האזינו השמים - אידיש · Ha'azini Hashumayim - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

ב"ה
גליון י"ג – פ' חיי שרה תשפ"ז לפ"ק
מתוך דברי דברי מוסר והתעוררות שנשמעו מפ"ק מרן רבינו זי"ע
במסיבת מלוה מלכה לטובת ישיבתינו הק' (ח"א)
מוצש"ק חיי שרה תשנ"ו בוומסב"ג יצ"ו – ובתוכו מילי דהספידא על הרה"ק מריבניץ זי"ע
אפאר ווערטער ,צוויי-דריי ווערטער מוז איך זאגן נאר פאר אלעם.
עס איז דא ,די ערשטע זאך ,לכאורה ,איך שפיר נישט וואס איך ברויך מוסיף צו זיין .מען איז זיך צוזאמגעקומען דא לטובת
הישיבה ,הרה"ג דער אנטווערפענער רב זאל זיין געזונט און שטארק האט שוין ארויסגעברענגט גענוג דברי חיזוק אויף דעם
יסוד.
און דרך אגב ,מוז איך שוין באמערקן ,געווענליך האט מען דאך אונז אינדערהיים אויסגעלערנט אז מען מוז אמאל -אז עס
טרעפט זיך א זאך וואס איז א שטיקל טעות - ,מוז מען דאס אביסל מגיה זיין.
די ערליכע אידן און תלמידי חכמים האבן אלץ געהאט דער טבע ,איך פלעג דאס צו זען נאך אין די יונגע יארן וכדומה ,וואו
מען האט געטראפן אן ערליכן איד ,א תלמיד חכם ,מען האט געפרעגט וועגן א צווייטן ,האט ער אנגעהויבן צו פאקן שבחים,
גרויסע זאכן ,ווייל ער האט געוואוסט אז דאס איז עס ,יענער איז טאקע מיט אלע זאכן ,ער האט נישט געמיינט קיין שום גוזמא,
גארנישט ,ער איז געווען בטוח איינער אויפ'ן צווייטן און דער צווייטער אויפ'ן דריטן אז אזוי איז עס געווען.
מוז איך דא וועגן דעם מגיה זיין ,דער אנטווערפענער רב זאל זיין געזונט און שטארק איז איינער פון די גדולי ישראל ,און
ממילא ,ווען ער קוקט אן איינעם -ער זעט א בילד ,דאכט זיך אים צו אז דאס איז אויך ענליך ,אז עס האט אן ענליכקייט .ער
איז געקומען זאגן דברי שבחים ,איך וואלט אודאי געוואלט האבן עפעס פון די אלע שבחים ,ער אבער לפי דרכו ,לויט זיין
גרויסקייט ,מיינט ער אז יענער איז אויך ...מוז איך דאך מגיה זיין מען זאל דאס נישט נעמען אין חשבון...
עס איז נאר אן אלטער איד ,קיין גרויסע זאכן איז נישט דא וואס צו זאגן ,אבער זה הוא ,דאס איז עס .איך האלט אז איך בין
מחויב דאס צו זאגן ,אז נישט קען ארויסקומען א טעות ,און מען וועט נאך טאקע מיינען אזוי .דאס איז ערשטנס.
צווייטנס ,פארשטייט זיך דאך ,איך וויל אים דאנקען פאר זיינע ווארעמע ווערטער וואס ער זאגט דאס בכל לב ונפש .ער איז
דאך עוסק -אויסער זיין גדלות -אין טובת ישראל ,קומט דאך דער גרויסער דאנק.
נאר איך האב עס געהאלטן פאר א פליכט ,עס איז דאך דא אידן וכדומה ,הערן דאך צו ,מוז איך דאך זאגן אז לויט זיין געהויבענע
געדאנקען האט ער דאס געזאגט ,אבער נישט מען זאל זיך פון דעם מאכן צו טאן ,עס איז גארנישט .עס איז אן אלטער איד
פונדערהיים נאך ,און שוין ...ער זיצט מיט אפאר מענטשן ,מען פרובירט עפעס צו טאן ...דאס האב איך געהאלטן פאר א שטיקל
חיוב.
און צווייטנס ,מיין איך לכאורה ,איך שפיר נישט אז איך ברויך עפעס דא מוסיף זיין ווערטער .נאר אף על פי כן ,בין איך אביסל
מחויב יא ,ווייל מען האט עפעס מודיע געווען אז מען וויל רעדן אפאר ווערטער לשבחו פון אזא אדם גדול ,פון אזא צדיק,
וואס איז נסתלק געווארן ,און די שלשים האט זיך יעצט אויסגעלאזט ,דער ריבניצער רבי .דאס איז שוין על פי התורה וואס מען
איז מחויב .די גמרא זאגט דאך "ת"ח שלא נספד כהלכה" דעמאלטס איז חלילה א גרויסע חטא ,און מען האט נישט געקענט
מספיד זיין כהלכה ,עס איז געווען אינמיטן די נאכט ,און עס איז געווען ממש די מענטשן ...אזוי צעקוועטשט ,מען האט נישט
געקענט זאגן ,האב איך דאס געהאלטן אז עס איז א חיוב .פארשטייט זיך עס ברויך סאך גרעסער פון מיר ,גדולים וטובים ממנו,
אבער איך ווייס דאך נישט אויב עס איז בכדי שיעשו ,האב איך גערעכנט נאר אפאר ווערטער ממש צו זאגן למען כבודו.
דא שטייט די באקאנטע מדרש" ,ויהיו חיי שרה מאה שנה ועשרים שנה" ,זאגט דער מדרש :דאס זאגט דער פסוק "יודע ה' ימי
תמימים" -דער אויבערשטער כביכול ווייסט די טעג פון די תמימים" ,כשם שהם תמימים" -אזוי ווי זיי זענען תמימים" ,כך
שנותיהם תמימים" -זייערע יארן זענען תמימים" ,ונחלתם לעולם תהיה" .דאס איז א פלא'דיגער מדרש .אזוי ווי זיי זענען
תמימים ,איז שנותיהם תמימים .און וויאזוי קומט דאס צוזאם.
מיר ווייסן דאך ,עס איז פארהאן אין א ירושלמי ,רבי בון ,וואס ער איז געווען קוים אלט אכצן יאר ,און מען האט געזאגט אז
ער איז געווען אזוי הויך ווי ביי הונדערט יאר .איז דאך לכאורה ביי שרה אמינו ביי די הונדערט זיבן און צוואנציג מסתמא האט
זי דאך משיג געווען וואס קיינער האט נישט געקענט זוכה זיין ניטאמאל אין טויזנטער יארן ,און וואס ברויך דער מדרש דאס
צו באטאנען און צו זאגן "כך שנותיהם תמימים".
נאר דאס איז אן ענין פון עבודת השם ,איז דאך אזוי .אנע תורה איז דאך גארנישט ,די הייליגע תורה דאס איז אלעס ,דאס איז
אונזער לעבן ,די גאנצע וועלט האלט זיך נאר "בשביל ישראל שנקראו ראשית ,ובשביל התורה שנקראת ראשית" .אבער דאס
ענין פון תורה ,איז טייטש אזוי ,ביי די צדיקים איז נתהפך געווארן דער גוף ,די גאנצע תורה ,נישט אזוי ווי עס שטייט אין די
ספרים הקדושים מהפך זיין די חומר פאר א צורה ,און מען מאכט פון דעם גאנצן גשמיות -עס ווערט אלעס כולו קודש לה',
וואס זיי טוען אזוי ווי עס שטייט אין שולחן ערוך ,אבער ביי א סתם מענטש טאמער טוט ער אלעס לשם שמים ,ווערט אלעס
נתהפך ,עס איז נישטא קיין חומר ,עס איז אלעס צורה ,עס איז אלעס הייליג.
אבער בעצם ,איז ביי די גרויסע מענטשן ,ווי גרעסער איינער איז ,ווי איינער איז מער זוכה -נישט יעדער איז אייניג ,די אלע
צדיקים ,יעדער האט זיין וועג ,יעדער איז אן עקסטערע ...אלע האבן זייער ארט וויאזוי צו טאן ,-איז אבער בעצם טאקע דער
גוף גופא ,האט מען געקענט זען אז דער גוף האט אויפגעהערט צו פונקציאנירן אלס גוף ,עס איז פשוט נתהפך געווארן אזוי
ווי א דבר רוחני ,עס האט געווירקט.
איז ביי יעדן צדיק איז עס אויף אן אנדערן פארעם .עס איז געווען צדיקים וואס כל ימיהם לא פסק פומייהו מגירסא ,זיי האבן
ממש נישט מבטל געווען א מינוט ,עס איז געווען כולם תורה .נאכדעם איז געווען צדיקים וואס עס איז געווען כולו עבודה.
מען האט אויך געלערנט ,פארשטייט זיך מען האט געלערנט ,זיי האבן מער געלערנט ווי מיר לערנען ...אבער זיי האבן זיך
גענומען צו עבודה .מען זעט דאך אין די גמרא נאך ביי רבי חנינא בן דוסא ,ביי רחב"ד איז דאך די גאנצע וועלט ניזון געווארן
"בשביל חנינא בני" ,און ער "די לו בקב חרובין" ,אים איז גענוג געווען א קב חרובין ,דאס איז געווען רבי חנינא בן דוסא ,דאס
איז אויסער זיין תורה ,ער איז דאך געווען א תנא.
אזוי איז אין יעדן דור ,הקב"ה האט קיינמאל נישט געלאזט אידישע קינדער זאלן ח"ו זיין אנע מנהיגים ,אזאנס איז נישט געווען
און עס וועט קיינמאל נישט זיין .דער אויבערשטער כביכול האט אלץ געהאט זיינע מענטשן ,אמאל ווייניגער און אמאל מער,
אבער כולו קודש .דאס אז דער אויבערשטער זאל נישט האבן חלילה קיין מענטש ,דאס איז א זאך וואס וועט קיינמאל נישט
זיין און עס איז קיינמאל נישט געווען .יעדן דור ,לפי הדור ,וויאזוי דאס איז.
די מעשה האנדלט זיך דא ,מען האט מיר געזאגט צו מספיד זיין דעם ריבניצער רבי'ן ,איך בין נישט בכח ,איך בין פון די קליינע
מענטשן ,איך קען נישט משיג זיין די גרויסע מענטשן ,איך קען נישט זאגן מיט א בשר-ודם'דיגע אויגן .מיר האבן אים
קענענגעלערנט נאר אויף זיינע עלטערע יארן ,מיר האבן דאך נישט געוואוסט ,ער איז געזעצן אין רוסלאנד ווי מ'זאגט אונטער
די ביטערע צייטן ,האבן מיר נישט געהאט ,אבער ווען ער איז אהערגעקומען ,וואס מיר האבן געזען מיט אונזערע אויגן אן
עבודת השם ,וואס עס האט אלעס אויפגעגעבן ,ווי איך האב פריער געזאגט ,עס האט אויפגעגעבן די ארציות ,דער איד איז
געווען כמעט קיינמאל נישט ...ער האט נאר געפאסט שטענדיג ,די נאכט איז דורכגעגאנגען מיט תיקון חצות ,מיט פארשידענע
עבודות .זיין דאווענען ,זיין אלעס.
און מען מיינט דאך אז דער איד איז געווען סתם נאר אן עבודה אליין ,אן קיין תורה .ער איז געווען לפי ידיעתינו ,וואס מיר
האבן שוין דא געהערט פון פארלעסליכע ,איז ער פון די דריי יאר אן געווען כולו קודש לה' ,געזעצן און געלערנט בנגלה תורת
השם ,אויך ימים ולילות .אבער בנגלה ,נישט בנסתר .די בנגלה האט געארבעט ,ער איז געווען פשוט א גדול אלס קינד.
און אז ער האט דורכגעברענט ,אזא איד ,כל ימיו ,אויף ממש נישט נהנה געווען פון דער וועלט גארנישט ,ממש נישט נהנה
געווען .וואס מיר האבן געזען ,האבן מיר געזען אז ער איז נישט נהנה פון דער וועלט .און פארדעם נאך איז געווען כולו דאפלט,
און נישט סתם דאפלט .ווען מען לעבט אויף א פלאץ וואס מען קען עקזיסטירן ,מען לאזט איינעם לעבן .מען לעבט דורך
צענדליגער יארן אויף א פלאץ וואס יעדע ריר האט מען זיך געשפילט מיט'ן לעבן ממש .מען ווייסט דאך ,די אלע מענטשן
וואס האבן געארבעט אויף רעליגיע ,די זענען דאך צוגרינד געגאנגען ,אדער מען האט זיי ערלעדיגט אדער אוועקגעשיקט אין
תפיסות.
און אז א איד האט דורכגעפירט אזא מין לעבן ,מיט אזעלכע זאכן ,און אלעס אויף דעם זעלבן נוסח ,אנע שום שינוי ,מיט זיין
עבודה בייטאג און ביינאכט וכדומה ,געבענטשט אידן ,דאווענען ,ווי לאנג דאס האט געדויערט ...אבער נישט נאר דאס ,נאר
די געוואלדיגע עבודה ,אנע היסח הדעת ,ער האט נישט פארגעסן קיין שום איד .וואס מען האט געברויכט פאר א איד א טובה,
צו אלעם איז ער דא געווען ,מען האט אים געמוזט שלעפן אינמיטן ,אלעס וואס ער ברויך -וואס ער מוז טאן ,און מען האט
נישט נאכגעלאזט ,און אלעמאל איז ער דא געווען דא .א איד וואס האט נישט מסיח דעת געווען ,נישט נאר פון עבודת השם,
נאר די צווייטע זאך -וואס אסאך מאל פארגעסט מען ,פארגעס נישט פון א צווייטן איד.
דו ווילסט זיין אן עובד השם? ווילסט האבן "ואהבת את ה' אלקיך"? אן דעם "ואהבת לרעך כמוך" איז דאס נישט קיין מציאות,
עס קען נישט זיין .ער האט אבער פון קיין איינעם נישט פארגעסן .ער האט אהינגעגעבן זיין לעבן פאר'ן בורא כל עולמים כל
ימיו ,ער האט אוועקגעגעבן נישט נאר פאר'ן אויבערשטן כביכול בפועל ,נאר ער האט עס איבערגעגעבן פאר אידישע קינדער.
זיין גאנץ לעבן איז נישט געווען אויף עפעס אנדערש ,זיין טאג און זיין נאכט ,און זיין עבודה און זיין דאווענען און זיין טאן.
דאס איז א זאך וואס איז נישט נאר היינט ,נאר פאר הונדערטער יארן וואלט ער אויך געווען אן איש פלא ,וואלט ער אויך געווען
אן אויסנאם פון א מענטש.
עס איז דאך דא אנע שיעור מעשיות וואס מענטשן פארציילן ,אלעס איז דאך זאכן וואס מען האט געקענט זען מיט די אייגענע
אויגן ,וואס ממש עס איז געווען "ותגזר אומר ויקם לך" ,ער האט מתפלל געווען און עס איז מקוים געווארן .נאר וואס מענטשן
וויסן וויאזוי עס איז געווען ,אזוי כלאחר יד ,וואס ער האט געהייסן ,וואס ער האט מתפלל געווען ,און הקב"ה -עס איז מקוים
געווארן .דאס איז אלעס ענינים וואס איז נישט פון טויזנט יאר צוריק ,נאר עס איז געווען פאר אונזערע אויגן וכדומה.
ברכת "מזל טוב" לאנ"ש שיחיו שהשמחה במעונם
ער איז אוועק פון דער וועלט ,ער האט נישט נהנה געווען דערפון
גארנישט ,ממש גארנישט געהאט ,וואס בדרך הטבע דעם
כ"ק אדמו"ר שליט"א – קרית קאשוי גארנישט מינימום וואס א מענטש האט עפעס .ער האט
לרגל הולדת הנכדים ני"ו נכדי בנו הרב יחיאל שליט"א (מאנסי)
כ"ק אדמו"ר שליט"א – אהל רפאל שבגארנישט .און אזוי האט ער אדורכגעלעבט די אלע יארן אין
לרגל הולדת נכדתו תחי' בת חתנו הרב שלמה אליעזר שפיץ שליט"א (מאנסי) עבודת השם ,עס וואלט געווען א חיוב גמור מען זאל דאס
הגה"צ אבד"ק באלטימאר שליט"א (וומסב"ג) מפרסם זיין און זען .אבער דאס איז נאכנישט בלויז דאס אליין.
לרגל הולדת נכדו ני"ו
הגה"צ אבד"ק ראצפערט שליט"א (וומסב"ג) פון דעם וואס מען זעט צו אזא עבודה פון א איד ,נישט יעדער
לרגל הולדת נכדתו תחי'
הרב יעקב קעסטנבוים שליט"א (וומסב"ג) קען זיין דער ריבניצער רבי ,נישט יעדער קען דאס מיטמאכן אזא
לרגל נשואי נכדתו תחי' בת בנו מו"ה יצחק מענדל הי"ו מין עבודת השם .נו ,מען בעט דאך נישט אז יעדער זאל זיין דער
הרב יעקב חיים דייטש שליט"א (וומסב"ג) זעלבער ,יעדער האט דאך אן אנדערן וועג .אבער איין זאך וואס
לרגל אירוסי נכדתו תחי'
הרב בנציון יאקאבאוויטש שליט"א (ק"י)
קומט פאר אונז אויס א נפקא מינה .דער רב זאל זיין געזונט און
לרגל אירוסי נכדו ני"ו שטארק (-הדרשן שלפניו) האט באמערקט אז עס איז דאך
הרב נתן בנימין קרויס שליט"א חתן כ"ק אדמו"ר השיח חיים זי"ע (ק"י) שווערע צייטן ,וכדומה .איז א זאך וואס מיר זענען דאך יא מחויב
לרגל הולדת נכדתו תחי'
עפעס ארויסצולערנען .מיר קענען נישט נאכמאכן זיין סיגוף ,מיר
הרב משה טעללער שליט"א (ק"י)
לרגל נשואי נכדתו תחי' בת בנו מו"ה יצחק אהרן ני"ו (מאנסי) קענען נישט נאכמאכן זיין פאסטן ,מיר קענען נישט נאכמאכן די
הרב יחיאל קליין שליט"א (ק"י) גאנצע ווירטשאפט ,די גאנצע פיר און צוואנציג שעה טאן,
לרגל הולדת נכדו ני"ו ארבעטן און טאן .אבער איין זאך קען מען דאך פון אים יא
מו"ה נח משה שטיינבערג הי"ו (וומסב"ג)
לרגל אירוסי נכדתו בת בנו מו"ה יואל תחי'
ארויסלערנען :אז מען פארגעסט פון זיך .ער איז געווען א איד
מו"ה יצחק מאיר שווארץ הי"ו (וומסב"ג) וואס האט פארגעסן פון זיך אינגאנצן .פון זיך האט ער אינגאנצן
לרגל אירוסי נכדתו תחי' מסיח דעת געווען ,ער האט נישט געוואוסט גארנישט .ער האט
מו"ה אלי' ענגלענדער הי"ו (וומסב"ג) נאר געוואוסט אז עס איז דא א באשעפער ,און ער האט נאר
לרגל הולדת נכדו ני"ו
מו"ה בנימין לוי שטיין הי"ו (וומסב"ג) געוואוסט אז עס איז דא אידן אויף דער וועלט וואס מען ברויך
לרגל הולדת נכדו ני"ו זיי צו העלפן .דאס ביסל ברויכן מיר ארויסצולערנען.
משפ' (הרה"ח ר' הערשל ע"ה) גרינבלאטט – קרית קאשוי
לרגל הולדת נכדם ני"ו בן חתנם מו"ה אברהם שמואל ווידער הי"ו (וומסב"ג) דאס איז אונזער הספד אויף אזא געוואלדיגן מענטש ,וואס ער
מו"ה ישעי' שטייף הי"ו (מאנסי) האט כל ימיו נישט געטאן נאר גוטס ,ער האט אין זיין לעבן על
לרגל הולדת נכדתו תחי'
מו"ה בנימין משה ווייס הי"ו (מאנסי) פי סברא נישט געזינדיגט און נישט פוגם געווען .אבער דאס קען
לרגל אירוסי בתו תחי' מען דאך פון אים יא ארויסלערנען ,אז מיר קענען טאקע נישט
מו"ה שמעון יוסף שטעסל הי"ו (ק"י) אלעס נאכמאכן ,אבער ליב האבן א איד ,און ליב האבן כביכול
לרגל נישואי בנו הי"ו
מו"ה אברהם חיים כהן הי"ו (ק"י) דעם בוכ"ע ,דאס קענען מיר זיך דאך יא אויסלערנען .נישט אין
לרגל נישואי בנו ני"ו דעם פארעם וואס ער האט עס געטאן ,אבער יעדער איד...
תוספות ברכה:
נפלאות על הפרשה -מפי ספרים וסופרים
ויבא אברהם לספוד לשרה ולבכותה
דער מדרש פרעגט :פארוואס זאגט דער פסוק "ויבא אברהם לספוד לשרה ולבכותה" ,ער איז געקומען מספיד זיין ,אבער עס שטייט נישט אז ער האט
עס טאקע געטון ,נאר גלייך דערנאך שטייט "ויקם אברהם מעל פני מתו" ,ער איז אויפגעשטאנען? פארוואס האט ער זיך למעשה צוריקגעהאלטן פון
איר מספיד זיין?
נאר אברהם אבינו .ווען ער האט אנגעהויבן צו איבער טראכטן איבער דעם טויט פון שרה – די ערשטע צדיקת אין די וועלט ,די מאמע פון כלל ישראל,
וואס רוח הקודש האט ארויס גערעדט פון איר האלז ,און דא זעהט מען אז פלוצלינג שטארבט זי גלייך נאך די גרויסע מדרגה פון די עקידה – האט דער
יצר הרע פרובירט אריינצוברענגען אין זיין הארץ קשיות חלילה אויף די מעשים פונעם באשעפער .דעריבער ,ווי נאר אברהם האט דאס געזען ,האט ער
זיך גלייך צוריקגעצויגן ,ער האט זיך אויפגעשטעלט און נישט ממשיך געווען מיט די הספדים ,נאר אנגעהויבן רעדן אנדערע זאכן!
(תפארת שלמה)
ויושם לפניו לאכול
קען מען פרעגן :ווער האט אים דען געבעטן ער זאל עסן אז ער האט געדארפט זאגן "איך וועל נישט עסן ביז איך רעד"?
נאר פון דא לערנען מיר א מוסר השכל אין דרך ארץ :ווען מ'לייגט פאר א מענטש עסן ,זאל ער גלייך עסן און ער דארף נישט ווארטן מ'זאל אים זאגן
"עס"!
(מושב זקנים מבעלי התוספות)
ואחרי כן קבר אברהם את שרה אשתו אל מערת שדה המכפלה
דער פשעווארסקער רבי ,רבי יענקעלע זי"ע ,האט דערציילט בשם דעם בעלזער רב דער מהרי"ד זי"עיארצייט בשבוע זו כ"ב מר חשון):
אמאל איז געווען דער שטייגער אז ווען איינער האט געוואלט פארן קיין ארץ ישראל ,האט זיך דאס גאנצע דארף צונויפגעקליבן זיך צו געזעגענען און
אים וואונטשן א גוטע רייזע ,ווייל די וועג איז געווען פול מיט שוועריגקייטן און ווייניג האבן מצליח געווען אנצוקומען .איין מאל איז א דארפסמאן
געפארן קיין ארץ ישראל ,און אלע זיינע חברים ,גראבע יונגען ,האבן געמאכט א סעודה .אינמיטן די סעודה זאגט אים זיין חבר ,א גראבער יונג ווי אים:
"אז דו וועסט זיין ביי קבר רחל ,פארגעס נישט מיך אינזין צו האבן דארט אויף צו בעסער מאכן מיין ארימער מצב"...
האט זיך אָנגערופן א צווייטער דארפסמאן וואס איז געווען א קלוגער ,און געזאגט פארן פארער" :דו וועסט דאָך זיכער זיין אויך אין מערת המכפלה.
איך בעט דיר ,גיי נישט דארט צו די הייליגע אבות! זיי זענען שוין ביי זייער לעבן געווען הימל-מענטשן ווי מלאכים ,און זיי וועלן נישט פארשטיין ווען
דו וועסט זיי זאגן אז א איד דארף פרנסה .אבער איך וועל דיר געבן אן עצה וואס צו טון :דארט אין מערת המכפלה ליגט אויך דער קאָפּ פון עשיו ,ער
פארשטייט יא גוט צו די זאכן! גיי צו אים און זאג אים" :דיינע קינדער האסטו שוין באזארגט מיט אלעם גוטן ,יעצט איז די צייט דו זאלסט טון אויך פאר
דיין ברודער יעקב'ס קינדער!'"
(מפיהם ומפי כתבם)
וירץ לבן אל האיש וגו' ויהי כראות את וכו' ויבא אל האיש
לכאורה איז שווער א סתירה אין די פסוקים :אנפאנג שטייט "וירץ לבן אל האיש" ,לבן איז געלאפן צו אליעזר ,אבער ביים סוף זעט אויס ווי ער איז
געגאנגען זייער פאמעלעך ,ווייל עס שטייט "ויבא אל האיש" וואס מיינט א נארמאלע גיין ,אן קיין ריצה.
נאר אין אנפאנג איז לבן געלאפן מיט זיין גאנצן כוח ,ווייל לויט ווי רבקה האט אים דערציילט ,האט ער פארשטאנען אז אליעזר זוכט א חתן פאר
אברהם'ס טאכטער ,ווי חז"ל זאגן אונז אויפן פסוק "וה' ברך את אברהם בכל" – אז ער האט געהאט א טאכטער וואס האט געהייסן בכל ,האט ער באשלאסן
אז ער לויפט עס כאפן...
אבער ווען ער איז ארויסגעקומען און געזען זיין שוועסטער רבקה מיט דעם נזם און די צמידים אויף אירע הענט ,האט ער פארשטאנען זיין טעות – אז
מען זוכט נישט קיין חתן נאר מען זוכט א כלה .דעמאלט האט ער גלייך אפגעשטעלט זיין לויפן ,און אנגעהויבן גיין נארמאל...
(משך חכמה)
למה תעמוד בחוץ ואנכי פניתי הבית
רש"י טייטשט :אז ער האט אויסגערייניגט דאס הויז פון עבודה זרה .לכאורה וואס איז לבן'ס טענה צו אליעזר "למה תעמוד בחוץ"? פון וואו האט אליעזר
געדארפט וויסן אז ער האט שוין אויסגערייניגט דאס הויז? נאך א קשיא :וואס האט געהאלפן דאס וואס לבן האט ארויסגענומען די עבודה זרה פונעם
הויז ,בשעה וואס ער אליין איז דאָך געווען א גאנצע עבודה זרה ,אזוי ווי עס שטייט אינעם זוהר הקדוש אז לבן אליין איז געווען א גרויסער מכשף?
נאר איין קושיא פארענטפערט דאס צווייטע ,לבן האט גוט פארשטאנען אז אליעזר וועט נישט וועלן אריינגיין אין הויז כל זמן ער אליינס געפינט זיך
אינעווייניג ,ווייל ער אליין איז א שטיק איסור .דעריבער האט לבן זיך אליין ארויסגענומען פונעם הויז ,און יעצט האט ער זיך געווענדעט צו אליעזר און
געפרעגט "למה תעמוד בחוץ" – דו זעסט דאָך אז "אנכי פניתי הבית" ,איך אליין בין אינדרויסן פונעם הויז ,ממילא איז דאס הויז ריין און דו קענסט
אריינגיין...
(קדושת ציון)
ויאמר אחיה ואמה
רש"י פרעגט :וואו איז בתואל געווען? נאר ער האט געוואלט צוריקצוהאלטן דעם שידוך ,איז געקומען א מלאך און האט אים גע'הרג'עט.
מען קען זאגן בדרך צחות :אנפאנג האבן זיי געזאגט "מה' יצא הדבר לא נוכל דבר" ,אבער דערנאך האט בתואל אנגעהויבן איבער טראכטן .עס איז אים
שווער געווארן אויף דאס וואס אליעזר האט דערציילט בשם אברהם "הוא ישלח מלאכו לפניך" ,ער וועט שיקן זיין מלאך פאר דיר – ,אויב עס איז דא א
מלאך ,וואו איז ער יעצט ? דער מלאך וואלט דאָך דיר אליין געדארפט ווייזן רבקה'ן ,פארוואס האסטו געדארפט מאכן סימנים ביי די קוואל? און וועגן
די קשיא האט ער געוואלט מבטל זיין דעם שידוך!
דעמאלט איז דער מלאך געקומען און אים געהרגעט ,כדאי אים צו זאגן" :דא בין איך! איך בין גרייט און באשטימט ווען מען דארף מיך האבן"...
(קונטרס אמרי חנוך)
