gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

פניני מנחם - אידיש · Pninei Menachem - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: פניני מנחם - אידיש · Pninei Menachem - Yiddish

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

פניני מנחם - אידיש · Pninei Menachem - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי"ת‬ ‫פרשת‬ ‫חיי שרה‬ ‫פניני‬ ‫שיעורי‬ ‫הגה"צ‬ ‫מנחם‬ ‫תשפ"ז‬ ‫אבד"ק‬ ‫לובלין‬ ‫גליון ה'‬ ‫שליט"א‬ ‫כל ברכאן דלעילא ותתא ביומא שביעאה תליין‬ ‫אלעס ווענדט זיך אינעם כח פון שבת‬ ‫אז ער גיבט אים אוועק אלעס חוץ‬ ‫דאס דארף זיין די תפילה? די תפילה‬ ‫מורי ורבותי‪ ,‬מיר גרייטן זיך צו‬ ‫איין זאך וואס איז דאס וואס דער‬ ‫וואלט ווען געדארפט זיין אז ס'זאל‬ ‫דעם גרויסן שבת הבא עלינו לטובה‪,‬‬ ‫זון וועט זיך אויסקלויבן‪ ,‬דאס‬ ‫קיינמאל נישט זיין קיין צרה ויגון‬ ‫צו דעם שבת הגדול והקדוש‪ ,‬כי יום‬ ‫וועט באלאנגען פאר אים‪ .‬בקיצור‪,‬‬ ‫ואנחה‪ .‬און וואס איז דער פשט פון‬ ‫זה גדול וקדוש הוא לפניך‪ .‬און דער‬ ‫און דער איד איז טאקע נעבעך‬ ‫ביום מנוחתנו?‬ ‫רבונו של עולם האט אונז געגעבן‬ ‫נסתלק געווארן דארט‪ ,‬און דער‬ ‫די מתנה טובה מבית גנזיו‪ ,‬און דער‬ ‫עבד איז אהיימגעקומען‪ ,‬און ער איז‬ ‫די חכמה פונעם רב‬ ‫רבונו של עולם האט געזאגט פאר‬ ‫ארום געגאנגען צו די אלע נכסים‬ ‫משה רבינו‪" ,‬לך והודיע אותם"‬ ‫פון זיין בעל הבית‪ ,‬און ער האט‬ ‫האב איך געקלערט אזוי מיט'ן‬ ‫(שבת י‪ ,):‬גיי און זיי זיי מודיע די‬ ‫מודיע געווען פאר יעדן איינעם אז‬ ‫תירוץ פון בעלזא רב‪ ,‬כדי צו‬ ‫געוואלדיגע מתנה‪ .‬און משה רבינו‬ ‫מהיום והלאה איז ער די נייע בעל‬ ‫פארשטיין מיט דעם די כוונה פון די‬ ‫האט מודיע געווען פאר כלל ישראל‬ ‫הבית‪ ,‬ווייל ער האט א שטר און‬ ‫מתנה טובה‪ ,‬עס איז דא א באקאנטע‬ ‫די געוואלדיגע מתנה‪ .‬און באמת‬ ‫א צוואה אז אלעס באלאנגט פאר‬ ‫מעשה וואס ווערט געברענגט און‬ ‫דארף מען פארשטיין‪ ,‬וואס איז‬ ‫אים‪ ,‬חוץ איין זאך דאס וואס דער‬ ‫איז מיתאמרא נאך פון די קדמונים‪,‬‬ ‫טאקע די געוואלדיגע מתנה? וואס‬ ‫זון קלויבט זיך אויס‪ ,‬נאר דאס קען‬ ‫אז אמאל איז געווען א איד וואס‬ ‫איז געווען די הודעה?‬ ‫ער נעמען‪ .‬און פארשטייט זיך אז‬ ‫האט געהאט א גרויסע פארמעגן‪ ,‬און‬ ‫ס'איז געווארן א גאנצע ויצעקו און‬ ‫ער איז געפארן אונטערוועגנס אויף‬ ‫מיר האבן שוין אמאל דערמאנט‬ ‫א בהלה‪ ,‬און מ'איז געלאפן צום רב‬ ‫מסחר‪ ,‬און ער האט מיטגענומען‬ ‫(פ' נח) א ווארט פונעם בעלזער‬ ‫אין שטאט‪ ,‬און דער רב אין שטאט‬ ‫מיט זיך זיין עבד‪ .‬און אונטערוועגנס‬ ‫רב זכותו יגן עלינו (השר שלום‬ ‫האט אויפגענומען דער דין תורה‪.‬‬ ‫האט ער געשפירט אז ס'לאזט זיך‬ ‫והוא מובא בספר לקט אמרי קודש‪,‬‬ ‫און ער האט באמת אריינגעקלערט‪,‬‬ ‫אים אויס זיינע כוחות‪ ,‬און ער האט‬ ‫מועדים‪ ,‬חלק ד׳‪ ,‬עמוד רעג)‪ ,‬אויף‬ ‫וואס איז דא געשען אז דער איד‬ ‫פארשטאנען אז אויב וועט ער נישט‬ ‫דעם וואס מיר זאגן יעדן שבת‬ ‫זאל אוועקגעבן אלעס פאר'ן עבד‪,‬‬ ‫עפעס טון דא וועגן זיינע פארמעגנס‬ ‫קודש ביים בענטשן ביי רצה‪ ,‬זענען‬ ‫און נאר איין זאך לאזט ער איבער‬ ‫וועט נישט טויגן‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫מיר מתפלל "וברצונך הניח לנו ה'‬ ‫פאר זיין בן יחיד?‬ ‫געהאט א בן יחיד אינדערהיים און‬ ‫אלקינו שלא תהא צרה ויגון ואנחה‬ ‫וואס וועט ער באקומען פון די‬ ‫ביום מנוחתנו"‪ ,‬אז ס'זאל נישט‬ ‫ביז ס'איז געקומען צו דער דין‬ ‫ירושה‪ ,‬ווייל דער עבד וועט אלעס‬ ‫זיין קיין צרה און קיין יגון און קיין‬ ‫תורה‪ ,‬און דער רבונו של עולם האט‬ ‫אוועקנעמען‪.‬‬ ‫אנחה ביום מנוחתנו‪ .‬און ער פרעגט‬ ‫אים חונן דעת געווען וואס צו טון‪.‬‬ ‫א מורא'דיגע שאלה‪ :‬נאר ביום‬ ‫און ער האט געזאגט פאר'ן זון דיין‬ ‫האט ער געזאגט פאר'ן עבד‪,‬‬ ‫מנוחתנו? אבער זונטאג‪ ,‬מאנטאג‪,‬‬ ‫טאטע האט דאך געשריבן אז איין‬ ‫און ער האט אים געשריבן א צוואה‬ ‫דינסטאג‪ ,‬מיטוואך‪ ,‬חס ושלום‪ ,‬יא?‬ ‫א‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬חיי שרה‬ ‫פניני מנחם‬ ‫פניני‬ ‫זאך קענסטו נעמען‪ ,‬נו אויב אזוי‬ ‫נעם דעם עבד און וויבאלד כל‬ ‫השבת‬ ‫מה שקנה עבד קנה רבו (קידושין‬ ‫כג‪ .):‬ממילא דורך דעם וואס דו‬ ‫וועסט נעמען דעם עבד‪ ,‬האסטו‬ ‫אטאמאטיש צוריק די גאנצע‬ ‫פארמעגן‪ .‬און דער רב האט אים‬ ‫געזאגט‪ ,‬דיין טאטע איז געווען‬ ‫א חכם מחוכם‪ ,‬און ער האט‬ ‫וביום השבת שישיו ושמחו‬ ‫פארשטאנען אז דער עבד‪ ,‬אויב‬ ‫שבת איז מען אינעם עולם פון ששון‬ ‫וועט ער נישט גיין אויף דעם אופן‪,‬‬ ‫וועט ער אלעס אוועקנעמען‪ ,‬און‬ ‫ביראת אלקים (שמואל ב‪ ,‬כג‪ ,‬ג)‪.‬‬ ‫"וביום השבת קודש שישו‬ ‫דער זון וועט בלייבן א עני ואביון‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט געגעבן‬ ‫ושמחו כמקבלי מתן נחליאל"‪.‬‬ ‫האט ער געשריבן אזוי מכח‬ ‫דעם כח ביד הצדיקים‪ ,‬דער‬ ‫חכמתו‪ ,‬און ער האט פארשטאנען‬ ‫תפארת שלמה טייטשט (לשבת‬ ‫איך האב געזען א מורא'דיגן‬ ‫אז דער רבונו של עולם וועט‬ ‫קודש ד"ה ומסיים)‪" :‬ואתה לא‬ ‫שטיקל אור החיים הקדוש אין‬ ‫מאיר עיני זיין חכמים ולומדיה צו‬ ‫כן נתן לך ה' אלקיך" (דברים‬ ‫פרשת כי תשא‪ .‬ער רעדט דארטן‬ ‫פארשטיין זיין כוונה‪ .‬און אזוי איז‬ ‫יח‪ ,‬יד)‪ ,‬דער אייבערשטער האט‬ ‫אינעם ענין פון די נשמה יתירה‪.‬‬ ‫טאקע געווען‪ ,‬און אזוי האט דער‬ ‫געגעבן א כח פאר'ן צדיק צו‬ ‫און איך וויל עס דא נאכזאגן‪,‬‬ ‫זון באקומען אלעס‪.‬‬ ‫זאגן "לא כן"‪ ,‬איך בין נישט‬ ‫אינאיינעם מיט א תורה וואס‬ ‫מסכים צו דעם‪.‬‬ ‫איז מיר אמאל איינגעפאלן‪.‬‬ ‫שבת איז נישט דא קיין‬ ‫מקטריגים‬ ‫און דער הייליגער ר"ר‬ ‫אין נועם אלימלך (ר"פ אחרי‬ ‫אלימלך פרעגט די קשיא‪,‬‬ ‫ד"ה אחרי) איז דא עפעס א‬ ‫דער רבונו של עולם האט אונז‬ ‫געוואלד! וויאזוי קען זיין אזא‬ ‫מורא'דיג ווארט‪ .‬דער הייליגער‬ ‫אראפגעשיקט אויף דעם עולם‪,‬‬ ‫זאך? ברענגט דער הייליגער ר"ר‬ ‫ר"ר אלימלך זאגט‪ ,‬אז ווען א‬ ‫אדם לעמל יולד (איוב ה‪ ,‬ז)‪ .‬דער‬ ‫אלימלך אראפ א ווארט‪ ,‬און‬ ‫איד גייט דורך נעבעך א שווערע‬ ‫אייבערשטער האט אונז געזאגט‬ ‫ער זאגט אזוי‪ :‬אז דער צדיק‬ ‫זמן‪ ,‬און מ'גייט צום צדיק אז ער‬ ‫בזעת אפיך תאכל לחם (בראשית ג‪,‬‬ ‫לייגט אריין די גזירה אין א נייע‬ ‫זאל מתפלל זיין‪ ,‬בעינינו ראינו‪,‬‬ ‫יט)‪ ,‬די אלע זאכן וואס א מענטש‬ ‫עולם‪ ,‬וואס דארט איז נישט דא‬ ‫און מ'זעהט עס מידי יום ביומו‪,‬‬ ‫מאכט דורך אויף דער וועלט מוז‬ ‫די גזירה‪ .‬וויאזוי הייסט דער‬ ‫אז צדיקים זענען מתפלל‪ ,‬און‬ ‫אזוי זיין‪ ,‬ווייל דאס איז אלעס‬ ‫עולם? דאס הייסט עולם ששון‪,‬‬ ‫זיי זענען נענין‪.‬‬ ‫מן השמים‪ .‬אבער דער רבונו של‬ ‫אזוי ווערט עס אנגערופן אויבן‪.‬‬ ‫עולם האט אונז געגעבן איין‬ ‫און דארט איז כולו רחמים‪,‬‬ ‫און ער פרעגט א קשיא‪ .‬און‬ ‫טאג וואס בא שבת בא מנוחה‬ ‫כולו טוב כולו שמחה‪ .‬דארט‬ ‫די קשיא פרעגט ער עטליכע‬ ‫(במדרש בר"ר י‪ ,‬ט)‪ .‬דער טבע‬ ‫איז נישט דא קיין טראפ עגמת‬ ‫מאל אין נועם אלימלך‪ :‬צדיקים‬ ‫ברענגט אריין מנוחה‪ ,‬און ס'איז‬ ‫נפש‪.‬‬ ‫ווילן גארנישט‪ ,‬זיי ווילן נאר‬ ‫שבת שלום ומבורך‪ ,‬אזוי ווי מיר‬ ‫טון דעם רצון ה'‪ .‬און ווען א‬ ‫זאגן ביי כגוונא (זוה"ק ח"ב קלה‪,):‬‬ ‫און וויבאלד די גזירה קומט‬ ‫איד גייט דורך א שווערע זמן‪,‬‬ ‫אז דעמאלטס זענען אלע מזיקים‬ ‫אן אינעם עולם ששון‪ ,‬ממילא‬ ‫איז דאך דער אייבערשטער א‬ ‫און אלע דינים כולהו ערקין‪ ,‬אלעס‬ ‫ווערט בטל די גזירה‪ ,‬ווייל אויב‬ ‫טוב ומטיב‪ .‬ממילא פארשטייט‬ ‫לויפט אוועק‪ ,‬ווייל אין דעם טאג‬ ‫דער גזירה איז באגלייט מיט‬ ‫דאך דער רבונו של עולם‪ ,‬אז‬ ‫האבן זיי נישט קיין שליטה אויף‬ ‫עגמת נפש‪ ,‬קען די גזירה נישט‬ ‫דאס איז א טובה פאר דעם‬ ‫די בריאה‪.‬‬ ‫זיין‪ .‬טייטשט דער הייליגער‬ ‫איד‪ .‬אויב אזוי פארוואס וויל‬ ‫ר"ר אלימלך‪ ,‬ששון ושמחה‬ ‫דער צדיק טון אז עס זאל זיין‬ ‫און אז מ'כאפט אויף די‬ ‫ישיגו (ישעי' לה‪ ,‬י)‪ ,‬דער צדיק‬ ‫אנדערש פון וויאזוי דער רבונו‬ ‫פנימיות פון דעם טאג‪ ,‬האט מען‬ ‫ברענגט אריין די גזירה אינעם‬ ‫של עולם וויל? הקדוש ברוך‬ ‫שוין ממילא די גאנצע וואך‪ .‬און‬ ‫עולם פון ששון‪ ,‬ווערט ושמחה‬ ‫הוא גוזר וצדיק מבטל מי מושל‬ ‫דאס איז די כוונה וואס מ'בעט‬ ‫ישיגו‪ ,‬און ונסו יגון ואנחה‪ ,‬עס‬ ‫בי צדיק (מו‪,‬ק טז‪ ):‬צדיק מושל‬ ‫שלא תהא צרה ויגון ואנחה‬ ‫המשך בעמוד ט‬ ‫ב פניני מנחם ‪ I‬חיי שרה‬ ‫איז גדול וקדוש הוא לפניך‪ ,‬און‬ ‫מתנה טובה‪ ,‬וועלן מיר זוכה זיין‬ ‫ביום מנוחתנו‪ ,‬ווייל אז מ'וועט‬ ‫מ'זאל וויסן אז וברצונך הניח לנו ה'‬ ‫צו כל ברכאן דלעילא ותתא ביומא‬ ‫אוועקנעמען אין דעם טאג די אלע‬ ‫אלקינו‪ ,‬כדי אז דורך דעם טאג זאל‬ ‫שביעאה תליין (זוה"ק ח"ב פח‪ .).‬און‬ ‫זאכן‪ ,‬און מ'וועט מתפלל זיין אין‬ ‫מען זוכה זיין צו א פרייליכע וואך‬ ‫דאס איז געווען לך והודיע אותם‪,‬‬ ‫דעם טאג‪ ,‬און מ'וועט אויסנוצן‬ ‫און צו א זיס לעכטיג לעבן‪.‬‬ ‫אז מיר זאלן וויסן אז דער יום זה‬ ‫דעם טאג‪ ,‬און מקבל זיין דער‬ ‫כולן שוין לטובה‬ ‫דורך די תורה ווערט מען ניצול פון אלע פראבלעמען‬ ‫אמנו האט געזאגט‪" :‬הבה לי בנים‬ ‫געווען א נאה וחסידה‪ ,‬און זי האט‬ ‫און ווען אונז גיימיר אריין אין‬ ‫ואם אין מתה אנכי" (בראשית ל‪ ,‬א)‪,‬‬ ‫אויסגעקוקט זייער פיין‪.‬‬ ‫די וואכעדיגע סדרה‪ .‬די פרשה איז‬ ‫ס'איז גארנישט ווערד דאס לעבן‬ ‫לדור ודור המליכו לקל כי הוא לבדו‬ ‫אזוי‪ .‬און די גמרא זאגט אז איינער‬ ‫און מען דארף דא פארשטיין‬ ‫מרום וקדוש‪ .‬און די וואכעדיגע‬ ‫וואס האט נישט קיין קינדער ל"ע‬ ‫וואס איז דער פשט פון דעם? זייט‬ ‫סדרה הייבט זיך אן מיט זייער א‬ ‫איז ער חשוב כמת (נדרים סד‪.):‬‬ ‫ווען איז דאס א שבח? א שבח‬ ‫גרויסע טראגעדיע‪ ,‬די הסתלקות פון‬ ‫פאר שרה אמנו אז זי איז געווען א‬ ‫שרה אמנו‪ .‬און אינמיטן די סדרה‬ ‫און נאכדעם האט זי געהאט‪,‬‬ ‫יפת תואר? ווען איינער וועט זיך‬ ‫איז דא א גרויסע שמחה‪ ,‬די שידוך‬ ‫ווען זי איז אראפגעגאנגען אין‬ ‫אויפשטעלן און האלטן א הספד אויף‬ ‫פון יצחק אבינו‪ ,‬און סוף סדרה‬ ‫מצרים‪ ,‬האט פרעה איר גענומען‪,‬‬ ‫זיין באבע‪ ,‬און ער וועט זאגן‪ ,‬מורי‬ ‫ווערט אברהם אבינו נסתלק‪ .‬דער‬ ‫און מ'האט איר אריינגעלייגט דארט‬ ‫ורבותי די באבע וואס ליגט דא איז‬ ‫ערשטער דור פון אברהם מיט שרה‪,‬‬ ‫אין א קעסטעלע‪ .‬שטעלטס ענק‬ ‫געווען א שוינהייט פון א מענטש‪,‬‬ ‫וואס זיי זענען געווען די מייסדים‬ ‫פאר וואס שרה אמנו האט געטראכט‬ ‫וועט זיך יעדער אונטערשמייכלען‪.‬‬ ‫פון כלל ישראל‪ ,‬ווערן נסתלק‪ .‬און‬ ‫ווען מ'האט איר אריינגעלייגט דארט‬ ‫און רש"י זאגט עס דא אזוי‪ ,‬דארף‬ ‫נאכדעם קומט ווייטער ודור וואס‬ ‫אין דעם קעסטל‪ ,‬און ווען זי איז‬ ‫מען פארשטיין וואס איז די שבח‬ ‫המליכו לקל‪ ,‬יצחק איז ממשיך‬ ‫אריינגעקומען אינעם בית פרעה‪.‬‬ ‫"ליופי"? און נאכדעם שטייט שני‬ ‫די שלשרת און די הנהגה פון כלל‬ ‫חיי שרה‪ ,‬וואס טייטש שני חיי‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫און נאכדעם מיט אבימלך‪ ,‬און‬ ‫שרה זאגט רש"י (שם ד"ה שני)‪:‬‬ ‫נאכדעם וואס זי האט מיטגעמאכט‬ ‫"כולן שוין לטובה"‪ ,‬אז איר גאנץ‬ ‫מיט דעם ישמעאל‪ ,‬און ביז ביז דער‬ ‫שני חיי שרה‬ ‫לעבן האט איר גארנישט געפעלט‪,‬‬ ‫אייבערשטער האט געהאלפן און‬ ‫ס'איז געווען אלעס הטוב ומטיב‬ ‫ס'איז נתקדש געווארן דעם שם‬ ‫און די תורה הקדושה הייבט אן‬ ‫לכל‪ ,‬זי האט געהאט פון אלעם‬ ‫מיט שרה אמנו‪ ,‬ויהיו חיי שרה מאה‬ ‫שמים ברבים‪ ,‬ווען עס איז געבוירן‬ ‫גוטן‪.‬‬ ‫שנה ועשרים שנה ושבע שנים שני‬ ‫יצחק‪.‬‬ ‫חיי שרה (בראשית כג‪ ,‬א)‪ .‬און רש"י‬ ‫שרה'ס לעבן ביז די ישועה‬ ‫שטעלט זיך אויף דעם תיכף ומיד‬ ‫און די וואך אליינס הייבט זיך‬ ‫(שם ד"ה ויהיו)‪ ,‬וואס לאזט דא די‬ ‫אן מיט א גרויסע טראגעדיע‪ ,‬זי‬ ‫דער אור החיים הקדוש שטעלט‬ ‫תורה הערן מיטן איבעזאגן מאה‬ ‫האט נישט זוכה געווען צו פירן‬ ‫זיך שוין אויף דעם (בראשית כג‪ ,‬א‪,‬‬ ‫שנה ועשרים שנה ושבע שנים שני‬ ‫יצחק אונטער די חופה‪ ,‬און ביי די‬ ‫ד"ה עוד יתבאר)‪ ,‬און דער אור החיים‬ ‫חיי שרה? נאכאמאל שני חיי שרה‪,‬‬ ‫מעשה פון די עקידה איז געווען‬ ‫הקדוש איז נישט צופרידן מיט דעם‬ ‫און מיטן זאגן צוויי מאל חיי שרה‪.‬‬ ‫פרחה נשמתה (במדרש בר"ר נח‪ ,‬ה)‪.‬‬ ‫פשט‪ ,‬און ער רעכנט אויס אז שרה‬ ‫און רש"י איז מורא'דיג מסביר אז‬ ‫אברהם מיט יצחק זענען געגאנגען‬ ‫אמנו האט זייער אסאך מיטגעמאכט‬ ‫מיט יעדע זאך וויל מען ארויסנעמען‬ ‫צו דער עקידה‪ ,‬מ'האט זיך געזעגנט‬ ‫אין איר לעבן‪ .‬איר גאנץ לעבן איז‬ ‫די גדלות פון שרה אמנו‪ ,‬בת ק' כבת‬ ‫פון איר‪ ,‬און מ'איז אהיימגעקומען‪,‬‬ ‫געווען א חיי צער‪ .‬אין אנהייב האט‬ ‫כ' לחטא‪ ,‬אז זי איז געווען ריין‬ ‫האט מען געטראפן אז זי איז שוין‬ ‫זי נעבעך נישט געהאט קיין קינדער‪.‬‬ ‫אזוי ווי ביי בת כ' האט זי נישט‬ ‫נישט בין החיים‪ .‬ס'איז דאך געווען‬ ‫און מ'ווייסט אז ס'איז נישט דא‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬אזוי איז געווען בת ק'‪.‬‬ ‫מלא צער‪ ,‬נו וויאזוי קען מען זאגן‬ ‫אזא צער ווי א עקרה רחמנא יצילנו‪.‬‬ ‫און בת כ' כבת ז' ליופי‪ .‬אויבן אויף‬ ‫אויף דעם לעבן כולן שוין לטובה?‬ ‫און וואס דארף מען מער? רחל‬ ‫איז דער פשט אז שרה אמנו איז‬ ‫ג‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬חיי שרה‬ ‫פניני מנחם‬ ‫פון א הספד‪ .‬ווייל די תכלית פון א‬ ‫ווען שרה האט געהייסן אז מ'זאל‬ ‫און בכלל ווייסט מען דאך‪ ,‬וואס‬ ‫הספד איז דאך יקרא דחיי (סנהדרין‬ ‫ארויסווארפן ישמעאל פון שטוב‪,‬‬ ‫דער מדרש ברענגט אראפ (תנחומא‬ ‫מו‪ ,):‬אז מ'זאל זיך ארויסלערנען‬ ‫און עס איז אים געווען זייער ביטער‬ ‫חיי שרה‪ ,‬ד)‪ ,‬אז וואס איז געווען‬ ‫דעם לימוד וויאזוי שרה אמנו האט‬ ‫אויף דעם‪" ,‬על אודות בנו"‪ ,‬און ער‬ ‫דער הספד וואס אברהם אבינו האט‬ ‫געלעבט‪ ,‬און וויאזוי איז דאס נוגע‬ ‫האט אויף אים געבעטן (בראשית יז‪,‬‬ ‫מספיד געווען שרה? ער האט מספיד‬ ‫צו אונז‪ ,‬און וויאזוי מיר זאלן זיך‬ ‫יח) לו ישמעאל יחיה לפניך‪ ,‬הלוואי‬ ‫געווען‪ :‬אשת חיל מי ימצא ורחוק‬ ‫פירן‪.‬‬ ‫זאל ישמעאל זיין א ירא שמים‪.‬‬ ‫מפנינים מכרה‪ ,‬בטח בה לב בעלה‬ ‫נאך די אלע פאסירונגען דארף מען‬ ‫וכו'‪ .‬און אין דעם הספד אליינס‬ ‫שרה איז געווען אויף א הויכע‬ ‫פארשטיין וואו עס קומט אריין דא‬ ‫האט ער דאך געזאגט‪ :‬אז עס איז‬ ‫מדרגה‬ ‫דער ענין פון טובה סיי אויף שרה‬ ‫שקר החן והבל היופי (משלי לא‪,‬‬ ‫אמנו און סיי אויף אברהם?‬ ‫י‪ ,‬יא‪ ,‬ל)‪ .‬און אויף ורחוק מפנינים‬ ‫און לאמיר שוין זאגן טאקע אז‬ ‫מכרה‪ ,‬שטייט אין מדרש (בר"ר מה‪,‬‬ ‫ביי שרה אמנו איז טאקע געווען‬ ‫א) אז אברהם אבינו האט געזאגט אז‬ ‫"כולן שוין לטובה"‪ ,‬אז ביי איר גאנצע‬ ‫זי האט אסאך מיטגעמאכט‪ ,‬מכרה‬ ‫לעבן איז געווען אזויווי ס'שטייט‬ ‫אין די ספרים (מובא בספר לקט‬ ‫די איינציגסטע‬ ‫גייט ארויף אויף הריון‪ ,‬מרמז צו זיין‬ ‫אז דאס איז געווען זייער א לאנגע‬ ‫צייט‪ .‬אלע מענטשן דעמאלטס‬ ‫וועג אז מ'זאל‬ ‫יושר בשם הרה"ק ר"ר זושא זי"ע)‬ ‫אז זי האט געזאגט "גם זו לטובה"‬ ‫זענען שוין געווארן מעוברת ביי די‬ ‫(תענית כא‪ ,).‬זי איז געווען אויף‬ ‫אכט יאר‪ ,‬צו ביי די ניין יאר‪ ,‬און ביי‬ ‫א הויכע מדרגה‪ .‬אבער אנן מה‬ ‫נענה אבתריה‪ ,‬אונז זעמיר דאך‬ ‫זוכה זיין צו זיין‬ ‫די צוואנציג איז מען שוין געווען א‬ ‫באבע‪ ,‬און ביי די פערציג איז מען‬ ‫חי וקיים און‬ ‫נישט אויף די מדרגה‪ ,‬אויב אזוי‬ ‫שוין געווען עלטער באבע'ס‪ ,‬און‬ ‫וויאזוי קענען מיר זיך לערנען פון‬ ‫אזוי ווייטער‪ .‬און שרה אמנו האט‬ ‫דעם‪ ,‬שרה איז דאך געווען א נביאה‬ ‫נעבעך געזען ווי יעדער איינער האט‬ ‫(במדרש שמו"ר א‪ ,‬א)‪ .‬און לכאורה‬ ‫וויאזוי מ'איז‬ ‫קינדער‪ ,‬און זי דארף ווארטן און‬ ‫דארפן מיר פארשטיין וויאזוי אונז‬ ‫ווארטן‪ ,‬וואס איז דא דער פשט פון‬ ‫קענען זיך מיט דעם מקשר זיין‪ ,‬און‬ ‫אויך דארפן מיר פארשטיין די "כולן‬ ‫ממשיך איז נאר‬ ‫"כולן שוין לטובה"?‬ ‫דורך די הייליגע‬ ‫שוין לטובה"‪ ,‬אזוי ווי די אור החיים‬ ‫אברהם'ס נחת‬ ‫הקדוש שטעלט זיך‪.‬‬ ‫און ביי אברהם אבינו אליינס‬ ‫און ווען מ'קוקט אריין ווייטער‬ ‫תורה‬ ‫איז דאך אויך שווער די קשיא‪,‬‬ ‫אין אור החיים הקדוש (בראשית‬ ‫"ואברהם זקן בא בימים וה' ברך‬ ‫כג‪ ,‬א‪ ,‬ד"ה ויהיו) זעט מען אז ער‬ ‫את אברהם בכל" (בראשית כד‪ ,‬א)‪,‬‬ ‫איז נאך מער מוסיף אז וועגן דעם‬ ‫צו לשעה ולדורות‬ ‫אז ער האט געהאט פון אלעם גוטן‪.‬‬ ‫הייבט זיך אן די תורה ויהיו חיי‬ ‫און די תורה הקדושה ענדיגט סוף‬ ‫שרה‪ ,‬וואס לכאורה וואלט דאך‬ ‫אויף דעם דארפן מיר אביסל‬ ‫סדרה אז אברהם אבינו איז נסתלק‬ ‫געדארפט שטיין אזוי ווי ביי יעקב‪,‬‬ ‫אריינגיין אינעם עומק הענין פון‬ ‫געווארן‪" ,‬ויגוע וימת אברהם בשיבה‬ ‫ויחי יעקב (בראשית מז‪ ,‬כח)‪ ,‬אזויווי‬ ‫די וואכעדיגע פרשה‪ ,‬ווייל מ'דארף‬ ‫טובה זקן ושבע" (שם כה‪ ,‬ח)‪ ,‬אז‬ ‫עס שטייט איבעראל אין די תורה‬ ‫דאך פארשטיין וואס די תורה רעדט‬ ‫עס האט אים גארנישט געפעלט‪,‬‬ ‫ביי א הסתלקות‪ ,‬און וואס איז דער‬ ‫צו אונז‪ ,‬אזוי ווי מיר זאגן אלעמאל‬ ‫דאס טייטש די זעלבע זאך אז ס'איז‬ ‫ויהיו? און ער זאגט אז דאס איז‬ ‫נאך פונעם מאור עינים (ר"פ וישב‬ ‫געווען כולן שוין לטובה‪.‬‬ ‫צוליב דעם וואס שרה'ס הסתלקות‬ ‫ד"ה וישראל‪ ,‬בשם הזוה"ק ח"ג נג‪,:‬‬ ‫איז געווען בצער‪ .‬און דער אור‬ ‫ומהר"ל בגו"א ר"פ בראשית) און פון‬ ‫און אברהם אבינו האט זייער‬ ‫החיים הקדוש זאגט נאך מער‪ ,‬אז‬ ‫הייליגן תניא (ליקוטי אמרים פרק יז‪,‬‬ ‫אסאך מיטגעמאכט‪ .‬אברהם אבינו‬ ‫זי האט נאך געהאט נאך יארן‪ ,‬און‬ ‫ד"ה ובזה יובן)‪ ,‬אז יעדע וואכעדיגע‬ ‫האט געהאט אכט זון‪ ,‬און נחת‬ ‫וועגן ס'איז געווען פרחה נשמתה‬ ‫סדרה איז א צו לשעה ולדורות‪ ,‬מיט‬ ‫האט ער געהאט נאר פון איין זון‪.‬‬ ‫האט זי פארלוירן די יארן‪ ,‬שטימט‬ ‫וואס דער רבונו של עולם רעדט‬ ‫און די תורה אליין זאגט שוין אין‬ ‫עס דאך נישט לכאורה מיט דעם‬ ‫צו אונז יעדע וואך‪ .‬און אונז דארף‬ ‫פרשת וירא (בראשית כא‪ ,‬יא) אז‬ ‫וויאזוי אונז פארשטיי מיר וואס‬ ‫מיר ארויסנעמען א לימוד‪ ,‬ובפרט‬ ‫וירע הדבר מאוד בעיני אברהם‪,‬‬ ‫ד פניני מנחם ‪ I‬חיי שרה‬ ‫און נאכדעם איז דא צדיק ורע לו?‬ ‫אין קאפיטל ס"ט (פסוק ט)‬ ‫רש"י זאגט‪ ,‬און רש"י זאגט דאך‬ ‫(ברכות ז‪ ).‬און דער רבונו של עולם‬ ‫זאגט דוד המלך‪" ,‬מוזר הייתי לאחי"‪.‬‬ ‫כמה פעמים "אני לא באתי לפרש‬ ‫האט אים געזאגט "כי לא יראני‬ ‫דוד המלך האט אין זיין לעבן זייער‬ ‫אלא פשוטו של מקרא"‪ .‬און וויאזוי‬ ‫האדם וחי" (שמות לג‪ ,‬כ)‪ ,‬יעצט‬ ‫אסאך מיטגעמאכט‪ .‬דוד המלך האט‬ ‫קענען מיר פשוט'ע מענטשן זיך‬ ‫קען מען דאס נישט פארשטיין‪,‬‬ ‫מיטגעמאכט מיום הוולדו‪ ,‬און אויך‬ ‫מקשר זיין און מקרב זיין אל השכל‪,‬‬ ‫נאר וואס דען "וראית את אחורי"‬ ‫נאכדעם וואס ער איז געווארן מלך‪.‬‬ ‫די פשוטו של מקרא פון "כולן שוין‬ ‫(שמות לג‪ ,‬כג)‪ ,‬אז צום סוף וועט‬ ‫דוד המלך האט פארלוירן צוויי‬ ‫לטובה"?‬ ‫מען אלעס פארשטיין‪.‬‬ ‫קינדער‪ ,‬אמנון און אבשלום‪ .‬דוד‬ ‫המלך האט געהאט מלחמות מיט‬ ‫טוב גייט צוזאמען מיט תורה‬ ‫די תורה נעמט ארויס פון יעדן‬ ‫שאול‪ ,‬און מיט זיינע שונאים מבית‬ ‫פראבלעם‬ ‫ומבחוץ‪ .‬דאס איז געווען דוד המלך‪.‬‬ ‫אונז מוז מיר אריינגיין בכלל‬ ‫אין די ווארט "טובה"‪ ,‬ווי ס'איז‬ ‫און דוד המלך איז אונז מגלה‬ ‫וויאזוי האט דאס דוד המלך‬ ‫נוגע‪ ,‬און וואס טייטשט די ווארט‬ ‫וויאזוי ער האט עקזיסטירט‪ ,‬און ער‬ ‫אדורך געמאכט‬ ‫"טובה"‪ .‬און מיר זען אין פרקי אבות‬ ‫איז אונז מגלה וויאזוי ס'איז געווען‬ ‫(פ"ו‪ ,‬מ"ג)‪ ,‬זאגט דארט די ברייתא‪,‬‬ ‫"אך טוב וחסד ירדפוני כל ימי חיי"‪.‬‬ ‫און נאכדעם זאגט דוד המלך אין‬ ‫"ואין טוב אלא תורה"‪ .‬עס איז נישט‬ ‫זאגט דוד המלך אין תהלים (קיט‪,‬‬ ‫קאפיטל כ"ג (פסוק ו)‪" ,‬אך טוב וחסד‬ ‫דא קיין טוב חוץ פון תורה‪ ,‬מ'קען‬ ‫צב) אזוי‪" :‬לולי תורתך שעשועי‬ ‫ירדפוני כל ימי חיי"‪ .‬אה‪ ,‬עס האט‬ ‫נישט אנרופן עפעס אנדערש חוץ‬ ‫אז אבדתי בעניי"‪ .‬ווען נישט וואס‬ ‫מיר קיינמאל גארנישט געפעלט‪.‬‬ ‫תורה "טוב"‪ ,‬און דער הייליגער אור‬ ‫איך האב די הייליגע תורה אלס‬ ‫ס'איז נאר געווען טוב וחסד וואס‬ ‫החיים הקדוש זאגט אויפן פסוק‬ ‫"שעשועי"‪ .‬דוד המלך האט עוסק‬ ‫האט ירדפוני כל ימי חיי‪ .‬דארף מען‬ ‫"ושמחת בכל הטוב" (דברים כו‪,‬‬ ‫געווען בתורה‪ ,‬אזויווי די גמרא‬ ‫לכאורה פארשטיין וויאזוי שטימען‬ ‫יא‪ ,‬ד"ה ושמחת)‪ ,‬ברענגט ער אויך‬ ‫ברענגט אראפ אין מסכת ברכות‬ ‫די צוויי פסוקים? אין איין פסוק‬ ‫אראפ די ברייתא אז "אין טוב אלא‬ ‫(ג‪ ,):‬אז ביי חצות איז ער שוין‬ ‫זאגט ער "מוזר הייתי לאחי"‪ ,‬און‬ ‫תורה"‪ .‬קומט אויס אז אן א תורה‬ ‫אויפגעשטאנען צו עוסק זיין אין‬ ‫אין א צווייטע פסוק זאגט ער "אך‬ ‫איז נישט דא קיין טוב‪ .‬און אן א‬ ‫די הייליגע תורה בשירות ותשבחות‬ ‫טוב וחסד"‪ .‬אויף דעם דארפן מיר‬ ‫תורה קען מען נישט עקזיסטירן‪.‬‬ ‫זאגט ער אז ווען נישט די הייליגע‬ ‫ברענגען נאך א פסוק וואס איז אין‬ ‫אן א תורה קען מען נישט ממשיך‬ ‫תורה‪" ,‬אז אבדתי בעניי"‪ ,‬אבער אן‬ ‫קאפיטל קי"ט‪ ,‬און מיט דעם וועלן‬ ‫זיין‪ .‬די איינציגסטע וועג אז‬ ‫די תורה וואלט ער נישט געקענט‬ ‫מיר פארשטיין וויאזוי די צוויי זאכן‬ ‫מ'זאל זוכה זיין צו זיין חי וקיים‪,‬‬ ‫עקזיסטירן אויף דעם עולם‪,‬‬ ‫שטימען‪ .‬ס'איז אמת‪ ,‬מוזר הייתי‬ ‫און וויאזוי מ'איז ממשיך איז נאר‬ ‫מיט דעם וואס ער האט אזויפיל‬ ‫לאחי‪ .‬ס'איז אמת אז יארן לאנג‬ ‫דורך די הייליגע תורה‪.‬‬ ‫מיטגעמאכט‪.‬‬ ‫איז ער געווען אין די מדבריות‪ ,‬זיין‬ ‫טאטע ישי און זיינע ברידערס האבן‬ ‫דאס לעבן פון דוד המלך‬ ‫איז אונז דוד המלך מגלה א‬ ‫אים נישט געוואלט קענען‪ .‬ס'איז‬ ‫מורא'דיגן סוד‪ ,‬אז די תורה הקדושה‬ ‫אמת אז מ'האט אים גע'רודפ'ט‬ ‫און אין די תורה ליגט נאך‬ ‫איז "כי נר מצוה ותורה אור" (משלי‬ ‫מדי יום ביומו‪ .‬ס'איז אמת אז‬ ‫א גרויסע סוד‪ ,‬וואס די סוד מוזן‬ ‫ו‪ ,‬כג)‪ ,‬די תורה הקדושה געבט אריין‬ ‫זיינע אייגענע קינדער האבן אים‬ ‫מיר אביסל ארויסברענגען און‬ ‫א מורא'דיגן אור אין א מענטש‪ .‬און‬ ‫גע'רודפ'ט‪ .‬ס'איז אלעס אמת‪.‬‬ ‫פארשטיין‪ .‬לאמיר נעמען איינע‬ ‫דער אור איז מתשת כחו של אדם‬ ‫פון אונזערע גרעסטע צדיקים‪ ,‬מיט‬ ‫(סנהדרין כו‪ .):‬דאס איז טייטש‪,‬‬ ‫די שאלה איז נאר‪ ,‬וויאזוי‬ ‫וועם יעדער איינער איז מקושר‪,‬‬ ‫אז אפילו א מענטש אין זיין‬ ‫האט ער עקזיסטירט? וויאזוי‬ ‫דוד מלך ישראל חי וקיים‪ .‬אין זיין‬ ‫פערזענדליכן לעבן מאכט זייער‬ ‫האלט ער עס אויס? וויאזוי זאגט‬ ‫ספר לערנט יעדער איינער‪ ,‬און אין‬ ‫אסאך דורך‪ ,‬אבער דורך דעם‬ ‫ער נאך "אך טוב וחסד"? און דאס‬ ‫זיין ספר איז יעדער מקושר‪ ,‬הן ביי‬ ‫וואס דער אייבערשטער "אשר‬ ‫איז א שאלה וואס יעדער פרעגט‪.‬‬ ‫א שמחה און הן ווען מען דארף א‬ ‫בחר בנו מכל העמים ונתן לנו את‬ ‫נסתרים דרכי ה'‪ .‬אונז פארשטייען‬ ‫ישועה‪ ,‬איז דאס דער ספר תהלים‪.‬‬ ‫תורתו"‪" ,‬ברוך אלקינו שבראנו‬ ‫נישט די דרכים פונעם הייליגן‬ ‫און לאמיר ארויסנעמען פון דוד‬ ‫לכבודו‪ ,‬וחיי עולם נטע בתוכנו"‪,‬‬ ‫באשעפער‪ .‬משה רבינו אליינס האט‬ ‫המלך‪ ,‬וואס דוד המלך זאגט אין‬ ‫דורך דעם וואס א מענטש לערנט‬ ‫געפרעגט פונעם רבונו של עולם‪,‬‬ ‫ספר תהלים‪ ,‬וועלן מיר באמערקן‬ ‫די הייליגע תורה‪ ,‬דורך דעם‬ ‫הראני נא את כבודך (שמות לג‪ ,‬יח)‪,‬‬ ‫צוויי ענינים וואס ער זאגט‪ ,‬און‬ ‫וואס פאר א מענטש איז "תורתך‬ ‫פארוואס איז דא צדיק וטוב לו‪,‬‬ ‫לאמיר עס פארשטיין‪.‬‬ ‫ה‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬חיי שרה‬ ‫פניני מנחם‬ ‫וויאזוי פרויען זענען זוכה לחיי‬ ‫ורחום אתה‪ ,‬און דער רבונו של‬ ‫שעשועי"‪ ,‬ער ליגט אין לערנען‬ ‫העולם הבא‪.‬‬ ‫עולם איז ורחמיו על כל מעשיו‬ ‫און ער איז עוסק בתורה‪ ,‬דאס‬ ‫(תהלים קמה‪ ,‬ט)‪ ,‬און מ'פארשטייט‬ ‫געבט אים די כח אז די תורה איז‬ ‫קומען אבער די ספרים הקדושים‬ ‫טאקע נישט פארוואס מען דארף‬ ‫מתשת די פערזענדליכע ווייטאגן‪,‬‬ ‫(פני יהושע ברכות יז‪ .‬ד"ה גדולה)‬ ‫דאס דורך גיין און פארוואס מ'גייט‬ ‫און די תורה נעמט דאס איבער‪.‬‬ ‫און אלע פרעגן דא א מורא'דיגע‬ ‫דורך פארשידענס‪ ,‬אבער דער‬ ‫און אזוי האט דוד המלך געקענט‬ ‫קשיא‪ ,‬אויב דער אייבערשטער האט‬ ‫אייבערשטער האט אונז געגעבן די‬ ‫זאגן‪" :‬אך טוב וחסד ירדפוני כל‬ ‫גע'פטר'ט אז פרויען דארפן נישט‬ ‫הייליגע תורה אויף וואס דוד המלך‬ ‫ימי חיי"‪.‬‬ ‫לערנען קיין תורה‪ ,‬זענען זיי דאך‬ ‫זאגט לולי תורתך שעשועי‪ ,‬און‬ ‫נישט מחויב צו לערנען! זיי האבן‬ ‫דוד המלך זאגט לעולם לא אשכח‬ ‫פארשטייען מיר שוין די‬ ‫זיך זייערע מצוות וואס זיי זענען‬ ‫פקודיך כי בם חייתני (תהלים קיט‪,‬‬ ‫געוואלדיגע מתנה וואס דער‬ ‫מחויב; טהרת המשפחה‪ ,‬כשרות‪,‬‬ ‫צג)‪ ,‬ווייל דורך די תורה האב איך‬ ‫רבונו של עולם האט אונז געגעבן‬ ‫תפילה‪ ,‬שבת‪ ,‬נטילת ידים‪ ,‬און די‬ ‫די חיות‪.‬‬ ‫וואס דאס איז די הייליגע תורה‪.‬‬ ‫אלע הלכות וואס זיי דארפן קענען‪.‬‬ ‫אונז פארשטייען יעצט וואס דאס‬ ‫א מענטש וואס מ'גיבט אים‪ ,‬וואס‬ ‫האבן מיר שוין ארויס וואס‬ ‫מיינט א לומד התורה‪" .‬פקודי ה'‬ ‫דער אייבערשטער איז אים מחייב‪,‬‬ ‫דוד המלך איז אונז מגלה‪ ,‬און מיט‬ ‫ישרים משמחי לב" (תהלים יט‪ ,‬ט)‪,‬‬ ‫און ער איז עס מקיים כמו שכתוב‬ ‫דעם קענען מיר פארשטיין‪ ,‬די‬ ‫דאס טייטש אז דאס איז משמח‬ ‫בתורה למהדרין‪ ,‬דאס ברענגט אים‬ ‫אבות הקדושים וואס האבן אזויפיל‬ ‫דעם מענטש‪ ,‬עס הייבט אויף דעם‬ ‫לחיי העולם הבא! אויב אזוי וואס‬ ‫מיטגעמאכט אין זייער פערזענדליכע‬ ‫מענטש‪ ,‬עס מאכט דעם מענטש‬ ‫פרעגט בכלל די גמרא נשים במאי‬ ‫לעבן‪ ,‬סיי אברהם און סיי יצחק און‬ ‫פארגעסן זיינע פראבלעמען‪ ,‬עס‬ ‫זכיין?‬ ‫סיי יעקב‪ ,‬און זיי זענען וויטער‬ ‫נעמט אים אוועק פון זיין גאנצן‬ ‫אנגעגאנגען מיט א שמחה און א‬ ‫צער און יגון ואנחה‪ .‬און דאס‬ ‫די שמחה פונעם תומך תורה‬ ‫חיות אין עבודת ה'‪ ,‬און דאס איז‬ ‫ברענגט ארויף א מענטש נאנט צום‬ ‫געווען נאר ווייל זיי זענען געווען‬ ‫רבונו של עולם‪ .‬ווען א איד לערנט‬ ‫כדי צו פארשטיין דאס‪ ,‬וועל‬ ‫דבוק אין די הייליגע תורה‪ ,‬און דורך‬ ‫תורה איז ער מקושר מיט'ן רבונו‬ ‫מיר מקדים זיין מיט א הייליגע‬ ‫דעם זענען זיי נתעלה געווארן אז‬ ‫של עולם‪ ,‬אזוי ווי די גמרא זאגט‬ ‫חתם סופר (פ' אמור‪ ,‬כא‪ ,‬ז‪ ,‬ד"ה‬ ‫עס איז געווען וה' ברך את אברהם‬ ‫(ברכות ו‪ ).‬אז אפילו אחד שיושב‬ ‫והאמת)‪ .‬די חתם סופר זאגט אויפן‬ ‫בכל‪ ,‬אז ער זאל קענען זאגן אז אך‬ ‫ועוסק בתורה איז שכינה כנגדו‪.‬‬ ‫פסוק שמח זבולון בצאתך ויששכר‬ ‫טוב וחסד ירדפוני כל ימי חיי‪.‬‬ ‫דאס איז דער כח פון די הייליגע‬ ‫באהליך (דברים לג‪ ,‬יח)‪ ,‬וואס איז‬ ‫תורה‪ ,‬אז מ'קען דורכדעם זאגן אך‬ ‫דער פשט פון דעם? זבולון איז דער‬ ‫וויאזוי זענען פרויען זוכה צו‬ ‫טוב וחסד‪.‬‬ ‫סוחר וואס איז עוסק בפרקמטיא‬ ‫תורה‬ ‫און ער האלט אויס דעם לומד‬ ‫די תורה הקדושה ברענגט די‬ ‫התורה יששכר‪ ,‬זאגט דער הייליגער‬ ‫אבער יעצט לאמיר אריינגיין‬ ‫ישועה‬ ‫חתם סופר‪ :‬אין הכי נמי אז ער גייט‬ ‫אין א גמרא אין מסכת ברכות דף‬ ‫טאקע אויך זוכה זיין לחיי העולם‬ ‫יז‪ .‬די גמרא פארציילט דארט‪ ,‬אמר‬ ‫און די תורה ברענגט טאקע אז‬ ‫הבא‪ ,‬ער גייט האבן חלק כחלק אזוי‬ ‫ליה רב לרבי חייא‪ :‬נשים במאי‬ ‫צום סוף‪ ,‬וראית את אחורי‪ ,‬וועט‬ ‫ווי דער לומד התורה‪ .‬אבער וואס‬ ‫זכיין? וויאזוי זענען די נשים זוכה?‬ ‫יעדער זען דעם אך טוב וחסד‪ ,‬און‬ ‫וועט זיין מיט די שמחה וואס די‬ ‫בפשטות‪ ,‬מ'פרעגט וויאזוי זענען‬ ‫יעדער איינער פארשטייט אז וואס‬ ‫תורה ברענגט? די תורה איז דאך‬ ‫זיי זוכה לעולם הבא? האט ער‬ ‫דער אייבערשטער האט געטון מיט‬ ‫משמחי לב‪ ,‬די תורה איז דאך‬ ‫געענטפערט‪ :‬באקרויי בנייהו לבי‬ ‫אים איז נאר להנאתך ולטובתך‪,‬‬ ‫מרומם א מענטש‪ ,‬וויאזוי איז‬ ‫כנישתא‪ ,‬ובאתנויי גברייהו בי רבנן‪,‬‬ ‫אזוי ווי מ'האט געזעהן ביי די‬ ‫זבולון צו דעם זוכה?‬ ‫ונטרין לגברייהו דאתו מבי רבנן‪ ,‬אז‬ ‫עשרה נסיונות פון אברהם אבינו‪,‬‬ ‫דורך דעם וואס זיי נעמען די קינדער‬ ‫אז ווען עס איז געווען ואברהם זקן‬ ‫די זכות התורה איז אפילו צו‬ ‫אין חדר‪ ,‬און דורך דעם וואס זיי‬ ‫בא בימים‪ ,‬האט ער געזעהן אז וה'‬ ‫זיינע פראבלעמען‬ ‫זענען מחזק זייערע מענער‪ ,‬דורך‬ ‫ברך את אברהם בכל (בראשית כד‪,‬‬ ‫די לימוד התורה וואס די מענער‬ ‫א)‪ .‬איי‪ ,‬מ'פארשטייט נישט? ווער‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪,‬‬ ‫לערנען און דורך וואס זיי נעמען די‬ ‫וויל דען פארשטיין? מ'קען נישט‬ ‫דאס זאגט די הייליגע תורה‪" :‬שמח‬ ‫קינדער אין חדר‪ ,‬מיט דעם זענען זיי‬ ‫פארשטיין‪ .‬אונז ווייס מיר אז דער‬ ‫זבולון בצאתך"‪ ,‬אז נישט נאר‬ ‫זוכה לעולם הבא‪ .‬ווייסט מען שוין‬ ‫רבונו של עולם איז א קל מלך חנון‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬חיי שרה‬ ‫ו‬ ‫ממילא איז ארויפגעקומען אלע‬ ‫צען קינדער האט ער געקענט‬ ‫אז דער תומך תורה וועט זוכה‬ ‫זיינע פראבלעמען פון פארדעם‪ ,‬און‬ ‫איבערגעטראגן‪ ,‬ער האט עס געקענט‬ ‫זיין אז ער וועט האבן א חלק‬ ‫צוליב דעם איז ער ארומגעגאנגען‬ ‫באווייזן‪ ,‬און ער האט נאך געקענט‬ ‫לעולם הבא אזוי ווי דער לומד‬ ‫שרייען און ס'איז געווארן נטרף‬ ‫מחזק זיין אנדערע אידן‪ ,‬אבער זיין‬ ‫התורה‪ ,‬נאר אפילו די שמחה‪,‬‬ ‫דעתו אזוי ווייט אז די חכמים האבן‬ ‫חברותא‪ ,‬זיין שוואגער מיט וועמען‬ ‫אפילו דער דערהויבנקייט און‬ ‫געדארפט מתפלל זיין אז מ'זאל אים‬ ‫ער איז געזעצן און געלערנט טאג‬ ‫די לעכטיגקייט וואס מען האט‬ ‫אוועקנעמען פון דעם עולם קודם‬ ‫און נאכט ריש לקיש‪ ,‬דאס האט‬ ‫בשעת לימוד התורה‪ ,‬צו דעם‬ ‫זמנו‪ .‬און אויף דעם זאגט די גמרא‬ ‫ער נישט געקענט איבערגעטראגן?‬ ‫גייט זבולון אויך זוכה זיין‪ ,‬און‬ ‫האט מען אנגעהויבן דעם פסוק כי‬ ‫און דאס איז דער תירוץ‪ .‬ווייל ער‬ ‫דאס טייטש די ווארט שמח זבולון‪.‬‬ ‫בא השמש בצהרים אז ס'איז נעבעך‬ ‫און נאך מער שמח זבולון בצאתך‪,‬‬ ‫אוועקגעגאנגען פון דער וועלט רבי‬ ‫אזוי ווי מיר האבן פריער געשמועסט‬ ‫יוחנן‪.‬‬ ‫אפילו די‬ ‫אז דוד המלך זאגט‪" :‬לולי תורתך‬ ‫שעשועי אז אבדתי בעניי"‪ ,‬און‬ ‫וויאזוי האבן די נשים דעם כח‬ ‫וויאזוי וועט דער זבולון איבער‬ ‫שמחה דער‬ ‫טראגן זיינע פראבלעמען וואס ער‬ ‫זעט מען דאך אבער פון דעם‬ ‫גייט אדורך אין זיין לעבן? וויאזוי‬ ‫וואס דער כח התורה מיינט און‬ ‫וויאזוי דאס האלט דעם מענטש אז‬ ‫דערהויבנקייט‬ ‫קען ער זאגן‪" :‬אך טוב וחסד‪ ,‬נאר‬ ‫אין דעם איז אויך דא די סגולה‪,‬‬ ‫און די‬ ‫ער קען זאגן אך טוב וחסד ירדפוני‬ ‫דורך דעם וואס ער איז תומך‬ ‫כל ימי חיי‪ .‬און דאס פרעגט די‬ ‫יששכר איז ער זוכה אז ער קען‬ ‫גמרא (ברכות יז‪ ,).‬דער לומד התורה‬ ‫דאס אדורכטראגן און עס איז שמח‬ ‫האט די סגולה פון די תורה‪ ,‬און‬ ‫לעכטיגקייט‬ ‫זבולון בצאתך‪.‬‬ ‫דאס קען אים אויפהייבן אין אלע‬ ‫זמנים‪ ,‬אין אלע מאמענטן‪ .‬אבער‬ ‫הני נשים וואס זיי לערנען נישט די‬ ‫וואס מען האט‬ ‫א ראי' פון די גרויסע תנא רבי‬ ‫יוחנן‬ ‫הייליגע תורה‪ ,‬האבן זיי דאך נישט‬ ‫לכאורה די שמחת התורה‪ ,‬זיי האבן‬ ‫בשעת לימוד‬ ‫און דאס וואס די גמרא‬ ‫דאך נישט די לעכטיגקייט‪ ,‬די תורה‬ ‫פרעגט‪ ,‬רב מיט רבי חייא‪ ,‬די אלע‬ ‫אור‪ ,‬וואס די אור איז מתשת כוחו‬ ‫של אדם אז א מענטש זאל קענען‬ ‫התורה גייט‬ ‫געוואלדיגע אמוראים וואס זיי‬ ‫האבן געוואוסט אז לולי תורתך‬ ‫זבולון אויך‬ ‫זיין דבוק אינעם בורא כל עולמים‪,‬‬ ‫שעשועי אז אבדתי בעניי‪ .‬ביים‬ ‫און דורך דעםקען ער אדורך גיין די‬ ‫הייליגן תנא רבי יוחנן זעט מען א‬ ‫שווערסטע זמנים? דאס האט די‬ ‫מורא'דיגע זאך‪ .‬די גמרא ברענגט‬ ‫גמרא געפרעגט‪ .‬און וואס האט די‬ ‫גמרא געענטפערט? אז דורך דעם‬ ‫זוכה זיין‬ ‫אראפ אין מסכת ברכות (ה‪ ,):‬אז‬ ‫רבי יוחנן האט ליידער פארלוירן לא‬ ‫וואס די מענער זיצן און לערנען‪,‬‬ ‫עלינו ולא עליכם צען קינדער בחייו‪.‬‬ ‫דאס ברענגט אריין אין זיי די‬ ‫אבער ער איז אנגעגאנגען ווייטער‪,‬‬ ‫שמחה‪ ,‬די טובה‪ ,‬און ממילא‬ ‫אליין האט געזאגט אז ווען ער האט‬ ‫און ער איז נאך געגאנגען מחזק זיין‬ ‫קענען זיי אלעס דורכטראגן‪.‬‬ ‫געלערנט מיט ריש לקיש האט ער‬ ‫אנדערע אידן‪ .‬אבער שפעטער נאך‬ ‫אים געפרעגט פיר און צוואנציג‬ ‫וואס ריש לקיש איז נסתלק געווארן‪,‬‬ ‫שרה אמנו האט טאקע זייער‬ ‫קשיות און איך האב אים געענטפערט‬ ‫וואס ער איז געווען זיין חברותא‪,‬‬ ‫אסאך מיטגעמאכט‪ ,‬אבער רש"י‬ ‫פיר און צוואנציג תירוצים וממילא‬ ‫איז רבי יוחנן ממש געווען זאגט די‬ ‫זאגט כולן שוין לטובה‪ .‬ווי אזוי קעו‬ ‫רווחא שמעתא דאס וואס ריש לקיש‬ ‫גמרא‪ ,‬יצא מדעתו‪ ,‬ס'איז א גמרא‬ ‫זיין אז ביי איר איז אלעס געווען‬ ‫איז געווען‪ ,‬וויאזוי מ'האט עוסק‬ ‫אין מסכת בבא מציעא (פד‪ ,).‬און‬ ‫טובה‪ ,‬און אז זי האט געקענט זאגן‬ ‫געווען בתורה‪ ,‬און ווען ריש לקיש‬ ‫ער איז ארומגעגאנגען אין די גאסן‬ ‫אך טוב וחסד ירדפוני כל ימי חיי?‬ ‫איז נסתלק געווארן האט אים שוין‬ ‫און ער האט געשריגן "היכא את בר‬ ‫דאס איז וויבאלד אברהם אבינו‬ ‫געפעלט די שמחת התורה‪ ,‬און ער‬ ‫לקישא היכא את בר לקישא?"‪ ,‬וואו‬ ‫און יצחק זענען געזעצן און עוסק‬ ‫האט שוין נישט געקענט מער משיג‬ ‫איז ריש לקיש?‬ ‫געווען בתורתינו הקדושה‪ ,‬אזויווי‬ ‫זיין די תורה אן ריש לקיש‪ ,‬אזוי‬ ‫די גמרא ברענגט אראפ אין מסכת‬ ‫ווי ס'איז געווען מיט ריש לקיש‪.‬‬ ‫פרעגט מען א מורא'דיגע שאלה‪,‬‬ ‫ז‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬חיי שרה‬ ‫פניני מנחם‬ ‫וה' ברך את אברהם בכל‪.‬‬ ‫יצחק יעקב מיט דוד‪ .‬דוד המלך איז‬ ‫יומא (כח‪ ,):‬אז יעדער איינער פון‬ ‫געווען מיט וועם דער רבונו של‬ ‫די אבות זענען געווען זקן ויושב‬ ‫מיט די תורה זעט מען די טובה‬ ‫עולם האט גערעדט‪ ,‬און דוד המלך‬ ‫בישיבה מיט זייערע תלמידים‪ .‬דאס‬ ‫זאגט אונז ווי אזוי מען עקזיסטירט‪.‬‬ ‫האט געגעבן די כח פאר שרה אמנו‪,‬‬ ‫און צום סוף איז דאך געווען‪,‬‬ ‫דורך "לעולם לא אשכח פקודיך כי‬ ‫און לכאורה איז דאך דא נאך א‬ ‫אזוי ווי דער הייליגער חתם סופר‬ ‫בם חייתני"‪ ,‬דאס איז דער חיות‪ .‬און‬ ‫שאלה‪ ,‬רש"י זאגט אז זי איז געווען‬ ‫זאגט (פ' כי תשא‪ ,‬לג‪ ,‬כג‪ ,‬ד"ה וראית)‪,‬‬ ‫מיט דעם האט אברהם אבינו מספיד‬ ‫בת כ' כבת ז' ליופי‪ ,‬איז שווער ווען‬ ‫"וראית את אחורי"‪ ,‬אז צום סוף‬ ‫געווען שרה‪ ,‬און דאס איז אשת‬ ‫איז די עיקר יופי פון א מענטש?‬ ‫שטעלט זיך ארויס‪ ,‬און עס ווערט‬ ‫חיל מי ימצא‪ ,‬און אשת חיל גייט‬ ‫ביי די צוואנציג יאר‪ .‬אבער ביי די‬ ‫נתגלה לעיני כל‪ ,‬אז הכל מאתו‬ ‫דאך ארויף אויף די הייליגע תורה‬ ‫זיבן יאר איז מען א קינד‪ ,‬נאר די‬ ‫יתברך שמו‪ .‬און ביי שרה אמנו‬ ‫(רש"י שם)‪ .‬און דאס האט אברהם‬ ‫פשט איז אז א קינד איז אלעמאל‬ ‫אליין זעט מען‪ ,‬אז יצחק האט נישט‬ ‫אבינו געזאגט‪ ,‬אונז צו לערנען‬ ‫פרייליך‪ ,‬ווייל א קינד האט נישט‬ ‫געקענט חתונה האבן‪ ,‬שטייט אין‬ ‫וויאזוי זיי האבן אויסגעהאלטן די‬ ‫קיין דאגות‪ .‬ווי עלטער מען ווערט‪,‬‬ ‫די ספרים הקדושים (ליקוטי תורה‬ ‫אלע פראבלעמען אויף דעם עולם‪,‬‬ ‫אלץ מער ווערט מען מער אנגעצויגן‬ ‫לאריז"ל ר"פ וירא) פארוואס? ווייל‬ ‫וויאזוי ער איז דורכגעגאנגען די‬ ‫ווייל די דאגות קומען‪ ,‬ווייל יוסיף‬ ‫ער האט נישט געהאט קיין נשמת‬ ‫נסיונות‪ ,‬וויאזוי ער האט מעמיד‬ ‫דעת יוסיף מכאוב (קהלת א‪ ,‬יח)‪.‬‬ ‫דכורא‪ ,‬און ער האט נישט געקענט‬ ‫געווען א כלל ישראל‪ ,‬דאס איז‬ ‫בטבעו האבן קיין קינדער‪ .‬און ביי‬ ‫אלעס געווען אך ורק על ידי תורתנו‬ ‫די מעלה פון א קינד‬ ‫די עקידה איז דאס נשתנה געווארן‪,‬‬ ‫הקדושה‪ ,‬ווייל דאס איז וחיי עולם‬ ‫און אזוי ווי יצחק האט געדארפט‬ ‫נטע בתוכנו‪.‬‬ ‫און שרה אמנו געווען אין א‬ ‫חתונה האבן און עס האט געדארפט‬ ‫מצב פון בת כ' כבת ז'‪ ,‬אזוי ווי א‬ ‫קומען אין אים א נשמת דכורא‪,‬‬ ‫שבת איז קבלת התורה‬ ‫קינד ממש אן קיין דאגות‪ ,‬כולן שוין‬ ‫האט שרה שוין נישט געקענט זיין‬ ‫לטובה‪ ,‬ווייל ס'איז געווען דער אין‬ ‫אויף דעם עולם‪ ,‬ווייל ס'האט‬ ‫הכל מודים דבשבת ניתנה תורה‬ ‫טוב אלא תורה‪ ,‬ס'איז געווען די‬ ‫געדארפט קומען רבקה אמנו‪ ,‬וואס‬ ‫(שבת פו‪ ,):‬און יעדן שבת ווערט‬ ‫תורה פון אברהם אבינו‪ .‬און וועגן‬ ‫זי איז טאקע געבוירן נאך די עקדה‬ ‫צוריק נתעורר דעם ישמח משה‬ ‫דעם זאגט דער פסוק ואברהם זקן‪,‬‬ ‫(במדרש בר"ר נז‪ ,‬ג)‪ ,‬און דעמאלטס‬ ‫במתנת חלקו‪ .‬יעדן שבת ווערט‬ ‫זקן איז זה שקנה חכמה (קידושין‬ ‫איז טאקע געווען אז ער האט זיך‬ ‫צוריק נתעורר דעם עליונים ששו‬ ‫לב‪ ,):‬ער איז געווען בא בימים‪,‬‬ ‫מנחם געווען אחר אמו‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫ותחתונים עלזו‪ .‬א איד וואס איז‬ ‫שטייט אין די ספרים‪ ,‬אז בא בימים‬ ‫דער פסוק זאגט ויביאה יצחק‬ ‫מקבל די הייליגע תורה‪ ,‬און ס'איז‬ ‫מיינט אז אברהם אבינו איז געקומען‬ ‫האהלה שרה אמו (בראשית כד‪ ,‬סז)‪.‬‬ ‫קימו וקבלו (אסתר ט‪ ,‬כז)‪ ,‬און‬ ‫מיט אלע טעג‪ ,‬און ממילא איז ביי‬ ‫דאס איז דער כח פון די הייליגע‬ ‫ער איז זיך מעמיק שתהיו עמלים‬ ‫אים געווען וה' ברך את אברהם‬ ‫תורה‪ .‬אז דאס קען מהפך זיין מאבל‬ ‫בתורה (ספרא בחוקותי‪ ,‬פרשה א)‪,‬‬ ‫בכל‪ ,‬אז עס האט אים קיינמאל‬ ‫לשמחה‪ ,‬דאס קען ארויסברענגען‬ ‫וואס דארף מען מער ווי דעם?‬ ‫גארנישט געפעלט‪ ,‬ווייל ווען א איד‬ ‫א מענטש פון צרה יגון ואנחה צו‬ ‫ביי די אלע קללות אין די תוכחה‪,‬‬ ‫איז עוסק אין די הייליגע תורה איז‬ ‫ששון ושמחה‪ ,‬דאס הייבט אויף א‬ ‫פירט אויס דער פסוק‪" :‬תחת אשר‬ ‫דא א דביקות פון אתה אחד ושמך‬ ‫מענטש‪ ,‬און דאס האט א געוואלדיגן‬ ‫לא עבדת את ה' אלקיך בשמחה"‬ ‫אחד ומי כעמך ישראל גוי אחד‪.‬‬ ‫כח בשמי מעל‪ ,‬ווייל דעמאלטס איז‬ ‫(דברים כח‪ ,‬מז)‪ .‬וואס מיינט שמחה?‬ ‫מען גורם א נחת רוח פאר'ן הייליגן‬ ‫"פקודי ה' ישרים משמחי לב"‪.‬‬ ‫תורה איז די גרעסטע חיזוק‬ ‫באשעפער‪ ,‬ווייל אין לו להקדוש‬ ‫ברוך הוא בעולמו אלא ד' אמות של‬ ‫לאמיר זיך מקבל זיין‪ ,‬און לאמיר‬ ‫מענטשן מאכן ליידער דורך‬ ‫הלכה בלבד (ברכות ח‪ ,).‬נאר אין די‬ ‫זיך אריינווארפן אין די תורה מיט אן‬ ‫פארשידענעס‪ ,‬און דער רבונו של‬ ‫הייליגע תורה הקדושה‪.‬‬ ‫עקשנות‪ .‬אז מען וועט אנהייבן צו‬ ‫עולם זאל טאקע העלפן אז יעדער‬ ‫לערנען‪ ,‬ס'איז טאקע שווער‪ ,‬אבער‬ ‫איד זאל ארויסגיין מצר וממצוק‪.‬‬ ‫און אז מ'וועט זיך מקבל זיין‬ ‫ס'איז דא אלע מאמצים היינט כדי‬ ‫מ'הערט פארשידענע חיזוק דרשות‪,‬‬ ‫צו לערנען די הייליגע תורה‪ ,‬וועט‬ ‫צוצוקומען צו דעם‪ .‬און ווען א איד‬ ‫אבער למעשה‪ ,‬חיזוק דרשות‬ ‫ביי יעדן זיין וה' ברך את אברהם‬ ‫לייגט זיך אין דעם אריין‪ ,‬נעמט דער‬ ‫אליינס וועט נישט העלפן‪ .‬דוד‬ ‫בכל‪ ,‬ס'וועט זיין אך טוב וחסד‬ ‫רבונו של עולם אוועק פון אים אלע‬ ‫המלך איז אונז מגלה וואס זיין‬ ‫ירדפוני כל ימי חיינו‪ ,‬און מיר‬ ‫פראבלעמען‪ ,‬און ער איז זוכה צו אך‬ ‫חיזוק איז געווען‪" ,‬לולי תורתך‬ ‫וועלן זוכה זיין לעשות נחת רוח‬ ‫טוב וחסד ירדפוני כל ימי חיי‪ ,‬ער‬ ‫שעשועי"‪ .‬דוד המלך איז פון די‬ ‫להבורא יתברך שמו‪ ,‬און מיר וועלן‬ ‫איז זוכה צו ואברהם זקן בא בימים‬ ‫מרכבה (זוה"ק ח"ב רסב‪ ,):‬אברהם‬ ‫ח פניני מנחם ‪ I‬חיי שרה‬ ‫עיקר זאלן מיר שוין זוכה זיין צו‬ ‫זוכה זיין צו די ברכת התורה‪,‬‬ ‫הרחמן הוא ינחילנו ליום שכולו‬ ‫אורך ימים בימינה ובשמאלה‬ ‫שבת‪ ,‬וואס דאס וועט זיין מיט די‬ ‫עושר וכבוד (משלי ג‪ ,‬טז)‪ ,‬ולכל‬ ‫גאולה שלימה במהרה ונאמר אמן‪.‬‬ ‫ברכות האמורות בתורה‪ ,‬און דער‬ ‫המש ך מעמוד ב‬ ‫שום עגמת נפש‪ ,‬און ממילא‬ ‫אראפ שבת קודש‪ ,‬זאגט ער‬ ‫גייט אוועק דער פראבלעם‪.‬‬ ‫איז כל שיתא יומין מיניה‬ ‫די נשמה יתירה קומט אראפ‬ ‫מתברכין (זוה"ק ח"ב פח‪ ).‬אלע‬ ‫פון א עולם ששם כולו רחמים‬ ‫האב איך געטיישט מיט‬ ‫השפעות טובות קומען פונעם‬ ‫ושמחה‪ .‬וואס דען מיינט ששם‪,‬‬ ‫דעם אזוי וביום השבת איז‬ ‫שבת קודש וואס קומט פון‬ ‫עס מוז דאך זיין אז ער רעדט‬ ‫יעדער איד זוכה צו דעם עולם‬ ‫דעם עולם ששון‪ ,‬און אויב‬ ‫פון דעם עולם ששון‪ .‬ער זאגט‬ ‫ששון‪ .‬ווייל דער וביום השבת‬ ‫אזוי שטומט עס דאך שוין‬ ‫נישט וויאזוי דאס הייסט דער‬ ‫איז שישו ושמחו‪ .‬און באמת‬ ‫טאקע מיט וביום השבת שישו‬ ‫ר"ר אלימך זאגט וויאזוי דאס‬ ‫איז דאס זייער א געוואגטע‬ ‫ושמחו‪.‬‬ ‫הייסט‪ ,‬אבער עכ"פ פון דארט‬ ‫חידוש צו זאגן אזא זאך‪ ,‬דער‬ ‫קומט אראפ דער אור‪.‬‬ ‫הייליגער ר"ר אלימלך זאגט‬ ‫און דערפאר האט דער‬ ‫אז צדיקים ברענגען אריין א‬ ‫אייבערשטער געזאגט פאר‬ ‫און אין שבת קודש שיקט‬ ‫גזירה אינעם עולם ששון‪ ,‬און‬ ‫משה רבינו לך והודיע אותם‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער אראפ דעם‬ ‫דא קומט דער לובלינער און‬ ‫לאז זיי וויסן וואס דא טוט‬ ‫אור‪ ,‬א מתנה טובה (שבת י‪,):‬‬ ‫זאגט‪ ,‬אז שבת‪ ,‬וביום השבת‬ ‫זיך אלס אינעם שבת קודש‪,‬‬ ‫און עס קומט אריין דא אינעם‬ ‫גייט מען אויך אריין אינעם‬ ‫זיי האבן נישט קיין אנונג פון‬ ‫מענטש‪ ,‬און ווען ער איז‬ ‫עולם פון ששון וויבאלד עס‬ ‫וואס עס רעדט זיך‪ ,‬מען זאל‬ ‫עס מקבל‪ ,‬ממילא קען שוין‬ ‫איז שישו ושמחו‪.‬‬ ‫זעהן דעם אור החיים הקדוש‪,‬‬ ‫דער מענטש מער נישט זיין‬ ‫כדי מען זאל וויסן פון וואו‬ ‫צוגעלייגט‪ ,‬ממילא איז שבת‬ ‫נאר האב איך האב געטראפן‬ ‫דער אור פון די נשמה יתירה‬ ‫היא מלזעוק ורפואה קרובה‬ ‫אז דער אור החיים הקדוש‬ ‫קומט אראפ‪ .‬און דאס איז מען‬ ‫לבוא (שבת יב‪ ).‬און דאס איז‬ ‫זאגט אין פרשת כי תשא‬ ‫מקבל יעדן וואך שבת קודש‪,‬‬ ‫אין אלע ענינים וויבאלד שבת‬ ‫(שמות לא‪ ,‬טז‪ ,‬ד"ה ושמרו)‪,‬‬ ‫און ממילא איז טאקע וביום‬ ‫איז מען אינעם עולם פון ששון‬ ‫ווען ער רעדט פונעם ענין פון‬ ‫השבת שישו ושמחו‪.‬‬ ‫און דארט איז נישט דא קיין‬ ‫די נשמה יתירה וואס קומט‬ ‫נסדר ונדפס ע''י‬ ‫נסדרמכון‪:‬‬ ‫פטרון השבוע‬ ‫דרוש‬ ‫ונדפס ע''י‬ ‫נסדר ונכתב על ידי מכון‬ ‫מכון‪:‬‬ ‫דרוש‬ ‫פרשת חיי שרה‬ ‫<דרש‬ ‫דרוש‬ ‫דרוש‬ ‫נתנדב על ידי‬ ‫מורינו הגה"צ אבד"ק לובלין שליט"א‬ ‫<דרש‬ ‫‪347.227.0065‬‬ ‫‪durishwriting@gmail.com‬‬ ‫בעל מחבר ספר פניני מנחם‬ ‫לעילוי נשמת אמו הרבנית הצדיקת מרת רבקה מליא בת הגה"ח רבי בנימין חיים הלוי ע"ה‬ ‫היארצייט חל ביום השב"ק כ"ז חשון‬ ‫ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫‪347.227.0065‬‬ ‫כל הזכויות שמורות להמכון ‪c‬‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים יעמוד לו ולב"ב להתברך בבני חיי ומזוני רויחי מתוך‬ ‫בריות גופא ונהורא מעליא וירווה רב תענוג ונחת מכל יוצ"ח אמן‬ ‫‪durishwriting@gmail.com‬‬ ‫הזה''ב‬ ‫וועד להוצאת ספרי‬ ‫לתרומות והנצחת גליון לשבוע או לחודש ולשלוח הערות והארות וכן לקבלת הגליון ניתן לפנות להמכון על ‪durishwriting@gmail.com / 347.860.3112‬‬ ‫ט‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬חיי שרה‬