gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

קונטרס לחזות בנועם · Kuntrus Lachzos Beno'am — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: קונטרס לחזות בנועם · Kuntrus Lachzos Beno'am

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

קונטרס לחזות בנועם · Kuntrus Lachzos Beno'am — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫כינוס הלומדים‬ ‫לרגל סיום חצי ש"ס והתחלת סדר נזיקין‬ ‫בחבורת יסודי התורה דקהילתינו הק'‬ ‫יום א' פרשת לך לך שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫באולם הענקי קאלהארי צענטער‪ ,‬פענסילוועניע יצ"ו‬ ‫גליון מ"א שנה ב' ‪ -‬חיי שרה תשפ"ז לפ"ק‬ ‫ם"יבבושה ימי תארקל תוררועתהו ןישוביכ ירבד‬ ‫דברי כיבושין והתעוררות לקראת ימי השובבי"ם‬ ‫פתחו לי פתח כחודו של מחט – זהו התפלה שהאדם‬ ‫םדאהש הלפתה והז – טחמ לש ודוחכ חתפ יל וחתפ‬ ‫יוצא לאור ע"י‪:‬‬ ‫לחזות בנועם‬ ‫רוהטה ןחלש תעוכמישרלעונילכזצשא שדוק תורבד‬ ‫עריכת שלחן הטהור‬ ‫כל הזכיות שמורות‬ ‫ק”א"פלטיול”פ‬ ‫ערב יום הקדוש שנת תשפ”ו לפ”ק‬ ‫‪.‬‬ ‫שליט"א‬ ‫של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫ק"פל ו"פשת תנש יחיו תשרפ ס"לש‬ ‫מען קען הערן די דברות קודש אויף‬ ‫בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫ו"צי גרובסמאיליוו לודגה ד"מהיבב‬ ‫ששק"תהגתנהשונישבורד ןקרהמםוקי"בכרמע‬ ‫קול סאטמאר ‪1605-615-7777‬‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫לאוי תירק לודגה ד"מהיב‬ ‫ביי די ספעציעלע לחזות בנועם אפטיילונג‬ ‫הגה"ק‬ ‫‪ 4/2/6‬פון די מעין מעניו‬ ‫שזכינו לשמוע‬ ‫~~~‬ ‫צו באקומען די דברות קודש יעדע וואך שיקט אן‬ ‫אימעיל צו ‪lachzosbnoam@gmail.com‬‬ ‫רבינו‬ ‫דברות קודש אצל‬ ‫~~~‬ ‫צו נעמען א חלק אין די זיכוי הרבים‬ ‫ביטע ווענדט אייך צום מערכת‬ ‫מרן‬ ‫וזכות הרבים תלוי בך‬ ‫‪.‬‬ ‫מכ"ק‬ ‫הקונטרס הנוכחי יוצא לאור בסיוע‬ ‫ועד להוצאת ספרי כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫ישלם ה' פעלם ותהי משכורתם שלימה מעם ה'‬ ‫עריכה ומראי מקומות ע"י‪:‬‬ ‫ב‪ .‬וו‪845-738-4665 .‬‬ ‫מפתח‬ ‫חלק א' ‪ ...................................................................................‬ה‬ ‫בזכות שעוסקים בתלמוד בבלי זוכים שהברכות נתונות בידינו וברשותינו‬ ‫חלק ב' ‪ ...................................................................................‬ט‬ ‫ע"י לימוד התורה זוכים לבטל את קליפת הארבעה אבות נזיקין‬ ‫חלק ג' ‪ ...................................................................................‬יח‬ ‫'עבידנא יומא טבא'‪ ,‬סיום בחבורת 'יסודי התורה' בלימוד השוה לכל נפש‪,‬‬ ‫מעט הכמות ורב האיכות‬ ‫חלק ד' ‪ ...................................................................................‬כא‬ ‫סיום מסכת כולל קדושת כל המסכת‪ ,‬והוא עת רעוא דרעוין‬ ‫חלק ה' ‪ ...................................................................................‬כד‬ ‫הברכה היותר חשובה היא‪ ,‬כאשר האב ובנו ובן בנו רואין זה את זה בדברי תורה‬ ‫בחבורה אחתנו‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫הנהלת חבורת יסודי התורה וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫לרגל שמחת סיום מסכת בבא קמא והתחלת מסכת בבא מציעא‬ ‫ע"י אלפי לומדי החבורה‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫שליט"א‬ ‫לפ”ק‬ ‫תשפ”ו‬ ‫הגה"ק‬ ‫רבינושנת‬ ‫הקדוש‬ ‫יוםמרן‬ ‫מכ"ק‬‫ערב‬ ‫ש"ס‬ ‫הטהור‬ ‫השובבי"ם‬ ‫ימי‬‫חצי‬ ‫שלחן‬ ‫סיום‬ ‫לקראת‬ ‫עריכת‬‫לרגל‬ ‫לשמוע‬ ‫הלומדים‬ ‫אצל‬ ‫והתעוררות‬ ‫שזכינו‬ ‫כינוס‬ ‫כיבושיןקודש‬‫דברי דברות‬ ‫והתחלת סדר נזיקין בחבורת יסודי התורה‬ ‫השובבי"ם‬ ‫ימיהטהור‬ ‫שלחן‬ ‫לקראת‬ ‫עריכת‬ ‫לשמוע‬ ‫והתעוררות‬ ‫כיבושיןקודש אצל‬ ‫שזכינו‬ ‫יום א' פרשת לך לך שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫דברי דברות‬ ‫לפ”ק‬ ‫שליט"א‬ ‫תשפ”ו‬ ‫הגה"ק‬ ‫פענסילוועניע יצ"ו‬ ‫רבינושנת‬ ‫צענטער‪,‬‬ ‫הקדוש‬ ‫קאלהארי‬ ‫יוםהענקי‬ ‫מרן‬ ‫מכ"ק‬‫ערב‬ ‫באולם‬ ‫בביהמ"ד הגדול וויליאמסבורג יצ"ו‬ ‫של"ס פרשת ויחי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫ביהמ"ד הגדול קרית יואל‬ ‫חלק א'‬ ‫שהברכות‬ ‫שהאדם‬ ‫בבליזהוזוכים‬ ‫התפלה‬ ‫בתלמוד‬ ‫מחט –‬ ‫שעוסקים‬ ‫כחודו של‬ ‫בזכות פתח‬ ‫פתחו לי‬ ‫וברשותינו‬ ‫ונשובהובחסדו‬ ‫אחד‪,‬‬ ‫והעתיד‬ ‫העברבידינו‬ ‫וההוה‬ ‫הקב”ה רואהנתונות‬ ‫ה' אליך‬ ‫מתפלל השיבנו‬ ‫מצרף את הטוב העתיד‪ ,‬ועי”ז זוכים בדין‬ ‫אתכם‬‫ברכה’‬ ‫והיה יקרא‬ ‫שמך‬ ‫את אשר‬ ‫ואגדלהלכם‬ ‫ואברכך ואגידה‬ ‫בניו‪,‬גדול‬ ‫ויאמר האספו‬ ‫‘ואעשךאללגוי‬ ‫ויקרא יעקב‬ ‫הקב”ה איז‬ ‫באשעפער זאגט פאר‬ ‫וויילהייליגער‬ ‫דער‬ ‫בדין‬ ‫זכאיא’‪-‬ב’)‪,‬‬ ‫סדרהארויס‬ ‫(בראשית י”א‬ ‫באחרית הימים (מ"ט א')‬ ‫ישראלדי גייט‬ ‫א) געפון מיר דיכלל‬ ‫וואך אין‬ ‫עתידאראך’‪ ,‬און ער געבט אים‬ ‫טוביםאלפונעם‬ ‫הארץ אשר‬ ‫מעשים‬ ‫ומבית אביך‬ ‫מצרף אלע‬ ‫וממולדתך‬ ‫אברהם אבינו‪‘ ,‬לך לך מארצך‬ ‫בזכריאויס‬ ‫טייטשט‬ ‫אבלא עתה‬ ‫גערופן די‬ ‫האט‬ ‫והיה)‬ ‫יפחד‪,‬‬ ‫רש”י‬ ‫יעקב(ד”ה‬ ‫און‬ ‫ברכה’‪,‬זאת‬ ‫בניו‪,‬לבי‬ ‫והיה‬ ‫יעקבועל‬ ‫אל‬ ‫מעש‬ ‫שמךאין‬ ‫ויקרא‬‫ובידי‬‫ואגדלה‬ ‫שוחד‪,‬‬ ‫סדרה‬ ‫ואברכך‬ ‫יקח די‬ ‫פני לא‬ ‫וואך אין‬ ‫גדול‬ ‫אקדםלגוי‬ ‫ואכףדי‬ ‫‘ואעשך‬ ‫געפונען‬ ‫מיר‬‫ברכות‪,‬במה‬ ‫את אשר יקרא אתכם באחרית הימים‪.‬‬ ‫בידך’‪.‬‬ ‫‘נתונותלכם‬ ‫האספוזיין‬ ‫לערב יוה”ק)‪.‬‬ ‫ואגידה‬ ‫‘הברכות’ זאל‬ ‫(סליחות‬ ‫המיוחד‬ ‫ברכה’‪,‬‬ ‫שם‬ ‫‘והיהמלכות‬ ‫קינדער‪ ,‬ויאמר‬ ‫‘ואעשך‬ ‫פסוקיודן‬ ‫(מאמר אבני‬ ‫רבי‬ ‫אויפן‬ ‫תורות‬ ‫השנה‬ ‫צ"ח ב')‬ ‫זאגט‬ ‫רבה‬ ‫ראש‬‫ב‬ ‫ל”טדיי”א)‬ ‫(בראשית‬ ‫רבהאין‬ ‫פנים‬ ‫דערייטב‬ ‫(בראשית א‬ ‫מדרש‬ ‫מדרש‬ ‫אין‬ ‫עלינו‬ ‫זאגט‬‫דער‬ ‫באקאנט‪,‬‬ ‫בניו'יגן‬ ‫זכותו‬ ‫יעקבז”ל‬ ‫אל‬ ‫ס’איז‬ ‫זיידע‬ ‫דער‬ ‫אזוי‪,‬‬ ‫זייןאזוי‪,‬‬ ‫'ויקרא‬ ‫ב) קען‬ ‫קעןא)זיין‬ ‫דן יעדן‬ ‫אומות?‬ ‫מ’איז‬ ‫לאאון‬‫הדין‪,‬‬ ‫דער יום‬ ‫ישראל‪ .‬ס’קומט‬ ‫פאר כלל‬ ‫מליצה ישרה‬ ‫זאגט א‬ ‫גדול’‪ ,‬ל”א)‪,‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬ע’צום‬ ‫העמדת‬ ‫“ומנח‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫הייליגן האט‬ ‫דעם‬ ‫צוריק‬ ‫פרעגטזאגט‬ ‫אבינובניו'‪,‬‬ ‫אברהם‬ ‫לגוי אמר‪,‬‬ ‫זכרון אות‬ ‫גערופן אצום‬ ‫ויקרא ער‬ ‫ער‬ ‫'ויקרא אל‬ ‫זאגט‪,‬האט‬ ‫דרכיםליה’‬ ‫פרשת ‘אמר‬ ‫אומות?”‪,‬‬ ‫אויפגעשטעלטד’) ‪,‬ע’דער‬ ‫פרשת דרכים (דרוש‬‫נישט‬‫דא א‬‫ס’איזמען‬ ‫זאגטנחער‪,‬האט‬ ‫מעשים‪.‬‬ ‫גדול’‪ ,‬פון‬ ‫‘ואעשך דילגוי‬ ‫איינעם אויף‬ ‫זאגסט‬ ‫געווען די‬‫קינדער‪.‬‬ ‫זיינע‬ ‫מיט‬ ‫זיין‬ ‫זאל‬ ‫באשעפער‬ ‫דער‬ ‫אז‬ ‫בניו'‪,‬‬ ‫'אל‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫הייליגן‬ ‫אשר לו‬ ‫מצרףגדול‬ ‫האט זיי‬ ‫‘ומי גוי‬ ‫אייבערשטער‬ ‫(דברים ד’ ז’)‬ ‫דער שנאמר‬ ‫מייןזכיות‪,‬‬ ‫אותו גוי‬ ‫“איךקיין‬ ‫געהאט‬ ‫האבן אידן נישט‬ ‫געענטפערט‪,‬‬ ‫דעראין מצרים‬ ‫אייבערשטער‬ ‫הזה’ (שמות‬ ‫הקדושה‪,‬‬ ‫על אההר‬ ‫האלקים‬ ‫תעבדון את‬ ‫ממצרים ישראל‬ ‫העםמען‬ ‫גדול’את‬ ‫'בהוציאך‬ ‫ומשפטיםשפעטער‪,‬‬ ‫מתן תורה פון‬ ‫תורהיעקב‬ ‫ויקרא‬ ‫האבן‬ ‫שטיין‬ ‫וועןזיי‬ ‫וואס‬ ‫געדארפט‬ ‫כלל‬ ‫וואלט‬ ‫מיינט‬ ‫עס‬ ‫פשט‪,‬‬ ‫צדיקים’‪‘ ,‬גוי‬ ‫זאגט‬ ‫מתנות כהונה‬ ‫חוקים די‬ ‫צדיקים’”‪ .‬געזען נאך זאכן וואס מ’האט געטון אין מדבר‪ ,‬וואס איז‬ ‫אייבערשטער האט‬ ‫ומשפטים‬ ‫דער‬ ‫איי‪,‬‬ ‫'אתחוקים‬ ‫לו‪.‬‬ ‫ג’ י”ב)‬ ‫‘אשר‬ ‫האט גערופן די קינדער‪ ,‬שטייט ויקרא יעקב 'אל בניו'‪ ,‬טייטשט‬ ‫נישט געווען דער רצון פון באשעפער? דער חסד פון ה’ יתברך‪ ,‬דער אייבערשטער איז מצרף‬ ‫בניו'‪ ,‬יעקב‬ ‫גערופן צום באשעפער‪ ,‬ער‬ ‫פונעםהאט‬ ‫עתיד‪.‬‬ ‫יעקב' ער‬ ‫'ויקרא‬ ‫נישט גוטע‬ ‫יודןדאס‬ ‫רבינישט‬ ‫אמר און‬ ‫מדרשהעתיד‪,‬‬ ‫נארדער‬ ‫דעם טוב‬ ‫הלומדיםדער באשעפער זאל זיין מיט‬ ‫באשעפער‪,‬כל‬ ‫'אל בניו'‪ ,‬אז‬ ‫האט מתפלל געווען צום שמחת‬ ‫קינדער‪.‬היינט צוזאמגעקומען‪ ,‬א גרויסע מסיבה‪ ,‬מ’איז חוגג א סיום פון מסכת‬ ‫זעמיר זיך‬ ‫אונזזיינע‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫קידושין און האלב ש”ס‪ ,‬וואס איז געלערנט געווארן דורך די לומדים פון חבורת יסודי התורה‪.‬‬ ‫ישראל במצרים ראה הקב”ה מה שעתידין לעשות‪ ,‬דכתיב (שמות‬ ‫א) בפרשת דרכים‪ :‬עלינו לשבח לאדון הכל‪ ,‬ורב טוב לבית‬ ‫בהיכלו‬ ‫'ויאמר ה’ ראה ראיתי’ זו ראית מעשה העגל וכו’‪ ,‬אמר הקב”ה‬ ‫ג’ ז’)‬ ‫ולבקר‬ ‫ישראל‪ ,‬שהקב”ה אינו דן את האדם כי אם באשר הוא שם‪ ,‬ואף‬ ‫איני דנם לפי המעשים העתידים לעשות‪ ,‬היינו דכתיב (שמות שם)‬ ‫שעתיד לחטא לא יחשב ה’ לו עון לפי זמנו‪ ,‬וגמולו ישיב בראשו‬ ‫ויקרא יעקב אל בניו ‪ ...‬רבי יודן אמר ויקרא יעקב לאל להיות עם בניו (ביאר במתנות כהונה‪ :‬ויקרא‬ ‫א‪.‬‬ ‫כי שמעתי את צעקתם‪ ,‬אף על פי שידעתי מכאוביו‪ .‬יודע אני‬ ‫אמרנמנע‬ ‫אחא איני‬ ‫רבי פי כן‬ ‫ואף על‬ ‫האספווכו’‪,‬‬ ‫וגו' ‪...‬‬ ‫ויאמר במדבר‬ ‫להכאיבני‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫עתידין ‪...‬‬ ‫לצורך בניו)‬ ‫לפי מקומו ושעתו‪ .‬אבל לענין הטובה אינו כן‪ ,‬כי חפץ חסד הוא‬ ‫כשהיו אל אלכמה‬ ‫וכן שקרא‬ ‫משמע‬ ‫שעתיד את בניו‬ ‫לעשות ‪...‬‬ ‫מדלא כתיב‬ ‫להש"י‪ .‬ודייק‬ ‫כמעשהו‬ ‫יעקב לאל‪:‬‬ ‫להיטיב לאיש‬ ‫ומרבה‬ ‫‘ואעשך לגוי גדול’ (בראשית י”ב ב’)‪ ,‬אמר לו‪,‬‬ ‫בבראשית רבה‪:‬‬ ‫הלשכות‪.‬‬ ‫ויאספו וגו' ב)‬ ‫ויטהרו את‬ ‫כ"ח‪-‬ל')היו בידי‪,‬‬ ‫עד עכשיו‬ ‫נתונות בידך‪,‬‬ ‫(נחמיה יב‬ ‫דאת אמר‬‫הברכות‬ ‫ברכה’‪,‬מה‬ ‫א) ברש”י‪‘ :‬והיה‬ ‫הטהרו‪ ,‬היך‬ ‫ומנח לא העמדת שבעים אומות‪ .‬אמר לו‪ ,‬אותה אומה שכתוב בה‬ ‫ברכתי לאדם ונח‪ ,‬ומעכשיו אתה תברך את אשר תחפץ‪.‬‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫ו‬ ‫ובעזר שמו יתברך גם אני הקטן בין איך א חבר אין די חבורה מיום הווסדו‪ ,‬בערך צוואנציג יאר‬ ‫צוריק ווען מ’האט מייסד געווען די חבורה [ביום ל”ג בעומר שנת תשס”ו לפ”קג]‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫אייך‪ ,‬הונדערטער יונגעלייט וואס האלטן דאס מיט‪ .‬מ’לערנט‬ ‫(דברים ד’ ז’) ‘כי מי גוי גדול’ אני מעמיד ממך‪.‬‬ ‫דאס בחברותות‪ ,‬ס’איז דא א שיעור ברבים‪ ,‬ס’איז דא אז מ’איז‬ ‫ג) מן הראוי להעתיק דברי כ”ק מרן רבינו שליט”א בעת התייסדות‬ ‫צוויי ‪ -‬מ’לערנט עס בחברותות‪ .‬ס’האט דארט א גרויסע מעלה‪,‬‬ ‫החבורה‪ ,‬בסעודת ל”ג בעומר שנת תשס”ו‪ ,‬באהל הענקי על‬ ‫ווייל מ’לערנט‪ ,‬און סוף כל סוף אז ס’לערנט א רבים‪ ,‬איז זיך‬ ‫השטח אשר עליו נבנה בית מדרשינו הגדול בעיר וויליאמסבורג‬ ‫איינער מחזק דעם צווייטן‪ ,‬מ’איז מסיים א פרק‪ ,‬מ’איז מסיים א‬ ‫יצ”ו‪ .‬אחר שהאריך רבינו בענין שע”י שמשוקעים בגשמיות‪ ,‬גם‬ ‫מסכתא‪ ,‬ס’געבט צו חשק צו לערנען תורה‪ .‬דאס איז די מציאות‪.‬‬ ‫הנשמה נתגשמת‪ ,‬אמר בזה”ל‪ :‬האב איך אינזין געהאט‪ ,‬איך וויל‬ ‫דאס העלפט צו צום לערנען‪‘ .‬דברי תורה צריכין חיזוק’ (ברכות‬ ‫זאגן דא‪ ,‬מ’דארף טון פעולות אביסל איינצוהאלטן דאס גשמיות‪,‬‬ ‫לב‪ ,):‬מ’קען יעדע זאך אוועקמאכן‪ ,‬אבער דאס איז די מציאות אז‬ ‫זיך צו האלטן און וויסן אז די נשמה זאל אריינגעבן שמנינות רוחני‬ ‫דאס העלפט צו צו לערנען‪.‬‬ ‫אינעם גוף‪ ,‬נישט חלילה פארקערט דער גוף אין די נשמה‪.‬‬ ‫איך וויל דא מציע זיין‪ ,‬יעצט דא‪ ,‬מ’זאל אנהייבן יעצט ‪ -‬ס’איז‬ ‫וויל איך דא מעורר זיין דעם ציבור ‘את אשר ישנו פה ואת אשר‬ ‫דאך ל”ג בעומר‪ ,‬מ’האב מיר דאך געשמועסט (בשם הקדושת לוי)‪,‬‬ ‫איננו פה’‪ ,‬ערשטנס אויף לימוד התורה‪ .‬א איד מוז האבן א שיעור!‬ ‫ס’הייבט זיך אן די הארה פון יום טוב שבועות‪ ,‬די הכנה צו מתן‬ ‫איך רעד יעצט נישט ‪ -‬נישט צו די בחורים וואס זיי לערנען אין‬ ‫תורה‪ .‬מ’זאל אנהייבן מסכת סוכה‪ ,‬און לערנען צוויי און א האלב‬ ‫די ישיבות און נישט צו די כולל יונגעלייט‪ ,‬איך רעד יעצט צו די‬ ‫בלאט יעדע וואך‪ ,‬ס’איז נישט קיין סאך‪ .‬מ’זאל זיך אנשליסן‪ .‬ס’איז‬ ‫בעלי בתים וואס זיי זענען טרוד א גאנצע וואך‪ ,‬יעדן טאג גייען זיי‬ ‫דא עסקנים‪ ,‬די וועלן עס מסדר זיין‪ .‬און אי”ה איך ‪ -‬בלי נדר ‪-‬‬ ‫ארויס על המחיה ועל הכלכלה‪ ,‬און זיי גייען זוכן פרנסה ‪ -‬אוודאי‬ ‫וועל איך מיך אויכעט ווערן א חבר אין די חברותא‪ .‬און מ’מוז זען‬ ‫מ’דארף מפרנס זיין‪‘ .‬עושה צדקה בכל עת’ (תהלים ק”ו ג’)‪‘ ,‬זה‬ ‫מיטצוהאלטן דעם שיעור צוויי און א האלב בלאט‪ ,‬און לערנען‪,‬‬ ‫המפרנס בניו ובני ביתו’ (כתובות נ‪ - ).‬דאס איז צו די אידן‪.‬‬ ‫און אזוי ביז צום קומענדיגן יום טוב‪ ,‬האף מיר דאס ‪ -‬איך מיין‬ ‫מ’גייט ארויס אין די גאס אינעם עולם הגשמי‪‘ ,‬אמעריקע’ דאס‬ ‫נישט יעצט שבועות‪ ,‬כ’מיין ביז [ירח האיתנים] ‪ -‬וועט מען‬ ‫איז דער עולם הגשמי! דאס איז עס מיט א ה’ הידיעה! און אז‬ ‫דורכלערנען די מסכתא‪ ,‬דורכלערנען און מסיים זיין די מסכתא‪.‬‬ ‫מ’טוט נישט עפעס א פעולה אביסל איינצוהאלטן די גשמיות‪,‬‬ ‫איך וויל בעטן די אינגעלייט‪ ,‬מ’זאל עס אויספרובירן‪ .‬דער רבי‬ ‫דעמאלטס איז אז די גשמיות באזיגט חלילה דעם רוחניות‪ .‬מ’מוז‬ ‫ר’ זושא האט געזאגט ‘טעמו וראו כי טוב ה’’ (תהלים ל”ד ט’)‪ ,‬האט‬ ‫זען צו האבן א שיעור‪ ,‬אדער אינדערפרי אדער אויפדערנאכט‪,‬‬ ‫דער רבי ר’ זושא געזאגט‪ ,‬א קינד וויל נישט עסן‪ ,‬זאגט אים די‬ ‫דאס מוז זיין ‘חוק ולא יעבור’‪ .‬אז מ’זאגט א ‘קביעות’‪ ,‬מיינט דאס‬ ‫מאמע “פארוואס עסטו נישט?”‪ ,‬ער האט עס נישט ליב‪ .‬זאגט‬ ‫מיט א ‘קביעות גמור’‪ ,‬אז מ’זאל וויסן‪“ ,‬איך גיי אין בית המדרש‬ ‫זי “קאסט עס! קאסט עס וועסטו זען ס’איז גוט!”‪ ,‬האט דער‬ ‫לערנען‪ ,‬און גארנישט וועט מיך נישט צוריקהאלטן! גארנישט! יעדן‬ ‫רבי ר’ זושא געזאגט ‘טעמו וראו כי טוב ה’’‪‘ ,‬טעמו וראו’ ‪ -‬זאגט‬ ‫טאג! איך מוז לערנען! די שעה מוז איך לערנען! איך מוז האבן א‬ ‫ער ‪ -‬זיי טועם‪ ,‬קאסט עס! וועסטו זען ‘כי טוב ה’’‪ .‬איך וויל דאס‬ ‫שיעור אין תורה הקדושה! אויב איך וויל זיין א איד‪ ,‬איך וויל נישט‬ ‫מציע זיין פאר יעדן איינעם‪‘ ,‬טעמו וראו כי טוב ה’’‪ ,‬לאמיר עס‬ ‫דערטראנקען ווערן אינעם גשמיות אמעריקע‪ ,‬איז דאס נאר אז איך‬ ‫אויספרובירן‪ ,‬לאמיר זיך אנשליסן אין אזא סדר הלימוד‪ ,‬וועט מען‬ ‫וועל האבן א קשר מיט די תורה הקדושה! דעמאלטס וועל איך זיין‬ ‫אלע זען אז מ’וועט הנאה האבן‪ ,‬און מ’וועט עס זען‪ ,‬ס’וועט נתרומם‬ ‫א איד‪ ,‬מיינע קינדער וועלן זיין אידן‪ ,‬און מיין בני בית! און חלילה‪,‬‬ ‫ווערן לומדי תורה‪ ,‬ס’וועט נתרומם ווערן די קרן התורה‪ ,‬דאס חיות‬ ‫איך וויל נישט זאגן אויב נישט וואס עס ווערט” ‪...‬‬ ‫‪ -‬דאס גשמיות וועט אביסל אפגעקילט ווערן‪.‬‬ ‫מ’דארף צו מאכן תקנות קבועות אויף לימוד התורה‪ ,‬מ’זאל‬ ‫איך וויל בעטן די עסקנים ‪ -‬ס’איז דא טייערע עסקנים דא אין‬ ‫מחזק זיין דאס לימוד התורה‪ .‬איך וויל זאגן‪ ,‬אין קרית יואל אין‬ ‫שטאט‪ .‬די עסקנים זאלן זיך פארלייגן‪ ,‬די עסקנים זאלן וויסן‪,‬‬ ‫די לעצטע צייטן‪ ,‬האבן אינגעלייט איינגעפירט אזעלכע חבורות‪,‬‬ ‫איך ווייס ס’גייט שווער מחזק צו זיין אידן צו לימוד התורה‪,‬‬ ‫מ’האט עס א נאמען געגעבן פארשידענע נעמען‪ ,‬איינס הייסט‬ ‫און מ’מוטשעט איינעם‪ ,‬און אמאל בייזערט זיך יענער אן‪,‬‬ ‫‘עזר התורה’‪ ,‬איינס הייסט ‘יוסיף לקח’‪ ,‬ס’האט פארשידענע‬ ‫“וואס מוטשעסטו מיך אזוי?”‪ .‬בסתר לבו‪ ,‬דער וואס האט אים‬ ‫נעמען‪ .‬מ’האט געמאכט חבורות‪ ,‬איין חבורה לערנט פינף בלאט‬ ‫אנגעשריגן ווייסט אז ער איז גערעכט‪ ,‬און בסתר לבו איז ער אים‬ ‫א וואך‪ ,‬אזוי מסכת נאך מסכת‪ .‬ס’איז דא איין חבורה וואס זיי‬ ‫מכיר טובה פארוואס ער איז אים מעורר אויף לימוד התורה‪,‬‬ ‫לערנען פונקט די העלפט‪ ,‬צוויי און א האלב בלאט א וואך‪ .‬און‬ ‫אפילו ער שרייט אים אן‪ .‬ווייל יענער ווייסט אויכעט דעם אמת‬ ‫אין יעדע חבורה איז אנגעשלאסן הונדערטער יונגעלייט‪ .‬איך זאג‬ ‫ז‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫מ’האט אדורך געלערנט כמה מסכתות אין ש”ס‪‘ ,‬ברב עם הדרת מלך’ (משלי י”ד כ”ח)‪ ,‬געלויבט‬ ‫דעם הייליגן באשעפער ס’איז צוגעקומען יערליך פרישע לומדים ‪ -‬אסאך הונדערטער לומדים‬ ‫זענען צוגעקומען‪ ,‬א בחינה פון ‘מוסיף והולך’‪.‬‬ ‫‘מדקתני אבות איכא תולדות’‪ ,‬די תולדות פון דער‬ ‫חבורה איז אלע אנדערע חבורות‬ ‫מ’קען זאגן‪ ,‬ס’איז דא היינט מערערע חבורות אויף דעם זעלבן סיסטעם‪ ,‬דאס איז אלעס‬ ‫תולדות פון דער חבורה‪.‬‬ ‫‘אלה תולדות נח’ (בראשית ו’ ט’) ‪ -‬האט מען נעכטן געליינט ‪ -‬וואס איז די תולדות פון נח? ‘נח’‪.‬‬ ‫‘נח איש צדיק תמים היה בדורותיו’ דאס איז די תולדות פון ‘נח’ד‪ .‬די תולדות פון דער חבורה‪,‬‬ ‫איז אלע אנדערע חבורות פון אסאך קהילות קדושות בישראל‪ ,‬דאס איז תולדות‪ .‬ווער ס’הייבט‬ ‫נאר אן צו לערנען ארבעה אבות (בבא קמא דף ב‪‘ ).‬מדקתני אבות‪ ,‬איכא תולדות’‪ ,‬די חבורה איז די‬ ‫אב פון די אלע תולדות‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן מ’זאל קענען לערנען על הסדר מידי יום ביומו‪ ,‬ביז דער‬ ‫אייבערשטער וועט העלפן געזונטערהייט‪ ,‬מיט הרחבת הדעת‪ ,‬דורכלערנען און ענדיגן גאנץ‬ ‫ש”ס לשמחת פון כל הלומדים‪.‬‬ ‫‘ואעשך לגוי גדול’ וואס לערנט גמרא‪‘ ,‬והיה ברכה’ א‬ ‫סל מלא ברכות פאר יעדן איינעם‬ ‫דער אייבערשטער זאגט פאר אברהם אבינו ‘ואעשך לגוי גדול’‪ ,‬דער גוי וואס זיי האבן ‘חוקים‬ ‫ומשפטים צדיקים’‪ ,‬מיינט מען די גמרא וואס אונז לערנען מיר‪ ,‬און אויף דעם איז געזאגט געווארן‬ ‫‘והיה ברכה’‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫המלמד את בן חבירו תורה כאלו ילדו’‪ ,‬מטעם שהוא הכניס בתוכו‬ ‫לאמיתו אז יענער מיינט זיין טובה‪ ,‬און ער זוכט זיין טובה‪ .‬נאר‬ ‫עיקר החיות תורה ומצות ‪ ...‬ולפ”ז מה שאמרו במלמד תורה‬ ‫ס’איז דא התגברות היצר‪ .‬וועגן דעם וויל איך זיי מחזק זיין‪ ,‬זיי‬ ‫ומצות לבן חבירו דהרי זה כאלו ילדו משום הלימוד שהביאו‬ ‫זאלן נישט נאכלאזן‪ ,‬נישט מיד ווערן‪ ,‬זוכן צו פארשפרייטן און זען‬ ‫למעשה שהוא העיקר‪ ,‬כמו כן הלומד תורה לעצמו ומשמרה הרי‬ ‫אנצוגיין‪ ,‬מיטן אייבערשטנ’ס הילף וועל מיר זען פירות לטובה‪.‬‬ ‫זה מוליד את עצמו ‪ ...‬ובזה נתבאר הכתוב שלפנינו‪ ,‬כי גם נח היה‬ ‫ד) נכון להביא מש”כ הנועם מגדים (פר’ נח ד”ה אלה תולדות) [ומובא‬ ‫בבחינה זו כאילו עשה עצמו‪ ,‬וזהו אומרו ‘אלה תולדות נח נח’‪ ,‬ר”ל‬ ‫כמ”פ בספרי עצי התמרים] וז”ל‪‘ :‬אלה תולדות נח נח איש צדיק‬ ‫בעצמו היה תולדת נח‪ ,‬ותולדה זו אינה באה כי אם מצד כשרון‬ ‫וכו’‪ ,‬בזוה”ק (פר’ נח דף נט‪‘ ):‬נח נח’ תרי זמני למה‪ .‬וגם מה שעמדו‬ ‫המעשה‪ ,‬לזה שפיר מסמיך ליה לתולדה זו ‘איש צדיק תמים היה‬ ‫ז”ל (ב”ר ל’ ו’) בסמיכת ‘איש צדיק תמים’ לזכר התולדות‪ ,‬מה‬ ‫בדורותיו’‪ ,‬ונתיישבה קושיית הזוה”ק והערת רש”י והמפרשים‬ ‫ענין זה לזה ‪ ...‬והנראה בזה בדרך נפלא עם אמרם ז”ל בילקוט‬ ‫ז”ל בחדא מחיתא על נכון‪.‬‬ ‫פר’ בחוקותי (רמז תרע”א) ‘ואת מצותי תשמרו ועשיתם אותם’‬ ‫[ועי’ גם באגרא דכלה (פר’ נח ד”ה אלה תולדות הג’) ובמעגלי צדק (פר’ נח‬ ‫(ויקרא כ”ו ג’)‪ ,‬מעלה אני עליכם כאלו עשיתם את עצמיכם עיי”ש‪.‬‬ ‫ד”ה אלה תולדות) ובעוד כמה ספה”ק ממש בבחינה זו‪].‬‬ ‫וטעם הדבר לא רחוקה היא‪ ,‬והוא ע”פ אמרם ז”ל (סנהדרין יט‪‘ ):‬כל‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫ח‬ ‫ס’איז דא א זייער אן אינטערעסאנטע ברכה אין אור לשמים פרשת נצבים (ד”ה אתם נצבים)ה‪,‬‬ ‫זאגט דער אור לשמים ‪ -‬דער אפטער רב ז”ל‪ ,‬דורך לימוד התורה איז מען זוכה צו גדולה און צו‬ ‫ממשלה (זוהר חדש‪ ,‬מדרש הנעלם פר’ לך לך דף מ‪):‬ו‪.‬‬ ‫טייטשט ער ‘ותהי ראשית ממלכתו’ (בראשית י’ י’)ז‪ ,‬וואס איז די ערשטע זאך מיט וואס מ’איז‬ ‫זוכה צו די מלוכה ‪ -‬די ממשלה וואס מ’איז זוכה דורך לימוד התורה? זאגט ער‪‘ ,‬בבל’ צו לערנען‬ ‫תלמוד בבלי‪ְ‘ .‬וְ ֶֶא ֶֶר ְְך’ ‪ -‬אזוי שטייט אין פסוק ‪‘ -‬ארך’ מיינט מען חיים ארוכים‪ ,‬אריכות ימים‬ ‫ושנים‪ .‬אדער טייטשט ער‪‘ ,‬ארך’ איז די לשון ‘ארוכה ומרפא’ (ירמיה ל”ג ו’)‪ ,‬רפואות פאר אידישע‬ ‫קינדער‪ .‬אדער טייטשט ער‪ ,‬רחמים מיום שכולו ‘ארוך’ח‪ ,‬רחמים פאר אידישע קינדער‪ .‬און ער‬ ‫ענדיגט‪ְ‘ ,‬וְ ַַא ַ �ַּכד’ ‪ -‬אזוי שטייט ווייטער אין פסוק ‪ -‬דאס איז די ייחוד פון קריאת שמע וואס איז‬ ‫כ”ה אותיות‪ ,‬און ‘אכד’ איז כ”ה‪ ,‬מ’זאל קענען מייחד זיין שם שמים באהבה‪.‬‬ ‫דאס איז ‘והיה ברכה’‪ ,‬הברכות נתונות בידינו וברשותינו‪ ,‬דער אייבערשטער זאל העלפן אז‬ ‫די ברכה זאל זיין ביי יעדן איינציגן לומד התורה‪ ,‬ביי אים אין זיין שטוב ‪ -‬אין זיין רשות‪ .‬א סל‬ ‫מלא ברכות פאר יעדן איינעם‪ ,‬א ברכה בכלליות און א ברכה פרטיות פאר יעדן איינעם‪ .‬ימלא‬ ‫ה’ כל משאלות לבבם לטובה ולברכה‪ ,‬מתוך נחת והרחבת הדעת‪ ,‬שטענדיג‪ ,‬בכל עת ובכל זמן‬ ‫ובכל שעה‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫יש לו לאדם להכשיר מעשיו לפני בוראו‪ ,‬ולהתעסק בתורתו‬ ‫ה) באור לשמים להרה”ק רבי מאיר’ל מאפטא זי”ע‪‘ :‬אתם נצבים‬ ‫יומם ולילה‪ .‬שמעלת התורה למעלה מן כל המעלות‪ .‬דאמר רבי‬ ‫היום וכו’’ (דברים כ”ט ט’)‪ ,‬נ”ל דאיתא בזוה”ק (זוהר חדש מדרש הנעלם פר’‬ ‫יהודה‪ ,‬תרין טבין רברבין אית באורייתא‪ ,‬חיים‪ ,‬ועותרא‪ .‬דכתיב‬ ‫לך לך דף מ‪ ):‬דהאדם יוכל להשיג גדולה וממשלה ע”י עובדין טבין‬ ‫(משלי ג’ ט”ז) ‘אורך ימים בימינה בשמאלה עושר וכבוד’‪ .‬אמר רב‬ ‫שעושה להשי”ת‪ ,‬ומה שמשיג ע”י התורה הוא גדולה יותר מכולם‪,‬‬ ‫פפא‪ ,‬אלין תלתא הוו‪ .‬אמר ליה רבי יהודה‪ ,‬כבוד בכלל העושר‬ ‫וזה פירוש המשנה (פאה פ”א מ”א) ‘ותלמוד תורה כנגד כולם’‪ .‬וזהו‬ ‫הוא‪ ,‬דמאן דאית ליה עותרא אית ליה יקרא‪ ,‬ובמה יזכה האדם‬ ‫גם כן פירוש הכתוב (בראשית י’ י’) ‘ותהי ראשית ממלכתו בבל’‪,‬‬ ‫לכל‪ ,‬בשביל התורה‪.‬‬ ‫ראשית של המלוכה ‘בבל’ ע”י תלמוד בבלי‪‘ .‬וארך’‪ ,‬ועוד זוכה‬ ‫אִׁשית ַַמ ְְמַלַ ְכְ ּתֹּוֹ ָ �ָּב ֶֶבל ְוְ ֶֶא ֶֶר ְְך ְוְ ַַא ַ�ַּכד ְוְ ַכַ ְלְ ֵנֵ ה ְ �ְּב ֶֶא ֶֶרץ‬ ‫ז) בפר’ נח‪ַ :‬וַ �ְְּת ִִהי ֵֵר � ִ‬ ‫שמשיג חיים ארוכים‪ .‬עוד ‘וארך’ לשון ‘ארוכה’ (ירמיה ל”ג ו’)‪ ,‬שזוכה‬ ‫� ִִׁשְנְ ָָער‪.‬‬ ‫להמשיך רפואה בעולם‪ .‬ועוד יכול להמשיך רחמים בעולם מיום‬ ‫שכולו ארוך ‪‘ ...‬ואכד’‪ ,‬כאשר פירשנו כבר על פסוק (בראשית כ”ד‬ ‫עי’ מש”כ באור לשמים פר’ בחוקתי (ד”ה אם בחוקתי הב’)‬ ‫ח)‬ ‫מ”ה) ‘וכדה על שכמה’‪ ,‬בצירוף הפסוק (ישעיה מ’ י”ב) ‘וכל בשליש‬ ‫וז”ל‪ :‬וע”י העסק התמידי בהתורה‪ ,‬נדבקים בה ‪ ...‬והברכה הוא‬ ‫עפר הארץ’‪ ,‬יעוי”ש‪ .‬עוד ‘ואכד’ זוכה ליחוד קריאת שמע שהם‬ ‫מיום שכולו ארוך‪ ,‬כמו שכתוב (תהלים קמ”ה ב’) ‘בכל יום אברכך’‪,‬‬ ‫כ”ה אתוון‪.‬‬ ‫שלכאורה נראה מיותר שכתיב בפסוק שלפניו ‘ואברכה שמך‬ ‫לעולם ועד’‪ ,‬אלא לרמז ע”ז הנ”ל שיומשך הברכה להשכינה מיום‬ ‫ו) באור לשמים ציין לדברי הזוה”ק‪ ,‬והכי איתא התם‪‘ :‬לך לך’‪,‬‬ ‫שכולו ארוך‪ ,‬הנקרא כל יום‪ ,‬שאין שם ענין לילה‪ ,‬לא ימין ולא‬ ‫רבי יהודה פתח ‘הנצנים נראו בארץ עת הזמיר הגיע וקול התור‬ ‫שמאל‪ ,‬אין מסטין ואין מקטרג‪.‬‬ ‫נשמע בארצנו’ (שיר השירים ב’ י”ב)‪ ,‬אמר רבי יהודה‪ ,‬בא וראה כמה‬ ‫ט‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫חלק ב'‬ ‫ע”י לימוד התורה זוכים לבטל את קליפת‬ ‫הארבעה אבות נזיקין‬ ‫ס’איז א פלוגתא צו אברהם אבינו האט מקיים געווען ‘כל‬ ‫התורה כולה עד שלא ניתנה’ אדער נאר די ז’ מצות בני נח‬ ‫מ’איז מסיים מסכת קידושין‪ .‬די משנה סוף מסכת קידושין (פב‪ ,).‬זאגט די משנה ‘מצינו‬ ‫שקיים אברהם אבינו כל התורה כולה עד שלא ניתנה’‪ ,‬די משנה זאגט אברהם אבינו האט‬ ‫מקיים געווען כל התורה כולה נאך איידער מתן תורה‪‘ ,‬שנאמר (בראשית כ”ו ה’) ‘עקב אשר שמע‬ ‫אברהם בקולי וישמור משמרתי מצותי חקותי ותורותי’’‪ ,‬אזוי שטייט אין די משנה‪.‬‬ ‫אין מסכת יומא דף כ”ח עמוד ב’‪ ,‬איז אינטערעסאנט‪ ,‬די זעלבע זאך איז א מימרא פון רבט‪.‬‬ ‫דער מהרש”א (בחידושי אגדות שם ד”ה קיים)י צייכנט צו אז באמת איז דאס א משנה‪ ,‬וואס איז די חילוק‬ ‫צווישן די משנה און די מימרא פון רב? [דארט שטייט] אויך ‘קיים אברהם אבינו כל התורה‬ ‫כולה עד שלא ניתנה’‪ ,‬די זעלבע מימרא שטייט אין די גמרא א מימרא פון רב‪.‬‬ ‫פארציילט אונז די גמרא אזוי‪‘ ,‬אמר ליה רב שימי בר חייא לרב’‪ ,‬האט רב שימי בר חייא‬ ‫געפרעגט רב‪‘ ,‬ואימא ז’ מצות’‪ ,‬ווער זאגט אברהם האט מקיים געווען אלע תרי”ג מצות‪ ,‬אפשר‬ ‫האט ער מקיים געווען נאר די ז’ מצות? האט ער געענטפערט‪‘ ,‬איכא נמי מילה’‪ ,‬ער האט דאך‬ ‫מקיים געווען מילה אויכעט‪ .‬האט ער אים צוריקגעפרעגט‪‘ ,‬ואימא ז’ מצות ומילה’‪ ,‬די מצות‬ ‫האט ער מקיים געווען? ‘אמר’ האט ער געזאגט‪‘ ,‬אם כן ‘מצותי ותורתי’ למה לי’‪ ,‬וואס שטייט‬ ‫‘מצותי ותורתי’? אלא מיינט מען אלע תרי”ג מצות‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫‘תורותי’‪ ,‬אחת תורה שבכתב ואחת תורה שבעל פה‪.‬‬ ‫ט) במס’ יומא‪ :‬אמר רב‪ ,‬קיים אברהם אבינו כל התורה כולה‪,‬‬ ‫שנאמר (בראשית כ”ו ה’) ‘עקב אשר שמע אברהם בקולי וגו׳’‪ .‬אמר‬ ‫י) במהרש”א‪‘ :‬קיים אברהם אבינו כל התורה כולה’‪ ,‬יש‬ ‫ליה רב שימי בר חייא לרב‪ ,‬ואימא שבע מצות [פרש”י‪ :‬שנצטוו‬ ‫לדקדק‪ ,‬בכל נוסחות שלפנינו סוף פ”ב (ע”א) דקדושין איכא הכי‬ ‫לשאר כל בני נח אבל תורה לא נתנה לו]‪ .‬הא איכא נמי מילה‪.‬‬ ‫משנה שלימה‪‘ ,‬עשה אברהם כל התורה עד שלא ניתנה‪ ,‬שנאמר‬ ‫ואימא שבע מצות ומילה‪ .‬אמר ליה‪ ,‬אם כן ‘מצותי ותורותי’‬ ‫(בראשית כ”ו ה’) ‘עקב וגו’’‪ ,‬ומאי אתא רב לאשמעינן‪ ,‬ואדפריך הכא‬ ‫למה לי‪ .‬אמר רב [כ”ה במוסגר‪ ,‬ובגליון גרס‪ :‬רבא] ואיתימא רב‬ ‫אמילתיה דרב ‘ואימא ז’ מצות כו’’ לפרוך אמתני’ דקדושין‪ .‬ויש‬ ‫אשי‪ ,‬קיים אברהם אבינו אפילו עירובי תבשילין [פרש”י‪ :‬שאינו‬ ‫לומר דניחא ועדיפא ליה למפרך אדרב‪ ,‬משום דהתם לא משמע‬ ‫הלכה למשה מסיני אלא תקנת סופרים שעתידין לתקן]‪ ,‬שנאמר‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫י‬ ‫זאגט די גמרא ‘אמר רב’‪ ,‬און אין גליון ‪ -‬אין די גמרא אין גליון איז דא א גירסא ‘רבא’‪ .‬אדער‬ ‫‘ואיתימא’ אין די גמרא א גירסא ‘רב אשי’‪‘ ,‬קיים אברהם אבינו אפילו עירובי תבשילין‪ ,‬שנאמר‬ ‫‘תורתי’’ ‪ -‬א לשון רבים‪‘ ,‬אחד תורה שבכתב ואחד תורה שבעל פה’‪.‬‬ ‫איז דא אין סמיכת חכמים (בההקדמה)יא ברענגט ער אראפ די פלוגתא‪ ,‬ווייל רב שימי בר חייא‬ ‫זאגט ‘ואימא נאר ז’ מצות’‪ ,‬זעט מען אז רב האט געהאלטן אז אברהם אבינו האט מקיים געווען‬ ‫אלע מצות‪ .‬רב שימי בר חייא האט געהאלטן אפשר נאר ז’ מצות‪ .‬זאגט ער אז ס’איז א מחלוקה‬ ‫צו ער האט מקיים געווען אלע מצות צו נישט‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫גם מצינו טעמים על הב’ דבראשית שהיא גדולה‪ ,‬והנה גם חלקי‬ ‫אלא שעשה כל המצות והיינו העשיים‪ ,‬אבל לישנא דרב קיים כל‬ ‫אמרה נפשי‪ ,‬דלפי מאי דדרשינן ‘בראשית’ בשביל משה שנקרא‬ ‫התורה משמע נמי אלאוין של התורה‪.‬‬ ‫ראשית‪ ,‬הנה האות ב’ מורה על תיבה שלימה נוטריקון ‘בשביל’‪,‬‬ ‫ולכך צריך להיות גדולה להורות שאינה אות כשאר אותיות שהן‬ ‫יא) בהקדמת ספר סמיכת חכמים האריך לבאר סמיכת כל‬ ‫קטנים מצד אחזותן‪ ,‬לא כן הב’ שהיא גדולה לרמז תיבה שלימה‬ ‫מסכת למסכת שלאחריה‪ ,‬וז”ל‪ :‬וכבר כתבתי בחיבור ספר‬ ‫‘בשביל’‪ .‬וכל זה הוא אי דרשינן ‘בהבראם’ ‘בה’ בראם’ ולא‬ ‫בראשית שלי כל סמיכות הפרשיות סדרות שבתורה‪ ,‬גם סוף‬ ‫דרשינן ‘באברהם’‪ ,‬אבל אי דרשינן ‘באברהם’ שבזכות אברהם‬ ‫התורה לתחלתה כדי לצאת ידי לימוד תורה שבכתב‪ .‬ותורה‬ ‫נברא העולם ולא בזכות משה‪ ,‬ולא דרשינן ‘בראשית’ בשביל‬ ‫שבעל פה אמרתי להעלות לך פה סדר נכון למסכתות שבתלמוד‬ ‫משה‪ ,‬א”כ צריכין ליתן טעם אחר על הב’ דבראשית שהיא גדולה‪,‬‬ ‫למה נסמכו זו אחר זו ‪ ...‬אף גם אמרתי לחבר האהל להיות אחד‬ ‫כיון דאינה רומזת על תיבה שלימה‪.‬‬ ‫סיום המשנה דמסכתא זו עם התחלת המשנה דמסכתא שאחריה‪,‬‬ ‫לפרשם ולבארם מה שייכות הענינים זה לזה‪ ,‬ולסמכם היטב היטב‬ ‫ואמרינן במדרש (ב”ר י”ב ב’) ‘אלה תולדות שמים וארץ’‪ ,‬בזכות‬ ‫לגזירה שוה בכל‪.‬‬ ‫התורה נבראו שמים וארץ‪ ,‬דכתיב בהו (ויקרא כ”ו מ”ו) ‘אלה‬ ‫החקים והמשפטים’‪ .‬ולפי מדרש זה אי אפשר לדרוש ‘בהבראם’‬ ‫וזה לשונו שם במס’ בבא קמא‪ :‬ועתה נקשר המשנה דסיום‬ ‫‘באברהם’‪ ,‬דבזכותו נברא העולם‪ ,‬הלא בזכות התורה נברא‬ ‫מסכת קדושין דמסיים ‘מצינו שקיים א”א כל התורה כולה כו’’‬ ‫העולם ואיזה שייכות יש לאברהם אצל התורה‪ ,‬בשלמא אי‬ ‫בהתחלת מסכת ב”ק משנה ‘ארבעה אבות נזיקין כו’’‪ .‬דמצינו‬ ‫דרשינן בשביל משה נברא‪ ,‬הובא במפרשים דהכל ענין אחד‬ ‫דעות מחולקות במדרשים אי קיים א”א כל התורה או לא‪ ,‬לדעת‬ ‫הוא‪ ,‬בשביל התורה ובשביל משה היינו בשביל משה שקבל‬ ‫הגמרא (קידושין פב‪ ,.‬יומא כח‪ ):‬ומדרש רבה (ב”ר ס”ד ד’) ‘קיים א”א‬ ‫תורה מסיני‪ ,‬ולא כן אי דרשינן בשביל אברהם‪ .‬וא”כ לא רישיה‬ ‫כל התורה כולה עד שלא נתנה אפילו עירוב תבשילין’‪ ,‬ודרשינן‬ ‫דהאי קרא סיפיה‪ ,‬ולא סיפיה רישיה‪ ,‬דמתחיל ‘אלה תולדות’‬ ‫מהאי קרא (בראשית כ”ו ה’) ‘עקב אשר שמע אברהם בקולי וגו’‬ ‫היינו בזכות ‘אלה החקים’ היא התורה‪ ,‬ומסיים ‘בהבראם’ בזכות‬ ‫ותורותי’ משמע שתי תורות‪ ,‬ולדעת כמה מדרשים לא קיים א”א‬ ‫אברהם‪ .‬ודברים אלו סותרין זה את זה‪.‬‬ ‫רק ז’ מצות בני נח והוסיף מצות מילה‪ ,‬ועיין בפי’ הרמב”ן על‬ ‫התורה פרשת תולדות אהאי קרא‪.‬‬ ‫אמנם כן אי אמרינן ‘שקיים א”א כל התורה’‪ ,‬אינם סותרים זה את‬ ‫זה‪ ,‬דיש לקיים שניהם ולמידרש ‘אלה’ בזכות התורה‪‘ ,‬ובהבראם’‬ ‫גם מצינו דעות מחולקות במדרש (ב”ר י”ב ט’) אהאי קרא (בראשית‬ ‫בזכות אברהם‪ ,‬שהוא היה הראשון שקיים כל התורה עד שלא‬ ‫ב’ ד’) ‘אלה תולדות שמים וארץ בהבראם’‪ ,‬חד אמר ‘בהבראם’‬ ‫נתנה‪ ,‬ואין לך זכות גדול מזה‪ ,‬ולא דרשינן ‘בשביל משה’‪ .‬אבל‬ ‫‘באברהם’‪ ,‬אתוון דדין כאתוון דדין‪ ,‬והיינו בזכות אברהם ברא‬ ‫לדעת המאן דאמר דלא קיים אברהם רק ז’ מצות ומילה‪ ,‬הדרא‬ ‫הקב”ה את העולם‪ .‬וחד אמר (שם י’) ‘בהבראם’ ‘בה’ בראם’‪ ,‬באות‬ ‫קושיא לדוכתיה דאי אפשר למדרש בזכות אברהם‪ ,‬וצ”ל‬ ‫ה’ ברא הקב”ה את עולמו‪ .‬גם איתא במדרש (ב”ר א’ ד’) ‘בראשית‬ ‫‘בראשית’ בשביל משה שנקרא ראשית נברא העולם‪ .‬והנה‬ ‫ברא אלקים’‪ ,‬בשביל משה שנקרא ‘ראשית’ ברא הקב”ה את‬ ‫לדעה הזאת דבזכות אברהם נברא העולם ולא בשביל משה‪,‬‬ ‫עולמו‪ .‬והנה אי אמרינן בשביל משה ברא העולם‪ ,‬אין דורשין‬ ‫נשארה הקושיא וצריך נתינת טעם להב’ גדולה דבראשית‪,‬‬ ‫‘בהבראם’ ‘באברהם’‪ ,‬דבשביל משה נברא העולם ולא בשביל‬ ‫וצריך לומר כדאיתא בספר עשרה מאמרות וז”ל‪ ,‬ארבעה אותיות‬ ‫אברהם‪ .‬וצריכין לדרוש התם ‘בה’ בראם’‪.‬‬ ‫אי‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫סתירת המדרשים צו די וועלט איז באשאפן געווארן‬ ‫בזכות אברהם אבינו אדער בזכות משה רבינו‬ ‫זאגט דער סמיכת חכמים אזוי‪ ,‬ס’שטייט אין פסוק אין פרשת בראשית (בראשית ב’ ד’) ‘אלה‬ ‫תולדות השמים והארץ בהבראם’‪ ,‬זאגט דער מדרש (בראשית רבה י”ב ט’)יב בזכות אברהם איז‬ ‫באשאפן די וועלט‪ ,‬ווייל ‘בהבראם’ איז די זעלבע אותיות ווי ‘אברהם’‪ ,‬איז בזכות פון אברהם‬ ‫האט מען באשאפן די וועלט‪ .‬יש אומרים (שם פיסקא י’)יג ניין‪‘ ,‬בהבראם’ איז ‘בה”א בראם’‪ ,‬דער‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן די וועלט מיט א ה’ [ואין הכוונה על אברהם אבינו]‪.‬‬ ‫ווידער געפינען מיר אונז אן אנדערע מדרש (בראשית רבה א’ ד’)יד ‘בראשית’ (בראשית א’ א’)‪‘ ,‬בשביל‬ ‫משה שנקרא ‘ראשית’ (דברים ל”ג כ”א) נברא העולם’‪ ,‬אין זכות פון משה רבינו איז באשאפן‬ ‫געווארן די וועלט‪.‬‬ ‫זאגט דער סמיכת חכמים‪ ,‬נו‪ ,‬האב מיר יעצט א סתירה‪ .‬אויב ס’איז באשאפן געווארן צוליב‬ ‫משה‪ ,‬איז עס נישט באשאפן געווארן צוליב אברהם‪ .‬אויב ס’איז באשאפן געווארן פאר‬ ‫אברהם‪ ,‬איז עס נישט באשאפן געווארן צוליב משה‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫מסמיך מיד המשנה התחלת בבא קמא ‘ארבעה אבות נזיקין‬ ‫גדולות הן בארבעה ראשי ספרים‪ ,‬ב’ דבראשית‪ ,‬ש’ דשיר‬ ‫שור בור מבעה אש’‪ ,‬לומר שהב’ דבראשית היא גדולה שהיא א’‬ ‫השירים‪ ,‬מ’ דמשלי‪ ,‬א’ דאדם בדברי הימים‪ ,‬והן להכניע ארבע‬ ‫מארבע אותיות הגדולות שבראשי הארבעה ספרים‪ ,‬והם בשמ”א‪,‬‬ ‫קליפות‪ ,‬והן ארבעה אבות נזיקין שור בור מבעה אש (ב”ק ב‪ ,).‬ש’‬ ‫להכניע הארבע קליפות שהן ארבעה אבות נזיקין‪ ,‬שהן ראשי‬ ‫דשיר השירים מכניע הקליפה שור‪ ,‬ב’ דבראשית מכניע קליפת‬ ‫תיבות בשמ”א בור שור מבעה אש‪.‬‬ ‫בור‪ ,‬מ’ דמשלי להכניע קליפת מבעה‪ ,‬א’ דאדם להכניע קליפות‬ ‫אש‪ .‬ועתה לדעת המאן דאמר דלא קיים אברהם רק ז’ מצות‪,‬‬ ‫יב) בבראשית רבה‪ :‬אמר רבי יהושע בן קרחה‪‘ ,‬בהבראם’‬ ‫אי אפשר לומר בזכות אברהם נברא העולם‪ ,‬רק בזכות משה‪.‬‬ ‫‘באברהם’‪ ,‬בזכותו של אברהם‪.‬‬ ‫וב’ הגדולה דבראשית לרמז תיבה שלימה ‘בשביל’‪ .‬ואי אמרינן‬ ‫‘דאברהם קיים כל התורה’ שפיר יש לדרוש בזכות אברהם נברא‬ ‫יג) שם בבראשית רבה‪‘ :‬בהבראם’‪ ,‬רבי אבהו בשם רבי יוחנן‬ ‫העולם ולא בזכות משה‪ ,‬אז צ”ל ב’ גדולה דבראשית היא מאותיות‬ ‫אמר ‘בהבראם’ ‘בה”א בראם’‪ ,‬ומה ה”א זה כל האותיות תופסין‬ ‫גדולות דארבעה ראשי ספרים להכניע ארבע קליפות‪.‬‬ ‫את הלשון וזה אינו תופס את הלשון‪ ,‬כך לא בעמל ולא ביגיעה‬ ‫ברא הקב”ה את עולמו‪ ,‬אלא (תהלים ל”ג ו’) ‘בדבר ה’’‪ ,‬וכבר ‘שמים‬ ‫נעשו’ ‪‘ ...‬כי בי‪-‬ה ה’ צור עולמים’ (ישעיה כ”ו ד’)‪ ,‬בשתי אותיות ברא‬ ‫ולכן אחר דמסיים במשנת סוף קדושין ‘מצינו שקיים א”א כל‬ ‫הקב”ה את עולמו‪ ,‬אין אנו יודעין אם העולם הזה נברא בה”א‬ ‫התורה כולה דכתיב עקב וגו’’‪ ,‬וקשה מנ”ל הא‪ ,‬דלמא האי קרא‬ ‫והעולם הבא ביו”ד‪ ,‬או אם העולם הזה נברא ביו”ד והעולם הבא‬ ‫לא קאי רק אז’ מצות בני נח כפירוש הרמב”ן‪ .‬וצריך לומר לפי‬ ‫בה”א‪ ,‬וממה דאמר רבי אבהו בשם רבי יוחנן ‘בהבראם’ ‘בה”א‬ ‫דכתיב ‘בהבראם’ ‘באברהם’‪ ,‬בזכות אברהם ברא העולם‪ ,‬וכתיב‬ ‫בראם’‪ ,‬הוי העולם הזה נברא בה”א‪ .‬ומה ה”א זה סתום מכל צדדיו‬ ‫‘אלה תולדות’ היינו בזכות ‘אלה החקים’ היא התורה ולא רישיה‬ ‫ופתוח מלמטה‪ ,‬רמז שכל המתים יורדים לשאול‪ .‬והעקץ שלו‬ ‫סיפיה כו’‪ ,‬כי איזה שייכות יש לאברהם אצל התורה‪ .‬ועל כרחך‬ ‫מלמעלה‪ ,‬רמז שעתידים לעלות‪ .‬והחלון הזה שמן הצד‪ ,‬רמז‬ ‫צריך לומר בזכות אברהם שהיה ראשון שקיים כל התורה כולה‪.‬‬ ‫לבעלי תשובה‪.‬‬ ‫וקשה הלא בשביל משה שקיבל התורה נברא העולם כדדרשינן‬ ‫‘בראשית’ בשביל משה שנקרא ראשית‪ ,‬וצריך לומר דלא רצה‬ ‫יד) בבראשית רבה‪‘ :‬בראשית ברא אלקים’ (בראשית א’ א’) רבי‬ ‫לדרוש נוטריקון ב’ בשביל דאברהם מפורשים כל אותיותיו‬ ‫ברכיה אמר בזכות משה‪ ,‬שנאמר (דברים ל”ג כ”א) ‘וירא ראשית לו’‪.‬‬ ‫בתיבת ‘בהבראם’‪ ,‬וקשה למה הב’ דבראשית היא גדולה‪ ,‬לזה‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫בי‬ ‫לויטן מאן דאמר אז אברהם אבינו האט מקיים געווען כל‬ ‫התורה כולה‪ ,‬איז דער וועלט באשאפן געווארן בזכותו‬ ‫זאגט ער אזוי‪ ,‬ס’שטייט אין מדרש (בראשית רבה י”ב ב’)טו‪‘ ,‬אלה תולדות השמים והארץ בהבראם’‪,‬‬ ‫‘אלה’ מיינט מען די תורה הקדושה‪ ,‬מ’טרעפט (ויקרא כ”ו מ”ו) ‘אלה החוקים והמשפטים’‪‘ ,‬אלה’‬ ‫דאס מיינט מען די תורה‪ .‬אין זכות התורה איז באשאפן געווארן שמים וארץ‪.‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬אויב אברהם אבינו האט מקיים געווען כל התורה כולה‪ ,‬פארשטייט מען ‘אלה‬ ‫תולדות השמים והארץ’ מיינט מען די תורה ‪ -‬וואס אברהם אבינו האט מקיים געווען כל התורה‬ ‫כולה‪ ,‬מיינט עס אברהם ווייל אברהם האט דאך מקיים געווען אלע תורה‪.‬‬ ‫די ב’ רבתי פון ‘בראשית’ קומט מכניע צו זיין קליפת‬ ‫‘בור’ פון די ארבעה אבות נזיקין‬ ‫אויב איך זאג אבער ‘בשביל אברהם נברא העולם’‪ ,‬איז דאך שווער די קשיא וואס איז‬ ‫‘בראשית’‪ ,‬ס’איז א ב’ רבתי‪ ,‬וואס די ב’ דארף זיין ‘בשביל ראשית’‪ .‬בשלמא אז ס’מיינט משה‬ ‫רבינו‪ ,‬איז ‘בראשית’‪ ,‬די ב’ מיינט מען ‘בשביל משה’ ‪ -‬די ב’ רבתי‪ .‬אויב איך זאג אברהם‪ ,‬וואס‬ ‫איז די ‘בראשית’ [בב’ רבתי]?‬ ‫זאגט ער‪ ,‬ס’שטייט אין עשרה מאמרות פונעם רמ”ע מפאנוטז‪ ,‬אין תנ”ך איז דא פיר גרויסע‬ ‫אותיות אין די ראשי ספרים‪ .‬די ב’ פון ‘בראשית’ איז א ב’ רבתי‪ ,‬די ש’ אין ‘שיר השירים’ איז א‬ ‫גרויסע ש’‪ ,‬די מ’ אין ‘משלי’ איז א גרויסע מ’‪ ,‬און די א’ אין דברי הימים אין דעם ווארט ‘אדם’‬ ‫איז א גרויסע א’‪ .‬זאגט דער רמ”ע מפאנו‪ ,‬דאס קומט מכניע צו זיין די ארבעה אבות נזיקין‪‘ ,‬שור’‬ ‫‘בור’ ‘מבעה’ און ‘הבער’ ‪ -‬דאס איז ‘אש’ (בבא קמא ב‪).‬יז‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫יז) בזוה”ק מבואר כמ”פ שהארבעה אבות נזיקין הן ענין‬ ‫טו) בבראשית רבה‪ :‬רבי פנחס בשם רבי לוי אמר ‘בהבראם’‬ ‫הקליפות‪ ,‬והכי איתא בפר’ כי תשא (דף קצג‪ :):‬וקדמאה לנזיקין‬ ‫‘בה”א בראם’ ‪ ...‬רבי יודן אמר בזכות התורה‪ ,‬שנאמר (ויקרא כ”ו‬ ‫מאינון ארבע‪ ,‬שור איהו‪ ,‬ואינון ארבע אבות לנזקא עלמא‪ .‬ועי’ גם‬ ‫מ”ו) ‘אלה החקים והמשפטים והתורת אשר נתן ה’ בינו ובין בני‬ ‫ברעיא מהימנא פר’ משפטים (דף קיח‪.).‬‬ ‫ישראל בהר סיני ביד משה’ [פי’ בעץ יוסף‪ :‬וכתיב הכא ‘אלה‬ ‫תולדות השמים’]‪.‬‬ ‫ועי’ גם בשלה”ק פר’ משפטים (פרק תורה אור)‪ :‬אח”כ ד’ אבות‬ ‫נזיקין‪ ,‬שראשי תיבות שלהם שבמ”ה‪ ,‬שור בור מבעה הבער‪,‬‬ ‫טז) בסמיכת חכמים הביא כן מהרמ”ע מפאנו‪ ,‬ולעת עתה לא‬ ‫ושבמ”ה היא עיר מערי הכנעני כמוזכר בפרשת מטות (במדבר‬ ‫זכינו למצוא מקורו בספריו הק’‪ .‬אמנם כדברים הללו מובא‬ ‫ל”ב ל”ח)‪ ,‬כי כל אלה ד’ אבות נזיקין נמשכין מד’ קליפות המוזכרים‬ ‫במגלה עמוקות (באופן קס”ו שבפר’ ואתחנן)‪ :‬מן ד’ אותיות רבתי שהם‬ ‫בפסוק (תהלים ע”ח ל”ח) ‘והוא רחום יכפר עון ולא ישחית והרבה‬ ‫בראשית הספרים‪ ,‬והם במש”א‪ ,‬ב’ של ‘בראשית’‪ ,‬מ’ של ‘משלי’‪,‬‬ ‫להשיב אפו ולא יעיר כל חמתו’‪ ,‬שהם עו”ן ומשחי”ת וא”ף‬ ‫ש’ של ‘שיר השירים’‪ ,‬א’ של ‘אדם שת אנוש’ בדברי הימים‪,‬‬ ‫וחימ”ה‪ ,‬ומהם נמשך ג”כ בור‪ ,‬סוד חיבוט הקבר‪ .‬ושם מבעה זה‬ ‫שעומדים אלו הד’ קליפות במש”א‪ ,‬ר”ת ‘בור’ ‘שור’ ‘מבעה’ ‘אש’‬ ‫ש”ן‪ ,‬שנידון האדם בקבר ממה שאכל באיסור בעולם הזה‪ ,‬כמו‬ ‫(ב”ק ב‪.).‬‬ ‫גי‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫זאגט ער אזוי‪ ,‬די ש’ אין ‘שיר השירים’ איז מכניע די קליפה פון שור‪ .‬די ב’ פון ‘בראשית’ איז‬ ‫מכניע די קליפה פון בור‪ .‬די מ’ פון ‘משלי’ איז מכניע די קליפה פון מבעה‪ .‬די א’ פון ‘אדם’ איז‬ ‫מכניע די קליפות פון אש‪.‬‬ ‫מיט דעם איז ער מקשר סוף מסכת קידושין און מסכת בבא קמא‪ ,‬זאגט ער אזוי‪[ ,‬אהא‬ ‫דאיתא בסוף מס’ קידושין] ‘קיים אברהם אבינו כל התורה כולה’‪ ,‬אויב אזוי איז דאך ‘אלה‬ ‫תולדות השמים והארץ בהבראם’ מיינט מען אין זכות פון תורה ‪ -‬אין זכות פון אברהם אבינו‬ ‫וואס האט מקיים געווען כל התורה כולה‪ .‬איז דאך ‘קיים אברהם אבינו כל התורה כולה’‪ ,‬איז‬ ‫דאך צוליב אברהם באשאפן געווארן די וועלט‪ ,‬נישט צוליב משה רבינו‪ .‬נו וואס איז די ב’ רבתי‬ ‫ביי ‘בראשית’? מוזן מיר זאגן אז די ב’ רבתי קומט מיר מכניע צו זיין די אבות נזיקין‪ .‬דאס איז די‬ ‫קשר צו ‘ארבעה אבות נזיקין‪ ,‬שור בור מבעה הבער’‪ ,‬און מ’דארף עס מכניע זיין‪ ,‬און די ב’ רבתי‬ ‫איז מכניע די קליפה פון בור‪.‬‬ ‫מ’האט מוסיף געווען פאר אברהם אבינו אן אות ה’‪,‬‬ ‫אבער מ’וואלט געדארפט אוועק נעמען דעם אות ר’‬ ‫האב איך מיר אזוי צוגעקלערט אזוי צו דעם ווארט פון סמיכות חכמים‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫זאגט פאר אברהם אבינו‪‘ ,‬ואעשך לגוי גדול ואברכך ואגדלה שמך’‪ ,‬זאגט רש”י‪ ,‬וואס הייסט‬ ‫‘ואגדלה שמך’‪‘ ,‬הריני מוסיף אות על שמך’‪ ,‬דער אייבערשטער איז מוסיף א ה’ פאר אברהם‬ ‫אבינו‪.‬‬ ‫און דער ענין קען זיין אזוי‪ ,‬איך האב שוין כמה פעמים נאכגעזאגט א שיין ווארט פון עבודת‬ ‫ישראל די וואך אין די סדרה (פר’ לך ד”ה אני הנה בריתי)יח‪ .‬רש”י זאגט סוף פון די סדרה פרשת לך‬ ‫(בראשית י”ז ה’)‪ ,‬ווען דער אייבערשטער רעדט צו אברהם אבינו‪ ,‬און ער זאגט “דו וועסט נישט‬ ‫הייסן מער אברם‪ ,‬נאר אברהם”‪ ,‬זאגט ער‪‘ ,‬אברם’ איז געווען ‘אב לארם’‪ ,‬ער איז נאר געווען אב‬ ‫לארם‪ .‬יעצט איז ‘אב המון גוים נתתיך’‪ ,‬ממילא וועט ער הייסן ‘אברהם’‪ ,‬אברהם איז [מוסיף]‬ ‫די ה’ ‘אב הם’‪ ,‬אב המון גוים‪ .‬זאגט רש”י‪ ,‬נו‪ ,‬מ’האט דאך געדארפט אוועקנעמען די ר’‪‘ ,‬אבהם’‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫אחר כמו היו”ד של שרה‪ ,‬והדבר נפלא מלהבין דמאי שנא‪ .‬וי”ל‬ ‫שאמרו רז”ל (שבת קנ”א) על פסוק (מלאכי ב’ ג’) ‘וזריתי פרש חגיכם‬ ‫עפ”י דברי האר”י ז”ל (ליקוטי תורה פר’ לך ד”ה ויקחו את לוט) שכתב‬ ‫כו’’‪ .‬ושור הוא קרני סמאל הוא השטן הוא היצה”ר‪ ,‬שו”ר קר”ן‬ ‫בפסוק (בראשית י”ד י”ב) ‘ואת לוט ואת ר’כושו ב’ן א’חי אברם’ ר”ת‬ ‫רג”ל ראשי תיבות שקר‪ ,‬ואש הוא גיהנם‪.‬‬ ‫רבא‪ ,‬שהיה נשמת רבא בלוט ונשבה אצל המלכים עד שהשיבו‬ ‫יח) בעבודת ישראל‪ :‬והנה רש”י פי’ שמקודם היה שמו אברם אב‬ ‫אברהם ע”ש‪ .‬אם כן י”ל שכיון שהשיבו אברהם ופדה יקר מזולל‪,‬‬ ‫לארם ועתה הוא אב להמון‪ ,‬ורי”ש של אברם לא זזה ממקומה‪,‬‬ ‫לכן נכלל נשמת רבא באברהם בג’ אותיות ראשונות משמו‬ ‫שאף יו”ד של שרה נתרעמה עד שהוסיפו ליהושע על שמו‪,‬‬ ‫א’ב’ר’הם‪ ,‬ולכן הרי”ש לא זזה ממקומה‪.‬‬ ‫עכ”ל‪ .‬וקשה א”כ יגרע גם כן הרי”ש ויוסיפו אחר כך בשם צדיק‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫די‬ ‫האט ער געדארפט הייסן‪‘ ,‬אב המון’? זאגט ער‪ ,‬די ר’ לא זזה ממקומה‪ ,‬פארוואס? ‪ -‬זאגט ער‬ ‫‪ -‬ווייל די י’ פון ‘שרי’‪ .‬מ’האט אוועקגענומען די י’ און ס’האט געהאט תרעומות‪ ,‬ביז מ’האט עס‬ ‫אוועקגעגעבן פאר יהושע‪ ,‬האט מען שוין נישט געוואלט טשעפען מיט די ר’ אוועקצונעמען‬ ‫פון אברהם‪ .‬אזוי זאגט רש”י‪.‬‬ ‫פרעגט דער קאזניצער מגיד ז”ל‪ ,‬די י’ האט געהאט תרעומות‪ ,‬מ’האט עס מסדר געווען ‪-‬‬ ‫מ’האט עס אוועקגעגעבן פאר יהושע‪ ,‬האט זיך אלעס געשטעלט אין ארדענונג ‪ -‬אויפן פלאץ‪.‬‬ ‫האט מען דאך געקענט אוועקנעמען די ר’ אויך פון אברהם‪ ,‬און עס אוועקגעבן פאר עפעס א‬ ‫צדיק‪ ,‬וועט דאך די ר’ זיין צופרידן?‬ ‫מ’האט נישט אוועק גענומען די אות ר’‪ ,‬ווייל אברהם‬ ‫אבינו האט געראטעוועט די נשמה פון רבא‬ ‫זאגט ער‪ ,‬ניין‪ ,‬מ’האט עס נישט געטון אזוי‪ .‬פארוואס? ווייל ס’איז דא א שיין ווארט פון‬ ‫אר”י הקדוש אויך די וואך אין די סדרה (ליקוטי תורה פר’ לך ד”ה ויקחו את לוט)יט‪ ,‬ס’איז געווען א גרויסע‬ ‫מלחמה צווישן די מלכים‪ ,‬די פיר מלכים מיט די פינף מלכים‪ .‬שטייט די פיר האבן באזיגט‪,‬‬ ‫‘ויקחו את לוט ואת רכושו בן אחי אברם’ (בראשית י”ד י”ב)‪ ,‬זיי האבן געפאנגען און זיי האבן גענומען‬ ‫לוט און זיין פארמעגן‪ ,‬וואס לוט איז געווען בן אחי אברם‪ .‬פרעגט דער אר”י הקדוש‪ ,‬דער סדר‬ ‫איז נישט אזוי ווי ס’דארף ווען שטיין‪ .‬ס’דארף ווען שטיין ‘ויקחו את לוט בן אחי אברם ואת‬ ‫רכושו’‪ ,‬אזוי איז די סדר‪ .‬דערווייל שטייט ‘לוט ואת רכושו בן אחי אברם’? זאגט דער אר”י‬ ‫הקדוש‪ ,‬די נשמה הקדושה פון רבא איז געווען געפאנגען דארט אין סדום‪ ,‬און זיי האבן געכאפט‬ ‫די נשמה הקדושה פון רבא‪ .‬דאס ווארט ‘ואת רכושו בן אחי’ איז די ראשי תיבות ‘רבא’‪ ,‬און‬ ‫זיי האבן געכאפט די נשמה הקדושה פון רבא‪ ,‬און אברהם אבינו איז געגאנגען אין די מלחמה‬ ‫אפצוראטעווען די הייליגע נשמה פון רבא‪.‬‬ ‫זאגט דער קאזניצער מגיד‪ ,‬וועגן דעם האט מען געלאזט די ר’ אין די נאמען פון אברהם‪,‬‬ ‫ווייל די ערשטע דריי אותיות אין אברהם איז א’ ב’ ר’‪ ,‬וואס דאס איז דאס ווארט ‘רבא’‪ ,‬ווייל די‬ ‫נשמה הקדושה פון רבא האט אברהם אפגעראטעוועט‪ ,‬איז געבליבן דער נאמען ‘אברהם’ נישט‬ ‫‘אבהם’‪ .‬אזוי שטייט אין עבודת ישראל‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫רבא‪ .‬וז”ס ‘בן אחי אברם’‪ ,‬כי אותיות רב”א הוא באברם‪ .‬ובזה‬ ‫יט) בליקוטי תורה‪‘ :‬ויקחו את לוט ואת רכושו בן אחי אברם’‬ ‫תבין שנתרץ הקושיא בזה‪ ,‬והוא דהי’ לו לומר ‘ויקחו את לוט בן‬ ‫(בראשית י”ד י”ב) כבר הודעתיך איך רבא האמורא נמשך נשמתו‬ ‫אחי אברם ואת כל רכושו’‪ ,‬אך הוצרך לומר כן מפני הר”ת‪ ,‬וגם‬ ‫משרש דנעמה העמונית בת לוט‪ ,‬וז”ס ‘ואת כל רכושו בן אחי’ ר”ת‬ ‫לרמוז כי רבא עצמו הוא בן אחי אברם כנ”ל‪ ,‬ואח”ז חזר לרמוז‬ ‫‘רבא’‪ ,‬כי כולה היא למעלה‪ ,‬וכאשר הקליפות שבו את לוט גם‬ ‫‘בלעדי רק אשר’ ר”ת ‘רבא’‪.‬‬ ‫את נשמת רבא שבו עמו‪ ,‬עד שיצאה נעמה העמונית ויצא ממנה‬ ‫וט‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫‘ואגדלה שמך’ וועגן די נשמה פון רבא‪ ,‬איז ‘והיה ברכה’‬ ‫אז דורך לימוד התורה איז מען מבטל די קליפות‬ ‫ביי אונז אין די גמרא שטייט ‘קיים אברהם אפילו עירובי תבשילין’‪ ,‬און כל שכן אלע מצות‬ ‫מן התורה‪ .‬דרש’נט מען אויב אזוי‪ ,‬אז ער האט מקיים געווען אלע מצות‪ ,‬איז ‘בהבראם’ בזכות‬ ‫אברהם נברא העולם‪ ,‬נישט בזכות משה רבינו‪.‬‬ ‫ביי אונז אין די גמרא ‪ -‬ווי איך האב פריער נאכגעזאגט ‪ -‬רבא איז דער בעל המימרא‪ ,‬אזוי‬ ‫קומט אויס אין די גירסא [שבגליון] אין די גמרא‪.‬‬ ‫אויב רבא איז דער בעל המימרא‪‘ ,‬ואגדלה שמך’ מוסיף צו זיין א ה’‪‘ ,‬מוסיף’ צו זיין א ה’ ‪-‬‬ ‫מ’האט צוגעלייגט א ה’‪ ,‬מ’האט נישט אראפגענומען די ר’‪ ,‬וועגן די נשמה פון רבא‪ .‬וואס רבא‬ ‫זאגט ‘קיים אברהם אבינו כל התורה כולה עד שלא ניתנה’‪ .‬איז דאך ‘בראשית’‪ ,‬וואס מיינט די‬ ‫ב’ פון בראשית? די ב’ רבתי איז מבטל די קליפה פון בור‪.‬‬ ‫דאס איז די ‘והיה ברכה’‪ ,‬אז מ’וועט קענען מבטל זיין ‪ -‬מיט לימוד התורה וועט מען מבטל זיין‬ ‫די קליפות‪ .‬דאס איז די גרעסטע ברכה וואס אידן האבן‪ ,‬אז מ’קען מבטל זיין די קליפות‪ .‬אז די‬ ‫גמרא אין ברכות (ה‪).‬כ זאגט‪‘ ,‬כל העוסק בתורה מזיקין בדילין הימנו’‪ ,‬ווער ס’איז עוסק בתורה איז‬ ‫מבטל די קליפות‪ ,‬דורך לימוד התורה קען מען מבטל זיין די אלע ארבעה אבות נזיקין‪.‬‬ ‫‘אותו גוי גדול’ וואס איז זוכה מבטל צו זיין די קליפות‬ ‫דורכן לערנען די הייליגע תורה‬ ‫קען זיין ‘ואעשך לגוי גדול’‪ ,‬אברהם אבינו פרעגט‪“ ,‬ומנח לא העמדת ע’ אומות?” זאגט ער‬ ‫אים “אותו גוי גדול שנאמר ‘מי גוי גדול אשר לו חוקים ומשפטים צדיקים’‪ ,‬אידן וועלן זוכה זיין‬ ‫צו לערנען די הייליגע תורה‪ ,‬און אז מ’וועט לערנען די תורה וועט זיין ‘והיה ברכה’‪ ,‬מבטל זיין די פיר‬ ‫קליפות ‘ארבעה אבות נזיקין’‪ ,‬און דאס איז די גרעסטע ברכה פאר אידישע קינדער”‪.‬‬ ‫אז מ’לערנט אדורך האלב ש”ס איז מען מבטל קליפות ‘שור בור’‬ ‫איך האב מיר אזוי געקלערט אזוי‪ ,‬אז מ’לערנט אדורך גאנץ ש”ס איז מען מבטל אלע ד’‬ ‫קליפות‪ ,‬די ד’ אבות נזיקין‪ .‬אז מ’לערנט אדורך האלב ש”ס איז מען מבטל ‪ -‬קומט אויס ‪-‬‬ ‫האלב פון די קליפות‪ .‬די ערשטע צוויי קליפות איז ‘שור בור’‪ .‬היינט צוטאג אידן קומען זיך‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫כ”ג ה’) ‘התעיף עיניך בו ואיננו’ [פרש”י‪ :‬אם תכפל וסגרת עיניך‬ ‫כ) במס’ ברכות‪ :‬ואמר רבי יצחק‪ ,‬כל הקורא קריאת שמע על‬ ‫בתורה היא משתכחת ממך]‪ .‬ואין ‘רשף’ אלא מזיקין‪ ,‬שנאמר‬ ‫מטתו מזיקין בדילין הימנו‪ ,‬שנאמר (איוב ה’ ז’) ‘ובני רשף יגביהו עוף’‬ ‫(דברם ל”ב כ”ד) ‘מזי רעב ולחמי רשף וקטב מרירי’ [פרש”י‪ :‬זה שם‬ ‫[פרש”י‪ :‬העוף מסלקם ממך]‪ ,‬ואין ‘עוף’ אלא תורה‪ ,‬שנאמר (משלי‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫זט‬ ‫צוזאם‪ ,‬ס’איז א געוואלדיגע שמחה‪ ,‬מ’איז מבטל די צוויי קליפות פון די אבות הנזיקין‪ .‬די אנדערע‬ ‫צוויי וועט מען אי”ה מבטל זיין ‪ -‬דער אייבערשטער וועט העלפן אלע וועלן זיין געזונט‪ ,‬און‬ ‫דורכלערנען און ענדיגן ש”ס ‪ -‬די צווייטע העלפט‪ ,‬און מבטל זיין די אנדערע צוויי קליפות‪.‬‬ ‫ווען א מענטש איז פוגם איז ער מחזק די ד’ אבות נזיקין‪,‬‬ ‫אבער מיט לימוד התורה איז מען עס מבטל‬ ‫ס’שטייט פונעם בעל שם הקדוש (צוואת הריב”ש אות קכ”א)כא‪ ,‬די ארבעה אבות נזיקין‪ ,‬שור איז א‬ ‫לשון ‘אשורנו’ (במדבר כ”ד י”ז) קוקן‪ .‬בור איז טייטש ‪‘ -‬שדה בור’ איז טייטש פוסט‪ ,‬א פוסט פעלד‬ ‫הייסט ‘שדה בור’‪ ,‬ס’איז נישט אנגעזייט (רש”י בראשית מ”ז י”ט)כב‪ .‬זאגט ער‪ ,‬די קליפה פון שור קומט‬ ‫דורך ראיה אסורה‪ ,‬מ’קוקט וואו מ’דארף נישט‪ .‬די קליפה פון בור [קומט] אז מ’לערנט נישט‪,‬‬ ‫מ’איז א בור‪ ,‬מ’איז אן עם הארץ‪ ,‬מ’גייט בטל ‪ -‬מ’איז מבטל די צייט‪‘ .‬מבעה‪ ,‬זה שן’ ‪ -‬אזוי זאגט‬ ‫שמואל (בדף ג‪):‬כג ‪‘ -‬מבעה זה שן’‪ ,‬דאס קומט דורך תאוות אכילה וואס פעלט שוין נישט אויס‪,‬‬ ‫לשם תאוה‪ .‬און ‘הבער’ דאס איז ‘אש’ ‪ -‬פייער‪ ,‬דאס איז כעס‪ ,‬א פייער‪ .‬זאגט ער‪ ,‬דורך א ראיה‬ ‫אסורה איז מען מחזק די קליפה פון שור‪ .‬דורך גיין ליידיג און נישט לערנען איז מען מחזק די‬ ‫קליפה פון בור‪ .‬דורכן פגם פון תאוות אכילה איז מען מחזק די קליפה פון מבעה‪ .‬און דורך כעס‬ ‫איז מען מחזק די קליפה פון הבער‪.‬‬ ‫אבער דורך לימוד התורה איז ‘מזיקין בדלין הימנו’‪ ,‬האט מען א כח מבטל צו זיין די אלע ד’‬ ‫קליפות‪ .‬דאס איז ‘ואעשך לגוי גדול’‪ ,‬דער גוי גדול ‘אשר לו חוקים ומשפטים צדיקים’‪ ,‬וואס‬ ‫אידן לערנען מיט חשק בקביעות גמור‪[ ,‬ועי”ז ‘והיה ברכה’] וועט מען מבטל זיין די קליפות‪ .‬דאס‬ ‫איז א גרויסע ברכה פאר אידישע קינדער‪.‬‬ ‫‘בראשית’ אז מ’לערנט מס’ בבא קמא איז די אור התורה מבטל די‬ ‫‘תוהו ובוהו’ פון די אבות נזיקין‪‘ ,‬יבואו כולם ויפתחו בדברי תורה’‬ ‫‘בראשית ברא אלקים’ הייבט זיך אן די תורה‪ .‬שטייט אין תיקוני זוהר (דף קמז‪).‬כד‪ ,‬די ערשטע‬ ‫דריי ווערטער אין די תורה הקדושה איז ‘בראשית ברא אלקים’ איז ראשי תיבות ב’ ב’ א’‪ ,‬מיינט‬ ‫מען ראשי תיבות ‘בבא’‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫כב) עה”פ ‘ונהיה אנחנו ואדמתנו עבדים לפרעה ותן זרע ונחיה‬ ‫שד הצהרים במסכת פסחים (דף קיא‪.]):‬‬ ‫ולא נמות והאדמה לא תשם’‪ ,‬תרגום אונקלוס ‘לא תבור’‪,‬‬ ‫כא) בצוואת הריב”ש‪‘ :‬ארבעה אבות נזיקין‪ ,‬השור והבור המבעה‬ ‫ופרש”י‪‘ :‬לא תבור’ לשון שדה בור‪ ,‬שאינו חרוש‪ ,‬עכ”ל [ועי’‬ ‫וההבער’ (ב”ק ב‪‘ ,).‬השור’ לשון (במדבר כ”ג ט’) ‘אשורנו’‪ ,‬לשון הבטה‬ ‫בהמשנה במס’ בבא מציעא (קד‪ :).‬המקבל שדה מחבירו והובירה‪,‬‬ ‫והסתכלות‪ ,‬וזה הראיה מזיק לבני אדם‪‘ .‬והבור’ לשון ‘שדה‬ ‫ופרש”י‪ :‬שלא חרשה ולא זרעה]‪.‬‬ ‫בור’ שאינה חרושה וזרועה (רש”י בראשית מ”ז י”ט)‪ ,‬והוא מי שאינו‬ ‫כג) במס’ ב”ק‪ :‬מאי ‘מבעה’‪ ,‬רב אמר מבעה זה אדם‪ ,‬ושמואל‬ ‫לומד אלא הולך בטל‪‘ .‬המבעה’ לשון שן (ב”ק ג‪ ):‬שאוכל כל דבר‪.‬‬ ‫אמר מבעה זה השן‪.‬‬ ‫‘וההבער’ זה הכעס שהוא הרתחת האש‪.‬‬ ‫זי‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫‘בראשית’ איז די ערשטע‪ ,‬איז בבא קמא‪ .‬איז ‘בראשית ברא אלקים’ א רמז אויף בבא קמא‪,‬‬ ‫א רמז אויף דעם אז מ’הייבט אן צו לערנען מסכת בבא קמא‪ ,‬די ארבעה אבות נזיקין‪‘ ,‬והארץ‬ ‫היתה תוהו ובוהו’ פון די אבות נזיקין‪‘ .‬ויאמר אלקים יהי אור’ מיינט מען אורה של תורהכה‪ ,‬דורך‬ ‫די אורה של תורה וועט מען מבטל זיין די ד’ אבות נזיקין‪.‬‬ ‫וועגן דעם זאגט דער מדרש (רש”י על תהלים שם‪ ,‬בשם התנחומא פר’ ויקהל ו’)כו ‘פתח דבריך יאיר מבין‬ ‫פתיים’ (תהלים קי”ט ק”ל)‪‘ ,‬תחלת דבריך במעשה בראשית (בראשית א’ ג’) יהי אור’‪ ,‬ווען ס’איז געווען‬ ‫‘והארץ היתה תוהו ובוהו’‪‘ ,‬יבואו כולם ויפתחו בדברי תורה’ מבטל צו זיין די ד’ אבות נזיקין‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫ברש”י‪ :‬דבר אחר‪‘ ,‬פתח דבריך יאיר’‪ ,‬תחלת‬ ‫כו)‬ ‫כד) בתיקוני זוהר‪‘ :‬בראשית ברא אלקים’ דא בב”א‪ ,‬ואינון תלת‬ ‫דבריך במעשה בראשית (בראשית א’ ג’) ‘יהי אור’‪,‬‬ ‫בבי דאתרמיזו בתלת אלפין ‘בראשית ברא אלקים’‪ .‬ועלה אתמר‬ ‫‘מבין פתיים’‪ ,‬משם יבינו הכל ויפתחו בדברי תורה‪ ,‬תנחומא‪.‬‬ ‫(שמות כ”ב ח’) ‘על כל דבר פשע על שור על חמור’ דא בבא קמא‪,‬‬ ‫ובמדרש תנחומא‪‘ :‬ויעש בצלאל את הארן עצי שטים’ (שמות‬ ‫‘על שה על שלמה’ דא בבא מציעא‪‘ ,‬על כל אבדה אשר יאמר כי‬ ‫ל”ז א’)‪ ,‬זה שאמר הכתוב (תהלים קי”ט ק”ל) ‘פתח דבריך יאיר מבין‬ ‫הוא זה’ דא בבא בתרא‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫פתיים’ ‪ ...‬רבי יהודה בר אלעאי אומר‪ ,‬משל למלך שבקש לבנות‬ ‫כה) בכמה וכמה ספרי קודש ביארו הפסוקים הללו על אור‬ ‫פלטרין‪ ,‬והיה אותו מקום של חשך‪ ,‬והדליק בו את הנרות‪ ,‬ואחר‬ ‫התורה‪ ,‬דכתיב ביה (משלי ו’ כ”ג) ‘כי נר מצוה ותורה אור’‪ ,‬ואמרו‬ ‫כך בנה‪ .‬כך הקב”ה‪ ,‬היה העולם חשך‪ ,‬שנאמר (בראשית א’ ב’)‬ ‫חז”ל במס’ תענית (ז‪‘ ):‬אין אור אלא תורה’‪ .‬ובבראשית רבה (ג’ ה’)‬ ‫‘וחשך על פני תהום’‪ ,‬ונתעטף באור ואחר כך ברא את העולם‪ ,‬הוי‬ ‫איתא‪ :‬חמש פעמים כתיב כאן אורה‪ ,‬כנגד חמשה חמשי תורה‪,‬‬ ‫‘פתח דבריך יאיר מבין פתיים’‪ ,‬ומהקב”ה למדו הצדיקים שיהיו‬ ‫עיי”ש‪ .‬וכן הביאו מדברי המדרש (רש”י על תהלים שם‪ ,‬בשם התנחומא פר’‬ ‫מתחילין תחילה באורה‪.‬‬ ‫ויקהל ו’) שהזכיר רבינו בסמוך‪.‬‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫חי‬ ‫חלק ג'‬ ‫'עבידנא יומא טבא'‪ ,‬סיום בחבורת 'יסודי התורה'‬ ‫בלימוד השוה לכל נפש‪ ,‬מעט הכמות ורב האיכות‬ ‫‘ביום השלישי יקימנו ונחיה לפניו’‪ ,‬די דריטע טעג‬ ‫יום טוב איז די ‘עבידנא יומא טבא לרבנן’‬ ‫ס’איז היינט א געוואלדיגע שמחה‪ ,‬א יומא טבא‪ .‬די גמרא ברענגט אין שבת דף קי”ח (ע”ב)‬ ‫‘אמר אביי‪ ,‬תיתי לי דכי חזינא צורבא מרבנן דשלים מסכתיה’ וואס ער ענדיגט א מסכת‪,‬‬ ‫‘עבידנא יומא טבא לרבנן’‪ .‬היינט איז א יום טוב‪ ,‬נישט איין צורבא דרבנן האט מסיים געווען א‬ ‫מסכת‪ ,‬מאות ואלפים האבן מסיים געווען מסכת קידושין‪ ,‬ס’איז א יומא טבא לרבנן‪.‬‬ ‫איך האב אינזין געהאט אזוי‪ ,‬שטיי מיר יעצט גלייך נאך יום טוב‪ .‬שטייט אין פסוק (הושע ו’ ב’)‬ ‫‘יחיינו מיומים ביום השלישי יקימנו ונחיה לפניו’‪ ,‬מיר האבן געהאט די ערשטע טעג סוכות‪ ,‬און‬ ‫מיר האבן געהאט די צווייטע טעג סוכות‪‘ .‬יחיינו מיומים’ די ערשטע טעג סוכות ‪‘ -‬מיומים’ איז‬ ‫דאך א לשון רבים ‪ -‬און אויך די צווייטע טעג סוכות‪‘ .‬ביום השלישי יקימנו ונחיה לפניו’ דאס‬ ‫איז היינט‪ ,‬די יומא טבא לרבנן‪ ,‬די דריטע טעג יום טוב איז היינט‪ ,‬וואס מ’מאכט א סיום‪‘ ,‬יקימנו‬ ‫ונחיה לפניו’‪ ,‬דאס וועט ברענגן אי”ה חיים טובים ושלום פארן גאנצן ציבור און פאר די אלע וואס‬ ‫זענען מסיים‪.‬‬ ‫היינט איז די יומא טבא לרבנן‪‘ ,‬יום שכולו טוב’‪‘ ,‬אין טוב אלא תורה’ (ברכות ה‪ .‬וע”ז יט‪):‬כז‪ .‬מ’איז‬ ‫אריינגעקומען היינט דא אין דעם זאל וואו מ’איז געזעסן‪ ,‬און מ’האט געזען דעם גרויסן ציבור‬ ‫עוסק צו זיין בתורה מיט אזא חביבות‪ ,‬דאס איז ‘יומא טבא לרבנן’‪ ,‬א יום טוב‪‘ ,‬יום שכולו‬ ‫טוב’‪.‬‬ ‫חבורת יסודי התורה איז שוה לכל נפש‪‘ ,‬והיה ברכה’‬ ‫מ’זעט א ברכה אינעם לערנען‬ ‫אידן האבן זוכה געווען מסיים צו זיין א מסכת קידושין אין האלב ש”ס‪ ,‬און אנצוהייבן צו‬ ‫לערנען סדר נזיקין‪ ,‬מסכת בבא קמא‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫טוב נתתי לכם תורתי אל תעזבו'‪.‬‬ ‫כז) בגמ' שם‪ :‬ואין 'טוב' אלא תורה‪ ,‬שנאמר (משלי ד' ב') 'כי לקח‬ ‫טי‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫געלויבט דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬א גרויסער ציבור האבן זוכה געווען משתתף צו זיין אין די‬ ‫חבורת יסודי התורה‪ ,‬מ’לערנט אן עמוד יעדן טאג‪ ,‬דבר השוה לכל נפש‪ ,‬יעדער איינציגער וואס‬ ‫האט געלערנט אין א ישיבה‪ ,‬און בימי בחרותו האט ער געלערנט גמרא מיט תוספות‪ ,‬קען זיך צו‬ ‫דעם צושטעלן ‪ -‬צו די חבורה‪ .‬ס’איז גוט פאר אברכים‪ ,‬ס’איז גוט פאר בעלי בתים וואס זענען‬ ‫עוסק במסחר און דאך נעמען זיי זיך אראפ צייט יעדן טאג בקביעות גמור‪ ,‬אין א בחינה פון ‘חוק‬ ‫ולא יעבור’‪ ,‬צו לערנען אן עמוד יעדן טאג‪.‬‬ ‫איינער קען זיך דאכטן‪“ ,‬אן עמוד א טאג‪ ,‬ס’איז מעט בכמות”‪ .‬ס’איז אבער רב באיכות!‬ ‫ס’איז א געוואלדיגע הויכקייט‪ ,‬אין איכות איז עס זייער אסאך‪ .‬ס’געבט א מעגליכקייט‪“ ,‬איך‬ ‫קען לערנען אן עמוד‪ ,‬איך קען עס לערנען במתינות‪ ,‬איך קען עס לערנען בעיון‪ .‬איך לערן עס‬ ‫איינמאל אדורך‪ ,‬איך לערן עס נאכאמאל אדורך‪ ,‬און איך וויל מיט א הבנה גוט פארשטיין‪ ,‬און‬ ‫אפילו א תוספות קען מען לערנען‪ .‬און ס’געט א געלעגנהייט אז מ’קען עס איבער’חזר’ן יעדן‬ ‫טאג און יעדע וואך”‪ .‬דאס איז ‘והיה ברכה’‪ ,‬מ’זעט א ברכה אינעם לימוד‪ ,‬דאס ברענגט חשקת‬ ‫התורה פאר אזא גרויסן חשוב’ן ציבור‪.‬‬ ‫‘אשרי מי שרואה את הוריו באומנות מעולה’‪ ,‬ער זעט‬ ‫זיין טאטן זיך משתתף זיין ביים לערנען און ביים סיום‬ ‫‘אשרי’ וואויל איז פאר דעם ווער ס’איז זיך משתתף אין די חבורה‪ ,‬ער אליינס‪ ,‬און זיינע קינדער‪,‬‬ ‫און זיינע אייניקלעך‪ .‬מ’קומט זיך צוזאם‪ ,‬מ’רעדט‪“ ,‬וואס האסטו געלערנט היינט? ווי אזוי‬ ‫האסטו געלערנט די גמרא? וואס פארשטייסטו די פלוגתא?” מ’רעדט אדורך דעם עמוד וואס‬ ‫מ’האט געלערנט‪ .‬אשריכם ישראל! אשריכם פאר אלע לומדים! אשריכם בעולם הזה ואשריכם‬ ‫בעולם הבא!‬ ‫האב איך געקלערט צו זאגן אביסל א מליצה‪ .‬מ’האט דאך מסיים געווען מסכת קידושין‪ ,‬אין‬ ‫סוף מסכת קידושין (פב‪ ):‬זאגט דארט די גמרא ‘אשרי מי שרואה את הוריו באומנות מעולה‪ ,‬אוי‬ ‫לו למי שרואה את הוריו באומנות פחותה’‪ ,‬וויל איך זאגן אזוי‪ ,‬וואויל איז פאר די קינדער ‘שרואה‬ ‫את הוריו’ ער זעט זיינע עלטערן זיך משתתף זיין אין די לימודים‪ .‬ער זעט זיין טאטן לערנען א גאנץ‬ ‫יאר‪ ,‬און ער איז זיך משתתף מיט בריאות השלימות אין די סיום פון די מסכת‪‘ .‬אשרי מי שרואה‬ ‫את הוריו’ ער זעט זיין טאטן זיך משתתף זיין ביים לערנען און ביים סיום‪.‬‬ ‫‘אוי לו מי שרואה את הוריו באומנות פחותה’‪ ,‬מ’דארף גיין מיט א טאטן צו א דאקטער‪,‬‬ ‫ס’איז אוודאי זייער אומבא’טעמ’ט‪ .‬דער אייבערשטער זאל אפהיטן אלע אידישע קינדער‪.‬‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫כ‬ ‫‘אשרי מי שבניו זכרים’ אז זיי זענען עוסק בתורה‬ ‫‘אשרי מי שבניו זכרים‪ ,‬אוי לו מי שבניו נקיבות’ (שם)‪ ,‬לעולם‪ ,‬ס’איז א שווערע לשון‪ .‬וואויל‬ ‫איז דעם וואס זיינע זון זענען זכרים‪ ,‬און וויי איז פאר זיינע ‘בניו’ ‪ -‬זיינע זון זענען נקיבות‪ .‬זון‬ ‫זענען נישט קיין נקיבות‪[ ,‬הוה לי’ למימר] ‘אשרי מי שזרעיו נקיבות’ וואס הייסט ‘אשרי מי‬ ‫שבניו נקיבות’?‬ ‫נקיבות זענען פטור פון תלמוד תורה (קידושין כט‪ ,:‬ובשו”ע יו”ד סי’ רמ”ו ס”ו)‪ .‬וואויל איז צו דעם וואס‬ ‫זיינע זון זענען זכרים‪ ,‬זיי זענען עוסק בתורה‪ ,‬זיי זענען זכרים ‪ -‬זיי טוען די פליכט וואס א מאן דארף‬ ‫צו טון‪‘ .‬אוי לו מי שבניו נקיבות’‪ ,‬וויי איז דעם וואס זיינע זון זענען נקיבות‪ .‬ווען דער אייבערשטער‬ ‫געבט איינעם טעכטער ‪ -‬מ’קען זיך דאס נישט אויסקלויבן‪ ,‬איז אויף דעם נישטא קיין טענה‪,‬‬ ‫אז דער אייבערשטער געבט איינעם טעכטער האט ער טעכטער‪ .‬אבער וויי איז פאר דעם וואס‬ ‫זיינע זון זענען נקיבות‪ ,‬זיי האבן אינזין ווייבערישע השגות‪ ,‬וויי איז פאר אים‪.‬‬ ‫איך וויל זאגן דא פאר דעם ציבור‪ ,‬וואויל איז פאר די עלטערן דא וואס זיי זיצן דא וואס‬ ‫איז ‘בניו זכרים’‪ ,‬זייערע קינדער זיצן דא אין דעם זאל‪ .‬און וואויל איז פאר די קינדער וואס זיי‬ ‫זיצן דא‪ ,‬און זייערע עלטערן זיצן אויך דא אין דעם זאל‪ ,‬צוזאמען זיצן זיי דא‪ .‬און מ’האט געזען‬ ‫אין די פריערדיגע זאל וואו מ’איז געזעסן‪ ,‬עלטערן מיט קינדער וואס זיי האבן געזעסן און‬ ‫צוזאמען עוסק געווען בתורה‪‘ .‬אשרי מי שרואה את הוריו באומנות מעולה’‪ ,‬און ‘אשרי מי‬ ‫שבניו זכרים’‪ ,‬דאס האט מען געקענט היינט זען ווען מ’האט געזען די אידן זיצן און לערנען‪ .‬זאל‬ ‫דער אייבערשטער העלפן ס’זאל ווייטער אזוי זיין ‪ -‬דער קשר זאל אזוי זיין שנים רבות לטובה‬ ‫ולברכה‪.‬‬ ‫און אויף דעם זאגט מען ‘והיה ברכה’‪ ,‬אז מ’זאל זוכה זיין צו א ברכה אין אלע ענינים‪ .‬אידן‬ ‫זאלן האבן הצלחה אין פרנסה‪ ,‬אידן זאלן האבן הצלחה וואס מ’טוט‪‘ ,‬והיה ברכה’ מ’זאל זוכה‬ ‫זיין צו זען תענוג ונחת פון אלע קינדער און די אייניקלעך בבריאות השלימות‪.‬‬ ‫‘והיה ברכה’ מ’זאל זוכה זיין צו לערנען און חזר’ן מסכת בבא קמא‪ ,‬און לערנען מסכת נאך‬ ‫מסכת‪ ,‬ביז מ’וועט זוכה זיין מסיים צו זיין ש”ס בעזר שמו יתברך‪ ,‬מתוך אריכות ימים ושנים‬ ‫בשיבה טובה‪.‬‬ ‫אכ‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫חלק ד'‬ ‫סיום מסכת כולל קדושת כל המסכת‪,‬‬ ‫והוא עת רעוא דרעוין‬ ‫שלש סעודות האט אין זיך די כח פון אלע דריי סעודות‬ ‫איך האב נאר געקלערט צו זאגן‪‘ ,‬אל הארץ אשר אראך ואעשך גוי גדול’‪ ,‬און דער מדרש‬ ‫זאגט ‘אותו גוי גדול’ וואס שטייט ‘מי גוי גדול אשר לו חוקים ומשפטים צדיקים’‪.‬‬ ‫ס’איז דא א ווארט פון הייליגן רבי’ן פון לובלין ז”ל (דברי אמת פר’ בלק ד”ה וירד מיעקב)כח‪ ,‬ער האט‬ ‫געפרעגט א קשיא‪ ,‬פארוואס הייסט די דריטע סעודה וואס מ’עסט שבת ‘שלש סעודות’? ‪ -‬די‬ ‫וועלט רופט עס ‘שלש סעודות’‪ .‬מ’עסט איין סעודה פרייטאג צונאכטס‪ ,‬איין סעודה עסט מען‬ ‫שבת ביים מיטאג סעודה‪ ,‬און איינס שבת פארנאכטס‪ .‬איז דאס יעדע סעודה איז אן עקסטערע‬ ‫סעודה‪ .‬וואס הייסט די דריטע סעודה ‪‘ -‬סעודה שלישית’ קען מען עס רופן ‪ -‬וואס הייסט דאס‬ ‫‘שלש סעודות’?‬ ‫האט דער רבי פון לובלין געזאגט‪‘ ,‬אין המצוה נקראת אלא על מי שגמרה’ (רש”י דברים ח’ א’‪ ,‬עפ”י‬ ‫סוטה יג‪):‬כט‪ ,‬די דריטע סעודה ענדיגט די דריי סעודות פון שבת‪ ,‬האט עס אין זיך די כח פון אלע‬ ‫דריי סעודות‪ .‬איז דאס ‘שלש סעודות’‪ ,‬דאס איז אלע דריי סעודות‪.‬‬ ‫די סיום מסכת איז כולל אין זיך די גאנצע מסכת‬ ‫האב איך געקלערט אזוי‪ ,‬מ’איז מסיים א מסכת‪ ,‬מ’האט געלערנט די מסכת עמוד אחר‬ ‫עמוד‪ ,‬דף אחר דף‪ .‬אבער ווען מ’ענדיגט‪ ,‬דעמאלטס איז די סיום‪ .‬דעמאלטס איז די גאנצע מסכת‪.‬‬ ‫ס’איז נישט אז מ’האט געלערנט דעם עמוד‪ ,‬דעמאלטס איז עס [כולל] די גאנצע מסכת!‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫ממילא מתקן הכל‪ ,‬שאם לא הי’ תאב [אפילו בראשונות אעפ”כ]‬ ‫כח) בדברי אמת‪ :‬דהנה אמרו רז”ל (שבת קיח‪‘ ).‬המקיים שלש‬ ‫הי’ מקיים‪ ,‬ע”כ נקרא ‘שלש סעודות’‪ .‬ופשוט ‘אין מצוה נקראת‬ ‫סעודות בשבת ניצל משלש פרעניות מחבלי משיח וממלחמות‬ ‫אלא על מי שגמרה’ (רש”י דברים ח’ א’‪ ,‬עפ”י סוטה יג‪.):‬‬ ‫גוג ומגוג ומדינה של גיהנם’‪ ,‬והנה שמעתי מפני מה קוראים‬ ‫לסעודה שלישית ‘שלש סעודות’‪ ,‬שזה הוא מקיים כל הסעודות‪,‬‬ ‫כט) ברש”י עה”פ ‘כל המצוה אשר אנכי מצוך היום תשמרון‬ ‫כי הראשונות גם הוא רעב ויש לו הנאה‪ ,‬הגם שהוא מצוה ‘וקראת‬ ‫לעשות’‪ :‬מדרש אגדה‪ ,‬אם התחלת במצוה גמר אותה‪ ,‬שאינה‬ ‫לשבת עונג’‪ .‬אך סעודה זו ודאי מגלה שלשם שמים‪ ,‬כי אינו תאב‪,‬‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫בכ‬ ‫‘ראה ריח בני כריח שדה’ אזוי ווי של”ס איז כולל אלע דריי‬ ‫סעודות‪ ,‬אזוי אויך איז א סיום פון ‘מקרא משנה ותלמוד’‬ ‫יצחק אבינו בענטשט יעקב אבינו‪ ,‬ער זאגט אים ‘ראה ריח בני כריח שדה’ (בראשית כ”ז כ”ז)‪ ,‬און‬ ‫רש”י (ד”ה כריח) ברענגט אראפ די גמרא (תענית כט‪):‬ל‪ ,‬וואס הייסט ‘כריח שדה’‪‘ ,‬שדה תפוחין’ א‬ ‫פעלד פון עפל ביימער‪.‬‬ ‫דער ייטב לב (פר’ תולדות בפסוק ראה ריח בני אופן ה’)לא טייטשט‪‘ ,‬שדה תפוחין’ מיינט מען שבת‬ ‫קודש‪ ,‬שבת קודש איז חקל תפוחין קדישין (זוה”ק פר’ יתרו דף פח‪).‬לב‪.‬‬ ‫זאגט יצחק אבינו פאר יעקב אבינו‪‘ ,‬ראה ריח בני כריח שדה’‪‘ ,‬ויתן לך האלקים מטל השמים‬ ‫ומשמני הארץ ורוב דגן ותירש’‪[ ,‬איתא במדרש (בראשית רבה ס”ו ג’)לג] ‘ויתן לך מטל השמים’ מיינט‬ ‫מען מקרא‪‘ ,‬ומשמני הארץ’ איז משנה‪‘ ,‬ורוב דגן’ איז תלמוד‪.‬‬ ‫ווען דער אייבערשטער האט געגעבן ‘ויתן לך האלקים מטל השמים ומשמני הארץ ורב דגן’‪,‬‬ ‫וועסט מאכן א סיום מסכת‪ ,‬איז ‘ראה ריח בני כריח שדה’ אזוי ווי שבת קודש‪ .‬אזוי ווי שבת‬ ‫קודש‪‘ ,‬סעודה שלישית’ איז אין זיך כולל אלע דריי סעודות‪ ,‬אזוי אויך ווען א איד לערנט מקרא‬ ‫משנה גמרא און ער איז מסיים א מסכת‪ ,‬איז דאס כולל די גאנצע מסכת‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫ושמה תאמר מה יאכל בעולם הבא‪ ,‬לכן אמר ‘יתן ויחזור ויתן’‬ ‫נקראת אלא על שם הגומרה‪ ,‬שנאמר (יהושע כ”ד ל”ב) ‘ואת עצמות‬ ‫כפרש”י‪ ,‬כלומר בעוה”ז ועוה”ב‪ ,‬וכו’ [ועיי”ע בייטב פנים במאמרי‬ ‫יוסף אשר העלו בני ישראל ממצרים קברו בשכם’‪ ,‬והלא משה‬ ‫סוכות‪ ,‬מאמר קדישין אות כ’ לליל ג’ דסוכות]‪.‬‬ ‫לבדו נתעסק בהם להעלותם‪ ,‬אלא לפי שלא הספיק לגמרה‬ ‫וגמרוה ישראל נקראת על שמם‪.‬‬ ‫לב) בזוה”ק‪ :‬רבי אבא אמר‪ ,‬לאזדמנא ברכתא באינון יומין‬ ‫ל) במס’ תענית‪‘ :‬ויאמר ראה ריח בני כריח שדה אשר ברכו‬ ‫דלעילא‪ ,‬דמתברכאן מהאי יומא‪ .‬והאי יומא‪ ,‬מליא רישיה דזעיר‬ ‫ה׳’ (בראשית כ”ז כ”ז)‪ ,‬אמר רב יהודה בריה דרב שמואל בר שילת‬ ‫אנפין‪ ,‬מטלא דנחית מעתיקא קדישא סתימא דכלא‪ ,‬ואטיל‬ ‫משמיה דרב‪ ,‬כריח שדה של תפוחים‪.‬‬ ‫לחקלא דתפוחין קדישין‪ ,‬תלת זמני‪ ,‬מכד עייל שבתא‪ ,‬דיתברכון‬ ‫כלהו כחדא‪ .‬ועל דא בעי בר נש‪ ,‬לאתענגא תלת זמנין אלין‪,‬‬ ‫לא) בייטב לב‪ ... :‬וזה שאמרו דורשי רשימות ‘שבת’ ראשי‬ ‫דהא בהא תליא מהימנותא דלעילא‪ ,‬בעתיקא קדישא‪ ,‬ובזעיר‬ ‫תיבות ‘ביומו תתן שכרו’‪ ,‬ושמא תאמר איך יחליף עולם עומד‬ ‫אפין‪ ,‬ובחקלא דתפוחין ‪ ...‬רבי שמעון אמר‪ ,‬האי מאן דאשלים‬ ‫בעולם עובר לזה אמר אחר כך ‘נותנים לו נחלה בלי מצרים’‪,‬‬ ‫תלת סעודתי בשבתא‪ ,‬קלא נפיק ומכרזא עליה (ישעי’ נ״ח י״ד) ‘אז‬ ‫א”כ יש לו עוה”ז ועוה”ב ונכון‪ ,‬והנה הוקש כיבוד אב ואם לכבוד‬ ‫תתענג על ה’’‪ ,‬דא סעודתא חדא‪ ,‬לקבל עתיקא קדישא דכל‬ ‫המקום (קידושין ל‪ ,):‬כי עי”ז הודו לדברות ראשונות (שם לא‪ ,).‬ולזה‬ ‫קדישין‪‘ .‬והרכבתיך על במתי ארץ’ דא סעודתא תניינא‪ ,‬לקבל‬ ‫כתיב (ויקרא י”ט ג’) ‘איש אמו ואביו תיראו ואת שבתותי תשמרו’‬ ‫חקלא דתפוחין קדישין ‪ ...‬אמר רבי אלעזר לאבוי‪ ,‬אלין סעודתי‬ ‫כי הוקש למצות שבת המורה על כבוד המקום‪ ,‬א”כ י”ל דמגיע‬ ‫היך מתתקנין‪ .‬אמר ליה‪ ,‬ליליא דשבתא‪ ,‬כתיב ‘והרכבתיך על‬ ‫לו בעדו כמו כן שכר עוה”ז ועולם הבא כמו במצות שבת כאמור‪,‬‬ ‫במתי ארץ’‪ .‬ביה בליליא‪ ,‬מתברכא מטרוניתא‪ ,‬וכלהו חקל תפוחין‪,‬‬ ‫ולכן כתיב (דברים ה’ ט”ז) ‘למען יאריכון ימיך’ שהוא לעוה”ב‪,‬‬ ‫ומתברכא פתוריה דבר נש‪ ,‬ונשמתא אתוספת‪ ,‬וכו‪.‬‬ ‫‘ולמען ייטב לך’ שהוא שכר עוה”ז ועוה”ב‪ .‬וזה שאמר ‘ראה ריח‬ ‫בני’ שקיים מצות כיבוד אב ואם ‘כריח שדה’ רומז לשבת הנקרא‬ ‫לג) במדרש רבה‪ :‬דבר אחר‪‘ ,‬מטל השמים’ זו מקרא‪‘ ,‬ומשמני‬ ‫חקל תפוחין (זוה”ק שבת פח‪‘ ).‬אשר ברכו ה’’ כדכתיב (בראשית ב’ ג’)‬ ‫הארץ’ זו משנה‪‘ ,‬דגן’ זו תלמוד‪‘ ,‬תירש’ זה אגדה‪.‬‬ ‫‘ויברך אלקים את יום השביעי’‪ ,‬והיינו שמגיע בעדו שכר בעוה”ז‪,‬‬ ‫גכ‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫יעצט איז עס א סיום ‪ -‬נישט א סיום אויף די קורצע עמוד וואס מ’האט געלערנט אין מסכת‬ ‫קידושין‪ ,‬נאר ס’איז א סיום אויף גאנץ מסכת קידושין‪ ,‬א לימוד אויף גאנץ מסכת קידושין‪.‬‬ ‫די בחינה פון ‘אראך’ שלש סעודות וואס איז כולל אלע‬ ‫סעודות‪ ,‬איז אויך ווען מ’מאכט א סיום מסכת‬ ‫שטייט אין אמרי נועם (פר’ לך אות ד’)לד‪‘ ,‬אל הארץ אשר אראך’‪ ,‬מ’ווייסט דאך א’ איז איינס‪,‬‬ ‫אזוי ווייטער‪ ,‬ת’ איז פיר הונדערט‪ ,‬אן ענדע כ’ איז פינף הונדערטלה‪ .‬איז ‘אראך’‪ ,‬מיט די ך’ פון‬ ‫‘אראך’ איז זיבן הונדערט און צוויי‪ ,‬בגימטריא ‘שבת’‪.‬‬ ‫‘לך לך‪ ,‬אל הארץ אשר אראך’ מיינט מען שבת‪ ,‬שבת קודש ביי סעודה שלישית קומען זיך‬ ‫צוזאמען די קדושה פון אלע דריי סעודות‪‘ .‬ואעשך לגוי גדול’ ‪ -‬ווען מ’וועט לערנען ‘מי גוי גדול‬ ‫אשר לו חוקים ומשפטים צדיקים’‪ ,‬און מ’וועט מאכן א סיום מסכת‪ ,‬וועט עס זיין אזוי ווי שבת‬ ‫קודש‪ ,‬גאנץ מסכת קידושין‪.‬‬ ‫היינט צוטאג האט מען אדורך געלערנט‪ ,‬און מ’שפירט אז מ’באקומט א קדושה פון גאנץ‬ ‫מסכת קידושין וואס מ’האט געלערנט‪.‬‬ ‫א סיום מסכת איז רעוא דרעוין‪ ,‬אזוי ווי ‘אראך’ ביי שלש סעודות‬ ‫אדער קען זיין‪ ,‬איך האב אזוי געקלערט‪ ,‬ער זאגט ‘אל הארץ אשר אראך’ איז שבת‪ ,‬שבת ביי‬ ‫סעודה שלישית איז רעוא דרעוין (זוה”ק פר’ שמות דף פח‪):‬לו‪.‬‬ ‫סיום שבת קודש איז רעוא דרעוין‪ .‬א סיום מסכת איז אויכעט רעוא דרעוין‪ ,‬ס’איז אן עת רצון‬ ‫פארן הייליגן באשעפער אין אזא צייט‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫כן לצורך מספר‪ ,‬כאותיות הפשוטות‪ ,‬עד אלף‪ ,‬כי הך’ פשוטה ה’‬ ‫לד) באמרי נועם‪ :‬וזהו ‘אל הארץ אשר אראך’‪ ,‬כשנחשב הך’‬ ‫מאות‪ ,‬ומ’ סתומה ו’ מאות‪ ,‬ן’ פשוטה ז’ מאות‪ ,‬ף’ פשוטה ח’ מאות‪,‬‬ ‫פשוטה באותיות מנצפ”ך‪ ,‬אזי תיבת ‘אראך’ עולה ‘שבת’‪ .‬עיי”ש‪.‬‬ ‫ץ’ פשוטה ט’ מאות‪.‬‬ ‫לה) ענין זה נתבאר בהרבה מספרי הקדמונים וגדולי המקובלים‪,‬‬ ‫לו) בזוה”ק‪ :‬תא חזי‪ ,‬בכל שיתא יומי דשבתא‪ ,‬כד מטא שעתא‬ ‫וכבר נזכר בספר כפתור ופרח לרבינו אשתורי הפרחי מרבותינו‬ ‫דצלותא דמנחה‪ ,‬דינא תקיפא שלטא‪ ,‬וכל דינין מתערין‪ .‬אבל‬ ‫הראשונים (בפרק כ”ה) בשם אותיות דרבי עקיבא‪ ,‬ואצלנו לא נמצא‬ ‫ביומא דשבתא‪ ,‬כד מטא עדן דצלותא דמנחה‪ ,‬רעוא דרעוין‬ ‫שם‪ .‬וגם נזכר ברש”י במס’ סוכה (נב‪ :‬ד”ה באטב”ח) לפי גירסתינו‬ ‫אשתכח‪ ,‬ועתיקא קדישא גליא רצון דיליה‪ ,‬וכל דינין מתכפיין‪,‬‬ ‫(ועיי”ש בהגהות המהרש”ל והב”ח)‪ ,‬וז”ל המהרש”א (חידושי אגדות שם ד”ה‬ ‫ומשתכח רעותא וחדו בכלא‪ ,‬וכו’‪.‬‬ ‫שנאמר)‪ :‬כי אותיות הכפולות מנצפ”ך נתוספו על כ”ב אותיות גם‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫דכ‬ ‫חלק ה'‬ ‫הברכה היותר חשובה היא‪ ,‬כאשר האב ובנו ובן בנו‬ ‫רואין זה את זה בדברי תורה בחבורה אחת‬ ‫ווען א זיידע‪ ,‬א קינד‪ ,‬און אן אייניקל לערנען תורה‬ ‫צוזאמען ‘מכאן ואילך תורה מחזרת אחר אכסניא שלה’‬ ‫‘ואעשך לגוי גדול’‪ ,‬זאגט רש”י‪‘ ,‬ואעשך לגוי גדול‪ ,‬זה שאומרים אלקי אברהם’‪‘ ,‬ואברכך‪ ,‬זה‬ ‫שאומרים אלקי יצחק’‪‘ ,‬ואגדלה שמך‪ ,‬זה שאומרים אלקי יעקב’‪.‬‬ ‫איך וועל דערציילן א מעשה‪ .‬דער זיידע ז”ל דער ישמח משה‪ ,‬איז געזעסן ביים טיש און‬ ‫געזאגט תורה‪ .‬ווען ער האט געענדיגט זאגן תורה‪ ,‬האט ער מכבד געווען דעם זון הרה”ק רבי‬ ‫אלעזר ניסן‪ ,‬ער זאל זאגן תורה‪ .‬האט ער געזאגט תורה‪ .‬ווען ער האט געענדיגט‪ ,‬האט ער מכבד‬ ‫געווען דעם אייניקל דעם זיידן ז”ל דער ייטב לב‪ ,‬ער זאל זאגן תורה‪ .‬האבן זיי געזאגט תורה‬ ‫איינער נאכן אנדערן‪.‬‬ ‫האט דער ישמח משה געזאגט‪ ,‬די גמרא זאגט אין בבא מציעא (פה‪).‬לז ’כל שהוא תלמיד‬ ‫חכם‪ ,‬ובנו תלמיד חכם‪ ,‬ובן בנו‪ ,‬מכאן ואילך תורה מחזרת אחר אכסניא שלה’‪ ,‬זאגט תוספות‬ ‫(במס’ כתובות סב‪ :‬ד”ה החוט)לח ‘ברואין זה את זה’‪ .‬האט דער ישמח משה געזאגט‪‘ ,‬ברואין זה את זה‬ ‫בדברי תורה’ זיי זעען זיך לערנען‪ ,‬זיי לערנען תורה צוזאמען‪ ,‬דער זיידע און דער קינד און דער‬ ‫אייניקללט‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫רבי חמא בר ביסא‪ .‬וכתבו התוס’‪ :‬לפי ששלשתן ראו זה את זה‬ ‫לז) במס’ ב”מ‪ :‬אמר רבי פרנך אמר רבי יוחנן‪ ,‬כל שהוא תלמיד‬ ‫‪‘ ...‬לא במהרה ינתק’ כלומר לא ינתק מזרעו לעולם‪ ,‬כדאמרי’‬ ‫חכם‪ ,‬ובנו תלמיד חכם ובן בנו תלמיד חכם‪ ,‬שוב אין תורה פוסקת‬ ‫בעלמא (ב”מ פה‪‘ ).‬כיון שאדם לומד הוא ובנו ובן בנו מכאן ואילך‬ ‫מזרעו לעולם‪ ,‬שנאמר (ישעיה נ”ט כ”א) ‘ואני זאת בריתי וגו׳ לא‬ ‫תורה חוזרת על אכסניא שלה’‪ ,‬ודריש מואני זאת בריתי וגו’‬ ‫ימושו מפיך ומפי זרעך ומפי זרע זרעך אמר ה׳ מעתה ועד עולם’‪,‬‬ ‫[וע”ע תוספות ב”ב נט‪ .‬ד”ה החוט]‪.‬‬ ‫מאי ‘אמר ה׳’‪ ,‬אמר הקב”ה אני ערב לך בדבר זה‪ .‬מאי ‘מעתה‬ ‫ועד עולם’‪ ,‬אמר רבי ירמיה‪ ,‬מכאן ואילך תורה מחזרת על אכסניא‬ ‫לט) כן איתא בייטב לב פר’ ראה (ד”ה לא תעשון)‪ :‬היה מרגלא בפי‬ ‫שלה‪.‬‬ ‫מוזלה”ה לפרש ‪ ...‬ע”כ דבריו‪ ,‬הלא הוא כתוב בספר ישמח משה‬ ‫באורך‪ ,‬עיי”ש‪ .‬והנה שפתי לא אכלא‪ ,‬כי אחר שאמר דבר זה‬ ‫לח) עיי”ש בגמ’ דאיתא התם‪ :‬קרי עליה רמי בר חמא ‘החוט‬ ‫בשבת קודש בסעודה שלישית‪ ,‬צוה על אבא מארי הגאון הצדיק‬ ‫המשולש לא במהרה ינתק’ (קהלת ד’ י”ב) זה רבי אושעיא בנו של‬ ‫הכ‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫היינט צוטאג וואס ס’איז געזעסן אידן דא‪ ,‬האבן זוכה געווען צו זיצן אין איין זאל א זיידע‪ ,‬א‬ ‫קינד‪ ,‬און אן אייניקל‪ ,‬און זיי האבן עוסק געווען צוזאמען בדברי תורה‪.‬‬ ‫אברהם יצחק און יעקב האבן צוזאמען עוסק געווען בתורה‪‘ ,‬והיה‬ ‫ברכה’ דאס איז די שענסטע ברכה וואס מ’קען געבן פאר א איד‬ ‫דער אייבערשטער געבט א ברכה פאר אברהם אבינו‪‘ ,‬ואעשך לגוי גדול‪ ,‬זה שאומרים אלקי‬ ‫אברהם’‪‘ ,‬ואברכך‪ ,‬זה שאומרים אלקי יצחק’‪‘ ,‬ואגדלה שמך‪ ,‬זה שאומרים אלקי יעקב’‪.‬‬ ‫פופצן יאר איז יעקב אבינו אלט געווען ווען אברהם אבינו איז נפטר געווארןמ‪ .‬דער טאטע‬ ‫ז”ל אין ברך משה (פר’ תולדות דף קמ”ח)מא זאגט‪ ,‬די פופצן יאר האט אברהם מיט יצחק און יעקב‬ ‫צוזאמען עוסק געווען בתורה‪.‬‬ ‫דאס איז די ברכה‪‘ ,‬ואעשך לגוי גדול‪ ,‬זה שאומרים אלקי אברהם‪ ,‬אלקי יצחק‪ ,‬ואלקי יעקב’‪,‬‬ ‫אז דער אייבערשטער זאל העלפן אז א זיידע מיט א טאטע מיט אן אייניקל זאל קענען עוסק זיין‬ ‫‪‘ -‬ואעשך לגוי גדול’ ‪ -‬זאלן זיצן צוזאמען געזונטערהייט און עוסק זיין בתורה‪.‬‬ ‫דאס איז ‘והיה ברכה’‪ ,‬דאס איז די גרעסטע און די שענסטע ברכה וואס מ’קען געבן פאר א איד‪,‬‬ ‫ער זאל זוכה זיין צו לערנען תורה‪ ,‬ער‪ ,‬און זיין קינד‪ ,‬און זיין אייניקל‪ ,‬צוזאמען עוסק זיין בתורה‪.‬‬ ‫און דאס ווילן מיר אונז ווינטשן דא פאר די אלע אידן וואס זיי זיצן דא אין דעם זאל דא‪,‬‬ ‫‘ואעשך לגוי גדול’‪ ,‬אז מ’זאל זיין א ‘גוי גדול’‪ ,‬מ’זאל קענען עוסק זיין בתורה‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫זאל העלפן‪ ,‬בריאות השלימות‪ ,‬א זיידע מיט א קינד און אן אייניקל זאלן זיצן עוסק זיין בתורה‪.‬‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫שהיה יעקב באותו הזמן בן ט”ו שנים‪.‬‬ ‫מוה’ אלעזר ניסן זלה”ה בהיותו שם‪ ,‬לומר לפניו דברי תורה‪,‬‬ ‫ואמר אבא מארי זלה”ה פירוש הפסוק ‪ ...‬ע”כ תורף דברי אבי‬ ‫מא) בברך משה הביא שם דברי הגמ’ דכל שהוא ת”ח וכו’‪,‬‬ ‫זלה”ה כפי העולה בזכרוני‪ .‬אחר כך צוה עלי לאמר לפניהם דברי‬ ‫ודברי התוס’ דהיינו אם שלשתן ראו זה את זה‪ ,‬וז”ל‪ :‬ובזה יש‬ ‫תורה [ואמר לי הטעם‪ ,‬כי אמרו חז”ל (ב”מ פה‪ .‬ועי’ כתובות סב‪ ):‬כל מי‬ ‫לבאר הכוונה מה שחזר הכתוב להשמיענו כאן אצל לידת יעקב‬ ‫שבנו ובן בנו תלמידי חכמים אין התורה פוסקת מזרעו‪‘ ,‬והחוט‬ ‫כי אברהם הוליד את יצחק‪ ,‬ללמדינו שהיו שלש דורות תלמידי‬ ‫המשולש לא במהרה ינתק’ (קהלת ד’ י”ב)‪ ,‬כדכתיב (ישעיה נ”ט כ”א)‬ ‫חכמים‪ ,‬וגס זכו שלשתן לראות זה את זה‪ ,‬שהרי יעקב אבינו היה‬ ‫‘ודברי אשר שמתי בפיך לא ימושו מפיך ומפי זרעך ומפי זרע‬ ‫בן ט”ו שנים כשמת אברהם‪ .‬ומשם זכו להבטחת ‘לא ימושו מפיך‬ ‫זרעך‪ ,‬אז אמר ה’ מעתה ועד עולם’‪ .‬ואמרו חז”ל (תוס’ שם ד”ה החוט)‬ ‫ומפי זרעך ומפי זרע זרעך מעתה ועד עולם’‪.‬‬ ‫דהיינו ברואין זה את זה‪ ,‬ופירש הוא דהיינו מכירין על ידי ששומעין‬ ‫ויש לציין מש”כ החיד”א במדבר קדמות (מערכת א’ אות א’) בשם‬ ‫דברי תורה זה מזה]‪ .‬אז עניתי ואמרתי מה שעלה בלבי לפרש וכו’‪.‬‬ ‫קונטרס ישן כתיבת יד על קלף מתלמידי רבינו יהודה החסיד משם‬ ‫רבם ז”ל‪ ,‬וז”ל‪ :‬אבות העולם אברהם יצחק ויעקב ראו זה את זה‬ ‫מ) כן יוצא מפורש מחשבון הכתובים‪ ,‬דהלא אברהם היה בן‬ ‫וט”ו שנים למדו התורה בכל יום ולילה ט”ו שעות [ועי’ גם מש”כ‬ ‫מאה בהיוולד יצחק (בראשית כ”א ה’)‪ ,‬ויצחק בן ששים שנה בלידת‬ ‫בהגהותיו ברית עולם על ספר חסידים (סי’ קס”ב)]‪.‬‬ ‫יעקב (שם כ”ה כ”ו)‪ ,‬ואברהם מת בן קע”ה שנים (שם כ”ה ז’)‪ ,‬נמצא‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫וכ‬ ‫‘אראך’ ביי שלש סעודות קומט זיך צוזאם אלע‬ ‫דריי סעודות צוזאמען‬ ‫דאס איז ‘אל הארץ אשר אראך’‪‘ ,‬שבת’‪ ,‬שבת איז דא דריי סעודות [כנגד האבות הקדושים‬ ‫(זוה”ק פר’ יתרו דף פח‪).‬מב]‪ ,‬און ס’קומט זיך צוזאם‪ ,‬שלש סעודות קומט זיך צוזאם אלע דריי סעודות‬ ‫צוזאמען‪.‬‬ ‫‘קריאה של חיבה’‬ ‫ממילא איז דא‪ ,‬אין אזא זמן‪ ,‬צו רעדן צום ציבור‪ ,‬נישט נאר ווער ס’איז דא‪‘ ,‬את אשר ישנו‬ ‫פה’‪ ,‬נאר ‘ואת אשר איננו פה’‪ .‬א קריאה פאר אלע אנשי שלומינו‪ ,‬יעדער איינער וואס האט‬ ‫נאכנישט קיין שיעור‪ ,‬זאל זיך זען מצטרף זיין‪ ,‬זיך צוצושטעלן‪ ,‬אדער צו די חבורה פון יסודי‬ ‫התורה‪ ,‬אדער צו די חבורה פון תורתך שעשועי‪ ,‬בקביעות גמור‪ .‬צו לערנען‪ ,‬צו חזר’ן‪ ,‬און זיך צו‬ ‫שטעלן אויף א פארהער‪.‬‬ ‫ס’איז דא שיעורים ברבים יעדן אינדערפרי פארטאגס‪ ,‬אין אלע בתי מדרשים‪ .‬ס’איז דא‬ ‫שיעורים ברבים יעדן אויפדערנאכט‪ ,‬וואו מגידי שיעור לערנען פאר בהשכל ובדעת‪ ,‬און חוץ‬ ‫פון דעם איז דא חברותות ווי אידן זיצן און לערנען ‘שנים שנים’‪ ,‬זיצן חברותות און זיי לערנען‪,‬‬ ‫זיי לערנען און זיי חזר’ן‪ .‬יעדער איינער דארף זיך צושטעלן לפי ערכו‪ ,‬לויט זיין מהות‪ .‬און דער‬ ‫אייבערשטער זאל העלפן זאל זיין ‘והיה ברכה’‪ ,‬מ’זאל זען א ברכה אין די לימודים‪.‬‬ ‫הודאה על העבר ובקשה על העתיד‬ ‫וועל מיר געבן א ‘מזמור לתודה’ פאר די חשוב’ע נדבנים וואס זענען מסייע די חבורה יארן‬ ‫לאנג‪ .‬בראש וראשון‪ ,‬הרבני הנגיד הנכבד‪ ,‬ער טוט געוואלדיגע פעולות פאר תורה‪ ,‬ר’ עקיבא‬ ‫הערש קליין זאל זיין געזונט‪ .‬און אויך הרבני הנגיד הנכבד ר’ יחזקאל דוד בערקאוויטש און‬ ‫הרבני הנגיד הנכבד רבי אברהם בראך‪ ,‬זיי טוען געוואלדיגע פעולות פאר לומדי תורה‪ ,‬פאר‬ ‫החזקת לומדי תורה‪ ,‬און טוען בויען בנינים פאר תורה‪ .‬זאל דער אייבערשטער זיי העלפן‪ .‬און‬ ‫ולבקר בהיכלו‬ ‫אשלים חדוותא דמלכא קדישא‪ .‬ומאן חדוותא דיליה‪ .‬אלין תלת‬ ‫מב) בזוה”ק‪ :‬רבי שמעון אמר‪ ,‬האי מאן דאשלים תלת סעודתי‬ ‫סעודתי מהימנותא‪ .‬סעודתי דאברהם יצחק ויעקב כלילן בהו‪.‬‬ ‫בשבתא‪ ,‬קלא נפיק ומכרזא עליה (ישעי’ נ״ח י״ד) ‘אז תתענג על ה’’‪,‬‬ ‫וכלהו חדו על חדו מהימנותא שלימותא‪ ,‬מכל סטרוי‪.‬‬ ‫דא סעודתא חדא‪ ,‬לקבל עתיקא קדישא דכל קדישין‪‘ .‬והרכבתיך‬ ‫על במתי ארץ’ דא סעודתא תניינא‪ ,‬לקבל חקלא דתפוחין‬ ‫[ועיי”ע דברי רבינו בסיום מס’ נזיר‪ ,‬ביום א’ תולדות תשפ”ד‬ ‫קדישין‪‘ .‬והאכלתיך נחלת יעקב אביך’ דא הוא שלימו דאשתלים‬ ‫לפ”ק‪ ,‬הנדפס בספר אמרא טבא (דף רנ”ב)]‬ ‫בזעיר אפין ‪ ...‬אמר רבי יוסי‪ ,‬ודאי כך הוא‪ .‬ווי ליה לבר נש‪ ,‬דלא‬ ‫זכ‬ ‫בנועם‬ ‫סיום חצי ש"ס ‪ -‬חבורת יסודי התורה‬ ‫לחזות‬ ‫אויך וועל מיר דא זאגן‪ ,‬ס’איז דאך דא נאך עסקנים‪ ,‬איך קען נישט דערמאנען אלע עסקנים‪,‬‬ ‫‘ישלם ה’ פעלם’‪ ,‬דער אייבערשטער זאל זיי געבן כגמולם הטוב‪ ,‬זיי זאלן זען ברכה והצלחה אין‬ ‫אלע ענינים‪‘ ,‬הון ועושר בביתם וצדקתם עומדת לעד’‪.‬‬ ‫אין א הודאה‪ ,‬מ’דארף דאנקען דעם באשעפער אויפן עבר פאר די אלע וואס האבן זוכה‬ ‫געווען ‪ -‬די געוואלדיגע גרויסע ציבור וואס האבן זוכה געווען צו לערנען די אלע מסכתות‪,‬‬ ‫מסיים זיין די אלע מסכתות‪ ,‬האלב ש”ס‪ .‬דאס איז א הודאה אויפן עבר‪ ,‬און א תפילה אויפן‬ ‫עתיד‪ .‬דער אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬יעדער זאל זיין געזונט‪ ,‬מ’זאל זוכה זיין צו לערנען מסכת‬ ‫נאך מסכת‪ ,‬ביז דער אייבערשטער וועט העלפן מ’וועט קענען מסיים זיין גאנץ ש”ס‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬מתוך הרחבת הדעת‪ ,‬בבריאות השלימות‪ ,‬פרנסה בהרחבה‬ ‫גדולה‪ ,‬תענוג ונחת פון אלע קינדער און די אייניקלעך‪ .‬ביז דער אייבערשטער וועט העלפן‬ ‫מ’וועל מיר זוכה מקבל זיין פני משיח צדקנו במהרה בימינו אמן‪.‬‬