו שע"י הזמירות
באימה ויראה ואהבה באמת ותמים יוכל לזמר ולהכרית כל המסטינים והמקטריגים ולבטל
כל הדינים מעליהם וכל היסורין ולהמתיקם בשורשם .ובזה יושפע להם כל טוב כיר"א והבן.
-לז -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
"ו ְש ָׂמה ְקטו ָׂרה" – דאס ווארט 'קטורא' איז א לשון פון 'אנקניפן' ,די כוונה איז ,אז
אברהם אבינו האט זיך אנגעבינדן און זיך אנגעקניפט אינעם אויבערשטן.
דער מדרש זאגט אויף דעם פסוק (תנחומא ,ה) ,אז דער טעם פארוואס מען האט מתקן
געווען צו דאווענען דריי מאל יעדן טאג איז ,כדי א מענטש זאל שטענדיג צולייגן און
פארמערן תפילה .דער מדרש פירט אויס ,אז נישט נאר תפילה דארף מען צולייגן נאר
אויך תורה ,און נישט נאר תורה דארף מען כסדר מוסיף זיין ,נאר אויך קינדער.
דאס איז אויך מרומז אין דעם פסוק ,וויבאלד דער פסוק ניצט דעם לשון"ַ :וי ֶֹּסף
ַא ְב ָר ָהם" ,דאס לערנט אונז ,אז אין עבודת ה' איז נישט שייך צו בלייבן שטיין אויף איין
מדריגה .ביי יעדע איינציגסטע תפילה דארף מען כסדר פארמערן און צולייגן -צו
דאווענען מיט א נייע חיות און לעבהאפט ,ווייל ממה נפשך ,א מענטש וואס דאוונט
ווי ס'דארף צו זיין ,איז זיכער מוסיף נאך חיות און כוונה ביי יעדע תפילה ָאן קיין שיעור
און אן קיין סוף ,און דער וואס קען נישט דאווענען אויף דעם אופן ,דארף זען זיך צו
מחזק זיין ,און זיך צו שטארקן מיט אלע זיינע כוחות ,און מיט זיין גאנצער מוח,
אריינצולייגן זיין גאנצער חיות ביי יעדעס דאווענען.
דער מדרש איז ממשיך ,אז נישט נאר אין תפילה דארף מען צולייגן ,נאר אויך אין
תורה ,ווייל יעדן איינציגן טאג דארף מען לערנען מיט א פרישע חיות ,און מיט א
התחדשות.
דער מדרש פירט אויס ,אז נישט נאר אין תורה דארף מען צולייגן ,נאר אויך אין
קינדער .דערויף קען מען זאגן עטליכע פשטים :א] ווי דער פשוט'ער פשט ,אז יעדער
איד דארף זען צו געבוירן נאך און נאך קינדער און אייניקלעך ,וואס זאלן לעבן לאנגע
געזונטע יארן ,צו קענען דינען דעם אויבערשטן.
-לח -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
ב] 'קינדער' איז מרמז אויף די מעשים טובים [וואס דאס איז דער עיקר 'קינדער'
פון די צדיקים (ווי חז"ל זאגן ,בראשית רבה ל ,ו)] ,אז מען דארף יעדן טאג צולייגן נאך
און נאך גוטע מעשים.
ג] דורך יעדע תפילה וואס א איד איז מתפלל ווערט א בחינה פון 'געבוירן קינדער',
ווייל מען דארף גלייבן מיט א ריינע אמונה ,אז דורך יעדע תפילה ווערן געבוירן
נייע השפעות ,אבער דאס פאסירט נאר אויב מען דאוונט מיט א שמחה ,אויב
דאוונט מען חס ושלום מיט עצבות קען דאס נישט ברענגען קיין פירות .נאר ווען
ער וועט זוכה זיין אן אנדער מאל צו דאווענען מיט א דערהויבנקייט און א שמחה,
דאן וועלן אלע זיינע פריערדיגע תפילות קענען ארויפגיין .דאס איז די כוונה פונעם
מדרש ,אז מען דארף כסדר דאווענען מיט א פרישע שמחה ,כדי צו 'געבוירן
קינדער' דורך די תפילות.
ד] דער ענין פון 'קינדער' איז מרמז ,אז נישט נאר אין תורה און תפילה דארף מען
זיך שטענדיג מחדש זיין ,נאר אויך ווען א מענטש באשעפטיגט זיך אין גשמיות'דיגע
עניינים ווי עסן טרינקען ,שלאפן ,גיין ,און אזוי ווייטער ,דארף ער אכטונג געבן ,אז
זיי זאלן אים נישט דערווייטערן פונעם אויבערשטן ,נאר אים ברענגען נענטער צום
אויבערשטן .ווייל אויב דער אויבערשטער האט אריינגעשטעלט אין די בריאה ,אז
מען מוז טון די אלע עניינים ,איז זיכער אז ס'איז באהאלטן דערין עבודת ה',
דעריבער זאגט דער מדרש ,אז מען דארף זען ,צוצולייגן שטענדיג א נייע חיות ,און
אריינלייגן מער און מער עבודת ה' 'אין' די גשמיות.
די אלע עניינים זענען מרומז אין דער אויסדרוק וואס דער פסוק ניצט" :ויוסף
אברהם" ,וואס דאס איז מרמז ,אז יעדער איד דארף אלעמאל זען צוצולייגן א
-לט -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
פרישע חיות אין עבודת ה' ,און אויך ביי אלע עניינים וואס ער טוט ,זאל ער אינזין
האבן בלויז פארן אויבערשטןכג.
כג בית אהרן :ויוסף אברהם ויקח אשה ושמה קטורה .איתא במדרש ע"ז הפסוק .ילמדנו רבינו
כמה תפלות חייב אדם להתפלל בכל יום .רשב"נ א' לפי שהיום משתנה ג"פ בכל יום לפיכך
צריך אדם להתפלל ג"פ כו' בשחרית השמש במזרח ובצהרים באמצע הרקיע ובמנחה במערב
כו' .ומה ראו לתקן שלשה תפלות כדי שיוסיף אדם בתפלתו .ולא בתפלה לבד אלא אף בתורה
ולא בתורה לבד אלא אף בבנים .עכ"ל .ונוכל לומר .כי פי' הפסוק כך הוא .ויוסף אברהם ויקח
אש"ה ושמה קטורה .היינו שאברהם לקח לעצמו לעבדות הש"י כי אש"ה רומזת על אש"ה
יראת י"י כידוע .ושמ"ה קטור"ה .היינו שהתקשר עצמו להשי"ת .כדאיתא בחד קטירא
אתקטרנא בקוב"ה ...וזהו הפי' ויוסף אברהם .כי בעבודות השייך להשי"ת אין לעמוד על
מקום אחד .רק יוסיף ויחזור ויוסיף .ובכל תפלה צריכים להוסיף חיות חדש .ממ"נ אם מתפללין
כראוי וכנכון .אז בוודאי מוסיף ומוסיף בלי שיעור וערך .ומי שאינו יכול להתפלל ע"ז האופן
צריך בוודאי לראות להתחזק עצמו בקשר אמיץ וחזק ולהתפלל בכל מאמצי כחו ומוחו בכדי
להוסיף מה שצריך להוסיף החיות של הקב"ה בזה התפלה כנ"ל ...ולא בתפלה לבד אלא אף
בתורה צריכים להוסיף בכל יום תמיד חיות חדש ומחודש בתורה .ולא בתורה לבד אלא אף
בבנים .עפ"י פשוט נוכל לומר כי ישראל עם קדושו צריכין להוסיף תמיד בבנים ובבני בנים
באורך ימים ושנים ובמז"ט ולעבדו שכם אחד .אך באמת נוכל לומר זאת ידוע שעיקר
תולדותיהם של צדיקים הם המעש"ט שלהם .וזהו אף בבנים היינו להוסיף בכל יום מעש"ט
כדאי' ישלח עזר"ך מקוד"ש כו' מקידוש מעשים שבך .ומציון יסעדך מציון מעשים שבך .גם
בכל תפלה שמתפללין נעשה הולדה .וצריכים להאמין בזה מאד .ואימתי נעשה הולדה
כשמתפללים בשמחה .אבל ח"ו כשמתפללים בעצבות רח"ל אינו עושה פירות .אך כשהעיר
י"י את רוחו ונפשו להתפלל בשמחה אזי הוא מעלה כל התפלות הקודמים וז"ש לא בתפלה
בלבד אלא אף בבנים להתפלל בשמחה שנעשה הולדה בתפלה .ובאמת נוכל לומר .כי לא
בדברי תורה ותפלה בלבד אלא אף בדבר הרשות .היינו אכילה ושתי' ושינה והילוך ומישוש
וכיוצא בהם וכל שאר דברים שבעולם צריכים לראות שלא להתרחק בזה ח"ו מהשי"ת רק
לקרב א"ע בזה להשי"ת כי מסתמא כשנקבע שיתנהג העולם בזה האופן הוא בוודאי עבדות
גדול להש"י וע"כ צריכין לראות שיתוסף באלו הדברים ג"כ עבדות הש"י בדעה והשכל .וכל
-מ-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
חיי שרה
הפטורה
-כד -
די גאולה איז געוואנדן אין די 'התלהבות' פון אונזערע מצוות!
ְו ַה ֶמ ֶל ְך ָׂד ִּוד זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים וַ יְ ַכ ֻסהו ַב ְבגָׂ ִּדים ְולֹּא יִּ ַחם לוֹּ (מלכים-א א ,א)
און דער קעניג דוד איז געווארן אלט ,ער איז געקומען אין זיינע עלטערע טעג ,און
ווארעם
מען האט אים צוגעדעקט מיט קליידער ,און ס'איז אים נישט געווארן ַ
הרה"ק רבי הערשעלע רימנובער זי"ע ערקלערט"ְ :ו ַה ֶמ ֶל ְך ָׂד ִּוד" ' -דוד המלך' איז
"בא ַב ָׂי ִּמים" – ס'איז שוין געקומען
מרמז אויף משיח [וואס וועט שטאמען פון דוד]ָׂ ,
די צייט ,אז ער זאל אונז אויסלייזן ,און דער טעם פארוואס מיר זענען ליידער נאכנישט
זוכה צו דער גאולה איז" :וַ יְ ַכ ֻסהו ַב ְבגָׂ ִּדים ְולֹּא יִּ ַחם לוֹּ " -ווייל מען טוט די מצוות
ווארעמקייט און
פארגעשטעלט ווי קליידער ,זע זוהר הק' ויחי רכוָ ):אן קיין ַ
(וואס ווערן ָ
התלהבותכד.
אלה הדברים שדברנו מרומז בפסוק ויקח אשה ושמה קטורה וזהו ויוסף אברהם וכו' היינו
שיראה כל איש ישראלי לעסוק בעבודת הש"י ולהוסיף חיות חדש בתוכו בכל עת מתפלה
ותורה ובכל דבר שבעולם לא יהיה כוונתו לשום דבר בלתי י"י לבדו.
כד בארת המים (החדש) :והמלך דוד זקן בא בימים ויכסוהו בבגדים ולא יחם לו (מלכים א' א ,א)
המלך דוד מרמז על מלך המשיח בא בימים היינו כבר הגיע זמנו לבוא ומהו הטעם שמתעכבת
ביאתו על זה אמר ויכסוהו בבגדים ולא יחם לו היינו המצוות נקראים לבושים (זוה"ק ויחי רכו):
ורצ"ל שעושים המצוות בלי חמימות.
-מא -
