gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בים‬ ‫בסיעתא דשמיא‬ ‫הר‬ ‫כות‬ ‫גליון פרדס התורה‬ ‫ב לז‬ ‫תנד‬ ‫נ‬ ‫פרשת חיי שרה תשפ"ז‬ ‫אידיש‬ ‫א קוואל‬ ‫פון חיזוק‬ ‫מאמר הפרשה • תפילה • ווער באשיצט די וועלט? •‬ ‫הילולא דצדיקיא • טבריא של מעלה‬ ‫פרנס הגליון‬ ‫נתנדב לז"נ הרה"ק רבינו יואל‬ ‫י"ל ע"י מערכת‬ ‫בן הרה"ק רבינו חנני' יו"ט ליפא‬ ‫'פרדס התורה' לכתיבת‬ ‫זצוקללה"ה מסאטמאר‬ ‫ועריכת שיעורי מורינו‬ ‫ע"י הרוצה בעילום שמו הי"ו‬ ‫הרב שליט"א‬ ‫ולזכות ברכה והצלחה בכל ענינים‬ ‫•••‬ ‫הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי‬ ‫= פרנסי חודש חשון =‬ ‫ישראל בארץ הקודש‪ ,‬דייני העדה‬ ‫החרדית‪ ,‬וגדולי רבני ארה"ב‬ ‫נתנדב‬ ‫יון בלשה"ק‬ ‫גל‬ ‫(ההסכמות במילואם נמצא‬ ‫ע"‬ ‫בספר 'טבריא של מעלה'‬ ‫ה‬ ‫י‬ ‫שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫הרה"ח ר' אלחנן חיים‬ ‫פריינד הי"ו‬ ‫•••‬ ‫לזכות ברכה והצלחה‬ ‫די גליונות קען מען באקומען‬ ‫ביי די פאלגענדיגע לאקאלן‪:‬‬ ‫בכל הענינים‬ ‫קרית יואל‬ ‫בארא פארק‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫ביהמ״ד שומרי שבת‬ ‫‪97 Acres Rd.‬‬ ‫‪5302 13 Ave.‬‬ ‫ליון באידיש‬ ‫נייע נתנדב‬ ‫קול‬ ‫ע"‬ ‫אלע‬ ‫חיזוק יומי ‪ -‬צוגא‬ ‫גליקליכע ה‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫שיעורים פון‬ ‫הגה"צ ר' יודא‬ ‫ביהמ״ד עדת יראים וויען‬ ‫שיעורים‬ ‫לעבן‬ ‫שיעורים‬ ‫מאנדעל שליט"א‬ ‫לעיקוואד‬ ‫‪0‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫י‬ ‫‪1350 50 St.‬‬ ‫מנחם משה‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫פרדס‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫‪12 America Ave.‬‬ ‫ביהמ״ד הדרת קודש‬ ‫הרה"ח ר' סדר הש"ס‬ ‫התורה‬ ‫סוואליווע‬ ‫עמוד יומי‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫קברי צדיקים ‪-‬‬ ‫שיעורים על‬ ‫פיל מיט חיזוק‬ ‫יארצייט צדיקים‬ ‫שבת קודש‬ ‫ביהמ״ד סאטמאר‬ ‫אינעם‬ ‫מעכטיגן‬ ‫‪4‬‬ ‫גאלד הי"ו‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪405 Forest Ave.‬‬ ‫‪4801 15 Ave.‬‬ ‫זיכוי‬ ‫הרבים‬ ‫ברכה והצלחה‬ ‫לזכות‬ ‫וויליאמסבורג‬ ‫ביהמ״ד צאנז‬ ‫‪718.‬‬ ‫אפאראט‬ ‫מלוה‬ ‫הלכה יומי על‬ ‫תורת‬ ‫אוצר הידעות‬ ‫מלכה‬ ‫בכל הענינים‬ ‫שלחן ערוך‬ ‫הנפש‬ ‫בענינים נפלאים‬ ‫בנין בראך למטה‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪11‬‬ ‫קלויזענבורג‬ ‫לאקער ‪#405‬‬ ‫האנדלט אייך איין א זכות‬ ‫ימים‬ ‫ספרי‬ ‫חובות‬ ‫ענינים על‬ ‫‪506.‬‬ ‫‪25 Havens Ave.‬‬ ‫ביהמ״ד בעלזא‬ ‫‪Bedford Cor. Park‬‬ ‫‪9694‬‬ ‫אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל‬ ‫בריח"‬ ‫פון תורה עבודה"ק פון‬ ‫טובים‬ ‫חסידות‬ ‫הלבבות‬ ‫הפרשה‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫‪000‬‬ ‫די שפרודלדיגע‬ ‫שיעורי מורינו‬ ‫‪12‬‬ ‫על הטע‬ ‫‪13‬‬ ‫חיזוק יומי ‪ -‬צוה אשיעורים אלע נייע לעפאון‬ ‫‪14‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪44 Grove Springs‬‬ ‫‪801 Bedford Ave.‬‬ ‫טאמסקול‬ ‫שיעורים פון‬ ‫ליין‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫אבד"ק פרדס‬ ‫שיעורים‬ ‫גליקליכע לעבן‬ ‫שיעורים‬ ‫הגה"צ ר' יודא‬ ‫מאנדעל שליט"א‬ ‫‪Ct.‬‬ ‫מאורות‬ ‫עמוד‬ ‫התורה שליט"א‬ ‫‪0‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪25‬‬ ‫בנין דרך‬ ‫פרדס‬ ‫שיעורים לבעלי‬ ‫החיים‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫שמחות‬ ‫‪ENGLISH‬‬ ‫ריווער‬ ‫‪218 Wallabout St.‬‬ ‫‪16‬יואל‬ ‫‪17‬‬ ‫‪000‬‬ ‫וואס טוען זעטיגן און שטילן‬ ‫‪MAIN MENU‬‬ ‫ביהמ״ד קהל בני יששכר‬ ‫דאס דורשט פון טויזנטער נפשות‬ ‫מאנסי‬ ‫הרה"ח ר'‬ ‫התורה‬ ‫ישראל הצמאים לדבר ה'‪ ,‬להתחזק‬ ‫עמוד יומי‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫קברי צדיקים ‪-‬‬ ‫שיעורים על‬ ‫באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די‬ ‫עמוד‬ ‫סדר הש"ס‬ ‫פיל מיט חיזוק‬ ‫יארצייט צדיקים‬ ‫שבת קודש‬ ‫רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי‬ ‫‪1767 Whitesville Rd.‬‬ ‫ביהמ״ד זוועהיל‬ ‫‪ 4‬הי"ו‬‫ברוין‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫בע"פ אויף קול פרדס התורה און‬ ‫טעגליכע אימעיל‬ ‫‪000‬‬ ‫אינעם‬ ‫מעכטיגן‬ ‫אשריך ואשרי חלקך‪,‬‬ ‫צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט '‪ 'Subscribe‬צו‬ ‫פלטבוש‬ ‫‪101 W Maple Ave.‬‬ ‫זיכוי‬ ‫הרבים‬ ‫זכות הרבים יהא תלוי בך!‬ ‫ברכה והצלחה‬ ‫לזכות‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬מלוה‬ ‫‪MB VINEYARD‬‬ ‫עמודי‬ ‫צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות‬ ‫שיינער'ס שול‬ ‫‪718.‬‬ ‫אפאראט‬ ‫(לע"נ‪/‬לזכות וכדו')‪ ,‬פארבינדט אייך‪:‬‬ ‫הלכה יומי על‬ ‫תורת‬ ‫אוצר הידעות‬ ‫בכל הענינים‬ ‫מלכה‬ ‫שלחן ערוך‬ ‫הנפש‬ ‫בענינים נפלאים‬ ‫‪600‬‬ ‫‪347.570.0413‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪10‬‬ ‫מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו‪:‬‬ ‫‪11‬‬ ‫‪3012 AVE J‬‬ ‫‪18 Forshay Rd.‬‬ ‫• • • ‪506.‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫אידיש‪ 718.760.1111 :‬ענגליש‪#1 718.760.1111 :‬‬ ‫עינים ליין‪ 718.977.5554 :‬במוצשב''ק ‪ | #0‬במשך השבוע ‪1-2-7-4‬‬ ‫האנדלט אייך איין א זכות‬ ‫ימים‬ ‫ספרי‬ ‫חובות‬ ‫ענינים על‬ ‫© ‪9694‬‬ ‫אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל‬ ‫בריח"‬ ‫פון תורה עבודה"ק פון‬ ‫טובים‬ ‫חסידות‬ ‫הלבבות‬ ‫הפרשה‬ ‫‪000‬‬ ‫די שפרודלדיגע‬ ‫שיעורי מורינו‬ ‫‪12‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪15‬‬ ‫קול‬ ‫אלע נייע‬ ‫חיזוק יומי ‪ -‬צו א‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫שיעורים פון‬ ‫אבד"ק פרדס‬ ‫שיעורים‬ ‫גליקליכע לעבן‬ ‫שיעורים‬ ‫הגה"צ ר' יודא‬ ‫מאנדעל שליט"א‬ ‫עמוד‬ ‫התורה שליט"א‬ ‫‪0‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪25‬‬ ‫בנין דרך‬ ‫שיעורים לבעלי‬ ‫פרדס‬ ‫החיים‬ ‫שמחות‬ ‫‪ENGLISH‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪000‬‬ ‫וואס טוען זעטיגן און שטילן‬ ‫דאס דורשט פון טויזנטער נפשות‬ ‫‪MAIN MENU‬‬ ‫להצטרפות קבלת שיעורי מורינו‬ ‫והגליונות התורה‬ ‫ישראל הצמאים לדבר ה'‪ ,‬להתחזק‬ ‫באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די‬ ‫עמוד יומי‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫קברי צדיקים ‪-‬‬ ‫שיעורים על‬ ‫עמוד‬ ‫סדר הש"ס‬ ‫פיל מיט חיזוק‬ ‫יארצייט צדיקים‬ ‫שבת קודש‬ ‫רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי‬ ‫באימייל‪,‬‬ ‫הרב שליט"א‬ ‫‪4‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫בע"פ אויף קול פרדס התורה און‬ ‫טעגליכע אימעיל‬ ‫‪000‬‬ ‫אינעם‬ ‫מעכטיגן‬ ‫זיכוי‬ ‫אשריך ואשרי חלקך‪,‬‬ ‫זכות הרבים יהא תלוי בך!‬ ‫צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט '‪ 'Subscribe‬צו‬ ‫ניתן לפנות‪:‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬מלוה‬ ‫הרבים‬ ‫עמודי‬ ‫צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫‪718.‬‬ ‫אפאראט‬ ‫(לע"נ‪/‬לזכות וכדו')‪ ,‬פארבינדט אייך‪:‬‬ ‫הלכה יומי על‬ ‫תורת‬ ‫אוצר הידעות‬ ‫מלכה‬ ‫שלחן ערוך‬ ‫הנפש‬ ‫בענינים נפלאים‬ ‫‪347.570.0413‬‬ ‫‪600‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪10‬‬ ‫מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו‪:‬‬ ‫‪11‬‬ ‫‪506.‬‬ ‫להצטרפות קבלת הגליונות לבד‬ ‫אידיש‪ 718.760.1111 :‬ענגליש‪#1 718.760.1111 :‬‬ ‫עינים ליין‪ 718.977.5554 :‬במוצשב''ק ‪ | #0‬במשך השבוע ‪1-2-7-4‬‬ ‫האנדלט אייך איין א זכות‬ ‫ימים‬ ‫ספרי‬ ‫חובות‬ ‫ענינים על‬ ‫באימייל‪ ,‬ניתן לפנות‪:‬‬ ‫‪9694‬‬ ‫אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל‬ ‫בריח"‬ ‫פון תורה עבודה"ק פון‬ ‫טובים‬ ‫חסידות‬ ‫הלבבות‬ ‫הפרשה‬ ‫‪000‬‬ ‫די שפרודלדיגע‬ ‫שיעורי מורינו‬ ‫‪12‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪pardesgilyones@gmail.com‬‬ ‫אבד"ק פרדס‬ ‫עמוד‬ ‫התורה שליט"א‬ ‫‪25‬‬ ‫בנין דרך‬ ‫שיעורים לבעלי‬ ‫החיים‬ ‫שמחות‬ ‫‪ENGLISH‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪000‬‬ ‫וואס טוען זעטיגן און שטילן‬ ‫דאס דורשט פון טויזנטער נפשות‬ ‫ישראל הצמאים לדבר ה'‪ ,‬להתחזק‬ ‫‪MAIN MENU‬‬ ‫באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די‬ ‫פ ‪+‬רדס‬ ‫פרשת חיי שרה‬ ‫תשפ"ז‬ ‫שיעורי‬ ‫הרה''ג רבי יששכר יהודה‬ ‫ה ‪+‬ת ור‪+‬ה‬ ‫גליון ‪53‬‬ ‫בערקוי שליט''א‬ ‫אב''ד פרדס התורה‬ ‫מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי‬ ‫זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת‬ ‫אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה‬ ‫נפטרה ו' ניסן תשפ"ו אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון‪,‬‬ ‫אידיש‬ ‫והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫מאמר הפרשה‬ ‫אינעם גליון‪:‬‬ ‫דער גרעסטער אוצר‪ :‬גוטע קינדער‪.‬‬ ‫‪ 3‬מאמר הפרשה‬ ‫ווי אזוי?‬ ‫‪ 8‬תפילה‬ ‫לאמיר רעדן‪ ,‬מדה טובה‬ ‫נומער איינס איז גוטע קינדער‬ ‫מרובה‪ ,‬פון יא זען נחת פון די‬ ‫‪ 12‬ווער באשיצט די וועלט?‬ ‫קינדער‪ .‬לאמיר זען ווי אזוי מיר‬ ‫"למה נסמכה מיתת שרה‬ ‫קענען אריינברענגען ביי אונז‬ ‫לעקידת יצחק? לפי שעל ידי‬ ‫אין שטוב‪ ,‬אז מיר זאלן האבן א‬ ‫בשורת העקידה שנזדמן בנה‬ ‫‪ 13‬הילולא דצדיקיא‬ ‫לעכטיגע היים‪.‬‬ ‫לשחיטה‪ ,‬וכמעט שלא נשחט‪,‬‬ ‫פרחה נשמתה" (רש"י בראשית כג‪ ,‬ב)‪.‬‬ ‫‪ 15‬טבריא של מעלה‬ ‫ווי אזוי צו בויען א‬ ‫דער הייליגער ווילנער גאון זי"ע‬ ‫לעכטיגע היים‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬אז מ'וועט פרעגן א‬ ‫מענטש‪ :‬וואס איז דער גרעסטער‬ ‫מיר דארפן וויסן‪ ,‬אז כדי‬ ‫אוצר‪ ,‬און וואס איז די גרעסטע‬ ‫אזוי לעכטיג און דערהויבן?‬ ‫צו האבן א לעכטיגע שטוב‪,‬‬ ‫ווי מיר וועלן זען‪ ,‬דארפן מיר זיין‬ ‫הנאה וואס א מענטש קען האבן‬ ‫פארוואס קענסטו נישט האבן‬ ‫אויף דער וועלט בגשמיות? און ער‬ ‫א געהעריגע פשוט'ע שטוב ווי‬ ‫קלאר אז מיר האבן זיך נישט וואס‬ ‫צו שעמען פון די גאס‪ .‬מיר האבן‬ ‫וועט מאכן א ליסטע‪ ,‬זאגט דער‬ ‫יעדער איינער?"‬ ‫ווילנער גאון‪ :‬די גאנצע ליסטע איז‬ ‫זיך נישט וואס צו שעמען פון‬ ‫ווען א מענטש גייט און ער‬ ‫נאר נומער צוויי‪ .‬נומער איינס איז‬ ‫קיין שום מענטשן‪ ,‬נישט פון די‬ ‫בויט א חומה‪ ,‬און ער הערט נישט‬ ‫גוטע קינדער‪ .‬גוטע קינדער איז די‬ ‫משפחה‪ ,‬נישט פון די שכנים‪ ,‬און‬ ‫וואס די גאס זאגט‪ ,‬און ער קוקט‬ ‫לעכטיגסטע זאך און די גרעסטע‬ ‫נישט פון קיין חברים‪.‬‬ ‫נישט וואס מענטשן זאגן‪ ,‬נאר ער‬ ‫הנאה בעולם הזה בגשמיות פאר א‬ ‫באשליסט ביי זיך אינאיינעם מיט‬ ‫מיר טארן זיך נישט צוהערן‬ ‫און מיר טארן נישט לאזן אריינגיין‬ ‫טאטע און מאמע‪ ,‬פאר א זיידע און‬ ‫זיין ב"ב‪" :‬לאמיר זען וואס דער‬ ‫באבע‪ ,‬וכל שכן איז עס אן הנאה‬ ‫רבוש”ע וויל‪ ,‬לאמיר זען וואס מיר‬ ‫די ווערטער פון די גאס‪" :‬אפשר‬ ‫בין איך צו עקסטרעם? פארוואס‬ ‫ברוחניות‪.‬‬ ‫ווילן‪ ,‬לאמיר זען וואס מיר זענען‬ ‫ווילסטו אזא תורה'דיגע שטוב?‬ ‫און דער ווילנער גאון האט‬ ‫בכח אריינצולייגן אין אונזערע‬ ‫קינדער‪ ,‬און מיר זענען נישט‬ ‫פארוואס קענסטו נישט זיין‬ ‫געזאגט‪" :‬דער גרעסטער צער אויף‬ ‫אינטערעסירט צו הערן וואס‬ ‫א נארמאלע שטוב ווי יעדעם‬ ‫דער וועלט איז‪ ,‬ווען א מענטש‬ ‫קיינער האט צו זאגן”‪ .‬ווען עס‬ ‫איינעם? פארוואס ווילסטו א‬ ‫האט נעבעך נישט זוכה געווען צו‬ ‫שטוב וואס שבת קודש זאל זיין‬ ‫זען נחת פון די קינדער"‪.‬‬ ‫‪3‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫געווען מיט מסירות נפש‪ ,‬זי האט‬ ‫די שמחה פון שרה אמינו‬ ‫איז הונדערט פראצענט קלאר ביי‬ ‫אוועקגעשיקט ישמעאל מיט הגר‬ ‫וועגן די עקידה‬ ‫די טאטע און מאמע אין שטוב אז‬ ‫און אריינגעלייגט כוחות עצומות‬ ‫זיי ווילן מחנך זיין א תורה'דיגע‪ ,‬א‬ ‫אין יצחק‪ .‬ענדליך‪ ,‬ב"ה‪ ,‬זי האט‬ ‫אבער יעצט לאמיר גיין שעפן‬ ‫הייליגע‪ ,‬און א דערהויבענע שטוב‪,‬‬ ‫זוכה געווען צו זען אזא נחת פון‬ ‫חיזוק פון דעם יסוד פון די הייליגע‬ ‫דעמאלטס איז דאס דער גרעסטער‬ ‫יצחק‪ ,‬ביז ער איז געווען גרייט צו‬ ‫אבות און אמהות‪.‬‬ ‫מפתח צו האבן לעכטיגע קינדער‪.‬‬ ‫גיין אויף די עקידה‪ .‬מחמת שמחה‬ ‫דער הייליגער 'חתם סופר'‬ ‫ווייל כל זמן עס איז נישט קלאר‬ ‫האט איר הייליגער גוף עס נישט‬ ‫זי"ע (אין 'תורת משה') ברענגט אראפ‬ ‫ביי די עלטערן וואס זיי ווילן‪ ,‬און‬ ‫געקענט דערהייבן‪ ,‬און פרחה‬ ‫די ווערטער פון רש"י הקדוש די‬ ‫כל זמן די אויערן פון די עלטערן‬ ‫נשמתה‪.‬‬ ‫וואכענדיגע סדרה‪ ,‬וואס פרעגט‬ ‫זענען נאך אפן צו הערן די דעות פון‬ ‫לאמיר נאכזאגן דעם לשון פון‬ ‫א קשיא‪" :‬למה נסמכה מיתת שרה‬ ‫די גאס‪ ,‬פון די שכנים און חברים‪,‬‬ ‫הייליגן חתם סופר‪" :‬אמנם מן‬ ‫לעקידת יצחק?" פארוואס שטייט‬ ‫וועלן זיי קיינמאל נישט קענען‬ ‫הענין‪ ,‬דביקות הנשמה בחלקה‬ ‫די פרשה פון עקידת יצחק נעבן‬ ‫געהעריג מחנך זיין די שטוב‪ .‬מען‬ ‫אשר היא נשמת רוח חיים הנצחי‪,‬‬ ‫מיתת שרה אמינו? ענטפערט‬ ‫מוז מאכן א חומה של ברזל און‬ ‫חלק אלוק ממעל‪ ,‬ואשה שלהבת‬ ‫רש"י‪" :‬לפי שעל ידי בשורת‬ ‫זאגן‪" :‬איך גיי נאר הערן וואס‬ ‫קה עלה בקרבה"‪ .‬דער הייליגער‬ ‫העקידה שנזדמן בנה לשחיטה"‪,‬‬ ‫דער רבוש”ע זאגט‪ ,‬וואס די גדולי‬ ‫חתם סופר איז דא מאריך מיט‬ ‫ווען זי האט געהערט די בשורה‬ ‫תורה זאגן‪ ,‬וואס צדיקים זאגן‪,‬‬ ‫הייליגע לשונות‪ ,‬אז איר הייליגע‬ ‫אז יצחק אבינו איז ארויף אויף די‬ ‫וואס אונזערע רבי'ס האבן אונז‬ ‫נשמה האט אנגעהויבן צו ברענען‬ ‫עקידה און ער גייט זיך מוסר נפש‬ ‫זיין‪" ,‬וכמעט שלא נשחט‪ ,‬פרחה‬ ‫אויסגעלערנט‪ ,‬און וואס מיר ווילן‬ ‫אין איר‪" .‬כענין ב' שלהבות‪,‬‬ ‫נשמתה”‪ .‬ווען זי האט געהערט‬ ‫פון אונזערע קינדער‪ .‬מיר גייען זיך‬ ‫שכשיתקרבו זה אצל זה הקטן‬ ‫אז ער איז אויף די עקידה און מען‬ ‫נישט וויסנדיג מאכן פון דעם וואס‬ ‫מתדבק בהגדול"‪.‬‬ ‫גייט אים אט אט שעכטן‪ ,‬איז פרחה‬ ‫דער אדער יענער זאגט”‪.‬‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪,‬‬ ‫אזוי ווי צוויי פלאמען פייער וואס‬ ‫נשמתה און זי איז אוועק פון די‬ ‫מיר האבן שוין געזאגט עטליכע‬ ‫קומען זיך צוזאמען און ווערן איין‬ ‫וועלט‪ .‬פשטות‪ ,‬ווי די ראשונים‬ ‫מאל‪ ,‬אז די גאנצע זאך וואס א‬ ‫גרויסער פלאם‪ ,‬אזוי האט די נשמה‬ ‫לערנען‪ ,‬איז זי אוועק פון שרעק‬ ‫מענטש האט נסיונות און ער‬ ‫פון שרה אמינו דא אונטן אויף דער‬ ‫און פחד‪.‬‬ ‫שרעקט זיך פון דעם וואס די גאס‬ ‫וועלט אנגעהויבן צו פלאמען‪.‬‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪:‬‬ ‫זאגט‪ ,‬דויערט מאקסימום א חודש‬ ‫דער אור הדביקות פון די שכינה‬ ‫"לכאורה יפלא על שרה‪ ,‬שהיתה‬ ‫אדער צוויי‪ .‬נאכדעם פאנגט די גאס‬ ‫הקדושה וואס איז למעלה האט‬ ‫אם לאברהם בנביאות"‪ ,‬ווי קען זיין‬ ‫פלוצלינג אן צו זינגען אן אנדערע‬ ‫זיך אנגעהויבן צוזאמצוקומען מיט‬ ‫אז שרה אמינו‪ ,‬וואס איז געווען‬ ‫ניגון‪ ...‬זיי פאנגען אן צו זאגן‪:‬‬ ‫איר נשמה‪ ,‬און דאס איז געווען דער‬ ‫גרעסער פון אברהם אין נביאות‪,‬‬ ‫"האסט געהערט? האסט געזען‬ ‫ענין ווען די אש הנשמה פון שרה‬ ‫זאל שטארבן מחמת די בשורה‬ ‫יענקל'ס קינדער? האסט געזען ווי‬ ‫אמינו האט זיך פאראייניגט מיט‬ ‫אז יצחק איז געווארן א קרבן ריח‬ ‫אזוי יענקל פירט א שבת? האסט‬ ‫די שכינה הקדושה‪ .‬דעמאלטס‬ ‫ניחוח לה'?! עס קען נישט זיין‪,‬‬ ‫געזען מיט וואסארא התמדה‬ ‫איז געווארן מיתת צדיקים‪ ,‬מיתת‬ ‫וואס איז דער פשט?‬ ‫יענקל זיצט שבת נאכמיטאג און‬ ‫נשיקה‪" ,‬כנודע שנושק נשמתה‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‬ ‫לערנט מיט זיינע קינדער אין בית‬ ‫בשורש העליון"‪.‬‬ ‫א הפלא'דיגע פשט‪ ,‬אז שרה אמינו‬ ‫המדרש? האסט געזען מוצאי שבת‬ ‫זאגט ווייטער דער הייליגער‬ ‫איז אוועק נישט וועגן פחד און‬ ‫ווי יענקל'ס קינדער קומען און‬ ‫חתם סופר‪" :‬כאשר שמעה שרה‬ ‫נישט וועגן צער‪ ,‬נאר שרה אמינו‬ ‫לערנען שעות ארוכות‪ ,‬זיי גייען‬ ‫שנהיה בנה עולה תמימה קדשי‬ ‫איז אוועק פאר שמחה! די אלע‬ ‫נישט אין ערגעץ‪ ,‬נאר זיי זיצן אין‬ ‫קדשים"‪ ,‬ווען זי האט געהערט אז‬ ‫יארן וואס זי האט געדאווענט‪,‬‬ ‫בית המדרש בהתמדה?" פלוצלינג‬ ‫יצחק אבינו איז גרייט זיך מוסר‬ ‫געוויינט‪ ,‬אזויפיל טרערן פארגאסן‬ ‫וועסטו זען אז די גאס פאנגט אן צו‬ ‫נפש זיין‪" ,‬מחמת גודל שמחת‬ ‫און געבעטן דעם אייבערשטן פאר‬ ‫טוישן זייער ניגון‪ ...‬זיי הערן אויף‬ ‫נפשה"‪ ,‬ווייל זי איז געווען אזוי‬ ‫א קינד‪ ,‬און נאכדעם ווען יצחק איז‬ ‫דיך צו קריטיקירן און זיי פאנגען אן‬ ‫פרייליך און איר נשמה האט אזוי‬ ‫געבוירן געווארן האט זי אים מחנך‬ ‫ארויפצוקוקן אויף דיר‪.‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪4‬‬ ‫גאנצע וועלט און געהאט טויזנטער‬ ‫אבער נאכדעם זאגט דער‬ ‫געברענט‪ ,‬האט איר גוף עס שוין‬ ‫מענטשן ארום זיך‪ ,‬איז אבער דאס‬ ‫רמב"ם א מורא'דיגע זאך‪ :‬ער האט‬ ‫נישט געקענט צוריקהאלטן‪.‬‬ ‫מחנך זיין די קינדער ביי אים געווען‬ ‫געלערנט מיט יצחק אבינו‪ .‬און‬ ‫איר נשמה איז ארויף העכער און‬ ‫אן עיקר שבעיקרים‪ .‬מיט דעם‬ ‫נאכדעם גייט דער רמב"ם אריין‬ ‫העכער ווי א פייער‪ ,‬ביז עס האט‬ ‫ענדיגט דער רמב"ם צו דעם גאנצן‬ ‫אין א נייע סוגיא‪ ,‬ער איז מסביר‬ ‫זיך געטראפן מיט'ן פייער פון די‬ ‫פרק מיט אן אריכות‪ ,‬איבער די‬ ‫ווי אזוי די אבות הקדושים האבן‬ ‫שכינה הקדושה‪.‬‬ ‫שלשלת פון די אבות און ווי אזוי‬ ‫איבערגעגעבן פון טאטע צו קינד‬ ‫"עלתה נשמתה למעלה עד‬ ‫זיי האבן איבערגעגעבן די תורה‬ ‫די אמונה און תורה ומצות‪ .‬דער‬ ‫שנתקשרה בקשר העליון"‪ ,‬און‬ ‫לבניהם ובני בניהם‪.‬‬ ‫רמב"ם זאגט אז נאכדעם איז יצחק‬ ‫דעמאלטס האט זי זיך מדבק‬ ‫געגאנגען אין די וועגן פון אברהם‬ ‫געווען בקשר העליון מיט די‬ ‫"ואת ביתו אחריו"‪ :‬אברהם‬ ‫אבינו און ער האט געלערנט מיט‬ ‫שכינה הקדושה "ומתה"‪ ,‬און‬ ‫אבינו לעבט אויף אייביג‬ ‫יעקב‪ .‬נאכדעם וואס יעקב האט עס‬ ‫דעמאלטס איז זי נפטר געווארן‪.‬‬ ‫געלערנט‪ ,‬האט ער צוזאמגענומען‬ ‫עס שטייט דא אין הייליגן חתם‬ ‫יעצט לאמיר גיין זען אין פרשת‬ ‫זיינע קינדער און געלערנט מיט‬ ‫סופר אז די תכלית פון די אבות‬ ‫וירא (פרק יח)‪ .‬דער רבוש”ע גייט‬ ‫אלע פון זיי‪ .‬דער רמב"ם זאגט אז‬ ‫הקדושים איז געווען 'חינוך הבנים'‪.‬‬ ‫איבערקערן סדום‪ ,‬כביכול‪ .‬זאגט‬ ‫יעקב אבינו האט ממנה געווען לוי‬ ‫דער רבוש”ע‪ :‬פארדעם מוז איך‬ ‫אלס דער ראש ישיבה‪.‬‬ ‫די השתלשלות החינוך לויט'ן‬ ‫עס זאגן פאר אברהם אבינו‪ .‬און‬ ‫דער רבוש”ע זאגט (פסוק יז) ‪" :‬וַ ה'‬ ‫מען דארף דא מציין זיין דעם‬ ‫רמב"ם‬ ‫ָא ָמר ַה ְמכַ ֶּסה ֲאנִ י ֵמ ַא ְב ָר ָהם ֲא ֶׁשר‬ ‫מדרש‪ ,‬וואס זאגט אז ווען יעקב‬ ‫דער רמב"ם (המדע‪ ,‬הלכות עבודה זרה‬ ‫ֹשה?" קען איך דען פארדעקן‬ ‫ֲאנִ י ע ֶ ׂ‬ ‫אבינו איז אראפ קיין מצרים‪,‬‬ ‫שטייט (בראשית מח‪ ,‬כח) "וְ ֶאת יְ הו ָּדה‬ ‫פרק א')‪ ,‬איז מאריך מיט אן אריכות‬ ‫וואס איך גיי טון מיט סדום? איך‬ ‫גדול די גאנצע השתלשלות פון‬ ‫מוז אים דאס פארציילן‪.‬‬ ‫ָׁשלַ ח לְ ָפנָ יו ֶאל יוֹ ֵסף לְ הוֹ רֹת לְ ָפנָ יו‬ ‫ּגֹ ְׁשנָ ה וַ ָ ּיבֹא ּו ַא ְר ָצה ּגֹ ׁ ֶשן"‪ ,‬און‬ ‫בריאת העולם‪ ,‬און ער שרייבט‬ ‫פארוואס מוז איך אים‬ ‫דארט ווי אזוי אברהם אבינו איז‬ ‫רש"י ברענגט אז דאס איז געווען‬ ‫פארציילן? זאגט דער רבוש”ע‬ ‫ארומגעגאנגען אויסשרייען "ה'‬ ‫(פסוק יט) ‪ִּ :‬‬ ‫"לתקן לו בית תלמוד‪ ,‬שמשם תצא‬ ‫"כי יְ ַד ְע ִּתיו" – לשון חיבה‪,‬‬ ‫הוא האלקים"‪.‬‬ ‫הוראה"‪ ,‬כדי צו גרינדן א מקום‬ ‫איך האב אים ליב‪ .‬פארוואס האב‬ ‫דער רמב"ם זאגט דארט אז‬ ‫תורה און א ישיבה אז די קינדער‬ ‫איך אים ליב? "לְ ַמ ַען ֲא ֶׁשר יְ ַצ ֶוּה ֶאת‬ ‫אברהם אבינו האט "מכיר געווען‬ ‫זאלן האבן וואו צו לערנען גלייך‬ ‫ָ ּבנָ יו וְ ֶאת ֵ ּביתוֹ ַא ֲח ָריו וְ ָׁש ְמר ּו ֶ ּד ֶר ְך ה'‬ ‫את בוראו"‪ ,‬און דעמאלטס איז‬ ‫ווען זיי קומען אן קיין מצרים‪.‬‬ ‫לַ ֲעשׂ וֹ ת ְצ ָד ָקה ו ִּמ ְׁש ּ ָפט לְ ַמ ַען ָה ִביא‬ ‫ער געגאנגען קעגן זיינע עלטערן‪,‬‬ ‫(בעזה"י עוד חזון למועד ווי אזוי צו מיישב‬ ‫ה' ַעל ַא ְב ָר ָהם ֵאת ֲא ׁ ֶשר ִ ּד ֶ ּבר ָעלָ יו"‪.‬‬ ‫קעגן אלע גוים‪ ,‬און קעגן נמרוד‪.‬‬ ‫זיין די סתירה‪ ,‬אז דא זעען מיר אז יהודה איז‬ ‫ווייל אברהם אבינו איז מחנך זיינע‬ ‫געווען דער ראש ישיבה‪ ,‬און פריער האבן‬ ‫מען האט אים אריינגעווארפן‬ ‫קינדער‪ ,‬ער איז מחנך יצחק אבינו‪.‬‬ ‫מיר געזען א לוי איז געווען דער ראש ישיבה‪.‬‬ ‫אין כבשן האש‪ ,‬און ווען ער איז‬ ‫פרעגט רש"י‪ :‬וואס טייטש‬ ‫בפשטות איז דער תירוץ אז סיי לוי און סיי‬ ‫געראטעוועט געווארן און געזען‬ ‫"ביתוֹ ַא ֲח ָריו"? נאכדעם וואס‬ ‫ֵּ‬ ‫יהודה זענען געווען ראשי ישיבות‪ ,‬ווייל עס‬ ‫אז מען גייט אים שוין נישט‬ ‫אברהם אבינו גייט אוועק פון דער‬ ‫זענען געווען צוויי ראשי ישיבות‪ ,‬ויל"ע)‪.‬‬ ‫צוריקהאלטן‪ ,‬האט ער אנגעהויבן‬ ‫וועלט‪ ,‬איז דאך שוין נישטא מער‬ ‫דער רמב"ם איז ממשיך אז‬ ‫שרייען "ה' הוא האלקים!"‪ .‬ער‬ ‫קיין 'בית אברהם'‪ .‬ווי אזוי איז שייך‬ ‫אזוי האבן די אבות הקדושים‬ ‫איז געגאנגען‪ ,‬זאגט דער רמב"ם‪,‬‬ ‫אז אברהם אבינו זאל לערנען מיט‬ ‫איבערגעגעבן פון טאטע צו קינד‪:‬‬ ‫פון שטאט צו שטאט און פון‬ ‫די דורות וואס וועלן שוין נישט זיין‬ ‫אברהם צו יצחק‪ ,‬יצחק צו יעקב‪,‬‬ ‫לאנד צו לאנד‪ ,‬און עס האבן זיך‬ ‫ביי זיין לעבן‪ ,‬ווען ער וועט שוין זיין‬ ‫יעקב צו די הייליגע שבטים‪ ,‬און די‬ ‫צוזאמגענומען טויזנטער און‬ ‫אין עולם האמת?‬ ‫שבטים ווייטער צו זייערע קינדער‬ ‫צענדליגער טויזנטער מענטשן‬ ‫זאגט רש"י בשם דעם מדרש‬ ‫ביז משה רבינו‪.‬‬ ‫וואס האבן אנגעהויבן לערנען‬ ‫"ש ְמר ּו ֶ ּד ֶר ְך ה' כדי‬ ‫(בר"ר מט‪ ,‬ד) ‪ָ ׁ :‬‬ ‫עס שטייט דא אינעם רמב"ם‬ ‫פון אברהם אבינו‪ ,‬און ער האט‬ ‫שיביא ה' ַעל ַא ְב ָר ָהם וגו'‪ .‬על בית‬ ‫א מורא'דיגע זאך‪ :‬אז הגם אברהם‬ ‫געלערנט מיט יעדעם איינעם לויט‬ ‫אברהם לא נאמר אלא על אברהם‪,‬‬ ‫אבינו איז ארומגעגאנגען איבער די‬ ‫זיין דרגה‪.‬‬ ‫‪5‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫די גאס‪.‬‬ ‫און תלמידים ארום זיך‪ ,‬זאגט‬ ‫למדנו כל המעמיד בן צדיק כאילו‬ ‫ממילא האבן מיר היינט אין דעם‬ ‫דער רמב"ם אז ער איז געגאנגען‬ ‫אינו מת"‪ .‬דער מדרש זאגט אז‬ ‫ענין א געוואלדיגע הרחבה‪ ,‬ב"ה‬ ‫לערנען מיט יצחק‪ .‬דער רמב"ם‬ ‫אויב מען לאזט איבער א בן צדיק‪,‬‬ ‫מיר האבן אן אויסגעטראטענעם‬ ‫מאכט דערנאך א גאנצע עסק‬ ‫איז עס כאילו מען לעבט ווייטער‪.‬‬ ‫וועג‪ .‬אין א געוויסער וועג האבן‬ ‫פון דער השתלשלות‪ ,‬און אזוי‬ ‫דאס איז דער פשט אינעם פסוק‬ ‫מיר א געוואלדיגע מחיצה פון דער‬ ‫ענדיגט ער דעם פרק‪ .‬ווייל דו‬ ‫"וְ ֶאת ֵ ּביתוֹ ַא ֲח ָריו"‪ ,‬אז ווען אברהם‬ ‫גאס‪ ,‬אזוי אז יעדער קען מחנך זיין‬ ‫דארפסט וויסן אז דער עיקר איז‬ ‫פארט עס‬‫אבינו לערנט מיט יצחק‪ָ ,‬‬ ‫זיינע קינדערלעך לתורה ויראת‬ ‫צו לערנען מיט די קינדערלעך‪ ,‬און‬ ‫ווייטער‪ ,‬ווייל יצחק וועט לערנען‬ ‫שמים‪.‬‬ ‫דאס איז דער שפיץ פארוואס דער‬ ‫מיט יעקב‪ ,‬און יעקב מיט די שבטים‬ ‫אבער מיר האבן אנדערע‬ ‫אייבערשטער האט ליב געהאט‬ ‫און מיט גאנץ כלל ישראל‪ .‬ממילא‬ ‫אברהם אבינו‪.‬‬ ‫קומט אויס אז אברהם אבינו לעבט‬ ‫נסיונות‪:‬‬ ‫ווייטער‪.‬‬ ‫ווען א מענטש וויל אריינשטעלן‬ ‫די מחיצה פון דער גאס‪ :‬דער‬ ‫אין זיין שטוב און אריינברענגען‬ ‫דער אייבערשטער האט ליב‬ ‫ערשטער שריט אין חינוך‬ ‫אין זיינע קינדער אהבת תורה‪,‬‬ ‫אברהם ‪ -‬נישט וועגן זיינע‬ ‫יראת שמים‪ ,‬א ביטול צו צדיקים‬ ‫וועט א מענטש פרעגן‪ :‬ווי אזוי‬ ‫שווערע נסיונות‬ ‫און תלמידי חכמים‪ ,‬ווען ער‬ ‫גיי איך טאקע צו? ווי אזוי איז מען‬ ‫וויל אריינברענגען אין זיינע‬ ‫מחנך די קינדער?‬ ‫לאמיר זיך דא אפשטעלן‪.‬‬ ‫קינדערלעך א העכערקייט אין א‬ ‫איידער דער רמב"ם ברענגט‬ ‫די הייליגע אבות האבן‬ ‫שבת אדער אין א תפילה‪ ,‬דא האט‬ ‫אראפ אז אברהם אבינו האט‬ ‫געהאט נסיונות וואס מיר קענען‬ ‫ער שוין נייע נסיונות‪ .‬פארוואס?‬ ‫מחנך געווען יצחק‪ ,‬ברענגט ער אן‬ ‫זיך נישט פארשטעלן‪" .‬עשרה‬ ‫ווייל ער שעמט זיך פון דער גאס‪,‬‬ ‫הקדמה אז עס איז געווען א וועלט‬ ‫נסיונות נתנסה אברהם אבינו‬ ‫ער שעמט זיך פונעם שכן‪ ,‬ער‬ ‫וואס איז געווען תוהו ובוהו‪ .‬זאגט‬ ‫ועמד בכולם"‪ .‬דער רבוש”ע האט‬ ‫שעמט זיך פון זיין משפחה אדער‬ ‫דער הייליגער רמב"ם‪ :‬אברהם‬ ‫אויסגעפרואווט די אבות און די‬ ‫פון חברים‪ .‬זיי קענען אים אפשר‬ ‫אבינו איז געגאנגען קעגן די גאנצע‬ ‫אמהות מיט נסיונות וואס מיר‬ ‫זאגן עטליכע ווערטער‪" :‬וואס‬ ‫וועלט‪ .‬דאס איז דער ערשטער‬ ‫האבן נישט קיין שום השגה אין‬ ‫ביסטו אזוי עקסטרעם? פארוואס‬ ‫וועג ווי אזוי מען איז מחנך קינדער‪.‬‬ ‫זיי‪ .‬בזכות די אבות זענען מיר נאך‬ ‫ביסטו מחנך די קינדער אזוי פרום‬ ‫אויב טאטע‪-‬מאמע ווילן מחנך זיין‬ ‫דא היינט‪ ,‬און מיר זאגן ביי יעדע‬ ‫און ערליך? פארוואס פאדערסטו‬ ‫די קינדער‪ ,‬איז די ערשטע זאך אז‬ ‫שמונה עשרה "וזוכר חסדי אבות‬ ‫פון זיי אזוי פיל?"‬ ‫מען מוז מאכן א חומה ארום זיך;‬ ‫ומביא גואל לבני בניהם"‪ .‬בזכות‬ ‫דערצו דארפן מיר האבן א‬ ‫עס קען מיך נישט אנגיין וואס די‬ ‫די אבות און די אמהות בלייבן די‬ ‫געוואלדיגע שטארקייט‪ .‬פונקט‬ ‫גאנצע וועלט טוט‪.‬‬ ‫זכותים פאר אונז‪ ,‬און מיר האבן‬ ‫ווי ביי אברהם אבינו‪ ,‬זאגט דער‬ ‫אין די היינטיגע צייטן איז עס‬ ‫א גאולה אין די היינטיגע צייטן‬ ‫הייליגער רמב"ם‪ :‬קודם איז ער‬ ‫פאר אונז פיל גרינגער‪ ,‬ב"ה‪ .‬הגם‬ ‫בזכות זיי‪.‬‬ ‫געגאנגען קעגן די גאנצע וועלט‪,‬‬ ‫יעדער ווייסט ווי אזוי די וועלט‬ ‫אבער ווען מען קוקט אריין‬ ‫און נאכדעם האט ער מחנך געווען‬ ‫זעט אויס – מען דארף עס נישט‬ ‫אינעם פסוק‪ ,‬זעט מען אז דער‬ ‫די גאנצע וועלט‪ .‬איינמאל די‬ ‫מסביר זיין – אבער מיר האבן ב"ה‬ ‫רבוש”ע זאגט‪ :‬דו ווייסט פארוואס‬ ‫השפעה פון דער וועלט האט שוין‬ ‫געהאט צדיקים‪ .‬מיר האבן געהאט‬ ‫איך האב ליב אברהם אבינו? עס‬ ‫נישט געהאט אזא שטארקייט‪,‬‬ ‫נאך דער צווייטער וועלט‪-‬מלחמה‬ ‫שטייט נישט קיין איין ווארט וועגן‬ ‫ערשט נאכדעם ברענגט דער‬ ‫סיי אין ארץ הקודש און סיי אין‬ ‫די נסיונות‪ .‬עס שטייט אז איך האב‬ ‫רמב"ם אראפ אז ער האט מחנך‬ ‫חוץ לארץ גדולי עולם‪ ,‬אדמורי"ם‪,‬‬ ‫ליב אברהם אבינו ווייל ער מחנך‬ ‫געווען יצחק‪.‬‬ ‫רבנים און ראשי ישיבות‪ ,‬עס‬ ‫זיינע קינדער‪.‬‬ ‫יעצט‪ ,‬מיר גייען נישט זאגן אז‬ ‫זענען געקומען הייליגע צדיקים‬ ‫דאס ברענגט דאך אזוי שטארק‬ ‫דער רמב"ם לערנט אונז דא אויס‬ ‫אין יעדע קהילה און חסידות און‬ ‫ארויס דער רמב"ם‪ .‬נאכדעם‬ ‫א סדר אז קודם זאל מען מאכן‬ ‫אוועקגעשטעלט גדרים וסייגים‬ ‫וואס אברהם אבינו האט געהאט‬ ‫א מחיצה און ערשט נאכדעם‬ ‫וואס האבן אונז אפגעטיילט פון‬ ‫צענדליגער טויזנטער מענטשן‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪6‬‬ ‫סארט שידוכים‪"...‬‬ ‫וואס די גאס זאגט און וואס‬ ‫מחנך זיין די קינדער‪ .‬מען מוז‬ ‫און דאס איז נאר געקומען ווייל‬ ‫מ'הערט‪ ,‬איז נאר פאר די ערשטע‬ ‫מחנך זיין די קינדער פון דער‬ ‫דו האסט זיך גענומען אין די הענט‬ ‫חודש צייט‪ .‬נאך צוויי‪-‬דריי חדשים‬ ‫ערשטער מינוט אן; גראד ווען‬ ‫אריין‪ ,‬דו מיט דיין ב"ב‪ ,‬און געזאגט‪:‬‬ ‫וועסטו הערן אנדערע ווערטער‪:‬‬ ‫דאס קינד ווערט געבוירן דארף‬ ‫"איך גיי אוועקשטעלן א לעכטיגע‬ ‫האסט געזען וואס עס איז‬ ‫מען שוין מחנך זיין‪ .‬ווי צדיקים‬ ‫שטוב‪ ,‬און איך גיי זיך נישט וויסנדיג‬ ‫געווארן מיט יענקל'ס שטוב?‬ ‫האבן געזאגט‪" :‬דער חינוך פאנגט‬ ‫מאכן פון וואס יענער זאגט!"‬ ‫זיך נישט אן ווען דאס קינד ווערט‬ ‫האסט געזען זיינע קינדער ווי‬ ‫וועסטו זען מיט די צייט‪ ,‬יעדער‬ ‫געבוירן‪ ,‬נאר דער חינוך פאנגט‬ ‫אזוי זיי דאווענען?‬ ‫וועט דיך משבח זיין און ארויפקוקן‬ ‫זיך אן ווען די טאטע‪-‬מאמע ווערן‬ ‫האסט געזען יענקל'ס בחורים‬ ‫געבוירן”‪ .‬אבער וואס דער רמב"ם‬ ‫אויף דיר‪ .‬יעדער וועט וועלן האבן‬ ‫ווי אזוי זיי קומען אריין שבת‬ ‫קינדער ווי דיינע‪ ,‬און יעדער וועט‬ ‫וויל אונז דא ארויסברענגען איז‪,‬‬ ‫נאכמיטאג אין בית המדרש און‬ ‫אז אויב דו ווילסט מחנך זיין און‬ ‫זאגן "ישימך אלקים כאפרים‬ ‫הארעווען א גאנץ נאכמיטאג?‬ ‫וכמנשה – איך וויל האבן אזעלכע‬ ‫גיין בדרכי אבות‪ ,‬זאלסטו וויסן אז‬ ‫לעכטיגע קינדער ווי דיינע”‪ .‬דו‬ ‫האסט געזען זיין בחור וואס איז‬ ‫אברהם אבינו האט מחנך געווען‬ ‫וועסט זען ווי די שדכנים און אלע‬ ‫אין שידוכים‪ ,‬ווי אזוי ער הארעוועט‬ ‫יצחק‪ ,‬און יצחק דעם יעקב‪ ,‬נאר‬ ‫אנדערע וועלן דיך ארויפקוקן און‬ ‫אריין שעות ארוכות א גאנצע‬ ‫ווען מען האט געהאט א מחיצה‬ ‫משבח זיין‪.‬‬ ‫מוצאי שבת?‬ ‫פון דער וועלט און מען האט נישט‬ ‫האסט געהערט וואספארא שבת‬ ‫געהאט קיין השפעה פון דער גאס‪.‬‬ ‫למעשה‬ ‫קודש ער פירט דארט מיט זיינע‬ ‫און פאר אונז גערעדט‪ ,‬ווי מיר‬ ‫קינדער? ס'איז ממש מעין עולם‬ ‫האבן שוין פריער דערמאנט וועגן‬ ‫די נקודה וואס מ'דארף וויסן‬ ‫די השפעה פון די וועלט‪ ,‬האבן מיר‬ ‫הבא!‬ ‫איז‪ ,‬אז מ'דארף אריינלייגן כוחות‬ ‫ב"ה געהאט א געוואלדיגע הדרכה‬ ‫עצומות אין די קינדער‪ .‬דאס קען‬ ‫פלוצלינג וועסטו זען ווי די‬ ‫גאנצע גאס – די זעלבע וואס האבן‬ ‫פון די הייליגע צדיקים‪ .‬אבער‬ ‫מען נאר באווייזן ווען מיר וועלן‬ ‫יעצט דארף מען שטארק ארבעטן‬ ‫האבן א מחיצה של ברזל צו די גאס‪,‬‬ ‫פרובירט דיר צו זאגן דעות‪ ,‬און דו‬ ‫אז מיר זאלן נישט נתפעל ווערן‬ ‫און מיר וועלן זיין קלאר ביי זיך‬ ‫האסט זיך געשעמט און געהאט‬ ‫פון די גאס‪.‬‬ ‫נישט צו כאפן קיין התפעלות פון‬ ‫מניעות פון זיי – פלוצלינג גייט‬ ‫קיינעם‪ .‬מיר וועלן טון דעם רצון‬ ‫זיך דער זייגער איבערדרייען‪...‬‬ ‫פאר ר' יענקל'ס שטוב דארף‬ ‫השם‪ ,‬גיין בדרכי צדיקים‪ ,‬און מחנך‬ ‫פלוצלינג גייען זיי דיך אנהייבן‬ ‫מען דאך אנטראגן עפעס‬ ‫זיין אונזערע קינדער צו תורה‪,‬‬ ‫מכבד צו זיין און ארויפקוקן אויף‬ ‫דיר‪ ,‬און דערנאך וועלן די שדכנים‬ ‫אנדערע סארט שידוכים‪...‬‬ ‫יראת שמים און מדות טובות‪ ,‬און‬ ‫מיר זאלן זוכה זיין צו "ויזכו לראות‬ ‫פלוצלינג אנהייבן צו זאגן‪" :‬יא‪,‬‬ ‫און דער אמת איז‪ ,‬אזוי ווי מיר‬ ‫בנים ובני בנים עוסקים בתורה‬ ‫פאר ר' יענקל'ס שטוב דארף מען‬ ‫האבן שוין דערמאנט כמה פעמים‪,‬‬ ‫ובמצות"‪ ,‬אמן!‬ ‫דאך אנטראגן עפעס אנדערע‬ ‫אז די ווערטער און די פתגמים‬ ‫‪7‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫תפילה‬ ‫די גאלדענע ירושה וואס די אבות האבן אונז איבערגעלאזט‪:‬‬ ‫כח התפילה‬ ‫געווען‪ .‬ער האט געזאגט‪" :‬איך וויל‬ ‫פארוואס פאנגט זיך די תורה‬ ‫דער כח התפילה אין סדר‬ ‫אוועקגיין פון די וועלט אזוי ווי די‬ ‫אן מיט סדר בראשית?‬ ‫בראשית‬ ‫אבות און אמהות"‪ ,‬און ער האט זיי‬ ‫גערופן 'ישרים'‪.‬‬ ‫בעצם שטעלט זיך א‬ ‫ווען מיר קוקן אריין אין די‬ ‫זאגט דער הייליגער רבינו תם‪:‬‬ ‫געוואלדיגע קשיא‪ :‬די תורה‬ ‫סדרות פון ספר בראשית‪ ,‬זעען‬ ‫די אבות און אמהות זענען געווען‬ ‫הקדושה וואלט זיך דאך געדארפט‬ ‫מיר אז די גאנצע צייט איז מען‬ ‫ישרים‪ ,‬און דער רבוש"ע וויל‬ ‫אנפאנגען ביי פרשת יתרו‪ ,‬ביי‬ ‫פארנומען מיט תפילה‪.‬‬ ‫אנפאנגען די תורה הקדושה מיט‬ ‫קבלת התורה‪ ,‬פארוואס פאנגט‬ ‫ביי אדם הראשון ברענגט רש"י‬ ‫זייערע מעשיות כדי אונז צו זאגן‪:‬‬ ‫זיך די תורה אן מיט גאנץ ספר‬ ‫אראפ די באקאנטע מדרש אויפן‬ ‫דו ווילסט וויסן ווי אזוי דו דארפסט‬ ‫בראשית?‬ ‫יח ַה ּ ָ ׂ‬ ‫ש ֶדה‬ ‫ש ַ‬‫פסוק (בראשית ב‪ ,‬ה) "וְ כֹל ִ ׂ‬ ‫זיך אויפצופירן? דו גייסט טאקע‬ ‫דער הייליגער רבינו תם האט‬ ‫ֶט ֶרם יִ ְהיֶ ה ָב ָא ֶרץ"‪ ,‬אז ווען אדם‬ ‫מקבל זיין די תורה אין פרשת יתרו‪,‬‬ ‫מחבר געווען דעם 'ספר הישר'‬ ‫הראשון איז באשאפן געווארן‪,‬‬ ‫אבער נאכדעם וואס דו ביסט שוין‬ ‫(לויט דער חיד"א האט עס רבינו זרחי' מחבר‬ ‫איז נאכנישט געווען ווער עס‬ ‫מקבל די תורה‪ ,‬ווילסטו וויסן צי‬ ‫געווען)‪ ,‬און ער איז מסביר דארט א‬ ‫זאל ארבעטן אויף די אדמה‪ .‬ווי‬ ‫דו ביסט אויפן ריכטיגן וועג? ווייל‬ ‫מורא'דיגן יסוד פארוואס די אבות‬ ‫רש"י זאגט‪ ,‬איז נאכנישט געווען‬ ‫יעדער מענטש קען נעמען די תורה‬ ‫הקדושים ווערן אנגערופן 'ישרים'‪.‬‬ ‫עמיצער וואס זאל מכיר טובה זיין‬ ‫הקדושה און עס אויסטייטשן אויף‬ ‫ער זאגט אז א מענטש קען‬ ‫און דאווענען פאר רעגן‪ .‬אבער ווען‬ ‫פארשידענע וועגן‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫מקיים זיין די גאנצע תורה‪ ,‬אבער‬ ‫אדם הראשון איז געקומען און‬ ‫זאגן אז דאס איז דער פשט אין‬ ‫נאכדעם גייט ער זיך פרעגן א‬ ‫ער האט געדאווענט‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫פסוק‪ ,‬אין גמרא‪ ,‬אדער אין שולחן‬ ‫שאלה‪" :‬בין איך אויף א ריכטיגן‬ ‫איז ארויסגעקומען די גראז און‬ ‫ערוך‪.‬‬ ‫וועג צי נישט?" זאגט דער‬ ‫עס האט אנגעהויבן וואקסן‪ .‬די‬ ‫אבער נאכדעם וואס דו האסט‬ ‫הייליגער רבינו תם אז עס איז דא‬ ‫גראז איז שוין באשאפן געווארן‬ ‫שוין אוועקגעשטעלט דיין לעבן‪,‬‬ ‫א וועג ווי אזוי דו קענסט זען צי‬ ‫פיל פריער‪ ,‬נאך אינמיטן די וואך‪,‬‬ ‫דארפסטו זיך פרעגן‪" :‬איך בין‬ ‫דו ביסט אויף א ריכטיגן וועג‪ ,‬און‬ ‫אבער ווען איז עס ארויסגעקומען‬ ‫טאקע אויסגעהאלטן לויט יעדן‬ ‫דאס איז‪ :‬מאך אויף סדר בראשית‪.‬‬ ‫בפועל? ערשט פרייטאג‪ ,‬דורך‬ ‫סעיף קטן אין שולחן ערוך‪ ,‬אבער‬ ‫אין סדר בראשית זעט מען ווי אזוי‬ ‫תפילה‪.‬‬ ‫קען איך אריינגיין אין דעם אוהל‬ ‫די הייליגע אבות און אמהות האבן‬ ‫די זעלבע זאך זעען מיר ביי נח‪.‬‬ ‫פון די אבות און אמהות? שטימט‬ ‫געלעבט‪.‬‬ ‫מיר ווייסן אז דער זוהר הקדוש‬ ‫מיין התנהגות מיט זייער התנהגות?‬ ‫זיי ווערן אנגערופן 'ישרים'‪,‬‬ ‫זאגט אז דעם מבול רופט מען ָאן‬ ‫אדער זעט עס נישט אויס אזוי‬ ‫אזוי ווי בלעם הרשע האט געזאגט‬ ‫"מי נח"‪ .‬לכאורה‪ ,‬וואס האט עס‬ ‫איינשטימיג?‪"...‬‬ ‫(במדבר כג‪ ,‬י) ָּ‬ ‫"תמֹת נַ ְפ ִׁשי מוֹ ת יְ ׁ ָש ִרים"‪.‬‬ ‫מיט נח? נאר דער תירוץ איז‪ ,‬אז ער‬ ‫זאגט דער הייליגער רבינו‬ ‫בלעם הרשע ‪ -‬וואס לויט איין‬ ‫וואלט געדארפט מתפלל זיין‪ .‬דאס‬ ‫תם‪ :‬דער רבוש"ע האט אונז‬ ‫דעה אין חז"ל איז ער געווען 'לבן'‬ ‫ווייזט אונז ווייטער די כח התפילה‪.‬‬ ‫אוועקגעשטעלט סדר בראשית‬ ‫אליינס‪ ,‬לויט א צווייטע דעה זיין‬ ‫ביי די הייליגע אבות הקדושים‪,‬‬ ‫מיט די אבות און אמהות וואס‬ ‫זון‪ ,‬און לויט א דריטע דעה זיין‬ ‫ווען מיר קוקן אין די סדרות‪ ,‬זעען‬ ‫ווערן אנגערופן ישרים‪( ,‬און דערפאר‬ ‫אייניקל ‪ -‬האט גאנץ גוט געוואוסט‬ ‫מיר א גאנצע צייט תפילה‪ ,‬און דא‬ ‫האט ער א נאמען געגעבן פאר זיין ספר 'ספר‬ ‫ווער אברהם אבינו איז געווען און‬ ‫דארף מען זיך אפשטעלן‪.‬‬ ‫הישר')‪ .‬זיי שטעלן אונז אוועק וואס‬ ‫ווער די אבות און אמהות זענען‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪8‬‬ ‫אמהות‪ ,‬וואס דארף מען לכאורה‬ ‫האבן געטון‪ ,‬וואס דאס דארפן מיר‬ ‫עס מיינט צו זיין גראד‪.‬‬ ‫דאווענען?‬ ‫זיך לערנען‪ :‬דאווענען‪.‬‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬לאמיר זיך אביסל‬ ‫ערשטנס‪ ,‬מיר ווייסן דאך אז‬ ‫מתבונן זיין וואס עס האט בולט‬ ‫פערציג טעג פארן יצירת הולד‬ ‫תפילה אלס די ערשטע‬ ‫געווען ביי די אבות הקדושים‪.‬‬ ‫רופט מען אויס "בת פלוני לפלוני"?‬ ‫השתדלות‬ ‫ווען מיר ווילן א ישועה און‬ ‫אמונה ובטחון און תפילה‪:‬‬ ‫צווייטנס‪ ,‬מען רעדט דא פון‬ ‫א שידוך פון די אבות און אמהות‬ ‫מיר ווילן אז דער אייבערשטער‬ ‫דער מפתח פון די אבות‬ ‫אליינס?‬ ‫זאל אויסהערן אונזער בקשה‪,‬‬ ‫מיר אלע ווייסן אז ביי די אבות‬ ‫דריטנס‪ ,‬מען רעדט דא פון דעם‬ ‫איז די שאלה‪ :‬וואס איז די ערשטע‬ ‫הקדושים האט בולט געווען זייער‬ ‫זאך וואס מיר טוען? לויפן מיר‬ ‫עמידה בנסיונות ‪ -‬נסיונות וואס‬ ‫עתיד פון כלל ישראל‪ ,‬וואס פעלט‬ ‫צו סגולות און צו כל מיני וועגן‪...‬‬ ‫מיר האבן נישט קיין שום השגה‬ ‫אויס צו דאווענען און וואס דארף‬ ‫אדער לויפן מיר אין דעם וועג‬ ‫אין זיי‪ .‬די וועג און דער מפתח‬ ‫מען בעטן?‬ ‫וואס די אבות און אמהות האבן‬ ‫ווי אזוי זיי זענען עומד געווען‬ ‫דער תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז‬ ‫אונז אויסגעטראטן ‪ -‬דאס הייסט‬ ‫בנסיון איז געווען‪ :‬א) דורך אמונה‬ ‫ס'איז טאקע אמת אז "מכריזין בת‬ ‫אויפמאכן א תהלים'ל און אויסגיסן‬ ‫ובטחון‪ ,‬און ב) דורך תפילה‪ .‬דאס‬ ‫פלוני לפלוני"‪ ,‬און ס'איז טאקע‬ ‫דאס הארץ ביים דאווענען?‬ ‫זעט מען הלוך וחזור אין גאנץ סדר‬ ‫אמת אז מ'רעדט דא פון די אבות‬ ‫אויב מען עפנט אויף סדר‬ ‫בראשית; סיי ביי אדם הראשון‪ ,‬סיי‬ ‫און אמהות און פונעם עתיד פון‬ ‫בראשית‪ ,‬זעט מען אז דאס האבן‬ ‫ביי די אבות און סיי ביי די אמהות‪.‬‬ ‫כלל ישראל‪ .‬אבער דער רבוש"ע‬ ‫זיי אליינס געטון‪ .‬אויף יעדן‬ ‫נאכאמאל אמונה ובטחון‪ ,‬און‬ ‫זאגט אונז‪ :‬אזוי שטעלט זיך אוועק‬ ‫שריט און טריט האבן די אבות‬ ‫נאכאמאל תפילה‪ .‬דא דארף מען‬ ‫כלל ישראל ‪ -‬מ'מוז דאווענען! און‬ ‫הקדושים געדאווענט נאכאמאל‬ ‫זיך אפשטעלן און מתבונן זיין‪.‬‬ ‫דורך דאווענען ארבעט עס‪.‬‬ ‫און נאכאמאל‪.‬‬ ‫ווען מיר וואלטן היינט דארפן‬ ‫ווען מיר טראכטן אז מיר דארפן‬ ‫די אבות און אמהות וואס האבן‬ ‫עפעס א בקשה אדער א ישועה‪,‬‬ ‫א ישועה‪ ,‬אדער עפעס וואס‬ ‫כביכול גערעדט מיטן אייבערשטן‬ ‫און די אבות און אמהות וואלטן‬ ‫דער אייבערשטער זאל ממלא‬ ‫און געהאט די גרעסטע התגלות'ן‬ ‫געוואוינט דא אראפ די גאס‪ ,‬וואס‬ ‫זיין אונזער בקשה‪ ,‬לאמיר קודם‬ ‫‪ -‬די תורה הקדושה פאנגט זיך אן‬ ‫וואלט געווען די ערשטע זאך?‬ ‫טראכטן‪ :‬אויב אברהם אבינו און‬ ‫מיט זיי‪ .‬זיי האבן געקענט מאכן‬ ‫מיר וואלטן געלאפן זיי געבן א‬ ‫שרה אמנו וואלטן דא געווען ביים‬ ‫מופתים און האבן געוואוסט אלע‬ ‫קוויטל און בעטן א ברכה! דאס‬ ‫עק פונעם גאס‪ ,‬און מיר וואלטן‬ ‫מיני סגולות; זיי זענען געווען‬ ‫איז טאקע א מורא'דיגע התנהגות‬ ‫אריינגעלאפן צו זיי זאגן‪" :‬אברהם‬ ‫אזוי נאנט צום אייבערשטן‪ ,‬אבער‬ ‫און א וויכטיגע זאך‪.‬‬ ‫וואס האבן זיי געטון ווען זיי‬ ‫מיר זעען טאקע ביי די אבות‬ ‫אבינו‪ ,‬שרה אמינו‪ ,‬איך דארף א‬ ‫האבן עפעס געדארפט? תפילה‪.‬‬ ‫הקדושים אליינס אז זיי זענען‬ ‫ישועה!"‪ ,‬וואס וואלטן זיי אונז‬ ‫זיי האבן געדאווענט‪ .‬פאר יעדע‬ ‫אויך געגאנגען צו צדיקים‪ .‬רבקה‬ ‫אלס ערשטע זאך געענטפערט? זיי‬ ‫פיצעלע זאך האבן זיי געדאווענט‪.‬‬ ‫אמנו איז געגאנגען צו בית מדרשו‬ ‫וואלטן אונז געענטפערט‪ :‬אמונה‪,‬‬ ‫ווען אליעזר איז געגאנגען זוכן‬ ‫של 'שם ועבר' ער זאל מתפלל‬ ‫בטחון‪ ,‬און תפילה‪.‬‬ ‫א שידוך‪ ,‬איז דא א גאנצע פרשה‬ ‫זיין פאר איר‪ ,‬און רחל אמנו איז‬ ‫אודאי וואלטן זיי אונז געגעבן‬ ‫וואס רעדט נאר פון איין זאך‪:‬‬ ‫געגאנגען צו יעקב אבינו ווען זי‬ ‫א ברכה‪ ,‬אודאי וואלטן זיי‬ ‫תפילה‪.‬‬ ‫האט געוואלט קינדער‪ .‬אוודאי‬ ‫געלייענט אונזער קוויטל און‬ ‫חז"ל זאגן אונז‪" :‬יפה שיחתן‬ ‫איז גיין צו צדיקים א זאך וואס די‬ ‫אפשר געגעבן א סגולה‪ ...‬אבער‬ ‫של עבדי אבות יותר מתורתן של‬ ‫אבות און אמהות האבן געטון און‬ ‫זיי וואלטן אונז געזאגט "אמונה‪,‬‬ ‫בנים" (מובא ברש"י בראשית כד‪ ,‬מב‪ ,‬בשם‬ ‫מיר דארפן עס אויך טון‪ .‬אבער‬ ‫בטחון און תפילה"‪ ,‬ווייל דאס איז‬ ‫המדרש)‪ .‬וואס זעט מען דערפון? ביי‬ ‫מיר מוזן וויסן אז עס איז געווען‬ ‫וואס זיי אליין האבן געטון‪.‬‬ ‫א שידוך פון די הייליגע אבות און‬ ‫א עיקר וואס די אבות און אמהות‬ ‫‪9‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫סדר בראשית‪ :‬דער פונדאמענט פארן לעבן‬ ‫זיך ארויס א תפילה‪" :‬רבונו של‬ ‫ווי אזוי גיט מען זיך אן עצה?‬ ‫גיין אין די וועגן פון די אבות‬ ‫עולם‪ ,‬העלף מיר מיין קינד זאל‬ ‫עס איז דא א מורא'דיגע תירוץ‬ ‫און אמהות‬ ‫לערנען פלייסיג"‪" ,‬רבונו של עולם‪,‬‬ ‫וואס שטייט אין חז"ל און אין‬ ‫העלף מיר איך זאל מצליח זיין אין‬ ‫די מדרשים‪ ,‬אבער די מעשה‬ ‫מיר דארפן וויסן אז כאטש‬ ‫פרנסה"‪" ,‬רבונו של עולם‪ ,‬העלף‬ ‫מיטן חזון איש ברענגט ארויס‬ ‫פרשת יתרו הייבט זיך אן מתן‬ ‫מיר איך דארף טון א שידוך" ‪ -‬יעדע‬ ‫די ווערטער פון חז"ל מיט א‬ ‫תורה‪ ,‬איז דא אן הקדמה פון א‬ ‫תפילה פועל'ט!‬ ‫מורא'דיגן גלאנץ‪.‬‬ ‫גאנצע סדר בראשית‪ ,‬פון פרשת‬ ‫בראשית ביז ויחי‪ ,‬וואס דאס‬ ‫די שאלה איז נאר 'וואו' דער‬ ‫די אנשי כנסת הגדולה‪ ,‬וואס‬ ‫אנטפלעקט אונז אז ווען דו ביסט‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬וואס איז דער מקור‬ ‫האבן מתקן געווען דעם נוסח‬ ‫מקבל די גאנצע תורה‪ ,‬דארפסטו א‬ ‫החסד‪ ,‬לייגט אוועק די תפילה‪.‬‬ ‫התפילה‪ ,‬זאגן אונז‪" :‬כי אתה שומע‬ ‫גאנצע צייט קוקן און זען‪ :‬צי שטים‬ ‫אבער פועל'ן פועל'ט מען‪.‬‬ ‫תפלת כל פה"‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫איך מיט די אבות און אמהות? צי‬ ‫הערט אויס יעדן דאווענען! יעדע‬ ‫גיי איך אין זייערע וועגן אדער‬ ‫די מעשה פונעם "חזון איש"‬ ‫תפילה ברעכט דעם הימל‪ ,‬יעדע‬ ‫נישט? דאס וועט קלאר מאכן צי‬ ‫אין בני ברק‬ ‫תפילה הערט דער אייבערשטער‬ ‫איך בין טאקע אויפן ריכטיגן וועג‪.‬‬ ‫אויס און ער ענטפערט דערויף‪.‬‬ ‫מיט דעם יסוד לאמיר יעצט‬ ‫און יעצט בנוגע די נקודה פון‬ ‫ווי דער הייליגער 'בית אהרן' פון‬ ‫צוגיין צו די מעשה פונעם הייליגן‬ ‫קארלין זי"ע זאגט אויף "כי אתה‬ ‫תפילה‪ :‬אודאי האט יעדער מקורות‬ ‫חזון איש זי"ע‪.‬‬ ‫שומע תפלת כל פה" ‪ -‬אפילו אויב‬ ‫פון חז"ל און מדרשים אויף אלע‬ ‫כידוע איז דער חזון איש‬ ‫עס איז נאר ארויסגעקומען פונעם‬ ‫מיני סגולות און ברכות‪ ,‬און אלעס‬ ‫ארויפגעקומען פון חוץ לארץ‬ ‫מויל‪ ,‬איז דער אייבערשטער שומע‬ ‫שטייט טאקע אין חז"ל‪ .‬אבער מיר‬ ‫קיין ארץ ישראל‪ .‬עס איז באקאנט‬ ‫די תפילה‪.‬‬ ‫דארפן אויך קוקן אויף די אבות און‬ ‫דער בריוו וואס דער גאון ישראל‬ ‫אמהות ‪ -‬וואס האבן זיי בעיקר‬ ‫די שאלה איז נאר 'וואו'‬ ‫געטון? זיי האבן געהאט אמונה און‬ ‫וקדושו רבי חיים עוזר זי"ע האט‬ ‫מ'לייגט אוועק די תפילה‪ .‬דער‬ ‫דאן געשריבן אויפן חזון איש‪" :‬ארי‬ ‫בטחון און זיי האבן געדאווענט‪.‬‬ ‫אייבערשטער איז דאך דער מקור‬ ‫עלה מבבל"‪ .‬ער האט זיך באזעצט‬ ‫הטוב‪" ,‬הטוב כי לא כלו רחמיך‬ ‫אין בני ברק און אנגעהויבן‬ ‫דער אייבערשטער לייגט‬ ‫והמרחם כי לא תמו חסדיך‪ ,‬כי‬ ‫אוועק יעדע תפילה‬ ‫כובש זיין ארץ ישראל‪ .‬ער האט‬ ‫מעולם קוינו לך"‪ .‬דער רבוש"ע‬ ‫אריינגעברענגט הלכות שמיטה‬ ‫זאגט‪" :‬איך בין דער גרעסטער בעל‬ ‫עס איז דא א מורא'דיגע מעשה‬ ‫און א רוח התורה‪ ,‬ועוד ועוד‪ ,‬און‬ ‫חסד‪ ,‬איך בין דער מקור החסד‬ ‫פונעם הייליגן 'חזון איש' זי"ע‪ ,‬וואס‬ ‫ממש אויפגעלעבט גאנץ ארץ‬ ‫והרחמים‪ .‬אויב איך ענטפער דיין‬ ‫דאס איז ממש א געוואלדיגער‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫תפילה יעצט‪ ,‬האסטו צען טויזנט‬ ‫פתח פאר דער ענין פון תפילה‪.‬‬ ‫איינע פון די זאכן וואס זענען‬ ‫דאלאר אין די באנק‪ .‬אבער אויב‬ ‫ווען מ'קומט צו די סוגיא פון‬ ‫נישט אזוי באקאנט איז‪ ,‬אז‬ ‫איך לייג עס אוועק אויף א האלב‬ ‫תפילה‪ ,‬קומט דער יצר הרע יעדן‬ ‫דער חזון איש האט געפירט א‬ ‫יאר ארום אדער צען יאר ארום‪,‬‬ ‫טאג‪ ,‬וואך נאך וואך‪ ,‬חודש נאך‬ ‫שווערע מלחמה קעגן די ממשלה‪,‬‬ ‫וועט דארט זיין פיל מער ‪ -‬א‬ ‫חודש און יאר נאך יאר‪ ,‬מיט דעם‬ ‫באהאלטענערהייט‪ .‬וואס זיי פלעגן‬ ‫מיליאן דאלאר‪ .‬לאז מיך מאכן די‬ ‫זעלבן אלטן צובראכענעם ניגון‪...‬‬ ‫טון איז‪ ,‬אז אלע אידן וואס פלעגן‬ ‫חשבונות!‪"...‬‬ ‫ער זאגט אז מ'האט שוין אזוי פיל‬ ‫קומען קיין ארץ ישראל פלעגן זיי‬ ‫קומט אויס אז יעדע תפילה‬ ‫מאל געדאווענט און מ'איז נישט‬ ‫אפווארטן ביים שיף‪ ,‬זיי אריינלייגן‬ ‫ווערט געענטפערט‪ .‬יעדע שחרית‬ ‫געהאלפן געווארן‪ ,‬און אפילו ווען‬ ‫אין קיבוצים‪ ,‬און מ'האט נעבעך‬ ‫פועל'ט! יעדע קאפיטל תהלים‬ ‫מ'איז יא געהאלפן געווארן‪ ,‬איז‬ ‫גענומען די יוגנט און זיי געמאכט‬ ‫פועל'ט! יעדעס מאל וואס א‬ ‫עס נאר א קליינע פראצענט‪...‬‬ ‫אראפפארן פונעם וועג רח"ל‪.‬‬ ‫מענטש גייט אויפן גאס‪ ,‬אויפן וועג‬ ‫אזוי קומט דער יצר הרע און ער‬ ‫דער חזון איש פלעגט ארויסשיקן‬ ‫אהיים‪ ,‬צום בית המדרש אדער‬ ‫מאכט אונז שוואך דעם גאנצן כח‬ ‫בחורים וואס זענען געווען גדולי‬ ‫גייט איינקויפן‪ ,‬און אינמיטן גיט‬ ‫התפילה‪.‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪10‬‬ ‫נאר א 'פה'‪ ,‬עס קומט נאר פונעם‬ ‫מענטש וואס האט ל"ע געוואלט‬ ‫תורה‪ ,‬ווי רבי יאנקעלע גאלינסקי‬ ‫מויל! יעדע תפילה רייסט דורך די‬ ‫טון נישט גוטע זאכן פאר כלל‬ ‫זצ"ל און רבי שלום שוואדראן‬ ‫הימלען! יעדע תפילה הערט דער‬ ‫ישראל און פאר די יהדות החרדית‪.‬‬ ‫זצ"ל ‪ -‬ער פלעגט ארויסשיקן‬ ‫אייבערשטער אויס! און יעדע‬ ‫זי האט דעמאלטס געוויינט און‬ ‫ממש כלים מופלגים זיי זאלן גיין‬ ‫תפילה איז דער אייבערשטער‬ ‫געדאוונט צום אייבערשטן‪ .‬האט‬ ‫ארויסראטעווען בפועל יונגלעך‬ ‫ממלא די בקשה‪.‬‬ ‫דער חזון איש געזאגט‪" :‬איך האב‬ ‫און בחורים פון די קיבוצים‪.‬‬ ‫די שאלה איז נאר‪ ,‬ווי אזוי‬ ‫דעמאלטס געטראכט צו זיך‪ :‬די‬ ‫עס איז געווען א משפחה‬ ‫טרערן וועלן נישט גיין לאיבוד"‪.‬‬ ‫וואו רבי יאנקעלע גאלינסקי און‬ ‫שטעלט מען אויס די מאפע?‬ ‫און אזוי איז טאקע געווען‪.‬‬ ‫אנדערע זענען געווען פארמישט‬ ‫דאס לאז איבער פארן רבוש"ע‪...‬‬ ‫די טרערן זענען דאן געגאנגען‬ ‫בשליחות פונעם חזון איש‪ ,‬און‬ ‫ער ווייסט פיל בעסער ווי אונז‪.‬‬ ‫צו אירע אייניקלעך און די אור‪-‬‬ ‫זיי האבן געטון א גוטע ארבעט‪.‬‬ ‫לאמיר פרעגן א שאלה‪ :‬אויב‬ ‫אייניקלעך‪ .‬האט רבי יאנקעלע‬ ‫יענער בחור איז געווארן א ריזיגער‬ ‫מ'וואלט געפרעגט א מענטש אין‬ ‫גאלינסקי געפרעגט דעם חזון‬ ‫תלמיד חכם‪ ,‬חתונה געהאט אין‬ ‫הימל‪" ,‬האסט געדאווענט? יעצט‬ ‫איש‪" :‬פארוואס האט עס נישט‬ ‫א פרומע שטוב‪ ,‬און געהאט גאר‬ ‫זאג אונז‪ ,‬זאל מען ערפילן דיין‬ ‫געקענט פועל'ן אויף איר זון?"‬ ‫ערליכע קינדער‪ .‬אבער זיין טאטע‬ ‫בקשה פונקטליך ווי דו ווילסט‪,‬‬ ‫האט דער חזון איש געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫איז געווען ממש פון די ראשי‬ ‫אדער דער רבוש"ע זאגט 'איך וויל‬ ‫ווען א מענטש איז עלטער און איז‬ ‫הכופרים אין די דעמאלטיגער‬ ‫לייגן די תפילה אויף א בעסערן‬ ‫א בעל בחירה‪ ,‬איז שווערער אז די‬ ‫ממשלה‪.‬‬ ‫פלאץ'?"‬ ‫טרערן זאלן ארבעטן‪ .‬אבער אויף‬ ‫ווער וואלט געטראכט א‬ ‫די קינדער שפעטער‪ ,‬די אייניקלעך‬ ‫די טרערן פון א באבע גייען‬ ‫סעקונדע און נישט אויסגעשריגן‪:‬‬ ‫און די אור‪-‬אייניקלעך וואס זענען‬ ‫נישט לאיבוד‬ ‫"רבוש"ע! די תפילה זאל נתמלא‬ ‫נאך געווען יונג‪ ,‬האבן אירע טרערן‬ ‫רבי יאנקעלע גאלינסקי האט‬ ‫ווערן פונקט אזוי ווי דו ווילסט!"‬ ‫שנעלער געקענט פועל'ן‪ .‬דער‬ ‫געפרעגט דעם הייליגן חזון איש‪:‬‬ ‫אזוי ווי עס שטייט (משניות ברכות ד‪,‬‬ ‫חזון איש האט אויסגעפירט צו רבי‬ ‫"ווי אזוי קומט זיך פאר אזא מענטש‬ ‫ד) "הטוב בעיניך עשה" ‪ -‬רבוש"ע‪,‬‬ ‫יענקעלע גאלינסקי‪" :‬טרערן און‬ ‫אזעלכע קינדער? ווי אזוי קומען‬ ‫טו וואס איז גוט אין דיינע אויגן‪.‬‬ ‫תפילות פון א באבע גייען נישט‬ ‫אים אזעלכע אייניקלעך?" האט‬ ‫מיר אלע וואלטן אויסגעשריגן‪:‬‬ ‫לאיבוד!”‬ ‫דער הייליגער חזון איש געזאגט‪:‬‬ ‫"אוודאי‪ ,‬רבוש"ע‪ ,‬לייג אוועק די‬ ‫"איך געדענק נאך ווען די באבע אין‬ ‫תפילה וואו דו פארשטייסט”‪.‬‬ ‫אפילו א תפילה "משפה‬ ‫קוסובה איז געזעצן שבעה‪ ,‬און זי‬ ‫ולחוץ" פועל'ט‬ ‫האט געוויינט אויף איר קינד וואס‬ ‫צוגיין צו תפילה מיט חיזוק‬ ‫מיר דארפן וויסן‪ ,‬אז ווען מיר‬ ‫איז אראפ פונעם דרך"‪.‬‬ ‫און בטחון‬ ‫שטעלן זיך דאווענען און מיר‬ ‫כידוע איז דער חזון איש‬ ‫עפענען אויף דעם תהילים‪ ,‬דארפן‬ ‫געבוירן געווארן אין דער שטאט‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬דארפן מיר וויסן‬ ‫מיר וויסן אז מיר האבן גע'פועל'ט‬ ‫קוסובה‪ ,‬וואו זיין טאטע רבי‬ ‫אז מ'דארף צוגיין צו תפילה מיט‬ ‫הונדערט פראצענט! עס מאכט‬ ‫שמריהו קארעליץ זי"ע איז געווען‬ ‫א געוואלדיגן חיזוק און מיט א‬ ‫נישט אויס צי די תפילה איז געווען‬ ‫דער רב‪ .‬ער האט געדענקט‬ ‫שטארקן בטחון‪ ,‬אז הונדערט‬ ‫מיט אסאך כוונה אדער מיט‬ ‫ווי די גאנצע שטאט האט זיך‬ ‫פראצענט פועל'ן מיר מיט יעדע‬ ‫ווייניג כוונה‪ ,‬מיט אסאך הארץ‬ ‫איבערגעדרייט ווען א מאמע איז‬ ‫תפילה‪ .‬און ווען א מענטש גייט‬ ‫אדער מיט א ביסל הארץ‪ .‬אפילו‬ ‫געזעצן שבעה אויף איר קינד ‪ -‬דער‬ ‫צו מיט אזא צוגאנג צו תפילה‪,‬‬ ‫אויב די תפילה איז נאר געווען‬ ‫אויבנדערמאנטע ראש הכופרים‬ ‫דאווענט זיך עס אינגאנצן‬ ‫'משפה ולחוץ'‪ ,‬זאגט דער בית‬ ‫‪ -‬וואס איז נעבעך דעמאלטס‬ ‫אנדערש!‬ ‫אהרן‪" :‬כי אתה שומע תפילת כל‬ ‫ארויפגעגאנגען קיין ארץ ישראל‬ ‫גע'פועל'ט אלעס גוטס!‬ ‫פה" ‪ -‬אפילו א תפילה וואס איז‬ ‫און איז געווען א באקאנטער‬ ‫‪11‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫ווער באשיצט די וועלט‬ ‫די כח פון יעדע קליינע פעולה און לימוד התורה‬ ‫אראפגיין פונעם אידישן דרך‪ ,‬ווייל‬ ‫א רמב"ן‪ ,‬שמד'ט זיך איין איד‬ ‫דער יסוד פון רבי חיים‬ ‫גאנץ כלל ישראל איז איין קומה‬ ‫ווייניגער אין בערלין!"‬ ‫וואלאזשינער‬ ‫שלימה!‬ ‫יעדע שורה גמרא‪ ,‬יעדע ברכה‬ ‫כלל ישראל ‪ -‬א קומה‬ ‫אין ספר 'תורת חיים' (עמוד קט"ז)‬ ‫וואס מען מאכט‪ ,‬יעדע "הללוי‪-‬ה"‪,‬‬ ‫שלימה‬ ‫ווערט געברענגט א מורא'דיגע‬ ‫און יעדע זאך וואס א מענטש טוט‬ ‫מעשה‪:‬‬ ‫דער הייליגער 'חזון איש' זי"ע‬ ‫מיט כוונה‪ ,‬משפיע זיין אויף גאנץ‬ ‫ס'איז אמאל געקומען א גביר‪,‬‬ ‫אין 'אגרות חזון איש' (חלק ג' סימן‬ ‫כלל ישראל!‬ ‫א תומך תורה פון די וואלאזשינער‬ ‫ס"ב) זאגט‪ :‬כלל ישראל איז א קומה‬ ‫דו ביסט א רבי פון כלל ישראל!‬ ‫ישיבה‪ .‬ער קומט אריין אין ישיבה‬ ‫שלימה‪ .‬ס'איז דא דער הארץ‪ ,‬ס'איז‬ ‫און ער זעט דארטן ווי דער‬ ‫די ביסט א רבי פון טויזענטער‬ ‫דא דער מוח‪ ,‬ס'איז דא די אויגן – די‬ ‫הייליגער גאון ישראל וקדושו‪ ,‬רבי‬ ‫בעלי תשובה!‬ ‫וויכטיגסטע אברים אין א מענטש‪.‬‬ ‫חיים וואלאזשינער זי"ע‪ ,‬שטייט‬ ‫דאס איז דער געוואלדיגער‬ ‫ווען דער מוח פון א מענטש איז‬ ‫במנוחה‪ ,‬ווען דאס הארץ פון א‬ ‫און איז זיך מפלפל אין א רמב"ם‪,‬‬ ‫כח פון א איד וואס לערנט "איין"‬ ‫ווען זיינע הייליגע תלמידים זענען‬ ‫שטיקעלע גמרא!!!‬ ‫מענטש איז בשמחה‪ ,‬און ווען זיינע‬ ‫אויגן זענען ליכטיג און קלאר‪ ,‬איז‬ ‫ארומגערינגלט נעבן אים‪ ,‬אזוי‬ ‫דער גאנצער מענטש פול מיט‬ ‫ווי א שר צבא האט ער געפירט א‬ ‫דער חלק און שכר פון נשים‬ ‫מלחמתה של תורה‪.‬‬ ‫צדקניות‬ ‫ענערגיע‪ .‬אבער טאמער חלילה‬ ‫ער האט א קאפ‪-‬ווייטאג‪ ,‬אדער‬ ‫ווען זיי האבן געענדיגט‪ ,‬גייט‬ ‫און דאס איז אפילו נשים‬ ‫זיין הארץ איז נעבעך בצער‪ ,‬אדער‬ ‫ער צו צום הייליגן ראש ישיבה‬ ‫צדקניות וואס זענען פטור פון‬ ‫אין די אויגן איז דא א שמוצל‬ ‫און זאגט אים‪" :‬רבי‪ ,‬איך האב‬ ‫לימוד התורה‪:‬‬ ‫ח"ו‪ ,‬דעמאלטס קען ליידער דער‬ ‫געוואלט פרעגן א קשיא‪ :‬איר האט‬ ‫דער הייליגער חזון איש האט‬ ‫גאנצער גוף נישט פונקציאנירן‪.‬‬ ‫דאך דא הונדערטער תלמידים‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז זיי האבן צוויי מצוות‬ ‫האט דער הייליגער חזון איש‬ ‫אין וואלאזשין‪ ,‬שיק אפאר קיין‬ ‫וואס זענען שקול כנגד תלמוד‬ ‫געזאגט‪ :‬ווען אידישע קינדער זיצן‬ ‫בערלין!" ‪ -‬די השכלה האט זיך‬ ‫תורה פונקט ווי ביי די מענער‪ .‬די‬ ‫און לערנען – די קינדער אין תלמוד‬ ‫דעמאלטס ליידער געבושעוועט‬ ‫ערשטע מצוה‪ ,‬האט ער געזאגט‪,‬‬ ‫תורה‪ ,‬די בחורים אין די ישיבות‪ ,‬די‬ ‫און זיך פארשפרייט ‪" -‬שיק‬ ‫איז די מצוה פון 'צניעות'‪ .‬די‬ ‫כולל אינגעלייט אין די כוללים‪ ,‬און‬ ‫אפאר תלמידים קיין בערלין זיי‬ ‫צווייטע מצוה‪ ,‬האט דער חזון‬ ‫ווען די בעלי בתים זיצן און לערנען‬ ‫זאלן משפיע זיין דארטן‪ ,‬כדי‬ ‫איש געזאגט‪ ,‬איז מחנך זיין די‬ ‫אין די בתי מדרשות פארטאגס‬ ‫מ'זאל ח"ו נישט אריינגיין אין‬ ‫שטוב און די קינדערלעך אז זיי‬ ‫און ביינאכט‪ ,‬אדער אינמיטן טאג‬ ‫אוניווערסיטעט”‪.‬‬ ‫זאלן גיין אויפן דרך התורה והיראה‪.‬‬ ‫כאפן זיי א בלאט גמרא – זאלסטו‬ ‫חיים‬ ‫רבי‬ ‫אים‬ ‫האט‬ ‫דעמאלטס האבן זיי א שכר וואס‬ ‫וויסן אז הונדערטער און טויזנטער‬ ‫וואלאזשינער געזאגט‪" :‬דו האסט‬ ‫איז שווה בשווה מיט די מצוה פון‬ ‫אידישע קינדערלעך איבער די‬ ‫א טעות‪ .‬ווען א בחור אין וואלאזשין‬ ‫תלמוד תורה‪.‬‬ ‫וועלט ווערן צוריקגעהאלטן פון‬ ‫הארעוועט אויף א תוספות און‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪12‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫הרה"ק רבי גדלי' משה בן הרה"ק רבי שלמה'קע זי"ע‬ ‫מזוועהיל ‪ -‬יומדה"ק כ"ד חשון‬ ‫א צייט וואס מען האט נישט‬ ‫א רוח קדושה ממרום‪ .‬אזא מקום‬ ‫מען שטראמט צום ציון‬ ‫געקענט באגראבן אין הר הזיתים‬ ‫קדוש וואס ווערט אזוי נתקבל‪,‬‬ ‫הקדוש‬ ‫(צוליב די אנגייענדיגע מלחמות מיט די‬ ‫דארף מען וויסן אז "הלא דבר‬ ‫אראבער)‪ ,‬און אין הר המנוחות האט‬ ‫הוא"‪ .‬און אז כלל ישראל האט‬ ‫בסייעתא דשמיא וועלן מיר‬ ‫מען נאך נישט אנגעהויבן געהעריג‬ ‫דאס אנגענומען איז עס א סימן מן‬ ‫דערציילן פונעם הייליגן רבי גדלי’‬ ‫צו באגראבן‪ ,‬ממילא האט מען‬ ‫השמים אז דאס איז א הייליגע זאך‪.‬‬ ‫משה בן הרה"ק רבי שלמה'קע‬ ‫געלייגט דארט אין שעיך באדא”ד‪.‬‬ ‫מיר וועלן דערציילן עטליכע‬ ‫פון זוועהיל זי"ע‪ ,‬וואס ליגט אין‬ ‫לאמיר צוריקגיין צום ענין‪:‬‬ ‫נקודות צו זען אפשר די סיבות‬ ‫ירושלים עיר הקודש‪ ,‬אינעם‬ ‫דער הייליגער בעלזער רב האט‬ ‫פארוואס דער פלאץ איז אזוי‬ ‫'שעיך באדא”ד' בית החיים‪.‬‬ ‫אויסגעדרייט זיין קאפ צו שעיך‬ ‫נתקבל געווארן ביי כלל ישראל‪.‬‬ ‫מיר וועלן אביסל ארומרעדן‬ ‫באדא”ד און זיך אנגערופן‪" :‬מען‬ ‫איבער די גרויסקייט פון דעם קבר‪,‬‬ ‫שפירט דארט א קדושה”‪.‬‬ ‫די הרגשה פונעם הייליגן‬ ‫וואס איז ממש אין די לעצטיגע‬ ‫אין יענע צייטן האבן די רשעים‬ ‫בעלזער רב ביים קבר‬ ‫יארן געווארן א תל תלפיות‪ .‬אלפים‬ ‫אלפים אידישע קינדער גייען צום‬ ‫ימ"ש אנגעהויבן צו בויען דעם‬ ‫עס האט דערציילט ר'‬ ‫קבר‪ ,‬און מען רעדט נישט דוקא‬ ‫'כנסת המינים' ה"י‪ .‬האט זיך איינער‬ ‫שלמה פרישטיק‪ ,‬און עס ווערט‬ ‫אינעם טאג פונעם יארצייט‪.‬‬ ‫פון די אנוועזנדע אנגערופן‪" :‬רבי‪,‬‬ ‫אראפגעברענגט אין ספר 'יסודי‬ ‫דארט בויט מען יעצט דעם בנין‪,‬‬ ‫עולם' (פרק נ"ב) וואס מען האט‬ ‫די סגולה פונעם קבר און דער‬ ‫איר ווייסט וואס מען בויט דארט?"‬ ‫געדרוקט איבער די זוועהילער‬ ‫האט דער הייליגער בעלזער רב‬ ‫מנהג "שני וחמישי ושני"‬ ‫רבי'ס‪.‬‬ ‫געענטפערט‪" :‬ניין‪ ,‬ניין! איך מיין‬ ‫אין שנת תשט"ז האט מען‬ ‫עס איז באקאנט געווארן אלס‬ ‫דא עפעס אנדערש”‪.‬‬ ‫געלייגט די אבן הפנה פאר די‬ ‫א סגולה צו קומען "שני וחמישי‬ ‫האט זיך איינער אנגערופן אז‬ ‫נייע בעלזא ישיבה אויף רחוב‬ ‫ושני"‪.‬‬ ‫דארט געפינט זיך דער בית החיים‬ ‫אגריפס אין ירושלים עיה"ק‪ .‬כידוע‬ ‫מיר האבן גערעדט צו‬ ‫וואו רבי גדלי’ משה פון זוועהיל‬ ‫האט דער קודש הקדשים‪ ,‬דער‬ ‫אייניקלעך‪ ,‬זוועהילער אייניקלעך‪,‬‬ ‫ליגט‪ .‬האט דער הייליגער בעלזער‬ ‫הייליגער בעלזער רב זי"ע‪ ,‬וואס‬ ‫און זיי אליין ווייסן נישט פונקטליך‬ ‫רב געזאגט‪" :‬יא‪ ,‬יא”‪.‬‬ ‫איז שוין דעמאלטס געווען בסוף‬ ‫וואס עס איז דער מקור פון וואו‬ ‫מען זעט דא א מורא'דיגע‬ ‫ימיו‪ ,‬זיך משתתף געווען ביי די אבן‬ ‫דאס איז אנגענומען געווארן וועגן‬ ‫זאך‪ ,‬אז דער קודש הקדשים האט‬ ‫הפנה‪.‬‬ ‫שני וחמישי ושני‪.‬‬ ‫מרגיש געווען פון דער ווייטנס‬ ‫פלוצלינג האט דער הייליגער‬ ‫אבער ווי מיר ווייסן שוין‪ ,‬איז‬ ‫די קדושה פון דעם קבר‪ ,‬און דאס‬ ‫בעלזער רב אויסגעדרייט דעם‬ ‫מקובל פונעם הייליגן בעש"ט‬ ‫איז א פלא‪ .‬ווייל מיר ווייסן אז‬ ‫קאפ זיך ווענדנדיג צו די שכונת‬ ‫הקדוש זי"ע אז אלע ספרים‬ ‫עס זענען דא נאך צדיקים וואס‬ ‫'שעיך באדא”ד'‪ ,‬וואס דאס איז‬ ‫הקדושים ביזן מהרש"א ועד בכלל‬ ‫זענען באגראבן אין ירושלים ‪-‬‬ ‫דער ארט וואו רבי גדלי’ משה ליגט‬ ‫זענען געשריבן געווארן מיט 'רוח‬ ‫אויסער הר הזיתים ‪ -‬עס זענען‬ ‫אינאיינעם מיט נאך צדיקים‪.‬‬ ‫הקודש'‪ ,‬און פון דארט און ווייטער‪,‬‬ ‫דא עטליכע בתי חיים אין שטאט‪,‬‬ ‫דער ארט אין שעיך באדא”ד איז‬ ‫א ספר וואס ווערט נתקבל ביי כלל‬ ‫אבער דא האט ער געשפירט א‬ ‫נישט קיין געהעריגער בית החיים‪,‬‬ ‫ישראל איז אויך מיט רוח הקודש‪.‬‬ ‫מורא'דיגע קדושה‪.‬‬ ‫עס איז נאר געווען דעמאלטס‬ ‫רוח הקודש מיינט אז עס איז דא‬ ‫‪13‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫לפניך אז איך וועל נישט קענען‬ ‫שלמה’קע‪ ,‬זיין זון איז געווען רבי גדלי’ משה ‪-‬‬ ‫דער צדיק קומט פון יענע‬ ‫איבער וועמען מיר רעדן‪ ,‬רבי גדלי’ משה האט‬ ‫אויסהאלטן די יסורים און איך וועל‬ ‫וועלט זאגן מ'זאל גיין אויפן‬ ‫געהאט א זון רבי מרדכי'לע‪ ,‬מען האט אים‬ ‫חלילה מוזן רעדן אויף אנדערע‬ ‫גערופן דער בעל 'יקרא דמלכא'‪ ,‬וואס ער איז‬ ‫ציון‬ ‫אידישע קינדער‪ ,‬בעט איך אז דער‬ ‫ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל אינאיינעם מיט‬ ‫רבונו של עולם זאל מיר צונעמען‬ ‫זיין זיידן רבי שלמה’קע בשעת זיין טאטע רבי‬ ‫נאך א מעשה וועלן מיר‬ ‫די צונג!”‪ .‬דאס איז איין מימרא‪.‬‬ ‫גדלי’ משה איז נאך געווען אין סיביר‪ ,‬און רבי‬ ‫דערציילן איבער דעם ענין פונעם‬ ‫ס'איז געווען א תקופה וואס‬ ‫מרדכי'לע האט געהאט א זון רבי אברהמ’לע)‪.‬‬ ‫קבר פון רבי גדלי’ משה‪.‬‬ ‫מ'האט אים אנגעהויבן פייניגן‬ ‫שוין בחייו פון רבי אברהמ’לע‬ ‫עס איז געווען א חסיד‪ ,‬ר'‬ ‫מיט שרעקליכע עינויים‪ .‬רבי גדלי’‬ ‫איז געווען א גרויסע שטראמונג‬ ‫פנחס בלאנק‪ ,‬וואס איז געווען פון‬ ‫משה האט נאכדעם פארציילט‬ ‫צום קבר פון רבי גדלי’ משה‪ ,‬און‬ ‫די ערשטע חסידים וואס זענען‬ ‫אזעלכע פייניגונגען וואס ס'איז‬ ‫ווען מען האט אים דערציילט‬ ‫געווען שטארק מקושר צו רבי‬ ‫ממש "לא יאומן כי יסופר"‪ ,‬און ווי‬ ‫וואס דארט טוט זיך‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫שלמה’קע און צו רבי גדלי’ משה‪,‬‬ ‫מיר האבן שוין געשמועסט‪ ,‬איז‬ ‫אנגערופן אז די סיבה דערפאר‬ ‫און ער איז דארט געווען דער בעל‬ ‫שווער אפילו נאכצוזאגן די יסורים‬ ‫איז ווייל זיין זיידע האט געהאט א‬ ‫תפילה‪ .‬איין מאל איז ער געווען‬ ‫וואס ער איז דורך‪.‬‬ ‫געוואלדיגע 'אהבת ישראל'‪.‬‬ ‫זייער נישט געזונט און ער איז‬ ‫אויף דעם האט רבי גדלי’ משה‬ ‫ער האט דערציילט אז זיין‬ ‫געלעגן אין שפיטאל‪ .‬דאס איז‬ ‫געזאגט אזוי‪ :‬די גמרא זאגט אין‬ ‫עלטער‪-‬זיידע רבי שלמה’קע האט‬ ‫געווען פילע יארן נאך די פטירה‬ ‫מסכת כתובות (דף לג‪ ,‬ב)‪ ,‬אז מיר‬ ‫מעיד געווען‪" :‬א אמת'ע אהבת‬ ‫פון רבי גדלי’ משה‪ .‬זיין מצב איז‬ ‫ווייסן דאך אז חנניה‪ ,‬מישאל‬ ‫ישראל קען מען זיך לערנען ביי‬ ‫געווארן שוואכער און שוואכער‪,‬‬ ‫ועזריה זענען אריין אין כבשן האש‪.‬‬ ‫מיין זון רבי גדלי’ משה”‪.‬‬ ‫און די דאקטוירים האבן ממש‬ ‫זאגט דארט די גמרא‪" :‬אלמלא‬ ‫נישט געזען קיין וועג אים צו‬ ‫נגדוה לחנניה מישאל ועזריה" –‬ ‫די שווערע יארן אין סיביר‬ ‫ערהוילן‪.‬‬ ‫אריינצושפרינגען אין פייער איז א‬ ‫אצינד וועלן מיר אביסל‬ ‫איין נאכט האט ער פלוצלינג‬ ‫זאך וואס זיי זענען געווען גרייט‬ ‫דערציילן איבער זיין מסירת נפש‬ ‫געהאט א חלום‪ :‬רבי גדלי’ משה‬ ‫צו טון איינמאל פאר אלעמאל על‬ ‫וואס ער האט געהאט שמאכטנדיג‬ ‫קומט צו אים אין חלום און פרעגט‬ ‫קידוש השם‪ .‬אבער אויב מ'וואלט‬ ‫אין די שווערע לאגערן אין סיביר‪.‬‬ ‫אים‪" :‬פארוואס קומסטו נישט‬ ‫זיי געפייניגט מיט שווערע יסורים‪,‬‬ ‫מתפלל זיין אויף מיין קבר?"‬ ‫נאך פארן שיקן קיין סיביר‬ ‫זאגט די גמרא‪" ,‬היו פלחא לצלם"‪,‬‬ ‫פארשטייט זיך אז ער אליין האט‬ ‫מורא'דיג געפייניגט אין תפיסה‪.‬‬ ‫ווייל זיי וואלטן נישט געקענט‬ ‫נישט געקענט גיין‪ ,‬אבער גלייך‬ ‫בעיקר האבן זיי געוואלט ער זאל‬ ‫אויסהאלטן די פייניגונגען‪ .‬דאס‬ ‫פארמסר'ן אנדערע אידן‪ .‬מען האט‬ ‫אינדערפרי האט ער געלאזט רופן‬ ‫מיינט צו זאגן אז פייניגן איז אזא‬ ‫אים ממש געפייניגט מיט יסורים‬ ‫א שליח ער זאל גיין צום קבר פון‬ ‫מין יסורים וואס מ'פאדערט נישט‬ ‫וואס מען קען נישט באשרייבן‪ ,‬און‬ ‫רבי גדלי’ משה‪.‬‬ ‫פון א מענטש ער זאל דאס קענען‬ ‫רבי גדלי’ משה האט דעמאלטס‬ ‫און ממש א נס איז געשען‪ :‬נישט‬ ‫אויסהאלטן‪.‬‬ ‫געזאגט אויף זיך א מורא'דיגע‬ ‫נאר ער איז געזונט געווארן‪ ,‬נאר ער‬ ‫האט רבי גדלי’ משה געזאגט‬ ‫מימרא‪.‬‬ ‫האט שפעטער בכלל מער נישט‬ ‫פאר זיין חברותא רבי שמעון רובין‬ ‫די ערשטע מימרא איז געווען‬ ‫געשפירט קיין שום זכר פון יענע‬ ‫זצ"ל‪ ,‬אז מ'האט אים געשלאגן און‬ ‫ווען די רוסישע רשעים ימ"ש‬ ‫מחלה‪.‬‬ ‫געפייניגט ממש ווי ס'שטייט אין די‬ ‫האבן אים געפייניגט מיט אזעלכע‬ ‫דער צדיק איז געקומען פון יענע‬ ‫גמרא‪ ,‬פונדעסטוועגן האט ער זיך‬ ‫עינויים וואס עס איז שווער דא צו‬ ‫וועלט מודיע זיין אז מען זאל גיין צו‬ ‫נישט געבויגט צו די באלשעוויקן‬ ‫באשרייבן‪ .‬א מענטש קען פשוט‬ ‫זיין קבר!‬ ‫און צו די רוסישע רשעים‪ .‬אזעלכע‬ ‫אריינגיין אין א טראומא נאר‬ ‫הויכע מדרגות האט ער געהאט‪.‬‬ ‫הערנדיג וואס מען האט מיט אים‬ ‫אהבת ישראל‬ ‫עס איז דא א מימרא איבער געטון‪ ,‬אלץ כדי ער זאל מסר'ן‬ ‫דער כח פונעם צדיק ממשיך‬ ‫דאס גיין אויפן ציון פון כ"ק אדמו"ר אנדערע אידן‪.‬‬ ‫צו זיין ישועות‬ ‫האט ער זיך אנגערופן‪" :‬רבונו‬ ‫רבי אברהמ'לע פון זוועהיל זי"ע‪.‬‬ ‫נו‪ ,‬אז א איד האט אזוי סאך‬ ‫(דער ראש השלשלת הקודש איז געווען רבי של עולם‪ ,‬אויב עס איז גלוי וידוע‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪14‬‬ ‫לערנען זיך אפ פון זיינע וועגן‪,‬‬ ‫כח פון מסירות נפש‪ .‬ווייל ווען ער‬ ‫סובל געווען פאר אידישע קינדער‪,‬‬ ‫דאס אליין איז מעורר זכותים‪ ,‬און‬ ‫איז געווען אויף דער וועלט האט‬ ‫ווייסן מיר דאך דעם כלל‪" :‬מה‬ ‫ער זיך אויך מוסר נפש געווען פאר‬ ‫כאן עומד ומשמש‪ ,‬אף שם עומד‬ ‫"ממקומו יפן ברחמיו" – פון זיין‬ ‫ומשמש"‪ .‬א צדיק וואס האט געטון‬ ‫אידישע קינדער‪ ,‬און וואס האט‬ ‫פלאץ אין גן עדן זאל ער זיין א‬ ‫ער געהאט דערפון? נאר למען‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬טוט ווייטער‬ ‫אויף יענער וועלט‪ .‬ממילא די‬ ‫מליץ יושר פאר אונז‪ ,‬אז מיר זאלן‬ ‫כבוד שמו יתברך‪ .‬ממילא האט ער‬ ‫כוחות‪ ,‬וויבאלד ער האט זיך מוסר‬ ‫א כח ממשיך צו זיין ישועות פאר‬ ‫געהאלפן ווערן מיט אלעם גוטן‪.‬‬ ‫נפש געווען פאר אידן אויף דער‬ ‫אידישע קינדער‪.‬‬ ‫וועלט‪ ,‬גיבט מען אים פון הימל א‬ ‫זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪,‬‬ ‫דאס וואס מיר פארציילן און‬ ‫כח אויף יענער וועלט‪ ,‬אז ווען א‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫מיר זאגן נאך מעשיות‪ ,‬און מיר‬ ‫איד קומט צו אים‪ ,‬האט ער דעם‬ ‫די רייכע היסטאריע פונעם עיה"ק 'טבריא של מעלה'‪ ,‬א‬ ‫בליק אויף די צדיקים וואס האבן באלאכטן דעם ישוב‪ ,‬און‬ ‫די קדושי עליון וואס זענען דארט נטמן געווארן‬ ‫טבריא של מעלה‬ ‫די "בארה של מרים" ‪ -‬חלק ב'‬ ‫די סגולה פון בארה של מרים מוצאי שבת און אנדערע זמנים מסוגלים‬ ‫רב‪ ,‬דער הייליגער רבי יהושע'לע‬ ‫אויף זיין שטערן‪ .‬הגם 'מי יעמוד‬ ‫דער מנהג פון הייליגן "חתם‬ ‫זי"ע‪ ,‬איז געווען דארט אזא מנהג‪,‬‬ ‫בסוד קדושים'‪ ,‬אבער לויט ווי‬ ‫סופר" זי"ע ביים שעפן בארה‬ ‫אז מען פלעגט אים ברענגען‬ ‫מיר האבן געזען אין די מדרשים‪,‬‬ ‫של מרים וואסער‬ ‫וואסער מוצאי שבת‪ ,‬און מען‬ ‫שטייען דארט צוויי סגולות‪ :‬סיי‬ ‫האט עס גערופן "בארה של מרים‬ ‫די עצם טרינקען‪ ,‬און סיי אז דאס‬ ‫בעזרת השם וועלן מיר יעצט‬ ‫וואסער"‪ .‬דעמאלטס האט דער‬ ‫וואסער גייט ארויף אויפן גוף‪ .‬און‬ ‫אראפברענגען עטליכע 'מנהגי‬ ‫הייליגער מיטעלער בעלזער רב‬ ‫דער הייליגער חתם סופר האט‬ ‫צדיקים' דורך אלע דורות‪ ,‬וואס‬ ‫געבעטן מען זאל אים ברענגען‬ ‫געוואלט טון ביידע‪ ,‬און ער האט‬ ‫האבן זיך געפירט למעשה צו‬ ‫דעם ספר 'באר מים חיים'‪ ,‬און ער‬ ‫עס ארויפגעלייגט אויפן הייליגן‬ ‫טרינקען פון בארה של מרים‪.‬‬ ‫האט דעמאלטס געלערנט אין דעם‬ ‫שטערן און די הייליגע אויגן‪.‬‬ ‫אין 'מנהגי חתם סופר' ‪ -‬מנהגים‬ ‫ספר‪.‬‬ ‫ווי מיר האבן שוין געשמועסט‬ ‫פונעם הייליגן 'חתם סופר' זי"ע‬ ‫הגם 'מי יעמוד בסוד קדושים'‪,‬‬ ‫פון רבי חיים פאלאג'י און פונעם‬ ‫שטייט‪ ,‬אז מען האט געשעפט דאס‬ ‫אבער מען קען זאגן בדרך אפשר‪,‬‬ ‫ספר 'טבור הארץ'‪ ,‬אז דאס וואסער‬ ‫וואסער פאר הבדלה‪ ,‬און גלייך נאך‬ ‫אז וויבאלד דער הייליגער ספר‬ ‫פונעם כנרת איז מורא'דיג מסוגל‬ ‫הבדלה‪ ,‬ווען דער הייליגער חתם‬ ‫באר מים חיים ‪ -‬שמו קא גרים ‪-‬‬ ‫אויפצומאכן די מעיינות החכמה‬ ‫סופר האט געענדיגט טרינקען‬ ‫הייסט 'באר מים חיים'‪ ,‬האט דער‬ ‫און די מעיינות התורה‪ .‬מיר האבן‬ ‫פונעם כוס‪ ,‬האט ער אנגעפילט‬ ‫הייליגער מיטעלער בעלזער רב‬ ‫אויך געזען אז דער הייליגער אר"י‬ ‫דעם כוס פון הבדלה מיט וואסער‬ ‫דעמאלטס געוואלט לערנען דעם‬ ‫הקדוש האט געגעבן צו טרינקען‬ ‫און עס אויסגעטרונקען‪.‬‬ ‫ספר‪.‬‬ ‫פאר זיין תלמיד‪ ,‬רבי חיים ויטאל‪.‬‬ ‫עס שטייט אבער נאך א הנהגה‪,‬‬ ‫אז פונעם רעשט וואסער וואס ער‬ ‫מנהגי אדמור"י בית קארלין‬ ‫דער מנהג פון הרה"ק מהר"י‬ ‫האט נישט אויסגעטרונקען‪" ,‬שפך‬ ‫זי"ע ביים שעפן בארה של‬ ‫מבעלזא זי"ע ביים שעפן‬ ‫על ידיו" ‪ -‬האט ער געגאסן אויף‬ ‫מרים וואסער‬ ‫בארה של מרים וואסער‬ ‫זיינע הענט‪" ,‬והניח המים על עיניו‬ ‫ועל מצחו" ‪ -‬ער האט געלייגט‬ ‫אין סידור 'בית אהרן' ‪ -‬דאס איז‬ ‫ביים הייליגן מיטעלן בעלזער‬ ‫דאס וואסער אויף זיינע אויגן און‬ ‫‪15‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫פון רבי אליעזר'ל פינטשעווער‬ ‫טבריא וואס האבן יונק געווען‬ ‫דער קארלינער סידור ‪ -‬ברענגען‬ ‫זי"ע‪ .‬רבי אליעזר'ל פינטשעווער‬ ‫פון דעם כנרת און פון בארה של‬ ‫זיי אראפ אז דער מנהג פון דעם‬ ‫איז געווען א זון פון רבי חיים‬ ‫מרים‪ ,‬ווייל דאס האט א מורא'דיגן‬ ‫אלטן רבי'ן פון קארלין‪ ,‬דער‬ ‫מאיר'ל פינטשעווער זי"ע‪ ,‬וואס ער‬ ‫כח פאר השגות אין תורה און אין‬ ‫"בית אהרן"‪ ,‬איז געווען ביי שלש‬ ‫איז געווען א זון פון רבי איציק'ל‬ ‫סודות הקבלה‪ .‬ממילא‪ ,‬האט דער‬ ‫סעודות‪ ,‬נאכדעם וואס מ'האט‬ ‫ראדושיצער זי"ע‪ ,‬אן איידעם‬ ‫הייליגער בית אהרן דעמאלטס‬ ‫שוין אנגעצונדן די לעכט (וואס דאס‬ ‫פונעם 'סבא קדישא' פון ראדושיץ‪.‬‬ ‫געלערנט זוהר הקדוש‪ ,‬ווייל יענע‬ ‫מיינט אז עס איז שוין געווען מוצ"ש)‪ ,‬האט‬ ‫און די מעשה איז געשען ביי רבי‬ ‫צייט איז מורא'דיג מסוגל זוכה צו‬ ‫ער געגעסן א כזית‪ .‬מ'האט דאך‬ ‫אליעזר'ל פינטשעווער'ס טאטע‪,‬‬ ‫זיין צו סודות התורה‪.‬‬ ‫געהאלטן אינמיטן שלש סעודות‪,‬‬ ‫רבי חיים מאיר'ל‪.‬‬ ‫און ער האט טועם געווען פון די‬ ‫דערציילט דער וואוידיסלאווער‬ ‫דער כח פון וואסער פונעם‬ ‫פיש‪" .‬נהג האדמו"ר הזקן ללמוד‬ ‫רב‪ :‬איך האב געהערט פון מיין‬ ‫'סינק' (ברז) לויט'ן "פסקי‬ ‫בספר הזוהר ולמד בו בלחש‪ ,‬ובתוך‬ ‫טאטן‪ ,‬אז ווען מיין טאטע איז‬ ‫תשובות"‬ ‫הלימוד היו מביאים לו כוס מים‬ ‫געווען אין זיין שנה ראשונה נאך די‬ ‫שאובים ושתה את הכוס" ‪ -‬דאס‬ ‫(או"ח סימן‬ ‫אין 'פסקי תשובות'‬ ‫מיינט אז ער האט געטרונקען‬ ‫חתונה‪ ,‬איז ער געזעסן אויף קעסט‬ ‫רצ"ט) ‪ -‬דער בעל מחבר שליט"א‬ ‫די וואסער פון בארה של מרים ‪-‬‬ ‫אין פינטשעוו ביי זיין זיידן רבי‬ ‫פונעם פסקי תשובות איז אן‬ ‫"ואחר כך צוה לזמר דרור יקרא"‪.‬‬ ‫חיים מאיר'ל‪ ,‬דער אייניקל פונעם‬ ‫אייניקל פונעם אלטן ביאלער‬ ‫הייליגן ראדושיצער‪ .‬רבי חיים‬ ‫אין ספר 'ספרן של צדיקים'‬ ‫רבי'ן‪ ,‬דער בעל 'חלקת יהושע' זי"ע‬ ‫מאיר'ל איז געווען אן איש קדוש‬ ‫שטייען די אלע זאכן וואס דער‬ ‫‪ -‬ברענגט ער אראפ אז זיין זיידע‬ ‫מאוד‪ ,‬און ער האט דערציילט אזוי‪:‬‬ ‫הייליגער הרה"ק רבי יחיאל משה‬ ‫האט געזאגט אז מ'מוז היינטיגע‬ ‫עס איז אמאל געווען אין‬ ‫צייטן נישט גיין שעפן ממש פון א‬ ‫פון קאזניץ זי"ע האט דערציילט‪.‬‬ ‫די שטאט 'יענטשעוו' (דאס איז א‬ ‫(ער איז געווען א שטיף‪-‬אייניקל פונעם בית‬ ‫באר‪ ,‬הגם די לשון פונעם 'כל בו'‬ ‫אהרן‪ ,‬וויבאלד זיין מאמע האט חתונה געהאט‬ ‫שטעטעלע נישט ווייט פון פינטשעוו)‪ ,‬אז‬ ‫איז "מעיינות ובארות"‪ .‬ער זאגט‬ ‫מיט'ן 'יונגן רבי'ן'‪ ,‬הרה"ק רבי אשר'ל השני זי"ע‪,‬‬ ‫עס איז געווען א בחור וואס האט‬ ‫אז מ'קען נעמען וואסער פונעם‬ ‫און ער איז אויפגעצויגן געווארן ביי זיין הייליגן‬ ‫זיך געלייגט שלאפן ביינאכט‪,‬‬ ‫'סינק' (ברז)‪ ,‬און עס ווערט גערעכנט‬ ‫זיידן‪ ,‬דער אלטער קארלינער רבי דער 'בית‬ ‫און פלוצלינג ווען ער איז‬ ‫ווי מ'שעפט וואסער פונעם קוואל‪,‬‬ ‫אהרן' זי"ע‪ .‬ער האט שפעטער אראפגעשריבן‬ ‫אויפגעשטאנען‪ ,‬איז ער געווען א‬ ‫און עס פארמאגט אין זיך אלע‬ ‫זייער אסאך מנהגים און דברים פלאים וואס ער‬ ‫שטומער און האט נישט געקענט‬ ‫האט אליין צוגעזען‪ ,‬און זיינע תלמידים האבן‬ ‫געוואלדיגע סגולות‪.‬‬ ‫רעדן ל"ע‪ .‬דער בחור האט מרמז‬ ‫דאס געדרוקט אין ספר ספרן של צדיקים)‪.‬‬ ‫געווען פאר די עלטערן אז זיי‬ ‫סגולת ה"בארה של מרים"‪:‬‬ ‫ער זאגט דארט אז ער האט‬ ‫זאלן גיין קיין פינטשעוו צו רבי‬ ‫די מעשה פונעם שטומן‬ ‫געזען ווי דער הייליגער בית אהרן‬ ‫חיים מאיר'ל‪ .‬זיי זענען פארשטייט‬ ‫בחור ביי רבי חיים מאיר'ל‬ ‫פלעגט ביי שלש סעודות מאריך‬ ‫זיך געגאנגען קיין פינטשעוו;‬ ‫זיין זייער שטארק‪" ,‬והיו מביאים לו‬ ‫פינטשעווער זי"ע‬ ‫עס איז געווען ממש א שרעק‪,‬‬ ‫כוס מים הבאר ושותה"‪.‬‬ ‫א פלוצלינגדיגע זאך‪ ,‬ער האט‬ ‫יעצט וועלן מיר ארומגיין און‬ ‫אולי בדרך אפשר ‪ -‬און‬ ‫פארלוירן דאס רעדן און האט‬ ‫דערציילן דברים נוראים‪ ,‬מעשיות‬ ‫נאכאמאל‪ ,‬מיר זאגן 'מי יעמוד‬ ‫גארנישט געקענט ארויסרעדן‪.‬‬ ‫וואס זענען געשען מיט די בארה‬ ‫בסוד קדושים' ‪ -‬וויבאלד דער‬ ‫ער האט דערציילט אז דער‬ ‫של מרים וואסער מוצאי שבת‪.‬‬ ‫הייליגער אריז"ל האט דאך געגעבן‬ ‫מנהג דארט איז געווען‪ ,‬אז שוין‬ ‫דער ערשטער מעשה עס האט‬ ‫פאר זיין תלמיד רבי חיים וויטאל‬ ‫יעדן שבת ביי שלש סעודות האט‬ ‫דערציילט איינער וואס האט‬ ‫צו טרינקען פון בארה של מרים‪,‬‬ ‫מען געטרונקען די וואסער פון‬ ‫נאך געלעבט נאך די צווייטע‬ ‫האט ער דעמאלטס זוכה געווען‬ ‫בארה של מרים‪ .‬אין רמ"א שטייט‬ ‫וועלט מלחמה‪ ,‬איינער פון די‬ ‫צו די גרויסע השגות אין נסתר‬ ‫עס זאל זיין 'מוצאי שבת'‪ ,‬דער‬ ‫גרעסטע רבנים אין אמעריקע‪,‬‬ ‫התורה‪ .‬און ווי מיר האבן פריער‬ ‫מקור איז דער כל בו‪ ,‬און דער חתם‬ ‫דער וואוידיסלאווער רב זצ"ל‪ ,‬א‬ ‫געזאגט פונעם ספר טבור הארץ‪,‬‬ ‫סופר האט זיך אויך אזוי געפירט‪,‬‬ ‫געוואלדיגער גאון און א בנן של‬ ‫אז רבי יוחנן און ריש לקיש האבן‬ ‫ווי ערווענט‪ .‬אבער מיר האבן שוין‬ ‫קדושים‪ .‬ער איז געווען אן אייניקל‬ ‫געגעסן די געוואלדיגע פירות פון‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪16‬‬ ‫אלימלך טאהש’ער זי"ע א מענטש‬ ‫עס איז שוין געווען פיר‪-‬פינף‬ ‫געזאגט אז דער מנהג פונעם אלטן‬ ‫וואס דארף א ישועה אדער א חולה‪,‬‬ ‫אזייגער פארטאגס‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫קארלינער רבי'ן איז געווען צו‬ ‫פלעגט ער הייסן גיין שעפן וואסער‬ ‫שוין אויפגעוועקט פאר זונטאג‬ ‫געבן פון בארה של מרים שוין ביי‬ ‫מוצאי שבת קודש‪ ,‬דער חולה זאל‬ ‫אינדערפרי‪ ,‬מ'גרייט זיך שוין צום‬ ‫'שלש סעודות' נאכ'ן זמן‪ ,‬און אזוי‬ ‫עס טרינקען און ער וועט געהאלפן‬ ‫נייעם טאג אנצופאנגען די וואך‬ ‫איז אויך געווען דער מנהג פון רבי‬ ‫ווערן‪ .‬דער טאהש’ער רבי ענדיגט‬ ‫מיט פרישקייט על התורה ועל‬ ‫חיים מאיר'ל פון פינטשעוו‪.‬‬ ‫צו‪" :‬וכן היה‪ ,‬כמו שהבטיח"‪.‬‬ ‫העבודה‪ .‬ער האט געהערט אז עס‬ ‫ער דערציילט ווייטער‪ :‬עס איז‬ ‫ער ברענגט דארט אויך‬ ‫טוט זיך א גאנצער גערודער‪ .‬האט‬ ‫דארט געווען א גבאי וואס האט‬ ‫אראפ‪ ,‬אז אינדערהיים האט מען‬ ‫דער וואוידיסלאווער רב'ס טאטע‬ ‫געהייסן 'יאנקל'‪ .‬ער זאגט אז‬ ‫פארציילט אויפן הייליגן רבי‬ ‫געפרעגט א צווייטן גבאי‪ ,‬ר' חיים‬ ‫דער יאנקל פלעגט פארשרייבן די‬ ‫ישעיה'לע קערעסטירער זי"ע‪ ,‬אז‬ ‫שמחה‪" :‬וואס גייט פאר? וואס‬ ‫תורות פונעם זיידן‪ .‬הגם ער האט‬ ‫ער פלעגט הייסן שעפן מוצאי שבת‬ ‫איז דער רעש? פארוואס איז דער‬ ‫פארשטייט זיך געהאלטן פונעם‬ ‫בארה של מרים וואסער‪ ,‬און ער‬ ‫עולם אזוי צוקאכט?" האט ער אים‬ ‫זיידן‪ ,‬אבער ווי נישט ווי איז א גבאי‬ ‫פלעגט עס געבן אלס א סגולה פאר‬ ‫דערציילט אז דער רבי ר' חיים‬ ‫דאך א גבאי‪ .‬ער זאגט אז ממילא‪,‬‬ ‫א רפואה‪.‬‬ ‫מאיר'ל האט געגעבן בארה של‬ ‫ווי מ'זאגט‪ ,‬איז ער טאקע געווען‬ ‫און יעצט לאמיר גיין צו די‬ ‫מרים וואסער פאר דעם בחור‪ ,‬און‬ ‫א חסיד‪ ,‬אבער ער איז דאך געווען‬ ‫מעשה וואס דער הייליגער‬ ‫ער האט אנגעהויבן צו רעדן‪.‬‬ ‫דער גבאי און ער האט געהאט א‬ ‫טאהש’ער רבי האט פארציילט פון‬ ‫האט דער טאטע פונעם‬ ‫געוויסע היימישקייט דארט‪.‬‬ ‫זיין זיידע רבי יעקב פיש זי"ע‪ ,‬וואס‬ ‫וואוידיסלאווער רב געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫איז פארגעקומען מיט'ן הייליגן רבי‬ ‫שפעטער האט ער באגעגנט יאנקל‬ ‫דער וואונדערליכן מופת‬ ‫אייזיק'ל קאלוב'ער זי"ע‪.‬‬ ‫דעם גבאי‪ ,‬און ער האט אים געגעבן‬ ‫ווען די משפחה איז דארט‬ ‫מיר וועלן מאכן א שטיקל‬ ‫א בליק‪ ,‬און געזאגט‪" :‬אישתכל‬ ‫אנגעקומען‪ ,‬האט דער גבאי‬ ‫הקדמה‪ :‬כידוע איז רבי יעקב‬ ‫מלילי"‪ .‬יאנקל האט נישט געהאט‬ ‫יאנקל געפרעגט די עלטערן‪:‬‬ ‫פיש געווען דער ראש הקהל אין‬ ‫קיין ווארט ארויסצוזאגן‪ ,‬ער איז‬ ‫"מ'האט אים שוין געגעבן בארה‬ ‫'קאלוב'‪ .‬רבי יעקב פיש איז געווען‬ ‫געווען אינגאנצן פארגאפט פון‬ ‫של מרים וואסער?" און זיי האבן‬ ‫א גאון‪ ,‬א צדיק און א קדוש‪ .‬ער‬ ‫דעם מופת‪.‬‬ ‫געזאגט ניין‪ .‬האט זיך רבי חיים‬ ‫האט מאריך ימים געווען ביז די‬ ‫דאס איז א מעשה איש מפי‬ ‫מאיר'ל פינטשעווער דעמאלטס‬ ‫הונדערט און דרייצן יאר! ולא נס‬ ‫איש‪ ,‬וואס הגה"צ ר' ישראל חיים‬ ‫אנגערופן‪" :‬אויב אזוי‪ ,‬זאל ער‬ ‫לחו‪ ,‬ער איז ממש געווען פריש ווי‬ ‫אשרי שליט"א (אב"ד 'שער אפרים'‬ ‫בלייבן אויף שבת”‪.‬‬ ‫א יונג קינד‪.‬‬ ‫ובמח"ס 'שיח זקנים') האט עס געהערט‬ ‫מוצאי שבת קודש‪ ,‬בערך פיר‬ ‫(עס איז באקאנט די מעשה מיט אים‪,‬‬ ‫פון זיין זיידע דער וואוידיסלאווער‬ ‫אזייגער פארטאגס לפנות בוקר‬ ‫ווען דער הייליגער בארדיטשוב'ער רב זי"ע‬ ‫רב‪ ,‬וואס דער וואוידיסלאווער רב‬ ‫(ווייל מ'האט דארט געדארפט ווארטן זייער‬ ‫איז געווען פסח אין אונגארן ביים הייליגן רבי‬ ‫האט עס געהערט פון זיין טאטן‬ ‫לאנג ביז מ'איז אריינגעגאנגען צו רבי חיים‬ ‫אייזיק’ל קאלוב’ער‪ ,‬האט ער דעמאלטס געפירט‬ ‫וואס איז דארט געווען בשעת‬ ‫מאיר'ל)‪ ,‬זאגט רבי חיים מאיר'ל‪:‬‬ ‫די פערד און וואגן צו גיין שעפן מים שלנו‪ .‬דער‬ ‫מעשה‪ .‬זיע"א‪.‬‬ ‫הייליגער רבי אייזיק’ל קאלוב’ער מיט'ן הייליגן‬ ‫"דער בחור זאל אריינקומען”‪ .‬ער‬ ‫בארדיטשובער האבן געטאנצן ביי מים שלנו‪,‬‬ ‫האט אים דעמאלטס געגעבן צו‬ ‫ביז די גאנצע וואסער האט זיך אויסגעגאסן און‬ ‫דער מקור מדברי הרה"ק‬ ‫טרינקען בארה של מרים וואסער‪.‬‬ ‫די כלי האט זיך צובראכן‪ ,‬און זיי האבן ווייטער‬ ‫מטאהש זי"ע‬ ‫און ווי נאר ער האט געענדיגט‬ ‫געטאנצן בלויז מיט די הענט‪ .‬ועוד חזון למועד)‪.‬‬ ‫יעצט וועלן מיר פארציילן‬ ‫טרינקען די וואסער‪ ,‬האט ער‬ ‫רבי יעקב פיש האט נאך זוכה‬ ‫ווערט‬ ‫וואס‬ ‫מעשה‬ ‫א‬ ‫אנגעהויבן צו רעדן! עס איז‬ ‫געווען צו זען דעם אור שבעת‬ ‫אראפגעברענגט אין ספר 'עבודת‬ ‫געווארן א ריזיגער רעש‪.‬‬ ‫הימים‪ ,‬דער הייליגער בעש"ט‬ ‫עבודה' פונעם הייליגן טאהש'ער‬ ‫דער וואוידיסלאווער רב‬ ‫הקדוש זי"ע‪ ,‬און ער האט באקומען‬ ‫רבי'ן זי"ע (חלק 'שיחות קודש'‪ ,‬שנת‬ ‫דערציילט ווייטער‪ ,‬אז זיין טאטע‬ ‫פון אים עטליכע ברכות‪.‬‬ ‫תשמ"ט‪ ,‬דף קס"א)‪ .‬דער טאהש’ער רבי‬ ‫האט זיך שוין געהאט צוגעלייגט‬ ‫איין ברכה האט ער אים געגעבן‬ ‫זאגט‪ ,‬אז אסאך מאל ווען מען האט‬ ‫מוצאי שבת און איז געגאנגען‬ ‫ער זאל לעבן ווי לאנג ער וויל‪.‬‬ ‫מזכיר געווען פאר זיין זיידן רבי‬ ‫שלאפן אין צייט‪ .‬און היות‬ ‫‪17‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫געקענט כאפן אין וועלכע טייך מען‬ ‫עס איז כדאי צו באמערקן‬ ‫א צווייטע מאל האט ער אים‬ ‫האט זיך גע'טובל'ט‪ .‬ער טראכט‬ ‫אז פאר'ן קריג איז די נסיעה ז'‬ ‫געבענטשט ער זאל זיך מערן ווי‬ ‫אהין און צוריק‪ ,‬אבער גארנישט‬ ‫אדר קיין קאלוב געווען א מעין‬ ‫פיש‪ ,‬און צוליב דעם האט מען זיין‬ ‫קומט אים אויפ'ן געדאנק‪.‬‬ ‫פון ל"ג בעומר אין מירון‪ .‬עס איז‬ ‫משפחה גערופן 'פיש'‪.‬‬ ‫שפעטער נאך יום הקדוש‬ ‫ידוע אז דער הייליגער צאנזער‬ ‫נאך א זאך האט אים דער‬ ‫איז ער צוגעגאנגען צום רבי'ן‬ ‫רב זי"ע‪ ,‬דער הייליגער מהרי"ד‬ ‫הייליגער בעש"ט געזאגט‪ ,‬אז ער‬ ‫און געפרעגט דעם הייליגן רבי‬ ‫מבעלזא זי"ע‪ ,‬און צדיקים פון‬ ‫זאל גיין וואוינען קיין אונגארן‪ .‬ער‬ ‫אייזיק’ל קאלוב’ער‪" :‬וואס איז דא‬ ‫אלע עקן זענען געקומען צופארן‬ ‫איז טאקע געגאנגען אין די שטאט‬ ‫פארגעגאנגען? איך קען דאך אלע‬ ‫צום יארצייט פונעם הייליגן רבי‬ ‫קאלוב‪ .‬דער בעל שם טוב האט‬ ‫מיינע פעלדער און גערטנער‪ ,‬און‬ ‫אייזיק’ל קאלוב’ער‪.‬‬ ‫פאראויסגעזען ברוח קדשו אז רבי‬ ‫איך געדענק נישט אזא פלאץ”‪.‬‬ ‫יעקב פיש זאל דארט זיין‪ ,‬כדי דער‬ ‫האט דער הייליגער רבי‬ ‫די וואונדערליכע טבילה אין‬ ‫הייליגער רבי אייזיק’ל קאלוב’ער‬ ‫אייזיק’ל קאלוב’ער געזאגט‪" :‬איך‬ ‫בארה של מרים ערב יום‬ ‫זאל קענען האבן די רבנות אין‬ ‫וועל דיר זאגן‪ ,‬אין יענע צייט האב‬ ‫הקדוש‬ ‫שטאט‪.‬‬ ‫איך געזען ברוח הקודש אז עס‬ ‫פארציילט דער טאהש’ער רבי‬ ‫אין יאר תקמ"א‪ ,‬ווען רבי‬ ‫האט זיך דארט נתגלגל געווארן די‬ ‫א מורא'דיגע מעשה וואס איז‬ ‫אייזיק’ל קאלוב’ער איז געווען אין‬ ‫בארה של מרים‪ ,‬ממילא האב איך‬ ‫געווען מיט'ן הייליגן רבי אייזיק’ל‬ ‫אונגארן‪ ,‬איז ער איינגעשטאנען‬ ‫דיר שנעל געבעטן 'קום לאמיר זיך‬ ‫קאלוב’ער און זיין תלמיד‪ ,‬דער‬ ‫ביי רבי יעקב פיש פאר עלף‬ ‫טובל'ען'“‪.‬‬ ‫ראש הקהל רבי יעקב פיש‪.‬‬ ‫וואכן‪ .‬רבי יעקב פיש איז געווען‬ ‫האט רבי יעקב געזאגט‪" :‬אוי‪ ,‬א‬ ‫עס איז געווען ערב יום הקדוש‬ ‫א געוואלדיגער בעל מכניס אורח‪,‬‬ ‫שאד! ווען איך וואלט עס געוואוסט‪,‬‬ ‫פארנאכטס‪ ,‬דער עולם איז שוין‬ ‫בפרט פאר די צדיקי הדור‪ .‬נאך‬ ‫וואלט איך זיך אויך געטובל'ט‪”...‬‬ ‫געגאנגען אין בית המדרש צו 'כל‬ ‫די עלף וואכן‪ ,‬ווען רבי אייזיק’ל‬ ‫(בפשטות האט זיך רבי יעקב נישט געטובל'ט‬ ‫קאלוב’ער האט געוואלט ווייטער‬ ‫צוליב דעם כבוד פונעם רבי'ן‪ ,‬ווי די הלכה איז אז‬ ‫נדרי'‪ .‬פארשטייט זיך אז דער עולם‬ ‫מען טובל'ט זיך נישט פאר'ן רבי'ן‪ .‬און שפעטער‬ ‫איז געגאנגען פרי‪ .‬דער הייליגער‬ ‫גיין‪ ,‬האט רבי יעקב פיש אים‬ ‫ווען דער הייליגער קאלוב'ער האט שוין‬ ‫רבי אייזיק’ל קאלוב’ער רופט רבי‬ ‫געבעטן‪" :‬איך וויל אז איר זאלט‬ ‫געענדיגט‪ ,‬האט ער נישט געוואלט אויפהאלטן‬ ‫יעקב און זאגט אים‪" :‬שפאן איין די‬ ‫דא בלייבן און זיין דער רב און דער‬ ‫דעם רבי'ן)‪.‬‬ ‫פערד און וואגן‪ ,‬איך וויל גיין באזוכן‬ ‫רבי פון שטאט”‪ .‬דער הייליגער רבי‬ ‫אבער מיר זעען דא א מורא'דיגע‬ ‫דיינע פעלדער”‪ .‬רבי יעקב פיש איז‬ ‫אייזיק’ל קאלוב’ער האט אבער‬ ‫זאך וועגן די בארה של מרים‪,‬‬ ‫געווען אן עושר אדיר און האט‬ ‫נישט געוואלט‪ ,‬ער האט געוואלט‬ ‫און דאס איז נישט דווקא געווען‬ ‫געהאט אסאך פעלדער‪ .‬זיי זענען‬ ‫דינען דעם אויבערשטן 'בהצנע‬ ‫מוצאי שבת‪ ,‬נאר ערב יום הקדוש‪.‬‬ ‫געפארן מיט די פערד און וואגן‪.‬‬ ‫לכת'‪.‬‬ ‫פארשטייט זיך אז ביי אזא הייליגן‬ ‫רבי יעקב פיש האט גארנישט‬ ‫האט רבי יעקב געזאגט פאר'ן‬ ‫צדיק האט זיך די בארה של מרים‬ ‫געפרעגט דעם רבי'ן‪ ,‬ביז זיי זענען‬ ‫הייליגן קאלוב'ער‪" :‬אויב אזוי האט‬ ‫געקענט באווייזן א גאנץ יאר‪,‬‬ ‫אנגעקומען צו א טייך‪ .‬רבי אייזיק’ל‬ ‫דער רבי א ברירה‪ :‬אדער באצאלט‬ ‫בפרט ערב יום הקדוש‪.‬‬ ‫קאלוב’ער זאגט פאר רבי יעקב‬ ‫ער מיר פאר די עלף וואכן עסן‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן‬ ‫פיש‪" :‬פיין‪ ,‬דא שטעלט מען אפ‬ ‫און קווארטיר‪ ,‬אדער נעמט ער ָאן‬ ‫בזכות די מעשיות וואס מען‬ ‫די פערד און וואגן‪ ,‬לאמיר זיך גיין‬ ‫די רבנות און איך בין אים מוחל”‪.‬‬ ‫פארציילט פון צדיקים‪ ,‬און בזכות‬ ‫טובל'ען”‪ .‬דער הייליגער קאלוב'ער‬ ‫בלית ברירה האט דער הייליגער‬ ‫די אמונה פשוטה און תמימות‬ ‫זיך גע'טובל'ט‪ .‬דערנאך איז ער‬ ‫רבי אייזיק’ל קאלוב’ער געמוזט‬ ‫וואס מיר האבן‪ ,‬וואס שטייט אין‬ ‫צוריק ארויף אויפ'ן וואגן‪ ,‬און‬ ‫אננעמען די רבנות‪ .‬פון דארט‬ ‫מדרש‪ ,‬אין רש"י‪ ,‬אין ספר האורה‪,‬‬ ‫זענען אנגעקומען אין בית המדרש‬ ‫האט זיך אנגעהויבן די באקאנטע‬ ‫אין ספר כל בו און אין רמ"א‪ ,‬אז‬ ‫פונקט אין צייט צו כל נדרי‪.‬‬ ‫הייליגע רבי'סטעווע אין קאלוב‪,‬‬ ‫די בארה של מרים ווערט נתגלגל‪.‬‬ ‫רבי יעקב האט אנגעהויבן‬ ‫ער ווערט גערופן רבי אייזיק’ל‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן אז‬ ‫טראכטן ביי זיך‪ ,‬אז ער געדענקט‬ ‫קאלוב’ער אויפ'ן נאמען פון די‬ ‫ווען מען טרינקט וואסער זאל מען‬ ‫נישט אז ביי זיינע פעלדער זאל‬ ‫שטאט‪ ,‬ומנוחתו כבוד דארט אין‬ ‫געהאלפן ווערן מיט אלעס גוטס‬ ‫זיין אזא טייך‪ ,‬און ער האט נישט‬ ‫קאלוב‪.‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪18‬‬ ‫ברכה פונעם אייבערשטן עשירות‪,‬‬ ‫די כתיבה וחתימה טובה שוין‬ ‫ברוחניות ובגשמיות‪.‬‬ ‫ווייל גארנישט קען דאך קומען אן‬ ‫אנגעשריבן אנפאנג יאר‪.‬‬ ‫די גרעסטע סגולה‬ ‫דעם אייבערשטן?‬ ‫אויב אזוי שטעלט זיך די‬ ‫די סגולה אויף עשירות און‬ ‫נאר זאגט ער‪ ,‬אפילו א‬ ‫ערשטע שאלה‪ :‬פארוואס דאווענט‬ ‫הרחבת הדעת‬ ‫מענטש וואס עס איז בכלל נישט‬ ‫מען א גאנץ יאר?‬ ‫פארשריבן געווארן אויף אים‬ ‫דער ענטפער אויף דעם איז‪,‬‬ ‫פארוואס דאווענען מיר אויב‬ ‫קיין עשירות‪ ,‬אבער ער גייט און‬ ‫ווי עס שטייט פונעם הייליגן‬ ‫אלעס איז שוין באשטימט?‬ ‫דאנקט דעם אייבערשטן "על‬ ‫'בעל התניא' זי"ע אין 'ליקוטי‬ ‫מיר אלע דאווענען‪ ,‬און‬ ‫מזונו ועושרו שנתן לו ה' יתברך"‪,‬‬ ‫תורה' (געבויט אויף חז"ל)‪ ,‬אז אנפאנג‬ ‫פארשטייט זיך אז די וויכטיגסטע‬ ‫יאר גיט מען דיר דאס וואס דו‬ ‫ער דאנקט אויף אלעס וואס ער‬ ‫תפילה איז צו זיין געזונט און‬ ‫ביסט בכוח צו באקומען‪ ,‬מען‬ ‫האט שוין באקומען‪" ,‬בזכות זה‬ ‫שטארק און צו קענען דינען‬ ‫לייגט עס אריין אין דיין באנק‬ ‫שיתן שבח והודאה על מה שנתן‬ ‫דעם אייבערשטן מיט א ליכטיגן‬ ‫אקאונט‪ .‬אבער בפועל דארפסטו‬ ‫לו ה' יתברך ברחמיו וברוב חסדיו"‬ ‫מוח‪ ,‬א ליכטיג הארץ‪ ,‬און מיט‬ ‫גיין עס אפנעמען פון די באנק‪ ,‬דו‬ ‫‪ -‬נאר בזכות דעם וואס איך דאנק‬ ‫מנוחת הנפש‪ .‬אבער ווי די וועלט‬ ‫דארפסט ארויסנעמען דאס געלט‬ ‫דעם אייבערשטן‪ ,‬וואס דאס איז‬ ‫זאגט‪ :‬א פאר מיליאן דאלער אין‬ ‫און עס אהיים ברענגען‪ .‬דאס גיין‬ ‫טאש און א פאר מיליאן דאלער‬ ‫די סגולה און די מצוה פון הודאה ‪-‬‬ ‫צו די באנק ‪ -‬דאס איז תפילה‪.‬‬ ‫אין באנק אקאונט שאדט בכלל‬ ‫"יזכה לעושר"‪ ,‬וועט ער זוכה זיין צו‬ ‫ווען מיר גייען יעדן טאג אין בית‬ ‫נישט‪ ...‬פארקערט‪ ,‬אז עס איז דא‬ ‫עשירות‪ .‬ער זאגט אז דאס איז דער‬ ‫המדרש‪ ,‬גייען מיר אייגנטליך צו‬ ‫א הרחבת הדעת‪ ,‬העלפט עס צו צו‬ ‫פשט אין פסוק "ברכת ה'"‪ ,‬אז אויב‬ ‫די באנק‪ .‬מיר גייען אריין אין א בית‬ ‫עבודת השם‪.‬‬ ‫דו וועסט בענטשן און לויבן דעם‬ ‫מקדש מעט‪ ,‬מען עפנט אויף דאס‬ ‫סידור'ל‪ ,‬און דורך דעם נעמט מען‬ ‫די שאלה איז נאר‪ :‬איז דאס‬ ‫אייבערשטן‪" ,‬היא תעשיר"‪ ,‬דאס‬ ‫טאקע שייך? לאמיר עס מסביר‬ ‫אליין וועט דיר ברענגען עשירות‪.‬‬ ‫ארויס דאס געלט פון די באנק‪.‬‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫פארשטייט זיך אז אין דעם איז‬ ‫דער כוח פון הודאה צו‬ ‫בעצם זענען דא צוויי שאלות‬ ‫אריינגערעכנט צו מאכן ברכות‬ ‫צולייגן צו די כתיבה וחתימה‬ ‫וואס א מענטש דארף פרעגן‪:‬‬ ‫מיט כוונה‪ ,‬בענטשן מיט כוונה‪,‬‬ ‫שאלה א'‪ :‬חז"ל זאגן דאך‬ ‫דאווענען די ברכות אין שמונה‬ ‫יעצט קומט די צווייטע שאלה‪:‬‬ ‫"מזונותיו של אדם קצובים לו‬ ‫עשרה און די פסוקי דזמרה מיט‬ ‫איז שייך מוסיף צו זיין? אויב מען‬ ‫מראש השנה ועד ראש השנה"‪.‬‬ ‫האט אנגעשריבן פאר א מענטש א‬ ‫ראש השנה האט מען אונז שוין‬ ‫כוונה‪ ,‬און זאגן יישר כח פארן‬ ‫מיליאן דאלער‪ ,‬איז שייך צוצולייגן‬ ‫אלעס פארשריבן‪ ,‬און אזוי איז‬ ‫אייבערשטן דורכאויס דעם טאג‬ ‫א צווייטן מיליאן אדער א דריטן‬ ‫עס אנגעגאנגען די גאנצע עשרת‬ ‫אויף יעדע זאך‪.‬‬ ‫מיליאן?‬ ‫ימי תשובה ביז יום כיפור‪ ,‬און ביי‬ ‫דאס איז א געוואלדיגע סגולה‬ ‫דער ענטפער איז‪ :‬יא‪ .‬אזוי‬ ‫נעילה איז מען שוין געחתמ'עט‬ ‫אויף עשירות‪ ,‬און מען וועט דיר‬ ‫זאגט דער הייליגער 'מטה משה'‪,‬‬ ‫געווארן‪ .‬עס זענען דא וואס פועל'ן‬ ‫צושרייבן צו דעם וואס מען האט‬ ‫א תלמיד פונעם מהרש"ל (דיני‬ ‫אויס ביז הושענא רבה‪ ,‬און עס‬ ‫שוין אנגעשריבן אנפאנג יאר; אויף‬ ‫ברכות אות קנ"א)‪ ,‬וואס איז געווען פון‬ ‫זענען דא וואס האבן די זכיה אז‬ ‫דיין כתיבה וחתימה טובה וואס דו‬ ‫די גרעסטע פוסקים‪ .‬ער זאגט אז‬ ‫ביי זאת חנוכה ‪ -‬ווי עס שטייט‬ ‫האסט געהאט ראש השנה‪ ,‬וועט‬ ‫שלמה המלך זאגט אין משלי (י‪ ,‬כב)‪:‬‬ ‫פונעם הייליגן 'בני יששכר' זי"ע ‪-‬‬ ‫מען דיר צולייגן א פרישע הוספה‬ ‫"ב ְר ַּכת ה' ִהיא ַת ֲע ִׁשיר"‪.‬‬ ‫ִּ‬ ‫קען מען נאך באקומען א פרישע‬ ‫פון א כתיבה וחתימה טובה!‬ ‫די קשיא איז‪ ,‬אוודאי מאכט די‬ ‫חתימה‪ .‬אבער אין אלגעמיין ווערט‬ ‫‪19‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬