הגיון ליבי - אידיש · Hegyon Libi - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

הצעה א בס"ד
הצעה א זמני השבת -ברוקלין
בס"ד
5:57 5:58 9:06ב ר ו ק ל י ן
זמני השבת - 8:30 4:31
רבינו תם מוצאי שב"ק סוף זמן קריאת שמע (גר"א) סוף זמן קריאת שמע הדלקת נרות
5:57
72דקות אחרי השקיעה
5:58 9:06 8:30 4:31
רבינו תם מוצאי שב"ק סוף זמן קריאת שמע (גר"א) סוף זמן קריאת שמע הדלקת נרות
72דקות אחרי השקיעה
שיחה בפרשה בתורה וחסידות ועובדות מבאר רבותינו ואבותינו
גליוןת ז'י נ ו ו א ב ו ת י נ ו
שנהרא'ר -ב ו
מבא חשון ד ו ת
תשפ"ז | כ"ז ע ו ב
קודשת ו
שבת י ד ו
שרה,ו ח ס
חיי ר ה
פרשת ת ו
שיחה בפרשה ב
פרשת חיי שרה ,שבת קודש כ"ז חשון תשפ"ז | שנה א' -גליון ז'
מאמר אמרי פי
תוכן הענינים בסיעתא דשמיא. פרשת חיי מ א מ ר
שרה ,א מ ר י פ י
הענינים
אברהם אבינו'ס ◆ דרך השםתוכן
זענען מדות - דשמיא.
זיך אריין אין די בסיעתא
שרה ,אונז קאכן שרה,פרשת חיי טייערעחיי
הייליגע אידן. פרשת א גוטן ערב שבת
ירושה פאר אלע דורות
◆ 01דרך השם זענען מדות -אברהם אבינו'ס וואס
יסודותאין די
קאכן דיזיך אריין
פרשיות ,אין
בראשיתשרה ,אונזפרשת חיי אידן .די
פרשיות ,אין
ווינטער הייליגע
שבת טייערע פרשיות,ערבאין די
א גוטן
לערנט נאך מער כעס - דורות כעספאר אלע
"אויסגעבן" ירושה
◆
אבות ,די
וואס יסודותמסכת פרשיות,ווייסן
אין די הדת .אונז בראשיתאויסגעלערנט,די יסודי
אונז פרשיות ,אין ווינטעראבותדיהאבן אונזערע
פרשיות ,אין
עפרון'ס טובה -
מער כעס - לערנטאנאך
"טובה" איז נישט יעדע
◆ כעס
"אויסגעבן"
"בחינם" איז געווען זיין אייגענער חשבון
עס פארוואס ווערט
אבות ,די ווייסן מסכת אבות.אנגערופןאונז
יסודי הדת. אויסגעלערנט,ווערט
האבןאיזאונזעוסק אין מדות אבות וואס
אונזערעמסכתא
גאנצע
◆ 03נישט יעדע "טובה" איז א טובה -עפרון'ס
חשבון -אפילו
דיר נוגע זייןמאכט
אייגענער טובה קלענסטע
געווען ◆ די
"בחינם" איז
מדות.אנגערופן אבות .פארוואס ווערט עס מדותעסווערט
עלטערן? גיב
אונזערעעוסק אין
אבות,וואס איז
אנגערופןמסכתא
גאנצע
א פעדער אראפנעמען שאפט שוין א נגיעות;
◆ 04די קלענסטע טובה מאכט דיר נוגע -אפילו
"טו מיר נישט קיין טובות ,לאז מיר בלייבן
מדות.אברהם אבינו האט נישט מקבל עלטערן? גיב עס
אויסגעלערנט? אונזערע אבינו
אבות ,אברהםהאט אונז אנגערופן
וואס
א פעדער אראפנעמען שאפט שוין א נגיעות;
ארגינעל"
"טו מיר נישט קיין טובות ,לאז מיר בלייבן
נישט מסכת
מקבל אויסגעלערנט
אבינו האט אברהםנישט
האט אונז אברהם אבינו
אויסגעלערנט? אברהםאונז.אבינו
תורה פאר
האט אונז געווען די
וואס
ארגינעל" רעדן בלאזט אויס די קבלה -דורך'ס◆ צופיל אונז
אויסגעלערנטערמסכת
עירובין ,וואס האט הלכותאונז נישט אויסגעלערנט האט
נישטאברהם אבינו אונז אונז.
האט פאר
יבמות ,דיערתורה
געווען
דערציילן פילט מען זיך שוין גוט ,און די כוח צו
◆ 05צופיל רעדן בלאזט אויס די קבלה -דורך'ס
טון גייט ארויס
אייבערשטער
אונז דערהאט ער שטייט,וואס
עירובין,הלכותוירא,
אויסגעלערנטפרשת
נישטאין די פרשה, לעצטע וואך
האט אונזאויסגעלערנט?
יבמות ,ער
דערציילן פילט מען זיך שוין גוט ,און די כוח צו
אמונה בויט די נפש אויף - רעדן פון ◆
סדום .איך מוז דאס
אייבערשטער פרשה פון
שטייט ,דער פרשתאוירא,פרשה ,קומען
ס'גייט דאמאברהם",אין די
לעצטע וואך "המכסה אני
אויסגעלערנט?זאגט,
ארויס טון גייט
"האמנתי כי אדבר"; ווי מער מ'רעדט ,קאכט מען באהאלטןאיךפוןמוזאברהם
דאס פרשהדעןפון סדום.מאברהם" ,אגיי איך "המכסה אני
ס'גייט דא קומען מאברהם", אברהםאניאבינו.
"המכסה זאגט,פאר
זאגן
◆ 06רעדן פון אמונה בויט די נפש אויף -
זיך מער אויס און ס'ווערט שטערקער
"האמנתי כי אדבר"; ווי מער מ'רעדט ,קאכט מען
קינדער דרך
אברהם ממשיךאיךזייןדעןפאר זיינע
באהאלטן פון דאך גיין און
מאברהם" ,גיי אבינו גייט
"המכסה אני אבינו.אברהם
אבינו,פארוואסאברהם
זאגן
פיינט צו א איבערדרייען א
שטערקער קעןאון ס'ווערט
תפילהאויס
זיך מער ◆ גייט השם" .ער
קינדער דרך ושמרופארדרךזיינע און אחריו
ממשיך זיין אבינואתגייטבניודאךואתגייןביתו
אברהםיצוה
"למען אשר השם.
אבינו ,וואס
ברודער -דברי ישראל אויף "אל נא אחי תרעו"
◆ 07תפילה קען איבערדרייען א פיינט צו א השם".וואסערמיינט
גייט אים זאגן.
איך דרך ושמרואחריו מוז
ביתופארדעם דורות.זיינעואת
פארבניוהשם אתדרך יצוה"למעןדיאשר
אויסלערנען
השם.
ברודער -דברי ישראל אויף "אל נא אחי תרעו"
גייט
וואסערמיינט
השם,תורתזאגן.
מצוה ,אים
פארדעםדימוז איך
אויסלערנעןזיינעגייטדורות.
פאר ער
השםמיינט מצותדרךהשם דרך השם?
אויסלערנען די
אייבערשטן .ערוועלכע
גייט דעם תורת השם, אויסלערנעןוועגדיפוןמצוה,
גייט השם? די מיינט דרך
מיינט ער השםוואס מצותתורה.
אויסלערנען די
דרך השם?
תורה.וועגוואסדא?מיינט דרך השם? די וועג פון דעם אייבערשטן .וועלכע אויסלערנעןאיזדידא א
וועג? וואו
וועג? וואו איז דא א וועג דא?
עמוד א פרשת חיי שרה הגיון ליבי
עמוד א פרשת חיי שרה הגיון ליבי
איי ,ער גיבט זיך אויס? יא ,מ'זעהט דאך אין הלכות שבת אז איינער
אויף מדות ארבעט מען זיך אויס
צורייסט פאר כעס ,הייסט עס א תיקון ווייל ער איז מתקן יצרו .ער האט
אזוי א יצר הרע ,ער גיבט זיך אויס .ער גיבט זיך אויס ,ער איז מתקן. זאגט דער הייליגער רמב"ם אין הלכות דעות סוף פרק א' ,וואס מיינט
אבער ער איז מתקן דעם יצר הרע -ער גיט אים וואס ער וויל. דרך השם? קודם וועלן מיר מסביר זיין ,וואס טוט דער רמב"ם אין
מ'זאגט אסאך מאל מ'גיבט זיך אויס .כ'בין געווען אין ישיבה ,כ'האב הלכות דעות? דער רמב"ם מאכט א הלכות ספר .יסודי התורה ,די
געלערנט ביי הרב הגאון ר' בערל טויבער ,וואס איז ידוע מיט הבנה אין יסודות אין תורה ,וואס דאס איז שוין מוסיף געווען אויף די הלכה.
חינוך ,ס'זאל טאקע זיין א רפואה שלימה פאר אים ,האט ער פלעגט ער אבער פשוט ,א הלכות ספר ,ווי שולחן ערוך ,יא? ס'איז דא א שולחן
זאגן ,א בחור זאגט ער ,גיבט זיך אויס .גיבט זיך אויס .קען מען זיך דען ערוך .אין שולחן ערוך ,רוב סימנים פון שולחן ערוך איז הלכות .ס'איז
אויסגעבן? מ'גיבט אריין! אויסגעבן מיינט ,ווען איינער האט א פולע אפשר איין סימן אין שולחן ערוך ,מער ווי איינס ,ס'איז דא א פאר
באטל וואסער ,ער גיסט עס אויס ,האט ער עס אויסגעגאסן .מ'גיבט זיך סימנים אין שולחן ערוך ,געציילטע ,אפשר צוויי דריי סימנים וואס זיי
נישט אויס ,מ'גיבט זיך נאך. רעדן פון השקפה ,אוודאי השקפה איז אויך הלכה ,אבער ס'רעדט פון
געוויסע מדות .קנ"ו ,הלכות משא ומתן ,וויאזוי א איד דארף טון ביזנעס,
ווענדט זיך .אמאל דארף מען זיך יא אויסגעבן ,ווענדט זיך וואס די סיבה וואס דאס אוודאי איז הלכה ,אבער ס'איז נישט קיין חושן משפט ,ס'איז
איז און פארוואס .אבער סתם אין די וועלט אריין גיין שיסן באטלעך, נישט קיין דין תורה צווישן צוויי מענטשן ,ס'איז נישט קיין איסור והיתר,
מ'גיבט זיך נישט אויס .מ'גיבט זיך אריין ,מ'לערנט זיך אויס כעס .דאס ס'איז עניני מדות ,אין שולחן ערוך בכלל און די תורה איז דא דרכיה
האט נישט אמאל צו טון מיט אידישקייט .אפילו א גוי וואס ווערט אין דרכי נועם ,ס'איז דא ...דרכי שלום ,ס'איז דא מדת סדום ,די אלע זאכן
כעס און גייט ווארפן באטלעך -דאס איז א קראנקע הנהגה .מ'גיבט זיך איז מדות וואס ס'גייט אריין אין די תורה .ס'איז נישט שולחן ערוך ,קען
נישט אויס ,מ'לערנט זיך אויס כעס. זיין על פי הלכה ביסטו גערעכט ,אבער ס'איז מדת סדום .ס'איז נישט
די פראבלעם פון גאוה און פון כעס איז צוויי גרויסע פראבלעמען. דרכיה דרכי נועם.
פארוואס? ביי גאוה זאגט די גמרא אין אני והוא יכולין לדור כאחד. איז דער רמב"ם האט געמאכט הלכות דעות ,מדות וואס א איד דארף
מ'דערציילט ,אז א איד איז אמאל געקומען צום הייליגן צמח צדק זיך האבן .מדות איז אזוי ווי חז"ל זאגן שוין ,דרך ארץ קדמה לתורה.
אפרעדן ,אז מענטשן טרעטן אויף אים ,האט ער געזאגט" :ליג נישט פארוואס איז דרך ארץ קדמה לתורה? ווייל דרך ארץ ,די סדר פון די
אויף די גאנצע פלאר ,וועט מען נישט טרעטן אויף דיר". וועלט ,די תורה איז געגעבן געווארן פאר א מענטש ,אז דו האלטסט
און א מענטש לייגט זיך אריין אויף די גאנצע ,לייגט זיך אין די לענג און נאך סאך פאר תורה יעצט .דו ביסט נאכנישט קיין מענטש.
די ברייט ,א מענטש ווערט בגאוה אדער בכעס ,איז ער פשוט נישט אין ס'איז דא זייער אסאך הנהגות וואס מ'דארף פארשטיין אז ס'איז נאך
די ריכטיגע פלאץ .גאוה איז א זאך וואס באלאנגט פאר רבש"ע .וואס סאך פאר אידישקייט .א גוי דארף דאס אויך האבן .לאמיר זאגן כעס .א
הייסט ער האלט זיך גרויס? ווער ביסטו? און כעס איז די זעלבע זאך - מענטש ,איך ווייס ,ער ווערט פארלוירן און ער הייבט אן צו ווארפן
די ביידע מדות וואס דער רמב"ם זאגט דארף מען גיין עקסטרים ,איז זאכן .לעצטנס איז דא א נייע זאך ,ס'האט זיך שוין געעפנט ,האב איך
דער זעלבער פוינט .אזוי ווי א מענטש קען שלאגן ווען ער איז אין כעס, געהערט דא אין ברוקלין אויכעט .עס איז אלעמאל געווען אין כ'מיין
אפילו ער שלאגט נישט ,אבער אין כעס אינעווייניג ,פשט איז ,ער שוין לענגערע צייט וואס איז דא אין מאנהעטן ,אין אנדערע פלעצער,
האלט עס קומט זיך אים .ער איז נישט אין די ריכטיגע פלאץ .ס'איז אין גוי'אישע פלעצער .ס'איז דא מענטשן וואס ווילן זיך אויסגעבן .ס'איז
נישט א מידה וואס דו ביסט בעצם בעה"ב .ווען א מענטש האט געלט, דא מ'גייט אריין אין א צימער ,מ'צאלט געלט ,איך ווייס נישט וויפיל
ס'איז זיין געלט ,ער קען זיין א פזרן ,ער קען זיין א קמצן ,ער קען טון געלט ,און דו קענסט נעמען באטלעך און גלעזער און שיסן און אלע
וואס ער וויל. ווענט זאל זיך צוברעכן און קנאקן .מ'קען אפילו גיין פאר מער געלט,
אבער ווען מ'רעדט פון מידות וואס ס'איז נישט דיין פלאץ בכלל ,דו מ'קען נעמען א טרעקטאר ,צאלט געלט ,און דו קענסט צוקראכן קארס.
דארפסט פארשטיין ווארט ,ס'איז נישט דיין מידה ,ביסט פשוט א גנב. ס'איז נישט יעצט אויסגעפיגערט ,ס'איז נישט קיין נייע חידוש .דער
טון .אויב מענטשן וואלטן ארומגעגאנגען און געווען אין כעס ,וואלט מען חידוש גייט שוין צוריק אין די גמרא'ס צייטן ,און די גמרא רעדט שוין פון
געשאסן באטלעך ,וואלט נישט געווען קיין וועלט .אוודאי די איינעם וואס צעברעכט כלים אין כעס ,און זי זאגט :יהא בעיניך כעובד
עבודה זרה -קוק עס אן ווי איינער וואס דינט עבודה זרה.
עמוד ב פרשת חיי שרה הגיון ליבי
קיין גוטע זאך ,ווייל בעצם ,וואס הייסט אז דו האסט אן השקפה? תורה לאזט נישט ,אבער דאס איז נאך דרך ארץ ,דאס איז נאך אסאך
מ'דארף זיך צוגיין צו יעדע מעשה און זען וואס ער איז .וואס הייסט פארדעם ,די וועלט הייבט זיך נישט אן אן דעם .די משנה זאגט דאך
השקפה? השקפה איז א שלעכטע זאך .השקפה מיינט ער האט א אלמלא מוראה של מלכות ,ווען נישט מוראה של מלכות ,ווען נישט
שטארקע בליק אויף א זאך .חוץ ווען דו גייסט ארויס פון זיך ,דו געבסט וואלט געווען אזוי ווי א וואלד .איש את רעהו חיים בלעו ,מ'האט זיך
זיך אוועק פאר אנדערע מענטשן ,דו גייסט ארויס פון זיין אייגענע איינגעשלינגען לעבעדיגערהייט .א מלכות איז א גוטע זאך .מ'מאכט א
באקס ,דעמאלטס איז א השקפה א גוטע זאך .יעדע מאל די השקפה ברכה אויף א מלך ,שנתן מכבודו לבריותיו -ער האט געגעבן פון זיין
קומט צוריק צו די נקודה אז דו גייסט פארדינען פון דעם ,האסטו דאך כבוד צו זיינע באשעפענישן ,דער אייבישטער וויל ס'זאל זיין א מלכות,
נגיעות ,איז השקפה א שלעכטע זאך .דו קוקסט ,השקפה מיינט ער ס'דארף זיין סדר ,דאס האט נאך אסאך פאר אידישקייט.
קוקט גוט ,ער קוקט זייער גוט ,אבער ס'איז פאר זיינע אינטערעסן. אברהם אבינו האט אונז אויסגעלערנט מדות .דער רמב"ם שטעלט
איז אויף דערויף איז דער רמב"ם זאגט אונז ,דרך הממוצע פון יעדע אוועק אין הלכות דעות וועלכע מדה א מענטש זאל זיך פירן .א מענטש
מדה איז די דרך הממוצע ,דאס איז די דרך השם .זאגט דער רמב"ם, זאל זיך פירן בדרך הממוצע .דער רמב"ם לייגט אראפ יסודות.
דאס האט אונז אברהם אבינו אויסגעלערנט ,דרך השם מיינט די דרך עקסטרעמיזם זאגט דער רמב"ם ,יעדע מדה עקסטרים איז נישט די
הממוצע ,די געטליכע וועג וויאזוי דער אייבערשטער וויל א מענטש זאל ריכטיגע וועג ,נישט קיין חילוק וועלכע מדה .צוויי מדות זאגט דער
זיך פירן איז ביי דרך הממוצע .מ'דארף צוגיין צו יעדע זאך און זען וואס רמב"ם דארף מען גיין עקסטרים .מדת הכעס -ווערן בייז -דארף מען
מ'דארף טון .מ'דארף זיין אפן צו די מציאות .אמאל דארף מען זיין אזוי, גיין אינגאנצן די אנדערע וועג ,און די אנדערע מדה איז גובה לב -זיך
אמאל דארף מען זיין אזוי .א מענטש וואס איז עקסטרים ,גייט ער פאר האלטן גרויס .פארוואס? ווייל דא רעדט מען פון א שלעכטע הנהגה,
זיין אייגענע נגיעות. נישט פון א זאך וואס מ'דארף נאר מאכן אביסל ווייניגער .לאמיר נעמען
א ביישפיל :איינער וועט זאגן ,איך הרג'ע נישט יעדן טאג ,איך גיי בדרך
דער רמב"ם לערנט :מ'גיבט זיך נישט אויס -מ'לערנט זיך הממוצע .וואס פאר א מיטלוועג איז דאס? ביי אזא זאך זאגט מען נישט,
אויס .יעדע מדה גייט מען דרך הממוצע ,דאס איז דרך ה׳; טו אביסל .און דאס איז די נקודה דא ביים כעס :מ'קען נישט זאגן ,איך
נאר צוויי מדות -גאוה און כעס -גייט מען אינגאנצן צום פארליר זיך נאר אמאל ,דאס איז מיין דרך הממוצע .דאס זיך פארלירן
אנדערן עק. איז א קראנקע הנהגה .דער רמב"ם זאגט ,כעס איז א מדה רעה עד
למאד -א גאר שלעכטע מדה .דא דארף מען זיך דערווייטערן ביזן
אנדערן עק ,זיך אויסלערנען נישט צו ווערן אין כעס.
א 'טובה' מיט אן אינטערעסע איז קיין טובה נישט
אבער בכלל זאגט דער רמב"ם ,עקסטרעמיזם ,ווען מ'גייט עקסטרים,
מ'קוקט אריין די וואך אין די פרשה ,מ'זעט דער עפרון ,ס'לערנט זיך איז דאס נישט געזונט .פארוואס איז עקסטרעמיזם נישט גוט? ווייל א
מורא'דיג שטארק אפ פון אברהם אבינו ,וויאזוי אברהם אבינו האט פשוט'ע זאך .ווען א מענטש קומט צו א זאך ער האט א שיטה אדער אן
געטון ביזנעס .וויאזוי אברהם האט געשיקט ,אויסגעלערנט אליעזר עבד אגענדע ,איז ער שוין נוטה צו א זאך ,ער גייט נישט צו מיט אן אפנקייט.
אברהם צו זוכן א שידוך ,וויאזוי אברהם אבינו האט געדיעלט מיט נישט קיין חילוק וועלכע מדה .א מענטש איז א פזרן ,ערשטע זאך שיט
סדום ,מיט אבימלך. ער געלט .ווער זאגט מ'דארף? אבער ער איז א פזרן ,ער איז נוטה צו,
מ'זעט אז אברהם אבינו האט פיינט געהאט טובות .עפרון זאגט אים: איז זיין קאפ פירט אים אויף יענע דירעקשאן .א מענטש איז א כעסן,
"געב דיר די פעלד בחנם!" שום אופן .סדום" :נעם די אלע זאכן!" "איך יעדע מאל אויפ'ן פייער .נאך איידער ער קוקט וואס מ'דארף דא טון,
נעם נישט גארנישט! דו גייסט נאך איינצירעדן העשרתי את אברם!" ער גייט ער שוין מיט זיין כעס .א מענטש וואס איז ,נישט קיין חילוק.
האט געוואלט ,וואס מ'האט גערעדט לעצטע וואך ,יגיע כפיך כי תאכל. ס'קומט צו מצוות צדקה ,וואס דעמאלטס די ווארט השקפה מיינט
געב מיר נישט קיין טובות ,טו מיר נישט קיין מתנות. אפילו גוטס" ,השקיפה ממעון קדשך" ,א מענטש גיבט צדקה .מ'זאגט
דער מענטש האט א השקפה ,די מושג פון א השקפה ,א בעל השקפה
איז נישט
עמוד ג פרשת חיי שרה הגיון ליבי
און יעצט הייסט אים דער אייבערשטער נעמען זיין זון פאר א קרבן .ער
האט געדארפט אוועקלייגן זיין אייגענעם פארשטאנד און פאלגן דעם
אייבערשטן .זיכוי הרבים ארויף ,זיכוי הרבים אראפ ,פאר וועם טוט
לאמירדערנאראייבערשטער
דערמאנען דאס וואס אייבערשטן,
יסוד ,און מורא'דיגע פאראדעם הרבים?
אליינס זיכוי איז
מען דאסאון מ'דערציילט פון דעם הייליגן סאטמארער רב וואס ער איז געווען כידוע,
פוןאידוועג
הייליגןדער
נישט אויף
בשם דעם ברענגטהנהגה
אייבערשטנ'ס
דעםשפת אמת נישט טון
הייליגער מ'קעןדער וויל.
בקיצור אז בינה יתירה היתה לו צו פארשטיין .צו די וועלט ,צו די מציאות ,צו
תרדוף" -גערכטקייט זאלסטו נאכלויפן .אבער אייבערשטער וויל.
דער "צדק צדק וויאזוי
פרשיסחא: מענטשן .מען דערציילט נאך אז אמאל האט מען געדארפט עפעס א
דערמאנען
נישט נארשקר - לאמירמיט מורא'דיגע יסוד ,און
גערכטקייט ,נישט דארף זיין מיט אליינס אנאכלויפן דאס איז
אויךדאסאון טון,
געוועןעסכידוע,
ער וועט געזאגטעראז איז
איינעררב וואס
סאטמארער געפרעגט ,און דער רבי
דעם הייליגן טובה ,האט
מ'דערציילט פון
הייליגןוועגאיד פון
וואס נישטדעםאויף א רצוןבשםברענגט דעםשפת אמת
אייבערשטנ'ס הייליגער
אויספירן ליגנט.דער
בקיצור אז
מיט מציאות ,צו
"ער נעמען?"דיזאגט ער:
גייסטווועלט ,צו געלטצו די פארשטיין.
געפרעגט:צו "וויפיל
יתירהרביהיתה לו בינה דער
האט
פירסט מעיקרא ,אויב דו
נאכלויפן .אבער מופרך זאלסטו
גערכטקייט תרדוף" -ובה ,א
אפגעפרעגט מינה
איז "צדק צדק ער וויל
פרשיסחא: עפעסאיךאגעדארפט האב
"אזויפיל געלט האט מען דעראזרביאמאל
געפרעגט: דערציילטאיםנאך
בחינם ".האט מענטשן .מען
טוט עס
נישט
עפעס וואסטוסט שקר -נישט מיט גערכטקייט,
אפילו דו נאכלויפןדערדארף זיין מיט
אייבערשטער וויל, דאס וויאזוי
אויךנישטזיך טון,
טובה,צו צאלן ".וואס הייסט? דאס איז די מעשה .וואס איז פשט אין די
עס וועט ער אז געזאגט איינער און געפרעגט, רבי דער האט נישט
וואס וועג א אויף נישט רצון אייבערשטנ'ס
דער אייבערשטער וויל ,אבער דו פאלגסט דעם אייבערשטן אדער דו דעם אויספירן ליגנט. מיט טויזנט ער" :ער
דאלער. נעמען?" זאגט
גייסטו געב דיר
געלטדאלער, "וויפילטויזנט
געפרעגט:דארף
זאגסט מיר איך מעשה?דער רבי האט
פירסט
דא דוטון? דער מ'דארףאויב
מופרךוואסמעיקרא, פאר'ן ובה ,א
אייבערשטן אפגעפרעגט מינה
פאלגסטאיזזיך? דו זאגסט ער וויל דערהאב איך
מענטש איינס,געלט
"אזויפילנאמבערגעפרעגט:
רבי זאכן. איםאיזדערצוויי עס האט
געשעט בחינם".
עס וואס טוט
בחינם,
הייסטוואסדו
טוסטוואסעפעס דערדווועג,
אפילואייבערשטערדאסוויל,נישט
זאגטדערצו מיר ,מ'טוט אייבערשטער
וויאזוי זיך נישט פשט אין די
טובה. וואס איז
געטון א האט דירשולדיג,דיערמעשה.איםדאס איז הייסט?וואסביסטצאלן".אז דו
פילט צואייביג
נישט
וועג?וויל ,אבער דו פאלגסט דעם אייבערשטן אדער דו
פרשת חיי שרה אייבערשטער
ליבידער דער
הגיון עס
טוסט ער
דאלער.טויזנטמער.
הונדערט מאל
דאלער ,געב דיר פארדינען צוויי
דארף טויזנט איך גייטזיין ער
געקענטמיר
מעשה? זאגסטס'האט
דער
טון?נישט וועג.דאמ'קען
מ'דארףוואס גוטן
אייבערשטןאויף א
פאר'ןטו עס אויך זאגסטזאך?
טון אדו גוטעווילסטזיך?
דופאלגסט איינס,פילןדערערמענטש
האט נאמבערנישט
זאכן.קיינמאל צווייגייט
איז ער געשעט
ענדיגן, קיינמאלעסנישט
בחינם ,וואסגייט
מ'טוט דאס נישט דער וועג ,וואס הייסט דו מיט צוקייןמיר,
צדקותזאגט
אייבערשטער יענערטובה.
גייט געטון א
דירוואס ווייסטערדאךהאטנישט שולדיג, ביסט אים
צוויי ,דו נאמבער אייביג אוןאז דו
אפגעצאלט.פילט
רשעות. טון קיין מער .ער
גייט הונדערט אזמאליענער
צוויימיינט עס בחינם,פארדינען
ער זאגט בעיסיקלי ,ערוועןגייט
אפמאכן.געקענט זייןס'האט
טוסטדאס איז דער מורא'דיגע יסוד וואס לערנען זיך אויס פון אברהם וועג? דער עס איז מיר
געלט,ערזאגהאטנישטא פילן קיינמאל מיר
גייטדעם .געב אויפבעטןער פארקען ענדיגן,קיינמאל ערנישט
אפמאכן וואס גייט
נישט
דואבינו .און אברהם אבינו איז געגאנגען און געזאגט" :עפרון ,טו מיר
מ'קען וועג. גוטן א אויף אויך עס טו זאך? גוטע א טון ווילסט
רשעות. דאך נישט וואס יענער גייט צאלן,דואוןווייסט
פארטיג. דירצוויי,נאמבער
איך וועל געלט ,און
אפגעצאלט.
וויפיל
נישט בחנם" .באמת ,און מ'זעט קלאר אז קייןמיר
מיטגעב נישטקייןקייןצדקות
טובות, טון גייט
אבער ער טובות,יענער
געבןעס אז מיינט מענטשןבחינם,
מיינען זיי אסאךער זאגט דערצו ,ווען
בעיסיקלי, אפמאכן .נאך
א טובה,
אברהםא לערנעןערזיךהאטאויס פון
געהאט גאר בחנםוואס
קיין זאכן. קיין יסודמורא'דיגע
דער געגעבן עפרוןדאסהאטאיזנישט איז מיר
געהאלטן...טו מיר
וויאזוי געזאגט" :עפרון, זאך.אוןער האט געגאנגען
אין דיאיזגאנצע אינטערעסעאבינו
שטארקעאון אברהם אבינו. אפמאכןנישט קיין טובה ,ער נעמט ,ער געבט דיר גארנישט .ער נעמט פון
זאג געלט, א מיר געב דעם. פאר אויפבעטן קען ער וואס געבט
פארטיג. און צאלן,
דיך די געפיל אז דו ביסט אים שולדיג ,און דאס איז א געפערליכע זאך. דיר וועל איך געלט, וויפיל
מענטש,
שלעכטעקלאר אז באמת ,אאון מ'זעט
איז געווען
בחנם". זאגט ער
יעדערנישט געב מיר באמת קיין יא?
טובות, נישטמען?
זעט באקומסטאבער ערגעבן טובות, מיינען זיי מענטשן דערצו,איןאסאך טובה ,נאך
נישט גאר א
בחנם, האטעסגעהאט אבינוערנעמט
אברהםזאכן.
בחנם קיין
געזאגט האטקיין
געגעבן האטדינישט
רגע ער עפרוןעפרון
יא? נגיעות, אריין ,דו לאזט זיך וואס דו ווייסט נישט אווייל דו
וויאזויא
לסוחר,געהאלטן...
מאותערכסףהאטשקל עובר ארבע זאך.
וועי!גאנצע אינטערעסעדעאין די
שטארקעגעגאנגען אל איז ער האסט
טובה.נעמט פון האט דיר געטון א
גארנישט .ער יענער געבטנעמט ,ער שוחד,ערווייל
באקומסטטובה,
געבטדונישט קיין און
באמת יעדער זאגט ער איז געווען א שלעכטע מענטש, האלא? מאן.יא?חברהמען?
זעט זאך.
געפערליכעצו דיר
פלאמער קומט דאס איז אדיר אוןפאר א שולדיג,
געצאלט!איםשטעלהאסטודו ביסט געפיל אז דיך די
געצאלט?
בחנם, נגיעות,
באקומסט עס פאר
"חבר ,איך טו אריין ,דו
זיךעס?" קאסט "וואסלאזט וואס דו
נישטאיךאיןאים:ווייסטפרעג ווייל דו
אינדערהיים,
נישטגעוואלט האסטונעמט עס
אבינוצוריק
אברהםמינוט
געזאגטפשוט .א עס זאגן לאמירהאטצוריק,רגע ער
עפרון די
איא?מינוט האסט
אים מיט א צאלסטטובה.געטון אמענטש,דיראבער
יענער האט פאר דעם משועבדווייל
באקומסט שוחד,
דיך!"דודו ווערסט און
בחנםא
לסוחר,
עוברנישטשקלס'איז מאות כסף
בחנם ,אז ארבעגעבסט האסטודע וועי!
געזאגט דו געגאנגען אל
דער גוטער, איז ער
זיין
האלא? מאן. חברה האבן
וועסטוצו דיר
עפעס קומט
פלאמער ס'גייטא זיין
מאל פאר שטעל דירווייל יעדעגעצאלט!האסטופרייז,
געצאלט?טייערע
טייערע
וואס גייסטו עקסטרים? באמת איז עס זייער א פשוט'ע זאך .עפרון האט אים.פרעג איך אים" :וואס קאסט עס?" "חבר ,איך טו עס פאר אינדערהיים,
נגיעות צו
געוואלט
האסטוהוקד אפ,צוריק אבינו
מינוטאברהם איך אהאב נאמען,זאגןהיי,פשוט.
לאמיר עספאר זייןצוריק, אזיךמינוט
געלוינט שמועסטמיטאויסא
צאלסט אים
ס'איז בחנם
נישט סעקענד נישט
בחנם,די אז ס'איז פעלדדו געבסט
בחינם .יא? געזאגט
האסטוגאנצןגעגעבן אגוטער, דעראים זיין
כ'האב אבערסופר מענטש ,חתם
דעםהייליגער פארדער משועבד
אבינו. ווערסטאברהם דיך!" דו
אויספרובירט
האבן
וועסטו האט ר"ח):זיין עפעס
אברהם אבינו סימןס'גייטחיים מאל ווייל יעדעפרייז(,אורח זיינעטייערע
תשובות טייערעאין
עפרון האט
נישט זאך.אבער פשוט'עשקל
זייער אהונדערט גייטאיז עס
נעמען פיר עקסטרים? ערבאמת
לאמיר זאגן אז בחינם,גייסטו
וואס אים. צו נגיעות
הוקדיא?
אפ, אבינונישט.
אברהםסיי ווי
האבער שויןאיךהאט נאמען,געבןהיי,בחנם
כבוד פוןדעם זיין
לסוחר ,פאר
עוברגעלוינט זיך פארשטאנען אז דער אייבערשטער וויל נישט קיין קרבן פון א מענטש.
כ'האב אים געגעבן א גאנצן פעלד בחינם .יא? די סעקענד ס'איז נישט קרבן.אויס
ער שמועסט
סופרפאר א נעמעןחתם
זיין זון הייליגער
אייבערשטעראבינו .דער אברהםדער
הייסט אים אויספרובירט
און יעצט
בחינם ,לאמיר זאגן אז ער גייט נעמען פיר הונדערט שקל אבער נישט פאלגן האט
דעם אברהםאון אבינופארשטאנד אייגענעם ר"ח):
(אורח זייןחיים סימן אוועקלייגן תשובותגעדארפטהאט זיינעאין
עובר לסוחר ,דעם כבוד פון געבן בחנם האט ער שוין סיי ווי נישט .יא? מענטש.
טוט פאר אוועם
קרבן פון
הרביםקייןאראפ,וויל נישטאייבערשטערזיכוי
פארשטאנען אזזיכוידערהרבים ארויף,
אייבערשטן.
פאר א קרבן .ער
אייבערשטער וואסזוןדערנעמען זיין הרבים?איםפארדערדעםאייבערשטער
אייבערשטן ,דאס זיכוי הייסט
מען יעצטאון
דער דעם
וועג נישט אוןאויףפאלגן
פארשטאנדאייגענעם הנהגה
אייבערשטנ'ס אוועקלייגן זיין
נישט טון דעם געדארפט
האט מ'קעןוויל.
ארויף ,זיכוי הרבים אראפ ,פאר וועם טוט הרבים וויל.
אייבערשטער וויאזוי דער
אייבערשטן .זיכוי
מען זיכוי הרבים? פאר דעם אייבערשטן ,דאס וואס דער אייבערשטער
וויל .מ'קען נישט טון דעם אייבערשטנ'ס הנהגה נישט אויף דער וועג
וויאזוי דער אייבערשטער וויל.
עמוד ד פרשת חיי שרה הגיון ליבי
ער האט דאך נישט געמיינט צו טון א טובה פאר אברהם אבינו .ער
עפרון האט גערעדט אסאך און געטון ווייניג .א טובה פאר האט געמיינט זיך .ס'האט זיך אים געלוינט .ער גיט אוועק א פעלד
וואס ער נעמט איז נישט קיין טובה. בחנם ,יעדער וועט רעדן די נייעס .אבער די סעקענד ער נעמט געלט,
איז עס שוין נישט קיין מתנה .קיינער גייט נישט רעדן אז ער האט
געגעבן בחנם .האט ער שוין נישט דעם כבוד ,וויל ער כאטש דעם גאנצן
צופיל רעדן וואגט די נפש אראפ פרייז .יעדער פארשטייט וואס עפרון האט געמיינט דא ,ס'איז נישט קיין
ווען א מענטש רעדט ,שטייט אין פסוק "נפשי יצאה בדברו" ,די נפש פון גרויסע חכמה .פארוואס? ווייל ער האט געוואלט באקומען .ער האט
דעם מענטש גייט ארויס ווען ער רעדט .די הרגשים פון דעם מענטש געוואלט באקומען די מעקס .עס האט צוויי וועגן צו באקומען .אדער
גייט ארויס ווען ער רעדט .ס'איז א מורא'דיגע וויכטיגע זאך ,און ס'האט געבט ער עס פאר פרי ,יעדער רעדט ,ס'גייט שטיין זיין נאמען איבעראל.
אויך א ,מ'זאגט ,א דאונסייד .מ'דארף וויסן ביידע צדדים .פון איין זייט, אדער עס באקומט ער טאפ דאלער.
ווען א מענטש רעדט צו דעם אייבערשטן ,קען זיך איבערדרייען זיינע סאו דעי זעט מען ביי עפרון ,דעי איז געווען זיין אדזשענדע און דעי איז
הרגשים פון איין עק די צווייטע .דער הייליגער דברי ישראל לעצטע פארשטייט זיך געגאנגען די פארקערטע וועג.
וואך זאגט אויפ'ן פסוק "אל נא אחי תרעו" ,אז ווען א מענטש דאווענט,
נא ,ער קען זיך איבערדרייען פון פיינט צו ברידער .וואס איז א סימן א דער אמת'ער אמת איז אזוי :עפרון ,חז"ל זאגן :עפרון פלוצלינג ,ער
מענטש האט גוט געדאווענט? זיינע אלע שונאים ,ער קומט נאכ'ן האט געבעטן ארבע מאות שקל כסף ,פעלט א ו' אין זיין נאמען.
דאווענען ,ער האט נישט די גאנצע געפיל .ארויס! וואו איז עס פארוואס? זאגט רש"י :לפי שאמר הרבה ואפילו מעט לא עשה -ער
געגאנגען? ווייל מ'דאווענט מיט הארץ ,מ'דאווענט ,מ'רעדט צו דעם האט גערעדט אסאך ,און אפילו ווייניג האט ער נישט געטון .ער האט
אייבערשטן ,ס'גיסט זיך אויס ,ער קען איבערדרייען אלע הרגשים. געזאגט ער גייט געבן בחינם ,למעשה גארנישט ,ארבע מאות שקל כסף.
"נפשי יצאה בדברו" ,א מענטש רעדט ,ער רעדט וואס מ'דארף צו פארדעם איז דא א סימן די תורה ,מ'זאל כאפן דעי נקודה.
רעדן ,האט עס א השפעה. וואס איז דא געשען? ער האט גערעדט אסאך ,ער האט געטון ווייניג.
מ'רעדט פון אמונה" ,האמנתי כי אדבר" ,מ'רעדט פון אמונה ,מ'קאכט לכאורה דארף מען דא רעדן א אינטערעסאנטע נקודה .ער האט
זיך אין אמונה ,דעמאלטס קען א מענטש זוכה זיין צו איבערדרייען זיינע גערעדט אסאך און ער האט געטון ווייניג .אונזערע אבות לערנען אונז
הרגשים ,ער זאל גיין אויף דעם וועג. פארקערט .אמור מעט ,מ'רעדט ווייניג ,ועשה הרבה ,און טו אסאך.
קומט א רשע ,זאגט רש"י :לפי שאמר הרבה ואפילו מעט לא עשה.
אבער ,אבער ווען א מענטש רעדט סתם אזוי ,ווי א מענטש האט
געוואלט זיך פארנעמען א גוטע זאך .ווען א מענטש האט זיך געוואלט וואס הייסט? לכאורה גייט ער פרעגן א שאלה .די צוויי זאכן האבן צו
פארנעמען א גוטע זאך ,און ער האט זיך פארגענומען ,לאמיר זאגן ,ער טון? ווייל איז אמור מעט ,פארדעם איז עשה הרבה? ווייל ער רעדט
טראכט :הייליגע טעג דארף ער זיך פארנעמען .וואס גייט ער זיך ווייניג ,טוט ער מער? און ווייל ער רעדט אסאך ,טוט ער ווייניגער? אזוי
פארנעמען? פארנעמען זיך א קבלה טובה .יעצט ,האט ער א געוויסע האבן דעי צוויי זאכן צו טון? אדער ס'איז פונקט צוויי זאכן :איינער ,רעד
הרגש אז ער וויל זיך פארנעמען .אויב הייבט ער אן צו רעדן" :איך גיי נישט קיין סאך ,הער אויף צו רעדן .און צווייטנס ,טו אסאך .ניין ,ס'איז
מיך פארנעמען ,איך גיי דאס טון" .וואס ס'געשעט איז ,זיין גאנצע ,ער משמע נישט אזוי .ווייל עפרון איז געווען דער אויבער חכם וואס האט
פילט שוין גוט ,ער האט שוין גערעדט ,ער דארף עס שוין נישט טון, גערעדט אסאך מיט א גרויסן מויל ,ווען ס'קומט צו טון ,הילד איננו.
ס'נעמט ארויס זיין גאנצע אינערליכע הרגש ,און ביי רוב דיבורים מצב ס'איז משמע אז ס'האט צו טון די צוויי זאכן .וואס האט דאס צו טון?
וואס דער מענטש רעדט ,בלאזט עס ארויס די גאנצע זאך ,און די זאך ווייל ער רעדט אסאך טוט ער ווייניג ,ווייל ער טוט ווייניג רעדט ער
איז אווער. אסאך?
מארגן לערנען .ער וויל אבער פילן גוט ,רעדט ער ,און דורך דאס רעדן איז אזוי:
פילט ער דאך שוין גוט ,איז די זאך א געשלאסן .מארגן האט עס א
פרישקייט ,ער קען נאכאמאל שמועסן און נאכאמאל צוזאגן .לאז ,רעד
נישט אזוי סאך .יעדע מאל דו רעדסט ארויס דיינע הרגשים וואס עס
עמוד ה פרשת חיי שרה הגיון ליבי
קומט צו טון א גוטע זאך ,נעמסטו די לופט פון די רעדער און דו בלאזט
ווען א מענטש רעדט צופיל פון א גוטע זאך ,גייט ארויס די ארויס.
נפש -ארויס די לופט פון די רעדער ,און די זאך איז שוין מ'האט דערציילט פון בעלי מוסר ,ס'איז דא כל מיני מעשיות ,א מענטש
געשלאסן. האט געהאט התעוררות ,וואס ער האט געהאט עפעס א געוויסע
התעוררות .די רגע ער איז געגאנגען און אנגעהויבן דערציילן פאר
רעדן אזוי אסאך וואס דו גייסט ,וואס דו פלאנסט ,וואס דו ווילסט און יעדעם איינעם ,ער מאכט א גאנצע דרשה דערפון ,איז ארויס די לופט
אלע קבלות .לאז ,דאס איז צווישן דיך און דער אייבערשטער. פון די רעדער .אסאך מאל זאגט מען ,א מענטש האט תורות .ס'איז דא
צוויי מיני תורות .ס'איז דא א תורה וואס מ'זאגט ביים שבת טיש ,ס'איז
זאל דער אייבערשטער טאקע העלפן ,מ'זאל זוכה זיין מיטצונעמען די דא א תורה וואס מ'נעמט אריין אין הארץ .און אויב דו גייסט עס
יסודות פון אונזערע הייליגע אבות ,זיך פירן בדרך השם ,בדרך איבערזאגן ביים טיש ,אויב ס'איז אן ענין פון אמונה ,מ'גלייבט ,איז ווי
הממוצע ,בדרך אשר נלכו בה. מער מ'רעדט ,קומט ארויס מער די צדדים ,און מ'קאכט זיך מער אויס,
בית יעקב לכו ונלכה באור השם .לאמיר גיין אין די וועג פון דעם ווערט עס שטערקער .אויב איז עס אן ענין וואס האט מיט דיר ,דארפסט
אייבערשטער .דער אייבערשטער האט א געוויסע הנהגה .דער א געוויסע התעוררות ,א געוויסע קבלה ,און אנשטאט צו עס נעמען
הייליגער תומר דבורה הייבט אן" :האדם ראוי שיתדמה לקונו" -א אויף דיר גייסטו אזוי און דו זאגסט עס פאר יענעם ,אזוי ווי מענטשן
מענטש דארף זיך פירן מיט די הנהגות פון דעם אייבערשטן .ער גייט לערנען מוסר און מ'זאגט ,יא ,קען לערנען דעם מוסר ספר און ער
דורך די דרייצן מדות פון רחמים ,און לערנט אונז וויאזוי מיר זאלן זיך טראכט א גאנצע צייט וועמען ער טאקע מיינט .וואו ,ס'איז א מורא'דיגע
פירן מיט אנדערע מענטשן .וואס וויל דער אייבערשטער? וואס מיינט א ווארט ,ער מוז עס איבערזאגן פאר זיין חבר .זיין חבר קען ניצן דעם
מענטש אזוי ווי דער אייבערשטער? ער פירט זיך בהנהגות השם. ווארט .דרייט ער דאך אויס די גאנצע זאך ,גייט ער און ער זאגט עס
ס'שטייט נישט וויפיל ,ס'שטייט נישט קיין איין מאל אין ספר וויפיל איבער פארן חבר ,און ס'מיינט נישט אים ,און גוט שבת .ניין! די תורה
שעה ער לערנט .דא שטייט ווי אזוי ער פירט זיך ,די הנהגה פון א איד, איז פאר דיך .די תורה נעם אריין ביי דיר אין הארץ .די תורה זאלסטו
די הנהגה פון דעם אייבערשטער .דער אייבערשטער זאל העלפן מ'זאל לאזן ,די מוסר זאלסטו לאזן ביי דיך .א שיינע גימטריא זאלסטו זאגן
זיך קענען פירן בדרך השם ,וויסן די דרך השם ,זיך קענען פירן בדרך פאר דיין חבר.
השם .א ליכטיגע שבת.
וואויסמעיל(605) 468-4356 : לתגובות והערותhegyuinlebei@gmail.com : שבת שלום ומבורך
צו לאזן א וואויסמעיל ,רופט די "קול הגיון ליבי" האטליין(605) 468-4356 :
עמוד ו פרשת חיי שרה הגיון ליבי
