ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — חיי שרה (2026-11-02)

גליון
בס"ד
תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות
פ' חיי שרה
שנת תשפ"ז לפ"ק
גליון פ'
אמרים יקרים ופנינים
נחמדים על הפרשה טיב החיים
עיקר מצות לימוד התורה ,להיות שש ושמח כאשר עוסקים בתורה מתוך שמחה
ומתענג בלימודו ,ואז דברי תורה נבלעין בדמו, ותענוג נחשב תמיד כתורה לשמה
ומאחר שנהנה מדברי תורה הוא נעשה דבוק ויהיו חיי שרה מאה שנה ועשרים שנה
לתורה ,ולכן הלומד לשם מצוה ומתענג בלימודו ושבע שנים שני חיי שרה .איתא
הרי זה לימוד לשמה וכולו קודש ,כי גם התענוג במדרש (ב"ר פנ"ח ס"ג) רבי עקיבא היה יושב
מצוה. ודורש והיו הציבור מתנמנמין ,ביקש לעוררן,
אמר מה ראתה אסתר שתמלוך על קכ"ז
ומחדש עוד בזה ,דאפילו כאשר אין האדם מדינות ,אלא תבוא בת בתה של שרה שחיתה
זוכה ללמוד לשמה כראוי ,מכל מקום קכ"ז שנה ותמלוך על קכ"ז מדינות .ויש להבין
אם הוא עוסק בתורה ומתענג בלימודו הרי זה מהו הקישור בין חייה של שרה למלכותה של
חשיב כאילו מכוון ולומד לשמה ,דהנה פסק אסתר ,ועל מה ולמה ביקש לעוררן דוקא
הרמב"ם (הלכות שופר פ"ב ה"ד) דמצוות צריכות בדרוש הזה.
כוונה ,ולכן התוקע לשיר לא יצא .ומאידך ואפ"ל עפ"י מה שכתב באגלי טל (בהקדמה)
בהלכות חמץ ומצה (פ"ו ה"ג) כפסק אכל מצה כי יש בני אדם טועין מדרך השכל
בלא כוונה כגון שאנסוהו גוים או לסטים לאכול בענין לימוד תוה"ק ,ואומרים כי הלומד
יצא ידי חובתו .ולכאורה הדברים סתרי אהדדי. ומחדש חידושים ושמח ומתענג בלימודו ,אין
ותירץ הר"ן (ראש השנה דף ז :בדפי הרי"ף) כי זה לימוד התורה כ"כ לשמה ,כמו אם היה
אכן מצוות צריכות כוונה ,אך במצה שנהנה לומד בפשיטות שאין לו מהלימוד שום תענוג,
באכילתה אף אם לא כיון חשיב ככיוון ,כהא והוא רק לשם מצוה ,אבל הלומד ומתענג
דאמרינן (כתובות יט ):המתעסק בחלבים ועריות בלימודו ,הרי מתערב בלימודו גם הנאת עצמו.
חייב שכן נהנה ,ואע"פ שאין מתכוון .ומיניה ובאמת זה טעות מפורסם ,ואדרבא כי זה היא
קיבלה שרה אמנו שכרה משלם על כל קכ"ז נלמוד שהעוסק בתורה אע"פ שחסר בשלימות
שנותיה ,והלא אינו דומה העבודה בימי כוונתו לשמה ,מכל מקום אם נהנה ומתענג
הנעורים לעבודת ימי הזקנה ,שאז ניתוסף בלימודו ,הרי ההנאה היא מכלל המצוה ,וחשיב
ההשגה וכוונת הלב ,אלא על כרחך מפני כאילו מכוון לשמה ,דהרי זה דומה לאכילת מצה
שהיתה עבודתה בשמחה ותענוג ,נחשב לה דכפאו ואכל מצה יצא ,עכ"ד.
כאילו היה בשלימות הכוונה ,ולכן זכתה לשכר
והנה כתב רש"י על הפסוק שני חיי שרה ,כולן
על כל שנותיה ,וזכתה אסתר למלוך על קכ"ז
שוין לטובה .ולכאורה יקשה איך יתכן
מדינות.
שיהיו כל שנותיה שוים לטובה ,והרי אמרו (קנים
פ"ג מ"ו) זקני תורה כל זמן שמזקינין דעתן
מתישבת עליהן .ואם כן התינח לענין מעשי
רבקה אמנו הנחילה כח העזות המצוות בפועל יתכן שהיו כל ימיה שוין לטובה,
דקדושה לכלל ישראל במצרים אך לענין המחשבה והכוונה בודאי שתמיד
ויקראו לרבקה ויאמרו אליה התלכי עם הוסיפה שרה אמנו השגה ודעת בקיום המצוות,
האיש הזה ותאמר אלך ,איתא ואם כן איך יתכן שהיו מעשי המצוות שקיימה
במדרש ילקוט (תהלים רמז תשצה) בשכר שאמרו בימי נעוריה שוין בערכם בבחינת לשמה למעשי
לרבקה התלכי עם האיש הזה ותאמר אלך ,זכו המצוות שקיימה לעת זקנתה .אך לפי המבואר
ישראל להוציאם ממצרים .והוא פלאי. שכאשר נהנים ומתענגים בלימוד התורה וקיום
ואפ"ל דהנה אמרו חז"ל (ויק"ר פל"ב ס"ה)
המצוות ,חשיב הדבר כאילו כיוונו בהם לשמה,
שנגאלו ישראל ממצרים בזכות שלא אתי שפיר שהיו כל ימיה שוין לטובה ,כי אף
שינו את שמם לשונם ומלבושם .אך לא כל שבימי הנעורים עדיין אין הכוונה בשלימות,
ישראל עמדו בגדרים וסייגים אלו ,כי אם חלק מכל מקום כאשר מקיימים המצוות בשמחה
מועט מכלל ישראל ,ואלו זכו לצאת ממצרים, וחיות ונהנים ומתענגים בהם ,חשיב כאילו הוי
וכמו שפירש"י על הפסוק (שמות יג יח) וחמשים לשמה ,ולכן היו כל שנותיה שוין לטובה.
עלו בני ישראל מארץ מצרים ,ובמדרש (תנחומא ובזה יבוארו דברי המדרש ,רבי עקיבא היה
בשלח ס"א) איתא דלחד מ"ד אחד מחמשים דורש והיו הציבור מתנמנמין ,והיינו
יצאו ,ובגמרא (סנהדרין קיא ).אמרינן דשנים שאף שהיו עוסקים בתורה מכל מקום לא עסקו
מששים רבוא יצאו ממצרים ,והשאר נשארו שם. בה באהבה ובשמחה ,ולא היו מתענגים ושמחים
כי אלו לא החזיקו בכל הגדרים וסייגים שהיה בלימודם ,ביקש לעוררם שילמדו מתוך שמחה
להם לכלל ישראל ,נמצא שרק חלק מועט מכלל ותענוג ,אמר מה ראתה אסתר שתמלוך על
ישראל עמדו ביסודות אלו שיקבלו מיעקב אבינו קכ"ז מדינות ,אלא תבוא בת בתה של שרה
ולא שינו שמם לשונם ומלבושם ,ולעומתם רוב שחיתה קכ"ז שנה ,ותמלוך על קכ"ז מדינות,
רובו של כלל ישראל לא עמדו בגדרים וסייגים והיינו שמלכה אסתר על קכ"ז מדינות נגד כל
אלו ,והדבר תמוה איך היה אפשר לששים רבוא שנותיה של שרה אמנו ,ולכאורה יקשה האיך
ובחרת בחיים ב
אם אינכם רוצים ,שלא נתפעלה כלל מהם. מישראל שיוכלו להחזיק עצמם בגדרים וסייגים
ומעשי אבות סימן לבנים ,ובכך הנחילה לדורות אלו ,שלא שינו שמם לשונם ומלבושם ,בו בזמן
ישראל עד עולם לעמוד איתן נגד נסיונות מצד שהרוב לא החזיקו בגדרים וסייגים אלו ,ולא
בעלי בחירה ,ובכח זה נתחזקו בני ישראל נתפעלו מאלו המלעיגים לעומתם.
במצרים ,שאף שהיו כה מועטים לעומת הרוב,
אך הנה מרן רביה"ק זי"ע בדברי יואל
והיו להם נסיון מצד המלעיגים ,מכל מקום
בפרשתן (עמוד תקיט) מבאר מה שאמרו
עמדו בחוזק שלא לשנות שמם לשונם ומלבושם,
תשב אתנו הנערה אתנו ימים או עשור ,ורבקה
ובזכות זכו להגאל ממצרים.
אמרה אלך ,ופירש"י מעצמי ואף אם אינכם
ומעתה זה כוונת המדרש ,בשכר שאמרו רוצים .כי הם היו יודעים שרבקה אמנו ממנה
לרבקה התלכי עם האיש הזה יתד ופינה להעמדת הכלל ישראל ,ולכן היו
ותאמר אלך ,שבכח זה שעמדה רבקה בעזות רוצים שתשב עוד רבקה בביתם ימים או עשור,
דקדושה לומר אלך ואף אם אינכם רוצים ,זכו כדי שתתחבר אתם ותלמוד ממנהגיהם
ישראל להוציאם ממצרים ,שבכח זה היו זה בני ודרכיהם הרעים ,שבזה יהיה ח"ו איזה פגם
ישראל יכולים להחזיק עצמם בגלות מצרים, בכלל ישראל ,ולכן אמרה רבקה אלך מעצמי ואף
לבלי לשנות שמם לשונם ומלבושם ,אף שהיו כה אם אינכם רוצים ,עכ"ד .נמצא מבואר שרבקה
מועטים לעומת הרוב ,שלא להתפעל מנסיונות אמנו אף שהיה לה נסיון כזה שאמרו אחיה
מצד המלעיגים לעומתם ,ובכח זה זכו להוציאם ואמה שתשב אתם עוד ימים או עשור ,והיא
ממצרים. עמדה לנגדם בעזות דקדושה לומר אלך ואף
עץ חיי"ם הוא למחזיקים בה ותומכיה מאושר
על הטוב יזכר
אלו שהששתתפו בהוצאת הגליון
מו"ה אהרן משה יאקאבאוויטש הי"ו
לרגל שמחת אירוסי בתו למזל טוב
מו"ה שמעון מיללער הי"ו מו"ה אפרים מאיר פרענקל הי"ו
לרגל שמחת הולדת בנו למזל טוב לרגל שמחת נישואי בנו למזל טוב
מו"ה נתן נטע טויב הי"ו מו"ה אברהם נחמן מייזעלס הי"ו
לרגל שמחת הולדת בנו למזל טוב לרגל שמחת נישואי בתו למזל טוב
יתברכו ממעון הברכות ויזכו לראות רב נחת דקדושה עבג"צ
ג חיי שרה תשפ"ז
יסודות נאמנים
בעבודת החיים יסודי החיים
פרק ב' (ד)
כי הם חיינו
די גמרא (ברכות כח ):פארציילט ,אז ווען א.
רבי נחוניא בן הקנה איז ארויסגעגאנגען והיה ראשיתך מצער:
פון בית המדרש פלעגט ער זאגן א תפלה:
"מודים אנחנו לפניך ה' אלקינו ששמת חלקינו
מיושבי בית המדרש ולא שמת חלקינו מיושבי בעפארן אנהייבן לערנען
קרנות שאנו משכימים והם משכימים" -ער שפירט מען נאכנישט
האט געדאנקט דעם אויבערשטן אז ער איז קיין 'מתיקות התורה'
זוכה צו זיצן און לערנען; ווי דער נוסח איז
געדרוקט אין אלע גמרות עס צו זאגן .און די
זעלבע פירט מען זיך דאס צו זאגן בשעת מען דעם ריכטיגן געשמאק אין תורה קען
מאכט א סיום מסכתא -וואס דאס איז אויך מען נאר האבן נאכן זיך מוטשען
א בחינה פון 'יציאתו מבית המדרש' ,מען גייט
ארויס פון דער מסכתא ,דעמאלט דאנקט אז מען רעדט אזויפיל פון דער 'חיות'
מען דעם אויבערשטן אויף דער גרויסער און 'תענוג' וואס א איד קען האבן בשעת'ן
זכיה וואס מען האט ,אז מען קען זיין פון די לערנען תורה ,דארף מען זיך חזר'ן און
'יושבי בית המדרש'. איינבאקן דעם יסוד :אז דער ריכטיגער טעם
און געשמאק אין תורה ,קען מען נאר האבן
פארוואס דאנקט מען נאכן לערנען נאכן זיך מוטשען און לערנען אפילו ווען
מער ווי בעפארן לערנען?! מען שפירט נישט קיין חיות אין לערנען ,נאר
מען פילט א שוועריגקייט און פוילקייט ,און
לכאורה דארף מען פארשטיין :פארוואס מיט דעם אלעם זיצט מען און מען לערנט,
האט עס רבי נחוניא בן הקנה געזאגט פונקט דעמאלט פילט מען דעם ריכטיגן תענוג
ביים ארויסגיין פון בית המדרש?! לכאורה און געשמאק אין תורה ,וואס אין דעם זעט
וואלט זיך מער געפאסט עס צו זאגן ביים מען דעם גרויסן חילוק צווישן גשמיות און
אריינקומען ,וואס דעמאלט קומט ארויס די רוחניות; ווי מען וועט מסביר זיין פון ספרים
גרויסע זכיה וואס מען האט אז מען קומט הקדושים.
ובחרת בחיים ד
רעב לא כל שכן" -איז דאך זיכער אז ווען אריין אין בית מדרש לערנען ,זאל מען
ער ער האלט נאך פארן עסן און ער איז נאך דעמאלט דאנקען דעם אויבערשטן דערויף?!
הונגעריג ,דארף ער זיכער מאכן א ברכה. ביים ארויסגיין איז דאך שוין נישט ניכר אזוי
ווייט די זכיה ,ווייל די יושבי קרנות גייען דאך
פרעגט דער הפלאה :לכאורה זענען די דעמאלט אויך אהיים ,נו ,וואלט מען עס
צוויי גמרות א סתירה?! ביי ברכת התורה געדארפט זאגן צופרי ווען מען קומט אן אין
לערנסטו ארויס די ברכה נאכן לערנען מיט בית המדרש -נישט ביינאכט ווען מען גייט
א 'כל שכן' פון דער ברכה בעפארן לערנען, שוין אהיים?! און די זעלבע איז שווער אויף
דאס הייסט ,אז עס איז מער מסתבר צו אונזער מנהג אז מען זאגט עס ביים 'סיום
מאכן א ברכה נאכן לערנען .ווידער ,ביי ברכת מסכתא' ,לכאורה וואלט מען עס געדארפט
הנהנין איז פארקערט ,דארטן לערנסטו זאגן ווען מען הייבט אן די מסכתא -נישט
ארויס די ברכה בעפארן עסן מיט א 'כל שכן' ווען מען ענדיגט דאס?!
פון דער ברכה נאכן עסן ,דאס הייסט ,אז עס
איז מער מסתבר צו מאכן א ברכה בעפארן נאר דער ענין איז :די גמרא (ברכות כא).
עסן .לכאורה איז דאך דאס א סתירה?! זאגט ,א מענטש וואס איז 'עולה לתורה',
דארף מאכן א ברכה סיי בעפאר ער איז
גשמיות פארלירט דעם טעם - עולה ' -אשר בחר בנו' ,און סיי נאכן עולה
איינמאל מען האלט נאכדעם
זיין ' -אשר נתן לנו תורת אמת' .זאגט די גמרא
ענטפערט דער הפלאה א מורא'דיגן דעם לימוד וויאזוי מען לערנט דאס ארויס:
יסוד :עס איז פארהאן א חילוק צווישן א "לפניה מברכים" -מה דאך מען דארף מאכן
רוחניות'דיגער תענוג ביז א גשמיות'דיגער א ברכה נאך איידער מען האט געלערנט;
ווי מען לערנט ארויס פונעם פסוק (דברים
תענוג! ביי אלע גשמיות'דיגע תענוגים,
ווילאנג מען האלט נאך בעפאר דעם -דוכט לב ,ג)" :כי שם ה' אקרא הבו גודל לאלקינו",
זיך פארן מענטש אז דאס איז זייער געשמאק, "לאחריה לא כל שכן" -איז דאך זיכער אז
אבער איינמאל מען האלט שוין דערנאך, נאכן לערנען דארף מען מאכן א ברכה אויף
פארלירט מען דעם גאנצן געשמאק דערין! דער תורה.
מען פארשטייט נישט :פארוואס בין איך אזוי
געלאפן צו דעם?! דערנאך איז דא נאך א שטיקל גמרא (שם)
לגבי 'ברכת הנהנין' .זאגט די גמרא :א מענטש
די סיבה דערצו איז ,ווייל אלע תענוגים דארף מאכן א ברכה סיי בעפאר ער עסט
גשמיים זענען נישט קיין אמת'ע תענוגים, עפעס און סיי נאכן עסן .און די גמרא זאגט
עס איז נאר א דמיון פונעם עולם הזה און פון דעם לימוד פון וואו מען לערנט עס ארויס:
די 'כוחות היצר' וואס ער מאכט אז עס זאל "כשהוא שבע מברך" -מה דאך מען דארף
זיך דאכטן פאר א מענטש אז דאס איז 'עפעס' בענטשן נאכן עסן ,ווען דער מענטש איז שוין
און ער זאל דאס נאכלויפן .אבער איינמאל זאט; ווי עס שטייט בפירוש אין דער תורה
מען האט עס שוין באקומען -זעט מען אז (דברים ח ,י)" :ואכלת ושבעת וברכת"" ,כשהוא
ה חיי שרה תשפ"ז
דאס הייסט ,אז אלע עס איז גארנישט! דערפאר
די סיבה דערצו
אנדערע תאוות און איז ,ווייל אלע זאגט די גמרא אז עס איז מער
תענוגים וואלטן בכלל תענוגים גשמיים מסתבר צו בענטשן איידער
נישט פארנומען קיין זענען נישט מען עסט ווי נאכן עסן ,ווייל
מקום! איז דאך אבער קיין אמת'ע איידער מען עסט האט מען
פארוואס שווער: תענוגים ,עס נאך דעם געשמאק אינעם עסן,
שפירן מיר נאכנישט דמיון א נאר איז מה שאין כן נאכן עסן' ,כשהוא
דער זיסקייט?! דער עולם פונעם שבע' -ווען ער איז שוין זאט,
תירוץ איז זייער פשוט:
די פון און הזה וואס דעמאלט האט ער שוין
'כוחות היצר'
ווילאנג א מענטש ליגט וואס ער מאכט פארלוירן דעם גאנצן טעם
נאכנישט אין תורה אז עס זאל זיך וואס ער האט פריער געהאט
-שפירט ער נישט! דאכטן פאר א אינעם עסן ,איז נישט אזוי
פארקערט ,עס קומט מענטש אז דאס מסתבר אז מען דארף בענטשן,
אים אן זייער שווער איז 'עפעס' און דעריבער איז עס א 'כל שכן'
זיך צו מוטשען אויף ער זאל דאס פון נאכדעם אויף בעפאר דעם.
לערנען! מילא לערנען אבער נאכלויפן.
אביסל ,נו ,גייט עס נאך
איינמאל מען
מיט ,אבער אויב דארף
האט עס שוין רוחניות באקומט דעם
באקומען -זעט געשמאק -איינמאל מען
ער זיך שוין אביסל מער מען אז עס איז האלט שוין נאכדעם
אנשטרענגען -קומט גארנישט!
עס נישט אן אזוי לייכט! ביי תורה איז די זאך פונקט
אבער דאס איז נאר פארקערט :ווען א מענטש
פון בעפאר דעם ,אבער האלט נאך פון פריער ,ער האט
איינמאל א מענטש גייט אריין אין נאכנישט אנגעהויבן צו לערנען -האט ער
דעם -הייבט ער אן צו באקומען דעם טעם! נאכנישט דעם ריכטיגן געשמאק אין תורה!
ווייל עס איז נישט דא אזא מציאות אז מען זאל
דערפאר איז ביי לימוד התורה מער פילן דעם געשמאק פון דער תורה הקדושה
מסתבר צו מאכן א ברכה נאכן לערנען ,ווייל -נאך איידער מען הייבט אן צו לערנען! ווי
דעמאלט האט מען שוין דעם טעם ממילא יעדער ווייסט פון דעם באקאנטן אור החיים
קען מען שוין דאנקען דעם אויבערשטן הקדוש אין פרשת כי תבוא ,וואס ער שרייבט:
מיטן גאנצן הארץ אויף דער גרויסער "אילו היו בני אדם מרגישים עריבות ומתיקות
מתנה .דעריבער לערנט די גמרא ארויס: התורה היו משתגעים ומתלהטים אחריה"
מה דאך בעפאר דאס לערנען -ווען מען -ווען מענטשן וואלטן ווען געשפירט דעם
האט נאכנישט דעם הרגש און דעם עריבות ריכטיגן 'עריבות ומתיקות' ,די זיסקייט און
התורה -מאכט מען א ברכה ,איז דאך זיכער בא'טעמ'טקייט פון דער תורה ,וואלטן זיי עס
אז 'לאחריה' ,ווען מען האלט שוין נאכן נאכגעלאפן מיט אזא קאך ממש ווי משוגע.
ובחרת בחיים ו
ב. לערנען און מען שפירט שוין דעם זיסן טעם
וחיי צער תחיה: -איז דאך זיכער אז מען דארף מאכן א ברכה!
ווייל יעצט קען מען שוין אמת'דיג דאנקען
די 'חיים נצחיים' פון דער דעם אויבערשטן און זאגן" :אשר נתן לנו
תורה איז תלוי לויט וויפיל תורת אמת וחיי עולם נטע בתוכינו" -דער
מען גיבט זיך אוועק פאר איר אויבערשטער האט נוטע געווען בתוכינו 'חיי
עולם' ,אז אפילו ווען מיר זענען נאך דא אויף
דער וועלט ,קענען מיר שוין האבן עפעס א
לערנען נאר ווען עס קומט אן גרינג הרגש אין 'חיים נצחיים' דורך עסק התורה.
גיבט נישט אזויפיל 'חיות'
כאטש וואס יעדער איד קען שפירן א
נאכן לערנען איז א צייט וואס מען
שפירט דעם זיסן טעם פון תורה
געשמאק און א מתיקות אין תורה -ווען ער
האלט שוין 'לאחריה' ,ער האלט נאכן שיעור דערפאר האט האט רבי נחוניא בן הקנה
און ער האט הנאה פון זיין תורה ,דאך איז געזאגט דעם 'מודים אנחנו לפניך ששמת
אבער פארהאן א גרויסער חילוק צווישן חלקינו מיושבי בית המדרש' -דוקא ביים
איין מענטש און צווייטן .עס זענען פארהאן ארויסגיין פון בית המדרש .ווייל ביים
מענטשן וועלכע שפירן א גרעסערן טעם אין אריינקומען אין בית המדרש ,האט מען
תורה און עס זענען פארהאן אזעלכע וועלכע נאכנישט דעם ריכטיגן הרגש הלב אז מען
שפירן ווייניגער ,און דאס ווענדט זיך אין דער זאל קענען זאגן אן אמת'ע הודאה! מען האט
'יגיעה' -ווי שווער עס איז אים אנגעקומען. נאכנישט דעם ריכטיגן טעם אין תורה .אבער
'ביציאתו מבית המדרש' ,ווען מען גייט ארויס
פארהאן א מענטש וואס ער לערנט נאר ווי -נאכדעם וואס מען האט זיך מייגע געווען
לאנג עס קומט אים נישט אן שווער ,ווי לאנג אין תורה -דעמאלט האט מען שוין אביסל
ער דארף זיך נישט איבערשטרענגען ,אבער דעם הרגש אין דער גרויסער זכיה אז מען איז
איינמאל עס גייט שוין נישט אזוי ווי ער וויל, דבוק אין אזא זיסע תורה הקדושה ,דעמאלט
צי איז דאס ווייל ער איז נישט פארשטייט קען מען זאגן דעם 'מודים אנחנו לפניך' מיטן
נישט תיכף וואס ער לערנט ,צי ווייל עס איז גאנצן הארץ.
אים נישט אזוי לייכט צו קומען צום שיעור
-ברעכט ער אונטער און ער לאזט נאך .אזא דאס איז א לימוד פאר יעדן איד ,אז אזוי
מענטש לייגט נישט אריין קיין 'יגיעת התורה' גייט עס! בעפארן לערנען איז שווער! מען האט
און 'עמילות בתורה' ,דעריבער וועט ער נישט נישט קיין טעם דערין! ווייל אין רוחניות קומט
באקומען צופיל חיות פון זיין לערנען -אפילו דער טעם נאכן לערנען און נישט בעפארן
ווען ער לערנט יא .אודאי אז יעדעס ביסל לערנען .אבער איינמאל מען ברעכט עס דורך
תורה וואס א איד לערנט איז אים משפיע און מען זעצט זיך לערנען ,הייבט מען שוין אן
א געוויסע בחינה פון חיות ,אבער דאך ,איז צו באקומען דעם זיסן טעם פון תורה ,וואס
עס נאך זייער ווייט פון די שלימות'דיגע גארנישט קען זיך פארגלייכן דערצו.
ז חיי שרה תשפ"ז
פלוצלינג אומגערישט! פריער האט ער זיך 'חיי עולם' וואס די תורה דארף געבן פאר א
געמוטשעט מיט 'יגיעה' און עס איז אים מענטש.
אנגעקומען שווער ,און יעצט גיבט זיך אים
פלוצלינג אן עפן אויף א געשמאק! ווי דוד ווידעראום איז פארהאן א צווייטער
המלך האט געזאגט (תהלים קיט ,קסב)" :שש וועלכער מוטשעט זיך און פלאגט זיך צו
אנכי על אמרתך כמוצא שלל רב" -איך פריי לערנען ,ער שטרענגט זיך אן צו לערנען יעדן
זיך מיט דיין תורה פונקט ווי איינער וואס טאג ,אפילו ווען עס קומט אים אן שווער,
טרעפט א גרויסע מציאה פון געלט -אזא אזא מענטש וועט זוכה זיין צו באקומען
גרויסע שמחה האב איך אין תורה ,ווייל איך א געוואלדיגן טעם אין תורה! און ווי מער
בין מרגיש דעם 'עריבות' און 'מתיקות' פון ער וועט זיך מייגע זיין און דורכברעכן די
תורה! און מיט יעדעס ביסל תורה וואס מען שוועריגקייטן צו קונה זיין תורה -אלץ מער
לערנט מיט א 'יגיעה' ,מען האט נישט קיין וועט ער זוכה זיין צו באקומען א געשמאק אין
חשק פון אנפאנג און מען דארף זיך מייגע לערנען! מיט יעדעס ביסעלע יגיעה -וועט
זיין -טרעפט מען נאכדעם א געוואלדיגע ער מרגיש זיין נאך אביסל 'עריבות ומתיקות
'מציאה' ,מען באקומט א טעם און א מתיקות התורה'.
דערין ,וואס דאס ברענגט א 'שמחה' פונקט
ווי ווען מען טרעפט א טייערע מציאה. ווען א מענטש הארעוועט שווער
אויף תורה -עפנט זיך אים אויף
א געשמאק אין לערנען
וויפיל דו גיבסט זיך אוועק -
אזויפיל באקומסטו אויף צוריק
די גמרא זאגט (מגילה ו" :):יגעת ומצאת
דער הסבר הדברים איז ,לויטן כלל וואס תאמין" -טאמער איינער זאגט ,איך האב
דער ישמח משה (פרשת בשלח) שטעלט אוועק זיך געמוטשעט אויף תורה און דערנאך האב
ביי קריעת ים סוף ,אז דורכדעם וואס דער ים איך געטראפן -זאלסטו אים גלייבן .פרעגן
האט זיך צובראכן פארן אויבערשטנס וועגן אלע ספרים הקדושים :א 'מציאה' מיינט דאך,
-אט דאס איז געווען 'לאיתנו' פונעם ים! אז א מענטש טרעפט פלוצלינג אן אוצר
אט דאס האט אריינגעגעבן א שטארקן כח פון געלט אן ארבעטן ,אבער טאמער דער
פארן ים! ווייל דאס איז דער כלל פון 'מדה מענטש האט אריינגעלייגט א 'יגיעה' און
כנגד מדה' ,אז ווען א מענטש גיבט זיך אוועק א שווערע האראוואניע ,ווי פאסט זיך אויף
פארן באשעפער -גיבט זיך דער באשעפער דעם דער לשון 'מציאה'?! עס איז דאך נישט
אוועק פאר אים כביכול ,דאס הייסט ,אז דער קיין 'מציאה' וועלכע ער האט געטראפן אן
באשעפער -וואס ער איז דער 'מחיה החיים' - ארבעטן?!
גיבט אים חיות! וואס דאס איז א געוואלדיגע
חיות שאין לשער! נאר דער תירוץ איז :א מענטש וואס
הארעוועט שווער אויף תורה ,פאנגט ער
עס שטייט אין זוהר הקדוש (אחרי עג:): פלוצלינג אן צו שפירן א גוטן טעם אין תורה!
"אורייתא וקודשא בריך הוא חד הוא" -די אט דאס איז די 'מציאה' וואס מען טרעפט
ובחרת בחיים ח
דיר געבן אזא חיות ,ווי תורה איז דער באשעפער.
דאס וואס די תורה גיבט
אין רוחניות דעריבער ,אז א איד גיבט
קומט דער טעם
דיר יעצט! דער 'חיי עולם' נאכן לערנען און 'זיך' אוועק פאר דער
וואס שפירסט יעצט נאכן נישט בעפארן תורה ,ער צורייסט זיך
לערנען -איז בלויז דערפאר לערנען .אבער אינגאנצן כדי צו לערנען
וואס עס קומט דיר אן אזוי איינמאל מען תורה ,דעמאלט גיבט זיך
שווער! ווייל דו ביסט א ברעכט עס דורך די תורה אוועק פאר אים!
'ממית עצמו עליה' -דו און מען זעצט ער באקומט א געוואלדיגן
גיבסט זיך אינגאנצן אוועק זיך לערנען, חיות פון די 'חיים נצחיים'
פאר איר ,דערפאר איז די
הייבט מען שוין פון תורה! און ווי מער
'תורה מתקיימת ביי דיר!
אן צו באקומען באקוועמליכקייט ער גיבט
דעם זיסן טעם
די תורה הקדושה גיבט פון תורה ,וואס אוועק פאר דער תורה,
זיך אינגאנצן אוועק פאר גארנישט קען אלץ מער חיות באקומט
דיר!". זיך פארגלייכן ער פון דער תורה! דערפאר
דערצו. זאגן חז"ל (ברכות סג" :):אין
התורה מתקיימת אלא
מיט דעם קען מען
במי שממית עצמו עליה"
פארשטיין דאס וואס עס
-די תורה האלט זיך נאר ביי אזא
שטייט אין דער אויבנדערמאנטער
מענטש וואס ער הרג'עט זיך אוועק אויף
תפלה פון רבי נחוניא בן הקנה' :אנו עמלים
דער תורה! ער גיבט אוועק זיין 'חיי שעה'
ומקבלים שכר והם עמלים ואינם מקבלים
פאר דער תורה ,דעמאלט גיבט אים די תורה
שכר' -מיר פלאגן זיך און באקומען שכר ,און
אוועק איר 'חיי עולם'!
די יושבי קרנות פלאגן זיך און באקומען נישט
באצאלט .פרעגט די וועלט א קשיא :וואס
הייסט זיי באקומען נישט באצאלט? יעדער קיינער קען נישט שפירן א טעם אין תורה
ארבעטער וועלכער ארבעט אין עניני עולם -אן זיך מוטשען און הארעווען דערויף
הזה באקומט באצאלט פאר זיין ארבעט!
קיינער ארבעט נישט אומזיסט! טא וואס דאס בארואיגט אזויפיל דעם ווייטאג
הייסט 'אינם מקבלים שכר'?! וואס אסאך אידן שפירן ביי זיך" :פארוואס
קומט מיר אן אזוי שווער צו לערנען?!
פארוואס קאסט עס מיר אזויפיל כוחות
נאר לויט ווי מען האט גערעדט און האראוואניע?!" .אבער לויט דעם
פארשטייט מען עס זייער גוט .ווייל דער הסבר ווערט עס פארענטפערט" :די אלע
ארבעטער וועלכער מוטשעט זיך אפ א שוועריגקייטן איז נאר 'לטובתך'! ווייל ווען
גאנצע תקופה ביטער שווער ,און צום סוף דו זאלסט ווען אנקומען צו דער זעלבער
באקומט ער באצאלט פאר זיין ארבעט ,ער בלאט גמרא -אן זיך מוטשען און הארעווען
האט טאקע הנאה פון דאס געלט ,אבער ער -וואלסטו נישט זוכה געווען אז די תורה זאל
ט חיי שרה תשפ"ז
דאס איז מרומז אין די ווערטער פון חז"ל האט נישט קיין הנאה פון זיין 'פלאג' .דאס
(אבות פ"ד מ"ט)" :כל המקיים את התורה הייסט ,ער טראכט צו זיך" :פארוואס דארף
מעוני" -דער וואס איז מקיים די תורה מיט איך זיך פלאגן מיט אזא 'עמל'?! וואלט דען
אן ארימקייט ,ער גיבט זיך קודם אוועק פארן נישט געווען בעסער ווען איך קען דאס
אויבערשטן" ,סופו לקיימה מעושר" -וועט ווען באקומען אן ארבעטן?! יענער האט
עס צום סוף מקיים זיין מיט עשירות ,דאס דאך געווינען א לאטערי און באקומען דעם
הייסט ,עס וועט אים ווערן ליכטיג! ער וועט זעלבן סומע געלט -אן דעם וואס ער זאל
באקומען א געשמאקע געפיל אין תורה!
דארפן ארבעטן!" .דאס הייסט' :עמלים ואינם
עס וועט זיין 'וחי בהם' -זיין חיות וועט זיין
מקבלים שכר' -זיי באקומען נישט באצאלט
בלויז תורה ומצוות! ווי מען זעט בחוש :די
פארן ארבעט ,ווייל עס איז שייך במציאות צו
ליכטיגסטע און גליקליכסטע מענטשן אויף
באקומען געלט אויך אן ארבעט .אבער ביי
דער וועלט -זענען די אידן וועלכע האבן
געהארעוועט! אפילו ווען פון אנפאנג האט 'יגיעת התורה' איז 'עמלים ומקבלים שכר',
זיי נישט אויסגעזען אזוי ליכטיג און גליקליך, מען באקומט באצאלט פאר דער 'יגיעה' -אז
האבן זיי געהארעוועט און געשוויצט אויף מען איז זוכה צו שפירן א געוואלדיגן 'חיות'!
די תורה! ביז צום סוף זענען זיי געווארן די און דער שכר איז נישט דא קיין מציאות
ליכטיגסטע און גליקליכסטע מענטשן! זיי בעולם צו באקומען אן קיין 'עמל'! קיינער
פילן דעם געוואלדיגן 'חיות' און געשמאק קען נישט שפירן א טעם אין תורה -אן זיך
אין תורה' ,סופו לקיימה מעושר'. מוטשען און הארעווען דערויף!
תוצאות חיים
.אאיידער מען זעצט זיך לערנען דארף מען וויסן אז דעם זיסן טעם פון די תורה
הקדושה קומט דוקא נאכן זיך מוטשען .בעפארן לערנען איז עס געווענליך שווער
און מען שפירט די פוילקייט פונעם יצר הרע ,אבער אז מען ברעכט עס דורך און
מען זעצט זיך לערנען ,עפנט זיך אויף די רוחניות'דיגער טעם און די מתיקות
התורה.
.בא איד דארף זיך אוועקגעבן פאר דער תורה הקדושה בכל לב ונפש ,ווייל
די תורה און דער באשעפער זענען איינס .ווי מער א איד קוקט נישט אויף זיין
אייגענער באקוועמליכקייט און ער פלאגט זיך און ער גיבט זיך אוועק פאר
די תורה -אלס מער חיות גיבט אים די תורה צוריק ,און ער טרעפט פלוצלינג א
'מציאה' פון א געוואלדיגן ליכטיגן 'חיי עולם'.
ובחרת בחיים י
ליקוטי פנינים
על פרשת השבוע אורות חיים
זקן ויושב בישיבה; כל השומע יצחק לי;
א רבי קען משפיע זיין פאר יעדן א שלימות'דיגע שמחה :אלע וואס
איינעם זיין חלק התורה דארפן ישועות ווערן געהאלפן
דער ייטב לב (פרשת חיי שרה) ברענגט פונעם עס איז דא א מורא'דיגער פשט אויפן פסוק
פנים יפות אויפן פסוקְ' :וְ ַַא ְְבָרָָהָ ם ֵָזֵָקן ָּבּ א ַּּבָּי ִִּמים ֹלִקים
וואס שטייט ביי שרה אמנוְ'ְ :צֹחֹק ָעָ ָׂׂשה ִלִ י ֱֱא ִ
ֵּבַּרְך ֶֶאת ַַא ְְבָרָָהָ ם ַּבֹּּכּל' (בראשית כד ,א) ,אז חז"ל ַוַ ה׳ ַ ָּכּל ַַהֹּׁש ֵ�ֵׁמ ַַע ְִיְִצ ַַחק ִלִ י' (בראשית כא ,ו) .רש"י ברענגט
זאגן דאך (יומא כח' :):אברהם אבינו זקן ויושב דארטן פונעם מדרש (בראשית רבה נג ,ח)' :הרבה
בישיבה היה' .זאגט ער א מורא'דיגן פשט: עקרות נפקדו עמה ,הרבה חולים נתרפאו בו
יעדער איד וואס וויל לערנען תורה ,וואס וויל ביום ,הרבה תפלות נענו עמה ,וצחוק הרבה היה
הערן און מקבל זיין ,האט זיין אייגענעם חלק בעולם'.
וואס מען דארף אים משפיע זיין מן השמים.
ביי אן אמת'דיגן ערליכן איד ,ווען עס קומט
אבער דער 'צינור' -דער וועג וויאזוי די השפעה
אים א שמחה און מען וויל אים מן השמים
קומט אראפ צו אים ,איז דורך דעם רבי'ן און
משמח זיין ,ווייסט מען אז אויב מען וועט געבן
דעם צדיק פון וועמען ער וויל הערן און
א שמחה נאר פאר אים אליין ,בשעת אנדערע
לערנען.
אידן זענען נאך בצער און דארפן ישועות ,וועט
דאס איז דער פשט' :ואברהם זקן' -ער איז ער נישט קענען זיין אמת'דיג בשמחה ,ווייל זיין
געווען א 'זקן ויושב בישיבה' ,דער רבי וואס הארץ וועט אים וויי טון פאר יענעם .א ריכטיגע
לערנט אויס תורה' ,וה׳ ברך את אברהם בכל' - שמחה איז ביי אים נאר ווען ער זעט אז אויך אלע
אברהם אבינו האט באקומען מן השמים א ברכה אנדערע ארום אים ווערן געהאלפן.
וואס נעמט אריין 'בכל' ,דהיינו אלע חלקי התורה דאס איז דער פשט' :צחוק עשה לי אלוקים'
אינאיינעם .דורכדעם וואס יעדער תלמיד האט -דער אויבערשטער האט געוואלט מאכן פאר
געהאט א חשק צו לערנען און הערן עפעס מיר אן אמת'דיגע שמחה ,דערפאר האט ער
אנדערש פון אים ,האט אברהם אבינו -אלס געמוזט מאכן 'כל השומע יצחק לי' -אז יעדער
דער רבי וואס לערנט מיט תלמידים -באקומען וואס הערט זאל אויך האבן אן אייגענע ישועה.
די ברכה און דעם כח צו משפיע זיין פאר וויבאלד 'הרבה עקרות נפקדו עמה הרבה חולים
יעדן איינעם פונקנטליך זיין חלק' ,בכל' -וואס נתרפאו בו ביום' ,דאס אליין האט געמאכט
יעדער איינציגער תלמיד האט נאר געוואלט אז עס זאל זיין פאר שרה אמנו א ריכטיגע,
הערן. שלימות'דיגע שמחה.
אי חיי שרה תשפ"ז
שלאגן מיט זייער יצר הרע! אפילו ער אליין האט וה' ברך את אברהם בכל;
שוין טאקע נישט קיין יצר הרע ,אבער ער העלפט דער שלימות פון צדיקים :מנצח זיין דעם יצר
אנדערע מיט זייער מלחמת היצר ,און אזוי מאכט הרע און אריינגעבן די כוחות אין תלמידים
ער ווייטער דעם נחת רוח פארן אויבערשטן .ווי
חז"ל זאגן (אבות פ"ה מי"ח)' :משה זכה וזיכה את דער רבי זכרונו לברכה זאגט אין טיב לבב
הרבים זכות הרבים תלוי בו' -דורכדעם מאכט ֵּבַּרְך ֶֶאת ַַא ְְבָרָָהָ ם
(פרשת חיי שרה) :אויפן פסוק 'ַוַ ה׳ ַ
ַּבּּכֹל' (בראשית כד ,א) ,איז דא איין מדרש (בר"ר פנ"ט
ער אויך דעם נחת רוח ,און ער פירט אויס דעם
תכלית הבריאה. ס"ז) וואס זאגט' :בכל -שהשליטו ביצרו'; אן
אנדערער מדרש (בר"ר פנ"ט ס"ח) זאגט' :בכל -זה
זאגט ער :אברהם אבינו איז געווען 'בכל - אליעזר' ,ווי עס שטייט 'המושל בכל אשר לו'.
שהשליטו ביצרו' ,ער האט שוין געהאט מהפך נאך שטייט דארטן אין מדרש אויף אברהם אבינו
געווען דעם יצר לטוב .אבער צוזאמען מיט דעם 'ָיְָפ ִָיִָפיָתָ
(שיר השירים רבה פ"א סכ"ב) אויפן פסוקְ :
איז געווען 'בכל -זה אליעזר' ,ער האט מעמיד ִִמְּבֵּנֵ י ָאָָדָ ם (תהלים מה ,ג) -נתיפית בעליונים
געווען תלמידים ,ווי אליעזר וואס איז געווען ֹלִקים ְלְ עֹוָלָ ם'.ֵּבַּרְכְ ָך ֱֱא ִ
ונתיפית בתחתוניםַַ ,על ֵּכּ ן ַ
'דולה ומשקה מתורת רבו לאחרים' (יומא כח.):
זאגט דער רבי :עס איז באקאנט דער שמועס
דאס מיינט 'נתיפית בעליונים' -אברהם אבינו
פונעם ישמח משה (פרשת נח) וואס איז מער חשוב:
האט געהאט די מעלה פון די מלאכים וואס
א צדיק וואס האט נאך א מלחמת היצר און ער
זענען כל כולו טוב און זיי האבן נישט קיין יצר
שלאגט זיך כסדר ,אדער א צדיק וואס האט שוין
הרע; אבער מיט דעם האט ער אויך געהאט
אינגאנצן מהפך געווען זיין יצר לטוב? זאגט דער
'נתיפית בתחתונים' -די מעלה פון די בני אדם
ישמח משה ,אז אין אנהייב דארף אודאי זיין א
וואס שלאגן זיך מיטן יצר הרע ,ווייל ער האט
מלחמה ,אבער שפעטער איז די שלימות אז מען
געהאלפן פאר אנדערע אין זייער מלחמה.
האט זיך שוין אינגאנצן מהפך געווען ,ביז מען
קען זיין דאס איז דער אויספיר פונעם פסוק: האט שוין בכלל נישט קיין יצר הרע.
'על כן ברכך אלקים לעולם' .דער רבי זכרונו
פרעגט דער רבי אויף דעם :אלץ איז ריכטיג,
לברכה ברענגט אסאך מאל דעם ענין ,אז דאס
דאס איז טאקע די שלימות ,אבער סוף כל סוף,
וואס צדיקים טוען בחייהם -טוען זיי אויך לאחר
דער נחת רוח וואס דער אויבערשטער האט פון
פטירתם ,ווייל זיי ווערן נתלבש אין די וואס זענען
די בריאה איז דאך דוקא פון א מלחמת היצר ,נו,
ממשיך אין זייערע דרכים ,און זיי קומען אראפ
אויב אזוי ,ווי קען זיין אז דער צדיק וואס האט
דאס צו טון ווייטער .דאס מיינט 'על כן ברכך
שוין מהפך געווען לטוב ,זאל נישט מאכן דעם
אלקים לעולם' -דער צדיק וואס האט צוגעהאלפן
נחת רוח פארן אויבערשטן פונעם מלחמת היצר,
פאר אנדערע צו קענען לוחם זיין מיט זייער יצר
וואס דאס איז דאך דער עיקר תכלית הבריאה?
הרע ווען ער איז געווען דא אויף דער וועלט ,דער
קומט אראפ ווייטער אויך נאך זיין פטירה צו אויף דעם זאגט דער רבי :דער צדיק געבט
העלפן אנדערע אין זייער מלחמת היצר. אריין כוחות אין אנדערע ,אז זיי זאלן זיך קענען
קול דברי תורה ויראה מערכת ובחרת בחיים
605.313.1735 845.445.8579
ובחרת בחיים בי
