קונטרס לחזות בנועם · Kuntrus Lachzos Beno'am — חיי שרה (2026-11-02)

כינוס הלומדים
לרגל סיום חצי ש"ס והתחלת סדר נזיקין
בחבורת יסודי התורה דקהילתינו הק'
יום א' פרשת לך לך שנת תשפ"ו לפ"ק
באולם הענקי קאלהארי צענטער ,פענסילוועניע יצ"ו
גליון מ"א שנה ב' -חיי שרה תשפ"ז לפ"ק
ם"יבבושה ימי תארקל תוררועתהו ןישוביכ ירבד
דברי כיבושין והתעוררות לקראת ימי השובבי"ם
פתחו לי פתח כחודו של מחט – זהו התפלה שהאדם
םדאהש הלפתה והז – טחמ לש ודוחכ חתפ יל וחתפ
יוצא לאור ע"י:
לחזות בנועם
רוהטה ןחלש תעוכמישרלעונילכזצשא שדוק תורבד
עריכת שלחן הטהור
כל הזכיות שמורות
ק”א"פלטיול”פ ערב יום הקדוש שנת תשפ”ו לפ”ק
.
שליט"א
של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק
ק"פל ו"פשת תנש יחיו תשרפ ס"לש
מען קען הערן די דברות קודש אויף
בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו
ו"צי גרובסמאיליוו לודגה ד"מהיבב
ששק"תהגתנהשונישבורד ןקרהמםוקי"בכרמע
קול סאטמאר 1605-615-7777
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
לאוי תירק לודגה ד"מהיב
ביי די ספעציעלע לחזות בנועם אפטיילונג
הגה"ק
4/2/6פון די מעין מעניו
שזכינו לשמוע
~~~
צו באקומען די דברות קודש יעדע וואך שיקט אן
אימעיל צו lachzosbnoam@gmail.com
רבינו
דברות קודש אצל
~~~
צו נעמען א חלק אין די זיכוי הרבים
ביטע ווענדט אייך צום מערכת
מרן
וזכות הרבים תלוי בך
.
מכ"ק
הקונטרס הנוכחי יוצא לאור בסיוע
ועד להוצאת ספרי כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
ישלם ה' פעלם ותהי משכורתם שלימה מעם ה'
עריכה ומראי מקומות ע"י:
ב .וו845-738-4665 .
מפתח
חלק א' ...................................................................................ה
בזכות שעוסקים בתלמוד בבלי זוכים שהברכות נתונות בידינו וברשותינו
חלק ב' ...................................................................................ט
ע"י לימוד התורה זוכים לבטל את קליפת הארבעה אבות נזיקין
חלק ג' ...................................................................................יח
'עבידנא יומא טבא' ,סיום בחבורת 'יסודי התורה' בלימוד השוה לכל נפש,
מעט הכמות ורב האיכות
חלק ד' ...................................................................................כא
סיום מסכת כולל קדושת כל המסכת ,והוא עת רעוא דרעוין
חלק ה' ...................................................................................כד
הברכה היותר חשובה היא ,כאשר האב ובנו ובן בנו רואין זה את זה בדברי תורה
בחבורה אחתנו
נתנדב ע"י
הנהלת חבורת יסודי התורה וויליאמסבורג יצ"ו
לרגל שמחת סיום מסכת בבא קמא והתחלת מסכת בבא מציעא
ע"י אלפי לומדי החבורה
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק
בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו
שליט"א
לפ”ק תשפ”ו הגה"ק רבינושנת
הקדוש יוםמרן מכ"קערב
ש"ס
הטהור
השובבי"ם ימיחצי
שלחן סיום
לקראת עריכתלרגל
לשמוע הלומדים
אצל
והתעוררות
שזכינו כינוס
כיבושיןקודשדברי דברות
והתחלת סדר נזיקין בחבורת יסודי התורה
השובבי"ם
ימיהטהור שלחן לקראת עריכת
לשמוע והתעוררות
כיבושיןקודש אצל
שזכינו
יום א' פרשת לך לך שנת תשפ"ו לפ"ק
דברי דברות
לפ”ק
שליט"א תשפ”ו הגה"ק
פענסילוועניע יצ"ו רבינושנת
צענטער, הקדוש
קאלהארי יוםהענקי
מרן מכ"קערב
באולם
בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו
של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
חלק א'
שהברכות
שהאדם בבליזהוזוכים
התפלה בתלמוד
מחט – שעוסקים
כחודו של בזכות פתח
פתחו לי
וברשותינו
ונשובהובחסדו
אחד, והעתיד העברבידינו
וההוה הקב”ה רואהנתונות
ה' אליך מתפלל השיבנו
מצרף את הטוב העתיד ,ועי”ז זוכים בדין
אתכםברכה’
והיה יקרא שמך
את אשר ואגדלהלכם
ואברכך ואגידה בניו,גדול
ויאמר האספו ‘ואעשךאללגוי
ויקרא יעקב
הקב”ה איז
באשעפער זאגט פאר וויילהייליגער
דער בדין
זכאיא’-ב’), סדרהארויס
(בראשית י”א
באחרית הימים (מ"ט א')
ישראלדי גייט א) געפון מיר דיכלל
וואך אין
עתידאראך’ ,און ער געבט אים טוביםאלפונעם
הארץ אשר מעשים
ומבית אביך מצרף אלע
וממולדתך אברהם אבינו‘ ,לך לך מארצך
בזכריאויס
טייטשט
אבלא עתה
גערופן די האט
והיה) יפחד, רש”י
יעקב(ד”ה און
ברכה’,זאת
בניו,לבי והיה
יעקבועל
אל מעש שמךאין
ויקראובידיואגדלה
שוחד,
סדרה ואברכך
יקח די פני לא
וואך אין גדול אקדםלגוי
ואכףדי ‘ואעשך
געפונען מירברכות,במה
את אשר יקרא אתכם באחרית הימים. בידך’.
‘נתונותלכם האספוזיין
לערב יוה”ק).
ואגידה ‘הברכות’ זאל
(סליחות המיוחד ברכה’,
שם ‘והיהמלכות
קינדער ,ויאמר
‘ואעשך פסוקיודן
(מאמר אבני
רבי אויפן
תורות השנה
צ"ח ב') זאגט
רבה ראשב
ל”טדיי”א)
(בראשית רבהאין
פנים דערייטב
(בראשית א
מדרש מדרש
אין עלינו
זאגטדער באקאנט,
בניו'יגן
זכותו יעקבז”ל
אל ס’איז
זיידע דער אזוי,
זייןאזוי,
'ויקרא ב) קען
קעןא)זיין
דן יעדן
אומות? מ’איז לאאוןהדין, דער יום ישראל .ס’קומט פאר כלל מליצה ישרה זאגט א גדול’ ,ל”א),
באשעפער ,ע’צום
העמדת “ומנח באשעפער, הייליגן האט דעם צוריק
פרעגטזאגט
אבינובניו', אברהם לגוי אמר,
זכרון אות
גערופן אצום ויקרא ער ער 'ויקרא אל
זאגט,האט
דרכיםליה’
פרשת ‘אמר
אומות?”, אויפגעשטעלטד’) ,ע’דער
פרשת דרכים (דרושנישטדא אס’איזמען
זאגטנחער,האט מעשים.
גדול’ ,פון ‘ואעשך דילגוי
איינעם אויף זאגסט
געווען דיקינדער. זיינע מיט זיין זאל באשעפער דער אז בניו', 'אל באשעפער, הייליגן
אשר לו מצרףגדול האט זיי
‘ומי גוי אייבערשטער
(דברים ד’ ז’) דער שנאמר מייןזכיות,
אותו גוי “איךקיין
געהאט האבן אידן נישט
געענטפערט, דעראין מצרים
אייבערשטער
הזה’ (שמות
הקדושה, על אההר האלקים תעבדון את
ממצרים ישראל העםמען גדול’את
'בהוציאך ומשפטיםשפעטער,
מתן תורה פון
תורהיעקב ויקרא האבן
שטיין וועןזיי
וואס געדארפט כלל
וואלט מיינט
עס פשט, צדיקים’‘ ,גוי
זאגט מתנות כהונה חוקים די
צדיקים’” .געזען נאך זאכן וואס מ’האט געטון אין מדבר ,וואס איז אייבערשטער האט
ומשפטים דער איי,
'אתחוקים לו.
ג’ י”ב)
‘אשר
האט גערופן די קינדער ,שטייט ויקרא יעקב 'אל בניו' ,טייטשט
נישט געווען דער רצון פון באשעפער? דער חסד פון ה’ יתברך ,דער אייבערשטער איז מצרף
בניו' ,יעקב
גערופן צום באשעפער ,ער פונעםהאט
עתיד. יעקב' ער 'ויקרא
נישט גוטע יודןדאס
רבינישט
אמר און
מדרשהעתיד, נארדער
דעם טוב
הלומדיםדער באשעפער זאל זיין מיט באשעפער,כל
'אל בניו' ,אז האט מתפלל געווען צום שמחת
קינדער.היינט צוזאמגעקומען ,א גרויסע מסיבה ,מ’איז חוגג א סיום פון מסכת
זעמיר זיך
אונזזיינע
ולבקר בהיכלו
קידושין און האלב ש”ס ,וואס איז געלערנט געווארן דורך די לומדים פון חבורת יסודי התורה.
ישראל במצרים ראה הקב”ה מה שעתידין לעשות ,דכתיב (שמות א) בפרשת דרכים :עלינו לשבח לאדון הכל ,ורב טוב לבית
בהיכלו
'ויאמר ה’ ראה ראיתי’ זו ראית מעשה העגל וכו’ ,אמר הקב”ה ג’ ז’) ולבקר
ישראל ,שהקב”ה אינו דן את האדם כי אם באשר הוא שם ,ואף
איני דנם לפי המעשים העתידים לעשות ,היינו דכתיב (שמות שם) שעתיד לחטא לא יחשב ה’ לו עון לפי זמנו ,וגמולו ישיב בראשו
ויקרא יעקב אל בניו ...רבי יודן אמר ויקרא יעקב לאל להיות עם בניו (ביאר במתנות כהונה :ויקרא א.
כי שמעתי את צעקתם ,אף על פי שידעתי מכאוביו .יודע אני
אמרנמנע
אחא איני
רבי פי כן
ואף על האספווכו’,
וגו' ... ויאמר במדבר
להכאיבני
ולבקר בהיכלו
עתידין ...
לצורך בניו)
לפי מקומו ושעתו .אבל לענין הטובה אינו כן ,כי חפץ חסד הוא
כשהיו אל אלכמה
וכן שקרא
משמע שעתיד את בניו
לעשות ... מדלא כתיב להש"י .ודייק
כמעשהו יעקב לאל:
להיטיב לאיש ומרבה
‘ואעשך לגוי גדול’ (בראשית י”ב ב’) ,אמר לו, בבראשית רבה:
הלשכות. ויאספו וגו' ב)
ויטהרו את כ"ח-ל')היו בידי,
עד עכשיו נתונות בידך,
(נחמיה יב דאת אמרהברכות
ברכה’,מה א) ברש”י‘ :והיה
הטהרו ,היך
ומנח לא העמדת שבעים אומות .אמר לו ,אותה אומה שכתוב בה ברכתי לאדם ונח ,ומעכשיו אתה תברך את אשר תחפץ.
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות ו
ובעזר שמו יתברך גם אני הקטן בין איך א חבר אין די חבורה מיום הווסדו ,בערך צוואנציג יאר
צוריק ווען מ’האט מייסד געווען די חבורה [ביום ל”ג בעומר שנת תשס”ו לפ”קג].
ולבקר בהיכלו
אייך ,הונדערטער יונגעלייט וואס האלטן דאס מיט .מ’לערנט (דברים ד’ ז’) ‘כי מי גוי גדול’ אני מעמיד ממך.
דאס בחברותות ,ס’איז דא א שיעור ברבים ,ס’איז דא אז מ’איז ג) מן הראוי להעתיק דברי כ”ק מרן רבינו שליט”א בעת התייסדות
צוויי -מ’לערנט עס בחברותות .ס’האט דארט א גרויסע מעלה, החבורה ,בסעודת ל”ג בעומר שנת תשס”ו ,באהל הענקי על
ווייל מ’לערנט ,און סוף כל סוף אז ס’לערנט א רבים ,איז זיך השטח אשר עליו נבנה בית מדרשינו הגדול בעיר וויליאמסבורג
איינער מחזק דעם צווייטן ,מ’איז מסיים א פרק ,מ’איז מסיים א יצ”ו .אחר שהאריך רבינו בענין שע”י שמשוקעים בגשמיות ,גם
מסכתא ,ס’געבט צו חשק צו לערנען תורה .דאס איז די מציאות. הנשמה נתגשמת ,אמר בזה”ל :האב איך אינזין געהאט ,איך וויל
דאס העלפט צו צום לערנען‘ .דברי תורה צריכין חיזוק’ (ברכות
זאגן דא ,מ’דארף טון פעולות אביסל איינצוהאלטן דאס גשמיות,
לב ,):מ’קען יעדע זאך אוועקמאכן ,אבער דאס איז די מציאות אז זיך צו האלטן און וויסן אז די נשמה זאל אריינגעבן שמנינות רוחני
דאס העלפט צו צו לערנען. אינעם גוף ,נישט חלילה פארקערט דער גוף אין די נשמה.
איך וויל דא מציע זיין ,יעצט דא ,מ’זאל אנהייבן יעצט -ס’איז וויל איך דא מעורר זיין דעם ציבור ‘את אשר ישנו פה ואת אשר
דאך ל”ג בעומר ,מ’האב מיר דאך געשמועסט (בשם הקדושת לוי), איננו פה’ ,ערשטנס אויף לימוד התורה .א איד מוז האבן א שיעור!
ס’הייבט זיך אן די הארה פון יום טוב שבועות ,די הכנה צו מתן איך רעד יעצט נישט -נישט צו די בחורים וואס זיי לערנען אין
תורה .מ’זאל אנהייבן מסכת סוכה ,און לערנען צוויי און א האלב די ישיבות און נישט צו די כולל יונגעלייט ,איך רעד יעצט צו די
בלאט יעדע וואך ,ס’איז נישט קיין סאך .מ’זאל זיך אנשליסן .ס’איז בעלי בתים וואס זיי זענען טרוד א גאנצע וואך ,יעדן טאג גייען זיי
דא עסקנים ,די וועלן עס מסדר זיין .און אי”ה איך -בלי נדר - ארויס על המחיה ועל הכלכלה ,און זיי גייען זוכן פרנסה -אוודאי
וועל איך מיך אויכעט ווערן א חבר אין די חברותא .און מ’מוז זען מ’דארף מפרנס זיין‘ .עושה צדקה בכל עת’ (תהלים ק”ו ג’)‘ ,זה
מיטצוהאלטן דעם שיעור צוויי און א האלב בלאט ,און לערנען, המפרנס בניו ובני ביתו’ (כתובות נ - ).דאס איז צו די אידן.
און אזוי ביז צום קומענדיגן יום טוב ,האף מיר דאס -איך מיין
מ’גייט ארויס אין די גאס אינעם עולם הגשמי‘ ,אמעריקע’ דאס
נישט יעצט שבועות ,כ’מיין ביז [ירח האיתנים] -וועט מען
איז דער עולם הגשמי! דאס איז עס מיט א ה’ הידיעה! און אז
דורכלערנען די מסכתא ,דורכלערנען און מסיים זיין די מסכתא.
מ’טוט נישט עפעס א פעולה אביסל איינצוהאלטן די גשמיות,
איך וויל בעטן די אינגעלייט ,מ’זאל עס אויספרובירן .דער רבי דעמאלטס איז אז די גשמיות באזיגט חלילה דעם רוחניות .מ’מוז
ר’ זושא האט געזאגט ‘טעמו וראו כי טוב ה’’ (תהלים ל”ד ט’) ,האט זען צו האבן א שיעור ,אדער אינדערפרי אדער אויפדערנאכט,
דער רבי ר’ זושא געזאגט ,א קינד וויל נישט עסן ,זאגט אים די דאס מוז זיין ‘חוק ולא יעבור’ .אז מ’זאגט א ‘קביעות’ ,מיינט דאס
מאמע “פארוואס עסטו נישט?” ,ער האט עס נישט ליב .זאגט מיט א ‘קביעות גמור’ ,אז מ’זאל וויסן“ ,איך גיי אין בית המדרש
זי “קאסט עס! קאסט עס וועסטו זען ס’איז גוט!” ,האט דער לערנען ,און גארנישט וועט מיך נישט צוריקהאלטן! גארנישט! יעדן
רבי ר’ זושא געזאגט ‘טעמו וראו כי טוב ה’’‘ ,טעמו וראו’ -זאגט טאג! איך מוז לערנען! די שעה מוז איך לערנען! איך מוז האבן א
ער -זיי טועם ,קאסט עס! וועסטו זען ‘כי טוב ה’’ .איך וויל דאס שיעור אין תורה הקדושה! אויב איך וויל זיין א איד ,איך וויל נישט
מציע זיין פאר יעדן איינעם‘ ,טעמו וראו כי טוב ה’’ ,לאמיר עס דערטראנקען ווערן אינעם גשמיות אמעריקע ,איז דאס נאר אז איך
אויספרובירן ,לאמיר זיך אנשליסן אין אזא סדר הלימוד ,וועט מען וועל האבן א קשר מיט די תורה הקדושה! דעמאלטס וועל איך זיין
אלע זען אז מ’וועט הנאה האבן ,און מ’וועט עס זען ,ס’וועט נתרומם א איד ,מיינע קינדער וועלן זיין אידן ,און מיין בני בית! און חלילה,
ווערן לומדי תורה ,ס’וועט נתרומם ווערן די קרן התורה ,דאס חיות איך וויל נישט זאגן אויב נישט וואס עס ווערט” ...
-דאס גשמיות וועט אביסל אפגעקילט ווערן. מ’דארף צו מאכן תקנות קבועות אויף לימוד התורה ,מ’זאל
איך וויל בעטן די עסקנים -ס’איז דא טייערע עסקנים דא אין מחזק זיין דאס לימוד התורה .איך וויל זאגן ,אין קרית יואל אין
שטאט .די עסקנים זאלן זיך פארלייגן ,די עסקנים זאלן וויסן, די לעצטע צייטן ,האבן אינגעלייט איינגעפירט אזעלכע חבורות,
איך ווייס ס’גייט שווער מחזק צו זיין אידן צו לימוד התורה, מ’האט עס א נאמען געגעבן פארשידענע נעמען ,איינס הייסט
און מ’מוטשעט איינעם ,און אמאל בייזערט זיך יענער אן, ‘עזר התורה’ ,איינס הייסט ‘יוסיף לקח’ ,ס’האט פארשידענע
“וואס מוטשעסטו מיך אזוי?” .בסתר לבו ,דער וואס האט אים נעמען .מ’האט געמאכט חבורות ,איין חבורה לערנט פינף בלאט
אנגעשריגן ווייסט אז ער איז גערעכט ,און בסתר לבו איז ער אים א וואך ,אזוי מסכת נאך מסכת .ס’איז דא איין חבורה וואס זיי
מכיר טובה פארוואס ער איז אים מעורר אויף לימוד התורה, לערנען פונקט די העלפט ,צוויי און א האלב בלאט א וואך .און
אפילו ער שרייט אים אן .ווייל יענער ווייסט אויכעט דעם אמת אין יעדע חבורה איז אנגעשלאסן הונדערטער יונגעלייט .איך זאג
ז בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
מ’האט אדורך געלערנט כמה מסכתות אין ש”ס‘ ,ברב עם הדרת מלך’ (משלי י”ד כ”ח) ,געלויבט
דעם הייליגן באשעפער ס’איז צוגעקומען יערליך פרישע לומדים -אסאך הונדערטער לומדים
זענען צוגעקומען ,א בחינה פון ‘מוסיף והולך’.
‘מדקתני אבות איכא תולדות’ ,די תולדות פון דער
חבורה איז אלע אנדערע חבורות
מ’קען זאגן ,ס’איז דא היינט מערערע חבורות אויף דעם זעלבן סיסטעם ,דאס איז אלעס
תולדות פון דער חבורה.
‘אלה תולדות נח’ (בראשית ו’ ט’) -האט מען נעכטן געליינט -וואס איז די תולדות פון נח? ‘נח’.
‘נח איש צדיק תמים היה בדורותיו’ דאס איז די תולדות פון ‘נח’ד .די תולדות פון דער חבורה,
איז אלע אנדערע חבורות פון אסאך קהילות קדושות בישראל ,דאס איז תולדות .ווער ס’הייבט
נאר אן צו לערנען ארבעה אבות (בבא קמא דף ב‘ ).מדקתני אבות ,איכא תולדות’ ,די חבורה איז די
אב פון די אלע תולדות.
דער אייבערשטער זאל העלפן מ’זאל קענען לערנען על הסדר מידי יום ביומו ,ביז דער
אייבערשטער וועט העלפן געזונטערהייט ,מיט הרחבת הדעת ,דורכלערנען און ענדיגן גאנץ
ש”ס לשמחת פון כל הלומדים.
‘ואעשך לגוי גדול’ וואס לערנט גמרא‘ ,והיה ברכה’ א
סל מלא ברכות פאר יעדן איינעם
דער אייבערשטער זאגט פאר אברהם אבינו ‘ואעשך לגוי גדול’ ,דער גוי וואס זיי האבן ‘חוקים
ומשפטים צדיקים’ ,מיינט מען די גמרא וואס אונז לערנען מיר ,און אויף דעם איז געזאגט געווארן
‘והיה ברכה’.
ולבקר בהיכלו
המלמד את בן חבירו תורה כאלו ילדו’ ,מטעם שהוא הכניס בתוכו לאמיתו אז יענער מיינט זיין טובה ,און ער זוכט זיין טובה .נאר
עיקר החיות תורה ומצות ...ולפ”ז מה שאמרו במלמד תורה ס’איז דא התגברות היצר .וועגן דעם וויל איך זיי מחזק זיין ,זיי
ומצות לבן חבירו דהרי זה כאלו ילדו משום הלימוד שהביאו זאלן נישט נאכלאזן ,נישט מיד ווערן ,זוכן צו פארשפרייטן און זען
למעשה שהוא העיקר ,כמו כן הלומד תורה לעצמו ומשמרה הרי אנצוגיין ,מיטן אייבערשטנ’ס הילף וועל מיר זען פירות לטובה.
זה מוליד את עצמו ...ובזה נתבאר הכתוב שלפנינו ,כי גם נח היה ד) נכון להביא מש”כ הנועם מגדים (פר’ נח ד”ה אלה תולדות) [ומובא
בבחינה זו כאילו עשה עצמו ,וזהו אומרו ‘אלה תולדות נח נח’ ,ר”ל כמ”פ בספרי עצי התמרים] וז”ל‘ :אלה תולדות נח נח איש צדיק
בעצמו היה תולדת נח ,ותולדה זו אינה באה כי אם מצד כשרון וכו’ ,בזוה”ק (פר’ נח דף נט‘ ):נח נח’ תרי זמני למה .וגם מה שעמדו
המעשה ,לזה שפיר מסמיך ליה לתולדה זו ‘איש צדיק תמים היה ז”ל (ב”ר ל’ ו’) בסמיכת ‘איש צדיק תמים’ לזכר התולדות ,מה
בדורותיו’ ,ונתיישבה קושיית הזוה”ק והערת רש”י והמפרשים ענין זה לזה ...והנראה בזה בדרך נפלא עם אמרם ז”ל בילקוט
ז”ל בחדא מחיתא על נכון. פר’ בחוקותי (רמז תרע”א) ‘ואת מצותי תשמרו ועשיתם אותם’
[ועי’ גם באגרא דכלה (פר’ נח ד”ה אלה תולדות הג’) ובמעגלי צדק (פר’ נח (ויקרא כ”ו ג’) ,מעלה אני עליכם כאלו עשיתם את עצמיכם עיי”ש.
ד”ה אלה תולדות) ובעוד כמה ספה”ק ממש בבחינה זו]. וטעם הדבר לא רחוקה היא ,והוא ע”פ אמרם ז”ל (סנהדרין יט‘ ):כל
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות ח
ס’איז דא א זייער אן אינטערעסאנטע ברכה אין אור לשמים פרשת נצבים (ד”ה אתם נצבים)ה,
זאגט דער אור לשמים -דער אפטער רב ז”ל ,דורך לימוד התורה איז מען זוכה צו גדולה און צו
ממשלה (זוהר חדש ,מדרש הנעלם פר’ לך לך דף מ):ו.
טייטשט ער ‘ותהי ראשית ממלכתו’ (בראשית י’ י’)ז ,וואס איז די ערשטע זאך מיט וואס מ’איז
זוכה צו די מלוכה -די ממשלה וואס מ’איז זוכה דורך לימוד התורה? זאגט ער‘ ,בבל’ צו לערנען
תלמוד בבליְ‘ .וְ ֶֶא ֶֶר ְְך’ -אזוי שטייט אין פסוק ‘ -ארך’ מיינט מען חיים ארוכים ,אריכות ימים
ושנים .אדער טייטשט ער‘ ,ארך’ איז די לשון ‘ארוכה ומרפא’ (ירמיה ל”ג ו’) ,רפואות פאר אידישע
קינדער .אדער טייטשט ער ,רחמים מיום שכולו ‘ארוך’ח ,רחמים פאר אידישע קינדער .און ער
ענדיגטְ‘ ,וְ ַַא ַ �ַּכד’ -אזוי שטייט ווייטער אין פסוק -דאס איז די ייחוד פון קריאת שמע וואס איז
כ”ה אותיות ,און ‘אכד’ איז כ”ה ,מ’זאל קענען מייחד זיין שם שמים באהבה.
דאס איז ‘והיה ברכה’ ,הברכות נתונות בידינו וברשותינו ,דער אייבערשטער זאל העלפן אז
די ברכה זאל זיין ביי יעדן איינציגן לומד התורה ,ביי אים אין זיין שטוב -אין זיין רשות .א סל
מלא ברכות פאר יעדן איינעם ,א ברכה בכלליות און א ברכה פרטיות פאר יעדן איינעם .ימלא
ה’ כל משאלות לבבם לטובה ולברכה ,מתוך נחת והרחבת הדעת ,שטענדיג ,בכל עת ובכל זמן
ובכל שעה.
ולבקר בהיכלו
יש לו לאדם להכשיר מעשיו לפני בוראו ,ולהתעסק בתורתו ה) באור לשמים להרה”ק רבי מאיר’ל מאפטא זי”ע‘ :אתם נצבים
יומם ולילה .שמעלת התורה למעלה מן כל המעלות .דאמר רבי היום וכו’’ (דברים כ”ט ט’) ,נ”ל דאיתא בזוה”ק (זוהר חדש מדרש הנעלם פר’
יהודה ,תרין טבין רברבין אית באורייתא ,חיים ,ועותרא .דכתיב לך לך דף מ ):דהאדם יוכל להשיג גדולה וממשלה ע”י עובדין טבין
(משלי ג’ ט”ז) ‘אורך ימים בימינה בשמאלה עושר וכבוד’ .אמר רב שעושה להשי”ת ,ומה שמשיג ע”י התורה הוא גדולה יותר מכולם,
פפא ,אלין תלתא הוו .אמר ליה רבי יהודה ,כבוד בכלל העושר וזה פירוש המשנה (פאה פ”א מ”א) ‘ותלמוד תורה כנגד כולם’ .וזהו
הוא ,דמאן דאית ליה עותרא אית ליה יקרא ,ובמה יזכה האדם גם כן פירוש הכתוב (בראשית י’ י’) ‘ותהי ראשית ממלכתו בבל’,
לכל ,בשביל התורה. ראשית של המלוכה ‘בבל’ ע”י תלמוד בבלי‘ .וארך’ ,ועוד זוכה
אִׁשית ַַמ ְְמַלַ ְכְ ּתֹּוֹ ָ �ָּב ֶֶבל ְוְ ֶֶא ֶֶר ְְך ְוְ ַַא ַ�ַּכד ְוְ ַכַ ְלְ ֵנֵ ה ְ �ְּב ֶֶא ֶֶרץ
ז) בפר’ נחַ :וַ �ְְּת ִִהי ֵֵר � ִ שמשיג חיים ארוכים .עוד ‘וארך’ לשון ‘ארוכה’ (ירמיה ל”ג ו’) ,שזוכה
� ִִׁשְנְ ָָער. להמשיך רפואה בעולם .ועוד יכול להמשיך רחמים בעולם מיום
שכולו ארוך ‘ ...ואכד’ ,כאשר פירשנו כבר על פסוק (בראשית כ”ד
עי’ מש”כ באור לשמים פר’ בחוקתי (ד”ה אם בחוקתי הב’) ח) מ”ה) ‘וכדה על שכמה’ ,בצירוף הפסוק (ישעיה מ’ י”ב) ‘וכל בשליש
וז”ל :וע”י העסק התמידי בהתורה ,נדבקים בה ...והברכה הוא עפר הארץ’ ,יעוי”ש .עוד ‘ואכד’ זוכה ליחוד קריאת שמע שהם
מיום שכולו ארוך ,כמו שכתוב (תהלים קמ”ה ב’) ‘בכל יום אברכך’, כ”ה אתוון.
שלכאורה נראה מיותר שכתיב בפסוק שלפניו ‘ואברכה שמך
לעולם ועד’ ,אלא לרמז ע”ז הנ”ל שיומשך הברכה להשכינה מיום ו) באור לשמים ציין לדברי הזוה”ק ,והכי איתא התם‘ :לך לך’,
שכולו ארוך ,הנקרא כל יום ,שאין שם ענין לילה ,לא ימין ולא רבי יהודה פתח ‘הנצנים נראו בארץ עת הזמיר הגיע וקול התור
שמאל ,אין מסטין ואין מקטרג. נשמע בארצנו’ (שיר השירים ב’ י”ב) ,אמר רבי יהודה ,בא וראה כמה
ט בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
חלק ב'
ע”י לימוד התורה זוכים לבטל את קליפת
הארבעה אבות נזיקין
ס’איז א פלוגתא צו אברהם אבינו האט מקיים געווען ‘כל
התורה כולה עד שלא ניתנה’ אדער נאר די ז’ מצות בני נח
מ’איז מסיים מסכת קידושין .די משנה סוף מסכת קידושין (פב ,).זאגט די משנה ‘מצינו
שקיים אברהם אבינו כל התורה כולה עד שלא ניתנה’ ,די משנה זאגט אברהם אבינו האט
מקיים געווען כל התורה כולה נאך איידער מתן תורה‘ ,שנאמר (בראשית כ”ו ה’) ‘עקב אשר שמע
אברהם בקולי וישמור משמרתי מצותי חקותי ותורותי’’ ,אזוי שטייט אין די משנה.
אין מסכת יומא דף כ”ח עמוד ב’ ,איז אינטערעסאנט ,די זעלבע זאך איז א מימרא פון רבט.
דער מהרש”א (בחידושי אגדות שם ד”ה קיים)י צייכנט צו אז באמת איז דאס א משנה ,וואס איז די חילוק
צווישן די משנה און די מימרא פון רב? [דארט שטייט] אויך ‘קיים אברהם אבינו כל התורה
כולה עד שלא ניתנה’ ,די זעלבע מימרא שטייט אין די גמרא א מימרא פון רב.
פארציילט אונז די גמרא אזוי‘ ,אמר ליה רב שימי בר חייא לרב’ ,האט רב שימי בר חייא
געפרעגט רב‘ ,ואימא ז’ מצות’ ,ווער זאגט אברהם האט מקיים געווען אלע תרי”ג מצות ,אפשר
האט ער מקיים געווען נאר די ז’ מצות? האט ער געענטפערט‘ ,איכא נמי מילה’ ,ער האט דאך
מקיים געווען מילה אויכעט .האט ער אים צוריקגעפרעגט‘ ,ואימא ז’ מצות ומילה’ ,די מצות
האט ער מקיים געווען? ‘אמר’ האט ער געזאגט‘ ,אם כן ‘מצותי ותורתי’ למה לי’ ,וואס שטייט
‘מצותי ותורתי’? אלא מיינט מען אלע תרי”ג מצות.
ולבקר בהיכלו
‘תורותי’ ,אחת תורה שבכתב ואחת תורה שבעל פה. ט) במס’ יומא :אמר רב ,קיים אברהם אבינו כל התורה כולה,
שנאמר (בראשית כ”ו ה’) ‘עקב אשר שמע אברהם בקולי וגו׳’ .אמר
י) במהרש”א‘ :קיים אברהם אבינו כל התורה כולה’ ,יש ליה רב שימי בר חייא לרב ,ואימא שבע מצות [פרש”י :שנצטוו
לדקדק ,בכל נוסחות שלפנינו סוף פ”ב (ע”א) דקדושין איכא הכי לשאר כל בני נח אבל תורה לא נתנה לו] .הא איכא נמי מילה.
משנה שלימה‘ ,עשה אברהם כל התורה עד שלא ניתנה ,שנאמר ואימא שבע מצות ומילה .אמר ליה ,אם כן ‘מצותי ותורותי’
(בראשית כ”ו ה’) ‘עקב וגו’’ ,ומאי אתא רב לאשמעינן ,ואדפריך הכא למה לי .אמר רב [כ”ה במוסגר ,ובגליון גרס :רבא] ואיתימא רב
אמילתיה דרב ‘ואימא ז’ מצות כו’’ לפרוך אמתני’ דקדושין .ויש אשי ,קיים אברהם אבינו אפילו עירובי תבשילין [פרש”י :שאינו
לומר דניחא ועדיפא ליה למפרך אדרב ,משום דהתם לא משמע הלכה למשה מסיני אלא תקנת סופרים שעתידין לתקן] ,שנאמר
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות י
זאגט די גמרא ‘אמר רב’ ,און אין גליון -אין די גמרא אין גליון איז דא א גירסא ‘רבא’ .אדער
‘ואיתימא’ אין די גמרא א גירסא ‘רב אשי’‘ ,קיים אברהם אבינו אפילו עירובי תבשילין ,שנאמר
‘תורתי’’ -א לשון רבים‘ ,אחד תורה שבכתב ואחד תורה שבעל פה’.
איז דא אין סמיכת חכמים (בההקדמה)יא ברענגט ער אראפ די פלוגתא ,ווייל רב שימי בר חייא
זאגט ‘ואימא נאר ז’ מצות’ ,זעט מען אז רב האט געהאלטן אז אברהם אבינו האט מקיים געווען
אלע מצות .רב שימי בר חייא האט געהאלטן אפשר נאר ז’ מצות .זאגט ער אז ס’איז א מחלוקה
צו ער האט מקיים געווען אלע מצות צו נישט.
ולבקר בהיכלו
גם מצינו טעמים על הב’ דבראשית שהיא גדולה ,והנה גם חלקי אלא שעשה כל המצות והיינו העשיים ,אבל לישנא דרב קיים כל
אמרה נפשי ,דלפי מאי דדרשינן ‘בראשית’ בשביל משה שנקרא התורה משמע נמי אלאוין של התורה.
ראשית ,הנה האות ב’ מורה על תיבה שלימה נוטריקון ‘בשביל’,
ולכך צריך להיות גדולה להורות שאינה אות כשאר אותיות שהן יא) בהקדמת ספר סמיכת חכמים האריך לבאר סמיכת כל
קטנים מצד אחזותן ,לא כן הב’ שהיא גדולה לרמז תיבה שלימה מסכת למסכת שלאחריה ,וז”ל :וכבר כתבתי בחיבור ספר
‘בשביל’ .וכל זה הוא אי דרשינן ‘בהבראם’ ‘בה’ בראם’ ולא בראשית שלי כל סמיכות הפרשיות סדרות שבתורה ,גם סוף
דרשינן ‘באברהם’ ,אבל אי דרשינן ‘באברהם’ שבזכות אברהם התורה לתחלתה כדי לצאת ידי לימוד תורה שבכתב .ותורה
נברא העולם ולא בזכות משה ,ולא דרשינן ‘בראשית’ בשביל שבעל פה אמרתי להעלות לך פה סדר נכון למסכתות שבתלמוד
משה ,א”כ צריכין ליתן טעם אחר על הב’ דבראשית שהיא גדולה, למה נסמכו זו אחר זו ...אף גם אמרתי לחבר האהל להיות אחד
כיון דאינה רומזת על תיבה שלימה. סיום המשנה דמסכתא זו עם התחלת המשנה דמסכתא שאחריה,
לפרשם ולבארם מה שייכות הענינים זה לזה ,ולסמכם היטב היטב
ואמרינן במדרש (ב”ר י”ב ב’) ‘אלה תולדות שמים וארץ’ ,בזכות לגזירה שוה בכל.
התורה נבראו שמים וארץ ,דכתיב בהו (ויקרא כ”ו מ”ו) ‘אלה
החקים והמשפטים’ .ולפי מדרש זה אי אפשר לדרוש ‘בהבראם’ וזה לשונו שם במס’ בבא קמא :ועתה נקשר המשנה דסיום
‘באברהם’ ,דבזכותו נברא העולם ,הלא בזכות התורה נברא מסכת קדושין דמסיים ‘מצינו שקיים א”א כל התורה כולה כו’’
העולם ואיזה שייכות יש לאברהם אצל התורה ,בשלמא אי בהתחלת מסכת ב”ק משנה ‘ארבעה אבות נזיקין כו’’ .דמצינו
דרשינן בשביל משה נברא ,הובא במפרשים דהכל ענין אחד דעות מחולקות במדרשים אי קיים א”א כל התורה או לא ,לדעת
הוא ,בשביל התורה ובשביל משה היינו בשביל משה שקבל הגמרא (קידושין פב ,.יומא כח ):ומדרש רבה (ב”ר ס”ד ד’) ‘קיים א”א
תורה מסיני ,ולא כן אי דרשינן בשביל אברהם .וא”כ לא רישיה כל התורה כולה עד שלא נתנה אפילו עירוב תבשילין’ ,ודרשינן
דהאי קרא סיפיה ,ולא סיפיה רישיה ,דמתחיל ‘אלה תולדות’ מהאי קרא (בראשית כ”ו ה’) ‘עקב אשר שמע אברהם בקולי וגו’
היינו בזכות ‘אלה החקים’ היא התורה ,ומסיים ‘בהבראם’ בזכות ותורותי’ משמע שתי תורות ,ולדעת כמה מדרשים לא קיים א”א
אברהם .ודברים אלו סותרין זה את זה. רק ז’ מצות בני נח והוסיף מצות מילה ,ועיין בפי’ הרמב”ן על
התורה פרשת תולדות אהאי קרא.
אמנם כן אי אמרינן ‘שקיים א”א כל התורה’ ,אינם סותרים זה את
זה ,דיש לקיים שניהם ולמידרש ‘אלה’ בזכות התורה‘ ,ובהבראם’ גם מצינו דעות מחולקות במדרש (ב”ר י”ב ט’) אהאי קרא (בראשית
בזכות אברהם ,שהוא היה הראשון שקיים כל התורה עד שלא ב’ ד’) ‘אלה תולדות שמים וארץ בהבראם’ ,חד אמר ‘בהבראם’
נתנה ,ואין לך זכות גדול מזה ,ולא דרשינן ‘בשביל משה’ .אבל ‘באברהם’ ,אתוון דדין כאתוון דדין ,והיינו בזכות אברהם ברא
לדעת המאן דאמר דלא קיים אברהם רק ז’ מצות ומילה ,הדרא הקב”ה את העולם .וחד אמר (שם י’) ‘בהבראם’ ‘בה’ בראם’ ,באות
קושיא לדוכתיה דאי אפשר למדרש בזכות אברהם ,וצ”ל ה’ ברא הקב”ה את עולמו .גם איתא במדרש (ב”ר א’ ד’) ‘בראשית
‘בראשית’ בשביל משה שנקרא ראשית נברא העולם .והנה ברא אלקים’ ,בשביל משה שנקרא ‘ראשית’ ברא הקב”ה את
לדעה הזאת דבזכות אברהם נברא העולם ולא בשביל משה, עולמו .והנה אי אמרינן בשביל משה ברא העולם ,אין דורשין
נשארה הקושיא וצריך נתינת טעם להב’ גדולה דבראשית, ‘בהבראם’ ‘באברהם’ ,דבשביל משה נברא העולם ולא בשביל
וצריך לומר כדאיתא בספר עשרה מאמרות וז”ל ,ארבעה אותיות אברהם .וצריכין לדרוש התם ‘בה’ בראם’.
אי בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
סתירת המדרשים צו די וועלט איז באשאפן געווארן
בזכות אברהם אבינו אדער בזכות משה רבינו
זאגט דער סמיכת חכמים אזוי ,ס’שטייט אין פסוק אין פרשת בראשית (בראשית ב’ ד’) ‘אלה
תולדות השמים והארץ בהבראם’ ,זאגט דער מדרש (בראשית רבה י”ב ט’)יב בזכות אברהם איז
באשאפן די וועלט ,ווייל ‘בהבראם’ איז די זעלבע אותיות ווי ‘אברהם’ ,איז בזכות פון אברהם
האט מען באשאפן די וועלט .יש אומרים (שם פיסקא י’)יג ניין‘ ,בהבראם’ איז ‘בה”א בראם’ ,דער
אייבערשטער האט באשאפן די וועלט מיט א ה’ [ואין הכוונה על אברהם אבינו].
ווידער געפינען מיר אונז אן אנדערע מדרש (בראשית רבה א’ ד’)יד ‘בראשית’ (בראשית א’ א’)‘ ,בשביל
משה שנקרא ‘ראשית’ (דברים ל”ג כ”א) נברא העולם’ ,אין זכות פון משה רבינו איז באשאפן
געווארן די וועלט.
זאגט דער סמיכת חכמים ,נו ,האב מיר יעצט א סתירה .אויב ס’איז באשאפן געווארן צוליב
משה ,איז עס נישט באשאפן געווארן צוליב אברהם .אויב ס’איז באשאפן געווארן פאר
אברהם ,איז עס נישט באשאפן געווארן צוליב משה.
ולבקר בהיכלו
מסמיך מיד המשנה התחלת בבא קמא ‘ארבעה אבות נזיקין גדולות הן בארבעה ראשי ספרים ,ב’ דבראשית ,ש’ דשיר
שור בור מבעה אש’ ,לומר שהב’ דבראשית היא גדולה שהיא א’ השירים ,מ’ דמשלי ,א’ דאדם בדברי הימים ,והן להכניע ארבע
מארבע אותיות הגדולות שבראשי הארבעה ספרים ,והם בשמ”א, קליפות ,והן ארבעה אבות נזיקין שור בור מבעה אש (ב”ק ב ,).ש’
להכניע הארבע קליפות שהן ארבעה אבות נזיקין ,שהן ראשי דשיר השירים מכניע הקליפה שור ,ב’ דבראשית מכניע קליפת
תיבות בשמ”א בור שור מבעה אש. בור ,מ’ דמשלי להכניע קליפת מבעה ,א’ דאדם להכניע קליפות
אש .ועתה לדעת המאן דאמר דלא קיים אברהם רק ז’ מצות,
יב) בבראשית רבה :אמר רבי יהושע בן קרחה‘ ,בהבראם’ אי אפשר לומר בזכות אברהם נברא העולם ,רק בזכות משה.
‘באברהם’ ,בזכותו של אברהם. וב’ הגדולה דבראשית לרמז תיבה שלימה ‘בשביל’ .ואי אמרינן
‘דאברהם קיים כל התורה’ שפיר יש לדרוש בזכות אברהם נברא
יג) שם בבראשית רבה‘ :בהבראם’ ,רבי אבהו בשם רבי יוחנן
העולם ולא בזכות משה ,אז צ”ל ב’ גדולה דבראשית היא מאותיות
אמר ‘בהבראם’ ‘בה”א בראם’ ,ומה ה”א זה כל האותיות תופסין
גדולות דארבעה ראשי ספרים להכניע ארבע קליפות.
את הלשון וזה אינו תופס את הלשון ,כך לא בעמל ולא ביגיעה
ברא הקב”ה את עולמו ,אלא (תהלים ל”ג ו’) ‘בדבר ה’’ ,וכבר ‘שמים
נעשו’ ‘ ...כי בי-ה ה’ צור עולמים’ (ישעיה כ”ו ד’) ,בשתי אותיות ברא ולכן אחר דמסיים במשנת סוף קדושין ‘מצינו שקיים א”א כל
הקב”ה את עולמו ,אין אנו יודעין אם העולם הזה נברא בה”א התורה כולה דכתיב עקב וגו’’ ,וקשה מנ”ל הא ,דלמא האי קרא
והעולם הבא ביו”ד ,או אם העולם הזה נברא ביו”ד והעולם הבא לא קאי רק אז’ מצות בני נח כפירוש הרמב”ן .וצריך לומר לפי
בה”א ,וממה דאמר רבי אבהו בשם רבי יוחנן ‘בהבראם’ ‘בה”א דכתיב ‘בהבראם’ ‘באברהם’ ,בזכות אברהם ברא העולם ,וכתיב
בראם’ ,הוי העולם הזה נברא בה”א .ומה ה”א זה סתום מכל צדדיו ‘אלה תולדות’ היינו בזכות ‘אלה החקים’ היא התורה ולא רישיה
ופתוח מלמטה ,רמז שכל המתים יורדים לשאול .והעקץ שלו סיפיה כו’ ,כי איזה שייכות יש לאברהם אצל התורה .ועל כרחך
מלמעלה ,רמז שעתידים לעלות .והחלון הזה שמן הצד ,רמז צריך לומר בזכות אברהם שהיה ראשון שקיים כל התורה כולה.
לבעלי תשובה. וקשה הלא בשביל משה שקיבל התורה נברא העולם כדדרשינן
‘בראשית’ בשביל משה שנקרא ראשית ,וצריך לומר דלא רצה
יד) בבראשית רבה‘ :בראשית ברא אלקים’ (בראשית א’ א’) רבי לדרוש נוטריקון ב’ בשביל דאברהם מפורשים כל אותיותיו
ברכיה אמר בזכות משה ,שנאמר (דברים ל”ג כ”א) ‘וירא ראשית לו’. בתיבת ‘בהבראם’ ,וקשה למה הב’ דבראשית היא גדולה ,לזה
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות בי
לויטן מאן דאמר אז אברהם אבינו האט מקיים געווען כל
התורה כולה ,איז דער וועלט באשאפן געווארן בזכותו
זאגט ער אזוי ,ס’שטייט אין מדרש (בראשית רבה י”ב ב’)טו‘ ,אלה תולדות השמים והארץ בהבראם’,
‘אלה’ מיינט מען די תורה הקדושה ,מ’טרעפט (ויקרא כ”ו מ”ו) ‘אלה החוקים והמשפטים’‘ ,אלה’
דאס מיינט מען די תורה .אין זכות התורה איז באשאפן געווארן שמים וארץ.
זאגט ער ,אויב אברהם אבינו האט מקיים געווען כל התורה כולה ,פארשטייט מען ‘אלה
תולדות השמים והארץ’ מיינט מען די תורה -וואס אברהם אבינו האט מקיים געווען כל התורה
כולה ,מיינט עס אברהם ווייל אברהם האט דאך מקיים געווען אלע תורה.
די ב’ רבתי פון ‘בראשית’ קומט מכניע צו זיין קליפת
‘בור’ פון די ארבעה אבות נזיקין
אויב איך זאג אבער ‘בשביל אברהם נברא העולם’ ,איז דאך שווער די קשיא וואס איז
‘בראשית’ ,ס’איז א ב’ רבתי ,וואס די ב’ דארף זיין ‘בשביל ראשית’ .בשלמא אז ס’מיינט משה
רבינו ,איז ‘בראשית’ ,די ב’ מיינט מען ‘בשביל משה’ -די ב’ רבתי .אויב איך זאג אברהם ,וואס
איז די ‘בראשית’ [בב’ רבתי]?
זאגט ער ,ס’שטייט אין עשרה מאמרות פונעם רמ”ע מפאנוטז ,אין תנ”ך איז דא פיר גרויסע
אותיות אין די ראשי ספרים .די ב’ פון ‘בראשית’ איז א ב’ רבתי ,די ש’ אין ‘שיר השירים’ איז א
גרויסע ש’ ,די מ’ אין ‘משלי’ איז א גרויסע מ’ ,און די א’ אין דברי הימים אין דעם ווארט ‘אדם’
איז א גרויסע א’ .זאגט דער רמ”ע מפאנו ,דאס קומט מכניע צו זיין די ארבעה אבות נזיקין‘ ,שור’
‘בור’ ‘מבעה’ און ‘הבער’ -דאס איז ‘אש’ (בבא קמא ב).יז.
ולבקר בהיכלו
יז) בזוה”ק מבואר כמ”פ שהארבעה אבות נזיקין הן ענין טו) בבראשית רבה :רבי פנחס בשם רבי לוי אמר ‘בהבראם’
הקליפות ,והכי איתא בפר’ כי תשא (דף קצג :):וקדמאה לנזיקין ‘בה”א בראם’ ...רבי יודן אמר בזכות התורה ,שנאמר (ויקרא כ”ו
מאינון ארבע ,שור איהו ,ואינון ארבע אבות לנזקא עלמא .ועי’ גם מ”ו) ‘אלה החקים והמשפטים והתורת אשר נתן ה’ בינו ובין בני
ברעיא מהימנא פר’ משפטים (דף קיח.). ישראל בהר סיני ביד משה’ [פי’ בעץ יוסף :וכתיב הכא ‘אלה
תולדות השמים’].
ועי’ גם בשלה”ק פר’ משפטים (פרק תורה אור) :אח”כ ד’ אבות
נזיקין ,שראשי תיבות שלהם שבמ”ה ,שור בור מבעה הבער, טז) בסמיכת חכמים הביא כן מהרמ”ע מפאנו ,ולעת עתה לא
ושבמ”ה היא עיר מערי הכנעני כמוזכר בפרשת מטות (במדבר זכינו למצוא מקורו בספריו הק’ .אמנם כדברים הללו מובא
ל”ב ל”ח) ,כי כל אלה ד’ אבות נזיקין נמשכין מד’ קליפות המוזכרים במגלה עמוקות (באופן קס”ו שבפר’ ואתחנן) :מן ד’ אותיות רבתי שהם
בפסוק (תהלים ע”ח ל”ח) ‘והוא רחום יכפר עון ולא ישחית והרבה בראשית הספרים ,והם במש”א ,ב’ של ‘בראשית’ ,מ’ של ‘משלי’,
להשיב אפו ולא יעיר כל חמתו’ ,שהם עו”ן ומשחי”ת וא”ף ש’ של ‘שיר השירים’ ,א’ של ‘אדם שת אנוש’ בדברי הימים,
וחימ”ה ,ומהם נמשך ג”כ בור ,סוד חיבוט הקבר .ושם מבעה זה שעומדים אלו הד’ קליפות במש”א ,ר”ת ‘בור’ ‘שור’ ‘מבעה’ ‘אש’
ש”ן ,שנידון האדם בקבר ממה שאכל באיסור בעולם הזה ,כמו (ב”ק ב.).
גי בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
זאגט ער אזוי ,די ש’ אין ‘שיר השירים’ איז מכניע די קליפה פון שור .די ב’ פון ‘בראשית’ איז
מכניע די קליפה פון בור .די מ’ פון ‘משלי’ איז מכניע די קליפה פון מבעה .די א’ פון ‘אדם’ איז
מכניע די קליפות פון אש.
מיט דעם איז ער מקשר סוף מסכת קידושין און מסכת בבא קמא ,זאגט ער אזוי[ ,אהא
דאיתא בסוף מס’ קידושין] ‘קיים אברהם אבינו כל התורה כולה’ ,אויב אזוי איז דאך ‘אלה
תולדות השמים והארץ בהבראם’ מיינט מען אין זכות פון תורה -אין זכות פון אברהם אבינו
וואס האט מקיים געווען כל התורה כולה .איז דאך ‘קיים אברהם אבינו כל התורה כולה’ ,איז
דאך צוליב אברהם באשאפן געווארן די וועלט ,נישט צוליב משה רבינו .נו וואס איז די ב’ רבתי
ביי ‘בראשית’? מוזן מיר זאגן אז די ב’ רבתי קומט מיר מכניע צו זיין די אבות נזיקין .דאס איז די
קשר צו ‘ארבעה אבות נזיקין ,שור בור מבעה הבער’ ,און מ’דארף עס מכניע זיין ,און די ב’ רבתי
איז מכניע די קליפה פון בור.
מ’האט מוסיף געווען פאר אברהם אבינו אן אות ה’,
אבער מ’וואלט געדארפט אוועק נעמען דעם אות ר’
האב איך מיר אזוי צוגעקלערט אזוי צו דעם ווארט פון סמיכות חכמים .דער אייבערשטער
זאגט פאר אברהם אבינו‘ ,ואעשך לגוי גדול ואברכך ואגדלה שמך’ ,זאגט רש”י ,וואס הייסט
‘ואגדלה שמך’‘ ,הריני מוסיף אות על שמך’ ,דער אייבערשטער איז מוסיף א ה’ פאר אברהם
אבינו.
און דער ענין קען זיין אזוי ,איך האב שוין כמה פעמים נאכגעזאגט א שיין ווארט פון עבודת
ישראל די וואך אין די סדרה (פר’ לך ד”ה אני הנה בריתי)יח .רש”י זאגט סוף פון די סדרה פרשת לך
(בראשית י”ז ה’) ,ווען דער אייבערשטער רעדט צו אברהם אבינו ,און ער זאגט “דו וועסט נישט
הייסן מער אברם ,נאר אברהם” ,זאגט ער‘ ,אברם’ איז געווען ‘אב לארם’ ,ער איז נאר געווען אב
לארם .יעצט איז ‘אב המון גוים נתתיך’ ,ממילא וועט ער הייסן ‘אברהם’ ,אברהם איז [מוסיף]
די ה’ ‘אב הם’ ,אב המון גוים .זאגט רש”י ,נו ,מ’האט דאך געדארפט אוועקנעמען די ר’‘ ,אבהם’
ולבקר בהיכלו
אחר כמו היו”ד של שרה ,והדבר נפלא מלהבין דמאי שנא .וי”ל שאמרו רז”ל (שבת קנ”א) על פסוק (מלאכי ב’ ג’) ‘וזריתי פרש חגיכם
עפ”י דברי האר”י ז”ל (ליקוטי תורה פר’ לך ד”ה ויקחו את לוט) שכתב כו’’ .ושור הוא קרני סמאל הוא השטן הוא היצה”ר ,שו”ר קר”ן
בפסוק (בראשית י”ד י”ב) ‘ואת לוט ואת ר’כושו ב’ן א’חי אברם’ ר”ת רג”ל ראשי תיבות שקר ,ואש הוא גיהנם.
רבא ,שהיה נשמת רבא בלוט ונשבה אצל המלכים עד שהשיבו יח) בעבודת ישראל :והנה רש”י פי’ שמקודם היה שמו אברם אב
אברהם ע”ש .אם כן י”ל שכיון שהשיבו אברהם ופדה יקר מזולל, לארם ועתה הוא אב להמון ,ורי”ש של אברם לא זזה ממקומה,
לכן נכלל נשמת רבא באברהם בג’ אותיות ראשונות משמו שאף יו”ד של שרה נתרעמה עד שהוסיפו ליהושע על שמו,
א’ב’ר’הם ,ולכן הרי”ש לא זזה ממקומה. עכ”ל .וקשה א”כ יגרע גם כן הרי”ש ויוסיפו אחר כך בשם צדיק
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות די
האט ער געדארפט הייסן‘ ,אב המון’? זאגט ער ,די ר’ לא זזה ממקומה ,פארוואס? -זאגט ער
-ווייל די י’ פון ‘שרי’ .מ’האט אוועקגענומען די י’ און ס’האט געהאט תרעומות ,ביז מ’האט עס
אוועקגעגעבן פאר יהושע ,האט מען שוין נישט געוואלט טשעפען מיט די ר’ אוועקצונעמען
פון אברהם .אזוי זאגט רש”י.
פרעגט דער קאזניצער מגיד ז”ל ,די י’ האט געהאט תרעומות ,מ’האט עס מסדר געווען -
מ’האט עס אוועקגעגעבן פאר יהושע ,האט זיך אלעס געשטעלט אין ארדענונג -אויפן פלאץ.
האט מען דאך געקענט אוועקנעמען די ר’ אויך פון אברהם ,און עס אוועקגעבן פאר עפעס א
צדיק ,וועט דאך די ר’ זיין צופרידן?
מ’האט נישט אוועק גענומען די אות ר’ ,ווייל אברהם
אבינו האט געראטעוועט די נשמה פון רבא
זאגט ער ,ניין ,מ’האט עס נישט געטון אזוי .פארוואס? ווייל ס’איז דא א שיין ווארט פון
אר”י הקדוש אויך די וואך אין די סדרה (ליקוטי תורה פר’ לך ד”ה ויקחו את לוט)יט ,ס’איז געווען א גרויסע
מלחמה צווישן די מלכים ,די פיר מלכים מיט די פינף מלכים .שטייט די פיר האבן באזיגט,
‘ויקחו את לוט ואת רכושו בן אחי אברם’ (בראשית י”ד י”ב) ,זיי האבן געפאנגען און זיי האבן גענומען
לוט און זיין פארמעגן ,וואס לוט איז געווען בן אחי אברם .פרעגט דער אר”י הקדוש ,דער סדר
איז נישט אזוי ווי ס’דארף ווען שטיין .ס’דארף ווען שטיין ‘ויקחו את לוט בן אחי אברם ואת
רכושו’ ,אזוי איז די סדר .דערווייל שטייט ‘לוט ואת רכושו בן אחי אברם’? זאגט דער אר”י
הקדוש ,די נשמה הקדושה פון רבא איז געווען געפאנגען דארט אין סדום ,און זיי האבן געכאפט
די נשמה הקדושה פון רבא .דאס ווארט ‘ואת רכושו בן אחי’ איז די ראשי תיבות ‘רבא’ ,און
זיי האבן געכאפט די נשמה הקדושה פון רבא ,און אברהם אבינו איז געגאנגען אין די מלחמה
אפצוראטעווען די הייליגע נשמה פון רבא.
זאגט דער קאזניצער מגיד ,וועגן דעם האט מען געלאזט די ר’ אין די נאמען פון אברהם,
ווייל די ערשטע דריי אותיות אין אברהם איז א’ ב’ ר’ ,וואס דאס איז דאס ווארט ‘רבא’ ,ווייל די
נשמה הקדושה פון רבא האט אברהם אפגעראטעוועט ,איז געבליבן דער נאמען ‘אברהם’ נישט
‘אבהם’ .אזוי שטייט אין עבודת ישראל.
ולבקר בהיכלו
רבא .וז”ס ‘בן אחי אברם’ ,כי אותיות רב”א הוא באברם .ובזה יט) בליקוטי תורה‘ :ויקחו את לוט ואת רכושו בן אחי אברם’
תבין שנתרץ הקושיא בזה ,והוא דהי’ לו לומר ‘ויקחו את לוט בן (בראשית י”ד י”ב) כבר הודעתיך איך רבא האמורא נמשך נשמתו
אחי אברם ואת כל רכושו’ ,אך הוצרך לומר כן מפני הר”ת ,וגם משרש דנעמה העמונית בת לוט ,וז”ס ‘ואת כל רכושו בן אחי’ ר”ת
לרמוז כי רבא עצמו הוא בן אחי אברם כנ”ל ,ואח”ז חזר לרמוז ‘רבא’ ,כי כולה היא למעלה ,וכאשר הקליפות שבו את לוט גם
‘בלעדי רק אשר’ ר”ת ‘רבא’. את נשמת רבא שבו עמו ,עד שיצאה נעמה העמונית ויצא ממנה
וט בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
‘ואגדלה שמך’ וועגן די נשמה פון רבא ,איז ‘והיה ברכה’
אז דורך לימוד התורה איז מען מבטל די קליפות
ביי אונז אין די גמרא שטייט ‘קיים אברהם אפילו עירובי תבשילין’ ,און כל שכן אלע מצות
מן התורה .דרש’נט מען אויב אזוי ,אז ער האט מקיים געווען אלע מצות ,איז ‘בהבראם’ בזכות
אברהם נברא העולם ,נישט בזכות משה רבינו.
ביי אונז אין די גמרא -ווי איך האב פריער נאכגעזאגט -רבא איז דער בעל המימרא ,אזוי
קומט אויס אין די גירסא [שבגליון] אין די גמרא.
אויב רבא איז דער בעל המימרא‘ ,ואגדלה שמך’ מוסיף צו זיין א ה’‘ ,מוסיף’ צו זיין א ה’ -
מ’האט צוגעלייגט א ה’ ,מ’האט נישט אראפגענומען די ר’ ,וועגן די נשמה פון רבא .וואס רבא
זאגט ‘קיים אברהם אבינו כל התורה כולה עד שלא ניתנה’ .איז דאך ‘בראשית’ ,וואס מיינט די
ב’ פון בראשית? די ב’ רבתי איז מבטל די קליפה פון בור.
דאס איז די ‘והיה ברכה’ ,אז מ’וועט קענען מבטל זיין -מיט לימוד התורה וועט מען מבטל זיין
די קליפות .דאס איז די גרעסטע ברכה וואס אידן האבן ,אז מ’קען מבטל זיין די קליפות .אז די
גמרא אין ברכות (ה).כ זאגט‘ ,כל העוסק בתורה מזיקין בדילין הימנו’ ,ווער ס’איז עוסק בתורה איז
מבטל די קליפות ,דורך לימוד התורה קען מען מבטל זיין די אלע ארבעה אבות נזיקין.
‘אותו גוי גדול’ וואס איז זוכה מבטל צו זיין די קליפות
דורכן לערנען די הייליגע תורה
קען זיין ‘ואעשך לגוי גדול’ ,אברהם אבינו פרעגט“ ,ומנח לא העמדת ע’ אומות?” זאגט ער
אים “אותו גוי גדול שנאמר ‘מי גוי גדול אשר לו חוקים ומשפטים צדיקים’ ,אידן וועלן זוכה זיין
צו לערנען די הייליגע תורה ,און אז מ’וועט לערנען די תורה וועט זיין ‘והיה ברכה’ ,מבטל זיין די פיר
קליפות ‘ארבעה אבות נזיקין’ ,און דאס איז די גרעסטע ברכה פאר אידישע קינדער”.
אז מ’לערנט אדורך האלב ש”ס איז מען מבטל קליפות ‘שור בור’
איך האב מיר אזוי געקלערט אזוי ,אז מ’לערנט אדורך גאנץ ש”ס איז מען מבטל אלע ד’
קליפות ,די ד’ אבות נזיקין .אז מ’לערנט אדורך האלב ש”ס איז מען מבטל -קומט אויס -
האלב פון די קליפות .די ערשטע צוויי קליפות איז ‘שור בור’ .היינט צוטאג אידן קומען זיך
ולבקר בהיכלו
כ”ג ה’) ‘התעיף עיניך בו ואיננו’ [פרש”י :אם תכפל וסגרת עיניך כ) במס’ ברכות :ואמר רבי יצחק ,כל הקורא קריאת שמע על
בתורה היא משתכחת ממך] .ואין ‘רשף’ אלא מזיקין ,שנאמר מטתו מזיקין בדילין הימנו ,שנאמר (איוב ה’ ז’) ‘ובני רשף יגביהו עוף’
(דברם ל”ב כ”ד) ‘מזי רעב ולחמי רשף וקטב מרירי’ [פרש”י :זה שם [פרש”י :העוף מסלקם ממך] ,ואין ‘עוף’ אלא תורה ,שנאמר (משלי
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות זט
צוזאם ,ס’איז א געוואלדיגע שמחה ,מ’איז מבטל די צוויי קליפות פון די אבות הנזיקין .די אנדערע
צוויי וועט מען אי”ה מבטל זיין -דער אייבערשטער וועט העלפן אלע וועלן זיין געזונט ,און
דורכלערנען און ענדיגן ש”ס -די צווייטע העלפט ,און מבטל זיין די אנדערע צוויי קליפות.
ווען א מענטש איז פוגם איז ער מחזק די ד’ אבות נזיקין,
אבער מיט לימוד התורה איז מען עס מבטל
ס’שטייט פונעם בעל שם הקדוש (צוואת הריב”ש אות קכ”א)כא ,די ארבעה אבות נזיקין ,שור איז א
לשון ‘אשורנו’ (במדבר כ”ד י”ז) קוקן .בור איז טייטש ‘ -שדה בור’ איז טייטש פוסט ,א פוסט פעלד
הייסט ‘שדה בור’ ,ס’איז נישט אנגעזייט (רש”י בראשית מ”ז י”ט)כב .זאגט ער ,די קליפה פון שור קומט
דורך ראיה אסורה ,מ’קוקט וואו מ’דארף נישט .די קליפה פון בור [קומט] אז מ’לערנט נישט,
מ’איז א בור ,מ’איז אן עם הארץ ,מ’גייט בטל -מ’איז מבטל די צייט‘ .מבעה ,זה שן’ -אזוי זאגט
שמואל (בדף ג):כג ‘ -מבעה זה שן’ ,דאס קומט דורך תאוות אכילה וואס פעלט שוין נישט אויס,
לשם תאוה .און ‘הבער’ דאס איז ‘אש’ -פייער ,דאס איז כעס ,א פייער .זאגט ער ,דורך א ראיה
אסורה איז מען מחזק די קליפה פון שור .דורך גיין ליידיג און נישט לערנען איז מען מחזק די
קליפה פון בור .דורכן פגם פון תאוות אכילה איז מען מחזק די קליפה פון מבעה .און דורך כעס
איז מען מחזק די קליפה פון הבער.
אבער דורך לימוד התורה איז ‘מזיקין בדלין הימנו’ ,האט מען א כח מבטל צו זיין די אלע ד’
קליפות .דאס איז ‘ואעשך לגוי גדול’ ,דער גוי גדול ‘אשר לו חוקים ומשפטים צדיקים’ ,וואס
אידן לערנען מיט חשק בקביעות גמור[ ,ועי”ז ‘והיה ברכה’] וועט מען מבטל זיין די קליפות .דאס
איז א גרויסע ברכה פאר אידישע קינדער.
‘בראשית’ אז מ’לערנט מס’ בבא קמא איז די אור התורה מבטל די
‘תוהו ובוהו’ פון די אבות נזיקין‘ ,יבואו כולם ויפתחו בדברי תורה’
‘בראשית ברא אלקים’ הייבט זיך אן די תורה .שטייט אין תיקוני זוהר (דף קמז).כד ,די ערשטע
דריי ווערטער אין די תורה הקדושה איז ‘בראשית ברא אלקים’ איז ראשי תיבות ב’ ב’ א’ ,מיינט
מען ראשי תיבות ‘בבא’.
ולבקר בהיכלו
כב) עה”פ ‘ונהיה אנחנו ואדמתנו עבדים לפרעה ותן זרע ונחיה שד הצהרים במסכת פסחים (דף קיא.]):
ולא נמות והאדמה לא תשם’ ,תרגום אונקלוס ‘לא תבור’, כא) בצוואת הריב”ש‘ :ארבעה אבות נזיקין ,השור והבור המבעה
ופרש”י‘ :לא תבור’ לשון שדה בור ,שאינו חרוש ,עכ”ל [ועי’ וההבער’ (ב”ק ב‘ ,).השור’ לשון (במדבר כ”ג ט’) ‘אשורנו’ ,לשון הבטה
בהמשנה במס’ בבא מציעא (קד :).המקבל שדה מחבירו והובירה, והסתכלות ,וזה הראיה מזיק לבני אדם‘ .והבור’ לשון ‘שדה
ופרש”י :שלא חרשה ולא זרעה]. בור’ שאינה חרושה וזרועה (רש”י בראשית מ”ז י”ט) ,והוא מי שאינו
כג) במס’ ב”ק :מאי ‘מבעה’ ,רב אמר מבעה זה אדם ,ושמואל לומד אלא הולך בטל‘ .המבעה’ לשון שן (ב”ק ג ):שאוכל כל דבר.
אמר מבעה זה השן. ‘וההבער’ זה הכעס שהוא הרתחת האש.
זי בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
‘בראשית’ איז די ערשטע ,איז בבא קמא .איז ‘בראשית ברא אלקים’ א רמז אויף בבא קמא,
א רמז אויף דעם אז מ’הייבט אן צו לערנען מסכת בבא קמא ,די ארבעה אבות נזיקין‘ ,והארץ
היתה תוהו ובוהו’ פון די אבות נזיקין‘ .ויאמר אלקים יהי אור’ מיינט מען אורה של תורהכה ,דורך
די אורה של תורה וועט מען מבטל זיין די ד’ אבות נזיקין.
וועגן דעם זאגט דער מדרש (רש”י על תהלים שם ,בשם התנחומא פר’ ויקהל ו’)כו ‘פתח דבריך יאיר מבין
פתיים’ (תהלים קי”ט ק”ל)‘ ,תחלת דבריך במעשה בראשית (בראשית א’ ג’) יהי אור’ ,ווען ס’איז געווען
‘והארץ היתה תוהו ובוהו’‘ ,יבואו כולם ויפתחו בדברי תורה’ מבטל צו זיין די ד’ אבות נזיקין.
ולבקר בהיכלו
ברש”י :דבר אחר‘ ,פתח דבריך יאיר’ ,תחלת כו) כד) בתיקוני זוהר‘ :בראשית ברא אלקים’ דא בב”א ,ואינון תלת
דבריך במעשה בראשית (בראשית א’ ג’) ‘יהי אור’, בבי דאתרמיזו בתלת אלפין ‘בראשית ברא אלקים’ .ועלה אתמר
‘מבין פתיים’ ,משם יבינו הכל ויפתחו בדברי תורה ,תנחומא. (שמות כ”ב ח’) ‘על כל דבר פשע על שור על חמור’ דא בבא קמא,
ובמדרש תנחומא‘ :ויעש בצלאל את הארן עצי שטים’ (שמות
‘על שה על שלמה’ דא בבא מציעא‘ ,על כל אבדה אשר יאמר כי
ל”ז א’) ,זה שאמר הכתוב (תהלים קי”ט ק”ל) ‘פתח דבריך יאיר מבין הוא זה’ דא בבא בתרא ,וכו’.
פתיים’ ...רבי יהודה בר אלעאי אומר ,משל למלך שבקש לבנות כה) בכמה וכמה ספרי קודש ביארו הפסוקים הללו על אור
פלטרין ,והיה אותו מקום של חשך ,והדליק בו את הנרות ,ואחר התורה ,דכתיב ביה (משלי ו’ כ”ג) ‘כי נר מצוה ותורה אור’ ,ואמרו
כך בנה .כך הקב”ה ,היה העולם חשך ,שנאמר (בראשית א’ ב’) חז”ל במס’ תענית (ז‘ ):אין אור אלא תורה’ .ובבראשית רבה (ג’ ה’)
‘וחשך על פני תהום’ ,ונתעטף באור ואחר כך ברא את העולם ,הוי איתא :חמש פעמים כתיב כאן אורה ,כנגד חמשה חמשי תורה,
‘פתח דבריך יאיר מבין פתיים’ ,ומהקב”ה למדו הצדיקים שיהיו עיי”ש .וכן הביאו מדברי המדרש (רש”י על תהלים שם ,בשם התנחומא פר’
מתחילין תחילה באורה. ויקהל ו’) שהזכיר רבינו בסמוך.
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות חי
חלק ג'
'עבידנא יומא טבא' ,סיום בחבורת 'יסודי התורה'
בלימוד השוה לכל נפש ,מעט הכמות ורב האיכות
‘ביום השלישי יקימנו ונחיה לפניו’ ,די דריטע טעג
יום טוב איז די ‘עבידנא יומא טבא לרבנן’
ס’איז היינט א געוואלדיגע שמחה ,א יומא טבא .די גמרא ברענגט אין שבת דף קי”ח (ע”ב)
‘אמר אביי ,תיתי לי דכי חזינא צורבא מרבנן דשלים מסכתיה’ וואס ער ענדיגט א מסכת,
‘עבידנא יומא טבא לרבנן’ .היינט איז א יום טוב ,נישט איין צורבא דרבנן האט מסיים געווען א
מסכת ,מאות ואלפים האבן מסיים געווען מסכת קידושין ,ס’איז א יומא טבא לרבנן.
איך האב אינזין געהאט אזוי ,שטיי מיר יעצט גלייך נאך יום טוב .שטייט אין פסוק (הושע ו’ ב’)
‘יחיינו מיומים ביום השלישי יקימנו ונחיה לפניו’ ,מיר האבן געהאט די ערשטע טעג סוכות ,און
מיר האבן געהאט די צווייטע טעג סוכות‘ .יחיינו מיומים’ די ערשטע טעג סוכות ‘ -מיומים’ איז
דאך א לשון רבים -און אויך די צווייטע טעג סוכות‘ .ביום השלישי יקימנו ונחיה לפניו’ דאס
איז היינט ,די יומא טבא לרבנן ,די דריטע טעג יום טוב איז היינט ,וואס מ’מאכט א סיום‘ ,יקימנו
ונחיה לפניו’ ,דאס וועט ברענגן אי”ה חיים טובים ושלום פארן גאנצן ציבור און פאר די אלע וואס
זענען מסיים.
היינט איז די יומא טבא לרבנן‘ ,יום שכולו טוב’‘ ,אין טוב אלא תורה’ (ברכות ה .וע”ז יט):כז .מ’איז
אריינגעקומען היינט דא אין דעם זאל וואו מ’איז געזעסן ,און מ’האט געזען דעם גרויסן ציבור
עוסק צו זיין בתורה מיט אזא חביבות ,דאס איז ‘יומא טבא לרבנן’ ,א יום טוב‘ ,יום שכולו
טוב’.
חבורת יסודי התורה איז שוה לכל נפש‘ ,והיה ברכה’
מ’זעט א ברכה אינעם לערנען
אידן האבן זוכה געווען מסיים צו זיין א מסכת קידושין אין האלב ש”ס ,און אנצוהייבן צו
לערנען סדר נזיקין ,מסכת בבא קמא.
ולבקר בהיכלו
טוב נתתי לכם תורתי אל תעזבו'. כז) בגמ' שם :ואין 'טוב' אלא תורה ,שנאמר (משלי ד' ב') 'כי לקח
טי בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
געלויבט דעם הייליגן באשעפער ,א גרויסער ציבור האבן זוכה געווען משתתף צו זיין אין די
חבורת יסודי התורה ,מ’לערנט אן עמוד יעדן טאג ,דבר השוה לכל נפש ,יעדער איינציגער וואס
האט געלערנט אין א ישיבה ,און בימי בחרותו האט ער געלערנט גמרא מיט תוספות ,קען זיך צו
דעם צושטעלן -צו די חבורה .ס’איז גוט פאר אברכים ,ס’איז גוט פאר בעלי בתים וואס זענען
עוסק במסחר און דאך נעמען זיי זיך אראפ צייט יעדן טאג בקביעות גמור ,אין א בחינה פון ‘חוק
ולא יעבור’ ,צו לערנען אן עמוד יעדן טאג.
איינער קען זיך דאכטן“ ,אן עמוד א טאג ,ס’איז מעט בכמות” .ס’איז אבער רב באיכות!
ס’איז א געוואלדיגע הויכקייט ,אין איכות איז עס זייער אסאך .ס’געבט א מעגליכקייט“ ,איך
קען לערנען אן עמוד ,איך קען עס לערנען במתינות ,איך קען עס לערנען בעיון .איך לערן עס
איינמאל אדורך ,איך לערן עס נאכאמאל אדורך ,און איך וויל מיט א הבנה גוט פארשטיין ,און
אפילו א תוספות קען מען לערנען .און ס’געט א געלעגנהייט אז מ’קען עס איבער’חזר’ן יעדן
טאג און יעדע וואך” .דאס איז ‘והיה ברכה’ ,מ’זעט א ברכה אינעם לימוד ,דאס ברענגט חשקת
התורה פאר אזא גרויסן חשוב’ן ציבור.
‘אשרי מי שרואה את הוריו באומנות מעולה’ ,ער זעט
זיין טאטן זיך משתתף זיין ביים לערנען און ביים סיום
‘אשרי’ וואויל איז פאר דעם ווער ס’איז זיך משתתף אין די חבורה ,ער אליינס ,און זיינע קינדער,
און זיינע אייניקלעך .מ’קומט זיך צוזאם ,מ’רעדט“ ,וואס האסטו געלערנט היינט? ווי אזוי
האסטו געלערנט די גמרא? וואס פארשטייסטו די פלוגתא?” מ’רעדט אדורך דעם עמוד וואס
מ’האט געלערנט .אשריכם ישראל! אשריכם פאר אלע לומדים! אשריכם בעולם הזה ואשריכם
בעולם הבא!
האב איך געקלערט צו זאגן אביסל א מליצה .מ’האט דאך מסיים געווען מסכת קידושין ,אין
סוף מסכת קידושין (פב ):זאגט דארט די גמרא ‘אשרי מי שרואה את הוריו באומנות מעולה ,אוי
לו למי שרואה את הוריו באומנות פחותה’ ,וויל איך זאגן אזוי ,וואויל איז פאר די קינדער ‘שרואה
את הוריו’ ער זעט זיינע עלטערן זיך משתתף זיין אין די לימודים .ער זעט זיין טאטן לערנען א גאנץ
יאר ,און ער איז זיך משתתף מיט בריאות השלימות אין די סיום פון די מסכת‘ .אשרי מי שרואה
את הוריו’ ער זעט זיין טאטן זיך משתתף זיין ביים לערנען און ביים סיום.
‘אוי לו מי שרואה את הוריו באומנות פחותה’ ,מ’דארף גיין מיט א טאטן צו א דאקטער,
ס’איז אוודאי זייער אומבא’טעמ’ט .דער אייבערשטער זאל אפהיטן אלע אידישע קינדער.
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות כ
‘אשרי מי שבניו זכרים’ אז זיי זענען עוסק בתורה
‘אשרי מי שבניו זכרים ,אוי לו מי שבניו נקיבות’ (שם) ,לעולם ,ס’איז א שווערע לשון .וואויל
איז דעם וואס זיינע זון זענען זכרים ,און וויי איז פאר זיינע ‘בניו’ -זיינע זון זענען נקיבות .זון
זענען נישט קיין נקיבות[ ,הוה לי’ למימר] ‘אשרי מי שזרעיו נקיבות’ וואס הייסט ‘אשרי מי
שבניו נקיבות’?
נקיבות זענען פטור פון תלמוד תורה (קידושין כט ,:ובשו”ע יו”ד סי’ רמ”ו ס”ו) .וואויל איז צו דעם וואס
זיינע זון זענען זכרים ,זיי זענען עוסק בתורה ,זיי זענען זכרים -זיי טוען די פליכט וואס א מאן דארף
צו טון‘ .אוי לו מי שבניו נקיבות’ ,וויי איז דעם וואס זיינע זון זענען נקיבות .ווען דער אייבערשטער
געבט איינעם טעכטער -מ’קען זיך דאס נישט אויסקלויבן ,איז אויף דעם נישטא קיין טענה,
אז דער אייבערשטער געבט איינעם טעכטער האט ער טעכטער .אבער וויי איז פאר דעם וואס
זיינע זון זענען נקיבות ,זיי האבן אינזין ווייבערישע השגות ,וויי איז פאר אים.
איך וויל זאגן דא פאר דעם ציבור ,וואויל איז פאר די עלטערן דא וואס זיי זיצן דא וואס
איז ‘בניו זכרים’ ,זייערע קינדער זיצן דא אין דעם זאל .און וואויל איז פאר די קינדער וואס זיי
זיצן דא ,און זייערע עלטערן זיצן אויך דא אין דעם זאל ,צוזאמען זיצן זיי דא .און מ’האט געזען
אין די פריערדיגע זאל וואו מ’איז געזעסן ,עלטערן מיט קינדער וואס זיי האבן געזעסן און
צוזאמען עוסק געווען בתורה‘ .אשרי מי שרואה את הוריו באומנות מעולה’ ,און ‘אשרי מי
שבניו זכרים’ ,דאס האט מען געקענט היינט זען ווען מ’האט געזען די אידן זיצן און לערנען .זאל
דער אייבערשטער העלפן ס’זאל ווייטער אזוי זיין -דער קשר זאל אזוי זיין שנים רבות לטובה
ולברכה.
און אויף דעם זאגט מען ‘והיה ברכה’ ,אז מ’זאל זוכה זיין צו א ברכה אין אלע ענינים .אידן
זאלן האבן הצלחה אין פרנסה ,אידן זאלן האבן הצלחה וואס מ’טוט‘ ,והיה ברכה’ מ’זאל זוכה
זיין צו זען תענוג ונחת פון אלע קינדער און די אייניקלעך בבריאות השלימות.
‘והיה ברכה’ מ’זאל זוכה זיין צו לערנען און חזר’ן מסכת בבא קמא ,און לערנען מסכת נאך
מסכת ,ביז מ’וועט זוכה זיין מסיים צו זיין ש”ס בעזר שמו יתברך ,מתוך אריכות ימים ושנים
בשיבה טובה.
אכ בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
חלק ד'
סיום מסכת כולל קדושת כל המסכת,
והוא עת רעוא דרעוין
שלש סעודות האט אין זיך די כח פון אלע דריי סעודות
איך האב נאר געקלערט צו זאגן‘ ,אל הארץ אשר אראך ואעשך גוי גדול’ ,און דער מדרש
זאגט ‘אותו גוי גדול’ וואס שטייט ‘מי גוי גדול אשר לו חוקים ומשפטים צדיקים’.
ס’איז דא א ווארט פון הייליגן רבי’ן פון לובלין ז”ל (דברי אמת פר’ בלק ד”ה וירד מיעקב)כח ,ער האט
געפרעגט א קשיא ,פארוואס הייסט די דריטע סעודה וואס מ’עסט שבת ‘שלש סעודות’? -די
וועלט רופט עס ‘שלש סעודות’ .מ’עסט איין סעודה פרייטאג צונאכטס ,איין סעודה עסט מען
שבת ביים מיטאג סעודה ,און איינס שבת פארנאכטס .איז דאס יעדע סעודה איז אן עקסטערע
סעודה .וואס הייסט די דריטע סעודה ‘ -סעודה שלישית’ קען מען עס רופן -וואס הייסט דאס
‘שלש סעודות’?
האט דער רבי פון לובלין געזאגט‘ ,אין המצוה נקראת אלא על מי שגמרה’ (רש”י דברים ח’ א’ ,עפ”י
סוטה יג):כט ,די דריטע סעודה ענדיגט די דריי סעודות פון שבת ,האט עס אין זיך די כח פון אלע
דריי סעודות .איז דאס ‘שלש סעודות’ ,דאס איז אלע דריי סעודות.
די סיום מסכת איז כולל אין זיך די גאנצע מסכת
האב איך געקלערט אזוי ,מ’איז מסיים א מסכת ,מ’האט געלערנט די מסכת עמוד אחר
עמוד ,דף אחר דף .אבער ווען מ’ענדיגט ,דעמאלטס איז די סיום .דעמאלטס איז די גאנצע מסכת.
ס’איז נישט אז מ’האט געלערנט דעם עמוד ,דעמאלטס איז עס [כולל] די גאנצע מסכת!
ולבקר בהיכלו
ממילא מתקן הכל ,שאם לא הי’ תאב [אפילו בראשונות אעפ”כ] כח) בדברי אמת :דהנה אמרו רז”ל (שבת קיח‘ ).המקיים שלש
הי’ מקיים ,ע”כ נקרא ‘שלש סעודות’ .ופשוט ‘אין מצוה נקראת סעודות בשבת ניצל משלש פרעניות מחבלי משיח וממלחמות
אלא על מי שגמרה’ (רש”י דברים ח’ א’ ,עפ”י סוטה יג.): גוג ומגוג ומדינה של גיהנם’ ,והנה שמעתי מפני מה קוראים
לסעודה שלישית ‘שלש סעודות’ ,שזה הוא מקיים כל הסעודות,
כט) ברש”י עה”פ ‘כל המצוה אשר אנכי מצוך היום תשמרון כי הראשונות גם הוא רעב ויש לו הנאה ,הגם שהוא מצוה ‘וקראת
לעשות’ :מדרש אגדה ,אם התחלת במצוה גמר אותה ,שאינה לשבת עונג’ .אך סעודה זו ודאי מגלה שלשם שמים ,כי אינו תאב,
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות בכ
‘ראה ריח בני כריח שדה’ אזוי ווי של”ס איז כולל אלע דריי
סעודות ,אזוי אויך איז א סיום פון ‘מקרא משנה ותלמוד’
יצחק אבינו בענטשט יעקב אבינו ,ער זאגט אים ‘ראה ריח בני כריח שדה’ (בראשית כ”ז כ”ז) ,און
רש”י (ד”ה כריח) ברענגט אראפ די גמרא (תענית כט):ל ,וואס הייסט ‘כריח שדה’‘ ,שדה תפוחין’ א
פעלד פון עפל ביימער.
דער ייטב לב (פר’ תולדות בפסוק ראה ריח בני אופן ה’)לא טייטשט‘ ,שדה תפוחין’ מיינט מען שבת
קודש ,שבת קודש איז חקל תפוחין קדישין (זוה”ק פר’ יתרו דף פח).לב.
זאגט יצחק אבינו פאר יעקב אבינו‘ ,ראה ריח בני כריח שדה’‘ ,ויתן לך האלקים מטל השמים
ומשמני הארץ ורוב דגן ותירש’[ ,איתא במדרש (בראשית רבה ס”ו ג’)לג] ‘ויתן לך מטל השמים’ מיינט
מען מקרא‘ ,ומשמני הארץ’ איז משנה‘ ,ורוב דגן’ איז תלמוד.
ווען דער אייבערשטער האט געגעבן ‘ויתן לך האלקים מטל השמים ומשמני הארץ ורב דגן’,
וועסט מאכן א סיום מסכת ,איז ‘ראה ריח בני כריח שדה’ אזוי ווי שבת קודש .אזוי ווי שבת
קודש‘ ,סעודה שלישית’ איז אין זיך כולל אלע דריי סעודות ,אזוי אויך ווען א איד לערנט מקרא
משנה גמרא און ער איז מסיים א מסכת ,איז דאס כולל די גאנצע מסכת.
ולבקר בהיכלו
ושמה תאמר מה יאכל בעולם הבא ,לכן אמר ‘יתן ויחזור ויתן’ נקראת אלא על שם הגומרה ,שנאמר (יהושע כ”ד ל”ב) ‘ואת עצמות
כפרש”י ,כלומר בעוה”ז ועוה”ב ,וכו’ [ועיי”ע בייטב פנים במאמרי יוסף אשר העלו בני ישראל ממצרים קברו בשכם’ ,והלא משה
סוכות ,מאמר קדישין אות כ’ לליל ג’ דסוכות]. לבדו נתעסק בהם להעלותם ,אלא לפי שלא הספיק לגמרה
וגמרוה ישראל נקראת על שמם.
לב) בזוה”ק :רבי אבא אמר ,לאזדמנא ברכתא באינון יומין
ל) במס’ תענית‘ :ויאמר ראה ריח בני כריח שדה אשר ברכו
דלעילא ,דמתברכאן מהאי יומא .והאי יומא ,מליא רישיה דזעיר
ה׳’ (בראשית כ”ז כ”ז) ,אמר רב יהודה בריה דרב שמואל בר שילת
אנפין ,מטלא דנחית מעתיקא קדישא סתימא דכלא ,ואטיל
משמיה דרב ,כריח שדה של תפוחים.
לחקלא דתפוחין קדישין ,תלת זמני ,מכד עייל שבתא ,דיתברכון
כלהו כחדא .ועל דא בעי בר נש ,לאתענגא תלת זמנין אלין, לא) בייטב לב ... :וזה שאמרו דורשי רשימות ‘שבת’ ראשי
דהא בהא תליא מהימנותא דלעילא ,בעתיקא קדישא ,ובזעיר תיבות ‘ביומו תתן שכרו’ ,ושמא תאמר איך יחליף עולם עומד
אפין ,ובחקלא דתפוחין ...רבי שמעון אמר ,האי מאן דאשלים בעולם עובר לזה אמר אחר כך ‘נותנים לו נחלה בלי מצרים’,
תלת סעודתי בשבתא ,קלא נפיק ומכרזא עליה (ישעי’ נ״ח י״ד) ‘אז א”כ יש לו עוה”ז ועוה”ב ונכון ,והנה הוקש כיבוד אב ואם לכבוד
תתענג על ה’’ ,דא סעודתא חדא ,לקבל עתיקא קדישא דכל המקום (קידושין ל ,):כי עי”ז הודו לדברות ראשונות (שם לא ,).ולזה
קדישין‘ .והרכבתיך על במתי ארץ’ דא סעודתא תניינא ,לקבל כתיב (ויקרא י”ט ג’) ‘איש אמו ואביו תיראו ואת שבתותי תשמרו’
חקלא דתפוחין קדישין ...אמר רבי אלעזר לאבוי ,אלין סעודתי כי הוקש למצות שבת המורה על כבוד המקום ,א”כ י”ל דמגיע
היך מתתקנין .אמר ליה ,ליליא דשבתא ,כתיב ‘והרכבתיך על לו בעדו כמו כן שכר עוה”ז ועולם הבא כמו במצות שבת כאמור,
במתי ארץ’ .ביה בליליא ,מתברכא מטרוניתא ,וכלהו חקל תפוחין, ולכן כתיב (דברים ה’ ט”ז) ‘למען יאריכון ימיך’ שהוא לעוה”ב,
ומתברכא פתוריה דבר נש ,ונשמתא אתוספת ,וכו. ‘ולמען ייטב לך’ שהוא שכר עוה”ז ועוה”ב .וזה שאמר ‘ראה ריח
בני’ שקיים מצות כיבוד אב ואם ‘כריח שדה’ רומז לשבת הנקרא
לג) במדרש רבה :דבר אחר‘ ,מטל השמים’ זו מקרא‘ ,ומשמני חקל תפוחין (זוה”ק שבת פח‘ ).אשר ברכו ה’’ כדכתיב (בראשית ב’ ג’)
הארץ’ זו משנה‘ ,דגן’ זו תלמוד‘ ,תירש’ זה אגדה. ‘ויברך אלקים את יום השביעי’ ,והיינו שמגיע בעדו שכר בעוה”ז,
גכ בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
יעצט איז עס א סיום -נישט א סיום אויף די קורצע עמוד וואס מ’האט געלערנט אין מסכת
קידושין ,נאר ס’איז א סיום אויף גאנץ מסכת קידושין ,א לימוד אויף גאנץ מסכת קידושין.
די בחינה פון ‘אראך’ שלש סעודות וואס איז כולל אלע
סעודות ,איז אויך ווען מ’מאכט א סיום מסכת
שטייט אין אמרי נועם (פר’ לך אות ד’)לד‘ ,אל הארץ אשר אראך’ ,מ’ווייסט דאך א’ איז איינס,
אזוי ווייטער ,ת’ איז פיר הונדערט ,אן ענדע כ’ איז פינף הונדערטלה .איז ‘אראך’ ,מיט די ך’ פון
‘אראך’ איז זיבן הונדערט און צוויי ,בגימטריא ‘שבת’.
‘לך לך ,אל הארץ אשר אראך’ מיינט מען שבת ,שבת קודש ביי סעודה שלישית קומען זיך
צוזאמען די קדושה פון אלע דריי סעודות‘ .ואעשך לגוי גדול’ -ווען מ’וועט לערנען ‘מי גוי גדול
אשר לו חוקים ומשפטים צדיקים’ ,און מ’וועט מאכן א סיום מסכת ,וועט עס זיין אזוי ווי שבת
קודש ,גאנץ מסכת קידושין.
היינט צוטאג האט מען אדורך געלערנט ,און מ’שפירט אז מ’באקומט א קדושה פון גאנץ
מסכת קידושין וואס מ’האט געלערנט.
א סיום מסכת איז רעוא דרעוין ,אזוי ווי ‘אראך’ ביי שלש סעודות
אדער קען זיין ,איך האב אזוי געקלערט ,ער זאגט ‘אל הארץ אשר אראך’ איז שבת ,שבת ביי
סעודה שלישית איז רעוא דרעוין (זוה”ק פר’ שמות דף פח):לו.
סיום שבת קודש איז רעוא דרעוין .א סיום מסכת איז אויכעט רעוא דרעוין ,ס’איז אן עת רצון
פארן הייליגן באשעפער אין אזא צייט.
ולבקר בהיכלו
כן לצורך מספר ,כאותיות הפשוטות ,עד אלף ,כי הך’ פשוטה ה’ לד) באמרי נועם :וזהו ‘אל הארץ אשר אראך’ ,כשנחשב הך’
מאות ,ומ’ סתומה ו’ מאות ,ן’ פשוטה ז’ מאות ,ף’ פשוטה ח’ מאות, פשוטה באותיות מנצפ”ך ,אזי תיבת ‘אראך’ עולה ‘שבת’ .עיי”ש.
ץ’ פשוטה ט’ מאות. לה) ענין זה נתבאר בהרבה מספרי הקדמונים וגדולי המקובלים,
לו) בזוה”ק :תא חזי ,בכל שיתא יומי דשבתא ,כד מטא שעתא וכבר נזכר בספר כפתור ופרח לרבינו אשתורי הפרחי מרבותינו
דצלותא דמנחה ,דינא תקיפא שלטא ,וכל דינין מתערין .אבל הראשונים (בפרק כ”ה) בשם אותיות דרבי עקיבא ,ואצלנו לא נמצא
ביומא דשבתא ,כד מטא עדן דצלותא דמנחה ,רעוא דרעוין שם .וגם נזכר ברש”י במס’ סוכה (נב :ד”ה באטב”ח) לפי גירסתינו
אשתכח ,ועתיקא קדישא גליא רצון דיליה ,וכל דינין מתכפיין, (ועיי”ש בהגהות המהרש”ל והב”ח) ,וז”ל המהרש”א (חידושי אגדות שם ד”ה
ומשתכח רעותא וחדו בכלא ,וכו’. שנאמר) :כי אותיות הכפולות מנצפ”ך נתוספו על כ”ב אותיות גם
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות דכ
חלק ה'
הברכה היותר חשובה היא ,כאשר האב ובנו ובן בנו
רואין זה את זה בדברי תורה בחבורה אחת
ווען א זיידע ,א קינד ,און אן אייניקל לערנען תורה
צוזאמען ‘מכאן ואילך תורה מחזרת אחר אכסניא שלה’
‘ואעשך לגוי גדול’ ,זאגט רש”י‘ ,ואעשך לגוי גדול ,זה שאומרים אלקי אברהם’‘ ,ואברכך ,זה
שאומרים אלקי יצחק’‘ ,ואגדלה שמך ,זה שאומרים אלקי יעקב’.
איך וועל דערציילן א מעשה .דער זיידע ז”ל דער ישמח משה ,איז געזעסן ביים טיש און
געזאגט תורה .ווען ער האט געענדיגט זאגן תורה ,האט ער מכבד געווען דעם זון הרה”ק רבי
אלעזר ניסן ,ער זאל זאגן תורה .האט ער געזאגט תורה .ווען ער האט געענדיגט ,האט ער מכבד
געווען דעם אייניקל דעם זיידן ז”ל דער ייטב לב ,ער זאל זאגן תורה .האבן זיי געזאגט תורה
איינער נאכן אנדערן.
האט דער ישמח משה געזאגט ,די גמרא זאגט אין בבא מציעא (פה).לז ’כל שהוא תלמיד
חכם ,ובנו תלמיד חכם ,ובן בנו ,מכאן ואילך תורה מחזרת אחר אכסניא שלה’ ,זאגט תוספות
(במס’ כתובות סב :ד”ה החוט)לח ‘ברואין זה את זה’ .האט דער ישמח משה געזאגט‘ ,ברואין זה את זה
בדברי תורה’ זיי זעען זיך לערנען ,זיי לערנען תורה צוזאמען ,דער זיידע און דער קינד און דער
אייניקללט.
ולבקר בהיכלו
רבי חמא בר ביסא .וכתבו התוס’ :לפי ששלשתן ראו זה את זה לז) במס’ ב”מ :אמר רבי פרנך אמר רבי יוחנן ,כל שהוא תלמיד
‘ ...לא במהרה ינתק’ כלומר לא ינתק מזרעו לעולם ,כדאמרי’ חכם ,ובנו תלמיד חכם ובן בנו תלמיד חכם ,שוב אין תורה פוסקת
בעלמא (ב”מ פה‘ ).כיון שאדם לומד הוא ובנו ובן בנו מכאן ואילך מזרעו לעולם ,שנאמר (ישעיה נ”ט כ”א) ‘ואני זאת בריתי וגו׳ לא
תורה חוזרת על אכסניא שלה’ ,ודריש מואני זאת בריתי וגו’ ימושו מפיך ומפי זרעך ומפי זרע זרעך אמר ה׳ מעתה ועד עולם’,
[וע”ע תוספות ב”ב נט .ד”ה החוט]. מאי ‘אמר ה׳’ ,אמר הקב”ה אני ערב לך בדבר זה .מאי ‘מעתה
ועד עולם’ ,אמר רבי ירמיה ,מכאן ואילך תורה מחזרת על אכסניא
לט) כן איתא בייטב לב פר’ ראה (ד”ה לא תעשון) :היה מרגלא בפי שלה.
מוזלה”ה לפרש ...ע”כ דבריו ,הלא הוא כתוב בספר ישמח משה
באורך ,עיי”ש .והנה שפתי לא אכלא ,כי אחר שאמר דבר זה לח) עיי”ש בגמ’ דאיתא התם :קרי עליה רמי בר חמא ‘החוט
בשבת קודש בסעודה שלישית ,צוה על אבא מארי הגאון הצדיק המשולש לא במהרה ינתק’ (קהלת ד’ י”ב) זה רבי אושעיא בנו של
הכ בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
היינט צוטאג וואס ס’איז געזעסן אידן דא ,האבן זוכה געווען צו זיצן אין איין זאל א זיידע ,א
קינד ,און אן אייניקל ,און זיי האבן עוסק געווען צוזאמען בדברי תורה.
אברהם יצחק און יעקב האבן צוזאמען עוסק געווען בתורה‘ ,והיה
ברכה’ דאס איז די שענסטע ברכה וואס מ’קען געבן פאר א איד
דער אייבערשטער געבט א ברכה פאר אברהם אבינו‘ ,ואעשך לגוי גדול ,זה שאומרים אלקי
אברהם’‘ ,ואברכך ,זה שאומרים אלקי יצחק’‘ ,ואגדלה שמך ,זה שאומרים אלקי יעקב’.
פופצן יאר איז יעקב אבינו אלט געווען ווען אברהם אבינו איז נפטר געווארןמ .דער טאטע
ז”ל אין ברך משה (פר’ תולדות דף קמ”ח)מא זאגט ,די פופצן יאר האט אברהם מיט יצחק און יעקב
צוזאמען עוסק געווען בתורה.
דאס איז די ברכה‘ ,ואעשך לגוי גדול ,זה שאומרים אלקי אברהם ,אלקי יצחק ,ואלקי יעקב’,
אז דער אייבערשטער זאל העלפן אז א זיידע מיט א טאטע מיט אן אייניקל זאל קענען עוסק זיין
‘ -ואעשך לגוי גדול’ -זאלן זיצן צוזאמען געזונטערהייט און עוסק זיין בתורה.
דאס איז ‘והיה ברכה’ ,דאס איז די גרעסטע און די שענסטע ברכה וואס מ’קען געבן פאר א איד,
ער זאל זוכה זיין צו לערנען תורה ,ער ,און זיין קינד ,און זיין אייניקל ,צוזאמען עוסק זיין בתורה.
און דאס ווילן מיר אונז ווינטשן דא פאר די אלע אידן וואס זיי זיצן דא אין דעם זאל דא,
‘ואעשך לגוי גדול’ ,אז מ’זאל זיין א ‘גוי גדול’ ,מ’זאל קענען עוסק זיין בתורה .דער אייבערשטער
זאל העלפן ,בריאות השלימות ,א זיידע מיט א קינד און אן אייניקל זאלן זיצן עוסק זיין בתורה.
ולבקר בהיכלו
שהיה יעקב באותו הזמן בן ט”ו שנים. מוה’ אלעזר ניסן זלה”ה בהיותו שם ,לומר לפניו דברי תורה,
ואמר אבא מארי זלה”ה פירוש הפסוק ...ע”כ תורף דברי אבי
מא) בברך משה הביא שם דברי הגמ’ דכל שהוא ת”ח וכו’,
זלה”ה כפי העולה בזכרוני .אחר כך צוה עלי לאמר לפניהם דברי
ודברי התוס’ דהיינו אם שלשתן ראו זה את זה ,וז”ל :ובזה יש
תורה [ואמר לי הטעם ,כי אמרו חז”ל (ב”מ פה .ועי’ כתובות סב ):כל מי
לבאר הכוונה מה שחזר הכתוב להשמיענו כאן אצל לידת יעקב
שבנו ובן בנו תלמידי חכמים אין התורה פוסקת מזרעו‘ ,והחוט
כי אברהם הוליד את יצחק ,ללמדינו שהיו שלש דורות תלמידי
המשולש לא במהרה ינתק’ (קהלת ד’ י”ב) ,כדכתיב (ישעיה נ”ט כ”א)
חכמים ,וגס זכו שלשתן לראות זה את זה ,שהרי יעקב אבינו היה
‘ודברי אשר שמתי בפיך לא ימושו מפיך ומפי זרעך ומפי זרע
בן ט”ו שנים כשמת אברהם .ומשם זכו להבטחת ‘לא ימושו מפיך
זרעך ,אז אמר ה’ מעתה ועד עולם’ .ואמרו חז”ל (תוס’ שם ד”ה החוט)
ומפי זרעך ומפי זרע זרעך מעתה ועד עולם’.
דהיינו ברואין זה את זה ,ופירש הוא דהיינו מכירין על ידי ששומעין
ויש לציין מש”כ החיד”א במדבר קדמות (מערכת א’ אות א’) בשם דברי תורה זה מזה] .אז עניתי ואמרתי מה שעלה בלבי לפרש וכו’.
קונטרס ישן כתיבת יד על קלף מתלמידי רבינו יהודה החסיד משם
רבם ז”ל ,וז”ל :אבות העולם אברהם יצחק ויעקב ראו זה את זה מ) כן יוצא מפורש מחשבון הכתובים ,דהלא אברהם היה בן
וט”ו שנים למדו התורה בכל יום ולילה ט”ו שעות [ועי’ גם מש”כ מאה בהיוולד יצחק (בראשית כ”א ה’) ,ויצחק בן ששים שנה בלידת
בהגהותיו ברית עולם על ספר חסידים (סי’ קס”ב)]. יעקב (שם כ”ה כ”ו) ,ואברהם מת בן קע”ה שנים (שם כ”ה ז’) ,נמצא
בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות וכ
‘אראך’ ביי שלש סעודות קומט זיך צוזאם אלע
דריי סעודות צוזאמען
דאס איז ‘אל הארץ אשר אראך’‘ ,שבת’ ,שבת איז דא דריי סעודות [כנגד האבות הקדושים
(זוה”ק פר’ יתרו דף פח).מב] ,און ס’קומט זיך צוזאם ,שלש סעודות קומט זיך צוזאם אלע דריי סעודות
צוזאמען.
‘קריאה של חיבה’
ממילא איז דא ,אין אזא זמן ,צו רעדן צום ציבור ,נישט נאר ווער ס’איז דא‘ ,את אשר ישנו
פה’ ,נאר ‘ואת אשר איננו פה’ .א קריאה פאר אלע אנשי שלומינו ,יעדער איינער וואס האט
נאכנישט קיין שיעור ,זאל זיך זען מצטרף זיין ,זיך צוצושטעלן ,אדער צו די חבורה פון יסודי
התורה ,אדער צו די חבורה פון תורתך שעשועי ,בקביעות גמור .צו לערנען ,צו חזר’ן ,און זיך צו
שטעלן אויף א פארהער.
ס’איז דא שיעורים ברבים יעדן אינדערפרי פארטאגס ,אין אלע בתי מדרשים .ס’איז דא
שיעורים ברבים יעדן אויפדערנאכט ,וואו מגידי שיעור לערנען פאר בהשכל ובדעת ,און חוץ
פון דעם איז דא חברותות ווי אידן זיצן און לערנען ‘שנים שנים’ ,זיצן חברותות און זיי לערנען,
זיי לערנען און זיי חזר’ן .יעדער איינער דארף זיך צושטעלן לפי ערכו ,לויט זיין מהות .און דער
אייבערשטער זאל העלפן זאל זיין ‘והיה ברכה’ ,מ’זאל זען א ברכה אין די לימודים.
הודאה על העבר ובקשה על העתיד
וועל מיר געבן א ‘מזמור לתודה’ פאר די חשוב’ע נדבנים וואס זענען מסייע די חבורה יארן
לאנג .בראש וראשון ,הרבני הנגיד הנכבד ,ער טוט געוואלדיגע פעולות פאר תורה ,ר’ עקיבא
הערש קליין זאל זיין געזונט .און אויך הרבני הנגיד הנכבד ר’ יחזקאל דוד בערקאוויטש און
הרבני הנגיד הנכבד רבי אברהם בראך ,זיי טוען געוואלדיגע פעולות פאר לומדי תורה ,פאר
החזקת לומדי תורה ,און טוען בויען בנינים פאר תורה .זאל דער אייבערשטער זיי העלפן .און
ולבקר בהיכלו
אשלים חדוותא דמלכא קדישא .ומאן חדוותא דיליה .אלין תלת מב) בזוה”ק :רבי שמעון אמר ,האי מאן דאשלים תלת סעודתי
סעודתי מהימנותא .סעודתי דאברהם יצחק ויעקב כלילן בהו. בשבתא ,קלא נפיק ומכרזא עליה (ישעי’ נ״ח י״ד) ‘אז תתענג על ה’’,
וכלהו חדו על חדו מהימנותא שלימותא ,מכל סטרוי. דא סעודתא חדא ,לקבל עתיקא קדישא דכל קדישין‘ .והרכבתיך
על במתי ארץ’ דא סעודתא תניינא ,לקבל חקלא דתפוחין
[ועיי”ע דברי רבינו בסיום מס’ נזיר ,ביום א’ תולדות תשפ”ד קדישין‘ .והאכלתיך נחלת יעקב אביך’ דא הוא שלימו דאשתלים
לפ”ק ,הנדפס בספר אמרא טבא (דף רנ”ב)] בזעיר אפין ...אמר רבי יוסי ,ודאי כך הוא .ווי ליה לבר נש ,דלא
זכ בנועם סיום חצי ש"ס -חבורת יסודי התורה לחזות
אויך וועל מיר דא זאגן ,ס’איז דאך דא נאך עסקנים ,איך קען נישט דערמאנען אלע עסקנים,
‘ישלם ה’ פעלם’ ,דער אייבערשטער זאל זיי געבן כגמולם הטוב ,זיי זאלן זען ברכה והצלחה אין
אלע ענינים‘ ,הון ועושר בביתם וצדקתם עומדת לעד’.
אין א הודאה ,מ’דארף דאנקען דעם באשעפער אויפן עבר פאר די אלע וואס האבן זוכה
געווען -די געוואלדיגע גרויסע ציבור וואס האבן זוכה געווען צו לערנען די אלע מסכתות,
מסיים זיין די אלע מסכתות ,האלב ש”ס .דאס איז א הודאה אויפן עבר ,און א תפילה אויפן
עתיד .דער אייבערשטער זאל העלפן ,יעדער זאל זיין געזונט ,מ’זאל זוכה זיין צו לערנען מסכת
נאך מסכת ,ביז דער אייבערשטער וועט העלפן מ’וועט קענען מסיים זיין גאנץ ש”ס.
דער אייבערשטער זאל העלפן ,מתוך הרחבת הדעת ,בבריאות השלימות ,פרנסה בהרחבה
גדולה ,תענוג ונחת פון אלע קינדער און די אייניקלעך .ביז דער אייבערשטער וועט העלפן
מ’וועל מיר זוכה מקבל זיין פני משיח צדקנו במהרה בימינו אמן.
