gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫“נועם האור” גליון יח‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫א‬ ‫“נועם האור” גליון יח‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫שיעור אור החיים הקדוש חיי שרה תשפ”ז‬ ‫דיינע טעג לעבן פון דיר!‬ ‫די קדושה וואס ליגט אין דיינע טעג‬ ‫פארן עסן האסטו געמאכט א ברכה‪ .‬נאכן עסן האסטו‬ ‫א גאנצער טאג ‪ -‬און גארנישט געווען?‬ ‫געבענטשט‪ .‬דו האסט אנערקענט אז דאס ברויט קומט‬ ‫דער טאג האט זיך קוים אנגעהויבן‪ ,‬און מען לויפט שוין‪.‬‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ ,‬אז ער שפייזט דיך און ער האלט‬ ‫מען דארף אריינכאפן א מקוה‪ ,‬אנקומען צום מנין‪ .‬אין‬ ‫דיך ביים לעבן‪.‬‬ ‫שטוב דארף מען עפעס ערלעדיגן‪ ,‬אין ארבעט ווארט‬ ‫אין ארבעט האסטו זיך באמיט צו פארדינען ערליך‪.‬‬ ‫מען שוין‪ .‬איינער דארף אן ענטפער‪ ,‬א צווייטער בעט‬ ‫אפשר האסטו געהאט א געלעגנהייט צו פארדינען אויף‬ ‫א טובה‪ ,‬און אינמיטן דערמאנט מען זיך אין נאך עפעס‬ ‫אן אופן וואס איז נישט אויסגעהאלטן‪ ,‬און האסט עס‬ ‫וואס מען האט נעכטן פארגעסן‪.‬‬ ‫נישט געטון‪ .‬אפשר האסטו געהאלפן א צווייטן‪ ,‬זיך‬ ‫מען ענדיגט איין זאך‪ ,‬און די צווייטע שטייט שוין גרייט‪.‬‬ ‫אנגעשטרענגט פאר דיין שטוב‪ ,‬זיך איינגעהאלטן פון‬ ‫א ווארט וואס וואלט געקענט וויי טון‪.‬‬ ‫ברוך השם‪ ,‬מען האט א שטוב‪ .‬מען האט קינדער‪ ,‬מען‬ ‫האט פאר וועמען צו זארגן‪ .‬מען וויל נאכקומען די‬ ‫און דו זאגסט נאך‪ :‬גארנישט עפעס עקסטער?!‬ ‫התחייבות׳ן‪ ,‬פארדינען ערליך‪ ,‬טון וואס מען דארף‪.‬‬ ‫נאר מען איז אזוי פארנומען מיטן לעבן‪ ,‬אז מען קומט‬ ‫מען לויפט נישט נאך קיין שלעכטע זאכן‪ ,‬חס ושלום‪.‬‬ ‫נישט אן צו טראכטן וואס פאר א לעבן מען האט!‬ ‫מען פרובירט צו פירן א אידיש לעבן‪.‬‬ ‫די מצוות טוט מען‪ ,‬ברוך השם‪ .‬אבער דער קאפ איז‬ ‫אזוי גייט דער טאג‪.‬‬ ‫שוין ביי דער קומענדיגער זאך‪ .‬מען ענדיגט דאווענען‬ ‫און‬ ‫מיד‬ ‫אראפ‪,‬‬ ‫זיך‬ ‫מען‬ ‫ביינאכט זעצט‬ ‫און מען לויפט אין ארבעט‪ ,‬מען ענדיגט בענטשן און‬ ‫אויסגעמוטשעט‪.‬‬ ‫מען דארף שוין עפעס ערלעדיגן‪.‬‬ ‫״נו‪ ,‬וואס האסטו היינט געטון?״‬ ‫די הייליגע ווערטער פונעם אור החיים הקדוש שטעלן‬ ‫״וואס האב איך געטון? גארנישט עפעס עקסטער…‬ ‫אונז אפ אינמיטן דעם געלויף‪.‬‬ ‫געווען אין ארבעט‪ ,‬געלאפן אהין און צוריק‪ .‬דו ווייסט‬ ‫די טעג פון שרה אמנו‬ ‫דאך‪ .‬א טאג איז אריבער‪.‬״‬ ‫די תורה הקדושה זאגט (בראשית כ"ג‪ ,‬א')‪:‬‬ ‫און דער קאפ איז שוין ביי מארגן‪.‬‬ ‫״וַיִּ ְהיּו חַ יֵּי שָׂ ָׂרה מֵּ אָׂ ה שָׂ נָׂה וְ עֶ ְש ִּרים שָׂ נָׂה וְ שֶ בַ ע‬ ‫גארנישט עפעס עקסטער?!‬ ‫שָׂ נִּ ים ְשנֵּי חַ יֵּי שָׂ ָׂרה״‪.‬‬ ‫טייערער איד‪ ,‬לאמיר א רגע צוריקגיין צו דיין טאג‪.‬‬ ‫שרה אמנו האט געלעבט הונדערט זיבן־און־צוואנציג‬ ‫אפשר איז דארט געווען אסאך מער ווי דו האסט באמערקט‪.‬‬ ‫יאר; דאס זענען געווען די יארן פון איר לעבן‪.‬‬ ‫מען טוט ‪ -‬און מען כאפט נישט‬ ‫אויפן לשון ״חיי שרה״ זאגט דער אור החיים הקדוש‪:‬‬ ‫דו האסט אנגעטון טלית און תפילין‪ ,‬געליינט קריאת‬ ‫אֹומרֹו חַ יֵּי שָׂ ָׂרה‪ ,‬כִּ י הַ צַ ִּדיקִּ ים ְמחַ יִּ ים‬ ‫״וְ ְ‬ ‫שמע‪ .‬דו האסט געזאגט ברכות‪ ,‬געלויבט דעם‬ ‫יְ מֵּ יהֶ ם‪ ,‬וְ הָׂ ְרשָׂ עִּ ים יְ מֵּ יהֶ ם ְמחַ יִּ ים אֹותָׂ ם״‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬געבעטן ביי אים אויף דיר און דיין משפחה‪,‬‬ ‫די תורה זאגט ״דאס לעבן פון שרה״‪ ,‬ווייל די‬ ‫אויף אלע אידישע קינדער און אויף דער גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫צדיקים געבן לעבן פאר זייערע טעג; ביי די רשעים‬ ‫דו האסט געזאגט קדושה‪ ,‬געענטפערט אמן‪,‬‬ ‫איז פארקערט ‪ -‬זייערע טעג געבן לעבן פאר זיי‪.‬‬ ‫אריינגעלייגט צדקה אין דער פושקע‪.‬‬ ‫ב‬ ‫“נועם האור” גליון יח‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫דער גוף דארף עסן און טרינקען‪ .‬ער דארף שלאפן‪ ,‬ער‬ ‫לאמיר הערן די ווערטער נאך אמאל‪ .‬דער צדיק גיט‬ ‫דארף באקומען וואס עס פעלט אים‪ .‬אבער די נשמה האט‬ ‫לעבן פארן טאג‪ .‬דער רשע לעבט פון דעם טאג‪.‬‬ ‫א פארבינדונג מיטן אייבערשטן‪ ,‬מיטן מקור פון אלע חיים‪.‬‬ ‫ווער גיט לעבן פאר וועמען?‬ ‫דער אור החיים הקדוש זאגט אויף דעם פסוק ״ולדבקה‬ ‫לכאורה לעב איך דאך ווייל דער אייבערשטער האט‬ ‫בו כי הוא חייך״ (אור החיים הקדוש‪ ,‬דברים ל׳‪ ,‬כ׳)‪:‬‬ ‫מיר געגעבן נאך א טאג‪ .‬איך בין אויפגעשטאנען‪ ,‬איך‬ ‫״שֶ ע ֲִּשיַת ְרצֹונֹו ִּהיא ְתסֹובֵּ ב שֶ יִּ ְדבַ ק הָׂ אָׂ דָׂ ם‬ ‫אטעם‪ ,‬איך גיי ארום‪ .‬וואס מיינט אז איך זאל געבן‬ ‫אֹומרֹו ּולְ דָׂ ְבקָׂ ה בֹו‪ ,‬וְ זֶה הּוא עַ ְצמֹו‬ ‫ְבקֹונֹו‪ ,‬כְ ְ‬ ‫לעבן פאר מיינע טעג?‬ ‫הַ חַ יִּ ים בָׂ עֹולָׂם הַ זֶה״‪.‬‬ ‫וואס הייסט לעבן?‬ ‫דורך טון דעם אייבערשטנס רצון ווערט דער‬ ‫אין מסכת ברכות (י"ח) זאגט די גמרא אויף די צדיקים‪:‬‬ ‫מענטש דבוק אין זיין באשעפער‪ ,‬ווי די תורה זאגט‬ ‫״זיך צו באהעפטן אין אים״‪ .‬און די דבקות אליין‬ ‫״אֵּ ּלּו צַ ִּדיקִּ ים שֶ ְב ִּמיתָׂ תָׂ ן נִּ קְ ְראּו חַ יִּ ים״‪.‬‬ ‫איז דאס לעבן אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫דאס זענען די צדיקים‪ ,‬וואס ווערן אפילו נאך זייער‬ ‫פטירה אנגערופן לעבעדיג‪.‬‬ ‫דאס איז דאך א געוואלדיגע בשורה!‬ ‫און אויף די רשעים זאגט די גמרא‪:‬‬ ‫ווען א איד טוט דעם רצון ה׳‪ ,‬ווערט ער דבוק אינעם‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬אינעם מקור החיים‪ .‬ער האט נישט נאר‬ ‫״אֵּ ּלּו ְרשָׂ עִּ ים שֶ ְבחַ יֵּיהֶ ן קְ רּויִּ ין מֵּ ִּתים״‪.‬‬ ‫מקיים געווען א חיוב ‪ -‬ער איז יעצט נאנט צום‬ ‫דאס זענען די רשעים‪ ,‬וואס אפילו בשעת זיי לעבן‬ ‫אייבערשטן!‬ ‫ווערן זיי אנגערופן טויט‪.‬‬ ‫פון וואנעט זוך איך מיין חיות?‬ ‫עס איז פאראן א לעבן וואס איז מער ווי דער גוף וואס‬ ‫אטעמט און באוועגט זיך‪ .‬א לעבן פון פארבינדונג מיטן‬ ‫אין די ווערטער פונעם אור החיים ליגט אויך א‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬וואס ענדיגט זיך נישט מיט די‬ ‫טיפערע התבוננות‪.‬‬ ‫גשמיות׳דיגע יארן‪.‬‬ ‫א מענטש קען זוכן זיין גאנצע חיות אין דעם וואס די‬ ‫דער רשע האט די טעג וואס מען האט אים געגעבן‪.‬‬ ‫טעג קענען געבן‪ .‬נאך א הנאה‪ ,‬נאך א הצלחה‪ ,‬נאך‬ ‫ווילאנג זיי גייען אן‪ ,‬לעבט ער‪ .‬אבער ער פילט זיי‬ ‫כבוד‪ .‬ווען ער באקומט‪ ,‬לעבט ער אויף‪ .‬ווען עס גייט‬ ‫נישט אן מיטן אמת׳ן לעבן פון קדושה‪.‬‬ ‫אריבער‪ ,‬דארף ער שוין די קומענדיגע זאך‪.‬‬ ‫דער צדיק‪ ,‬דורך זיין תורה און עבודת ה׳‪ ,‬גיט אריין‬ ‫אזוי קען מען פארשטיין דעם צד פון ״ימיהם מחיים‬ ‫לעבן אין די טעג אליין‪ .‬זיי ווערן טעג פון קדושה‪ ,‬מיט‬ ‫אותם״‪ :‬די טעג‪ ,‬מיט זייערע הנאות‪ ,‬זענען דאס פון‬ ‫א תוכן וואס בלייבט‪.‬‬ ‫וואס ער זוכט צו לעבן‪.‬‬ ‫דא עפנט זיך פאר אונז א וועג צו באטראכטן אונזער‬ ‫דער צדיק איז דבוק אינעם אייבערשטן‪ .‬ער באקומט‬ ‫אייגענעם לעבן‪.‬‬ ‫זיין חיות פונעם מקור החיים‪ ,‬און אין די טעג וואס מען‬ ‫דער מקור פון אלע חיים‬ ‫האט אים געגעבן ברענגט ער אריין פון דער קדושה‪.‬‬ ‫די תורה הקדושה זאגט (דברים ד'‪ ,‬ד')‪:‬‬ ‫מיט די הענט טוט ער חסד‪ .‬מיטן מויל לערנט ער תורה‪.‬‬ ‫מיט די כוחות וואס דער אייבערשטער גיט אים‪ ,‬טוט‬ ‫״וְ אַ תֶ ם הַ ְדבֵּ קִּ ים בַ ה׳ אֱ ֹלהֵּ יכֶם חַ יִּ ים כֻּּלְ כֶם‬ ‫ער זיין רצון‪.‬‬ ‫הַ יֹום״‪.‬‬ ‫אזוי באקומט דער טאג לעבן דורך זיין עבודת ה׳‪.‬‬ ‫איר זענט דבוק אין דעם אייבערשטן אייער גאט‪,‬‬ ‫לעבט אלע היינט‪.‬‬ ‫דער צדיק לעבט פונעם אייבערשטן‪ ,‬און דורך דעם‬ ‫באלעבט ער זיינע טעג‪.‬‬ ‫ג‬ ‫“נועם האור” גליון יח‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫און דער ערשטער שריט איז‪ :‬נישט אוועקמאכן דאס‬ ‫און יעצט קומען מיר צו אונז‬ ‫גוטס וואס דער אייבערשטער האט אונז שוין מזכה‬ ‫טייערער איד‪ ,‬ווען דו הערסט די ווערטער ״צדיקים‬ ‫געווען צו טון‪.‬‬ ‫מחיים ימיהם״‪ ,‬זאלסטו נישט טראכטן‪ :‬דאס רעדט מען‬ ‫מען קען דאווענען‪ ,‬און נישט באטראכטן די זכיה אז‬ ‫צו צדיקים‪ .‬וואס האט עס מיט מיר?‬ ‫מען רעדט יעצט צום באשעפער‪ .‬מען קען געבן צדקה‪,‬‬ ‫אוודאי זענען אין עבודת ה׳ פאראן מדריגות אויף‬ ‫און קוים כאפן אז דער אייבערשטער האט אויסגעפירט‬ ‫מדריגות‪ .‬מיר ווייסן וויפיל מיר דארפן נאך ארבעטן‬ ‫זיין רצון דורך דער אייגענער האנט‪.‬‬ ‫אויף זיך‪ .‬עס זענען דא נסיונות‪ ,‬עס זענען דא נפילות‪,‬‬ ‫פון די ווערטער פונעם הייליגן אור החיים הקדוש‬ ‫און מען דארף תשובה טון און זיך אויפהייבן‪.‬‬ ‫נעמען מיר א רוף‪ :‬זיך לערנען פון די אבות ואמהות‬ ‫אבער די תורה וואס דו לערנסט איז תורה‪ .‬דיין מצוה‬ ‫הקדושים‪ ,‬און אריינברענגען מער חיות אין אונזער‬ ‫איז א מצוה‪ .‬און דיין התגברות איז טייער ביים‬ ‫עבודת ה׳‪.‬‬ ‫אייבערשטן!‬ ‫זיך אפשטעלן און אנערקענען דעם לעבן פון קדושה‬ ‫מיר היטן שבת‪ ,‬מיר לייגן תפילין‪ ,‬מיר מאכן ברכות‪.‬‬ ‫וואס ליגט אין אונזערע מעשים‪.‬‬ ‫מיר ווילן טון דעם אייבערשטנ׳ס רצון‪ .‬אויך ווען דער‬ ‫טאטע‪ ,‬לאז מיך לעבן מיט דעם לעבן וואס דו האסט‬ ‫קאפ איז פול מיט טרדות‪ ,‬איז אין אונזער לעבן פאראן‬ ‫מיר געגעבן!‬ ‫אן אוצר פון קדושה‪.‬‬ ‫דיין קול ‪ -‬אין דער שירה פון כלל ישראל‬ ‫די שאלה איז‪ :‬אנערקענען מיר דעם אוצר? לעבן מיר‬ ‫לאמיר צוריקגיין צו דיין שחרית‪.‬‬ ‫מיט דער זכיה וואס דער אייבערשטער האט אונז‬ ‫געגעבן?‬ ‫דו געדענקסט אפשר דעם יאג‪ .‬מען האט געדארפט‬ ‫א קינד פונעם קעניג פארשטייט נישט אלעמאל וואס‬ ‫אנקומען אין ארבעט‪ .‬דער קאפ איז געווען פול מיט‬ ‫פאר א זכיה ער האט‪ .‬ער כאפט נאכנישט וואס עס‬ ‫זאכן וואס מען דארף ערלעדיגן‪.‬‬ ‫מיינט צו זיין א בן מלך‪.‬‬ ‫אבער אינמיטן דאווענען האסטו געזאגט‪:‬‬ ‫צומאל פירט ער זיך אויך נישט אויף ווי עס פאסט פאר‬ ‫״קָׂ דֹוש‪ ,‬קָׂ דֹוש‪ ,‬קָׂ דֹוש‪ ,‬ה׳ ְצבָׂ אֹות‪ְ ,‬מל ֹא כָׂל הָׂ אָׂ ֶרץ‬ ‫אים‪ .‬דארף מען אים אויסלערנען‪ ,‬דערמאנען זיין‬ ‫כְ בֹודֹו״‪.‬‬ ‫אחריות און אים העלפן זיך אויפצוהייבן‪.‬‬ ‫די גמרא זאגט (חולין צ״א ע״ב)‪:‬‬ ‫אבער ער בלייבט א קינד פונעם קעניג! און דווקא‬ ‫אֹומ ִּרים ִּש ָׂירה לְ מַ עְ לָׂה‬ ‫״וְ אֵּ ין מַ לְ אֲ כֵּי הַ שָׂ ֵּרת ְ‬ ‫דערפאר דארף ער וויסן ווער ער איז‪ ,‬כדי ער זאל‬ ‫ֹאמרּו יִּ ְש ָׂראֵּ ל לְ מַ טָׂ ה״‪.‬‬ ‫עַד שֶ י ְ‬ ‫וועלן לעבן ווי עס פאסט פאר א בן מלך‪.‬‬ ‫די מלאכי השרת זאגן נישט שירה אויבן‪ ,‬ביז די‬ ‫מיר זענען קינדער פון די אבות ואמהות הקדושים‪ .‬די‬ ‫אידן זאגן שירה דא אונטן‪.‬‬ ‫תורה דערציילט אונז פון זייער לעבן‪ ,‬כדי מיר זאלן‬ ‫הערסטו וואס דא שטייט?!‬ ‫זיך לערנען פון זייערע וועגן‪.‬‬ ‫דיין קול האט זיך צוגעשטעלט צו דער שירה פון כלל‬ ‫דער הייליגער אור החיים הקדוש עפענט אונז די אויגן‪:‬‬ ‫ישראל‪ .‬דו ביסט געשטאנען אין דיין שול‪ ,‬מיט דיינע‬ ‫קוק וואס עס מיינט צו באלעבן א טאג מיט עבודת ה׳!‬ ‫טרדות‪ ,‬און האסט געהאט א חלק אין דער שירה אויף‬ ‫קוק וואס פאר א תוכן א מצוה קען אריינברענגען אין‬ ‫וועלכער מען ווארט אין הימל!‬ ‫דיין לעבן!‬ ‫די ווערטער ״צדיקים מחיים ימיהם״ רופן אונז זיך צו‬ ‫און ביינאכט זאגסטו נאך‪ :‬״גארנישט עפעס‬ ‫דערהייבן‪ .‬מער דעת אין דער מצוה‪ .‬מער חיות אין דער‬ ‫עקסטער…״‬ ‫תפילה‪ .‬מער שמחה מיט דער זכיה צו טון דעם רצון ה׳‪.‬‬ ‫ד‬ ‫“נועם האור” גליון יח‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫וואו האט דער אייבערשטער געלאזט אנקומען דעם‬ ‫די האנט וואס איז א גאנצן טאג פארנומען‬ ‫אור פון דער מצוה? ‪ -‬דאס ווייסטו נישט‪.‬‬ ‫דו האסט היינט געגעבן צדקה‪.‬‬ ‫און ווייל מיר זעען נישט‪ ,‬ווערט דער מעשה קליין אין‬ ‫די זעלבע האנט וואס ארבעט‪ ,‬טראגט און ערלעדיגט‪,‬‬ ‫אונזערע אויגן‪.‬‬ ‫האט גענומען א מטבע און געטון א מצוה‪.‬‬ ‫אבער דער ״נפש החיים״ לערנט אונז אז די פעולה איז‬ ‫ווי מיר האבן געלערנט פאריגע וואך ביי ״וירא אליו‬ ‫אסאך גרעסער פון וואס אונזערע אויגן קענען זען‪.‬‬ ‫ה׳״ ‪ -‬זאגט דער בעל התניא אויף די אברים וואס טוען‬ ‫נישט געשפירט ‪ -‬אבער עס האט זיך געטון‬ ‫א מצוה (ליקוטי אמרים‪ ,‬פרק כ״ג)‪:‬‬ ‫דא דארף מען זיך לאזן זאגן א וויכטיגע זאך‪.‬‬ ‫״הֵּ ם ַנעֲשּו מֶ ְרכָׂבָׂ ה מַ מָׂ ש ל ָָׂׂרצֹון הָׂ עֶ לְ יֹון״‪.‬‬ ‫אויך ווען דו ביסט געווען טרוד‪ ,‬האט דיין מצוה איר‬ ‫זיי ווערן ממש א מרכבה‪ ,‬א וואגן‪ ,‬פארן רצון פונעם‬ ‫קדושה און איר השפעה‪ .‬דער חוסר התבוננות מאכט‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫נישט אוועק דעם מעשה המצוה‪.‬‬ ‫א וואגן פירט אויס דעם רצון פון דעם וואס פירט אים‪.‬‬ ‫דו האסט נישט געשפירט‪ ,‬נישט באטראכט ‪ -‬אבער עס‬ ‫אזוי האט דיין האנט אויסגעפירט דעם אייבערשטנ'ס‬ ‫האט זיך געטון!‬ ‫רצון‪ .‬ער האט געוואלט אז א איד זאל געהאלפן ווערן‪,‬‬ ‫און דו האסט געהאט די זכיה עס צו טון‪.‬‬ ‫מען דארף טאקע ארבעטן אויף כוונה‪ ,‬אויף מער דעת‬ ‫אין עבודת ה׳‪ .‬אבער מען טאר דערפאר נישט‬ ‫דיין האנט! דיין מצוה!‬ ‫אוועקמאכן די מצוות וואס מען האט שוין געטון‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט געוואלט אז זיין חסד זאל‬ ‫יעצט‪ ,‬ווען מען לערנט די הייליגע ווערטער‪ ,‬קען אויך‬ ‫ארויסקומען אין א מעשה דורך דיר‪.‬‬ ‫דאס הארץ אויפלעבן‪.‬‬ ‫ווען מען טראכט דערפון‪ ,‬ווערט מען ווארעם‪ .‬רבונו‬ ‫דער מעשה האסטו שוין געטון‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫של עולם‪ ,‬אויך מיר האסטו געגעבן א חלק אין דיין‬ ‫האט דיך שוין מזכה געווען‪ .‬און יעצט קענסטו עס‬ ‫הייליגן רצון!‬ ‫אנערקענען‪ ,‬זיך פרייען דערמיט‪ ,‬און זאגן‪:‬‬ ‫א קליינער מעשה ‪ -‬און עולמות אויבן‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬איך האב נישט געוואוסט וואס פאר‬ ‫דער ״נפש החיים״ שרייבט (שער א׳‪ ,‬פרק ג׳)‪:‬‬ ‫א מתנה דו האסט מיר געגעבן!‬ ‫טֹובים הּוא‬ ‫בֹותיו הַ ִּ‬‫בּוריו ּומַ ְח ְש ָׂ‬‫״כִּ י ְבמַ ע ֲָׂשיו וְ ִּד ָׂ‬ ‫דו האסט מיר געגעבן טעג‪ ,‬און אין זיי האסטו מיך‬ ‫נֹותן כֹ חַ ְבכַ מָׂ ה כֹ חֹות וְ עֹולָׂמֹות עֶ לְ יֹונִּ ים‬‫ְמקַ יֵּם וְ ֵּ‬ ‫מזכה געווען מיט אזויפיל לעבן פון קדושה‪.‬‬ ‫ֻּשה וָׂאֹור״‪.‬‬ ‫ּומֹוסיף בָׂ הֶ ם קְ ד ָׂ‬ ‫ִּ‬ ‫דֹושים‪,‬‬ ‫הַ קְ ִּ‬ ‫״וואס איז שוין געווארן פון מיר?״‬ ‫דורך זיינע גוטע מעשים‪ ,‬דיבורים און מחשבות‬ ‫א איד קוקט זיך אמאל אום אויף זיינע יארן און ווערט‬ ‫האלט דער מענטש אויף און גיט כח אין הייליגע‬ ‫כוחות און עולמות אויבן‪ ,‬און ער לייגט אין זיי צו‬ ‫צובראכן‪.‬‬ ‫קדושה און ליכטיגקייט‪.‬‬ ‫ער האט אמאל געהאט האפענונגען‪ .‬ער האט געמיינט‬ ‫דו האסט געזען א מטבע אריינפאלן אין דער פושקע‪.‬‬ ‫אז ער וועט שוין היינט אויסזען אנדערש‪ .‬מער‬ ‫אבער וואס דער אייבערשטער האט ממשיך געווען‬ ‫לערנען‪ ,‬בעסער דאווענען‪ ,‬מער דערגרייכן‪.‬‬ ‫דורך דער מצוה ‪ -‬דאס האסטו נישט געזען‪.‬‬ ‫און יעצט זעט ער זיינע חסרונות אזוי קלאר‪ .‬ער‬ ‫געדענקט די קבלות וואס האבן זיך נישט געהאלטן‪ ,‬די‬ ‫דו האסט געהערט ווי דו זאגסט א ברכה‪ .‬אבער וואס‬ ‫נסיונות אין וועלכע ער איז דורכגעפאלן‪.‬‬ ‫האט זיך אפגעטון אין די עולמות דורך דעם דיבור?‬ ‫״וואס איז שוין געווארן פון מיר?״‬ ‫ה‬ ‫“נועם האור” גליון יח‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫דיין שטילקייט האט א קול אין הימל‬ ‫טייערער איד‪ ,‬דו דארפסט טאקע מתקן זיין וואס עס‬ ‫מיר גלייבן אין די ווערטער פון חז״ל כפשוטן‪.‬‬ ‫פעלט‪ .‬אבער לאמיר א רגע קוקן אויף די מתנות וואס‬ ‫דער אייבערשטער האט דיר שוין געגעבן‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט אזוי איינגעשטעלט זיין וועלט‪,‬‬ ‫וויפיל מאל האסטו זוכה געווען אנצוטון תפילין?‬ ‫אז זי קען זיך האלטן נאר בזכות מענטשן וואס זענען‬ ‫וויפיל ווערטער תורה זענען שוין ארויס פון דיין מויל?‬ ‫זיך מתגבר אינמיטן א קריגעריי‪.‬‬ ‫וויפיל שבתים האסטו געהיטן? וויפיל ברכות געזאגט?‬ ‫א איד זיצט אפשר אין א קליין צימער‪ ,‬איינער האט‬ ‫וויפיל מאל האסטו געהאלפן א איד?‬ ‫אים באליידיגט‪ ,‬און ער האלט זיך צוריק‪ .‬ער שפירט‬ ‫זיך קליין און פארווייטאגט‪.‬‬ ‫און די התגברות׳ן וואס קיינער ווייסט נישט דערפון ‪-‬‬ ‫זיי האבן דאך אויך א פלאץ אין דיין לעבן‪.‬‬ ‫און אין זיין שטילקייט ליגט א זכיה וואס ער קען נישט‬ ‫דער אייבערשטער האט דיר געגעבן די כוחות‪ .‬ער האט‬ ‫אפשאצן‪[ .‬ראטעווען א פליגער מיט אפאר הונדערט מענטשן – איז‬ ‫ניטאמאל א משל צו דעם]‪.‬‬ ‫דיר מזכה געווען מיט דעם גוטס‪ .‬פארוואס זאלן זיינע‬ ‫מתנות בלייבן פארדעקט פון דיר?‬ ‫טייערער איד‪ ,‬געדענקסטו די מאל וואס דו האסט געשוויגן?‬ ‫די מאל וואס דו האסט פארן אייבערשטנ'ס וועגן נישט‬ ‫די ווערטער וואס זענען נישט ארויס‬ ‫געזאגט דאס ווארט וואס דו האסט געוואלט זאגן?‬ ‫אמאל האט א מענטש א ווארט אויפן צונג‪.‬‬ ‫אפשר געדענקסטו עס אלס א ביטערן רגע‪ .‬אבער אין‬ ‫מען האט אים וויי געטון‪ .‬יענער האט גערעדט נישט‬ ‫יענעם רגע האט דער אייבערשטער דיך מזכה געווען‬ ‫שיין‪ ,‬נישט גערעכט‪ .‬ער האט וואס צו ענטפערן‪ .‬ער‬ ‫מיט א חלק אין קיום העולם‪.‬‬ ‫קען יענעם גוט צוריקגעבן‪.‬‬ ‫יעצט הער ווי די ווערטער ״מחיים ימיהם״ קלינגען! דו‬ ‫די ווערטער שטייען שוין גרייט‪.‬‬ ‫האסט געמיינט אז דו האסט נאר אראפגעשלונגען א‬ ‫און ער שווייגט‪.‬‬ ‫שווער ווארט‪ .‬און די גמרא זאגט‪ :‬אויף אזא התגברות‬ ‫עס איז אים שווער‪ .‬עס ברענט אינעווייניג‪ .‬אבער ער‬ ‫האלט זיך די וועלט!‬ ‫וויל זיך איינהאלטן‪ ,‬ער וויל נישט פארגרעסערן די‬ ‫די הימל מיט דער ערד‪ ,‬די זון מיט דער לבנה‪ ,‬אלע‬ ‫קריגעריי‪.‬‬ ‫באשעפענישן פונעם אייבערשטן ‪ -‬אין זייער קיום‬ ‫נאכדעם גייט דער טאג ווייטער‪ .‬קיינער האט אים נישט‬ ‫האסטו געהאט א חלק‪ .‬דו האסט געשוויגן‪ ,‬און דער‬ ‫בארימט‪ .‬קיינער האט אפילו נישט געמוזט וויסן וואס‬ ‫אייבערשטער האט דיך מזכה געווען צו העלפן האלטן‬ ‫דא האט זיך אפגעטון‪.‬‬ ‫זיין וועלט!‬ ‫אפשר טראכט ער אליין אויך נישט דערפון‪ .‬ער‬ ‫די אויגן אוועקגעדרייט — א זכיה צו טאנצן!‬ ‫געדענקט נאר די ווייטאג פון יענעמס ווערטער‬ ‫און ווער רעדט נאך‪ ,‬ווער קען שאצן‪ ,‬וועלכע מלאך‬ ‫אבער הער וואס די גמרא זאגט (חולין פ״ט ע״א)‪:‬‬ ‫קען פארשטיין‪ ,‬וואס געשעט ווען א אידיש קינד האלט‬ ‫״אֵּ ין הָׂ עֹולָׂם ִּמ ְתקַ יֵּם אֶ ּלָׂא ִּב ְש ִּביל ִּמי שֶ בֹולֵּם‬ ‫זיך צוריק זיינע אויגן פון קוקן ווי מ'טאר נישט‪.‬‬ ‫אֶ ת עַ ְצמֹו ִּב ְשעַ ת ְמ ִּריבָׂ ה״‪.‬‬ ‫אוי געוואלד ווען מיר וואלטן ווען געהאלטן חשוב‪ ,‬ווען‬ ‫די וועלט האלט זיך נאר בזכות דעם וואס האלט זיך‬ ‫מיר וואלטן נאר געקענט זיך פארשטעלן וואס פאר א‬ ‫צוריק בשעת א קריגעריי‪.‬‬ ‫רעש און טומעל עס טוט זיך אפ און אלע עולמות‪.‬‬ ‫די וועלט האלט זיך!‬ ‫ווען מיר וואלטן נאר געהאט אביסל שכל‪ ,‬צו שעצן‪,‬‬ ‫דא אונטן זעט מען א איד וואס שווייגט‪ .‬און חז״ל זאגן‬ ‫צו שטאלצירן‪ ,‬צו דאנקן און לויבן‪ ,‬צו טאנצן און‬ ‫אונז וואס פאר א געוואלדיגע חשיבות די התגברות‬ ‫האט אויבן‪.‬‬ ‫ו‬ ‫“נועם האור” גליון יח‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫דו האסט שוין פארגעסן יענעם דינסטאג‪ .‬דו געדענקסט‬ ‫שפרינגען‪ ,‬פון איין מאל זיך צוריק האלטן פון קוקן ווי‬ ‫נישט וואס דו האסט געגעסן‪ ,‬וואו דו ביסט געווען‪.‬‬ ‫מען טאר נישט‪.‬‬ ‫אבער אינמיטן יענעם טאג האסטו געלערנט תורה‪ .‬דו‬ ‫ווי מ'זאגט נאך בשם הרה"ק רבי אהרן מקארלין זי"ע‬ ‫האסט מקיים געווען א מצוה‪ .‬עס איז געווען א‬ ‫(ספר קדושת העיניים עמ' רע"ח)‪ :‬ווען א מענטש גייט אריבער‬ ‫פארבינדונג מיטן אייבערשטן‪.‬‬ ‫דעם גאס און ער איז געראטעוועט געווארן פון קוקן‬ ‫דער טאג איז אריבער‪ .‬און דער בעל התניא זאגט‪ :‬דער‬ ‫וואו מען טאר נישט‪ ,‬דארף ער אריינגיין אין בית‬ ‫יחוד למעלה איז נצחי‪.‬‬ ‫הכנסת און טאנצען און זינגען "ארוממך ה'"‪.‬‬ ‫אוי‪ ,‬וויפיל אזעלכע רגעים ליגן אין א אידישן לעבן!‬ ‫איין מצוה קען איבערוועגן די וועלט‬ ‫וויפיל מאל האט דער אייבערשטער אונז שוין געגעבן א‬ ‫רבי איד! האסט אוועקגעפאקט דיין טלית און תפילין‪.‬‬ ‫חלק אין עפעס אייביגס‪ .‬מיר זענען געגאנגען ווייטער‪,‬‬ ‫אויסגעשווענקט דעם בעכער נאך קידוש און הבדלה‪.‬‬ ‫און האבן נישט געוואוסט וואס פאר אן אוצר מיר טראגן‪.‬‬ ‫אנגעיאגט זאגן קריאת שמע אין דער ריכטיגער צייט ‪-‬‬ ‫און ביסט פשוט געגאנגען ווייטער‪.‬‬ ‫ווען א מענטש הייבט אן צו כאפן וואס מען רעדט‪ ,‬וויל‬ ‫ער זיך אליין אריינשרייען אין אויער‪ .‬הייליגער איד!‬ ‫עס זעט דיר אויס ווי דער ענין איז געענדיגט‪.‬‬ ‫קרוין פרינץ! ווען וועסטו שוין אנערקענען וואס‬ ‫דו הייבסט נישט אן צו באגריפן וואס איז יעצט געשען‪,‬‬ ‫פאר א לעבן די ברענגסט אריין אין דיינע טעג!‬ ‫דו האסט איבערגעדרייט דיך און די גאנצע וועלט! דיין‬ ‫איינציגע מצוה האט געענדערט אלעס צום גוטן!‬ ‫די מתנות פון דיין לעבן‬ ‫דער רמב״ם לערנט אז א מענטש זאל אנקוקן זיך און‬ ‫יעצט קענען מיר צוריקקומען צו די טעג פון שרה אמנו‪.‬‬ ‫די וועלט ווי האלב זכאי און האלב חייב‪ .‬און ער זאגט‬ ‫זי האט געלעבט מיטן אייבערשטן‪ ,‬און אירע טעג האבן‬ ‫(הלכות תשובה‪ ,‬פרק ג׳‪ ,‬הלכה ד׳)‪:‬‬ ‫באקומען לעבן פון איר הייליגער עבודה‪.‬‬ ‫״עָׂשָׂ ה ִּמ ְצוָׂה אַ חַ ת‪ ,‬ה ֲֵּרי ִּהכְ ִּריעַ אֶ ת עַ ְצמֹו‬ ‫און מיר‪ ,‬אירע קינדער‪ ,‬האבן באקומען א חלק אין דעם‬ ‫וְ אֶ ת כָׂל הָׂ עֹולָׂם כּוּלֹו לְ כַף זְכּות‪ ,‬וְ ג ַָׂרם לֹו‬ ‫וועג‪.‬‬ ‫וְ לָׂהֶ ם ְתשּועָׂ ה וְ הַ צָׂ לָׂה״‪.‬‬ ‫אויך דער טאג וואס דו געדענקסט אלס א שווערער‬ ‫ער האט געטון איין מצוה‪ ,‬האט ער איבערגעוואויגן‬ ‫טאג‪ ,‬האט געהאט א שחרית‪ .‬אויך אין דער וואך וואס‬ ‫זיך און די גאנצע וועלט צום גוטן‪ ,‬און געברענגט‬ ‫פאר זיך און פאר זיי הילף און הצלה‪.‬‬ ‫דו ביסט געלאפן פון איין טרדה צום צווייטן‪ ,‬זענען‬ ‫געווען מצוות און חסדים‪.‬‬ ‫איין מצוה!‬ ‫די שוועריקייט האט נישט אויסגעמעקט די קדושה‪ .‬די‬ ‫ווער ווייסט וואס דער אייבערשטער האט שוין‬ ‫מידקייט האט נישט אוועקגענומען די טייערקייט‬ ‫געברענגט דורך א מצוה וואס דו האסט קוים באמערקט‪.‬‬ ‫פונעם מעשה‪.‬‬ ‫וואס איז געבליבן פון יענעם דינסטאג?‬ ‫ווען מען באטראכט דאס‪ ,‬דארף מען נישט ווערן‬ ‫דער בעל התניא זאגט אויף דעם יחוד וואס ווערט דורך‬ ‫פארנומען מיט רעכענען די אייגענע גרויסקייט‪ .‬מען‬ ‫א מצוה (תניא‪ ,‬ליקוטי אמרים‪ ,‬פרק כ״ה)‪:‬‬ ‫זעט דאך דעם אייבערשטנ'ס חסד‪.‬‬ ‫״וְ יִּ חּוד זֶה לְ מַ עְ לָׂה הּוא נִּ ְצ ִּחי לְ עֹולָׂם וָׂעֶ ד‪ ,‬כִּ י‬ ‫ער האט געגעבן די כוחות‪ .‬ער האט געגעבן די תורה‪.‬‬ ‫הּוא יִּ ְתבָׂ ֵּרְך ְּורצֹונֹו לְ מַ עְ לָׂה מֵּ הַ זְ מַ ן״‪.‬‬ ‫ער האט צוגעפירט די געלעגנהייט צו טון דעם חסד‪.‬‬ ‫די פאראייניגונג אויבן איז אייביג אויף אלעמאל‪,‬‬ ‫און ער האט געוואלט אז איך זאל האבן א חלק!‬ ‫ווייל דער אייבערשטער און זיין רצון זענען העכער‬ ‫פון דער צייט‪.‬‬ ‫פון דעם ווערט דאס הארץ פול מיט הכרת הטוב‪.‬‬ ‫ז‬ ‫“נועם האור” גליון יח‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫איך האב געדענקט די ווייטאג פון דער קריגעריי‪ .‬דו‬ ‫לאמיר יעצט קוקן אנדערש‬ ‫ווייסט די טייערקייט פון דעם ווארט וואס איך האב‬ ‫לאמיר זיך נישט איילן ווייטער‪.‬‬ ‫נישט געזאגט‪.‬‬ ‫דא‪ ,‬בשעת מיר לערנען די הייליגע ווערטער‪ ,‬קענען‬ ‫איך האב אוועקגעפאקט די תפילין און בין געגאנגען‬ ‫מיר שוין אנהייבן צו קוקן אנדערש אויף אונזערע טעג‪.‬‬ ‫ווייטער‪ .‬דו ווייסט די קדושה פון די רגעים וואס איך‬ ‫דער אייבערשטער האט אונז געגעבן א סידור אין דער‬ ‫האב זוכה געווען זיי צו טראגן‪.‬‬ ‫האנט‪ .‬א גמרא אויפן טיש‪ .‬תפילין אויף דער האנט און‬ ‫טאטע‪ ,‬וויפיל מאל האסטו מיר שוין געגעבן א חלק אין‬ ‫אויפן קאפ‪.‬‬ ‫דיין עבודת ה׳‪ ,‬אן דעם וואס איך זאל עס קענען אפשאצן!‬ ‫ער האט אונז געגעבן א מויל מיט וועלכן מען קען‬ ‫לאז מיך לעבן מיט דיר‬ ‫דערמאנען זיין נאמען‪ ,‬הענט מיט וועלכע מען קען העלפן‬ ‫איך דאנק דיר פאר יעדע מצוה‪ ,‬יעדעס ווארט תורה‪,‬‬ ‫זיינע קינדער‪ ,‬א הארץ וואס קען זיך ווענדן צו אים‪.‬‬ ‫יעדע ברכה‪ .‬פאר יעדן חסד און יעדע התגברות וואס‬ ‫וויפיל מאל האט ער אונז שוין מזכה געווען דאס צו‬ ‫דו האסט מיך מזכה געווען‪.‬‬ ‫נוצן פאר זיין רצון!‬ ‫פאר אלע מאל וואס דו האסט דורך מיר צוגעלייגט‬ ‫די ווערטער ״מחיים ימיהם״ ‪ -‬די צדיקים באלעבן‬ ‫קדושה און אור אין דיין וועלט‪.‬‬ ‫זייערע טעג ‪ -‬עפענען אונז א בליק אויף די קדושה‬ ‫דו האסט מיר געגעבן א חלק אין באלעבן מיינע טעג‬ ‫וואס ער האט אריינגעלייגט אין א אידישן לעבן‪.‬‬ ‫מיט תורה ותפילה‪ ,‬מצוות ומעשים טובים‪ .‬דו האסט‬ ‫א מענטש זיצט דא און האט געמיינט אז ער איז ליידיג‪.‬‬ ‫מיר געגעבן א חלק אין המשכת חיות וקדושה אין דיין‬ ‫און פלוצלינג הייבט ער אן צו אנערקענען‪ :‬רבונו של‬ ‫בריאה‪.‬‬ ‫עולם‪ ,‬איך בין דאך ארומגענומען מיט דיינע מתנות!‬ ‫איך ווייס נישט ווי ווייט עס האט דערגרייכט‪ .‬איך קען‬ ‫די התבוננות אליין ווארעמט דאס הארץ‪ .‬מען פרייט‬ ‫נישט אפשאצן וואס עס האט אויפגעטון‪ .‬אבער דו‬ ‫זיך צו געהערן צום אייבערשטן‪ .‬מען בענקט צו זיין‬ ‫ווייסט‪ ,‬טאטע‪ ,‬און איך דאנק דיר פאר דער‬ ‫נאנט צו אים‪.‬‬ ‫געוואלדיגער זכיה‪.‬‬ ‫טאטע‪ ,‬איך האב נישט געוואוסט…‬ ‫אויך ווען איך דארף נאך אזוי פיל פאררעכטן‪ ,‬העלף‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬איך דאנק דיר‪.‬‬ ‫מיר נישט אוועקצומאכן דיינע מתנות‪.‬‬ ‫איך האב אזוי פיל געקוקט אויף וואס עס פעלט מיר‪,‬‬ ‫עפען מיר די אויגן צו דער קדושה פון מיין לעבן‪ .‬נעם‬ ‫און אזוי ווייניג באמערקט מיט וואס דו האסט מיך שוין‬ ‫ארויס מיין דעת פון די טרדות‪ ,‬און גיב מיר צו שפירן‬ ‫מזכה געווען‪.‬‬ ‫דעם טעם פון זיין נאנט צו דיר‪.‬‬ ‫איך האב געמיינט אז איך האב נאר דורכגעלאפן נאך‬ ‫זיי מיך ווייטער מזכה‪ ,‬אז דורך מיר זאל קומען גוטס‬ ‫א טאג‪ .‬און איך האב נישט געכאפט וואס דאס מיינט‬ ‫צו דיינע קינדער‪ ,‬און דיין נאמען זאל געהייליגט ווערן‬ ‫אז דו האסט מיר געגעבן די זכיה צו רעדן צו דיר‪ ,‬צו‬ ‫אין דער וועלט‪.‬‬ ‫דערמאנען דיין נאמען‪ ,‬צו טון דיין רצון‪.‬‬ ‫אֱֹלהים לִּ י טֹוב״‪.‬‬ ‫ִּ‬ ‫״וַאֲ נִּ י קִּ רֲ בַ ת‬ ‫איך האב געזען א מטבע פאלן אין דער פושקע‪ .‬דו‬ ‫טאטע‪ ,‬דאס איז דאך מיין לעבן ‪ -‬צו זיין נאנט צו דיר‪.‬‬ ‫ווייסט וואס די מצוה האט אויפגעטון‪.‬‬ ‫לכל ענייני הגליון‬ ‫דוד איגל‬ ‫‪054-8498791‬‬ ‫‪dudle148@gmail.com‬‬ ‫ח‬