gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דברי חיזוק - אידיש · Devree Chizuk - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: דברי חיזוק - אידיש · Devree Chizuk - Yiddish

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

דברי חיזוק - אידיש · Devree Chizuk - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי"ת‬ ‫דברי חיזוק‬ ‫פרשת חיי שרה‬ ‫בארת המים ‪ -‬וויסן אז ס'איז דא א באשעפער‬ ‫באר אברהם ‪' -‬יראה' און 'חיזוק' אינאיינעם‬ ‫אויף דער וועלט! [עמוד כג]‬ ‫[עמוד ג]‬ ‫שפת אמת ‪ -‬דריי זיך ארום מיט א שטאלץ‪ :‬איך‬ ‫אהבת שלום ‪ -‬דער טאג בעט זיך ביי דיר‪' :‬מאך‬ ‫בין מקיים די מצוות פונעם אויבערשטן!‬ ‫מיר פרייליך'! [עמוד ד]‬ ‫[עמוד כד]‬ ‫בית אברהם ‪ -‬לעב א רואיג לעבן‪ ,‬ווארף אוועק‬ ‫בית אברהם ‪ -‬נאר אן עניו קען משיג זיין די‬ ‫דיינע דאגות! [עמוד ו]‬ ‫גרויסקייט פונעם אויבערשטן! [עמוד כה]‬ ‫בת עין ‪ -‬דער יסוד פון עבודת ה' – זיך האלטן‬ ‫שפת אמת ‪ -‬דער סוד פון הצלחה אין עבודת ה'‬ ‫נידריג! [עמוד ח]‬ ‫[עמוד כו]‬ ‫באר מים חיים ‪ -‬אויף דעם חשק און זריזות פון די‬ ‫תפארת שמואל ‪ -‬די מידה וואס אליעזר האט‬ ‫מצוה‪ ,‬באקומט מען שכר אויף דער וועלט!‬ ‫גע'ירש'נט פון אברהם [עמוד כט]‬ ‫[עמוד י]‬ ‫דברי ישראל ‪ -‬אליעזר האט מתפלל געווען‪ ,‬אז‬ ‫אהבת שלום ‪ -‬אז מען טוט חסד קען מען שפירן א‬ ‫מיר זאלן מצליח זיין אין גלות [עמוד ל]‬ ‫טעם אין שבת קודש! [עמוד יב]‬ ‫דברי אמת ‪ -‬דורכן לערנען גמרא איז מען זוכה צו‬ ‫צבי לצדיק ‪ -‬די חשוב'סטע עבודה‪ :‬בענקען און‬ ‫אן אמת'ער 'פחד' פון השי"ת! [עמוד לב]‬ ‫גלוסטן צו טון דעם רצון ה'! [עמוד יג]‬ ‫בת עין ‪ -‬דורך ענוה ווערן אלע דינים‬ ‫איבערגעדרייט צו חסדים! [עמוד לד]‬ ‫קדושת יו"ט ‪ -‬אלע טעג וועלן צום סוף נתעלה‬ ‫ווערן [עמוד טו]‬ ‫קדושת לוי ‪ -‬הכנעה פארן אויבערשטן ברענגט‬ ‫אמת'ע שמחה! [עמוד לה]‬ ‫רביה"ק מסאטמאר ‪ -‬אריינכאפן ווי פריער‪ ,‬נישט‬ ‫אפשטופן קיין מינוט! [עמוד יז]‬ ‫אוהב ישראל ‪ -‬די עצה פטור צו ווערן פון אלע‬ ‫יסורים ‪ -‬אריינלייגן כוחות אין פסוקי דזמרה‬ ‫רבינו בחיי ‪ -‬אברהם אבינו – מידת החסד‬ ‫[עמוד לו]‬ ‫[עמוד כ]‬ ‫בית אהרן ‪ -‬צולייגן יעדן טאג מער און מער‬ ‫תפארת שמואל ‪ -‬איך קען ג‪-‬א‪-‬ר‪-‬נ‪-‬י‪-‬ש‪-‬ט‬ ‫עבודת ה'! [עמוד לז]‬ ‫אליין! [עמוד כא]‬ ‫בארת המים ‪ -‬די גאולה איז געוואנדן אין די‬ ‫דגל מחנה אפרים ‪ -‬תורה רייניגט דעם הארץ!‬ ‫'התלהבות' פון אונזערע מצוות! [עמוד מא]‬ ‫[עמוד כב]‬ ‫זיך איינצושרייבן צו באקומען וועכנטליך די גליון‬ ‫ווי אויך פאר סיי וואספארא באמעקונגען‬ ‫רופט ‪ /‬טעקסט צו מכון דברי חיזוק אויף ‪845-886-0123‬‬ ‫און לאזט א מעסעדזש אויפן סיסטעם‬ ‫אדער שיקט אן אימעיל צו‬ ‫‪dc8458860123@gmail.com‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫לזכר ולעילוי נשמת נפש נקי וצדיק ספרא רבא מעתיק ומלבן הקונטרסים‬ ‫הרב רבי יוסף זצ"ל ב"ר אברהם שמואל יהודא שליט"א‪,‬‬ ‫ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫יה"ר שזכות הרבים יעמוד לו ולדורותיו לנצח ולנצחים‬ ‫‪‬‬ ‫מעומק הלב אנו מאחלים ברכת מזלא טבא לבנו החתן החשוב המו"מ בתוי"ש‬ ‫כמר ישראל שלום געשטעטנער ני"ו‬ ‫לרגל שמחת נישואיו בשעטומו"צ‬ ‫השי"ת יעזור שיזכה לבנות בית ע"ד ישראל סבא‪,‬‬ ‫ולראות דורות ישרים ומבורכים מתוך נחת ושמחה‬ ‫והרחבת הדעת‪ ,‬ואך טוב וחסד ישרה במעונו לנצח‪ ,‬אמן‬ ‫‪-‬א‪-‬‬ ‫'יראה' און 'חיזוק' אינאיינעם‬ ‫וַ ִּי ְהיו ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה ֵּמ ָׂאה ָׂשנָׂ ה וְ ֶע ְש ִּרים ָׂשנָׂ ה ְו ֶש ַבע ָׂשנִּ ים ְשנֵּ י ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה (כג‪ ,‬א)‬ ‫און די לעבנסטעג פון שרה זענען געווען הונדערט און צוואנציג‬ ‫יאר‪ ,‬דאס זענען געווען די יארן וואס שרה האט געלעבט‬ ‫דער הייליגער בית אברהם פון סלאנים זי"ע טייטשט‪" :‬וַ ִּי ְהיו ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה ֵּמ ָׂאה ָׂשנָׂ ה"‬ ‫– די גאנצע לעבן פון שרה האט זי געשטרעבט צו דערגרייכן איין תכלית‪ :‬מורא צו‬ ‫האבן פון באשעפער מיט א ריכטיגע בושה (וואס דאס איז מרומז אין דעם ווארט‬ ‫‪-‬ג‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫'מאה'‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט (דברים י‪ ,‬יב)‪" :‬מה ה' אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה"‪,‬‬ ‫און חז"ל דרש'ענען (מנחות מג‪ ,):‬אז דאס ווארט 'מה' ווערט 'מאה')‪"ְ ,‬ו ֶע ְש ִּרים ָׂשנָׂ ה"‬ ‫– זי האט אנגעהויבן מיט א 'יראת העונש'‪ ,‬מורא צו האבן פון די עונשים (וואס דאס‬ ‫איז מרומז אין דעם ענין פון 'צוואנציג יאר'‪ ,‬ווייל דאן הייבט מען אן שטראפן דעם‬ ‫מענטש אויף יענע וועלט‪( ,‬בראשית רבה נח‪ ,‬לא))‪"ְ ,‬ו ֶש ַבע ָׂשנִּ ים" – פון דער אנדערער‬ ‫זייט האט זי זיך שטענדיג מחזק געווען צו גלייבן אין די חסדים פון השי"ת‪ ,‬זי האט זיך‬ ‫שטענדיג באטראכט כאילו זי האט נישט קיין שום עבירה‪ ,‬פונקט ווי א קינד פון זיבן‬ ‫יאר‪ ,‬און דורכדעם האט זי זיך מחזק געווען אנצוהייבן כסדר דינען דעם אויבערשטן‬ ‫מיט א שמחה און התחדשותא‪.‬‬ ‫‪-‬ב‪-‬‬ ‫דער טאג בעט זיך ביי דיר‪' :‬מאך מיר פרייליך'!‬ ‫וַ ִּי ְהיו ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה ֵּמ ָׂאה ָׂשנָׂ ה וְ ֶע ְש ִּרים ָׂשנָׂ ה ְו ֶש ַבע ָׂשנִּ ים ְשנֵּ י ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה (כג‪ ,‬א)‬ ‫און די לעבנסטעג פון שרה זענען געווען הונדערט און צוואנציג‬ ‫יאר‪ ,‬דאס זענען געווען די יארן וואס שרה האט געלעבט‬ ‫דער הייליגער אהבת שלום פון קאסוב זי"ע ערקלערט‪ :‬א טאג וואס א מענטש‬ ‫טוט מצוות און מעשים טובים‪ ,‬און ער הייליגט זיינע מחשבות‪ ,‬דיבורים‪ ,‬און‬ ‫א באר אברהם (מהדורא תניינא)‪ :‬וזה מרמז ויהיו חיי שרה מא"ה שנה ר"ל שכל ימי שנותיה היה‬ ‫תשוקתה לבוא ליראת הבושה המכונה בשם מא"ה כנ"ל וכו' ועשרים שנה שההתחלה היתה‬ ‫מצד יראת עונש כמחז"ל (בר"ר נח‪ ,‬א) בן עשרים לעונשין‪ ,‬ושבע שנים מורה על מדת החיזוק‬ ‫שהיתה מתחזקת תמיד בחסדי השי"ת לקבל תמיד העבדות בשמחה ולחשוב עצמה לברי'‬ ‫חדשה בלי חטא כבת שבע שנים‪.‬‬ ‫‪-‬ד‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫מעשים‪ ,‬אזא טאג ווערט דערהויבן‪ ,‬דער טאג באקומט א פרישער כח און חיות‪,‬‬ ‫און ווערט אויסגעלייזט פון די קליפות‪ ,‬און דאן פריידט זיך דער טאג גאר‬ ‫שטארק‪ ,‬אז ער איז געהאלפן געווארן דורך דעם מענטש‪.‬‬ ‫דעריבער דארף יעדער מענטש זען‪ ,‬אריינצוברענגען א הייליגע חיות אין יעדן‬ ‫טאג‪ ,‬אין יעדע שעה און אין יעדע מינוט‪ ,‬דורכן טון מצוות און מעשים טובים‪,‬‬ ‫און דאן ווערט דער טאג א געהאלפענער‪.‬‬ ‫דאס איז די כוונה פון דעם פסוק "וַ ִּי ְהיו ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה‪ְ ...‬שנֵּ י ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה"‪ ,‬אז שרה‬ ‫האט אריינגעברענגט א הייליגע 'חיות' אין די טעג און אין די יארן וואס זי האט‬ ‫געלעבטב‪.‬‬ ‫ב אהבת שלום‪ :‬ויהיו חיי שרה גו' שני חיי שרה‪ .‬ולהבין זה הוא כך דהנה כתיב‬ ‫(כה ז) ואלה ימי שני חיי אברהם אשר חי וכבר עמדו בו מפרשי התורה בכפל‬ ‫הלשון‪ .‬אלא הענין הוא כך דהנה כתיב (תהלים צו ב) בשרו מיום אל יום ישועתו פי'‬ ‫כי נודע שהיום בעצמו צריך ישועה ע"י מצות ומע"ט במחשבה דבור ומעשה‬ ‫הנעשים בו כי עי"ז יש לו כח וחיות ומתעלה ונגבה ויוצא מגלות לגאולה ושמח‬ ‫מאוד ע"ד הש"ס (ברכות ט) לא פסיק חוכא מפומיה כוליה יומא והיינו שהימים בעצמן‬ ‫שמחים לקראת הפקחים הנותנין בהם חיות‪ .‬וע"כ צריך כל איש המשכיל לראות‬ ‫להמשיך חיות של קדושה לכל יום ושעה ורגע ע"י מצות ומע"ט ומי שבאמת עושה‬ ‫כן אזי הוא פועל ישועות בקרב הימים ומבשר להימים בשורות טובות ישועות‬ ‫ונחמות וזהו ואלה ימי שני חיי אברהם אשר חי פי' שהמשיך חיות הקדושה לימיו‬ ‫וזהו ויהיו חיי שרה גו' שני חיי שרה פי ששרה אמנו ע"ה היא ג"כ המשיכה חיות‬ ‫הקדושה לימים וד"ל‪.‬‬ ‫‪-‬ה‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪-‬ג‪-‬‬ ‫לעב א רואיג לעבן‪ ,‬ווארף אוועק דיינע דאגות!‬ ‫וַ ִּי ְהיו ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה ֵּמ ָׂאה ָׂשנָׂ ה וְ ֶע ְש ִּרים ָׂשנָׂ ה ְו ֶש ַבע ָׂשנִּ ים ְשנֵּ י ַח ֵּיי ָׂש ָׂרה (כג‪ ,‬א)‬ ‫און די לעבנסטעג פון שרה זענען געווען הונדערט און צוואנציג‬ ‫יאר‪ ,‬דאס זענען געווען די יארן וואס שרה האט געלעבט‬ ‫דער הייליגער בית אברהם פון סלאנים זי"ע שרייבט‪ :‬די ראשי תיבות פון די ווערטער‬ ‫ו'יהיו ח'יי ש'רה איז די זעלבע גימטריא פון דעם הייליגן שם שד"י [‪ .]314‬דער שם‬ ‫איז מרמז אויף די גוטע מידה פון 'הסתפקות' – צו זיין צופרידן מיט וואס מען‬ ‫פארמאגט‪ ,‬און נישט גלוסטן מער [ווייל דער באדייט פון 'שד"י' איז ֶׁש ַדי – ס'איז גענוג‬ ‫(זע רש"י בראשית יז‪ ,‬א)]‪ .‬דער פסוק איז מרמז‪ ,‬אז נאר דער וואס פארמאגט אט די מידה‬ ‫פון 'הסתפקות'‪ ,‬זי ך צו באגענוגנען מיט וואס מ'האט‪ ,‬ער האט א גוט לעבן‪ ,‬ווייל ער‬ ‫איז קיינמאל נישט באזארגט‪ ,‬און ער איז אלעמאל פרייליך‪ .‬און אט דאס איז געווען די‬ ‫מדריגה פון שרה‪ ,‬אז זי איז אלעמאל געווען צופרידן‪ ,‬דעריבער זאגט דער פסוק‪" :‬ויהיו‬ ‫חיי שרה"‪ ,‬אז שרה האט געלעבט א גוט לעבן‪.‬‬ ‫לויט דעם קען מען ערקלערן די ווערטער פון רש"י‪ ,‬אז שרה איז ביי די הונדערט יאר‬ ‫געווען פונקט ווי ביי די צוואנציג יאר‪ ,‬ביי די צוואנציג איז זי געווען אזויווי ביי די זיבן‬ ‫יאר‪ .‬ווייל ביי די צוואנציג יאר איז די צייט ווען עס ברענט אינעם מענטש תאוות און‬ ‫גלוסטעניש זיך נאכצוגעבן אלע הבלי עולם הזה‪ ,‬און דאן שפירט מען שטענדיג ווי עס‬ ‫פעלט נאך גשמיות‪ ,‬און מען דארף נאך עולם הזה‪ ,‬אבער שרה איז אין דער צייט‬ ‫געווען פונקט ווי א קליין קינד פון זיבן יאר‪ ,‬וואס ס'פעלט אים גארנישט‪ ,‬און ער איז‬ ‫צופרידן מיט וואס ער האט‪.‬‬ ‫‪-‬ו‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫דאס וואס רש"י זאגט‪ ,‬אז ביי די הונדערט יאר איז שרה געווען אזויווי ביי די צוואנציג‪,‬‬ ‫דאס גייט ארויף אויף די רוחניות'דיגע דאגות‪ .‬ווייל ווען א מענטש איז יונג זארגט ער‬ ‫זיך נישט אזוי אויף זיין רוחניות‪ ,‬ער טראכט נישט וואס ס'וועט זיין אויף יענע וועלט‪,‬‬ ‫אבער ווען מען ווערט עלטער ווערט מען אינגאנצן באזארגט און פארלוירן איבער‬ ‫דעם רוחניות'דיגן מצב‪ ,‬און דאס קען ברענגען צו מחשבות פון יאוש‪ ,‬און צוליב דעם‬ ‫טוט מען נישט אפילו וואס מען קען נאך יא אריינכאפן‪ ,‬אבער שרה איז געווען ביי די‬ ‫הונדערט יאר פונקט ווי ביי די צוואנציג יאר‪ ,‬אז אפילו ביי די הונדערט יאר איז זי‬ ‫געווען פול מיט בטחון און חיזוק‪ ,‬זי האט זיך פארלאזט אויף די ענדלאזע חסדים פונעם‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬אז דער גוטער רחמנות'דיגער באשעפער וועט איר זיכער נישט פארלאזן‬ ‫אויף יענע וועלט‪.‬‬ ‫ווי אויך איז שרה געווען ביי די הונדערט פונקט ווי ביי די צוואנציג‪ ,‬וואס דאן איז מען‬ ‫זיך כסדר מחזק אנצוהייבן פונדאסניי‪ ,‬א יונגער מענטש איז זיך שטענדיג מקבל זיך צו‬ ‫פארבעסערן פון היינט און ווייטער‪ ,‬דאס זעלבע איז שרה געווען ביי די הונדערט יאר‪,‬‬ ‫אז זי האט זיך מחזק געווען אנצוהייבן דינען דעם אויבערשטן מיט א פרישקייט און א‬ ‫נייע חיותג‪.‬‬ ‫ג בית אברהם‪ :‬ו'יהיו ח'יי ש'רה ר"ת בגימ' שם הק' שד"י שאמר לעולמו די ומרומז בזה ענין‬ ‫ההסתפקות כמאחז"ל איזהו עשיר השמח בחלקו היינו המסתפק במה שיש לו ואיש חי נקרא‬ ‫שאינו דואג כלל והוא שמח בכל המצבים וזו הי' דרגת שרה בת כ' שהתקופה ההיא בחום‬ ‫השאיפות והתאוות ותמיד חסר לו אז היתה כבת ז' אז לא חסר לאדם כלום ומסתפק במה‬ ‫שיש לו‪ ,‬בת ק' כבת כ' לחטא היינו לענין דאגות עניני עוה"ב כמו בתקופת העשרים שאינו‬ ‫מרבה לדאוג כ"כ דאגות עוה"ב כמ"כ היתה בהיות בת ק' מלא בטחון וחזוק ברחמי השי"ת‬ ‫שהוא מלא רחמים וירחם עליה גם בעלמא דאתי וכמו בתקופת העשרים שהוא מתחזק כל‬ ‫פעם ומקבל עליו מהיום והלאה להיטיב את דרכיו בחייו כמ"כ לעת זקנה בהיותו בן ק' יתחזק‬ ‫ויקבל כל פעם על עצמו מהיום והלאה לעבוד את השי"ת ביתר שאת וביתר עז‪.‬‬ ‫‪-‬ז‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪-‬ד‪-‬‬ ‫דער יסוד פון עבודת ה' – זיך האלטן נידריג!‬ ‫וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים ַוה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל (כד‪ ,‬א)‬ ‫און אברהם איז געווען אלט‪ ,‬ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג‪,‬‬ ‫און דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם מיט אלעם גוטס‬ ‫די גמרא זאגט (בבא בתרא טז‪ ,):‬אז ס'איז מרומז אין דעם פסוק‪ ,‬אז אברהם אבינו האט‬ ‫געהאט א טאכטער וואס איר נאמען איז געווען 'בכל'‪.‬‬ ‫דער הייליגער בת עין זי"ע ערקלערט‪ :‬די גמרא איז אונז מרמז דא‪ ,‬וואס איז דער‬ ‫וויכטיגסטער חלק פון עבודת ה'‪ ,‬אויף וואס דער מענטש דארף קאנצעטרירן זיין‬ ‫הויפט עבודה‪ .‬דער גרעסטער יסוד פון עבודת ה' איז‪ ,‬די מידה פון הכנעה און ענוה ‪-‬‬ ‫אז א מענטש זאל זיך שטענדיג מתבונן זיין אין די גרויסקייט פונעם אויבערשטן‪ ,‬ער‬ ‫זאל אריינקלערן אז דער אויבערשטער איז ארום אלע וועלטן און אין אלע וועלטן‪,‬‬ ‫ס'איז נישטא קיין ארט וואו דער אויבערשטער געפינט זיך נישט‪ .‬און ער זאל זיך‬ ‫פארטיפן אין זיין נידריגע מדריגה‪ ,‬ווי ווייט ער איז פון עבודת ה'‪ ,‬ווי ווייניג ער דינט‬ ‫דעם גרויסן באשעפער‪.‬‬ ‫ער זאל צולייגן קאפ‪ ,‬אז ווען ער טוט זיינע באדערפענישן הער ער אינזין פאר זיין‬ ‫אייגענע הנאה‪ ,‬נישט בלויז פארן אויבערשטן אליין‪ .‬און אפילו ווען ער לערנט און‬ ‫דאוונט מיט התלהבות און ברען‪ ,‬דארף ער זיך גאר גוט מתבונן זיין‪ ,‬און זוכן אין די‬ ‫באהאלטענע ווינקלען פון זיין הארץ‪ ,‬צי עס איז דארט אויך אריינגעמישט עפעס א‬ ‫כוונה וואס איז נישט בלויז פארן אויבערשטן אליין‪.‬‬ ‫‪-‬ח‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫אזא מענטש וואס לעבט מיט אט די ענוה און שפלות‪ ,‬זיך צו מתבונן זיין אין זיין‬ ‫ווייטקייט און נידריגקייט‪ ,‬וועט אויטאמאטיש זוכה זיין צו אלע גוטע מידות‪ ,‬ווייל ענוה‬ ‫איז דער יסוד פון אלעם‪ .‬אבער ווען א מענטש האלט זיך גרויס חלילה מיט זיינע גוטע‬ ‫מעשים‪ ,‬איז גאר ווייט פון עבודת ה'‪ ,‬ווייל אפילו אויב האט ער שוין אלע גוטע מידות‬ ‫און ער זיצט אגאנצן טאג על התורה ועל העבודה‪ ,‬מיט דעם אלעם ווערט דאס אלעס‬ ‫פאררעכנט ווי גארנישט‪ ,‬ווייל זיין עבודת ה' איז ליידיג פון קדושה‪ ,‬וויבאלד חז"ל זאגן‬ ‫(ברכות מג‪ ,):‬אז א בעל גאוה איז כאילו ער שטופט אוועק די שכינה‪ ,‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫ס'איז נישטא קיין 'השראת השכינה' אין זיינע אלע מעשים טובים‪.‬‬ ‫דאס איז מרומז אין דעם פסוק‪" :‬וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים"‪ ,‬דאס ווארט 'ימים' איז‬ ‫בגימטריא 'מאה' – הונדערט‪ ,‬און דער ענין פון 'מאה' איז מרמז אויף ענוה [ווייל חז"ל‬ ‫זאגן (מנחות מג‪ ,):‬אז פון דעם ווארט 'מאה' ווערט 'מה'‪ ,‬און דאס איז מרמז‪ ,‬אז א‬ ‫מענטש האלט זיך 'מה' – ער שפירט ווי ער איז גארנישט מיט נישט]‪ ,‬און דער פסוק‬ ‫זאגט‪ ,‬אז אברהם אבינו האט זוכה געווען צו די מדריגה פון אן אמת'ע ענוה ('בימים')‪,‬‬ ‫און צוליב דעם‪" :‬וַ ה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל" – האט אברהם אויטאמאטיש געהאט‬ ‫אלע מידות טובות‪ ,‬ווייל דער וואס איז זוכה צו די הייליגע מידה פון ענוה‪ ,‬איז‬ ‫אויטאמאטיש זוכה צו אלע גוטע מידות‪ ,‬ווייל אלע זענען שוין אריינגערעכנט אין ענוה‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן אז מיר זאלן זוכה זיין דערצו‪ ,‬אמן כן יהי רצוןד‪.‬‬ ‫ד בת עין‪ :‬ואברהם זקן בא בימים וה' ברך את אברהם בכל‪ .‬איתא בגמרא (ב"ב טז‪ ):‬בת היתה‬ ‫לו לאברהם ובכל שמה‪ .‬ונוכל לומר שהגמרא מרמז לנו בכאן מה יהיה עיקר עבודת האדם‬ ‫שיהיה כל גופי התורה תלוין בה‪ .‬הנה עיקר העבדות הוא בחינת הכנעה וענוה‪ ,‬שיתבונן תמיד‬ ‫בגדולת ה' האיך הוא ממלא כל עלמין וסובב כל עלמין ותוך כל עלמין ולית אתר פנוי מניה‬ ‫ואם יסתר איש וכו' (ירמיה כג כד)‪ ,‬ויתבונן תמיד במעוט ערכו ופחיתות עבודתו לה' אשר לו‬ ‫‪-‬ט‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪-‬ה‪-‬‬ ‫אויף דעם חשק און זריזות פון די מצוה‪ ,‬באקומט מען שכר אויף דער וועלט!‬ ‫וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים ַוה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל (כד‪ ,‬א)‬ ‫און אברהם איז געווען אלט‪ ,‬ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג‪,‬‬ ‫און דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם מיט אלעם גוטס‬ ‫דער הייליגער באר מים חיים זי"ע שרייבט‪ :‬ס'איז באקאנט‪ ,‬אז אויף דער וועלט‬ ‫באקומט מען נישט קיין שכר אויף די מצוות (קידושין לט‪ ,):‬אבער אויף די חשק‪ ,‬אהבה‪,‬‬ ‫און זריזות וואס דער מענטש לייגט אריין צו באשיינען און מהדר זיין די מצוות וואס‬ ‫ער איז מקיים‪ ,‬אויף דעם באקומט מען יא גוטס אויף דער וועלט‪ ,‬אויסער די הויפענעס‬ ‫שכר וואס מען וועט באקומען דערויף אויף יענע וועלט‪.‬‬ ‫הארץ ומלואה ולו דומיה תהלה‪ ,‬ובמעשיו אשר המה לא לה' לבדו‪ ,‬רק שמכוין בהם גם‬ ‫להנאת עצמו‪ ,‬ואפילו בעת אשר לומד ומתפלל בהתלהבות ובתשוקה גדולה‪ ,‬ישגיח בעינא‬ ‫פקיחא ויתבונן בזה היטב ויבדוק ויחפש בחורים ובסדקים אולי ימצא בהם ג"כ תערובות אשר‬ ‫לא לה' לבדו‪ .‬וכשיש לאדם בחינת התבוננות וענוה כנ"ל‪ ,‬בזה כלול כל המדות טובות‪ .‬אבל‬ ‫ח"ו כשיש לאדם בחינת גבהות הלב ר"ל אפילו שיש לו כל המדות טובות ויושב על התורה‬ ‫ועל העבודה‪ ,‬כלא נחשב‪ ,‬מחמת שאין בזה שום השראת שכינה וקדושה‪ ,‬שהוא דוחק רגלי‬ ‫השכינה כמ"ש בגמרא (ברכות מג‪ .):‬וזהו ואברהם זקן בא בימי"ם‪ ,‬גימטריא מאה‪ ,‬שמרמז על‬ ‫בחינת ענוה‪ ,‬כמאמר הגמרא (מנחות מג‪ :‬וברש"י שם) אל תקרי מה אלא מאה‪ ,‬פירוש שאברהם‬ ‫אבינו ע"ה בא לבחינת ענוה אמיתית‪ ,‬על כן וה' ברך את אברהם בכל‪ .‬ופי' הגמרא בת היתה‬ ‫לו‪ ,‬כי הנה מדה נקראת בת כמ"ש (מל"א ז כו) אלפים בת יכיל‪ ,‬היינו אברהם אבינו ע"ה היה לו‬ ‫מדה טובה בזה‪ ,‬היינו ענוה אמיתית‪ ,‬אשר בכל שמה‪ ,‬היינו שכל המדות טובות נכלל בזה‬ ‫המדת ענוה אמיתית‪ ,‬יהי רצון שנזכה לזה אמן כן יהי רצון‪.‬‬ ‫‪-‬י‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫אנהויב סדרה געפינען מיר‪ ,‬אז ווען אברהם אבינו האט געקויפט א קבר פאר שרה‪,‬‬ ‫האט ער דוקא געוואלט אפקויפן די גאנצע פעלד ארום און ארום מיט אלע ביימער‬ ‫און געוויקסן‪ ,‬און ער האט דאס אלעס אפגעשיידט צו באערדיגן זיין ווייב‪ .‬זיין כוונה‬ ‫דערמיט איז געווען‪ ,‬צו מהדר זיין אין די מצוה פון 'קבורה'‪ ,‬צוליב זיין אויסטערלישע‬ ‫געגאסן ריזיגע געלטער צו קויפן א‬ ‫ָ‬ ‫חשק און אהבה צו מקיים זיין די מצוה‪ ,‬האט ער‬ ‫גרויסע שטיקל ערד איר צו באערדיגן‪ ,‬און ער האט מקפיד געווען נישט איבערצולאזן‬ ‫פאר זיך גארנישט פון דעם גאנצן קבר‪ ,‬ער האט נישט גענומען פאר זיך קיין שטיקל‬ ‫ערד צו קענען איינזייען דערין‪ ,‬אדער ביימער צו קענען הנאה האבן פון די פירות‪ ,‬נאר‬ ‫ער האט אלעס גענצליך אפגעשיידט פארן קבר‪ ,‬צוליב זיין אהבה צו די מצוות‪.‬‬ ‫דעריבער זאגט יעצט דער פסוק‪ ,‬אז דורכדעם האט ער זוכה געווען‪ ,‬אז ְ"ו ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן‬ ‫ָׂבא ַב ָׂי ִּמים" – ער איז געווארן אלט‪ ,‬און ער האט דערגרייכט צו אריכות ימים ושנים‪,‬‬ ‫דאס מיינט‪ ,‬ער האט באקומען השפעות טובות אויף דער וועלט‪"ַ ,‬וה' ֵּב ַר ְך ֶאת‬ ‫ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל" – אבער באמת האט דער אויבערשטער געבענטשט אברהם מיט‬ ‫אלעם גוטס‪ ,‬סיי אויף דער וועלט‪ ,‬און סיי אויף יענער וועלט‪ ,‬ווייל ווען א מענטש איז‬ ‫מהדר אין מצוות איז ער זוכה צו ווערן געבענטשט אויף ביידע וועלטןה‪.‬‬ ‫ה באר מים חיים (עה"פ ואברהם זקן)‪ :‬או אפשר כי נודע (עבודה זרה ג'‪ ).‬אשר הגם ששכר מצוה בהאי‬ ‫עלמא ליכא כאומרם היום לעשותם ומחר לקבל שכרם מכל מקום הידור המצוה * וחשק‬ ‫האהבה וזירוז היותר אשר ישנו לאדם במצות אל‪ .‬זה לפירות יחשב לאכול מהם בעולם הזה‪,‬‬ ‫לבד שכרן בעולם הבא‪ .‬וכבר כתבנו למעלה בקניית השדה והמערה ואשר הקצה הכל‬ ‫לקבורת מת‪ ,‬הכל היה למען הידור המצוה ורוב חשק עבותות אהבתו לפזר סך רב לקנות‬ ‫קרקע לקבורה ולהקצות הכל לזה‪ ,‬ולא להניח בתוכו שדה לזריעה ולנטוע בו כל עץ מאכל‬ ‫ובפרט שהיה בתוכו כל מיני עצים כמאמר הכתוב (לעיל כ"ג‪ ,‬י"ז) וכל העץ אשר בשדה אשר‬ ‫בכל גבולו סביב‪ .‬ולא הניח דבר גדול וקטן להנאתו כי אם ליפות קבר בני עמו‪ .‬ונמצא אשר‬ ‫‪ -‬יא ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪-‬ו‪-‬‬ ‫אז מען טוט חסד קען מען שפירן א טעם אין שבת קודש!‬ ‫וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים (כד‪ ,‬א)‬ ‫און אברהם איז געווען אלט‪ ,‬ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג‬ ‫דער הייליגער אהבת שלום פון קאסוב זי"ע זאגט‪ :‬די מידה פון אברהם אבינו איז‬ ‫געווען 'חסד'‪ .‬ווען א מענטש גייט אין די וועגן פון אברהם אבינו‪ ,‬און ער באשעפטיגט‬ ‫זיך צ ו טון חסד פאר אנדערע‪ ,‬דאן וועט ער זוכה זיין צו א שפע פון הייליגע 'חכמה'‬ ‫אום שבת קודש‪.‬‬ ‫דאס איז מרומז אין דעם פסוק‪"ְ :‬ו ַא ְב ָׂר ָׂהם" – דאס ווארט איז צוזאמגעשטעלט פון די‬ ‫ווערטער ו' אברהם‪ ,‬דאס מיינט‪ ,‬דער וואס באשעפטיגט זיך אין די מידה פון אברהם‪,‬‬ ‫במשך די זעקס וואכנטעג (ו' איז זעקס)‪" ,‬זָׂ ֵּקן" – ער איז זוכה צו א שפע פון 'חכמה'‬ ‫"בא‬ ‫אום שבת קודש (ווי חז"ל זאגן (קידושין לב‪ ,).‬אז דאס ווארט 'זקן' איז מרמז אויף 'חכמה')‪ָׂ ,‬‬ ‫ַב ָׂי ִּמים" – ער האט זוכה געווען דערצו‪ ,‬דורך זיין חסד פון די זעקס וואכנטעגו‪.‬‬ ‫גם בזה זכה גם לשכר עולם הזה כאשר בכל הפירות שאדם אוכל בעולם הזה‪ .‬ועל כן אחר‬ ‫מיתת שרה נאמר ואברהם זקן בא בימים וה' ברך את אברהם בכל הכל כנזכר שזכה לברכת‬ ‫עולם הזה והעולם הבא מהפירות והקרן וכאמור‪.‬‬ ‫ו אהבת שלום‪ :‬א"י ואברהם זקן בא בימים פי' דהנה כתיב (משלי לא כו) ותורת חסד על לשונה‬ ‫פי' מי שאוחז במדת החסד מדת אברהם נק' ג"כ אברהם ומקיים כל התורה כולה ע"ד אמרם‬ ‫ז"ל (קידושין פב) קיים אברהם אבינו את כל התורה כולה עד שלא ניתנה ומי שאוחז במדה זו‬ ‫בששת ימי החול אח"כ כשבא ש"ק זוכה לבחי' חכמה ועש"ז נק' שבת קודש כי קודש הוא‬ ‫בחי' חכמה כנודע‪ .‬וזהו ואברה"ם פי ו' אברה"ם זקן בא בימים פי' מי שאוחז בו' ימי החול‬ ‫‪ -‬יב ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪-‬ז‪-‬‬ ‫די חשוב'סטע עבודה‪ :‬בענקען און גלוסטן צו טון דעם רצון ה'!‬ ‫וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים ַוה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל (כד‪ ,‬א)‬ ‫און אברהם איז געווען אלט‪ ,‬ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג‪,‬‬ ‫און דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם מיט אלעם גוטס‬ ‫דער הייליגער צבי לצדיק זי"ע שטעלט זיך‪ ,‬אז לכאורה איז דאס א דאפלט לשון 'זקן'‬ ‫און 'בא בימים'? ווי אויך דארף מען פארשטיין וואס איז די ספעציעלע ברכה וואס‬ ‫דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם אויף דער עלטער‪ ,‬לכאורה איז ער דאך‬ ‫שוין געווען פול מיט געלט און פארמעגנס אויך אין זיינע יונגע יארן?‬ ‫נאר ס'איז באקאנט‪ ,‬אז מיר אידן זענען באשאנקען געווארן מיט אסאך הייליגע‬ ‫עבודות‪ ,‬צו דינען דעם אויבערשטן‪ ,‬אבער די בעסטע חשוב'סטע עבודה איז‪ ,‬צו שטיין‬ ‫און בענקען "ווען וועל איך זוכה זיין צו מקיים זיין א מצוה פארן הייליגן באשעפער"‪.‬‬ ‫אז מען זאל אויסווארטן מיט השתוקקות און גלוסטעניש צו קענען האבן די‬ ‫ווארטן צו האבן א הויז כדי‬ ‫מעגליכקייט צו טון דעם רצון ה'‪ ,‬ווי למשל‪ ,‬אז מען זאל ַ‬ ‫צו קענען מקיים זיין די מצוה פון מזוזה און די מצוה פון 'מעקה' ֹ[א צוים]‪ ,‬מען זאל‬ ‫ווארטן‬ ‫ווארטן צו האבן א קלייד כדי צו קענען מקיים זיין די מצוה פון ציצית‪ ,‬מען זאל ַ‬ ‫ַ‬ ‫אויף קינדער כדי זיי צו קענען אויפציען צו תורה און מעשים טובים‪ ,‬און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫במדת אברהם מדת החסד אזי אח"כ בשבת קודש בא לבחי' זקן בחי' חכמה ע"ד אמרם ז"ל‬ ‫(קידושין לב) אין זקן אלא מי שקנה חכמה וזהו בא בימים פי שע"י ימי החול בא לבחי חכמה בחי‬ ‫זקן וד"ל‪.‬‬ ‫‪ -‬יג ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫אט די הכנה וואס א מענטש 'וויל' מקיים זיין די מצוות נאך פאר ער קען דאס למעשה‬ ‫אויספירן‪ ,‬דאס איז זייער טייער ביים אויבערשטן‪ ,‬ווייל דאס ווייזט אז זיין הארץ ברענט‬ ‫פאר אהבת ה'‪ .‬פאר אזא מענטש וועט דער אויבערשטער אים באצאלן מידה כנגד‬ ‫מידה און אים צוברענגען די חפץ וואס ער האט געדארפט‪ ,‬כדי ער זאל טאקע קענען‬ ‫מקיים זיין די מצוה למעשה‪.‬‬ ‫געווענליך איז דער סדר פון דער וועלט‪ ,‬אז די צייט פליעט‪ ,‬יעדע מינוט גייט פארביי‪,‬‬ ‫און דאס איז מער נישטא צו באקומען‪ ,‬אבער אזא מענטש וואס גלוסט שטענדיג צו‬ ‫קענען מקיים זיין די מצוות פונעם אויבערשטן און אויספירן זיין רצון‪ ,‬ביי אים גייט‬ ‫נישט די זמן אריבער‪ ,‬ווייל ווען עס גייט אריבער די צייט פון דער מצוה‪ ,‬גלוסט ער‬ ‫ווייטער ווען עס וועט שוין ווידעראמאל אנקומען די צייט צו קענען מקיים זיין די מצוה‪,‬‬ ‫דעריבער ווערט אזא מענטש אנגערופן 'בא בימים'‪ ,‬ווייל ער קומט מיט אלע טעג‪,‬‬ ‫זיינע טעג לויפן נישט אוועק‪ ,‬וויבאלד זיין השתוקקות איז אויף די שפעטערדיגע טעג‪.‬‬ ‫דאס איז די כוונה פון דעם פסוק‪"ְ :‬ו ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים" – אברהם איז געווען אזא‬ ‫סארט 'זקן' וואס ער איז געקןמט מיט אלע זיינע טעג‪ ,‬וויבאלד ער האט שטענדיג‬ ‫געבענקט און געגלוסט‪ ,‬צו קענען דערגרייכן דער צייט וואס ער וועט קענען טון דעם‬ ‫רצון ה'‪" ,‬וַ ה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל" – דעריבער האט אים דער אויבערשטער‬ ‫באצאלט מידה כנגד מידה‪ ,‬און אים נאכגעגעבן זיין רצון‪ ,‬אז ער זאל קענען אויספירן‬ ‫זיין באגער ("בכל" איז א לשון פון 'רצון'‪ ,‬אזויווי 'כלתה נפשי')ז‪.‬‬ ‫ז צבי לצדיק‪ :‬ואברהם זקן בא בימים וד' ברך את אברהם בכל דלכאורה הוא כפל לשון זקן‬ ‫וגם בא בימים גם מהו הברכה אשר ברך אותו לעת זקנתו הלא גם בימי בחרותו הי' כבד מאד‬ ‫במקנה בכסף ובזהב כמפורש בכתוב כמה פעמים ונראה דהנה ידוע שכמה מיני עבודות יש‬ ‫באומה הישראלית והטוב שבהם הוא מי שעומד ומצפה מתי יבא אותו הזמן לקיים אז מצות‬ ‫‪ -‬יד ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪-‬ח‪-‬‬ ‫אלע טעג וועלן צום סוף נתעלה ווערן‬ ‫וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים ַוה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל (כד‪ ,‬א)‬ ‫און אברהם איז געווען אלט‪ ,‬ער איז שוין געקומען אין די עלטערע טעג‪,‬‬ ‫און דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם מיט אלעם גוטס‬ ‫דער הייליגער קדושת יו"ט זי"ע שרייבט‪ :‬ווילאנג א מענטש שלאגט זיך נאך מיט זיין‬ ‫יצר הרע און ער האט אים נאכנישט געצליך איינגענומען – איז ער נאכנישט מיטן‬ ‫ריכטיגן שלימות‪ ,‬און דורכדעם איז ער נאך אפגעטיילט פון זיין שורש‪ ,‬אט די אלע‬ ‫בוראנו ית"ש ומשתוקק ומתאוה לאותו הזמן אשר אז יוכל לבוא לאותו החפץ לעשות בו רצון‬ ‫קונו ית"ש היינו בית לעשות בו מזוזה ומעקה‪ .‬טלית לעשות בו ציצית וביותר בנים להדריכם‬ ‫לתורה ולמעש"ט וכדומה‪ .‬וההכנה וההשתדלות הזאת חשובה מאד בעיני השם ית' באשר‬ ‫שמצפה לקיים מצותיו טרם בא העת והחפץ ובזה ניכר שביב אש שלהבת הבוער בקרבו‬ ‫מחמת אהבת הש"י והוא יתברך מודד לו כמדתו והביא אותו לאותו הזמן והגיעו לאות החפץ‬ ‫לעשות בו כחפצו וטרם קרא נענה כמנהגו הטוב‪ .‬והנה הגלגלים חוזרים ועתותי הזמן ורגעיו‬ ‫הולכים ועוברים לפני אדם ואין חפץ כלל אמנם מי שמשתוקק בכל עת אחר עבודתו תיכף‬ ‫לזמן אחר להשלים בו ג"כ רצוי הבורא ב"ה ומתאוה ומצפה לאותו הזמן והחפץ בכל לב ונפש‬ ‫אזי הזמן אינו עובר לפניו רק הוא בא בימים כי הוא מתאוה לכל עתותי הזמן שיבואו מהרה‬ ‫לעבוד עבודתו השלימה ואיש כזה יתכן לקרותו בשם בא בימים יען שהוא בא בימים ודאי‬ ‫מרוב השתוקקותו לכל עתותי הזמן המעותדים לבוא וזה פי' הפסוק ואברהם זקן כזה אשר‬ ‫בא בימים לפי שהוא הי' מתאוה ומשתוקק ומצפה לכל עת ועידן אשר יבא לידו אותו הזמן‬ ‫לעשות בו רצון קונו לכן הקב"ה מדד לו כמדתו וד' ברך את אברהם בכל ו'בכל' הוא לשון‬ ‫תאוה ותשוקה כמא"ה נכספה וגם כלתה נפשי וכו' היינו שהש"י הי' מזמין לו כל תאותו כדי‬ ‫להשלים בהם רצונו כמדתו הטובה כאמור‪.‬‬ ‫‪ -‬טו ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫טעג קענען נישט ווערן אריינגערעכנט צווישן זיינע גוטע טעג‪ ,‬ווייל ער האט נאך אין‬ ‫זיך 'עפעס' פונעם יצר הרע‪ ,‬און דאס איז ווי א מחיצה וואס שטערט פון דביקות‪.‬‬ ‫אבער דער אויבערשטער איז א גוטער‪ ,‬דעריבער טוט ער א געוואלדיגער חסד מיטן‬ ‫מענטש‪ ,‬אז נאכדעם וואס דער מענטש וועט יא אייננעמען דעם יצר הרע בשלימות‪,‬‬ ‫און ער וועט דערגרייכן צו א הויכע מדריגה מיט די ריכטיגע שלימות‪ ,‬ער וועט שוין‬ ‫זיין לויטער גוטס‪ ,‬און זיין דבוק אין השי"ת ווי ס'דארף צו זיין‪ ,‬דאן וועלן פארראכטן‬ ‫ווערן אויך די אלע טעג וואס ער האט נאכנישט געהאט איינגענומען דעם יצר‪ ,‬אזוי‬ ‫וועט ער צום סוף זיין בשלימות מיט אלע זיינע לעבנסטעג‪.‬‬ ‫דער זוהר הק' זאגט (חיי שרה‪ ,‬קכט‪ ,).‬אז אברהם אבינו איז נישט אנגעקומען צו זיין‬ ‫הויכע מדריגה אין איין מינוט‪ ,‬אין זיינע יונגע יארן האט ער געדארפט שווער הארעווען‬ ‫מלחמה צו האלטן מיטן יצר‪ ,‬און נאר דערנאך איז ער אנגעקומען צו זיין מדריגה‪ ,‬צו‬ ‫זיין אינגאנצן ריין און הייליג‪.‬‬ ‫דאס איז די כוונה פון דעם פסוק‪" :‬וְ ַא ְב ָׂר ָׂהם זָׂ ֵּקן" – אברהם האט זוכה געווען צו א‬ ‫"בא ַב ָׂי ִּמים" – און‬ ‫הויכע מדריגה פון חכמה ('זקן' איז מרמז אויף חכמה‪ ,‬זע קידושין לב‪ָׂ ,).‬‬ ‫ער איז געקומען מיט אלע זיינע טעג‪ ,‬ווייל אלע זיינע לעבנסטעג זענען פאררעכנט‬ ‫געווארן כאילו ער איז שוין געווען מיטן גאנצן שלימות‪"ַ ,‬וה' ֵּב ַר ְך ֶאת ַא ְב ָׂר ָׂהם ַבכֹּל"‬ ‫– דאס איז געווען א מתנה פונעם אויבערשטן‪ ,‬וואס האט געבענטשט אברהם‪ ,‬אז‬ ‫אלע זיינע טעג זאלן פאררעכנט געווארן כאילו זיי וואלטן געווען שלימות'דיג‪ ,‬אפילו‬ ‫די יונגע יארן‪ ,‬ווען ער איז נאכנישט געווען ריין פונעם יצר הרעח‪.‬‬ ‫ח קדושת יו"ט (עה"פ ויהיו חיי שרה)‪ :‬נמצא לפי"ז כי כל זמן היות אדם לוחם מלחמתו‬ ‫עם היצה"ר בימי הבחרות אינו הוא בשלימות הנרצה כראוי ועדיין הוא נפרד‬ ‫‪ -‬טז ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪-‬ט‪-‬‬ ‫אריינכאפן ווי פריער‪ ,‬נישט אפשטופן קיין מינוט!‬ ‫ַה ְק ֵּרה נָׂ א לְ ָׂפנַ י ַהיוֹּ ם (כד‪ ,‬יב)‬ ‫[אליעזר האט מתפלל געווען צום אויבערשטן‪ ]:‬שיק מיר צו מיין בקשה 'היינט'‬ ‫מרן רביה"ק מסאטמאר זי"ע זאגט‪ :‬דער מדרש ברענגט (בראשית רבה ס‪ ,‬ז)‪ ,‬אז‬ ‫דורכדעם וואס אליעזר האט באדינט אברהם אבינו מיט א באגלייבקייט‪ ,‬האט ער‬ ‫זוכה געווען צו ווערן א 'געבענטשטער'‪ ,‬טראץ וואס ער איז געווען פון די אייניקלעך‬ ‫פון חם‪ ,‬וואס איז געווארן 'פארשאלטן'‪.‬‬ ‫משורשו ומחלקו הטוב והימים הללו יפלו ולא יהיו נחשבים במנין הימים טובים‬ ‫כ"ז שיש בו עוד שמץ משהו מפגימת היצה"ר הוא המסך המבדיל ואינו בדביקות‬ ‫גמור‪ .‬אכן מחסד הקב"ה על עמו להיטב להם אשר לאחר הכיבוש והמנוחה שבא‬ ‫האדם למדרגה גדולה שיהיה כולו טוב בדביקות גמור אז יתוקנו גם הימים הקודמים‬ ‫שאין חפץ בהם וחזי לאיצטרופי ויעלו לחשבון ואז הוא כל האדם כראוי בכל ימי‬ ‫חיותו‪ .‬וזש"ה ואברהם זקן זה שקנה חכמה בא בימים כי בימי זקנותו הגיע לתכלית‬ ‫השלימות הנרצה כי אברהם לא השלים עצמו במדרגתו ביום אחד ובפעם אחת‬ ‫רק הי' בתחלת ימיו לוחם מלחמת ה' בחזקה ואח"כ כבשו להיצה"ר כמו דאי'‬ ‫בלשון הזה"ק ואברהם זקן וגו ת"ח אברהם איתקריב לגבי' ותיאובתי' דילי' הוה‬ ‫כל יומוי בהאי ולא איתקרב אברהם ביומא חדא או בזמנא חדא אלא עובדוי‬ ‫קריבי לי בכל יומו מדרגא לדרגא עד דאסתלק בדרגוי עכ"ל‪ .‬וז"ש ואברהם זקן‬ ‫ובא בשלימות הנרצה בא בימים בכל הימים אשר חי כולם היו נחשבים בחשבון‬ ‫השלימות לטובה וה' ברך את אברהם בכל כי זה מאת השם היתה זאת לו שיהי'‬ ‫כל הימים לטובה‪.‬‬ ‫‪ -‬יז ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫כדי אליעזר זאל טאקע ווערן א געבענטשטער‪ ,‬האט אויסגעפעלט‪ ,‬אז ער זאל‬ ‫בכלל נישט אינזין האבן מיט זיין שליחות מיט דעם ציל‪ ,‬אז 'ער' זאל ווערן‬ ‫געבענטשט‪ ,‬ווייל אליעזר איז געגאנגען דא אויף גאר א הייליגע און‬ ‫פאראנטווארליכע שליחות‪ ,‬ער האט זיך געמוזט אפהיטן אויסצופירן זיין שליחות‬ ‫מיט די גרעסטע מאס געטריישאפט און איבערגעגעבנקייט ָאן קיין שום אייגענע‬ ‫נגיעות און זייטיגע כוונות; נאר אזוי האט געקענט אויסגעפירט ווערן אט דער‬ ‫הייליגער שידוך‪ .‬ווי פארשטענדליך איז דאס געווען גאר א שווערער נסיון‪,‬‬ ‫אינזין צו האבן נאר פארן אויבערשטן‪ ,‬און אוועקלייגן אלע זיינע אייגענע הנאות‪.‬‬ ‫אליעזר האט זיך געזארגט‪ ,‬אז אויב וועט זיך זיין שליחות פארציען אויף א‬ ‫לענגערע צייט‪ ,‬וועט ער אפשר נישט קענען ביישטיין אזא שווערער נסיון‪ ,‬און‬ ‫דאס וועט קאליע מאכן דעם שידוך חלילה‪ ,‬דעריבער האט ער מתפלל געווען‬ ‫צום אויבערשטן‪ַ " :‬ה ְק ֵרה נָ א לְ ָפנַ י ַהיוֹּ ם" – העלף אז איך זאל 'היינט' טרעפן‬ ‫דעם זיווג‪ .‬ווייל באמת איז ער געווען זיכער‪ ,‬אז דער אויבערשטער וועט סוף‬ ‫כל סוף צושיקן דעם ריכטיגן זיווג פאר יצחק אין זכות פון אברהם‪ ,‬נאר ער‬ ‫איז געווען אנגעצויגן אז מעגליך וועט 'ער' נישט ביישטיין אין דעם שליחות‪,‬‬ ‫דעריבער האט ער מתפלל געווען אז ער זאל געהאלפן ווערן 'נאך היינט'‪ ,‬כדי‬ ‫זיין נסיון זאל זיך נישט פארלענגערן‪ .‬און דער אויבערשטער האט טאקע‬ ‫אנגענומען זיין תפילה‪.‬‬ ‫דאס איז געווען די כוונה פון לבן וואס האט געבעטן אליעזר‪ ,‬אז רבקה זאל‬ ‫זיך נאך אויפהאלטן א יאר אדער צען חדשים‪ ,‬ווייל ער האט געהאפט‪ ,‬אז אויב‬ ‫פארשלעפן וועט דאס אינגאנצן צונישט ווערן‪ ,‬דורכדעם וואס אליעזר‬ ‫ס'וועט זיך ַ‬ ‫וועט אריינפאלן אין מחשבות פון אייגענע נגיעות‪ .‬אבער אליעזר האט אים‬ ‫‪ -‬יח ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫געבעטן‪ ,‬אז ער זאל אים נישט אויפהאלטן‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער האט דאך‬ ‫מצליח געווען מיין וועג בדרך נס‪ ,‬כדי איך זאל נישט נכשל ווערן‪ ,‬אויב אזוי‬ ‫דארף איך זיך ווייטער צואיילן‪.‬‬ ‫אויף דעם אופן זענען מיר אויך מתפלל אויף דער גאולה שלימה‪ ,‬מיר בעטן‬ ‫פונעם אויבערשטן‪ ,‬אז ער זאל אונז אויסלייזן ווי שנעלער‪ ,‬און נישט פארזוימען‬ ‫די גאולה‪ ,‬ווייל מיר קענען מער נישט דורכטראגן די ביטערע נסיונות פונעם‬ ‫גלות‪ .‬דער אויבערשטער זאל העלפן אז מיר זאלן זוכה זיין צו זען די ישועה‬ ‫פון כלל ישראל‪ ,‬בביאת משיח צדקינו‪ ,‬במהרה בימינו אמןט‪.‬‬ ‫ט דברי יואל (עמ' תקי)‪ :‬והנה אליעזר קיים בנפשו אל תאמין בעצמך‪ ,‬וחשש שאם ימשך‬ ‫נסיון שליחותו לזמן מרובה‪ ,‬פן לא יוכל לעמוד בנסיון קשה כזה‪ ,‬לעשות שליחותו באמונה‬ ‫בלי מחשבת פני'‪ ,‬ע"כ התפלל לה' ואמר הקרה לפני היום‪ ,‬דבאמת הי' בטוח בזכותו של‬ ‫אברהם שימציא ה' אשה ההוגנת ליצחק‪ ,‬אלא שחשש על נפשו שלא יכשל בשליחותו‪,‬‬ ‫וע"כ התפלל הקרה לפני "היום"‪ ,‬שיזמין לו את רבקה בתפלתו היום‪ ,‬שלא יתאחר ויתארך‬ ‫נסיונו‪ ,‬גם התפלל שיהי' השגחת האלקית גלוי' לפניו‪ ,‬וזה כוון באמרו הקרה "לפני"‪,‬‬ ‫ונענה בתפלתו שמיד רבקה יוצאת‪ ,‬וכמ"ש האוהחה"ק כי באותו רגע שהתפלל רבקה‬ ‫יצאת‪ ,‬לא קודם ולא אח"כ כדי שלא יכשל באשה אחרת וכו'‪ ,‬ובזה האיר לו ה' את‬ ‫עיניו ויצא מכלל הנגיעה‪ ,‬וזה הי' כוונת לבן במ"ש תשב הנערה אתנו ימים או עשור‪,‬‬ ‫דהגם שידע שלא יוכל למנוע הליכתה לגמרי‪ ,‬כי מה' יצא הדבר‪ ,‬אבל חשב מחשבת‬ ‫און‪ ,‬דע"ו שיתאחר הענין פן ישתקע הדבר לגמרי ע"י שיתגברו על אליעזר להסיתו‬ ‫ולמנעו משליחותו‪ ,‬והשיב להם אליעזר אל תאחרו אותי וה' הצליח דרכי בדרך נס מה"ט‬ ‫כדי שאוכל לעמוד בנסיוני‪ ,‬ובזה יבואר דברי המדרש מי בכם ירא ה' זה אליעזר וכו'‬ ‫אשר הלך חשכים בשעה שהלך להביא את רבקה‪ ,‬שהי' מתיירא מחשש נגיעתו וע"כ‬ ‫קראו הכתוב חשכים‪ ,‬והתפלל לה' שיאיר ה' עיניו לראות דרך האמת שיוכל להסתלק‬ ‫‪ -‬יט ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪-‬י‪-‬‬ ‫אברהם אבינו – מידת החסד‬ ‫וַ ֲע ֵּשה ֶח ֶסד ִּעם ֲאד ֹּנִּ י ַא ְב ָׂר ָׂהם (כד‪ ,‬יב)‬ ‫[אליעזר האט מתפלל געווען‪ ]:‬רבונו של עולם‪ ,‬טו א חסד מיט מיין הער אברהם‬ ‫דער הייליגער רבינו בחיי זי"ע ערקלערט‪ :‬אליעזר האט דערמאנט די מידה פון חסד‬ ‫סיי ביים אנהויב פון זיין תפילה ("ועשה חסד")‪ ,‬און סיי ביים סוף פון זיין תפילה (פסוק‬ ‫יד‪" :‬ובה אדע כי עשית חסד עם אדוני")‪ .‬דער טעם דערפון איז‪ ,‬וויבאלד אליעזר וואס איז‬ ‫אויפגעצויגן געווארן אין שטוב פון אברהם‪ ,‬איז געווען א גרויסער חכם אין תורה און‬ ‫אין חכמה‪ ,‬דעריבער האט ער געוואוסט אז די מידה פון אברהם אבינו איז 'חסד'‪,‬‬ ‫צוליב דעם האט ער געבויעט זיין תפילה אויף די מידה פון חסד [ווייל דער וואס טוט‬ ‫חסד איז זוכה צו השפעות פון חסד]י‪.‬‬ ‫מנגיעתו‪ ,‬והקב"ה האיר לו בזיקים וברקים‪ ,‬והמשל בזה שבא אליו ההארה מאתו ית'‬ ‫במהירות בזיקים וברקים שקפצה לו הארץ‪ ,‬ונזדמנה לו רבקה בתפלתו באותו רגע מיד‪,‬‬ ‫כדי שלא יתארך זמן הנסיון‪ ,‬ועד"ז בקשתינו בענין גאולה העתידה‪ ,‬הקרה נא לפני היום‪,‬‬ ‫שיאיר ד' עינינו וירום קרננו מיד ולא יתאחר עוד זמן הגאולה‪ ,‬כי אין בכוחינו עוד לסבול‬ ‫נסיונות הגלות‪ ,‬והבוכ"ע יזכנו לראות בישועת ישראל ושמחתן בהתרוממות קרן התורה‬ ‫וישראל ובהתגלות כבוד שמים עלינו במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫י רבינו בחיי‪ :‬ועשה חסד‪ .‬פתח העבד בתפלתו בחסד וחתם אותה בחסד שאמר ובה‬ ‫אדע כי עשית חסד עם אדני‪ ,‬ואין ספק כי כיון שנתגדל בבית אברהם היה חכם גדול‬ ‫בתורה ובחכמה וידע כי זו מדתו של אברהם ועל כן התפלל בה‪.‬‬ ‫‪-‬כ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪ -‬יא ‪-‬‬ ‫איך קען ג‪-‬א‪-‬ר‪-‬נ‪-‬י‪-‬ש‪-‬ט אליין!‬ ‫וַ ֲע ֵּשה ֶח ֶסד ִּעם ֲאד ֹּנִּ י ַא ְב ָׂר ָׂהם (כד‪ ,‬יב)‬ ‫[אליעזר האט מתפלל געווען‪ ]:‬רבונו של עולם‪ ,‬טו א חסד מיט מיין הער אברהם‬ ‫דער מדרש זאגט‪ ,‬אז אליעזר האט געבעטן דעם אויבערשטן‪" :‬דו האסט אנגעהויבן‬ ‫צו באווייזן דיינע חסדים‪ ,‬אויב אזוי ענדיג צו אויסצופירן אינגאנצן"‪.‬‬ ‫דער הייליגער תפארת שמואל פון אלכסנדר זי"ע ערקלערט‪ :‬אליעזר איז געווען‬ ‫דער קנעכט פון אברהם און זיין גרויסער תלמיד‪ ,‬ער האט געלערנט און מקבל געווען‬ ‫אסאך פון אברהם‪ ,‬דעריבער האט ער געוואוסט אז א מענטש קען גארנישט אליינס‬ ‫טון‪ָ ,‬אן קיין סייעתא דשמיא גייט גארנישט‪ ,‬אלע גוטע מעשים וואס דער מענטש טוט‬ ‫קומען בלויז פונעם אויבערשטן‪ .‬א מענטש טאר נישט טראכטן אז ער טוט עפעס‬ ‫אליינס‪ ,‬ווייל ער פאר זיך איז דאך גארנישט מיט נישט‪ .‬אפילו די קליין ביסל וואס א‬ ‫מענטש דארף אנהייבן צו טון און אריינגיין אין עבודת ה'‪ ,‬דאס קומט אויך פונעם‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬ווייל ָאן דעם אויבערשטנ'ס הילף וואלט ער נישט געקענט אנהייבן‪.‬‬ ‫דעריבער האט אליעזר מתפלל געווען‪" :‬דו האסט דאך אנגעהויבן"‪ ,‬ווייל אפילו די‬ ‫קליינטשיגע אנהויב וואס ליגט אויפן מענטש האסטו דאך אויך געטון‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬אין‬ ‫דעם זכות וואס איך ווייס און איך גלייב אז דו האסט אנגעהויבן‪ ,‬בעט איך דיר‪" :‬ענדיג‬ ‫צו"‪ ,‬העלף מיר אז איך זאל זוכה זיין אויסצופירן די הייליגע שליחותיא‪.‬‬ ‫יא תפארת שמואל (יג)‪ :‬ועשה חסד עם אדוני ואמרו רז"ל במד"ר התחלת גמור‪ .‬אולי י"ל‬ ‫אליעזר עבד אברהם ותלמידו שלמד ממנו מדותיו היה יודע שמבלעדי עזר מן השמים אין‬ ‫‪ -‬כא ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪ -‬יב ‪-‬‬ ‫תורה רייניגט דעם הארץ!‬ ‫יתי ַה ַביִּ ת (כד‪ ,‬לא)‬ ‫וְ ָׂאנ ִֹּּכי ִּפ ִּנ ִּ‬ ‫[לבן האט געזאגט פאר אליעזר‪ ]:‬איך האב אויסגערוימט די הויז‬ ‫רש"י ערקלערט‪ ,‬אז די כוונה איז‪ ,‬אז לבן האט אויסגערייניגט די הויז פון עבודה זרה‪.‬‬ ‫דער הייליגער דגל מחנה אפרים זי"ע שרייבט‪ :‬דער זוהר הקדוש זאגט (תיקוני זוהר‬ ‫תיקון כב‪ ,‬דף סג‪ ,):‬אז א 'הויז' איז מרמז אויף דעם הארץ פונעם מענטש‪ .‬לויט דעם קען‬ ‫מען ערקלערן די כוונה דא‪" :‬וְ ָׂאנ ִֹּּכי" – דורך די הייליגע תורה וואס ווערט אנגערופן‬ ‫יתי ַה ַביִּ ת" –‬ ‫"פ ִּנ ִּ‬ ‫'אנכי' [וויבאלד דער יסוד פון די תורה איז "אנכי ד' אלקיך"]‪ִּ ,‬‬ ‫דורכדעם רייניגט מען אויס דעם הארץ ("בית") פון עבודה זרה‪ ,‬און פון יעדע מחשבה‬ ‫וואס איז פארקערט פון די ריינע אמונהיב‪.‬‬ ‫עזרה והכל ממנו ית"ש ולא יחשוב האדם שעושה כלום בעצמו כי במה נחשב ואף גם מה‬ ‫שמתחיל לעשות הכל מן השמים ולולא כן לא הי' מוצא ידיו ורגליו לעשות מאומה‪ ,‬לז"א‬ ‫התחלת גמור שגם תחלת דרכי אתה החילות ע"ד כי ממך הכל ומידך נתנו לך וכמו שארז"ל‬ ‫(ויק"ר פ' אמור) מי הקדימני ואשלם מי עשה מזוזה קודם שנתתי לו בית וביקש רחמים וחסדים‬ ‫בזכות זה שיודע ומאמין כי אתה התחלת‪ ,‬גמור‪ ,‬גמור בעדי לטוב כי המתחיל במצוה הוא‬ ‫יגמור לטובה‪.‬‬ ‫יב דגל מחנה אפרים (ליקוטים‪ ,‬חיי שרה)‪ :‬ואנכי פניתי הבית ופירש"י מע"ז י"ל בזה ע"ד דאי'‬ ‫בזוה"ק בית דא לבא והוא שאמר ואנכי היינו ע"י התורה שנכלל באנכי פניתי הבית דא לבא‬ ‫מע"ז ודי למבין‪.‬‬ ‫‪ -‬כב ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪ -‬יג ‪-‬‬ ‫וויסן אז ס'איז דא א באשעפער אויף דער וועלט!‬ ‫ֹּאמר ֶע ֶבד ַא ְב ָׂר ָׂהם ָׂאנ ִֹּּכי (כד‪ ,‬לד)‬ ‫ַוי ַ‬ ‫און אליעזר האט געזאגט‪" :‬איך בין א קנעכט פון אברהם"‬ ‫הרה"ק רבי הערשעלע פון רימנוב זי"ע ערקלערט‪ :‬אליעזר האט אנגעהויבן‬ ‫מיט די ווערטער‪ ,‬צו מודיע זיין‪ ,‬אז אויב ווילסטו וויסן די נאטור פון מיין הער‬ ‫אברהם‪ ,‬זאלט איר וויסן‪ ,‬אז 'עבד אברהם אנכי' – דער גאנצער שטרעבן און‬ ‫ציל פון די עבודה פון אברהם ("עבד אברהם") איז‪ ,‬צו פארשטיין און אנערקענען‬ ‫מיט א קלארקייט און א ליכטיגקייט‪ ,‬אז 'אנכי ה' אלקיך'‪ ,‬אז ס'איז דא איין‬ ‫לעבעדיגער באשעפער וואס ער האט אלעס באשאפן און ער איז איינציגער‬ ‫גאטיג‪.‬‬ ‫יג בארת המים‪ :‬ויאמר עבד אברהם אנכי‪ .‬היינו זאת היתה תחילת דיבורו של אליעזר‬ ‫אם תרצה לדעת מהותו של אדוני אברהם‪ ,‬דע כי עבד אברהם אנכי היינו כל מגמת‬ ‫עבודתו הוא להשיג את אנכי ה' אלקיך שיש אלהי מצוי ממציא כל נמצא אחד יחיד‬ ‫ומיוחד‪ .‬ואבוא היום אל העין היינו גם אנכי באתי היום בעין שכלי אל ההשגה הזאת‬ ‫וזה מרומז בראשי התיבות ו'אבוא ה'יום א'ל ה'עין שהוא כהר"ת של א'ת ה'שמים ו'את‬ ‫ה'ארץ אתוון דדין כאתוון דדין‪.‬‬ ‫‪ -‬כג ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪ -‬יד ‪-‬‬ ‫דריי זיך ארום מיט א שטאלץ‪ :‬איך בין מקיים די מצוות פונעם אויבערשטן!‬ ‫ֹּאמר ֶע ֶבד ַא ְב ָׂר ָׂהם ָׂאנ ִֹּּכי (כד‪ ,‬לד)‬ ‫ַוי ַ‬ ‫און אליעזר האט געזאגט‪" :‬איך בין א קנעכט פון אברהם"‬ ‫דער הייליגער שפת אמת זי"ע ברענגט‪ ,‬אז דער זוהר הקדוש (וירא קג‪ ).‬באוואונדערט‬ ‫די מעלה פון אליעזר‪ ,‬אז ער האט געשפירט פאר א זכיה‪ ,‬אז ער האט זוכה געווען צו‬ ‫באדינען אברהם‪ ,‬און ער האט זיך בארימט דערמיט‪.‬‬ ‫דער מדרש זאגט (בראשית רבה ס‪ ,‬ז)‪ ,‬אז אין זכות וואס אליעזר האט באדינט אברהם‬ ‫מיט א 'אמונה'‪ ,‬מיט באגלייבטקייט‪ ,‬האט ער זוכה געווען צו ווערן א געבענטשטער‬ ‫[כאטש וואס ער איז געווען אן אייניקל פון חם וואס איז פארשאלטן]‪.‬‬ ‫דאס איז מרמז‪ ,‬אז יעדער איד וואס וויל און גלוסט צו טון דעם רצון ה'‪ ,‬און ער בארימט‬ ‫זיך מיט א שמחה‪ ,‬אז ער איז זוכה צו טון די מצוות פונעם אויבערשטן‪ ,‬און ער 'גלייבט'‬ ‫מיט אמונה‪ ,‬אז ס'איז נישטא קיין העכערע זאך‪ ,‬ווי צו מקיים זיין דעם אויבערשטנ'ס‬ ‫באפעל (פונקט ווי אליעזר האט באדינט אברהם מיט 'אמונה'); אזא איד וועט זוכה זיין‬ ‫ארויסצוגיין פון יעדן פארשאלטענעם מצב וואו ער געפינט זיך‪ ,‬און ער וועט זוכה זיין‬ ‫צו זיין געבענטשט‪ ,‬און זיך מדבק זיין אינעם אויבערשטןיד‪.‬‬ ‫יד שפת אמת (חיי שרה‪ ,‬תרלב)‪ :‬בזוה"ק משבח ראש דברי אליעזר עבד אברהם אנכי שהיה זכיה‬ ‫אצלו מה שזכה לשמשו ואמרו רז"ל (ב"ר ס‪ ,‬ז) מתוך ששרת אותו צדיק באמונה יצא מכלל‬ ‫ארור לברוך‪ .‬כן גם מי שחפץ ומשתוקק לעשות רצון הקב"ה ומשבח אותו תמיד על שזכה‬ ‫‪ -‬כד ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪ -‬טו ‪-‬‬ ‫נאר אן עניו קען משיג זיין די גרויסקייט פונעם אויבערשטן!‬ ‫וַ ה' ֵּב ַר ְך ֶאת ֲאד ֹּנִּ י ְמאֹּד ַו ִּיגְ ָׂדל‪ַ ...‬ו ֵּת ֶלד ָׂש ָׂרה ֵּא ֶשת ֲאד ֹּנִּ י ֵּבן‬ ‫לַ אד ֹּנִּ י ַא ֲח ֵּרי זִּ ְקנָׂ ָׂתה וַ ִּי ֶתן לוֹּ ֶאת ׇּכל ֲא ֶשר לוֹּ (כד‪ ,‬לה – לו)‬ ‫[אליעזר האט דערציילט‪ ]:‬און דער אויבערשטער האט זייער געבענטשט מיין‬ ‫הער‪ ,‬און ער איז געווארן גרויס‪ .‬און שרה האט געבוירן א זון פאר מיין הער‬ ‫אויף איר עלטער‪ ,‬און ער האט אים אוועקגעגעבן אלעס וואס ער פארמאגט‬ ‫דער הייליגער בית אברהם פון סלאנים זי"ע ערקלערט די כוונה פון דעם פסוק‪ ,‬אז‬ ‫דער אויבערטשער האט געבענטשט אברהם מיט די מידה פון 'מאוד'‪ ,‬וואס דאס איז‬ ‫מרמז אויף די משנה (אבות ד‪ ,‬ד)‪' :‬מאוד מאוד הוי שפל רוח'‪ ,‬אז מען דארף זיך האלטן‬ ‫גאר גאר נידריג‪ ,‬און דורך אט די מידה פון ענוה וואס אברהם אבינו האט פארמאגט‪:‬‬ ‫ַ"ו ִּיגְ ָׂדל" – איז ער געווארן גאר גרויס און דערהויבן‪"ַ .‬ו ִּי ֶתן לוֹּ ֶאת ׇּכל ֲא ֶשר לוֹּ " – און‬ ‫אט די טייערע מידה פון ענוה האט ער איבערגעגעבן פאר זיין זון יצחק‪.‬‬ ‫הרה"ק רבי משה'לע קאזשניצער זי"ע האט געטייטשט דעם פסוק (תהילים קלח‪ ,‬ו)‪:‬‬ ‫"כי ָׂרם ה'" – דער‬ ‫"כי ָרם ה' וְ ָש ָפל יִּ ְר ֶׁאה וְ גָ ב ַה ִּמ ֶׁמ ְר ָחק יְ יֵ ָדע"‪ ,‬ווי פאלגנד‪ִּ :‬‬ ‫ִּ‬ ‫אויבערשטער איז גאר דערהויבן‪"ְ ,‬ו ָׂש ָׂפל יִּ ְר ֶאה" – אבער נאר אן עניו קען זען און‬ ‫משיג זיין די גרויסקייט פונעם אויבערשטן‪"ְ ,‬וגָׂ ב ַֹּה ִּמ ֶמ ְר ָׂחק יְ יֵּ ָׂדע" – און א בעל גאוה‬ ‫לעשות מצותיו יוכל גם כן על ידי אמונה זו שמאמין שאין למעלה מלעשות רצונו יתברך על‬ ‫ידי זה יוכל לצאת מכלל ארור ולהתדבק בהשי"ת ובמדרש בן יכבד אב ועבד אדוניו (מלאכי א‬ ‫ו) דורש עליו שיש ללמוד משליחותו דרך אמיתי‪.‬‬ ‫‪ -‬כה ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫קען נאר וויסן פונעם אויבערשטן פונדערווייטנס‪ ,‬אבער ס'איז אים נישט מעגליך צו‬ ‫משיג זיין אמת'דיג דעם אויבערשטןטו‪.‬‬ ‫‪ -‬טז ‪-‬‬ ‫דער סוד פון הצלחה אין עבודת ה'‬ ‫וָׂ א ַֹּמר ֶאל ֲאד ֹּנִּ י ֻא ַלי לֹּא ֵּתלֵּ ְך ָׂה ִּא ָׂשה ַא ֲח ָׂרי (כד‪ ,‬לט)‬ ‫[אליעזר דערציילט‪ ]:‬און איך האב געזאגט פאר מיין הער‪:‬‬ ‫"מעגליך אז די פרוי וועט נישט וועלן נאכגיין נאך מיר"‬ ‫רש"י ערקלערט‪ ,‬אז דאס ווארט "אולי" שטייט דא ָאן דעם אות ו'‪ ,‬דאס איז מרמז‪,‬‬ ‫אז ווען אליעזר האט געפרעגט די שאלה פון אברהם‪ ,‬האט ער אינזין געהאט א‬ ‫באהאלטענע כוונה‪ ,‬אז אברהם זאל זיך משדך זיין מיט אים‪ ,‬ער זאל נעמען זיין‬ ‫טאכטער פאר יצחק‪ ,‬דעריבער שטייט דאס ָאן א ו' כאילו ס'וואלט געשטאנען‬ ‫ֵ'אלַ י' – צו מיר‪ ,‬ווייל ער האט מרמז געווען דערמיט‪" :‬אברהם זאל מיר נעמען"‪.‬‬ ‫דער הייליגער שפת אמת זי"ע ברענגט‪ ,‬אז זיין הייליגער זיידע (דער חידושי הרי"ם‬ ‫זי"ע) האט נאכגעזאגט בשם דעם הייליגען קאצקער זי"ע‪ ,‬אז מען זעט‪ ,‬אז ווען‬ ‫טו בית אברהם‪ :‬וה' ברך את אדוני מאד ויגדל‪ .‬היינו שברך אותו במדת מאד מאד מאד‬ ‫הוי שפל רוח וע"י מדה זו ויגדל הלך וגדל ויתן לו את כל אשר לו‪ ,‬כל אשר יש לו לא‬ ‫כתוב כאן אלא כל אשר לו היינו מדה זו של שפל רוח נתן ליצחק‪ .‬הרה"ק ר' משה‬ ‫מקוזניץ ז"ל אמר ע"פ כי רם ה' ושפל יראה וגו' כי רם ה' רם על כל רמים‪ ,‬ורק שפל‬ ‫יראה מי שהוא שפל בעיניו הוא יכול לראות ולהכיר גדלות הבורא אבל גבוה שיש לו‬ ‫גאות אז רק ממרחק‪ ,‬ורק יידע ולא יראה‪.‬‬ ‫‪ -‬כו ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫דער פסוק דערציילט דעם ערשטן מאל‪ ,‬אז אליעזר האט געזאגט פאר אברהם‬ ‫"אולי לא תלך האשה"‪ ,‬דארט שטייט יא 'אולי' מיט א ו'‪ ,‬און נאר ווען דער‬ ‫פסוק חזר'ט איבער די מעשה‪ ,‬וואס אליעזר האט איבערדערציילט פאר בתואל‪,‬‬ ‫נאר דאן שטייט ָאן א ו'‪ .‬דער הסבר דערפון איז‪ ,‬אז ווען אליעזר האט געפרעגט‬ ‫די שאלה "אולי לא תאבה האשה" האט ער אליינס נישט אויפגעכאפט אז ס'איז‬ ‫באהאלטן אונטער דעם אייגענע נגיעות‪ ,‬אז אברהם זאל נעמען זיין טאכטער‪,‬‬ ‫און ער האט געמיינט אז ער מיינט דאס ערנסט‪ .‬נאר שפעטער ווען ער האט‬ ‫איבערדערציילט די מעשה‪ ,‬און ער האט מער נישט געהאט קיין נגיעה דערצו‪,‬‬ ‫דאן האט ער זיך געכאפט‪ ,‬אז פריער איז געווען באהאלטן א מחשבה פון‬ ‫אייגענע הנאה‪.‬‬ ‫לויט דעם ערקלערט דער הייליגער שפת אמת‪ ,‬אז דאס איז דער טעם פארוואס‬ ‫די תורה איז אזוי מאריך איבערצו'חזר'ן די גאנצע פרשה פון אליעזר‪ ,‬ווייל באמת‬ ‫האט אליעזר אליין מורא געהאט‪ ,‬אז אפשר האט עפעס א נגיעה‪ ,‬און מעגליך‬ ‫איז אריינגעמישט מחשבות פון אייגענע הנאה‪ ,‬און ער איז געווען באזארגט‪ ,‬אז‬ ‫דורכדעם וועט ער חלילה נישט מצליח זיין ריכטיג אין זיין שליחות‪ ,‬וויבאלד ער‬ ‫האט דא נאך כוונות פון זיין אייגענע הנאה‪.‬‬ ‫דעריבער האט אליעזר איבערדערציילט די גאנצע געשעעניש וואס דא איז‬ ‫פארגעגאנגען‪ ,‬און ער האט זיך גוט מתבונן געווען צי ער איז טאקע ריין פון‬ ‫ָ‬ ‫נגיעות‪ ,‬און דאן האט ער טאקע אויפגעפאסט‪ ,‬אז אין זיינע פריערדיגע ווערטער‬ ‫זענען געווען אריינגעמישט עפעס נגיעות‪ ,‬דאן האט ער זיך טאקע אינגאנצן‬ ‫גערייניגט פון די פינטעלע נגיעה‪ ,‬און נאר דאן האט ער טאקע מצליח געווען‬ ‫אויסצופירן זיין שליחות ווי ס'דארף צו זיין‪ .‬דעריבער חזר'ט דאס די תורה איבער‪,‬‬ ‫‪ -‬כז ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫ווייל דער שידוך איז נאר צושטאנד געקומען דורכדעם וואס אליעזר איז‬ ‫איבערגעגאנגען די מעשה‪ ,‬און זיך גערייניגט פון נגיעות‪.‬‬ ‫אזוי דארף אויך יעדער מענטש וויסן און געדענקען‪ ,‬אז ער איז א שליח פונעם‬ ‫אויבערשטן אויף דער וועלט‪ ,‬און ער האט גארנישט צו טון אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫נאר צו מאכן א נחת רוח פארן אויבערשטן‪ .‬נאר דאן קען דער מענטש מצליח‬ ‫זיין‪ ,‬ווען ער וועט דאס ארייננעמען אין הארץ‪ ,‬און זיך משתדל זיין אז אלע זיינע‬ ‫מעשים זאלן גיין אויף דער כוונה‪ָ ,‬אן קיין אייגענע נגיעות און זייטיגע כוונות‪.‬‬ ‫נאך א סיבה פארוואס אליעזר האט מצליח געווען אין זיין שליחות‪ :‬וויבאלד ער‬ ‫האט געוואוסט‪ ,‬אז זיין גאנצע הצלחה איז נאר אנגעהאנגען אין זכות פון אברהם‬ ‫אבינו‪ ,‬כאטש וואס ער אליין איז אויך געווען א צדיק‪ .‬אויך יעדער מענטש דארף‬ ‫זיך חזר'ן‪ ,‬אז אלע זיינע הצלחות קומען נאר פונעם אויבערשטן‪ ,‬און דורכדעם‬ ‫וועט ער זוכה זיין צו מצליח זיין אויפצוטון וואס ער דארף אויפטון אויף דער‬ ‫וועלטטז‪.‬‬ ‫טז שפת אמת‪( ,‬חיי שרה‪ ,‬תרלב)‪ :‬אא"ז מו"ר ז"ל הגיד בשם הרב הקדוש מקאצק על אלי‬ ‫כתיב כי כשהיה נוגע לא הרגיש נגיעתו כו'‪ .‬ונראה שהחזירה תורה כל הפרשה שעל‬ ‫זה אמרו רז"ל (ב"ר ס‪ ,‬ח) יפה שיחתן כו' שגם הוא ירא שמא יש לו איזה נגיעה ואולי‬ ‫יקלקל השליחות על ידו כי ידע נאמנה כי רצון אברהם אבינו ע"ה ימלא השי"ת רק‬ ‫ירא שלא יגרום קלקול בשליחותו וזה שאמר מצליח דרכי כו' (כד מב) והחזיר לעצמו כל‬ ‫הענין והרגיש בנגיעתו וכשנסתלק נגיעתו זכה להשלים השליחות כראוי‪ .‬וגם על ידי‬ ‫שידע כי כל ההצלחה היה בזכות אברהם אבינו ע"ה אף שגם הוא היה צדיק‪ .‬וכן כל‬ ‫אדם צריך לידע כי הוא שליח השי"ת בעולם הזה וכפי שיודע זאת וכל מעשיו על כונה‬ ‫זו וגם יודע שכל מה שיזכה לעשות גם כן על ידי שרצונו יתברך שיהיה נעשה רצונו‬ ‫אז חפץ ה' בידו יצליח‪.‬‬ ‫‪ -‬כח ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪ -‬יז ‪-‬‬ ‫די מידה וואס אליעזר האט גע'ירש'נט פון אברהם‬ ‫ָׂו ָׂאבֹּא ַהיוֹּ ם ֶאל ָׂה ָׂעיִּ ן (כד‪ ,‬מב)‬ ‫[אליעזר האט דערציילט‪ ]:‬און איך בין היינט אנגעקומען צום קוואל‬ ‫רש"י ערקלערט‪ ,‬אז פון דעם זעט מען אז אליעזר האט זוכה געווען צו 'קפיצת הארץ'‬ ‫[די ערד איז אים אקעגן געשפרונגען]‪ ,‬ווייל אין דעם טאג וואס ער איז ארויסגעגאנגען‬ ‫איז ער שוין אנגעקומען‬ ‫דער הייליגער תפארת שמואל פון אלכסנדר זי"ע ערקלערט‪ :‬אברהם אבינו האט‬ ‫געזוכט און גענישטערט א ריכטיגע עצה‪ ,‬וויאזוי זיך צו קענען האלטן ביים אויבערשטן‪,‬‬ ‫און ער האט געטראפן די גוטע מידה פון הכנעה‪ ,‬זיך צו האלטן אזוי נידריג אזויווי דער‬ ‫ערד‪ .‬אליעזר איז געווען דער גרויסער תלמיד פון אברהם אבינו און פון אים האט ער‬ ‫זיך געלערנט די מידה פון ענוה‪.‬‬ ‫דאס איז די כוונה פון דעם פסוק‪" :‬וָׂ ָׂאבֹּא ַהיוֹּ ם ֶאל ָׂה ָׂעיִּ ן"‪ ,‬אז אליעזר האט געזאגט‪,‬‬ ‫אז ער האט דערגרייכט צו די מדריגה פון ַ'איִּ ן' – זיך צו האלטן ווי 'נישט'‪ ,‬ווייל ס'איז‬ ‫באקאנט‪ ,‬אז דער אות א' און דער אות ע' קענען צומאל ווערן ארומגעטוישט‪,‬‬ ‫דעריבער קען דאס ווארט 'עין' ווערן איבערגעדרייט צו 'אין'‪.‬‬ ‫דאס איז די כוונה פון רש"י‪ ,‬אז ער האט זוכה געווען צו 'קפיצת הארץ'‪ ,‬דאס איז מרמז‪,‬‬ ‫אז ער האט זוכה געווען צו די מידה פון אברהם אבינו‪ ,‬וואס האט זיך געהאלטן אזוי‬ ‫נידריג ווי דער ערד ['ארץ']‪.‬‬ ‫‪ -‬כט ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫טאקע צוליב זיין ענוה און שפלות האט אליעזר זוכה געווען צו מצליח זיין אין זיין‬ ‫שליחות‪ ,‬און ער האט געהאט א געוואלדיגע סייעתא דשמיא צו אויספירן זיין שליחות‬ ‫אויפן בעסטן פארנעםיז‪.‬‬ ‫‪ -‬יח ‪-‬‬ ‫אליעזר האט מתפלל געווען‪ ,‬אז מיר זאלן מצליח זיין אין גלות‬ ‫יח ַד ְר ִּכי ֲא ֶשר ָׂאנ ִֹּּכי ה ֵֹּּל ְך ָׂע ֶל ָׂ‬ ‫יה (כד‪ ,‬מב)‬ ‫ה' ֱאלֹּ ֵּהי ֲאד ֹּנִּ י ַא ְב ָׂר ָׂהם ִּאם יֶ ְש ָׂך ָׂנא ַמ ְצ ִּל ַ‬ ‫[אליעזר האט מתפלל געווען‪ ]:‬דער באשעפער‪ ,‬דער גאט פון מיין הער אברהם‪,‬‬ ‫אויב דו ווילסט‪ ,‬ביטע זיי מצליח מיין וועג וואס איך גיי אויף איר‬ ‫דער הייליגער דברי ישראל פון מאדזשיץ זי"ע ערקלערט‪ :‬חז"ל זאגן (בראשית רבה מד‪,‬‬ ‫כא)‪ ,‬אז דער אויבערשטער האט געגעבן פאר אברהם אבינו צוויי ברירות‪ ,‬אדער זאלן‬ ‫זיינע אייניקלעך גיין אין גיהנום‪ ,‬אדער זאלן זיי ליידן אין גלות‪ ,‬און אברהם אבינו האט‬ ‫אויסגעוועלט גלות‪ ,‬און דער אויבערשטער האט מסכים געווען דערצו‪.‬‬ ‫יז תפארת שמואל (יב)‪ :‬ואבוא היום אל העין פרש"י ז"ל מכאן שקפצה לו הארץ‪ .‬ואולי נוכל‬ ‫לומר במה שאה"כ (פ' לך) ויעבור אברם בארץ והיינו שעבר וחפש עצה וקיום לתורת ד' ומצא‬ ‫מדת ההכנעה והשפלות עדי ארץ ע"ד וענוים ירשו ארץ (תהלים ל"ז)‪ .‬וזהו ואבוא היום אל העין‬ ‫בחילוף אתוון דאחה"ע הוא אין‪ ,‬עי"ן ואל"ף מתחלפין‪ ,‬והיינו שבא למדת האין וכעין דרשת‬ ‫רז"ל (ב"ר ב') מי העיר ממזרח צדק וגו' א"ת העיר אלא האיר שהקב"ה האיר לו‪ .‬וז"ש רש"י ז"ל‬ ‫מכאן שקפצה לו הארץ‪ ,‬מדת אברהם ואנכי עפר ואפר‪ ,‬ועי"ז הי' יכול להתפלל שימצא הזיווג‬ ‫ליצחק כי אליעזר הי' תלמידו של אאע"ה ובן משק ביתו ולמד ממנו מדת ההכנעה לזה אמר‬ ‫ואבוא היום אל העין שהוא האין והיינו דאהני לי' שבשפלותו זכר לו הקב"ה שיזכה לעשות‬ ‫שליחותו כהוגן‪.‬‬ ‫‪-‬ל‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫מיין טאטע זי"ע האט געזאגט‪ ,‬אז ס'איז טאקע אמת אז אברהם אבינו האט‬ ‫אויסגעוועלט פאר אונז גלות אנשטאט גיהנום‪ ,‬אבער ער האט נישט געמיינט‬ ‫אויף אזא סארט גלות וואס ברענגט צו גיהנום‪ ,‬ווייל אויב אין גלות ליידט מען‬ ‫חס ושלום פון ארעמקייט‪ ,‬ברענגט דאס צו זינדיגן און אנקומען אין גיהנום חלילה‬ ‫(זע עירובין מא‪.):‬‬ ‫יעצט‪ ,‬ווען אליעזר איז געגאנגען נעמען א שידוך פאר יצחק‪ ,‬האט ער געזען אז פון‬ ‫דעם זיווג וועלן ארויסקומען יעקב און עשיו‪ ,‬און אין גלות וועט יעקב זיין‬ ‫אונטערטעניגט אונטער עשיו‪ .‬דעריבער האט ער מתפלל געווען‪ ,‬אז די אידן זאלן‬ ‫מצליח זיין אין גלות‪ ,‬און ס'זאל כאטש נישט זיין קיין גלות וואס ברענגט צו גיהנום‬ ‫חלילה‪.‬‬ ‫דאס איז געווען די כוונה פון זיין תפילה‪" :‬ה' ֱאל ֹּ ֵּהי ֲאדֹּנִּ י ַא ְב ָׂר ָׂהם" – דו באשעפער‬ ‫"אם יֶ ְש ָׂך ָׂנא‬ ‫מיט אברהם‪ ,‬וואס איר האט אויסגעקליבן דעם גלות אנשטאט גיהנום‪ִּ ,‬‬ ‫"א ֶשר ָׂאנ ִֹּּכי ה ֵֹּּל ְך" –‬ ‫יח ַד ְר ִּכי" – זיי ביטע מצליח דעם וועג פון אידן אין גלות‪ֲ ,‬‬ ‫ַמ ְצלִּ ַ‬ ‫דאס איז מרמז אויף עשיו וואס האט געזאגט (בראשית כה‪ ,‬לב)‪" :‬אנכי הולך למות"‪,‬‬ ‫יה" – וואס ער געוועלטיגט אויף כלל ישראל אין גלות; זאלן די אידן כאטש מצליח‬ ‫"עלֶ ָׂ‬ ‫ָׂ‬ ‫זיין אין גלות מיט עשירות און אלעם גוטן‪ ,‬כדי דער גלות זאל זיי חלילה נישט ברענגען‬ ‫קיין גיהנוםיח‪.‬‬ ‫יח דברי ישראל‪ :‬ה' אלקי אדוני אברהם אם ישך נא מצליח דרכי אשר אנכי הולך‬ ‫עליה‪ .‬לכאורה כיון שאמר דרכי למה לי 'אשר אנכי הולך עליה' שהוא כמיותר כמובן‪.‬‬ ‫אלא יש לרמז 'אנכי הולך' היינו עשו שאמר אנכי הולך למות‪ .‬והענין הוא כך דידוע‬ ‫אמרם ז"ל כי צורם מכרם זה אברהם שניתן לו שתי ברירות או גיהנם או גלות ובחר‬ ‫גלות וה' הסגירם שהסכים לדבריו עי"ש‪ .‬ואמר אאמור זצוק"ל הן אמת אברהם אבינו‬ ‫‪ -‬לא ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪ -‬יט ‪-‬‬ ‫דורכן לערנען גמרא איז מען זוכה צו אן אמת'ער 'פחד' פון השי"ת!‬ ‫וְ יִּ ְצ ָׂחק ָׂבא ִּמבוֹּ א ְב ֵּאר ַל ַחי ר ִֹּּאי ְוהוא יוֹּ ֵּשב ְב ֶא ֶרץ ַה ֶנגֶ ב (כד‪ ,‬סב)‬ ‫און יצחק איז געקומען פונעם צוריקקומען פונעם ברונעם‬ ‫'לחי רואי'‪ ,‬און ער האט געוואוינט אין דרום‪-‬לאנד‬ ‫דער הייליגער רבי פון לובלין זי"ע ערקלערט‪ :‬יצחק האט געהאט אן‬ ‫אויסטערלישן פחד און א ציטער פונעם אויבערשטן‪ ,‬ווי מיר זאגן 'פחד יצחק'‪,‬‬ ‫און די אויסדרוק 'פחד' ווייזט אויף א געוואלדיגע מורא‪ ,‬וואס נאר איינער וואס‬ ‫איז גאר נאנט צום אויבערשטן שפירט אזא פחד (זע רש"י שמות טו‪ ,‬טו)‪ .‬דער וועג‬ ‫וויאזוי א מענטש קען דערגרייכן צו אזא פחד פונעם אויבערשטן‪ ,‬איז דורכן‬ ‫לערנען גמרא מיט יראה און אהבה‪.‬‬ ‫ע"ה בחר גלות ולא גיהנם אבל לא גלות המביא לידי גיהנם היינו עניות שהיא מעביר‬ ‫על דעת קונו חלילה‪ .‬והנה אליעזר ראה אשר מהזיווג הזה יצא יעקב ועשו כנזכר‬ ‫לעיל‪ ,‬וראה שיעקב יהיה בגלות תחת יד עשו כמו שבחר אברהם אבינו ע"ה את‬ ‫הגלות כנ"ל על כן התפלל על זה שיצליחו בגלות שלא יהיה על כל פנים גלות המביא‬ ‫לידי גיהנם חלילה‪ .‬וזה שהתפלל ובא בטענה בשביל הדורות של גליות ואמר ה' אלקי‬ ‫אדני אברהם אם ישך נא מצליח דרכי אשר אנכי הולך עליה‪ ,‬פירוש 'ה' אלקי אדני‬ ‫אברהם' היינו הקב"ה ואברהם‪ ,‬אתם שבררתם והסכמתם על הגלות לא גיהנם 'לכן‬ ‫אם ישך נא מצליח דרכי' בגלות 'אשר אנכי הולך' היינו עשו ‪' -‬עליה' הוא המושל‬ ‫עליה‪ ,‬שעל כל פנים יצליחו בגלות בעושר וכל טוב שלא יהיה גלות המביא לידי‬ ‫גיהנם חלילה כנ"ל והבן‪.‬‬ ‫‪ -‬לב ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫דאס איז מרומז אין דעם פסוק‪" :‬וְ יִּ ְצ ָׂחק ָׂבא" ‪ -‬די מידה פון יצחק [פחד]‬ ‫"מבוֹּ א ְב ֵּאר" – קומט דורכן לערנען די תורה שבעל‪-‬פה [וואס דאס איז א‬ ‫ִּ‬ ‫'ביאור' אויף די תורה שבכתב'] "לַ ַחי ר ִֹּּאי" – דאן וועט ער זוכה זיין צו זען‬ ‫און שפירן די געטליכקייט פונעם לעבעדיגן באשעפער‪ ,‬און ער וועט מורא‬ ‫האבן פון אים‪.‬‬ ‫מען דארף זיך נישט זארגן אז אויב וועט מען מורא האבן פונעם אויבערשטן‬ ‫מיט א פחד און א יראה‪ ,‬וועט דאס חלילה ברענגען די 'מידת הדין' [ווייל‬ ‫'יראה' קומט פון 'מידת הדין']‪ ,‬ווייל דער אמת איז פונקט פארקערט‪ ,‬אויב א‬ ‫מענטש איז ממשיך אויף זיך די הייליגע 'מידת הדין'‪ ,‬מורא צו האבן פונעם‬ ‫באשעפער‪ ,‬דארף ער מער נישט מורא האבן פון קיין שום שלעכטס און דינים‬ ‫(זע בראשית רבה כו‪ ,‬יד)‪ .‬דאס איז מרומז אינעם אויספיר פונעם פסוק‪" :‬וְ הוא‬ ‫יוֹּ ֵּשב ְב ֶא ֶרץ ַה ֶנגֶ ב" – און די מידה פון 'פחד' איז אין דרום זייט‪ ,‬וואס דאס‬ ‫ווייזט אויף חסד‪ ,‬ווייל דוקא דורך יראה איז מען זוכה צו חסדיט‪.‬‬ ‫יט דברי אמת‪ :‬ויצחק בא כו'‪ .‬דהנה יצחק הי' לו פחד מה' ית' כי פחד על הקרובים‬ ‫שהיה מקורב מאד לה' ית' מהיכן בא אדם לזה אם לומד גמרא בדחילו ורחימו‪ .‬וזה‬ ‫ויצחק בא‪ .‬פי' מדרגת יצחק [בא] מבא באר הוא תורה שבע"פ הפי' לתורה שבכתב‪.‬‬ ‫כמו באר את התורה הזאת‪ .‬לחי רואי שרואה לה' יתברך ואל יתיירא אם הוא בפחד‬ ‫מפניו ית' שלא לעורר דין על עצמו ח"ו אדרבה אם יש דין למטה אין דין למעלה‬ ‫עליו‪ .‬וזה יושב בארץ הנגב הוא דרום חסד‪.‬‬ ‫‪ -‬לג ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪-‬כ‪-‬‬ ‫דורך ענוה ווערן אלע דינים איבערגעדרייט צו חסדים!‬ ‫וַ ֵּי ֵּצא יִּ ְצ ָׂחק ָׂלשו ַח ַב ָׂש ֶדה (כד‪ ,‬סג)‬ ‫און יצחק איז ארויסגעגאנגען אין פעלד‪ ,‬זיך אויסצושמועסן מיטן אויבערשטן‬ ‫דער הייליגער בת עין זי"ע ערקלערט‪ :‬דער ציל פון אונזער גאנצע עבודת ה' איז‪ ,‬אז‬ ‫מיר זאלן זוכה זיין 'ממתיק' צו זיין [זיס מאכן] אלע דינים‪ ,‬און זיי איבערדרייען פאר‬ ‫חסדים‪ ,‬אז די 'מידת הדין' זאל פארוואנדלט ווערן פאר 'מידת החסד'‪ .‬דער וועג וויאזוי‬ ‫מען קען זוכה זיין צו ממתיק זיין די דינים‪ ,‬איז דורך די מידה פון ענוה און שפלות‪.‬‬ ‫ס'איז באקאנט (זוהר ח"ג‪ ,‬שב‪ ,).‬אז יצחק איז מרמז אויף דעם 'מידת הדין'‪.‬‬ ‫דאס איז מרומז אין דעם פסוק‪" :‬וַ ֵּי ֵּצא יִּ ְצ ָׂחק" – ווען עס קומט ארויס א 'מידת הדין'‬ ‫"לשו ַח" ‪ -‬זיך אראפבייגן‪ ,‬און זיך האלטן‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬איז די פאסיגע עצה דערויף‪ָׂ :‬‬ ‫נידריג און קליין מיט אן אמת'ע ענוה ["לשוח" איז א לשון פון 'השתחויה' ‪ -‬זיך בוקן]‪,‬‬ ‫"ב ָׂש ֶדה" – אז פון די ווערטער "יצא יצחק" וואס זענען מרמז אויף‬ ‫און דאן וועט ווערן‪ַ :‬‬ ‫דינים‪ ,‬וועט איבערגעדרייט ווערן צו דעם ווארט 'שדה'‪ ,‬וואס איז מרמז אויף דעם‬ ‫שורש פון רחמים וחסדים‪ ,‬ווייל 'יצא יצחק' און 'שדה' זענען גענוי די זעלבע גימטריא‬ ‫[‪ ,]309‬און דורך ענוה קען מען איבערדרייען דעם 'יצא יצחק' צו 'שדה'‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן‪ ,‬אז מיר זאלן זוכה זיין צו אן אמת'ע ענוה און שפלות‪,‬‬ ‫און דורכדעם וועלן אלע דינים נמתק ווערן‪ ,‬יהי רצון אז מיר זאלן זוכה זיין דערצו‪ ,‬אמן‬ ‫כן יהי רצוןכ‪.‬‬ ‫כ בת עין‪ :‬ויצא יצחק לשוח בשדה‪ .‬ונוכל לומר עד"ז‪ ,‬דהנה עיקר העבדות הוא שצריך‬ ‫‪ -‬לד ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫‪ -‬כא ‪-‬‬ ‫הכנעה פארן אויבערשטן ברענגט אמת'ע שמחה!‬ ‫וַ ֵּי ֵּצא יִּ ְצ ָׂחק ָׂלשו ַח ַב ָׂש ֶדה (כד‪ ,‬סג)‬ ‫און יצחק איז ארויסגעגאנגען אין פעלד‪ ,‬זיך אויסצושמועסן מיטן אויבערשטן‬ ‫דער הייליגער קדושת לוי זי"ע ערקלערט‪ :‬געווענליך‪ ,‬ווען א מענטש איז זיך מכניע‬ ‫פאר א צווייטן‪ ,‬ברענגט דאס עצבות און צעבראכנקייט‪ ,‬ווייל ער קען דאך נישט טון‬ ‫וויאזוי ער וויל‪ ,‬ער מוז זיין אונטערטעניגט אונטער יענעם און אים נאכגיין‪ .‬אבער ווען‬ ‫א מענטש איז זיך מכניע פארן אויבערשטן‪ ,‬ברענגט דאס בלויז שמחה‪ ,‬ווייל דער‬ ‫אויבערשטער איז דער מקור פון שמחה‪ ,‬דעריבער‪ ,‬ווען א מענטש באהעפט זיך צום‬ ‫שורש פון שמחה‪ ,‬איז ער זוכה צו א ליכטיגקייט פון 'ששון ושמחה'‪.‬‬ ‫דאס איז מרומז אין דעם פסוק‪" :‬וַ ֵּי ֵּצא יִּ ְצ ָׂחק" ‪ -‬ווען גייט ארויס די שמחה? וויאזוי איז‬ ‫מען זוכה צו שמחה? [דאס ווארט 'יצחק' איז א לשון פון שמחה]‪" ,‬לָׂ שו ַח ַב ָׂש ֶדה" –‬ ‫האדם לראות להמתיק הדינין בחסדים‪ ,‬ולהפוך כל הצרופים שמורים על בחי' גבורות‬ ‫שיהיה כמו שהם במקורם ושרשם‪ ,‬ודבר הגורם להמתקות כל הגבורות והדינים הוא על‬ ‫ידי בחינת ענוה ושפלות כמו שדברנו מזה בכמה מקומות‪ .‬והנה יצחק מרמז על בחינת‬ ‫גבורות כידוע (זח"ג שב‪ ,).‬וזהו ויצא יצחק‪ ,‬היינו כשיצא ח"ו מדת הדין על העולם‪ ,‬העצה‬ ‫היעוצה לזה הוא לשוח‪ ,‬פירוש לשוח הוא מלשון השתחויה‪ ,‬היינו שיראה שיהיה לו‬ ‫בחינת שפלות וענוה באמת לשוח את עצמו‪ ,‬ואז יתהפך הצרוף יצ"א יצח"ק שמורה על‬ ‫בחינת דינים‪ ,‬על תבת שד"ה שהוא שדה הלבן (ע' שביעית פ"ב מ"א)‪ ,‬בחינת לובן העליון‬ ‫מקור החסד והרחמים (ע' ע"ח ש"ו פ"א מ"ת‪ ,‬וע' זח"א כח‪ ,.‬ת"ז ת' ע' קכז‪ ,.‬מא"א מע' הל' סי' ו')‪ ,‬ששני‬ ‫תיבות יצ"א יצ"חק גימטריא שד"ה‪ ,‬וזהו בש"דה‪ .‬יהי רצון שנזכה לבחינת ענוה ושפלות‬ ‫באמת שעי"ז יומתקו כל בחי' גבורות ודינים‪ ,‬יהי רצון שנזכה לזה אמן‪.‬‬ ‫‪ -‬לה ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫ווען מען איז זיך מכניע ("לשוח" איז א לשון פון 'זיך בוקן' און זיך אונטערבייגן)‪ ,‬פאר די קדושה‬ ‫("בשדה" איז מרמז אויף דעם שורש פון די קדושה)‪ ,‬ווייל ווען מען איז זיך מכניע פאר די‬ ‫קדושה איז מען זוכה צו אמת'ע שמחהכא‪.‬‬ ‫‪ -‬כב ‪-‬‬ ‫די עצה פטור צו ווערן פון אלע יסורים ‪ -‬אריינלייגן כוחות אין פסוקי דזמרה‬ ‫ַו ִּת ַקח ַה ָׂצ ִּעיף וַ ִּת ְת ָׂכס (כד‪ ,‬סה)‬ ‫[ווען רבקה האט געזען יצחק] האט זי גענומען די שלייער און זיך באדעקט‬ ‫דער הייליגער אפטער רב זי"ע ערקלערט‪ :‬דאס ווארט "הצעיף" איז בגימטריא 'רנה'‬ ‫געזאנג‪ .‬ס'איז באקאנט‪ ,‬אז די מידה פון יצחק איז דער ענין פון 'גבורה'‪ ,‬וואס‬ ‫ַ‬ ‫[‪- ]255‬‬ ‫פון דארט קומען ארויס אלע דינים און יסורים‪.‬‬ ‫דער פסוק איז מרמז‪ ,‬אז ווען די צדיקת רבקה אמנו ע"ה האט געזען 'יצחק'‪ ,‬וואס דאס‬ ‫מיינט‪ ,‬אז זי האט געזען די דינים און יסורים פון כלל ישראל‪ ,‬האט זי גע'פועל'ט מיט‬ ‫איר תפילה‪ ,‬אז דורך דעם 'צעיף' – דעם ענין פון 'רנה' – געזאנג‪ ,‬וועט מען ווערן‬ ‫באדעקט פון אלע דינים‪ .‬דאס מיינט‪ ,‬אז ווען אידן וועלן זאגן פארן אויבערשטן די‬ ‫כא קדושת לוי‪ :‬ויצא יצחק לשוח בשדה (בראשית כד‪ ,‬סג)‪ .‬הכלל‪ ,‬הכנעה מביא עצבות‬ ‫שאין בידו לעשות כרצונו וכחפצו מחמת ההכנעה שמכניע את עצמו בפני חבירו‪ ,‬אך‬ ‫כשאדם עובד את הבורא ברוך הוא ומכניע את עצמו בפני הבורא ברוך הוא אז הוא‬ ‫דבוק עצמו במקור השמחה אז ממילא שורה עליו ששון ושמחה‪ .‬וזהו מרומז בפסוק‬ ‫ויצא יצחק לשוח בשדה‪ ,‬רצה לומר אימתי יצא שמחה‪ ,‬כי יצחק לשון שמחה‪ .‬ושוח‪,‬‬ ‫לשון הכנעה‪ .‬בשדה‪ ,‬רצה לומר‪ ,‬כי שדה מכונה להקדושה וכשהכנעה הוא בפני‬ ‫הקדושה מזה יצא ששון ושמחה‪.‬‬ ‫‪ -‬לו ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫קאפיטלעך פון 'געזאנג' ‪ -‬די 'פסוקי דזמרה'‪ ,‬מיט א יראה און אהבה‪ ,‬וועלן זיי ווערן‬ ‫פארשטעלט פון די דינים‪ ,‬ווייל דורך פסוקי דזמרה קען מען מבטל זיין‬ ‫באדעקט און ַ‬ ‫אלע דינים‪ ,‬און זיך באשיצן פון זיי!‬ ‫דעריבער ווערן די קאפיטלעך אנגערופן 'פסוקי דזמרה'‪ ,‬ווייל דאס ווארט 'זמרה' איז‬ ‫א לשון פון 'פארשניידן'‪ .‬דאס ווייזט‪ ,‬אז אויב זאגט מען די 'פסוקי דזמרה' מיט א‬ ‫פארכט‪ ,‬מיט א יראה און אהבה‪ ,‬מיט אן אמת און תמימות‪ ,‬קען מען פארשניידן אלע‬ ‫מקטרגים‪ ,‬מבטל זיין אלע שלעכטע דינים‪ ,‬פטור ווערן פון אלע יסורים‪ ,‬און זוכה זיין‬ ‫צו באקומען א שפע פון אלעם גוטסכב‪.‬‬ ‫‪ -‬כג ‪-‬‬ ‫צולייגן יעדן טאג מער און מער עבודת ה'!‬ ‫ַוי ֶֹּסף ַא ְב ָׂר ָׂהם וַ ִּי ַקח ִּא ָׂשה ו ְש ָׂמה ְקטו ָׂרה (כה‪ ,‬א)‬ ‫און אברהם האט פארמערט חתונה צו האבן מיט‬ ‫נאך א פרוי‪ ,‬וואס איר נאמען איז געווען 'קטורה'‬ ‫דער הייליגער בית אהרן זי"ע ערקלערט די כוונה פון דעם פסוק‪"ַ :‬ו ִּי ַקח ִּא ָׂשה" ‪-‬‬ ‫אברהם האט זיך גענומען צו עבודת ה'‪ ,‬וואס עבודת ה' ווערט אנגערופן 'אשה'‪,‬‬ ‫כב אוהב ישראל‪ :‬עוד הצעיף גימ' רנה היינו שהועילה הצדקת רבקה אמנו ע"ה בתפלתה‬ ‫שע"י הרנה וזמרה של פסוקי דזמרה בכוונה שלימה ביראה ואהבה יוכלו להתכסות מהדינין‬ ‫וגם לבטלם מעליהם ולהגן בעדם‪ .‬גם זמירות הוא לשון זמיר עריצים‪ .‬היינו שע"י הזמירות‬ ‫באימה ויראה ואהבה באמת ותמים יוכל לזמר ולהכרית כל המסטינים והמקטריגים ולבטל‬ ‫כל הדינים מעליהם וכל היסורין ולהמתיקם בשורשם‪ .‬ובזה יושפע להם כל טוב כיר"א והבן‪.‬‬ ‫‪ -‬לז ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫"ו ְש ָׂמה ְקטו ָׂרה" – דאס ווארט 'קטורא' איז א לשון פון 'אנקניפן'‪ ,‬די כוונה איז‪ ,‬אז‬ ‫אברהם אבינו האט זיך אנגעבינדן און זיך אנגעקניפט אינעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫דער מדרש זאגט אויף דעם פסוק (תנחומא‪ ,‬ה)‪ ,‬אז דער טעם פארוואס מען האט מתקן‬ ‫געווען צו דאווענען דריי מאל יעדן טאג איז‪ ,‬כדי א מענטש זאל שטענדיג צולייגן און‬ ‫פארמערן תפילה‪ .‬דער מדרש פירט אויס‪ ,‬אז נישט נאר תפילה דארף מען צולייגן נאר‬ ‫אויך תורה‪ ,‬און נישט נאר תורה דארף מען כסדר מוסיף זיין‪ ,‬נאר אויך קינדער‪.‬‬ ‫דאס איז אויך מרומז אין דעם פסוק‪ ,‬וויבאלד דער פסוק ניצט דעם לשון‪"ַ :‬וי ֶֹּסף‬ ‫ַא ְב ָר ָהם"‪ ,‬דאס לערנט אונז‪ ,‬אז אין עבודת ה' איז נישט שייך צו בלייבן שטיין אויף איין‬ ‫מדריגה‪ .‬ביי יעדע איינציגסטע תפילה דארף מען כסדר פארמערן און צולייגן ‪ -‬צו‬ ‫דאווענען מיט א נייע חיות און לעבהאפט‪ ,‬ווייל ממה נפשך‪ ,‬א מענטש וואס דאוונט‬ ‫ווי ס'דארף צו זיין‪ ,‬איז זיכער מוסיף נאך חיות און כוונה ביי יעדע תפילה ָאן קיין שיעור‬ ‫און אן קיין סוף‪ ,‬און דער וואס קען נישט דאווענען אויף דעם אופן‪ ,‬דארף זען זיך צו‬ ‫מחזק זיין‪ ,‬און זיך צו שטארקן מיט אלע זיינע כוחות‪ ,‬און מיט זיין גאנצער מוח‪,‬‬ ‫אריינצולייגן זיין גאנצער חיות ביי יעדעס דאווענען‪.‬‬ ‫דער מדרש איז ממשיך‪ ,‬אז נישט נאר אין תפילה דארף מען צולייגן‪ ,‬נאר אויך אין‬ ‫תורה‪ ,‬ווייל יעדן איינציגן טאג דארף מען לערנען מיט א פרישע חיות‪ ,‬און מיט א‬ ‫התחדשות‪.‬‬ ‫דער מדרש פירט אויס‪ ,‬אז נישט נאר אין תורה דארף מען צולייגן‪ ,‬נאר אויך אין‬ ‫קינדער‪ .‬דערויף קען מען זאגן עטליכע פשטים‪ :‬א] ווי דער פשוט'ער פשט‪ ,‬אז יעדער‬ ‫איד דארף זען צו געבוירן נאך און נאך קינדער און אייניקלעך‪ ,‬וואס זאלן לעבן לאנגע‬ ‫געזונטע יארן‪ ,‬צו קענען דינען דעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫‪ -‬לח ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫ב] 'קינדער' איז מרמז אויף די מעשים טובים [וואס דאס איז דער עיקר 'קינדער'‬ ‫פון די צדיקים (ווי חז"ל זאגן‪ ,‬בראשית רבה ל‪ ,‬ו)] ‪ ,‬אז מען דארף יעדן טאג צולייגן נאך‬ ‫און נאך גוטע מעשים‪.‬‬ ‫ג] דורך יעדע תפילה וואס א איד איז מתפלל ווערט א בחינה פון 'געבוירן קינדער'‪,‬‬ ‫ווייל מען דארף גלייבן מיט א ריינע אמונה‪ ,‬אז דורך יעדע תפילה ווערן געבוירן‬ ‫נייע השפעות‪ ,‬אבער דאס פאסירט נאר אויב מען דאוונט מיט א שמחה‪ ,‬אויב‬ ‫דאוונט מען חס ושלום מיט עצבות קען דאס נישט ברענגען קיין פירות‪ .‬נאר ווען‬ ‫ער וועט זוכה זיין אן אנדער מאל צו דאווענען מיט א דערהויבנקייט און א שמחה‪,‬‬ ‫דאן וועלן אלע זיינע פריערדיגע תפילות קענען ארויפגיין‪ .‬דאס איז די כוונה פונעם‬ ‫מדרש‪ ,‬אז מען דארף כסדר דאווענען מיט א פרישע שמחה‪ ,‬כדי צו 'געבוירן‬ ‫קינדער' דורך די תפילות‪.‬‬ ‫ד] דער ענין פון 'קינדער' איז מרמז‪ ,‬אז נישט נאר אין תורה און תפילה דארף מען‬ ‫זיך שטענדיג מחדש זיין‪ ,‬נאר אויך ווען א מענטש באשעפטיגט זיך אין גשמיות'דיגע‬ ‫עניינים ווי עסן טרינקען‪ ,‬שלאפן‪ ,‬גיין‪ ,‬און אזוי ווייטער‪ ,‬דארף ער אכטונג געבן‪ ,‬אז‬ ‫זיי זאלן אים נישט דערווייטערן פונעם אויבערשטן‪ ,‬נאר אים ברענגען נענטער צום‬ ‫אויבערשטן‪ .‬ווייל אויב דער אויבערשטער האט אריינגעשטעלט אין די בריאה‪ ,‬אז‬ ‫מען מוז טון די אלע עניינים‪ ,‬איז זיכער אז ס'איז באהאלטן דערין עבודת ה'‪,‬‬ ‫דעריבער זאגט דער מדרש‪ ,‬אז מען דארף זען‪ ,‬צוצולייגן שטענדיג א נייע חיות‪ ,‬און‬ ‫אריינלייגן מער און מער עבודת ה' 'אין' די גשמיות‪.‬‬ ‫די אלע עניינים זענען מרומז אין דער אויסדרוק וואס דער פסוק ניצט‪" :‬ויוסף‬ ‫אברהם"‪ ,‬וואס דאס איז מרמז‪ ,‬אז יעדער איד דארף אלעמאל זען צוצולייגן א‬ ‫‪ -‬לט ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫פרישע חיות אין עבודת ה'‪ ,‬און אויך ביי אלע עניינים וואס ער טוט‪ ,‬זאל ער אינזין‬ ‫האבן בלויז פארן אויבערשטןכג‪.‬‬ ‫כג בית אהרן‪ :‬ויוסף אברהם ויקח אשה ושמה קטורה‪ .‬איתא במדרש ע"ז הפסוק‪ .‬ילמדנו רבינו‬ ‫כמה תפלות חייב אדם להתפלל בכל יום‪ .‬רשב"נ א' לפי שהיום משתנה ג"פ בכל יום לפיכך‬ ‫צריך אדם להתפלל ג"פ כו' בשחרית השמש במזרח ובצהרים באמצע הרקיע ובמנחה במערב‬ ‫כו'‪ .‬ומה ראו לתקן שלשה תפלות כדי שיוסיף אדם בתפלתו‪ .‬ולא בתפלה לבד אלא אף בתורה‬ ‫ולא בתורה לבד אלא אף בבנים‪ .‬עכ"ל‪ .‬ונוכל לומר‪ .‬כי פי' הפסוק כך הוא‪ .‬ויוסף אברהם ויקח‬ ‫אש"ה ושמה קטורה‪ .‬היינו שאברהם לקח לעצמו לעבדות הש"י כי אש"ה רומזת על אש"ה‬ ‫יראת י"י כידוע‪ .‬ושמ"ה קטור"ה‪ .‬היינו שהתקשר עצמו להשי"ת‪ .‬כדאיתא בחד קטירא‬ ‫אתקטרנא בקוב"ה‪ ...‬וזהו הפי' ויוסף אברהם‪ .‬כי בעבודות השייך להשי"ת אין לעמוד על‬ ‫מקום אחד‪ .‬רק יוסיף ויחזור ויוסיף‪ .‬ובכל תפלה צריכים להוסיף חיות חדש‪ .‬ממ"נ אם מתפללין‬ ‫כראוי וכנכון‪ .‬אז בוודאי מוסיף ומוסיף בלי שיעור וערך‪ .‬ומי שאינו יכול להתפלל ע"ז האופן‬ ‫צריך בוודאי לראות להתחזק עצמו בקשר אמיץ וחזק ולהתפלל בכל מאמצי כחו ומוחו בכדי‬ ‫להוסיף מה שצריך להוסיף החיות של הקב"ה בזה התפלה כנ"ל‪ ...‬ולא בתפלה לבד אלא אף‬ ‫בתורה צריכים להוסיף בכל יום תמיד חיות חדש ומחודש בתורה‪ .‬ולא בתורה לבד אלא אף‬ ‫בבנים‪ .‬עפ"י פשוט נוכל לומר כי ישראל עם קדושו צריכין להוסיף תמיד בבנים ובבני בנים‬ ‫באורך ימים ושנים ובמז"ט ולעבדו שכם אחד‪ .‬אך באמת נוכל לומר זאת ידוע שעיקר‬ ‫תולדותיהם של צדיקים הם המעש"ט שלהם‪ .‬וזהו אף בבנים היינו להוסיף בכל יום מעש"ט‬ ‫כדאי' ישלח עזר"ך מקוד"ש כו' מקידוש מעשים שבך‪ .‬ומציון יסעדך מציון מעשים שבך‪ .‬גם‬ ‫בכל תפלה שמתפללין נעשה הולדה‪ .‬וצריכים להאמין בזה מאד‪ .‬ואימתי נעשה הולדה‬ ‫כשמתפללים בשמחה‪ .‬אבל ח"ו כשמתפללים בעצבות רח"ל אינו עושה פירות‪ .‬אך כשהעיר‬ ‫י"י את רוחו ונפשו להתפלל בשמחה אזי הוא מעלה כל התפלות הקודמים וז"ש לא בתפלה‬ ‫בלבד אלא אף בבנים להתפלל בשמחה שנעשה הולדה בתפלה‪ .‬ובאמת נוכל לומר‪ .‬כי לא‬ ‫בדברי תורה ותפלה בלבד אלא אף בדבר הרשות‪ .‬היינו אכילה ושתי' ושינה והילוך ומישוש‬ ‫וכיוצא בהם וכל שאר דברים שבעולם צריכים לראות שלא להתרחק בזה ח"ו מהשי"ת רק‬ ‫לקרב א"ע בזה להשי"ת כי מסתמא כשנקבע שיתנהג העולם בזה האופן הוא בוודאי עבדות‬ ‫גדול להש"י וע"כ צריכין לראות שיתוסף באלו הדברים ג"כ עבדות הש"י בדעה והשכל‪ .‬וכל‬ ‫‪-‬מ‪-‬‬ ‫דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים‬ ‫חיי שרה‬ ‫הפטורה‬ ‫‪ -‬כד ‪-‬‬ ‫די גאולה איז געוואנדן אין די 'התלהבות' פון אונזערע מצוות!‬ ‫ְו ַה ֶמ ֶל ְך ָׂד ִּוד זָׂ ֵּקן ָׂבא ַב ָׂי ִּמים וַ יְ ַכ ֻסהו ַב ְבגָׂ ִּדים ְולֹּא יִּ ַחם לוֹּ (מלכים‪-‬א א‪ ,‬א)‬ ‫און דער קעניג דוד איז געווארן אלט‪ ,‬ער איז געקומען אין זיינע עלטערע טעג‪ ,‬און‬ ‫ווארעם‬ ‫מען האט אים צוגעדעקט מיט קליידער‪ ,‬און ס'איז אים נישט געווארן ַ‬ ‫הרה"ק רבי הערשעלע רימנובער זי"ע ערקלערט‪"ְ :‬ו ַה ֶמ ֶל ְך ָׂד ִּוד" ‪' -‬דוד המלך' איז‬ ‫"בא ַב ָׂי ִּמים" – ס'איז שוין געקומען‬ ‫מרמז אויף משיח [וואס וועט שטאמען פון דוד]‪ָׂ ,‬‬ ‫די צייט‪ ,‬אז ער זאל אונז אויסלייזן‪ ,‬און דער טעם פארוואס מיר זענען ליידער נאכנישט‬ ‫זוכה צו דער גאולה איז‪" :‬וַ יְ ַכ ֻסהו ַב ְבגָׂ ִּדים ְולֹּא יִּ ַחם לוֹּ " ‪ -‬ווייל מען טוט די מצוות‬ ‫ווארעמקייט און‬ ‫פארגעשטעלט ווי קליידער‪ ,‬זע זוהר הק' ויחי רכו‪ָ ):‬אן קיין ַ‬ ‫(וואס ווערן ָ‬ ‫‪‬‬ ‫התלהבותכד‪.‬‬ ‫אלה הדברים שדברנו מרומז בפסוק ויקח אשה ושמה קטורה וזהו ויוסף אברהם וכו' היינו‬ ‫שיראה כל איש ישראלי לעסוק בעבודת הש"י ולהוסיף חיות חדש בתוכו בכל עת מתפלה‬ ‫ותורה ובכל דבר שבעולם לא יהיה כוונתו לשום דבר בלתי י"י לבדו‪.‬‬ ‫כד בארת המים (החדש)‪ :‬והמלך דוד זקן בא בימים ויכסוהו בבגדים ולא יחם לו (מלכים א' א‪ ,‬א)‬ ‫המלך דוד מרמז על מלך המשיח בא בימים היינו כבר הגיע זמנו לבוא ומהו הטעם שמתעכבת‬ ‫ביאתו על זה אמר ויכסוהו בבגדים ולא יחם לו היינו המצוות נקראים לבושים (זוה"ק ויחי רכו‪):‬‬ ‫ורצ"ל שעושים המצוות בלי חמימות‪.‬‬ ‫‪ -‬מא ‪-‬‬