א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

בים
בסיעתא דשמיא הר
כות
גליון פרדס התורה ב לז
תנד
נ
פרשת חיי שרה תשפ"ז
אידיש
א קוואל
פון חיזוק
מאמר הפרשה • תפילה • ווער באשיצט די וועלט? •
הילולא דצדיקיא • טבריא של מעלה
פרנס הגליון
נתנדב לז"נ הרה"ק רבינו יואל י"ל ע"י מערכת
בן הרה"ק רבינו חנני' יו"ט ליפא 'פרדס התורה' לכתיבת
זצוקללה"ה מסאטמאר ועריכת שיעורי מורינו
ע"י הרוצה בעילום שמו הי"ו הרב שליט"א
ולזכות ברכה והצלחה בכל ענינים
•••
הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי
= פרנסי חודש חשון = ישראל בארץ הקודש ,דייני העדה
החרדית ,וגדולי רבני ארה"ב
נתנדב
יון בלשה"ק
גל
(ההסכמות במילואם נמצא
ע" בספר 'טבריא של מעלה'
ה
י
שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)
נתנדב ע"י
הרה"ח ר' אלחנן חיים
פריינד הי"ו
•••
לזכות ברכה והצלחה
די גליונות קען מען באקומען
ביי די פאלגענדיגע לאקאלן:
בכל הענינים
קרית יואל בארא פארק
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד שומרי שבת
97 Acres Rd. 5302 13 Ave.
ליון באידיש
נייע נתנדב
קול
ע"
אלע חיזוק יומי -צוגא
גליקליכע ה וועכנטליכע שיעורים פון
הגה"צ ר' יודא ביהמ״ד עדת יראים וויען
שיעורים לעבן שיעורים מאנדעל שליט"א
לעיקוואד
0 1 2 3
י
1350 50 St.
מנחם משה
נתנדב ע"י
פרדס
כתר דזשודעיקא
12 America Ave.
ביהמ״ד הדרת קודש
הרה"ח ר' סדר הש"ס
התורה סוואליווע
עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
ביהמ״ד סאטמאר
אינעם
מעכטיגן
4
גאלד הי"ו 5 6 7 405 Forest Ave.
4801 15 Ave.
זיכוי
הרבים ברכה והצלחה לזכות וויליאמסבורג
ביהמ״ד צאנז
718.
אפאראט מלוה הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
מלכה
בכל הענינים
שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
בנין בראך למטה
8 9 10 11 קלויזענבורג
לאקער #405
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על 506.
25 Havens Ave.
ביהמ״ד בעלזא
Bedford Cor. Park
9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
כתר דזשודעיקא
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12
על הטע 13
חיזוק יומי -צוה אשיעורים אלע נייע לעפאון 14 15 44 Grove Springs 801 Bedford Ave.
טאמסקול
שיעורים פון
ליין וועכנטליכע
אבד"ק פרדס שיעורים גליקליכע לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
מאנדעל שליט"א Ct. מאורות
עמוד
התורה שליט"א 0 1 2 3
25
בנין דרך
פרדס
שיעורים לבעלי
החיים
נתנדב ע"י
שמחות
ENGLISH ריווער 218 Wallabout St.
16יואל 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
MAIN MENU ביהמ״ד קהל בני יששכר
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות
מאנסי
הרה"ח ר'
התורה
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די
עמוד סדר הש"ס פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי
1767 Whitesville Rd. ביהמ״ד זוועהיל
4הי"וברוין 5 6 7
בע"פ אויף קול פרדס התורה און
טעגליכע אימעיל
000 אינעם
מעכטיגן אשריך ואשרי חלקך, צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט ' 'Subscribeצו פלטבוש 101 W Maple Ave.
זיכוי
הרבים
זכות הרבים יהא תלוי בך! ברכה והצלחה לזכות
shiurimlishmo@gmail.comמלוה MB VINEYARD
עמודי
צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות
שיינער'ס שול
718.
אפאראט (לע"נ/לזכות וכדו') ,פארבינדט אייך: הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
בכל הענינים
מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
600 347.570.0413
8 9 10
מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו: 11 3012 AVE J 18 Forshay Rd.
• • • 506.
shiurimlishmo@gmail.com
אידיש 718.760.1111 :ענגליש#1 718.760.1111 :
עינים ליין 718.977.5554 :במוצשב''ק | #0במשך השבוע 1-2-7-4
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על
© 9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12 13 14 15
קול
אלע נייע חיזוק יומי -צו א וועכנטליכע שיעורים פון
אבד"ק פרדס שיעורים גליקליכע לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
מאנדעל שליט"א
עמוד
התורה שליט"א 0 1 2 3
25
בנין דרך שיעורים לבעלי
פרדס
החיים שמחות
ENGLISH
16 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות MAIN MENU להצטרפות קבלת שיעורי מורינו
והגליונות התורה
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
עמוד סדר הש"ס פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי
באימייל, הרב שליט"א
4 5 6 7
בע"פ אויף קול פרדס התורה און
טעגליכע אימעיל
000 אינעם
מעכטיגן
זיכוי
אשריך ואשרי חלקך,
זכות הרבים יהא תלוי בך!
צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט ' 'Subscribeצו ניתן לפנות:
shiurimlishmo@gmail.comמלוה
הרבים
עמודי
צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות
shiurimlishmo@gmail.com
718.
אפאראט (לע"נ/לזכות וכדו') ,פארבינדט אייך: הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
347.570.0413
600
shiurimlishmo@gmail.com 8 9 10
מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו: 11
506.
להצטרפות קבלת הגליונות לבד
אידיש 718.760.1111 :ענגליש#1 718.760.1111 :
עינים ליין 718.977.5554 :במוצשב''ק | #0במשך השבוע 1-2-7-4
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על
באימייל ,ניתן לפנות:
9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12 13 14 15 pardesgilyones@gmail.com
אבד"ק פרדס
עמוד
התורה שליט"א
25
בנין דרך שיעורים לבעלי
החיים שמחות
ENGLISH
16 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק
MAIN MENU
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די
פ +רדס
פרשת חיי שרה
תשפ"ז
שיעורי
הרה''ג רבי יששכר יהודה
ה +ת ור+ה
גליון 53 בערקוי שליט''א
אב''ד פרדס התורה
מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי
זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת
אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה
נפטרה ו' ניסן תשפ"ו אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון, אידיש
והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת.נ.צ.ב.ה.
מאמר הפרשה
אינעם גליון: דער גרעסטער אוצר :גוטע קינדער.
3מאמר הפרשה ווי אזוי?
8תפילה לאמיר רעדן ,מדה טובה נומער איינס איז גוטע קינדער
מרובה ,פון יא זען נחת פון די
12ווער באשיצט די וועלט? קינדער .לאמיר זען ווי אזוי מיר "למה נסמכה מיתת שרה
קענען אריינברענגען ביי אונז לעקידת יצחק? לפי שעל ידי
אין שטוב ,אז מיר זאלן האבן א בשורת העקידה שנזדמן בנה
13הילולא דצדיקיא לעכטיגע היים. לשחיטה ,וכמעט שלא נשחט,
פרחה נשמתה" (רש"י בראשית כג ,ב).
15טבריא של מעלה ווי אזוי צו בויען א דער הייליגער ווילנער גאון זי"ע
לעכטיגע היים האט געזאגט ,אז מ'וועט פרעגן א
מענטש :וואס איז דער גרעסטער
מיר דארפן וויסן ,אז כדי
אוצר ,און וואס איז די גרעסטע
אזוי לעכטיג און דערהויבן? צו האבן א לעכטיגע שטוב,
ווי מיר וועלן זען ,דארפן מיר זיין הנאה וואס א מענטש קען האבן
פארוואס קענסטו נישט האבן אויף דער וועלט בגשמיות? און ער
א געהעריגע פשוט'ע שטוב ווי קלאר אז מיר האבן זיך נישט וואס
צו שעמען פון די גאס .מיר האבן וועט מאכן א ליסטע ,זאגט דער
יעדער איינער?" ווילנער גאון :די גאנצע ליסטע איז
זיך נישט וואס צו שעמען פון
ווען א מענטש גייט און ער נאר נומער צוויי .נומער איינס איז
קיין שום מענטשן ,נישט פון די
בויט א חומה ,און ער הערט נישט גוטע קינדער .גוטע קינדער איז די
משפחה ,נישט פון די שכנים ,און
וואס די גאס זאגט ,און ער קוקט לעכטיגסטע זאך און די גרעסטע
נישט פון קיין חברים.
נישט וואס מענטשן זאגן ,נאר ער הנאה בעולם הזה בגשמיות פאר א
באשליסט ביי זיך אינאיינעם מיט מיר טארן זיך נישט צוהערן
און מיר טארן נישט לאזן אריינגיין טאטע און מאמע ,פאר א זיידע און
זיין ב"ב" :לאמיר זען וואס דער באבע ,וכל שכן איז עס אן הנאה
רבוש”ע וויל ,לאמיר זען וואס מיר די ווערטער פון די גאס" :אפשר
בין איך צו עקסטרעם? פארוואס ברוחניות.
ווילן ,לאמיר זען וואס מיר זענען
ווילסטו אזא תורה'דיגע שטוב? און דער ווילנער גאון האט
בכח אריינצולייגן אין אונזערע
קינדער ,און מיר זענען נישט פארוואס קענסטו נישט זיין געזאגט" :דער גרעסטער צער אויף
אינטערעסירט צו הערן וואס א נארמאלע שטוב ווי יעדעם דער וועלט איז ,ווען א מענטש
קיינער האט צו זאגן” .ווען עס איינעם? פארוואס ווילסטו א האט נעבעך נישט זוכה געווען צו
שטוב וואס שבת קודש זאל זיין זען נחת פון די קינדער".
3 פ+רדס ה+תור+ה
געווען מיט מסירות נפש ,זי האט די שמחה פון שרה אמינו איז הונדערט פראצענט קלאר ביי
אוועקגעשיקט ישמעאל מיט הגר וועגן די עקידה די טאטע און מאמע אין שטוב אז
און אריינגעלייגט כוחות עצומות זיי ווילן מחנך זיין א תורה'דיגע ,א
אין יצחק .ענדליך ,ב"ה ,זי האט אבער יעצט לאמיר גיין שעפן הייליגע ,און א דערהויבענע שטוב,
זוכה געווען צו זען אזא נחת פון חיזוק פון דעם יסוד פון די הייליגע דעמאלטס איז דאס דער גרעסטער
יצחק ,ביז ער איז געווען גרייט צו אבות און אמהות. מפתח צו האבן לעכטיגע קינדער.
גיין אויף די עקידה .מחמת שמחה דער הייליגער 'חתם סופר' ווייל כל זמן עס איז נישט קלאר
האט איר הייליגער גוף עס נישט זי"ע (אין 'תורת משה') ברענגט אראפ ביי די עלטערן וואס זיי ווילן ,און
געקענט דערהייבן ,און פרחה די ווערטער פון רש"י הקדוש די כל זמן די אויערן פון די עלטערן
נשמתה. וואכענדיגע סדרה ,וואס פרעגט זענען נאך אפן צו הערן די דעות פון
לאמיר נאכזאגן דעם לשון פון א קשיא" :למה נסמכה מיתת שרה די גאס ,פון די שכנים און חברים,
הייליגן חתם סופר" :אמנם מן לעקידת יצחק?" פארוואס שטייט
וועלן זיי קיינמאל נישט קענען
הענין ,דביקות הנשמה בחלקה די פרשה פון עקידת יצחק נעבן
געהעריג מחנך זיין די שטוב .מען
אשר היא נשמת רוח חיים הנצחי, מיתת שרה אמינו? ענטפערט
מוז מאכן א חומה של ברזל און
חלק אלוק ממעל ,ואשה שלהבת רש"י" :לפי שעל ידי בשורת
זאגן" :איך גיי נאר הערן וואס
קה עלה בקרבה" .דער הייליגער העקידה שנזדמן בנה לשחיטה",
דער רבוש”ע זאגט ,וואס די גדולי
חתם סופר איז דא מאריך מיט ווען זי האט געהערט די בשורה
תורה זאגן ,וואס צדיקים זאגן,
הייליגע לשונות ,אז איר הייליגע אז יצחק אבינו איז ארויף אויף די
וואס אונזערע רבי'ס האבן אונז
נשמה האט אנגעהויבן צו ברענען עקידה און ער גייט זיך מוסר נפש
זיין" ,וכמעט שלא נשחט ,פרחה אויסגעלערנט ,און וואס מיר ווילן
אין איר" .כענין ב' שלהבות,
נשמתה” .ווען זי האט געהערט פון אונזערע קינדער .מיר גייען זיך
שכשיתקרבו זה אצל זה הקטן
אז ער איז אויף די עקידה און מען נישט וויסנדיג מאכן פון דעם וואס
מתדבק בהגדול".
גייט אים אט אט שעכטן ,איז פרחה דער אדער יענער זאגט”.
זאגט דער הייליגער חתם סופר,
אזוי ווי צוויי פלאמען פייער וואס נשמתה און זי איז אוועק פון די מיר האבן שוין געזאגט עטליכע
קומען זיך צוזאמען און ווערן איין וועלט .פשטות ,ווי די ראשונים מאל ,אז די גאנצע זאך וואס א
גרויסער פלאם ,אזוי האט די נשמה לערנען ,איז זי אוועק פון שרעק מענטש האט נסיונות און ער
פון שרה אמינו דא אונטן אויף דער און פחד. שרעקט זיך פון דעם וואס די גאס
וועלט אנגעהויבן צו פלאמען. זאגט דער הייליגער חתם סופר: זאגט ,דויערט מאקסימום א חודש
דער אור הדביקות פון די שכינה "לכאורה יפלא על שרה ,שהיתה אדער צוויי .נאכדעם פאנגט די גאס
הקדושה וואס איז למעלה האט אם לאברהם בנביאות" ,ווי קען זיין פלוצלינג אן צו זינגען אן אנדערע
זיך אנגעהויבן צוזאמצוקומען מיט אז שרה אמינו ,וואס איז געווען ניגון ...זיי פאנגען אן צו זאגן:
איר נשמה ,און דאס איז געווען דער גרעסער פון אברהם אין נביאות, "האסט געהערט? האסט געזען
ענין ווען די אש הנשמה פון שרה זאל שטארבן מחמת די בשורה יענקל'ס קינדער? האסט געזען ווי
אמינו האט זיך פאראייניגט מיט אז יצחק איז געווארן א קרבן ריח אזוי יענקל פירט א שבת? האסט
די שכינה הקדושה .דעמאלטס ניחוח לה'?! עס קען נישט זיין, געזען מיט וואסארא התמדה
איז געווארן מיתת צדיקים ,מיתת וואס איז דער פשט? יענקל זיצט שבת נאכמיטאג און
נשיקה" ,כנודע שנושק נשמתה זאגט דער הייליגער חתם סופר לערנט מיט זיינע קינדער אין בית
בשורש העליון". א הפלא'דיגע פשט ,אז שרה אמינו המדרש? האסט געזען מוצאי שבת
זאגט ווייטער דער הייליגער איז אוועק נישט וועגן פחד און ווי יענקל'ס קינדער קומען און
חתם סופר" :כאשר שמעה שרה נישט וועגן צער ,נאר שרה אמינו לערנען שעות ארוכות ,זיי גייען
שנהיה בנה עולה תמימה קדשי איז אוועק פאר שמחה! די אלע נישט אין ערגעץ ,נאר זיי זיצן אין
קדשים" ,ווען זי האט געהערט אז יארן וואס זי האט געדאווענט, בית המדרש בהתמדה?" פלוצלינג
יצחק אבינו איז גרייט זיך מוסר געוויינט ,אזויפיל טרערן פארגאסן וועסטו זען אז די גאס פאנגט אן צו
נפש זיין" ,מחמת גודל שמחת און געבעטן דעם אייבערשטן פאר טוישן זייער ניגון ...זיי הערן אויף
נפשה" ,ווייל זי איז געווען אזוי א קינד ,און נאכדעם ווען יצחק איז דיך צו קריטיקירן און זיי פאנגען אן
פרייליך און איר נשמה האט אזוי געבוירן געווארן האט זי אים מחנך ארויפצוקוקן אויף דיר.
פ+רדס ה+תור+ה 4
גאנצע וועלט און געהאט טויזנטער אבער נאכדעם זאגט דער געברענט ,האט איר גוף עס שוין
מענטשן ארום זיך ,איז אבער דאס רמב"ם א מורא'דיגע זאך :ער האט נישט געקענט צוריקהאלטן.
מחנך זיין די קינדער ביי אים געווען געלערנט מיט יצחק אבינו .און איר נשמה איז ארויף העכער און
אן עיקר שבעיקרים .מיט דעם נאכדעם גייט דער רמב"ם אריין העכער ווי א פייער ,ביז עס האט
ענדיגט דער רמב"ם צו דעם גאנצן אין א נייע סוגיא ,ער איז מסביר זיך געטראפן מיט'ן פייער פון די
פרק מיט אן אריכות ,איבער די ווי אזוי די אבות הקדושים האבן שכינה הקדושה.
שלשלת פון די אבות און ווי אזוי איבערגעגעבן פון טאטע צו קינד "עלתה נשמתה למעלה עד
זיי האבן איבערגעגעבן די תורה די אמונה און תורה ומצות .דער שנתקשרה בקשר העליון" ,און
לבניהם ובני בניהם. רמב"ם זאגט אז נאכדעם איז יצחק דעמאלטס האט זי זיך מדבק
געגאנגען אין די וועגן פון אברהם געווען בקשר העליון מיט די
"ואת ביתו אחריו" :אברהם אבינו און ער האט געלערנט מיט שכינה הקדושה "ומתה" ,און
אבינו לעבט אויף אייביג יעקב .נאכדעם וואס יעקב האט עס דעמאלטס איז זי נפטר געווארן.
געלערנט ,האט ער צוזאמגענומען עס שטייט דא אין הייליגן חתם
יעצט לאמיר גיין זען אין פרשת
זיינע קינדער און געלערנט מיט סופר אז די תכלית פון די אבות
וירא (פרק יח) .דער רבוש”ע גייט
אלע פון זיי .דער רמב"ם זאגט אז הקדושים איז געווען 'חינוך הבנים'.
איבערקערן סדום ,כביכול .זאגט
יעקב אבינו האט ממנה געווען לוי
דער רבוש”ע :פארדעם מוז איך
אלס דער ראש ישיבה. די השתלשלות החינוך לויט'ן
עס זאגן פאר אברהם אבינו .און
דער רבוש”ע זאגט (פסוק יז) " :וַ ה' מען דארף דא מציין זיין דעם רמב"ם
ָא ָמר ַה ְמכַ ֶּסה ֲאנִ י ֵמ ַא ְב ָר ָהם ֲא ֶׁשר מדרש ,וואס זאגט אז ווען יעקב
דער רמב"ם (המדע ,הלכות עבודה זרה
ֹשה?" קען איך דען פארדעקן ֲאנִ י ע ֶ ׂ אבינו איז אראפ קיין מצרים,
שטייט (בראשית מח ,כח) "וְ ֶאת יְ הו ָּדה פרק א') ,איז מאריך מיט אן אריכות
וואס איך גיי טון מיט סדום? איך גדול די גאנצע השתלשלות פון
מוז אים דאס פארציילן. ָׁשלַ ח לְ ָפנָ יו ֶאל יוֹ ֵסף לְ הוֹ רֹת לְ ָפנָ יו
ּגֹ ְׁשנָ ה וַ ָ ּיבֹא ּו ַא ְר ָצה ּגֹ ׁ ֶשן" ,און בריאת העולם ,און ער שרייבט
פארוואס מוז איך אים דארט ווי אזוי אברהם אבינו איז
רש"י ברענגט אז דאס איז געווען
פארציילן? זאגט דער רבוש”ע ארומגעגאנגען אויסשרייען "ה'
(פסוק יט) ִּ : "לתקן לו בית תלמוד ,שמשם תצא
"כי יְ ַד ְע ִּתיו" – לשון חיבה, הוא האלקים".
הוראה" ,כדי צו גרינדן א מקום
איך האב אים ליב .פארוואס האב דער רמב"ם זאגט דארט אז
תורה און א ישיבה אז די קינדער
איך אים ליב? "לְ ַמ ַען ֲא ֶׁשר יְ ַצ ֶוּה ֶאת אברהם אבינו האט "מכיר געווען
זאלן האבן וואו צו לערנען גלייך
ָ ּבנָ יו וְ ֶאת ֵ ּביתוֹ ַא ֲח ָריו וְ ָׁש ְמר ּו ֶ ּד ֶר ְך ה' את בוראו" ,און דעמאלטס איז
ווען זיי קומען אן קיין מצרים.
לַ ֲעשׂ וֹ ת ְצ ָד ָקה ו ִּמ ְׁש ּ ָפט לְ ַמ ַען ָה ִביא ער געגאנגען קעגן זיינע עלטערן,
(בעזה"י עוד חזון למועד ווי אזוי צו מיישב
ה' ַעל ַא ְב ָר ָהם ֵאת ֲא ׁ ֶשר ִ ּד ֶ ּבר ָעלָ יו". קעגן אלע גוים ,און קעגן נמרוד.
זיין די סתירה ,אז דא זעען מיר אז יהודה איז
ווייל אברהם אבינו איז מחנך זיינע געווען דער ראש ישיבה ,און פריער האבן מען האט אים אריינגעווארפן
קינדער ,ער איז מחנך יצחק אבינו. מיר געזען א לוי איז געווען דער ראש ישיבה. אין כבשן האש ,און ווען ער איז
פרעגט רש"י :וואס טייטש בפשטות איז דער תירוץ אז סיי לוי און סיי געראטעוועט געווארן און געזען
"ביתוֹ ַא ֲח ָריו"? נאכדעם וואס ֵּ יהודה זענען געווען ראשי ישיבות ,ווייל עס
אז מען גייט אים שוין נישט
אברהם אבינו גייט אוועק פון דער זענען געווען צוויי ראשי ישיבות ,ויל"ע). צוריקהאלטן ,האט ער אנגעהויבן
וועלט ,איז דאך שוין נישטא מער דער רמב"ם איז ממשיך אז שרייען "ה' הוא האלקים!" .ער
קיין 'בית אברהם' .ווי אזוי איז שייך אזוי האבן די אבות הקדושים איז געגאנגען ,זאגט דער רמב"ם,
אז אברהם אבינו זאל לערנען מיט איבערגעגעבן פון טאטע צו קינד: פון שטאט צו שטאט און פון
די דורות וואס וועלן שוין נישט זיין אברהם צו יצחק ,יצחק צו יעקב, לאנד צו לאנד ,און עס האבן זיך
ביי זיין לעבן ,ווען ער וועט שוין זיין יעקב צו די הייליגע שבטים ,און די צוזאמגענומען טויזנטער און
אין עולם האמת? שבטים ווייטער צו זייערע קינדער צענדליגער טויזנטער מענטשן
זאגט רש"י בשם דעם מדרש ביז משה רבינו. וואס האבן אנגעהויבן לערנען
"ש ְמר ּו ֶ ּד ֶר ְך ה' כדי (בר"ר מט ,ד) ָ ׁ : עס שטייט דא אינעם רמב"ם פון אברהם אבינו ,און ער האט
שיביא ה' ַעל ַא ְב ָר ָהם וגו' .על בית א מורא'דיגע זאך :אז הגם אברהם געלערנט מיט יעדעם איינעם לויט
אברהם לא נאמר אלא על אברהם, אבינו איז ארומגעגאנגען איבער די זיין דרגה.
5 פ+רדס ה+תור+ה
די גאס. און תלמידים ארום זיך ,זאגט למדנו כל המעמיד בן צדיק כאילו
ממילא האבן מיר היינט אין דעם דער רמב"ם אז ער איז געגאנגען אינו מת" .דער מדרש זאגט אז
ענין א געוואלדיגע הרחבה ,ב"ה לערנען מיט יצחק .דער רמב"ם אויב מען לאזט איבער א בן צדיק,
מיר האבן אן אויסגעטראטענעם מאכט דערנאך א גאנצע עסק איז עס כאילו מען לעבט ווייטער.
וועג .אין א געוויסער וועג האבן פון דער השתלשלות ,און אזוי דאס איז דער פשט אינעם פסוק
מיר א געוואלדיגע מחיצה פון דער ענדיגט ער דעם פרק .ווייל דו "וְ ֶאת ֵ ּביתוֹ ַא ֲח ָריו" ,אז ווען אברהם
גאס ,אזוי אז יעדער קען מחנך זיין דארפסט וויסן אז דער עיקר איז פארט עסאבינו לערנט מיט יצחקָ ,
זיינע קינדערלעך לתורה ויראת צו לערנען מיט די קינדערלעך ,און ווייטער ,ווייל יצחק וועט לערנען
שמים. דאס איז דער שפיץ פארוואס דער מיט יעקב ,און יעקב מיט די שבטים
אבער מיר האבן אנדערע אייבערשטער האט ליב געהאט און מיט גאנץ כלל ישראל .ממילא
אברהם אבינו. קומט אויס אז אברהם אבינו לעבט
נסיונות:
ווייטער.
ווען א מענטש וויל אריינשטעלן די מחיצה פון דער גאס :דער
אין זיין שטוב און אריינברענגען דער אייבערשטער האט ליב
ערשטער שריט אין חינוך
אין זיינע קינדער אהבת תורה, אברהם -נישט וועגן זיינע
יראת שמים ,א ביטול צו צדיקים וועט א מענטש פרעגן :ווי אזוי
שווערע נסיונות
און תלמידי חכמים ,ווען ער גיי איך טאקע צו? ווי אזוי איז מען
וויל אריינברענגען אין זיינע מחנך די קינדער? לאמיר זיך דא אפשטעלן.
קינדערלעך א העכערקייט אין א איידער דער רמב"ם ברענגט די הייליגע אבות האבן
שבת אדער אין א תפילה ,דא האט אראפ אז אברהם אבינו האט געהאט נסיונות וואס מיר קענען
ער שוין נייע נסיונות .פארוואס? מחנך געווען יצחק ,ברענגט ער אן זיך נישט פארשטעלן" .עשרה
ווייל ער שעמט זיך פון דער גאס, הקדמה אז עס איז געווען א וועלט נסיונות נתנסה אברהם אבינו
ער שעמט זיך פונעם שכן ,ער וואס איז געווען תוהו ובוהו .זאגט ועמד בכולם" .דער רבוש”ע האט
שעמט זיך פון זיין משפחה אדער דער הייליגער רמב"ם :אברהם אויסגעפרואווט די אבות און די
פון חברים .זיי קענען אים אפשר אבינו איז געגאנגען קעגן די גאנצע אמהות מיט נסיונות וואס מיר
זאגן עטליכע ווערטער" :וואס וועלט .דאס איז דער ערשטער האבן נישט קיין שום השגה אין
ביסטו אזוי עקסטרעם? פארוואס וועג ווי אזוי מען איז מחנך קינדער. זיי .בזכות די אבות זענען מיר נאך
ביסטו מחנך די קינדער אזוי פרום אויב טאטע-מאמע ווילן מחנך זיין דא היינט ,און מיר זאגן ביי יעדע
און ערליך? פארוואס פאדערסטו די קינדער ,איז די ערשטע זאך אז שמונה עשרה "וזוכר חסדי אבות
פון זיי אזוי פיל?" מען מוז מאכן א חומה ארום זיך; ומביא גואל לבני בניהם" .בזכות
דערצו דארפן מיר האבן א עס קען מיך נישט אנגיין וואס די די אבות און די אמהות בלייבן די
געוואלדיגע שטארקייט .פונקט גאנצע וועלט טוט. זכותים פאר אונז ,און מיר האבן
ווי ביי אברהם אבינו ,זאגט דער אין די היינטיגע צייטן איז עס א גאולה אין די היינטיגע צייטן
הייליגער רמב"ם :קודם איז ער פאר אונז פיל גרינגער ,ב"ה .הגם בזכות זיי.
געגאנגען קעגן די גאנצע וועלט, יעדער ווייסט ווי אזוי די וועלט אבער ווען מען קוקט אריין
און נאכדעם האט ער מחנך געווען זעט אויס – מען דארף עס נישט אינעם פסוק ,זעט מען אז דער
די גאנצע וועלט .איינמאל די מסביר זיין – אבער מיר האבן ב"ה רבוש”ע זאגט :דו ווייסט פארוואס
השפעה פון דער וועלט האט שוין געהאט צדיקים .מיר האבן געהאט איך האב ליב אברהם אבינו? עס
נישט געהאט אזא שטארקייט, נאך דער צווייטער וועלט-מלחמה שטייט נישט קיין איין ווארט וועגן
ערשט נאכדעם ברענגט דער סיי אין ארץ הקודש און סיי אין די נסיונות .עס שטייט אז איך האב
רמב"ם אראפ אז ער האט מחנך חוץ לארץ גדולי עולם ,אדמורי"ם, ליב אברהם אבינו ווייל ער מחנך
געווען יצחק. רבנים און ראשי ישיבות ,עס זיינע קינדער.
יעצט ,מיר גייען נישט זאגן אז זענען געקומען הייליגע צדיקים דאס ברענגט דאך אזוי שטארק
דער רמב"ם לערנט אונז דא אויס אין יעדע קהילה און חסידות און ארויס דער רמב"ם .נאכדעם
א סדר אז קודם זאל מען מאכן אוועקגעשטעלט גדרים וסייגים וואס אברהם אבינו האט געהאט
א מחיצה און ערשט נאכדעם וואס האבן אונז אפגעטיילט פון צענדליגער טויזנטער מענטשן
פ+רדס ה+תור+ה 6
סארט שידוכים"... וואס די גאס זאגט און וואס מחנך זיין די קינדער .מען מוז
און דאס איז נאר געקומען ווייל מ'הערט ,איז נאר פאר די ערשטע מחנך זיין די קינדער פון דער
דו האסט זיך גענומען אין די הענט חודש צייט .נאך צוויי-דריי חדשים ערשטער מינוט אן; גראד ווען
אריין ,דו מיט דיין ב"ב ,און געזאגט: וועסטו הערן אנדערע ווערטער: דאס קינד ווערט געבוירן דארף
"איך גיי אוועקשטעלן א לעכטיגע האסט געזען וואס עס איז מען שוין מחנך זיין .ווי צדיקים
שטוב ,און איך גיי זיך נישט וויסנדיג געווארן מיט יענקל'ס שטוב? האבן געזאגט" :דער חינוך פאנגט
מאכן פון וואס יענער זאגט!" זיך נישט אן ווען דאס קינד ווערט
האסט געזען זיינע קינדער ווי
וועסטו זען מיט די צייט ,יעדער געבוירן ,נאר דער חינוך פאנגט
אזוי זיי דאווענען?
וועט דיך משבח זיין און ארויפקוקן זיך אן ווען די טאטע-מאמע ווערן
האסט געזען יענקל'ס בחורים געבוירן” .אבער וואס דער רמב"ם
אויף דיר .יעדער וועט וועלן האבן ווי אזוי זיי קומען אריין שבת
קינדער ווי דיינע ,און יעדער וועט וויל אונז דא ארויסברענגען איז,
נאכמיטאג אין בית המדרש און אז אויב דו ווילסט מחנך זיין און
זאגן "ישימך אלקים כאפרים הארעווען א גאנץ נאכמיטאג?
וכמנשה – איך וויל האבן אזעלכע גיין בדרכי אבות ,זאלסטו וויסן אז
לעכטיגע קינדער ווי דיינע” .דו האסט געזען זיין בחור וואס איז אברהם אבינו האט מחנך געווען
וועסט זען ווי די שדכנים און אלע אין שידוכים ,ווי אזוי ער הארעוועט יצחק ,און יצחק דעם יעקב ,נאר
אנדערע וועלן דיך ארויפקוקן און אריין שעות ארוכות א גאנצע ווען מען האט געהאט א מחיצה
משבח זיין. מוצאי שבת? פון דער וועלט און מען האט נישט
האסט געהערט וואספארא שבת געהאט קיין השפעה פון דער גאס.
למעשה קודש ער פירט דארט מיט זיינע און פאר אונז גערעדט ,ווי מיר
קינדער? ס'איז ממש מעין עולם האבן שוין פריער דערמאנט וועגן
די נקודה וואס מ'דארף וויסן די השפעה פון די וועלט ,האבן מיר
הבא!
איז ,אז מ'דארף אריינלייגן כוחות ב"ה געהאט א געוואלדיגע הדרכה
עצומות אין די קינדער .דאס קען פלוצלינג וועסטו זען ווי די
גאנצע גאס – די זעלבע וואס האבן פון די הייליגע צדיקים .אבער
מען נאר באווייזן ווען מיר וועלן יעצט דארף מען שטארק ארבעטן
האבן א מחיצה של ברזל צו די גאס, פרובירט דיר צו זאגן דעות ,און דו
אז מיר זאלן נישט נתפעל ווערן
און מיר וועלן זיין קלאר ביי זיך האסט זיך געשעמט און געהאט
פון די גאס.
נישט צו כאפן קיין התפעלות פון מניעות פון זיי – פלוצלינג גייט
קיינעם .מיר וועלן טון דעם רצון זיך דער זייגער איבערדרייען... פאר ר' יענקל'ס שטוב דארף
השם ,גיין בדרכי צדיקים ,און מחנך פלוצלינג גייען זיי דיך אנהייבן
מען דאך אנטראגן עפעס
זיין אונזערע קינדער צו תורה, מכבד צו זיין און ארויפקוקן אויף
דיר ,און דערנאך וועלן די שדכנים
אנדערע סארט שידוכים...
יראת שמים און מדות טובות ,און
מיר זאלן זוכה זיין צו "ויזכו לראות פלוצלינג אנהייבן צו זאגן" :יא, און דער אמת איז ,אזוי ווי מיר
בנים ובני בנים עוסקים בתורה פאר ר' יענקל'ס שטוב דארף מען האבן שוין דערמאנט כמה פעמים,
ובמצות" ,אמן! דאך אנטראגן עפעס אנדערע אז די ווערטער און די פתגמים
7 פ+רדס ה+תור+ה
תפילה
די גאלדענע ירושה וואס די אבות האבן אונז איבערגעלאזט:
כח התפילה
געווען .ער האט געזאגט" :איך וויל פארוואס פאנגט זיך די תורה דער כח התפילה אין סדר
אוועקגיין פון די וועלט אזוי ווי די אן מיט סדר בראשית? בראשית
אבות און אמהות" ,און ער האט זיי
גערופן 'ישרים'. בעצם שטעלט זיך א ווען מיר קוקן אריין אין די
זאגט דער הייליגער רבינו תם: געוואלדיגע קשיא :די תורה סדרות פון ספר בראשית ,זעען
די אבות און אמהות זענען געווען הקדושה וואלט זיך דאך געדארפט מיר אז די גאנצע צייט איז מען
ישרים ,און דער רבוש"ע וויל אנפאנגען ביי פרשת יתרו ,ביי פארנומען מיט תפילה.
אנפאנגען די תורה הקדושה מיט קבלת התורה ,פארוואס פאנגט ביי אדם הראשון ברענגט רש"י
זייערע מעשיות כדי אונז צו זאגן: זיך די תורה אן מיט גאנץ ספר אראפ די באקאנטע מדרש אויפן
דו ווילסט וויסן ווי אזוי דו דארפסט בראשית? יח ַה ּ ָ ׂ
ש ֶדה ש ַפסוק (בראשית ב ,ה) "וְ כֹל ִ ׂ
זיך אויפצופירן? דו גייסט טאקע דער הייליגער רבינו תם האט ֶט ֶרם יִ ְהיֶ ה ָב ָא ֶרץ" ,אז ווען אדם
מקבל זיין די תורה אין פרשת יתרו, מחבר געווען דעם 'ספר הישר' הראשון איז באשאפן געווארן,
אבער נאכדעם וואס דו ביסט שוין (לויט דער חיד"א האט עס רבינו זרחי' מחבר איז נאכנישט געווען ווער עס
מקבל די תורה ,ווילסטו וויסן צי געווען) ,און ער איז מסביר דארט א זאל ארבעטן אויף די אדמה .ווי
דו ביסט אויפן ריכטיגן וועג? ווייל מורא'דיגן יסוד פארוואס די אבות רש"י זאגט ,איז נאכנישט געווען
יעדער מענטש קען נעמען די תורה הקדושים ווערן אנגערופן 'ישרים'. עמיצער וואס זאל מכיר טובה זיין
הקדושה און עס אויסטייטשן אויף ער זאגט אז א מענטש קען און דאווענען פאר רעגן .אבער ווען
פארשידענע וועגן ,און נאכדעם מקיים זיין די גאנצע תורה ,אבער אדם הראשון איז געקומען און
זאגן אז דאס איז דער פשט אין נאכדעם גייט ער זיך פרעגן א ער האט געדאווענט ,דעמאלטס
פסוק ,אין גמרא ,אדער אין שולחן שאלה" :בין איך אויף א ריכטיגן איז ארויסגעקומען די גראז און
ערוך. וועג צי נישט?" זאגט דער עס האט אנגעהויבן וואקסן .די
אבער נאכדעם וואס דו האסט הייליגער רבינו תם אז עס איז דא גראז איז שוין באשאפן געווארן
שוין אוועקגעשטעלט דיין לעבן, א וועג ווי אזוי דו קענסט זען צי פיל פריער ,נאך אינמיטן די וואך,
דארפסטו זיך פרעגן" :איך בין דו ביסט אויף א ריכטיגן וועג ,און אבער ווען איז עס ארויסגעקומען
טאקע אויסגעהאלטן לויט יעדן דאס איז :מאך אויף סדר בראשית. בפועל? ערשט פרייטאג ,דורך
סעיף קטן אין שולחן ערוך ,אבער אין סדר בראשית זעט מען ווי אזוי תפילה.
קען איך אריינגיין אין דעם אוהל די הייליגע אבות און אמהות האבן די זעלבע זאך זעען מיר ביי נח.
פון די אבות און אמהות? שטימט געלעבט. מיר ווייסן אז דער זוהר הקדוש
מיין התנהגות מיט זייער התנהגות? זיי ווערן אנגערופן 'ישרים', זאגט אז דעם מבול רופט מען ָאן
אדער זעט עס נישט אויס אזוי אזוי ווי בלעם הרשע האט געזאגט "מי נח" .לכאורה ,וואס האט עס
איינשטימיג?"... (במדבר כג ,י) ָּ
"תמֹת נַ ְפ ִׁשי מוֹ ת יְ ׁ ָש ִרים". מיט נח? נאר דער תירוץ איז ,אז ער
זאגט דער הייליגער רבינו בלעם הרשע -וואס לויט איין וואלט געדארפט מתפלל זיין .דאס
תם :דער רבוש"ע האט אונז דעה אין חז"ל איז ער געווען 'לבן' ווייזט אונז ווייטער די כח התפילה.
אוועקגעשטעלט סדר בראשית אליינס ,לויט א צווייטע דעה זיין ביי די הייליגע אבות הקדושים,
מיט די אבות און אמהות וואס זון ,און לויט א דריטע דעה זיין ווען מיר קוקן אין די סדרות ,זעען
ווערן אנגערופן ישרים( ,און דערפאר אייניקל -האט גאנץ גוט געוואוסט מיר א גאנצע צייט תפילה ,און דא
האט ער א נאמען געגעבן פאר זיין ספר 'ספר ווער אברהם אבינו איז געווען און דארף מען זיך אפשטעלן.
הישר') .זיי שטעלן אונז אוועק וואס ווער די אבות און אמהות זענען
פ+רדס ה+תור+ה 8
אמהות ,וואס דארף מען לכאורה האבן געטון ,וואס דאס דארפן מיר עס מיינט צו זיין גראד.
דאווענען? זיך לערנען :דאווענען. אויב אזוי ,לאמיר זיך אביסל
ערשטנס ,מיר ווייסן דאך אז מתבונן זיין וואס עס האט בולט
פערציג טעג פארן יצירת הולד
תפילה אלס די ערשטע געווען ביי די אבות הקדושים.
רופט מען אויס "בת פלוני לפלוני"? השתדלות
ווען מיר ווילן א ישועה און
אמונה ובטחון און תפילה:
צווייטנס ,מען רעדט דא פון
א שידוך פון די אבות און אמהות מיר ווילן אז דער אייבערשטער דער מפתח פון די אבות
אליינס? זאל אויסהערן אונזער בקשה, מיר אלע ווייסן אז ביי די אבות
דריטנס ,מען רעדט דא פון דעם איז די שאלה :וואס איז די ערשטע הקדושים האט בולט געווען זייער
זאך וואס מיר טוען? לויפן מיר עמידה בנסיונות -נסיונות וואס
עתיד פון כלל ישראל ,וואס פעלט
צו סגולות און צו כל מיני וועגן... מיר האבן נישט קיין שום השגה
אויס צו דאווענען און וואס דארף
אדער לויפן מיר אין דעם וועג אין זיי .די וועג און דער מפתח
מען בעטן?
וואס די אבות און אמהות האבן ווי אזוי זיי זענען עומד געווען
דער תירוץ אויף דעם איז ,אז אונז אויסגעטראטן -דאס הייסט בנסיון איז געווען :א) דורך אמונה
ס'איז טאקע אמת אז "מכריזין בת אויפמאכן א תהלים'ל און אויסגיסן ובטחון ,און ב) דורך תפילה .דאס
פלוני לפלוני" ,און ס'איז טאקע דאס הארץ ביים דאווענען? זעט מען הלוך וחזור אין גאנץ סדר
אמת אז מ'רעדט דא פון די אבות אויב מען עפנט אויף סדר בראשית; סיי ביי אדם הראשון ,סיי
און אמהות און פונעם עתיד פון בראשית ,זעט מען אז דאס האבן ביי די אבות און סיי ביי די אמהות.
כלל ישראל .אבער דער רבוש"ע זיי אליינס געטון .אויף יעדן נאכאמאל אמונה ובטחון ,און
זאגט אונז :אזוי שטעלט זיך אוועק שריט און טריט האבן די אבות נאכאמאל תפילה .דא דארף מען
כלל ישראל -מ'מוז דאווענען! און הקדושים געדאווענט נאכאמאל זיך אפשטעלן און מתבונן זיין.
דורך דאווענען ארבעט עס. און נאכאמאל. ווען מיר וואלטן היינט דארפן
ווען מיר טראכטן אז מיר דארפן די אבות און אמהות וואס האבן עפעס א בקשה אדער א ישועה,
א ישועה ,אדער עפעס וואס כביכול גערעדט מיטן אייבערשטן און די אבות און אמהות וואלטן
דער אייבערשטער זאל ממלא און געהאט די גרעסטע התגלות'ן געוואוינט דא אראפ די גאס ,וואס
זיין אונזער בקשה ,לאמיר קודם -די תורה הקדושה פאנגט זיך אן וואלט געווען די ערשטע זאך?
טראכטן :אויב אברהם אבינו און מיט זיי .זיי האבן געקענט מאכן מיר וואלטן געלאפן זיי געבן א
שרה אמנו וואלטן דא געווען ביים מופתים און האבן געוואוסט אלע קוויטל און בעטן א ברכה! דאס
עק פונעם גאס ,און מיר וואלטן מיני סגולות; זיי זענען געווען איז טאקע א מורא'דיגע התנהגות
אריינגעלאפן צו זיי זאגן" :אברהם אזוי נאנט צום אייבערשטן ,אבער און א וויכטיגע זאך.
וואס האבן זיי געטון ווען זיי מיר זעען טאקע ביי די אבות
אבינו ,שרה אמינו ,איך דארף א
האבן עפעס געדארפט? תפילה. הקדושים אליינס אז זיי זענען
ישועה!" ,וואס וואלטן זיי אונז
זיי האבן געדאווענט .פאר יעדע אויך געגאנגען צו צדיקים .רבקה
אלס ערשטע זאך געענטפערט? זיי
פיצעלע זאך האבן זיי געדאווענט. אמנו איז געגאנגען צו בית מדרשו
וואלטן אונז געענטפערט :אמונה, ווען אליעזר איז געגאנגען זוכן של 'שם ועבר' ער זאל מתפלל
בטחון ,און תפילה. א שידוך ,איז דא א גאנצע פרשה זיין פאר איר ,און רחל אמנו איז
אודאי וואלטן זיי אונז געגעבן וואס רעדט נאר פון איין זאך: געגאנגען צו יעקב אבינו ווען זי
א ברכה ,אודאי וואלטן זיי תפילה. האט געוואלט קינדער .אוודאי
געלייענט אונזער קוויטל און חז"ל זאגן אונז" :יפה שיחתן איז גיין צו צדיקים א זאך וואס די
אפשר געגעבן א סגולה ...אבער של עבדי אבות יותר מתורתן של אבות און אמהות האבן געטון און
זיי וואלטן אונז געזאגט "אמונה, בנים" (מובא ברש"י בראשית כד ,מב ,בשם מיר דארפן עס אויך טון .אבער
בטחון און תפילה" ,ווייל דאס איז המדרש) .וואס זעט מען דערפון? ביי מיר מוזן וויסן אז עס איז געווען
וואס זיי אליין האבן געטון. א שידוך פון די הייליגע אבות און א עיקר וואס די אבות און אמהות
9 פ+רדס ה+תור+ה
סדר בראשית :דער פונדאמענט פארן לעבן
זיך ארויס א תפילה" :רבונו של ווי אזוי גיט מען זיך אן עצה? גיין אין די וועגן פון די אבות
עולם ,העלף מיר מיין קינד זאל עס איז דא א מורא'דיגע תירוץ און אמהות
לערנען פלייסיג"" ,רבונו של עולם, וואס שטייט אין חז"ל און אין
העלף מיר איך זאל מצליח זיין אין די מדרשים ,אבער די מעשה מיר דארפן וויסן אז כאטש
פרנסה"" ,רבונו של עולם ,העלף מיטן חזון איש ברענגט ארויס פרשת יתרו הייבט זיך אן מתן
מיר איך דארף טון א שידוך" -יעדע די ווערטער פון חז"ל מיט א תורה ,איז דא אן הקדמה פון א
תפילה פועל'ט! מורא'דיגן גלאנץ. גאנצע סדר בראשית ,פון פרשת
בראשית ביז ויחי ,וואס דאס
די שאלה איז נאר 'וואו' דער די אנשי כנסת הגדולה ,וואס אנטפלעקט אונז אז ווען דו ביסט
רבוש"ע ,וואס איז דער מקור האבן מתקן געווען דעם נוסח מקבל די גאנצע תורה ,דארפסטו א
החסד ,לייגט אוועק די תפילה. התפילה ,זאגן אונז" :כי אתה שומע גאנצע צייט קוקן און זען :צי שטים
אבער פועל'ן פועל'ט מען. תפלת כל פה" .דער אייבערשטער איך מיט די אבות און אמהות? צי
הערט אויס יעדן דאווענען! יעדע גיי איך אין זייערע וועגן אדער
די מעשה פונעם "חזון איש" תפילה ברעכט דעם הימל ,יעדע נישט? דאס וועט קלאר מאכן צי
אין בני ברק תפילה הערט דער אייבערשטער איך בין טאקע אויפן ריכטיגן וועג.
אויס און ער ענטפערט דערויף.
מיט דעם יסוד לאמיר יעצט און יעצט בנוגע די נקודה פון
ווי דער הייליגער 'בית אהרן' פון
צוגיין צו די מעשה פונעם הייליגן קארלין זי"ע זאגט אויף "כי אתה תפילה :אודאי האט יעדער מקורות
חזון איש זי"ע. שומע תפלת כל פה" -אפילו אויב פון חז"ל און מדרשים אויף אלע
כידוע איז דער חזון איש עס איז נאר ארויסגעקומען פונעם מיני סגולות און ברכות ,און אלעס
ארויפגעקומען פון חוץ לארץ מויל ,איז דער אייבערשטער שומע שטייט טאקע אין חז"ל .אבער מיר
קיין ארץ ישראל .עס איז באקאנט די תפילה. דארפן אויך קוקן אויף די אבות און
דער בריוו וואס דער גאון ישראל אמהות -וואס האבן זיי בעיקר
די שאלה איז נאר 'וואו' געטון? זיי האבן געהאט אמונה און
וקדושו רבי חיים עוזר זי"ע האט מ'לייגט אוועק די תפילה .דער
דאן געשריבן אויפן חזון איש" :ארי בטחון און זיי האבן געדאווענט.
אייבערשטער איז דאך דער מקור
עלה מבבל" .ער האט זיך באזעצט הטוב" ,הטוב כי לא כלו רחמיך
אין בני ברק און אנגעהויבן דער אייבערשטער לייגט
והמרחם כי לא תמו חסדיך ,כי אוועק יעדע תפילה
כובש זיין ארץ ישראל .ער האט מעולם קוינו לך" .דער רבוש"ע
אריינגעברענגט הלכות שמיטה זאגט" :איך בין דער גרעסטער בעל עס איז דא א מורא'דיגע מעשה
און א רוח התורה ,ועוד ועוד ,און חסד ,איך בין דער מקור החסד פונעם הייליגן 'חזון איש' זי"ע ,וואס
ממש אויפגעלעבט גאנץ ארץ והרחמים .אויב איך ענטפער דיין דאס איז ממש א געוואלדיגער
ישראל. תפילה יעצט ,האסטו צען טויזנט פתח פאר דער ענין פון תפילה.
איינע פון די זאכן וואס זענען דאלאר אין די באנק .אבער אויב ווען מ'קומט צו די סוגיא פון
נישט אזוי באקאנט איז ,אז איך לייג עס אוועק אויף א האלב תפילה ,קומט דער יצר הרע יעדן
דער חזון איש האט געפירט א יאר ארום אדער צען יאר ארום, טאג ,וואך נאך וואך ,חודש נאך
שווערע מלחמה קעגן די ממשלה, וועט דארט זיין פיל מער -א חודש און יאר נאך יאר ,מיט דעם
באהאלטענערהייט .וואס זיי פלעגן מיליאן דאלאר .לאז מיך מאכן די זעלבן אלטן צובראכענעם ניגון...
טון איז ,אז אלע אידן וואס פלעגן חשבונות!"... ער זאגט אז מ'האט שוין אזוי פיל
קומען קיין ארץ ישראל פלעגן זיי קומט אויס אז יעדע תפילה מאל געדאווענט און מ'איז נישט
אפווארטן ביים שיף ,זיי אריינלייגן ווערט געענטפערט .יעדע שחרית געהאלפן געווארן ,און אפילו ווען
אין קיבוצים ,און מ'האט נעבעך פועל'ט! יעדע קאפיטל תהלים מ'איז יא געהאלפן געווארן ,איז
גענומען די יוגנט און זיי געמאכט פועל'ט! יעדעס מאל וואס א עס נאר א קליינע פראצענט...
אראפפארן פונעם וועג רח"ל. מענטש גייט אויפן גאס ,אויפן וועג אזוי קומט דער יצר הרע און ער
דער חזון איש פלעגט ארויסשיקן אהיים ,צום בית המדרש אדער מאכט אונז שוואך דעם גאנצן כח
בחורים וואס זענען געווען גדולי גייט איינקויפן ,און אינמיטן גיט התפילה.
פ+רדס ה+תור+ה 10
נאר א 'פה' ,עס קומט נאר פונעם מענטש וואס האט ל"ע געוואלט תורה ,ווי רבי יאנקעלע גאלינסקי
מויל! יעדע תפילה רייסט דורך די טון נישט גוטע זאכן פאר כלל זצ"ל און רבי שלום שוואדראן
הימלען! יעדע תפילה הערט דער ישראל און פאר די יהדות החרדית. זצ"ל -ער פלעגט ארויסשיקן
אייבערשטער אויס! און יעדע זי האט דעמאלטס געוויינט און ממש כלים מופלגים זיי זאלן גיין
תפילה איז דער אייבערשטער געדאוונט צום אייבערשטן .האט ארויסראטעווען בפועל יונגלעך
ממלא די בקשה. דער חזון איש געזאגט" :איך האב און בחורים פון די קיבוצים.
די שאלה איז נאר ,ווי אזוי דעמאלטס געטראכט צו זיך :די עס איז געווען א משפחה
טרערן וועלן נישט גיין לאיבוד". וואו רבי יאנקעלע גאלינסקי און
שטעלט מען אויס די מאפע?
און אזוי איז טאקע געווען. אנדערע זענען געווען פארמישט
דאס לאז איבער פארן רבוש"ע...
די טרערן זענען דאן געגאנגען בשליחות פונעם חזון איש ,און
ער ווייסט פיל בעסער ווי אונז.
צו אירע אייניקלעך און די אור- זיי האבן געטון א גוטע ארבעט.
לאמיר פרעגן א שאלה :אויב אייניקלעך .האט רבי יאנקעלע יענער בחור איז געווארן א ריזיגער
מ'וואלט געפרעגט א מענטש אין גאלינסקי געפרעגט דעם חזון תלמיד חכם ,חתונה געהאט אין
הימל" ,האסט געדאווענט? יעצט איש" :פארוואס האט עס נישט א פרומע שטוב ,און געהאט גאר
זאג אונז ,זאל מען ערפילן דיין געקענט פועל'ן אויף איר זון?" ערליכע קינדער .אבער זיין טאטע
בקשה פונקטליך ווי דו ווילסט, האט דער חזון איש געזאגט ,אז איז געווען ממש פון די ראשי
אדער דער רבוש"ע זאגט 'איך וויל ווען א מענטש איז עלטער און איז הכופרים אין די דעמאלטיגער
לייגן די תפילה אויף א בעסערן א בעל בחירה ,איז שווערער אז די ממשלה.
פלאץ'?" טרערן זאלן ארבעטן .אבער אויף
ווער וואלט געטראכט א די קינדער שפעטער ,די אייניקלעך די טרערן פון א באבע גייען
סעקונדע און נישט אויסגעשריגן: און די אור-אייניקלעך וואס זענען נישט לאיבוד
"רבוש"ע! די תפילה זאל נתמלא נאך געווען יונג ,האבן אירע טרערן רבי יאנקעלע גאלינסקי האט
ווערן פונקט אזוי ווי דו ווילסט!" שנעלער געקענט פועל'ן .דער געפרעגט דעם הייליגן חזון איש:
אזוי ווי עס שטייט (משניות ברכות ד, חזון איש האט אויסגעפירט צו רבי "ווי אזוי קומט זיך פאר אזא מענטש
ד) "הטוב בעיניך עשה" -רבוש"ע, יענקעלע גאלינסקי" :טרערן און אזעלכע קינדער? ווי אזוי קומען
טו וואס איז גוט אין דיינע אויגן. תפילות פון א באבע גייען נישט אים אזעלכע אייניקלעך?" האט
מיר אלע וואלטן אויסגעשריגן: לאיבוד!” דער הייליגער חזון איש געזאגט:
"אוודאי ,רבוש"ע ,לייג אוועק די "איך געדענק נאך ווען די באבע אין
תפילה וואו דו פארשטייסט”.
אפילו א תפילה "משפה קוסובה איז געזעצן שבעה ,און זי
ולחוץ" פועל'ט האט געוויינט אויף איר קינד וואס
צוגיין צו תפילה מיט חיזוק מיר דארפן וויסן ,אז ווען מיר איז אראפ פונעם דרך".
און בטחון שטעלן זיך דאווענען און מיר כידוע איז דער חזון איש
עפענען אויף דעם תהילים ,דארפן געבוירן געווארן אין דער שטאט
אויב אזוי ,דארפן מיר וויסן
מיר וויסן אז מיר האבן גע'פועל'ט קוסובה ,וואו זיין טאטע רבי
אז מ'דארף צוגיין צו תפילה מיט
הונדערט פראצענט! עס מאכט שמריהו קארעליץ זי"ע איז געווען
א געוואלדיגן חיזוק און מיט א
נישט אויס צי די תפילה איז געווען דער רב .ער האט געדענקט
שטארקן בטחון ,אז הונדערט מיט אסאך כוונה אדער מיט ווי די גאנצע שטאט האט זיך
פראצענט פועל'ן מיר מיט יעדע ווייניג כוונה ,מיט אסאך הארץ איבערגעדרייט ווען א מאמע איז
תפילה .און ווען א מענטש גייט אדער מיט א ביסל הארץ .אפילו געזעצן שבעה אויף איר קינד -דער
צו מיט אזא צוגאנג צו תפילה, אויב די תפילה איז נאר געווען אויבנדערמאנטע ראש הכופרים
דאווענט זיך עס אינגאנצן 'משפה ולחוץ' ,זאגט דער בית -וואס איז נעבעך דעמאלטס
אנדערש! אהרן" :כי אתה שומע תפילת כל ארויפגעגאנגען קיין ארץ ישראל
גע'פועל'ט אלעס גוטס! פה" -אפילו א תפילה וואס איז און איז געווען א באקאנטער
11 פ+רדס ה+תור+ה
ווער באשיצט די וועלט
די כח פון יעדע קליינע פעולה און לימוד התורה
אראפגיין פונעם אידישן דרך ,ווייל א רמב"ן ,שמד'ט זיך איין איד דער יסוד פון רבי חיים
גאנץ כלל ישראל איז איין קומה ווייניגער אין בערלין!" וואלאזשינער
שלימה!
יעדע שורה גמרא ,יעדע ברכה כלל ישראל -א קומה אין ספר 'תורת חיים' (עמוד קט"ז)
וואס מען מאכט ,יעדע "הללוי-ה", שלימה ווערט געברענגט א מורא'דיגע
און יעדע זאך וואס א מענטש טוט מעשה:
דער הייליגער 'חזון איש' זי"ע
מיט כוונה ,משפיע זיין אויף גאנץ ס'איז אמאל געקומען א גביר,
אין 'אגרות חזון איש' (חלק ג' סימן
כלל ישראל! א תומך תורה פון די וואלאזשינער
ס"ב) זאגט :כלל ישראל איז א קומה
דו ביסט א רבי פון כלל ישראל! ישיבה .ער קומט אריין אין ישיבה
שלימה .ס'איז דא דער הארץ ,ס'איז
און ער זעט דארטן ווי דער
די ביסט א רבי פון טויזענטער דא דער מוח ,ס'איז דא די אויגן – די
הייליגער גאון ישראל וקדושו ,רבי
בעלי תשובה! וויכטיגסטע אברים אין א מענטש.
חיים וואלאזשינער זי"ע ,שטייט
דאס איז דער געוואלדיגער ווען דער מוח פון א מענטש איז
במנוחה ,ווען דאס הארץ פון א און איז זיך מפלפל אין א רמב"ם,
כח פון א איד וואס לערנט "איין" ווען זיינע הייליגע תלמידים זענען
שטיקעלע גמרא!!! מענטש איז בשמחה ,און ווען זיינע
אויגן זענען ליכטיג און קלאר ,איז ארומגערינגלט נעבן אים ,אזוי
דער גאנצער מענטש פול מיט ווי א שר צבא האט ער געפירט א
דער חלק און שכר פון נשים מלחמתה של תורה.
צדקניות ענערגיע .אבער טאמער חלילה
ער האט א קאפ-ווייטאג ,אדער ווען זיי האבן געענדיגט ,גייט
און דאס איז אפילו נשים זיין הארץ איז נעבעך בצער ,אדער ער צו צום הייליגן ראש ישיבה
צדקניות וואס זענען פטור פון אין די אויגן איז דא א שמוצל און זאגט אים" :רבי ,איך האב
לימוד התורה: ח"ו ,דעמאלטס קען ליידער דער געוואלט פרעגן א קשיא :איר האט
דער הייליגער חזון איש האט גאנצער גוף נישט פונקציאנירן. דאך דא הונדערטער תלמידים
געזאגט ,אז זיי האבן צוויי מצוות האט דער הייליגער חזון איש אין וואלאזשין ,שיק אפאר קיין
וואס זענען שקול כנגד תלמוד געזאגט :ווען אידישע קינדער זיצן בערלין!" -די השכלה האט זיך
תורה פונקט ווי ביי די מענער .די און לערנען – די קינדער אין תלמוד דעמאלטס ליידער געבושעוועט
ערשטע מצוה ,האט ער געזאגט, תורה ,די בחורים אין די ישיבות ,די און זיך פארשפרייט " -שיק
איז די מצוה פון 'צניעות' .די כולל אינגעלייט אין די כוללים ,און אפאר תלמידים קיין בערלין זיי
צווייטע מצוה ,האט דער חזון ווען די בעלי בתים זיצן און לערנען זאלן משפיע זיין דארטן ,כדי
איש געזאגט ,איז מחנך זיין די אין די בתי מדרשות פארטאגס מ'זאל ח"ו נישט אריינגיין אין
שטוב און די קינדערלעך אז זיי און ביינאכט ,אדער אינמיטן טאג אוניווערסיטעט”.
זאלן גיין אויפן דרך התורה והיראה. כאפן זיי א בלאט גמרא – זאלסטו חיים רבי אים האט
דעמאלטס האבן זיי א שכר וואס וויסן אז הונדערטער און טויזנטער וואלאזשינער געזאגט" :דו האסט
איז שווה בשווה מיט די מצוה פון אידישע קינדערלעך איבער די א טעות .ווען א בחור אין וואלאזשין
תלמוד תורה. וועלט ווערן צוריקגעהאלטן פון הארעוועט אויף א תוספות און
פ+רדס ה+תור+ה 12
הילולא דצדיקיא
הרה"ק רבי גדלי' משה בן הרה"ק רבי שלמה'קע זי"ע
מזוועהיל -יומדה"ק כ"ד חשון
א צייט וואס מען האט נישט א רוח קדושה ממרום .אזא מקום מען שטראמט צום ציון
געקענט באגראבן אין הר הזיתים קדוש וואס ווערט אזוי נתקבל, הקדוש
(צוליב די אנגייענדיגע מלחמות מיט די דארף מען וויסן אז "הלא דבר
אראבער) ,און אין הר המנוחות האט הוא" .און אז כלל ישראל האט בסייעתא דשמיא וועלן מיר
מען נאך נישט אנגעהויבן געהעריג דאס אנגענומען איז עס א סימן מן דערציילן פונעם הייליגן רבי גדלי’
צו באגראבן ,ממילא האט מען השמים אז דאס איז א הייליגע זאך. משה בן הרה"ק רבי שלמה'קע
געלייגט דארט אין שעיך באדא”ד. מיר וועלן דערציילן עטליכע פון זוועהיל זי"ע ,וואס ליגט אין
לאמיר צוריקגיין צום ענין: נקודות צו זען אפשר די סיבות ירושלים עיר הקודש ,אינעם
דער הייליגער בעלזער רב האט פארוואס דער פלאץ איז אזוי 'שעיך באדא”ד' בית החיים.
אויסגעדרייט זיין קאפ צו שעיך נתקבל געווארן ביי כלל ישראל. מיר וועלן אביסל ארומרעדן
באדא”ד און זיך אנגערופן" :מען איבער די גרויסקייט פון דעם קבר,
שפירט דארט א קדושה”. די הרגשה פונעם הייליגן וואס איז ממש אין די לעצטיגע
אין יענע צייטן האבן די רשעים בעלזער רב ביים קבר יארן געווארן א תל תלפיות .אלפים
אלפים אידישע קינדער גייען צום
ימ"ש אנגעהויבן צו בויען דעם עס האט דערציילט ר' קבר ,און מען רעדט נישט דוקא
'כנסת המינים' ה"י .האט זיך איינער שלמה פרישטיק ,און עס ווערט אינעם טאג פונעם יארצייט.
פון די אנוועזנדע אנגערופן" :רבי, אראפגעברענגט אין ספר 'יסודי
דארט בויט מען יעצט דעם בנין, עולם' (פרק נ"ב) וואס מען האט די סגולה פונעם קבר און דער
איר ווייסט וואס מען בויט דארט?" געדרוקט איבער די זוועהילער
האט דער הייליגער בעלזער רב
מנהג "שני וחמישי ושני"
רבי'ס.
געענטפערט" :ניין ,ניין! איך מיין אין שנת תשט"ז האט מען עס איז באקאנט געווארן אלס
דא עפעס אנדערש”. געלייגט די אבן הפנה פאר די א סגולה צו קומען "שני וחמישי
האט זיך איינער אנגערופן אז נייע בעלזא ישיבה אויף רחוב ושני".
דארט געפינט זיך דער בית החיים אגריפס אין ירושלים עיה"ק .כידוע מיר האבן גערעדט צו
וואו רבי גדלי’ משה פון זוועהיל האט דער קודש הקדשים ,דער אייניקלעך ,זוועהילער אייניקלעך,
ליגט .האט דער הייליגער בעלזער הייליגער בעלזער רב זי"ע ,וואס און זיי אליין ווייסן נישט פונקטליך
רב געזאגט" :יא ,יא”. איז שוין דעמאלטס געווען בסוף וואס עס איז דער מקור פון וואו
מען זעט דא א מורא'דיגע ימיו ,זיך משתתף געווען ביי די אבן דאס איז אנגענומען געווארן וועגן
זאך ,אז דער קודש הקדשים האט הפנה. שני וחמישי ושני.
מרגיש געווען פון דער ווייטנס פלוצלינג האט דער הייליגער אבער ווי מיר ווייסן שוין ,איז
די קדושה פון דעם קבר ,און דאס בעלזער רב אויסגעדרייט דעם מקובל פונעם הייליגן בעש"ט
איז א פלא .ווייל מיר ווייסן אז קאפ זיך ווענדנדיג צו די שכונת הקדוש זי"ע אז אלע ספרים
עס זענען דא נאך צדיקים וואס 'שעיך באדא”ד' ,וואס דאס איז הקדושים ביזן מהרש"א ועד בכלל
זענען באגראבן אין ירושלים - דער ארט וואו רבי גדלי’ משה ליגט זענען געשריבן געווארן מיט 'רוח
אויסער הר הזיתים -עס זענען אינאיינעם מיט נאך צדיקים. הקודש' ,און פון דארט און ווייטער,
דא עטליכע בתי חיים אין שטאט, דער ארט אין שעיך באדא”ד איז א ספר וואס ווערט נתקבל ביי כלל
אבער דא האט ער געשפירט א נישט קיין געהעריגער בית החיים, ישראל איז אויך מיט רוח הקודש.
מורא'דיגע קדושה. עס איז נאר געווען דעמאלטס רוח הקודש מיינט אז עס איז דא
13 פ+רדס ה+תור+ה
לפניך אז איך וועל נישט קענען שלמה’קע ,זיין זון איז געווען רבי גדלי’ משה -
דער צדיק קומט פון יענע
איבער וועמען מיר רעדן ,רבי גדלי’ משה האט
אויסהאלטן די יסורים און איך וועל וועלט זאגן מ'זאל גיין אויפן
געהאט א זון רבי מרדכי'לע ,מען האט אים
חלילה מוזן רעדן אויף אנדערע גערופן דער בעל 'יקרא דמלכא' ,וואס ער איז ציון
אידישע קינדער ,בעט איך אז דער ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל אינאיינעם מיט
רבונו של עולם זאל מיר צונעמען זיין זיידן רבי שלמה’קע בשעת זיין טאטע רבי נאך א מעשה וועלן מיר
די צונג!” .דאס איז איין מימרא. גדלי’ משה איז נאך געווען אין סיביר ,און רבי דערציילן איבער דעם ענין פונעם
ס'איז געווען א תקופה וואס מרדכי'לע האט געהאט א זון רבי אברהמ’לע). קבר פון רבי גדלי’ משה.
מ'האט אים אנגעהויבן פייניגן שוין בחייו פון רבי אברהמ’לע עס איז געווען א חסיד ,ר'
מיט שרעקליכע עינויים .רבי גדלי’ איז געווען א גרויסע שטראמונג פנחס בלאנק ,וואס איז געווען פון
משה האט נאכדעם פארציילט צום קבר פון רבי גדלי’ משה ,און די ערשטע חסידים וואס זענען
אזעלכע פייניגונגען וואס ס'איז ווען מען האט אים דערציילט געווען שטארק מקושר צו רבי
ממש "לא יאומן כי יסופר" ,און ווי וואס דארט טוט זיך ,האט ער זיך שלמה’קע און צו רבי גדלי’ משה,
מיר האבן שוין געשמועסט ,איז אנגערופן אז די סיבה דערפאר און ער איז דארט געווען דער בעל
שווער אפילו נאכצוזאגן די יסורים איז ווייל זיין זיידע האט געהאט א תפילה .איין מאל איז ער געווען
וואס ער איז דורך. געוואלדיגע 'אהבת ישראל'. זייער נישט געזונט און ער איז
אויף דעם האט רבי גדלי’ משה ער האט דערציילט אז זיין געלעגן אין שפיטאל .דאס איז
געזאגט אזוי :די גמרא זאגט אין עלטער-זיידע רבי שלמה’קע האט געווען פילע יארן נאך די פטירה
מסכת כתובות (דף לג ,ב) ,אז מיר מעיד געווען" :א אמת'ע אהבת פון רבי גדלי’ משה .זיין מצב איז
ווייסן דאך אז חנניה ,מישאל ישראל קען מען זיך לערנען ביי געווארן שוואכער און שוואכער,
ועזריה זענען אריין אין כבשן האש. מיין זון רבי גדלי’ משה”. און די דאקטוירים האבן ממש
זאגט דארט די גמרא" :אלמלא נישט געזען קיין וועג אים צו
נגדוה לחנניה מישאל ועזריה" – די שווערע יארן אין סיביר ערהוילן.
אריינצושפרינגען אין פייער איז א אצינד וועלן מיר אביסל איין נאכט האט ער פלוצלינג
זאך וואס זיי זענען געווען גרייט דערציילן איבער זיין מסירת נפש געהאט א חלום :רבי גדלי’ משה
צו טון איינמאל פאר אלעמאל על וואס ער האט געהאט שמאכטנדיג קומט צו אים אין חלום און פרעגט
קידוש השם .אבער אויב מ'וואלט אין די שווערע לאגערן אין סיביר. אים" :פארוואס קומסטו נישט
זיי געפייניגט מיט שווערע יסורים, מתפלל זיין אויף מיין קבר?"
נאך פארן שיקן קיין סיביר
זאגט די גמרא" ,היו פלחא לצלם", פארשטייט זיך אז ער אליין האט
מורא'דיג געפייניגט אין תפיסה.
ווייל זיי וואלטן נישט געקענט נישט געקענט גיין ,אבער גלייך
בעיקר האבן זיי געוואלט ער זאל
אויסהאלטן די פייניגונגען .דאס פארמסר'ן אנדערע אידן .מען האט אינדערפרי האט ער געלאזט רופן
מיינט צו זאגן אז פייניגן איז אזא אים ממש געפייניגט מיט יסורים א שליח ער זאל גיין צום קבר פון
מין יסורים וואס מ'פאדערט נישט וואס מען קען נישט באשרייבן ,און רבי גדלי’ משה.
פון א מענטש ער זאל דאס קענען רבי גדלי’ משה האט דעמאלטס און ממש א נס איז געשען :נישט
אויסהאלטן. געזאגט אויף זיך א מורא'דיגע נאר ער איז געזונט געווארן ,נאר ער
האט רבי גדלי’ משה געזאגט מימרא. האט שפעטער בכלל מער נישט
פאר זיין חברותא רבי שמעון רובין די ערשטע מימרא איז געווען געשפירט קיין שום זכר פון יענע
זצ"ל ,אז מ'האט אים געשלאגן און ווען די רוסישע רשעים ימ"ש מחלה.
געפייניגט ממש ווי ס'שטייט אין די האבן אים געפייניגט מיט אזעלכע דער צדיק איז געקומען פון יענע
גמרא ,פונדעסטוועגן האט ער זיך עינויים וואס עס איז שווער דא צו וועלט מודיע זיין אז מען זאל גיין צו
נישט געבויגט צו די באלשעוויקן באשרייבן .א מענטש קען פשוט זיין קבר!
און צו די רוסישע רשעים .אזעלכע אריינגיין אין א טראומא נאר
הויכע מדרגות האט ער געהאט. הערנדיג וואס מען האט מיט אים אהבת ישראל
עס איז דא א מימרא איבער געטון ,אלץ כדי ער זאל מסר'ן
דער כח פונעם צדיק ממשיך דאס גיין אויפן ציון פון כ"ק אדמו"ר אנדערע אידן.
צו זיין ישועות
האט ער זיך אנגערופן" :רבונו רבי אברהמ'לע פון זוועהיל זי"ע.
נו ,אז א איד האט אזוי סאך (דער ראש השלשלת הקודש איז געווען רבי של עולם ,אויב עס איז גלוי וידוע
פ+רדס ה+תור+ה 14
לערנען זיך אפ פון זיינע וועגן, כח פון מסירות נפש .ווייל ווען ער סובל געווען פאר אידישע קינדער,
דאס אליין איז מעורר זכותים ,און איז געווען אויף דער וועלט האט ווייסן מיר דאך דעם כלל" :מה
ער זיך אויך מוסר נפש געווען פאר כאן עומד ומשמש ,אף שם עומד
"ממקומו יפן ברחמיו" – פון זיין ומשמש" .א צדיק וואס האט געטון
אידישע קינדער ,און וואס האט
פלאץ אין גן עדן זאל ער זיין א ער געהאט דערפון? נאר למען אויף דער וועלט ,טוט ווייטער
אויף יענער וועלט .ממילא די
מליץ יושר פאר אונז ,אז מיר זאלן כבוד שמו יתברך .ממילא האט ער
כוחות ,וויבאלד ער האט זיך מוסר
א כח ממשיך צו זיין ישועות פאר
געהאלפן ווערן מיט אלעם גוטן. נפש געווען פאר אידן אויף דער
אידישע קינדער. וועלט ,גיבט מען אים פון הימל א
זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל, דאס וואס מיר פארציילן און כח אויף יענער וועלט ,אז ווען א
אמן. מיר זאגן נאך מעשיות ,און מיר איד קומט צו אים ,האט ער דעם
די רייכע היסטאריע פונעם עיה"ק 'טבריא של מעלה' ,א
בליק אויף די צדיקים וואס האבן באלאכטן דעם ישוב ,און
די קדושי עליון וואס זענען דארט נטמן געווארן טבריא של מעלה
די "בארה של מרים" -חלק ב'
די סגולה פון בארה של מרים מוצאי שבת און אנדערע זמנים מסוגלים
רב ,דער הייליגער רבי יהושע'לע אויף זיין שטערן .הגם 'מי יעמוד דער מנהג פון הייליגן "חתם
זי"ע ,איז געווען דארט אזא מנהג, בסוד קדושים' ,אבער לויט ווי סופר" זי"ע ביים שעפן בארה
אז מען פלעגט אים ברענגען מיר האבן געזען אין די מדרשים, של מרים וואסער
וואסער מוצאי שבת ,און מען שטייען דארט צוויי סגולות :סיי
האט עס גערופן "בארה של מרים די עצם טרינקען ,און סיי אז דאס בעזרת השם וועלן מיר יעצט
וואסער" .דעמאלטס האט דער וואסער גייט ארויף אויפן גוף .און אראפברענגען עטליכע 'מנהגי
הייליגער מיטעלער בעלזער רב דער הייליגער חתם סופר האט צדיקים' דורך אלע דורות ,וואס
געבעטן מען זאל אים ברענגען געוואלט טון ביידע ,און ער האט האבן זיך געפירט למעשה צו
דעם ספר 'באר מים חיים' ,און ער עס ארויפגעלייגט אויפן הייליגן טרינקען פון בארה של מרים.
האט דעמאלטס געלערנט אין דעם שטערן און די הייליגע אויגן. אין 'מנהגי חתם סופר' -מנהגים
ספר. ווי מיר האבן שוין געשמועסט פונעם הייליגן 'חתם סופר' זי"ע
הגם 'מי יעמוד בסוד קדושים', פון רבי חיים פאלאג'י און פונעם שטייט ,אז מען האט געשעפט דאס
אבער מען קען זאגן בדרך אפשר, ספר 'טבור הארץ' ,אז דאס וואסער וואסער פאר הבדלה ,און גלייך נאך
אז וויבאלד דער הייליגער ספר פונעם כנרת איז מורא'דיג מסוגל הבדלה ,ווען דער הייליגער חתם
באר מים חיים -שמו קא גרים - אויפצומאכן די מעיינות החכמה סופר האט געענדיגט טרינקען
הייסט 'באר מים חיים' ,האט דער און די מעיינות התורה .מיר האבן פונעם כוס ,האט ער אנגעפילט
הייליגער מיטעלער בעלזער רב אויך געזען אז דער הייליגער אר"י דעם כוס פון הבדלה מיט וואסער
דעמאלטס געוואלט לערנען דעם הקדוש האט געגעבן צו טרינקען און עס אויסגעטרונקען.
ספר. פאר זיין תלמיד ,רבי חיים ויטאל. עס שטייט אבער נאך א הנהגה,
אז פונעם רעשט וואסער וואס ער
מנהגי אדמור"י בית קארלין דער מנהג פון הרה"ק מהר"י האט נישט אויסגעטרונקען" ,שפך
זי"ע ביים שעפן בארה של מבעלזא זי"ע ביים שעפן על ידיו" -האט ער געגאסן אויף
מרים וואסער בארה של מרים וואסער זיינע הענט" ,והניח המים על עיניו
ועל מצחו" -ער האט געלייגט
אין סידור 'בית אהרן' -דאס איז ביים הייליגן מיטעלן בעלזער דאס וואסער אויף זיינע אויגן און
15 פ+רדס ה+תור+ה
פון רבי אליעזר'ל פינטשעווער טבריא וואס האבן יונק געווען דער קארלינער סידור -ברענגען
זי"ע .רבי אליעזר'ל פינטשעווער פון דעם כנרת און פון בארה של זיי אראפ אז דער מנהג פון דעם
איז געווען א זון פון רבי חיים מרים ,ווייל דאס האט א מורא'דיגן אלטן רבי'ן פון קארלין ,דער
מאיר'ל פינטשעווער זי"ע ,וואס ער כח פאר השגות אין תורה און אין "בית אהרן" ,איז געווען ביי שלש
איז געווען א זון פון רבי איציק'ל סודות הקבלה .ממילא ,האט דער סעודות ,נאכדעם וואס מ'האט
ראדושיצער זי"ע ,אן איידעם הייליגער בית אהרן דעמאלטס שוין אנגעצונדן די לעכט (וואס דאס
פונעם 'סבא קדישא' פון ראדושיץ. געלערנט זוהר הקדוש ,ווייל יענע מיינט אז עס איז שוין געווען מוצ"ש) ,האט
און די מעשה איז געשען ביי רבי צייט איז מורא'דיג מסוגל זוכה צו ער געגעסן א כזית .מ'האט דאך
אליעזר'ל פינטשעווער'ס טאטע, זיין צו סודות התורה. געהאלטן אינמיטן שלש סעודות,
רבי חיים מאיר'ל. און ער האט טועם געווען פון די
דערציילט דער וואוידיסלאווער דער כח פון וואסער פונעם פיש" .נהג האדמו"ר הזקן ללמוד
רב :איך האב געהערט פון מיין 'סינק' (ברז) לויט'ן "פסקי בספר הזוהר ולמד בו בלחש ,ובתוך
טאטן ,אז ווען מיין טאטע איז תשובות" הלימוד היו מביאים לו כוס מים
געווען אין זיין שנה ראשונה נאך די שאובים ושתה את הכוס" -דאס
(או"ח סימן אין 'פסקי תשובות' מיינט אז ער האט געטרונקען
חתונה ,איז ער געזעסן אויף קעסט
רצ"ט) -דער בעל מחבר שליט"א די וואסער פון בארה של מרים -
אין פינטשעוו ביי זיין זיידן רבי
פונעם פסקי תשובות איז אן "ואחר כך צוה לזמר דרור יקרא".
חיים מאיר'ל ,דער אייניקל פונעם
אייניקל פונעם אלטן ביאלער
הייליגן ראדושיצער .רבי חיים אין ספר 'ספרן של צדיקים'
רבי'ן ,דער בעל 'חלקת יהושע' זי"ע
מאיר'ל איז געווען אן איש קדוש שטייען די אלע זאכן וואס דער
-ברענגט ער אראפ אז זיין זיידע
מאוד ,און ער האט דערציילט אזוי: הייליגער הרה"ק רבי יחיאל משה
האט געזאגט אז מ'מוז היינטיגע
עס איז אמאל געווען אין צייטן נישט גיין שעפן ממש פון א פון קאזניץ זי"ע האט דערציילט.
די שטאט 'יענטשעוו' (דאס איז א (ער איז געווען א שטיף-אייניקל פונעם בית
באר ,הגם די לשון פונעם 'כל בו' אהרן ,וויבאלד זיין מאמע האט חתונה געהאט
שטעטעלע נישט ווייט פון פינטשעוו) ,אז איז "מעיינות ובארות" .ער זאגט מיט'ן 'יונגן רבי'ן' ,הרה"ק רבי אשר'ל השני זי"ע,
עס איז געווען א בחור וואס האט אז מ'קען נעמען וואסער פונעם און ער איז אויפגעצויגן געווארן ביי זיין הייליגן
זיך געלייגט שלאפן ביינאכט, 'סינק' (ברז) ,און עס ווערט גערעכנט זיידן ,דער אלטער קארלינער רבי דער 'בית
און פלוצלינג ווען ער איז ווי מ'שעפט וואסער פונעם קוואל, אהרן' זי"ע .ער האט שפעטער אראפגעשריבן
אויפגעשטאנען ,איז ער געווען א און עס פארמאגט אין זיך אלע זייער אסאך מנהגים און דברים פלאים וואס ער
שטומער און האט נישט געקענט האט אליין צוגעזען ,און זיינע תלמידים האבן
געוואלדיגע סגולות.
רעדן ל"ע .דער בחור האט מרמז דאס געדרוקט אין ספר ספרן של צדיקים).
געווען פאר די עלטערן אז זיי סגולת ה"בארה של מרים": ער זאגט דארט אז ער האט
זאלן גיין קיין פינטשעוו צו רבי די מעשה פונעם שטומן געזען ווי דער הייליגער בית אהרן
חיים מאיר'ל .זיי זענען פארשטייט בחור ביי רבי חיים מאיר'ל פלעגט ביי שלש סעודות מאריך
זיך געגאנגען קיין פינטשעוו; זיין זייער שטארק" ,והיו מביאים לו
פינטשעווער זי"ע
עס איז געווען ממש א שרעק, כוס מים הבאר ושותה".
א פלוצלינגדיגע זאך ,ער האט יעצט וועלן מיר ארומגיין און אולי בדרך אפשר -און
פארלוירן דאס רעדן און האט דערציילן דברים נוראים ,מעשיות נאכאמאל ,מיר זאגן 'מי יעמוד
גארנישט געקענט ארויסרעדן. וואס זענען געשען מיט די בארה בסוד קדושים' -וויבאלד דער
ער האט דערציילט אז דער של מרים וואסער מוצאי שבת. הייליגער אריז"ל האט דאך געגעבן
מנהג דארט איז געווען ,אז שוין דער ערשטער מעשה עס האט פאר זיין תלמיד רבי חיים וויטאל
יעדן שבת ביי שלש סעודות האט דערציילט איינער וואס האט צו טרינקען פון בארה של מרים,
מען געטרונקען די וואסער פון נאך געלעבט נאך די צווייטע האט ער דעמאלטס זוכה געווען
בארה של מרים .אין רמ"א שטייט וועלט מלחמה ,איינער פון די צו די גרויסע השגות אין נסתר
עס זאל זיין 'מוצאי שבת' ,דער גרעסטע רבנים אין אמעריקע, התורה .און ווי מיר האבן פריער
מקור איז דער כל בו ,און דער חתם דער וואוידיסלאווער רב זצ"ל ,א געזאגט פונעם ספר טבור הארץ,
סופר האט זיך אויך אזוי געפירט, געוואלדיגער גאון און א בנן של אז רבי יוחנן און ריש לקיש האבן
ווי ערווענט .אבער מיר האבן שוין קדושים .ער איז געווען אן אייניקל געגעסן די געוואלדיגע פירות פון
פ+רדס ה+תור+ה 16
אלימלך טאהש’ער זי"ע א מענטש עס איז שוין געווען פיר-פינף געזאגט אז דער מנהג פונעם אלטן
וואס דארף א ישועה אדער א חולה, אזייגער פארטאגס ,האט ער זיך קארלינער רבי'ן איז געווען צו
פלעגט ער הייסן גיין שעפן וואסער שוין אויפגעוועקט פאר זונטאג געבן פון בארה של מרים שוין ביי
מוצאי שבת קודש ,דער חולה זאל אינדערפרי ,מ'גרייט זיך שוין צום 'שלש סעודות' נאכ'ן זמן ,און אזוי
עס טרינקען און ער וועט געהאלפן נייעם טאג אנצופאנגען די וואך איז אויך געווען דער מנהג פון רבי
ווערן .דער טאהש’ער רבי ענדיגט מיט פרישקייט על התורה ועל חיים מאיר'ל פון פינטשעוו.
צו" :וכן היה ,כמו שהבטיח". העבודה .ער האט געהערט אז עס ער דערציילט ווייטער :עס איז
ער ברענגט דארט אויך טוט זיך א גאנצער גערודער .האט דארט געווען א גבאי וואס האט
אראפ ,אז אינדערהיים האט מען דער וואוידיסלאווער רב'ס טאטע געהייסן 'יאנקל' .ער זאגט אז
פארציילט אויפן הייליגן רבי געפרעגט א צווייטן גבאי ,ר' חיים דער יאנקל פלעגט פארשרייבן די
ישעיה'לע קערעסטירער זי"ע ,אז שמחה" :וואס גייט פאר? וואס תורות פונעם זיידן .הגם ער האט
ער פלעגט הייסן שעפן מוצאי שבת איז דער רעש? פארוואס איז דער פארשטייט זיך געהאלטן פונעם
בארה של מרים וואסער ,און ער עולם אזוי צוקאכט?" האט ער אים זיידן ,אבער ווי נישט ווי איז א גבאי
פלעגט עס געבן אלס א סגולה פאר דערציילט אז דער רבי ר' חיים דאך א גבאי .ער זאגט אז ממילא,
א רפואה. מאיר'ל האט געגעבן בארה של ווי מ'זאגט ,איז ער טאקע געווען
און יעצט לאמיר גיין צו די מרים וואסער פאר דעם בחור ,און א חסיד ,אבער ער איז דאך געווען
מעשה וואס דער הייליגער ער האט אנגעהויבן צו רעדן. דער גבאי און ער האט געהאט א
טאהש’ער רבי האט פארציילט פון האט דער טאטע פונעם געוויסע היימישקייט דארט.
זיין זיידע רבי יעקב פיש זי"ע ,וואס וואוידיסלאווער רב געזאגט ,אז
איז פארגעקומען מיט'ן הייליגן רבי שפעטער האט ער באגעגנט יאנקל דער וואונדערליכן מופת
אייזיק'ל קאלוב'ער זי"ע. דעם גבאי ,און ער האט אים געגעבן
ווען די משפחה איז דארט
מיר וועלן מאכן א שטיקל א בליק ,און געזאגט" :אישתכל
אנגעקומען ,האט דער גבאי
הקדמה :כידוע איז רבי יעקב מלילי" .יאנקל האט נישט געהאט
יאנקל געפרעגט די עלטערן:
פיש געווען דער ראש הקהל אין קיין ווארט ארויסצוזאגן ,ער איז
"מ'האט אים שוין געגעבן בארה
'קאלוב' .רבי יעקב פיש איז געווען געווען אינגאנצן פארגאפט פון
של מרים וואסער?" און זיי האבן
א גאון ,א צדיק און א קדוש .ער דעם מופת.
געזאגט ניין .האט זיך רבי חיים
האט מאריך ימים געווען ביז די דאס איז א מעשה איש מפי מאיר'ל פינטשעווער דעמאלטס
הונדערט און דרייצן יאר! ולא נס איש ,וואס הגה"צ ר' ישראל חיים אנגערופן" :אויב אזוי ,זאל ער
לחו ,ער איז ממש געווען פריש ווי אשרי שליט"א (אב"ד 'שער אפרים'
בלייבן אויף שבת”.
א יונג קינד. ובמח"ס 'שיח זקנים') האט עס געהערט
מוצאי שבת קודש ,בערך פיר
(עס איז באקאנט די מעשה מיט אים, פון זיין זיידע דער וואוידיסלאווער
אזייגער פארטאגס לפנות בוקר
ווען דער הייליגער בארדיטשוב'ער רב זי"ע רב ,וואס דער וואוידיסלאווער רב (ווייל מ'האט דארט געדארפט ווארטן זייער
איז געווען פסח אין אונגארן ביים הייליגן רבי האט עס געהערט פון זיין טאטן לאנג ביז מ'איז אריינגעגאנגען צו רבי חיים
אייזיק’ל קאלוב’ער ,האט ער דעמאלטס געפירט וואס איז דארט געווען בשעת מאיר'ל) ,זאגט רבי חיים מאיר'ל:
די פערד און וואגן צו גיין שעפן מים שלנו .דער מעשה .זיע"א.
הייליגער רבי אייזיק’ל קאלוב’ער מיט'ן הייליגן "דער בחור זאל אריינקומען” .ער
בארדיטשובער האבן געטאנצן ביי מים שלנו, האט אים דעמאלטס געגעבן צו
ביז די גאנצע וואסער האט זיך אויסגעגאסן און
דער מקור מדברי הרה"ק טרינקען בארה של מרים וואסער.
די כלי האט זיך צובראכן ,און זיי האבן ווייטער מטאהש זי"ע און ווי נאר ער האט געענדיגט
געטאנצן בלויז מיט די הענט .ועוד חזון למועד). יעצט וועלן מיר פארציילן טרינקען די וואסער ,האט ער
רבי יעקב פיש האט נאך זוכה ווערט וואס מעשה א אנגעהויבן צו רעדן! עס איז
געווען צו זען דעם אור שבעת אראפגעברענגט אין ספר 'עבודת געווארן א ריזיגער רעש.
הימים ,דער הייליגער בעש"ט עבודה' פונעם הייליגן טאהש'ער דער וואוידיסלאווער רב
הקדוש זי"ע ,און ער האט באקומען רבי'ן זי"ע (חלק 'שיחות קודש' ,שנת דערציילט ווייטער ,אז זיין טאטע
פון אים עטליכע ברכות. תשמ"ט ,דף קס"א) .דער טאהש’ער רבי האט זיך שוין געהאט צוגעלייגט
איין ברכה האט ער אים געגעבן זאגט ,אז אסאך מאל ווען מען האט מוצאי שבת און איז געגאנגען
ער זאל לעבן ווי לאנג ער וויל. מזכיר געווען פאר זיין זיידן רבי שלאפן אין צייט .און היות
17 פ+רדס ה+תור+ה
געקענט כאפן אין וועלכע טייך מען עס איז כדאי צו באמערקן א צווייטע מאל האט ער אים
האט זיך גע'טובל'ט .ער טראכט אז פאר'ן קריג איז די נסיעה ז' געבענטשט ער זאל זיך מערן ווי
אהין און צוריק ,אבער גארנישט אדר קיין קאלוב געווען א מעין פיש ,און צוליב דעם האט מען זיין
קומט אים אויפ'ן געדאנק. פון ל"ג בעומר אין מירון .עס איז משפחה גערופן 'פיש'.
שפעטער נאך יום הקדוש ידוע אז דער הייליגער צאנזער נאך א זאך האט אים דער
איז ער צוגעגאנגען צום רבי'ן רב זי"ע ,דער הייליגער מהרי"ד הייליגער בעש"ט געזאגט ,אז ער
און געפרעגט דעם הייליגן רבי מבעלזא זי"ע ,און צדיקים פון זאל גיין וואוינען קיין אונגארן .ער
אייזיק’ל קאלוב’ער" :וואס איז דא אלע עקן זענען געקומען צופארן איז טאקע געגאנגען אין די שטאט
פארגעגאנגען? איך קען דאך אלע צום יארצייט פונעם הייליגן רבי קאלוב .דער בעל שם טוב האט
מיינע פעלדער און גערטנער ,און אייזיק’ל קאלוב’ער. פאראויסגעזען ברוח קדשו אז רבי
איך געדענק נישט אזא פלאץ”. יעקב פיש זאל דארט זיין ,כדי דער
האט דער הייליגער רבי
די וואונדערליכע טבילה אין הייליגער רבי אייזיק’ל קאלוב’ער
אייזיק’ל קאלוב’ער געזאגט" :איך בארה של מרים ערב יום זאל קענען האבן די רבנות אין
וועל דיר זאגן ,אין יענע צייט האב הקדוש שטאט.
איך געזען ברוח הקודש אז עס פארציילט דער טאהש’ער רבי אין יאר תקמ"א ,ווען רבי
האט זיך דארט נתגלגל געווארן די א מורא'דיגע מעשה וואס איז אייזיק’ל קאלוב’ער איז געווען אין
בארה של מרים ,ממילא האב איך געווען מיט'ן הייליגן רבי אייזיק’ל אונגארן ,איז ער איינגעשטאנען
דיר שנעל געבעטן 'קום לאמיר זיך קאלוב’ער און זיין תלמיד ,דער ביי רבי יעקב פיש פאר עלף
טובל'ען'“. ראש הקהל רבי יעקב פיש. וואכן .רבי יעקב פיש איז געווען
האט רבי יעקב געזאגט" :אוי ,א עס איז געווען ערב יום הקדוש א געוואלדיגער בעל מכניס אורח,
שאד! ווען איך וואלט עס געוואוסט, פארנאכטס ,דער עולם איז שוין בפרט פאר די צדיקי הדור .נאך
וואלט איך זיך אויך געטובל'ט”... געגאנגען אין בית המדרש צו 'כל די עלף וואכן ,ווען רבי אייזיק’ל
(בפשטות האט זיך רבי יעקב נישט געטובל'ט קאלוב’ער האט געוואלט ווייטער
צוליב דעם כבוד פונעם רבי'ן ,ווי די הלכה איז אז
נדרי' .פארשטייט זיך אז דער עולם
מען טובל'ט זיך נישט פאר'ן רבי'ן .און שפעטער איז געגאנגען פרי .דער הייליגער גיין ,האט רבי יעקב פיש אים
ווען דער הייליגער קאלוב'ער האט שוין רבי אייזיק’ל קאלוב’ער רופט רבי געבעטן" :איך וויל אז איר זאלט
געענדיגט ,האט ער נישט געוואלט אויפהאלטן יעקב און זאגט אים" :שפאן איין די דא בלייבן און זיין דער רב און דער
דעם רבי'ן). פערד און וואגן ,איך וויל גיין באזוכן רבי פון שטאט” .דער הייליגער רבי
אבער מיר זעען דא א מורא'דיגע דיינע פעלדער” .רבי יעקב פיש איז אייזיק’ל קאלוב’ער האט אבער
זאך וועגן די בארה של מרים, געווען אן עושר אדיר און האט נישט געוואלט ,ער האט געוואלט
און דאס איז נישט דווקא געווען געהאט אסאך פעלדער .זיי זענען דינען דעם אויבערשטן 'בהצנע
מוצאי שבת ,נאר ערב יום הקדוש. געפארן מיט די פערד און וואגן. לכת'.
פארשטייט זיך אז ביי אזא הייליגן רבי יעקב פיש האט גארנישט האט רבי יעקב געזאגט פאר'ן
צדיק האט זיך די בארה של מרים געפרעגט דעם רבי'ן ,ביז זיי זענען הייליגן קאלוב'ער" :אויב אזוי האט
געקענט באווייזן א גאנץ יאר, אנגעקומען צו א טייך .רבי אייזיק’ל דער רבי א ברירה :אדער באצאלט
בפרט ערב יום הקדוש. קאלוב’ער זאגט פאר רבי יעקב ער מיר פאר די עלף וואכן עסן
דער אויבערשטער זאל העלפן פיש" :פיין ,דא שטעלט מען אפ און קווארטיר ,אדער נעמט ער ָאן
בזכות די מעשיות וואס מען די פערד און וואגן ,לאמיר זיך גיין די רבנות און איך בין אים מוחל”.
פארציילט פון צדיקים ,און בזכות טובל'ען” .דער הייליגער קאלוב'ער בלית ברירה האט דער הייליגער
די אמונה פשוטה און תמימות זיך גע'טובל'ט .דערנאך איז ער רבי אייזיק’ל קאלוב’ער געמוזט
וואס מיר האבן ,וואס שטייט אין צוריק ארויף אויפ'ן וואגן ,און אננעמען די רבנות .פון דארט
מדרש ,אין רש"י ,אין ספר האורה, זענען אנגעקומען אין בית המדרש האט זיך אנגעהויבן די באקאנטע
אין ספר כל בו און אין רמ"א ,אז פונקט אין צייט צו כל נדרי. הייליגע רבי'סטעווע אין קאלוב,
די בארה של מרים ווערט נתגלגל. רבי יעקב האט אנגעהויבן ער ווערט גערופן רבי אייזיק’ל
דער אויבערשטער זאל העלפן אז טראכטן ביי זיך ,אז ער געדענקט קאלוב’ער אויפ'ן נאמען פון די
ווען מען טרינקט וואסער זאל מען נישט אז ביי זיינע פעלדער זאל שטאט ,ומנוחתו כבוד דארט אין
געהאלפן ווערן מיט אלעס גוטס זיין אזא טייך ,און ער האט נישט קאלוב.
פ+רדס ה+תור+ה 18
ברכה פונעם אייבערשטן עשירות, די כתיבה וחתימה טובה שוין ברוחניות ובגשמיות.
ווייל גארנישט קען דאך קומען אן אנגעשריבן אנפאנג יאר. די גרעסטע סגולה
דעם אייבערשטן? אויב אזוי שטעלט זיך די די סגולה אויף עשירות און
נאר זאגט ער ,אפילו א ערשטע שאלה :פארוואס דאווענט הרחבת הדעת
מענטש וואס עס איז בכלל נישט מען א גאנץ יאר?
פארשריבן געווארן אויף אים דער ענטפער אויף דעם איז, פארוואס דאווענען מיר אויב
קיין עשירות ,אבער ער גייט און ווי עס שטייט פונעם הייליגן אלעס איז שוין באשטימט?
דאנקט דעם אייבערשטן "על 'בעל התניא' זי"ע אין 'ליקוטי
מיר אלע דאווענען ,און
מזונו ועושרו שנתן לו ה' יתברך", תורה' (געבויט אויף חז"ל) ,אז אנפאנג
פארשטייט זיך אז די וויכטיגסטע
יאר גיט מען דיר דאס וואס דו
ער דאנקט אויף אלעס וואס ער תפילה איז צו זיין געזונט און
ביסט בכוח צו באקומען ,מען
האט שוין באקומען" ,בזכות זה שטארק און צו קענען דינען
לייגט עס אריין אין דיין באנק
שיתן שבח והודאה על מה שנתן דעם אייבערשטן מיט א ליכטיגן
אקאונט .אבער בפועל דארפסטו
לו ה' יתברך ברחמיו וברוב חסדיו" מוח ,א ליכטיג הארץ ,און מיט
גיין עס אפנעמען פון די באנק ,דו
-נאר בזכות דעם וואס איך דאנק מנוחת הנפש .אבער ווי די וועלט
דארפסט ארויסנעמען דאס געלט
דעם אייבערשטן ,וואס דאס איז זאגט :א פאר מיליאן דאלער אין
און עס אהיים ברענגען .דאס גיין
טאש און א פאר מיליאן דאלער
די סגולה און די מצוה פון הודאה - צו די באנק -דאס איז תפילה.
אין באנק אקאונט שאדט בכלל
"יזכה לעושר" ,וועט ער זוכה זיין צו ווען מיר גייען יעדן טאג אין בית
נישט ...פארקערט ,אז עס איז דא
עשירות .ער זאגט אז דאס איז דער המדרש ,גייען מיר אייגנטליך צו
א הרחבת הדעת ,העלפט עס צו צו
פשט אין פסוק "ברכת ה'" ,אז אויב די באנק .מיר גייען אריין אין א בית
עבודת השם.
דו וועסט בענטשן און לויבן דעם מקדש מעט ,מען עפנט אויף דאס
סידור'ל ,און דורך דעם נעמט מען די שאלה איז נאר :איז דאס
אייבערשטן" ,היא תעשיר" ,דאס טאקע שייך? לאמיר עס מסביר
אליין וועט דיר ברענגען עשירות. ארויס דאס געלט פון די באנק.
זיין.
פארשטייט זיך אז אין דעם איז דער כוח פון הודאה צו בעצם זענען דא צוויי שאלות
אריינגערעכנט צו מאכן ברכות צולייגן צו די כתיבה וחתימה וואס א מענטש דארף פרעגן:
מיט כוונה ,בענטשן מיט כוונה, שאלה א' :חז"ל זאגן דאך
דאווענען די ברכות אין שמונה יעצט קומט די צווייטע שאלה:
"מזונותיו של אדם קצובים לו
עשרה און די פסוקי דזמרה מיט איז שייך מוסיף צו זיין? אויב מען מראש השנה ועד ראש השנה".
האט אנגעשריבן פאר א מענטש א ראש השנה האט מען אונז שוין
כוונה ,און זאגן יישר כח פארן
מיליאן דאלער ,איז שייך צוצולייגן אלעס פארשריבן ,און אזוי איז
אייבערשטן דורכאויס דעם טאג
א צווייטן מיליאן אדער א דריטן עס אנגעגאנגען די גאנצע עשרת
אויף יעדע זאך. מיליאן? ימי תשובה ביז יום כיפור ,און ביי
דאס איז א געוואלדיגע סגולה דער ענטפער איז :יא .אזוי נעילה איז מען שוין געחתמ'עט
אויף עשירות ,און מען וועט דיר זאגט דער הייליגער 'מטה משה', געווארן .עס זענען דא וואס פועל'ן
צושרייבן צו דעם וואס מען האט א תלמיד פונעם מהרש"ל (דיני אויס ביז הושענא רבה ,און עס
שוין אנגעשריבן אנפאנג יאר; אויף ברכות אות קנ"א) ,וואס איז געווען פון זענען דא וואס האבן די זכיה אז
דיין כתיבה וחתימה טובה וואס דו די גרעסטע פוסקים .ער זאגט אז ביי זאת חנוכה -ווי עס שטייט
האסט געהאט ראש השנה ,וועט שלמה המלך זאגט אין משלי (י ,כב): פונעם הייליגן 'בני יששכר' זי"ע -
מען דיר צולייגן א פרישע הוספה "ב ְר ַּכת ה' ִהיא ַת ֲע ִׁשיר".
ִּ קען מען נאך באקומען א פרישע
פון א כתיבה וחתימה טובה! די קשיא איז ,אוודאי מאכט די חתימה .אבער אין אלגעמיין ווערט
19 פ+רדס ה+תור+ה
