נקדישך · NAKDISHACH — תולדות (2026-11-09)

בס"ד
מרומם זיין
עבודת התפלה
וקדושת ביהמ"ד
מיט די "הייליגע
קבלה" נישט
צו רעדן ביים
דאווענען
גליון תס"ז
פ' תולדות תשפ"ז לפ"ק
יענו ּ
הוּא מוֹ ִשׁ ֵ
סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות הקבלה בקדושת התפלה ַכּ ָד ּ ָבר ָה ָאמוּר
פנינים ומרגליות על הפרשה בעניני תפלה
״איך שפיר אַז דער הייליגער תוספות וַיֶּעְתַּר יִצְחָק ל ַה'
יום טוב אליין איז געווען דער שדכן!״ די גמרא (יבמות סד) זאגט :מפני מה היו
אבותינו עקורים? מפני שהקב"ה מתאוה
האב מתּפלל געווען ,און געבעטן אין דעם זיידנ׳ס איך ָ לכבוד די חשוב׳ע עסקנים פון לתפילתן של צדיקים.
פאר די אייניקלעך.
זאל זיך מיען פון אויבן ַ זכות ,ער ָ וואס ברענגען גליון 'נקדישך'ָ , מען קען אפשר זאגן בדרך צחות ,אז מטבע
מאל פערציג טעג, האט זיך געענדיגט ,איין ָ די קבלה ָ ַאריין ,און זענען מעורר שטענדיג הדברים טוען קינדער מבטל זיין זייערע עלטערן
ריזאנט.
הא ָנאכנישט געווען אויפן ָ ָאבער קיין ישועה איז ָ דעם ענין פון כבוד ביהכנ״ס און פון לערנען און דאווענען ,ווען מען דארף זיך
האב זיך אבער נישט מייאש געווען .מען איז ממשיך איך ָ כבוד התפילה. אפגעבן מיט זיי ווען עפעס פאסירט .דערפאר
נאך פערציג טעג ,מיט א פרישקייט ,און ַאזוי געווען ָ וואס איז
דער שינוי לטובהָ , דאווענען מיר טאקע פאר זרעא חיא וקימא,
מאלָ ,אן קיין יאוש!
עטליכע ָ געווארן ביי כלל ישראל אין דיָ געזונטע קינדער פאר וועמען עס פעלט גארנישט,
איך האב כסדר מתפלל געווען און געבעטן פונעם לעצטע ָיארן אין די עניינים ,איז די לא יפסוק מפתגמי אורייתא ,אזוי וועלן זיי
רבוש״ע' ,הראינו ה׳ חסדיך וישעך תתן לנו'ַ ,אז פון טון קלאר אך ורק בזכותכם .ושכרכם אונז נישט מבטל זיין פון תורה און מצוות.
פאר כבוד השכינה ,מיט כבוד ביהכנ״ס ,וועט מען זיכער ַ הרב מאוד .חזקו ואמצו! דאס איז טאקע די סיבה פארוואס די אבות
נישט דערלייגן ,און דער באשעפער וועט זיכער נישט * זענען געווען עקורים -ווייל אויב זיי וועלן
שולדיג בלייבן! אייראּפע .מיר
ָ מיר וואוינען אין נישט האבן קיין קינדער ,וועלן זיי קענען
געווארט א לאנגע צייט אויף ַ האבןָ דאווענען מיט א געהעריגע ישוב הדעת אן
*
קא
קרא ָ סוף שבט תשפ״ו איז ַא חבר מיינער געווען אין ָ פאר ַא זוןַ ,א זיווג שני .איך ַא שידוך ַ קיין שטערונגען ,און דער אויבערשטער
באפריינדעט מיט הר״ר אברהם אויף שבת .ער איז ַ דארף נישט פאר קיינעם מסביר זיין — גלוסט דאך צו די תפילות פון צדיקים.
און קיינער זאל קיינמאל נישט וויסן — (תפארת שלמה)
וואס פירט ָאן דעם גרויסן הכנסת אורחים לדאןָ , זא ַ ָ
דארט אין קראקא. ראט ָ ּפא ַ
ַא ַ וויפיל מ׳דארף דורכגיין ביי א זיווג שני,
לדאן איז ַארויסַ ,אז ער
זא ַ פון זיין שמועס מיט הרב ָ ס׳איז נישט פשוט.
ּפלאץ.
ַ פאר ַא דזשאב אויף דעם זוכט ּפונקט איינעם ַ געפארן
ָ חודש חשון תשפ״ו בין איך
וואס איז נישט משועבד צו קיין ָאבער דווקא איינעם ָ געמאכט
ַ האב
קיין ארץ ישראל ,און איך ָ י'יטב ל'ך ו'לבניך א'חריך
פארן און קומען דארפן ָ
זאל נישט ַ משּפחה אא״וו ,כדי ער ָ קא ,ביים ציון פונעם קרא ָ
ָ ׳סטאּפ׳ אין
ַ ַא מעומקא דליבא ,בכל לשון של חיבה ,נגיש
ונביע ברכה מרובה ,להאי גברא רבא יקירא,
וואך.
יעדע ָ הייליגן תוספות יום טוב זי״ע ,זיך שר הצדקה והחסד ,ראשון הוא למקראי
נאך שבת און פרעגט מיר, דער חבר רופט מיר ָאן גלייך ָ אויסצובעטן .מ׳הערט דאך אזויפיל אידישע קודש ,העושה גדולות ,איש האשכולות,
געדאנק פון די דזשאבַ ,אלס ַא ַ זאג אויף דעם וואס איך ָ ָ קינדער ווערן דארט געהאלפן ,בזכות שליט״א הרב יואל לאנדא
וואס איז לעת עתה א גרוש? דער פאר מיין זוןָ , הצעה ַ פון קדושת התפילה ,און מיר זענען אויך מייסד ופטרון מפעלינו הכביר והאדיר
ווארט אויף זיווג שני ,און איז אויפן יעצטיגן וואס ַ זון ָ אייניקלעך פון אים. ״קרן תוספות יום טוב״ העולמי
מאמענט נישט געבינדן צו זיין מיט דער משּפחה ,קען זיין ָ וואס רעדןכאטש איך בין בכלל נישט פון די ָ ָ לרגל השמחה השורר בביתו,
האב געליינט דאווענעןָ ,אבער אזויווי איך ָ ביים ַ בהולדת נכדתו היקרה למז"ט
אז ס׳איז פאר אים אינטרעסאנט ,און ער וועט מאכן שיין אצל חתנו כבנו ,כבוד שמו תפארתו
פרנסה דערפון? האב איך מחליט איבער דעם כח פון קבלותָ , הרה"ג ר' מרדכי האניג שליט"א
האב איך געענטפערט פאר אויף דער ערשטער מינוט ָ דאס צו נעמען אויף זיך בתורת קבלה ,כדי געווען ָ ראה"כ במרכז התורה אור חיים
מיין חברַ ,אז לויט ווי איך קען מיין זון ,זעט עס נישט אויס ס׳זאל זיין ביתר שאת ,מיטן כח פון א קבלה טובה. ומה׳ הטוב נשאלה ,אשר יעזור ויגן עליו
כח התפלה ,רבבות אלפי בני ישראל
פארן ,און קומען ,אזא מרחק. אינטערעסאנט .גייןָ ,
ַ בכלל איך האב דערביי אויך צוגעלייגט נאך עטליכע העולים במסילה ,שמחה וששון ונחת
המשך אויף עמוד ב' ָאבער איך בין דאך נישט במקומו, קבלות אין קדושת ביהמ"ד וכבוד התפלה. יושפע לו כל הימים ,עבג"צ בב"א
ויש להזהר על קדושת הגליון אין לקרותו בשעת התפלה וקריאת התורה
יענו ּ
הוּא מוֹ ִשׁ ֵ
סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות הקבלה בקדושת התפלה ַא ִד ּיר וְ ָחזָ ק
איבערגעלאפן די משּפחות,
ָ זי איז אין מח שנעל המשך פון עמוד א' איך קען נישט ענטפערן פאר ציטוטים קצרים מספה"ק על
אים ,געב איך ַא פרעג מיין זון, עוצם כחה של תפלה
געהאלטן ַאז
ַ האט דער לבוש ,און אלעס ארום .זי ָ
ּפאסיג.
גראדע זיין היבש ַ דאס קען ַ ָ זאגט דערצו.
וואס ער ָָ כשהאדם מתפלל השכינה
לאזט מען עס ווען אזא קלער קומט ארייןָ , ּפאר מינוט ,און
טראכט ַא ָ
ער הערט די הצעה ,ער ַ מתפלל עמו
האט עס תיכף גענומען צום נישט זיך ׳יערן...׳ זי ָ ּפאר
נאך ַא ָ
ּפאר טעגָ .
זאל אים געבן ַא ָ
בעט מיר איך ָ ויעתר יצחק .כתיב בספרים ,כשהאדם
פאר ביידע נגעטראגן ַ
ָ קומענדיגן שטאּפל ,און עס ָא טעג קומט ער צוריק מיט ַא תשובהָ :יא! ער נעמט מתפלל השכינה עומדת כנגדו ,ואומרת
האבן זיך ָאנגעהויבן אינטערעסירן וואס ָצדדיםָ , עס ָאן. אחריו כל תיבה ותיבה ממש וכו' ,וזה שאמר
דערויף. איך בין געווען ממש ערשטוינט ...איך האב זיך ויעתר יצחק לד' לנכח אשתו ,השכינה נקראת
דער שידוך הייבט זיך ָאן צו רוקן און זיך אינגאנצן נישט געראכטן אויף אזא תשובה .אבער אשה ,וכשהתפלל יצחק ,התפלל לנוכח
דערנענטערן .עס קוקט אויס ווי ס׳קען ארבעטן. ער וויל עס! השכינה ,שהיתה מתפללת כל תיבה עמו.
ָאבער ווען עס איז געקומען צו ענדיגן ,איז וכך הוה .ער האט זיך פארבונדן מיט יענעם, (זרע קודש בפרשתינו)
דעטאלן ,און דאס געשעפט איז ַ אּפגעשמועסט די
מאל אונטערגעקומען עּפעס ַא צווייטע, יעדעס ָ
געשלאסן .ער איז געפארן אהין ,גענומען דעם ָ גודל כח התפילה אפילו לשנות הטבע
ווארטן.
נאך ַ זאל ָ רוואס מען ָפא ָ טעכנישע סיבהַ ,
ַאמט ,און ב״ה זיי זענען געווען זייער צופרידן פון צריך אתה לדעת ,כי כח התפילה גדול
למעשה ,ארויף אראּפ ,אראּפ ארויף ,און ּפלוצלינג אים. אפילו לשנות הטבע .וזה נלמד מיצחק,
פארן ...אינעם גוטן ריכטונג! ָיא, נעמט זיך עס ָ
* שנאמר ויעתר יצחק לד' ,ודרשו חז"ל ,מפני
ס׳קוקט אויס ווי מ׳גייט גומר זיין!
דא ַא קא ,איז ָ קרא ָביי דער הכנסת אורחים אין ָ מה נתעקרו האמהות ,מפני שהקב"ה מתאווה
טאקע געענדיגט? האט זיך דער שידוך ַ און ווען ָ דארט ַאסאך צייטן פון ָיאר, וואס דרייט זיך ָ איד ָ לתפילתן של צדיקים ,ביארו לנו חז"ל ,שלא
ו׳ אלול ,ווען אין ניו ָיארק איז געווען כחצות האט זיך ּפלאץ .ער ָ פאר דעם ַ ווייל ער טוט אויך ַ היו עקרות אלא מפני התפילה ,וכשהתפללו
טאג פונעם יארצייט פונעם הייליגן היום!!! דער ָ באקענט מיט מיין זון. שטארק ַ ַ ַאזוי ַארום ,זייער בזה ,נשתנה בהם הטבע( .רבינו בחיי פ' ואתחנן)
תוספות יום טוב זי״ע! גארדא פון ַא ָ האט איינגעזען ַאז מען רעדט ָ ער ָ
* יונגערמאן ,און ַא ירא שמים, ַ חשוב'ער וואוילער תפילת מנחה בשבת מסוגל להתפלל
וואס דערציילט ״איך שפיר״ ,פירט אויס דער איד ָ מיט חן ושכל טוב .בקיצור ,אלע מעלות. על בני חיי ומזוני
״אז דער הייליגער תוספות יום טוב אונז די מעשהַ , וואסהאט ַא קרובה אין ניו ָיארקָ , דער איד ָ בהפטורה דחנה צריך טעם ,מאי טעמא
אליין איז געווען דער שדכן!" פאר זיווג שני .זי האט אסאך איז ַא שדכנ׳טע ַ לא התפללה חנה עבור בני' בתפילת שחרית,
ס׳האט זיך ָאנגעהויבן ביים תוספות יום טוב ,און האט אינפארמאציע ,און זי טוט אין דער נושאָ . והרי אדרבה בשעת מנחה דינין שריין בעלמא.
זיך געענדיגט ביים תוספות יום טוב! זאל ָאנהייבן צו ער איר ָאנגערופן ,און געבעטן זי ָ ויתכן שהיה אז בשבת ובמנחה ,ואז נתעורר
יונגערמאן ,פארשטייט זיך ַ פאר דעם
טון אויך ַ רצון העליון ,ובקשת בנים צריך התעוררות
און אינעם זכות פון קדושת התפילה ,אינעם
שטארקע מעלות, ַ ארויסברענגנדיג דערביי זיינע רצון העליון ,דבני חיי ומזוני במזלא תליא,
זכות פון דעם הייליגן צדיק ,האט מען זוכה געווען
און אז 'אני הגבר ראה' ,איך זע פון וואספארא
צו אפענע לעכטיגע ישועות ,בסייעתא דשמיא! שהוא מזל העליון כידוע( .דרשות ח"ס)
דא!
זאך מ׳רעדט ָ וואוילע ַ
לאזט ער אויס מיט ביטע זייט דאס מפרסם — ָ
*
זאל זיין ַא קידוש השם ,ובזה הרגשת הלב — עס ָ
עס איז געווען אומגעפער תמוז תשפ״ו ,אויף ַא
יצאתי ידי חובתי לפרסם את נפלאותיו לבני אדם.
שטאט,
ָ קאנטרי ַאריין אין באס ,אויפן וועג פון דער ָ ָ
לעמאל
ָ און ס׳איז וויכטיג צו קלאר מאכן :נישט ַא טרעפט זיך די שדכנ׳טע מיט ַאן ַאנדערע פרויַ .אזוי יענו ּ
וְ יַ ְשׁ ִמ ֵ
דאס ַאזוי ׳אינסטענט׳ַ ,א קבלה ַ -א ישועה. גייט ָ טאכטער שמועסנדיג דערציילט יענע פרויַ ,אז איר ָ ידיעות שונות ומטמוניות נפלאות
ָאבער פון זיך נישט מייאש זיין ,און טון דעם רצון ווארט אויף ַא שידוך ,זיווג שני!...
ַ בנושא של תפלה
השם ,דערלייגט מען נישט .דער באשעפער בלייבט פאר דער שדכנ׳טע אויף דער רגע איז ַ מי חיבר תפילת נשמת
נישט שולדיג. געדאנק :איך האב דאך יעצט ַ אויפגעשּפרינגען אין
אומרים שיצחק אבינו ורבקה תיקנו כך,
טאקע העלפןַ ,אז מען זאל דער אויבערשטער ַ ָ זאךַ ,א
גאלדענע ַ ממש לעצטנס געהערט איבער א ָ
כשנעתר יצחק לד' לנוכח אשתו ,ובשביל
זאל בקרוב הערן ביי יעדן בשורות טובות ,אמן. ָ יונגערמאן!
ַ וואוילער טייערער
כבוד יצחק ורבקה אמנו אומר הש"ץ
שבזכויותיהם ייטיב לנו הקב"ה( .סידור התפילה
לרוקח)
טאכטער איז געווען אין ָ ווען מיין
שנים הטובות -שנים של יצחק אבינו
האב איך מקבל געווען אויף זיך
דאווענען
שידוכיםָ ,
ַא קבלה' ,נישט צו רעדן ביים ַ
זֶה ָלזֶה רצוי לכוין בשעה שאומרים בשמונה
פאר פערציג טעג' .די פערציג טעג זענען ַ מכתבים • הערות • והארות עשרה ,וברך שנתינו כשנים הטובות לברכה,
נאכנישט געזען די האב ָ ַאריבער ,און איך ָ דהיינו כשנים הטובות שנתברך יצחק אבינו,
ישועה. שזרע ומצא מאה שערים ,כמבואר בס' סדר
הוספתי ונושעתי
נאך ַא קבלה ,צו האב איך צוגעלייגט ָ ָ היום( .לוח דבר בעתו)
דאווענען. סעלפאן בשעת'ן ַ
ָ רמאכן דעםפא ַ ַ איך וויל מיטטיילן ַא ּפערזענליכע מעשה
ב האָ דא
ָ אויך אבער פון ַא קבלה טובה ,און די גרויסע כוחות פון
המשך אויף עמוד ז'
כבוד התפילה.
ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער ב
נ ַֹעם ִשׂ ַיח
דבר המערכת • הרב ב .צ .הירש
תן ל ְך ָ ָ
האֱלֹקִים... ו ְי ִ ֶּ
תפילין ,און ער גייט שוין ,אבער איך האלט מיך
פעסט מיט מיין קבלה אז אינמיטן דאווענען בעט
מען נאר ביים כל יכול .יעצט דאווען איך צום
באשעפער.
איך ענדיג דאווענען ,איך לייג צוזאם מיין
צום מלך מלכי המלכים ,און ער פאקט פעק ,און
גייט אוועק אינמיטן דער זיצונג...
דערציילט ער א מעשה שהיה :אזויווי אסאך
אידן בארץ הקודש האט ער אויך זיך געטראפן אין
א הויפן פון חובות ,וואס ער האט נישט געוואוסט
יינע פון די דברים הצריכים חיזוק בענין
תפילה ,איז קומען בזמן ,און בלייבן ביז
נאכן ענדיגן דאווענען.א
איינער פון די צדיקים איז אמאל אריינגעקומען
אין בית המדרש ווען מ'האט שוין געהאלטן נאך
תפילין ,איך וויל ארויסגיין ,און ער איז דא צוריק. וויאזוי ער וועט זיך ארויסזען פון דעם .איינער ברכות ,האט ער געזאגט פאר זיין משמש ,אז
פרעג איך אים" :א גוטן ,וואס ברענגט אייך צוריק פון זיינע ידידים האט אים געהאלפן מסדר זיין מ'וועט גיין צו א צווייטן בית המדרש דאווענען.
דא?" א מהלך ,וויאזוי ער זאל קענען צוביסל אפצאלן דער משמש האט זיך געוואונדערט ,מ'האט דאך
"איך האב פארגעסן מיין האנטוך". זיינע חובות. קוים אנגעהויבן ,וואס דארף מען זיך אזוי מטריח
יענער האט אויסגעשטעלט דעם מהלך ,אז אויף זיין? האט דער רבי געזאגט" :עשו איז אנגעקומען
"אה ,זייער פיין" ,זאג איך אים" ,ווייל איך בין
הוצאות שבת וועט ער נישט נעמען פון זיינע נאך די ברכות"...
זייער געדרוקט ,איך האב נישט אויף שבת צו
מאכן ,איך האב א משפחה מיט קינדער". אייגענע פארדינסטן ,נאר אויף דעם וועט ער אידן דערציילן כסדר מעשה'לעך ,אז אמאל
דארפן גיין שאפן יעדע וואך .טאקע יעדע וואך, איילט מען זיך ,און מ'כאפט זיך מיט צו א מנין,
"פארוואס ביסטו נישט געקומען פריער?"
אנגעהויבן פון דאנערשטאג נאכמיטאג ,האט ער אדער מ'אנטלויפט פאר'ן ענדיגן קדיש בתרא,
פרעגט אים דער נגיד" ,איך האב דאך פריער
מזכה געווען אנדערע אידן במצות צדקה להוצאת און נאכדעם ווערט מען אויפגעהאלטן ערגעץ
געטיילט".
שבת. אנדערש ,און מ'זעט אז מ'האט גארנישט פארדינט
"איך האב געהאלטן אינמיטן דאווענען". מיטן זיך מיטכאפן אדער אנטלויפן פריער.
"אין די געגנט וואו איך וואוין" ,דערציילט ער,
'אזוי?' קוקט דער עושר מיט שעצונג" ,איך בין "איז געקומען פון צייט צו צייט א איד וואס האט לעומת זה ,זענען זיכער דא אזעלכע וואס
געזעסן אגאנצן דאווענען נעבן דיר ,און דו האסט פרייטאג פאר יעדן פושט יד געגעבן 200שקל. זעען נישט דעם שאדן טאג-טעגליך ,אבער מיר
נישט געוואלט קומען ,ווייל דו האסט געהאלטן איך האב איין וואך פרובירט אראפצולייגן מיין דארפן וויסן און געדענקען ,אז אונזער זען איז
אינמיטן דאווענען? פאר דיר קומט זיך מער". מצב און בעטן מער ,אבער ער 'גארנישט' .דא אויף דער וועלט איז דער עולם
ער האט מיר געגעבן דאפלט ,פיר האט זיך אויסגערעדט צו מיר אז 'עשיה' ,דא קען מען דאווענען ,לערנען ,און טון
הונדערט שקל!" דאס אליין איז ער איז אביסל געדרוקט אין געלט מצוות ,און מ'זעט נישט אלעמאל פונקטליך וואס
שוין געווען עפעס וואס ער האט "עס אזא (ער האט געהאט עפעס א קאורט קעיס), ס'טוט זיך אפ מיט אונזערע מעשים .אבער עס
קיינמאל נישט געטון ביז היינט! געדאנק ווי און איך זאל זיין צופרידן אז ער וועט נאך קומען א טאג ,ווען מ'וועט אלעס קענען
זען ,און דעמאלס וועט מען שוין נישט קענען טון
איך האב אים באדאנקט ,און
איך האב אים נאך צוגעוואונטשן
ער האלט געבט מיר 200שקל (דאס איז כמעט
זעכציג-זיבעציג דאלער). מער ,עס וועט שוין זיין לאחר המעשה.
א ווארעמע ברכה .וויסנדיג אז אינמיטן איין פרייטאג צופרי ,ווען לאמיר דא דערציילן א מעשה ווי מ'האט יא
ער האט א משפט ,א קאורט ,האב
איך אים צוגעוואונטשן אז ער זאל
רעדן צום אינדערהיים איז נאך גארנישט געזען געשען די ישועה:
געווען אויף שבת צו מאכן ,נישט
מצליח זיין אן קיין שום שאדן .ער מלך מלכי קיין חלה ,וויין ,פיש ,האב איך
א איד ,ר' וועלוול מינצבערג פון ירושלים,
דערציילט (אויף 'קו השגחה פרטית') ,אז ער פרובירט
איז געווארן אנגעווארעמט פון די
ברכה ,און האט צוגעגעבן נאך צוויי
המלכים, אנגעהויבן דאווענען שחרית ,און זייער שטארק מדקדק צו זיין נישט ארויסצוגיין
דער איד ,דער נגיד ,שטעלט זיך
הונדערט שקל. און ער נעבן מיר .נאך חזרת הש"ץ זענען
פון ביהמ"ד פאר מ'ענדיגט דאווענען .ארויסגיין
בשעת מ'האלט נאך אינמיטן דאווענען ,זאגט ער,
נישט נאר איך האב נישט פאקט צוגעקומען צו אים עטליכע אידן, דערמאנט אים ווי ער האט אמאל געהערט ,אז
דערלייגט מיטן דאווענען ,נאר
איך האב פארדינט בסך הכל
פעק ,און און ער מיט זיין גוט הארץ ,האט
טאקע געטיילט ביד רחבה ,און
ווען די אמעריקאנער האבן געוואלט גרינדן זייער
אייגן לאנד ,וואס האט דעמאלס געהערט פאר
זעקס הונדערט שקל ,און געהאט גייט אוועק איך האב זיך געפריידט אז כ'האב ענגלאנד ,האבן זיי זיך געזעצט אויף א זיצונג
אויסצוצאלן דעם גאנצן שבת. אינמיטן שוין מיט וואס אנצוהייבן... מיט די ענגלישע ,און פרובירט זיך אויסצוקומען.
איך האב געדאנקט דעם איך האב אבער א שטיקל הנהגה, אינמיטן די שמועס ,האבן די ענגלישע ,אן זאגן
אויבערשטן אז ער האט אים
דער אז בשעת ווען איך האלט אינמיטן א ווארט ,זיך צוזאמגעפאקט די פאפירן ,זיך
געשיקט פאר א שליח ,נאכמער האב זיצונג" ... בעטן ביים באשעפער ,בעט איך אויפגעשטעלט ,און געלאזט די אמעריקאנער
איך געדאנקט דעם אויבערשטן, נישט ביי א בשר ודם ,דעריבער זיצן ביים טיש ווי נאראנים...
אז איך האב זיך געקענט האלטן האב איך זיך איינגעהאלטן ,און ווען א איד קומט דאווענען ,האט ער אן
שטארק ,און אנהאלטן מיין קבלה ,אז אינמיטן געוואלט צואווארטן ביז נאכן דאווענען ,ווען איך אוידיענץ מיטן קעניג ,זאגט ר' וועלוול ,ווען
דאווענען דאווען איך נאר צום באשעפער ,און וועל צוגיין און בעטן א נדבה להוצאת שבת. ער גייט ארויס אינמיטן דאווענען ,איז עס
גארנישט עפעס אנדערש גייט נישט פאר. מ'האלט נאך אשרי ובא לציון ,דער נגיד האט אזא געדאנק ווי ער האלט אינמיטן רעדן
אין אדם שומע לי ומפסיד! שוין אנגעהויבן צוזאמצופאקן זיין טלית און
ג ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער
אוֹמ ִרים
ְמ ַשׁ ְבּ ִחים וְ ְ
ביאור רחב על סדר התפלה שהתקינו חז"ל
שטיין באימה ,בדחילו ,ברתת ובזיע ,פונקט ווי ביי א דאורייתא אדער דרבנן?
קבלת התורה ,און ווארנט אן' :ולית רשו לעמא רוב ראשונים לערנען ,אז די תקנה פון קריאת
למפתח פומיהון אפילו במילי דאורייתא ,וכל שכן התורה איז א מצוה מדרבנן .כאטש משה רבינו
במלה אחרא ,אלא כלהו באימתא כמאן דלית ליה אליין האט עס מתקן געווען ,האט עס דאך נישט תפלת יום שב"ק
קריאת
פומא' ' -מען טאר נישט עפענען דאס מויל צו קיין דין דאורייתא ,ווייל עס איז א תקנה וואס
רעדן אפילו אין דברי תורה ,און כל שכן אנדערע די חכמים האבן מוסיף געווען אויף די תורה .די
זאכן ,נאר יעדער זאל שטיין מיט א פחד ווי גלייך איינציגסטע קריאה דאורייתא איז 'פרשת זכור',
התורה (א)
מ'האט נישט קיין מויל!' און לויט טייל אויך פרשת פרה.
ווייטער שטייט' :וכלא צייתין ושתקין ,בגין אבער דער ריטב"א (מגילה יז ):האלט ,אז די
דישמעון מלין מפומיה כאילו קבילו לה ההיא קריאת התורה פון שבת אינדערפרי איז א מצות
שעתא מטורא דסיני' ' -אלע הערן אויס און עשה מדאורייתא .ער ברענגט א ראיה ,פון דעם
שווייגן ,כדי עס זאלן געהערט ווערן די ווערטער, וואס די גמרא אין ברכות זאגט ,אז 'ברכת התורה'
כאילו מען איז עס יעצט מקבל אויפן בארג סיני'. איז מן התורה ,איז דאך על כרחך די קריאה
דער ב"ח (סי' קמא) דרינגט פון דעם ארויס ,אז זעלבסט זיכער א דאורייתא.
עס איז ראוי והגון צו שטיין בשעת קריאת התורה. אויך דער ב"ח (סי' תרפה) טענה'ט ,אז וויבאלד משה תיקן להם לישראל
להלכה שרייבן רוב פוסקים אז עס איז מותר צו משה רבינו אליין האט מתקן געווען די תקנה ,האט שבת אינדערפרי ,נאך תפילת שחרית ,קומט
זיצן ,ווי מיר וועלן אי"ה שפעטער אנקומען צו עס א דין מן התורה ממש .אבער דער טורי זהב פאר איינס פון די געהויבנסטע מאמענטן פון די
רעדן מער דערוועגן ,אבער די ספרים ברענגען (סק"ב) ,און דער פרי מגדים (מש"ז סק"ב) אויפן פלאץ, וואך ,ווען מ'נעמט ארויס די תורה פונעם ארון
ארויס דאס חשיבות דערפון ,געבויט אויף דעם דינגען זיך מיטן ב"ח ,אז א תקנת משה מאכט עס הקודש ,און מען איז מקיים די אור-אלטע תקנה
זוהר הק' ,אז עס שפילט זיך אפ בשעת מעשה כעין נישט פאר א דאורייתא ,נאר ווי א תקנת חכמים. פון משה רבינו ,צו ליינען אין דעם די 'פרשת
מתן תורה. * השבוע'.
* די גמרא (ב"ק פב ).דערציילט ,אז עזרא הסופר
חובת הציבור אדער חובת היחיד? האט מתקן געווען צען תקנות פאר כלל ישראל,
טעמים ועניינים די אחרונים זענען דן ,צי דער חיוב ליגט בלויז און די ערשטע פון זיי איז 'שקורין במנחה בשבת,
אין די פתיחה פון ספר החינוך ,שרייבט ער אויפן ציבור ,אדער אויך אויפן יחיד .די שאלה וקורין בשני ובחמישי' .פרעגט די גמרא ' -עזרא
דעם טעם פארוואס די נביאים האבן מתקן געווען איז נוגע ,סיי אויב מען קען ליינען ווען עס זענען תיקן? והא מעיקרא הוה מיתקנא!' דאס איז דאך
צו ליינען אין די תורה' :איינס פון די מצוות ,וואס נישט דא קיין צען מענטשן וועלכע דארפן נאך שוין א פריערדיגע תקנה ,וואס איז ניתקן געווארן
איז דער עיקר און יסוד וואס אלע מצוות שטייען יוצא זיין די קריאה ,ווי אויך ,צי יעדער יחיד האט נאך קריעת ים סוף.
אויף דעם ,איז די מצוה פון לימוד התורה ,ווייל א פערזענליכן חיוב אויסצוהערן יעדעס ווארט ווען אידן זענען געגאנגען אין מדבר ַויֵ ְּלכּו
דורכן לערנען ווייסט דער מענטש די מצוות ,און פונעם ליינען. ׁת יָ ִמים ַב ִּמ ְּד ָבּר ְולא ָמ ְצאּו ָמיִ ם (שמות טו ,כב),ֹׁלש
ְש ֶ
קען זיי מקיים זיין .דעריבער האבן חז"ל אונז בנוגע די צווייטע שאלה ,זענען דא דיעות דרש'נען די דורשי רשימות ,אז זיי זענען געגאנגען
מתקן געווען צו ליינען א חלק פונעם ספר תורה שולחן ערוך (סי' קמו ,ס"ב) ,אז א יחיד מעג לערנען דריי טעג אן לערנען תורה ,דעריבער האבן זיי
אין בית הכנסת ,וואו אידן קומען זיך צוזאם ,כדי שטיל פאר זיך בשעת קריאת התורה ,חוץ בשעת זיך מתרעם געווען אויף די דרכי השי"ת' .עמדו
צו ערוועקן דעם מענטש אויף די ווערטער פון די די קריאה פון פרשת זכור און פרה .אבער דער נביאים שביניהם ותיקנו להם שיהו קורין בשבת,
תורה און די מצוות .און אזוי זאל מען טון וואך- משנה ברורה (סקי"ג) ברענגט אסאך אחרונים ומפסיקין באחד בשבת ,וקורין בשני ומפסיקין
נאך-וואך ,ביז מען ענדיגט די גאנצע תורה'. וועלכע זענען מחולק אויף די דיעות ,און האלטן שלישי ורביעי ,וקורין בחמישי ומפסיקין ערב
אז מ'טאר נישט לערנען בשעת'ן ליינען אויך נישט שבת ,כדי שלא ילינו ג' ימים בלא תורה'.
* מעביר סדרה זיין ,מען איז מחוייב מיטצוהאלטן און די גמרא ענטפערט ,אז מתחילה האט מען
יעדעס ווארט .אזויווי דער שו"ע פירט אויס: מתקן געווען אז איין מענטש זאל ליינען דריי
והנכון שבכל הפרשיות ראוי למדקדק בדבריו פסוקים ,אדער דריי מענטשן איין פסוק .איז
א נייער טעם אין די לכוין דעתו ולשמעם מפי הקורא. געקומען עזרא ,און האט מתקן געווען אז דריי
תורה הק' * עולים זאלן ליינען צען פסוקים.
(פרי רבי צדוק הכהן מלובלין זי"ע אין ירושלמי (מגילה ד ,א) ערשיינט די תקנה נאך
צדיק ,בראשית) ערקלערט ,אז די צייט ווען מעמד הר סיני שפילט זיך איבער קלארער פון משה רבינו זעלבסט' :משה התקין
מ'קען שפירן א נייעם טעם און חידושים מורא'דיגע ווערטער שטייט אין זוהר הקדוש את ישראל שיהו קורין בתורה בשבתות ובימים
אין די תורה הק' ,איז בשעת מ'ליינט די (פר' ויקהל ,ח"ב ,רו ,).אז ווען מען ברענגט ארויף דעם טובים ובראשי חדשים ובחולו של מועד' .לויטן
פרשה אום שבת קודש ,וואס דאן איז דא ספר תורה אויף דער בימה און מ'הייבט אן ליינען, ירושלמי האט משה מתקן געווען צו ליינען שבת,
א מורא'דיגע התגלות צו קענען טועם דארף מען אינזין האבן אז עס איז ווי גלייך מען יום טוב ,ראש חודש און חול המועד ,און עזרא
זיין פון די אין סוף'דיגע טיפקייט פון די שטייט יעצט אויפן בארג סיני ,און מ'הערט די האט צוגעלייגט שבת ביי מנחה און מאנטאג און
תורה ,און מחדש זיין חידושים נפלאים. תורה פונעם אויבערשטן אליין. דאנערשטאג.
דער זוהר הקדוש לייגט אראפ ,אז מ'דארף *
ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער ד
ַעל ֵיְדי ִצ ְד ֶק ָך
סיפורי קודש בעניני "עבודת התפלה" אצל צדיקים הק' בעלי ההילולא
ְמ ָשׁ ְר ָתיו
ש ֲׁוֹא ִלים ווען יענער חסיד איז תולדות צדיק
שו"ת בהלכות תפלה
שפעטער אנגעקומען צום עבודת דובער רבי הרה"ק
ווען מען פארגעסט ביי שמו"ע
בעל התניא ,האט אים דער רבי
געזאגט" :איך בין דיר מחזיק התפילה מליובאוויטש זי"ע ,באקאנט אין
חב"ד אלס דער 'מיטעלער רבי',
ביי וועלכע ברכה מען האלט טובה! דו האסט געמאכט מיין אצל הרה"ק איז געבוירן געווארן ט׳ כסלו
בערל פאר א חסיד!" (סיפורי
שאלה :ווען איינער האט זיך
פארטראכט אינמיטן שמונה חסידים ,קיד). רבי דובער שנת תקל"ד אין ליאזנא ,צו זיין
הייליגן פאטער דער בעל התניא
עשרה ,און ער געדענקט נישט ביי מליובאוויטש זי"ע .נאכן הסתלקות פון זיין
וועלכע ברכה ער האלט ,וואס זאל "וואס האסטו אינזין זיעועכי"א פאטער ,כ"ד טבת תקע"ג ,איז ער
ער טון? געהאט ראש השנה?" אויפגענומען געווארן אלס ממלא
נפטר ט' כסלו
דער מהרש"ב מליובאוויטש תקפ"ח לפ"ק מקומו .ער האט זיך באזעצט אין
תשובה :כאטש אז געווענליך פסק'נט זצ"ל האט אמאל דערציילט :די שטאט ליובאוויטש .זיינע מאמרים
מען 'ספק ברכות להקל' ,ממילא וואלט צווייטע נאכט סוכות ,אין יאר אין חסידות ,זענען באקאנט מיט
ער לכאורה געדארפט ממשיך זיין ,און תק"ס ,האט דער בעל התניא זייער ברייטקייט און טיפקייט ,און זענען
זאגן בלויז די ברכות וואס ער האט געפרעגט זיין זון רבי דובער: געדרוקט אין א רייע ספרים ,צווישן זיי תורת
זיכער נאכנישט געזאגט ,איז אבער "בערל ,מיט וועלכער התבוננות האסטו געדאווענט חיים ,אמרי בינה און שערי אורה.
ביי שמו"ע די סדר הברכות מעכב ,און דעם פארגאנגענעם ראש השנה?" האט דער ט׳ כסלו תקפ"ח ,פונקט אין טאג פון זיין געבורט,
אויב האט מען אויסגעלאזט א ברכה, מיטעלער רבי געענטפערט ,אז ער האט זיך מתבונן איז ער נסתלק געווארן אין ניעזשין ,וואו ער איז
האט מען נישט יוצא געווען .דעריבער, געווען אין די ווערטער 'וכל קומה לפניך תשתחוה', געקומען למנוחת עולמים.
זאל ער אין אזא פאל ,צום ערשט ווי אלע עולמות עליונים זענען אינגאנצן בטל פארן
טראכטן אין מחשבה ,די אלע ברכות רבונו של עולם. געמאכט מיין בערל פאר א חסיד!
וואס עס קען זיין אז ער האט נאכנישט האט ער צוריקגעפרעגט דעם פאטער מיט וועלכע ווען דער מיטעלער רבי איז נאך געווען א
געזאגט ,און בדיעבד זיך פארלאזן אויף כוונה ער האט געדאווענט? האט דער בעל התניא
די שיטות וואס האלטן 'הרהור כדיבור', יונגערמאן ,איז ער אמאל געפארן באזוכן זיין שווער,
געענטפערט" :מיטן שטענדער!" דערמיט האט ער החסיד רבי יעקב פון שטאט יאנאוויטש .דארט האט
אבער ער זאל עס נישט ארויסזאגן געמיינט צו זאגן ,אז ער האט זיך מתבונן געווען
מיטן מויל ,נאר ער זאל אנהייבן זאגן ער זיך באגעגנט מיט איינעם פון די חסידים פונעם
אינעם אלקות וואס האלט אויף אפילו דעם פשוט'ן,
פון וואו ער האט נאך זיכער נאכנישט בעל התניא .אינמיטן זייער שמועס האט דער יונגער
גשמיות'דיגן שטענדער פאר אים (אגרות אדמו״ר הריי״צ,
געזאגט. רבי דובער גערעדט איבער מדריגות אין עבודת ה',
חלק ד ,עמ׳ שטז).
בפרט עבודת התפילה ,און ער האט אראפגעקוקט
אויף די השגות און עבודה פון יענעם חסיד.
די שאלות ווערן געענטפערט דורך א שטריימל נאס פון יגיעת התפילה האט אים דער חסיד געזאגט" :מיט וואס
הרה"ג ר' נחום צבי מאיר ראזענפעלד שליט"א
מו"ץ בשיכון סקווירא ,ובעל הליכות החיים
ביי דעם מיטעלן רבי׳ן האט מען כמעט נישט געזען פארגלייכסטו זיך צו מיר? דו ביסט דאך א זון פונעם
איר קענט אנפרעגן א שאלה בעניני תפלה וקרה"ת
קיין תנועות בשעת׳ן דאווענען .ער פלעגט שטיין רבי'ן! דיין טאטע האט עוסק געווען אין גרויסע
דורכן רופן דעם קרן תוי"ט האטליין און דרוקן #2 שטיל ,אן זיך שאקלען אדער רירן .אמאל איז דער כוונות אז ער זאל האבן אזא קינד ווי דיר ,און דו
טלית אראפגעפאלן פון זיין קאפ אויף די פלייצעס, ביסט אויפגעוואקסן אין א הייליגע סביבה ,איז דען
און ער האט אפילו נישט באמערקט. א וואונדער אז דו ביסט אויף אזא מדריגה .אבער
זי"ע ,האט געשריבן א מאמר 'ענין התפלה דער מהריי"ץ מליובאוויטש האט דערציילט, איך? איך בין אויפגעוואקסן ווי א פשוט'ער מענטש.
וההתבוננות' ,וואו ער שרייבט' :שמעתי מאדמו"ר' - אז יום כיפור צווישן מנחה און נעילה ,פלעגט דער מיין פרנסה איז צו פארבארגן געלט פאר גויים אין
וואס ער האט געהערט פונעם מיטעלן רבי'ן איבער מיטעלער רבי זיצן מיטן שטריימל אויפן קאפ ,די די דערפער ,און דערנאך ארומפארן איינמאנען דאס
עבודת התפילה. הענט צוזאמגעלייגט ,פארטיפט אין זיינע הייליגע געלט .אין די ווינטער מוז איך אויפשטיין אינמיטן
רבי הלל האט געפרעגט זיין רבי׳ן ,וויאזוי עס גייט מחשבות .פון אויסנווייניג איז ער געזעסן ממש ווי א דער נאכט ,ארומפארן צווישן די דערפער ,טרינקען
אינאיינעם די פירוש המילות און די טיפע כוונות פון שטיין ,אבער פון זיין געוואלדיגן יגיעת המח איז דער משקה מיט די גויים כדי זיי זאלן וועלן רעדן מיט מיר,
דאווענען ,צוזאמען מיט דעם פשוט'ן כוונה אז מען עק פונעם שטריימל געווארן נאס פון שווייס! און זיך שלעפן פון איין שטוב צום צווייטן .ערשט
שטייט פארן רבונו של עולם ,און מ'דארף זיך גענצליך דער בעל התניא זי"ע האט אמאל געזאגט" :איך בין נאכדעם קום איך אהיים ,גיי אין מקוה ,און שטעל זיך
מבטל זיין פאר אים אליין. זיכער אז מ׳דארף נישט דערמאנען מיין זון רבי דובער פארשטעלן וויאזוי מיין דאווענען .קענסטו זיך שוין ָ
האט אים דער רבי מסביר געווען ,אז בעפאר מען צו זאגן 'והוא רחום' ,מאנטאג און דאנערשטאג ,אדער דאווענען זעט אויס"...
שטעלט זיך דאווענען ,דארף א מענטש זיך פארטיפן 'יעלה ויבוא' ראש חודש .ווייל בשעת ער דאווענט ווען דער מיטעלער רבי האט געהערט זיינע
מיט התבוננות אין גדלות השי"ת ,ביז ער דערהערט זעט ער די עניינים אויבן ,און ער ווייסט וואספארא ווערטער ,איז ער געווארן זייער איבערגענומען.
ווי אלעס איז בטל פארן אויבערשטן .דערנאך, תפילה עס דארף יעצט געזאגט ווערן. ער איז תיכף צוריקגעפארן צו זיין פאטער ,דעם
בשעת׳ן דאווענען ,זאל ער זיך פארטיפן אין פירוש בעל התניא ,און אויסגעגאסן פאר אים זיין הארץ,
המלות ,אבער די אלע כוונות זאלן אים נישט אפטיילן תפילה -שטיין פאר אים אליין קלאגנדיג אז זיין אייגענע עבודה איז גארנישט ווערד,
פון די הויפט-כוונה ,פון 'אליו לבדו'. זיין גרויסער תלמיד הרה"ק רבי הלל מפאריטש און ער איז נאך ווייט פון שלימות.
ה ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער
עצות
ח
פארוואנדלט געווארן צו א בית עבודה זרה ,ווייל מען
האט זיך דארט געפירט מיט קלות ראש'.
טובו++++ת
ְחֻּבּלֹות ת ְ ְבְ ַ
אין ספר יערות דבש (חלק א ,דרוש ט) ווערט ֲעֶׂשׂה ְּל ְָך ָ ַּת ֲ
ַ
געברענגט' :בעוה"ר ,וויפיל בתי מדרשים זענען ְחָמָה ָמל ְ ָ
ִ
ּותְׁשּוֲעָה
געווען אין פראג ,וואס מען האט אזעלכע שיינע ֻּבְֹר ְֹב יֹוֲעֵץ
פלעצער נישט געפינען אין די גאנצע וועלט ,און דער
אויבערשטער האט נישט רחמנות געהאט דערויף.
און דער אויבערשטער פירט נישט אויס קיין משפט
אן א סיבה; עס איז נישט קיין שום ספק ,אז דאס איז
געווען ווייל מען האט גערעדט דברים בטלים אין בית
המדרש ,וואס דאס איז א שרעקליכע עבירה'.
ענליך צו דעם שרייבט דער יסוד יוסף (פרק ג):
'צוליב דעם דאזיגן חטא זענען פילע בתי מדרשים
לשמור.
ולעשות.
חרוב געווארן בעוונותינו הרבים ,ווייל זיי האבן
ולקיים.
אריינגעברענגט דעם סיטרא אחרא אין א הייליגע
פלאץ ,און די קדושה איז אוועקגעגאנגען; דאס
אויסמישן פרעמדע זאכן אין הייליגע פלעצער איז
זייער נישט גוט ,און ביי יעדע הייליגע זאך דארף א
מענטש זיין זייער נזהר נישט גורם צו זיין קיין עירבוב
פון חיצונים'. צו קענען אנהאלטן
די קבלה און זיין נזהר
פופצן למעשה'דיגע עצות און
עס איז באקאנט די מעשה ,אז ב' ניסן ביינאכט בקדושת ביהכ"נ ותפילה געדאנקען פאר אנשים כערכינו
שנת תשכ"ו ,ווען עס האט אויסגעבראכן א שריפה אין
די ביהמ"ד אין שיכון סקווירא ,האט דער סקווירער איבערגעזעצט פונעם גליון 'נועם נתיבותינו' שע"י קהל עדת חסידי באיאן
רבי זצ"ל דערציילט ,אז דער באיאנער רבי זצ"ל האט
אים אנגערופן אויפן טעלעפאן ,און געפרעגט צי זיין
דאווען-צימער איז אויך פארברענט געווארן .ער האט האלט אינמיטן לויבן דעם אויבערשטן .און אזוי
הוי מחשב שכר
אים געענטפערט אז ניין ,עס איז נישט פארברענט לערנען אויך אסאך מפרשים. עצה ט"ו
עבירה כנגד הפסידה
געווארן .דער סקווירער רבי האט דעמאלס דער יסוד יוסף (פרק ג) שרייבט אויף דעם זוהר
אויסגעפירט און געזאגט ,אז אין זיין דאווען-צימער הקדוש' :און אויב אזוי ,וואספארא תועלת האט ער
האט מען קיינמאל נישט גערעדט קיין ווארט ביים פון זיין גאנצע לעבן און זיינע יארן ,אויב ער האט
דאווענען .האט מען פון דעם געזען די גרויסקייט פון נישט קיין חלק באלקי ישראל? ואנחנו עמו וצאן
נישט רעדן ביים דאווענען. מרעיתו ,מיר זענען דאך זיין פאלק און זיינע שאף ,זיין
עס איז אויך באקאנט ,אז אין בעלגיע זענען געווען הייליגע נאמען רוהט אויף אונז .און פאר אזא גרינגע
צוויי שולן איינס נעבן דעם אנדערן ,וואו די דייטשע זאך צו וואס ער קען זיך גרינג צוגעוואוינען און זיין דער הפסד פון רעדן ביים
רשעים ימ"ש זענען באפאלן און געפלינדערט נזהר דערין ,זאל ער זיך אפטיילן פון דעם הייליגן דאווענען רח"ל
דורכאויס דעם צווייטן וועלט-קריג .אין איין שול באשעפער?!' פון די אנדערע זייט דארפן מיר זיך אויך מתבונן
האבן זיי אנגעזייעט א שרעקליכן כאאס און חורבן, דער חיד"א שרייבט אויף די ווערטער פונעם זוהר זיין ,און גוט אריינטראכטן ווי גרויס עס איז דער הפסד
און אלעס חרוב געמאכט ,אבער אין די צווייטע שול הק'' :ומי האיש הירא ,וואס זיין הארץ ווערט נישט און די עונשים פאר דער וואס רעדט ביים דאווענען.
איז גארנישט געשען .עס איז באקאנט אז דארט אין צעריסן ,ווען ער זעט די דאזיגע ווערטער פונעם זוהר אפילו אויב דער יצר הרע פרובירט אונז אפצונארן
יענע שול זענען די מתפללים געווען זייער נזהר הקדוש?' (לב דוד ,פרק טז). און איינרעדן אז עס איז דא עפעס א געשמאק אדער
נישט צו רעדן ביים דאווענען; און די דייטשן האבן א הנאה פון רעדן ביים דאווענען ,דארפן מיר מאכן א
דארט גארנישט צוגערירט ,אפילו די סידורים זענען
גדול עוונו מנשוא חשבון ,און זיך מתבונן זיין ווי שרעקליך גרויס דער
געבליבן ליגן אויף די פלעצער וואס די אידן האבן עס אין שולחן ערוך (סימן קכד סעיף ז) שטייט וועגן הפסד איז פון אזא הארבע עבירה.
איבערגעלאזט ווען זיי זענען אנטלאפן. איינעם וואס רעדט ביי חזרת הש"ץ :און אויב ער עס איז צום האפן ,אז דורכדעם וועט זיין גרינגער
רעדט ,איז ער א חוטא ,און זיין עבירה איז 'גדול עוונו זיך צו האלטן שטארק ,און נישט רעדן ביים דאווענען.
א בזיון פאר די שכינה מנשוא'.
דער בעל התניא שרייבט אין אגרת הקדוש (אגרת אין לו חלק באלקי ישראל
כד) ,אז רעדן ביים דאווענען איז א בזיון פארן מלך, עס מאכט חרוב בתי עס זענען באקאנט די שארפע ווערטער פונעם
ווייל דאס ווייזט אז דער מענטש האלט נישט פאר מדרשים זוהר הק' (ח"ב קלא ,):וועגן איינעם וואס רעדט אין בית
גענוג וויכטיג און חשוב צו האבן א תענוג און הנאה דער מגן אברהם ברענגט פונעם כל בו' :וויי צו די המדרש' :ווי ליה דלית ליה חולקא באלקא דישראל'
פון זען די כבוד און שיינקייט פון דעם אויבערשטן וואס רעדן דברים בטלים ,ווייל מיר האבן שוין געזען -וויי איז אים ,ער האט נישט קיין חלק אין אלקי
מער ווי זיינע אייגענע געברויכן. פילע בתי מדרשים וואס זענען חרוב געווארן צוליב ישראל .מיר האבן שוין געברענגט ,אז כאטש פשוט
דער טאטע פונעם של"ה הקדוש ,רבי אברהם ז"ל, דעם עבירה'. פשט אינעם זוהר קוקט אויס אז דאס גייט ארויף אויף
שרייבט אין ספר 'יש נוחלין' :די מערסט-ביטערע זאך אזוי אויך שרייבט דער סמ"ק (מצוה יא)' :מיר געפינען יעדן וואס רעדט אין בית המדרש ,פונדעסטוועגן
ביי מיר איז ,ווען מען פארשעמט דעם כבוד פונעם אין מדרש און אין גמרא ,און אונזערע עלטערן האבן שטייט אין שולחן ערוך הרב (סימן קכד) ,און אזוי שטייט
אויבערשטן ברבים ,בפרהסיא צווישן א קהל ועדה'. אונז דערציילט ,און מיר האבן עס אליין צוגעזען מיט אויך אין אגרת הקודש (אגרת כד) ,אז דער זוהר מיינט
(המשך יבא בעז"ה) אונזערע אויגן ,וויפיל בתי מדרשים זענען ליידער ספעציעל דער וואס רעדט אין שול בשעת דער ציבור
ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער ו
זֶה ָלזֶה
קבלתי ו[עדיין]לא נושעתי
האב איבערגעלאזט א גאנצע משפחה דארט
$
מדור מיוחד אויף 'דברי חיזוק והדרכה' ווען מען זעהט נישט קיין ישועה נאכן נעמען די קבלה
אין געטא ,איך מוז צוריקגיין ,איך קען זיי נישט
א תפלה וואס האט געפועל'ט
טויזנטער יארן שפעטער
נאכנישט
קיין
וואס
איך ָ
געזען
האב כסדר געליינט אין
המשך פון עמוד ב'
'נקדישך' וועגן מענטשן ָ
האבן מקבל געווען קבלות ,נישט
שינוי.
איך ָ
ָ
איבערלאזן אליין". לכבוד דעם חשוב'ן גליון ,ובפרט דער נייער דאווענען, צו ליינען גליונות ביים ַ
האט דער דאקטער געזאגט" :ברענג זיי אלע ווינקל "קיבלתי ועדיין לא נושעתי" ,וואס גיבט ָאדער מפרסם געווען זייערע
אהער ,איך וועל זיי דא באהאלטן" .כאטש חיזוק פאר אידן .באמת איז דער ענין פון חיזוק קבלות כדי מחזק צו זיין ַאנדערע,
ער האט געוואוסט אז עס איז סכנת נפשות התפילה נוגע נישט נאר ווען א איד נעמט א האב נישט געפילט אז ָאבער איך ָ
אויסצובאהאלטן א איד ,האט ער זיי אלע קבלה ,נאר בכלל ביי יעדע תפילה וואס א איד פאר מיר. דאס איז ַ ָ
אריינגענומען ביי זיך אינדערהיים .ער האט זיי דאווענט .אידן דאווענען דריי מאל א טאג ,און האב איך ווייטער למעשהָ ,
באהאלטן און זיך געזארגט פאר זיי ,אז עס זאל בעטן בקשות פונעם אויבערשטן ,און מ'גלייבט נאך קבלות נאך און ָ צוגעלייגט ָ
זיי גארנישט פעלן דורכאויס די גאנצע מלחמה. אוודאי אז די תפילות ווערן געענטפערט ,אבער האבאין כבוד התפילה .צום סוף ָ
ווען די מלחמה האט זיך געענדיגט ,האט מ'דארף חיזוק ,אז מ'זאל טאקע זען אז די תפילות איך אויך מקבל געווען נישט
די משפחה ווי פארשטענדליך נישט געקענט ווערן געענטפערט. צו ליינען קיין גליונות ביים
גענוג אפדאנקען דעם דאקטער וואס האט איך וויל איבערגעבן א מורא'דיגע מעשה דאווענען ,און צו מפרסם זיין ַ
געראטעוועט דאס לעבן פון די גאנצע משפחה. בשייכות מיט די יעצטיגע פרשיות ,וואס גיבט אויב איך וועל זען די ישועה.
עס איז געבליבן א קשר צווישן די צוויי משפחות, שטארקע חיזוק נישט אויפצוגעבן ,נאר ווייטער דערנאך,ָ לאנג
בחסדי ה' ,נישט ַ
און מ'האט שטענדיג געהאט הכרת הטוב צו אים. מתפלל זיין. געהאטַ האב שוין ָ ווען איך
אמאל האט מען געפרעגט דעם דאקטער: אין פרשת וירא פארציילט די תורה ,אז אברהם צוזאמען ,איז מיין ַ ַאלע קבלות
"וואס האט אייך ,א גוי ,געטריבן דערצו? וואס אבינו האט מתפלל געווען אז מען זאל נישט געווארן ַא כלה!
ָ טאכטער ָ
איז אייך אנגעגאנגען צו ראטעווען א פרעמדע איבערדרייען סדום .און פון די פסוק 'וישכם איך וויל מקיים זיין מיין
אידישע משפחה?" אברהם בבוקר אל המקום אשר עמד שם' ,וואס צוזאג ,און מפרסם זיין די ַזאך, ָ
האט ער געענטפערט" :איך האב געקענט שטייט אין יענע פרשה ,לערנען חז"ל ארויס כדי מחזק צו זיין ַאנדערע .מען
די 'בייבל' (להבדיל) .איך האב געלערנט ביי די (ברכות כו ,):אז אברהם אבינו האט מתקן געווען ווייסט נישט וועלכע קבלה וועט
מעשה פון סדום ,אז אברהם אבינו האט דארט תפילת שחרית. ברענגען די ישועהָ ,אבער זיכער
געדאווענט ,און געבעטן אז אויב עס זענען דא פרעגט די וועלט א קשיא :פארוואס זאל די איז ,אז יעדער חיזוק אין כבוד
צדיקים אין שטאט זאל די שטאט נישט חרוב לימוד אויף תפילת שחרית זיין פונקט פון א בית הכנסת און כבוד התפילה איז
ווערן .איך האב געוואוסט אז יעצט ,אינמיטן אזא תפילה וואס איז לכאורה נישט געענטפערט זייער חשוב ביים אויבערשטן.
ערנסטע מלחמה ,ווען עס איז סכנת נפשות פאר געווארן? וואס נעמען יהי רצון ,אז ַאלע ָ
יעדן איינעם ,קען איך נישט בלייבן אליין .איך איז דא א מעשה וואס איך האב געזען שטיין אויף זיך קבלות אין כבוד התפילה
ָזאלן זען ישועות ,נחת און שמחות
$
האב געוואוסט אז איך מוז האבן צדיקים ביי מיר אינעם גליון 'הוגי תורה' שע"י חסידי בעלזא-
אינדערהיים וואס זאלן אכטונג געבן אויף מיר. מכנובקא ,וואס זיי ברענגען די מעשה מיט די בקרוב.
דערפאר האב איך איינגעשטעלט מיין לעבן ,כדי פולע נעמען.
צו האבן אידן ביי מיר אינדערהיים ,און אזוי זענען ס'איז געווען ביי די צווייטע וועלט-מלחמה ,ווען א ישועה אויפן '41סטן
מיר אלע געראטעוועט געווארן". די אידן זענען געווען אין געטא ,איז א קינד דארט טאג
זעט מען דא א מעשה ווי אברהם אבינו'ס קראנק געווארן מיט א געוויסע קרענק .די מאמע
מיין ָ
נאמען איז א .י .י .איך
תפילה האט אויפגעטון ,און א גאנצע משפחה האט שוין געוואוסט פון פריער ,פון אן אנדערן בין ַא בחור וואס וואוינט אין
איז געראטעוועט געווארן בלויז דורך לערנען ברודער וואס האט געהאט די זעלבע מחלה ,אז לעיקוואד .איך וויל דערציילן ַאן
פונעם כח התפילה פון אברהם אבינו .ס'איז א עס איז דא בלויז איין דאקטער אין שטאט וואס ערשט-האנטיגע געשיכטע.
ַ
שטיקל חידוש .אבער טאקע פון דעם דארפן מיר קען העלפן דערמיט .זי האט פארשטאנען ,אז
דעם פארלאפענעם י"ט אלול,
לערנען ,אז אמאל איז דא א תפילה וואס ווערט אויב זי וויל ראטעווען דאס קינד ,מוז זי יעצט
געמאכט ַא קבלה פון ַ האב איךָ
נישט געענטפערט אויפ'ן מינוט ,אבער איר כח איינשטעלן איר לעבן ,זיך ארויסשמוגלען פון די
'קרן תוס' יו"ט' ,אויף פערציג
ציט זיך ווייטער פאר יארן שפעטער. געטא ,און אריינגיין אין שטאט.
טעג ,אז איך וועל נישט רעדן
דאס דארפן מיר לערנען :אז יעדע תפילה, זי איז געגאנגען צו יענעם דאקטער ,און האב אינזין בשעת התפילה .איך ָ
יעדע קבלה ,און יעדע חיזוק התפילה ,ווערט ווען דער דאקטער האט געזען דאס קינד ,האט געהאט שידוכים פון עטליכע ַ
נתקבל ברחמים וברצון. ער געגעבן די מעדיצין וואס דאס קינד האט קרובים.
דער אויבערשטער זאל העלפן מ'זאל זיך געדארפט .דאן האט ערט געבעטן די מאמע אז זי
טאג איז דער פערציגסטער ָ
קענען מחזק זיין ,און עס זאלן זיין גענוג גוטע זאל נישט צוריקגיין אין געטא.
אויסגעפאלן כ"ט תשרי.
מעשיות פון וואס זיך מחזק צו זיין. האט זי געזאגט מיט טרערן אין די אויגן" :איך
האלטן הערט ַא מעשה .מיר ַ
המשך אויף עמוד י'
יעצט אור
ז ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער
דער ָאריגינעלער בריוו: ••
וְקָרָא ז ֶה
עס האט זיך אנגעהויבן מיט א בליץ-פאסט ,וואו ַא איד שרייבט ווי ָ
פאלגענד:
וואס איך נעם נישט ַאריין דעם סעלפאן אין שול
מאל פערציג טעג .סך הכל 200טעגָ , היינט איז די פינפטע ָ
אֶל ז ֶה
יאר ַאלטָ ,אבער ועדיין לא נושע.
שוואגערַ ,א גרוש ָאן קינדערָ 34 ,
ָ דאווענען בכלל ,לזכות מיין
בשעת'ן ַ
פאר יעדעם העלפט עס.
קוקט אויס ,אז נישט ַ
קבלתי ולא נושעתי.
••
— עד כאן דבריו פון דעם איד.
האבן ָאנגעהויבן קומען פילע
ווען מיר האבן דעם איד געענטפערט ,און אידן האבן געזען דעם שמועסָ ,
וואס מיר וועלן ּ
אפדרוקן בלויז ַא טייל. ענטפערס ,פון ָ
געטראכטַ ,אז ַאפילו אויב עס ברענגט
ַ האטמאל .ער ָ
ָ
נאכנישט קיין ָאפענע ישועה ,טוט עס זיכער ּ
עפעס ָ אמונה ,בטחון ,גאולה דבר המערכת:
פאר אים איז זיכער
באשליסט ַ וואס השי״ת ַ
אויף ,און ָ האב געזען די ווערטער פון דעם איד ,און איךאיך ָ
גארנישט געזעןהאט מען ָ
סמאל ָ
ָ דא
דאס בעסטע!
״אבער אויך ָָ
ָ ּ
שפיר מיט זיין צער.
דער תירוץ איז :א'מונה ,ב'טחון ,ג'אולה.
עטליכע
ו ו א כ ן
דא אין
מיט
האבן מיר ָ צוריק ָ
פאלן ,און
געלאזט ַ
ָ האט זיך אבער נישט בחוש .ער ָ ַאז ַא מענטש גלייבט ,קומט דער גאולה ,און בעז״ה
דער מערכת ערהאלטן
מאל.
אנגעהאלטן זיין שמחה אויך ַא פערטע ָ
ַ וועט עס קומען.
ַאן אימעיל פון ַא איד,
נאכן ענדיגן די
״און יעצט איז עס געקומען ...גלייך ָ דארף טון ַאלץ לשם שמים .דער חוץ מזה ,מען ַ
וואס רעדט זיך אפ מיט ָ
גאלדענע שידוך פערציג טעג ,איז ענדליך געקומען זיין ָ לאטערי חלילה .אוודאירבונו של עולם איז נישט קיין ַ
האט ָ ווייטאגַ ,אז ער
באשערטע, טאקע געפונען זיין ַ האט ַרשלאג .ער ָ
ַ פאָ דארף מען מרבה זיין בזכותיםָ ,אבער ס׳איז נישט דא
מאל
ָ זיך שוין עטליכע
נאך פוןפאר אים ָגעווארן ַ
ָ וואס איז שוין אנגעגרייט
ָ גראד'.
מאדעל 'איך טו און ס׳קומט ָאזא ָ
אונטערגענומען ַא קבלה
ששת ימי בראשית! בשורות טובות! בקדושת ביהמ״ד ,און ער
$
האט דער שווער געבעטן ״ביי די שמחת התנאים ָ א .ג .מ. געהאלפן ָ נאכנישט ָ איז
הארציגעהאט אנגעהויבן מיט ַא ַ ווארט .ער ָ דאס ָָ געווארן.
ָ
זאגנדיגַ ,אז זיין שמחה איז
פארן בורא עולםָ ,הודאה ַ
אים האבן
ָ מיר
דאס איז שוין
דאפלט ,דרייפאכיג און פירפאכיג ,ווייל ָ
וואס ער פירט אונטער די חופה טאכטער ָדי פערטע ָ
דו ווייסט קיינמָאל נישט ווען און ַא ּפ ָאר צוריקגעשריבן
יאר!
אין איין ָ וויַאזוי עס העלפט! קורצע ווערטער ,אים
דא איז מחזק צו זייןָ .אבער ָ
האבן ביז יעצט ָ וואס
ָ ״אלע זיינע טעכטער, ַ רעאקציע צו אייער שמועס מיט דעם איד, ַ אין נשטאט
ָ ּפ ַאסירט ַא טעותַ :א
געהאט עיכובים אין זייערע שידוכים ,זענען ַארייןַ קא ּפי פון ַא וואונדערליכע מעשה
דא ַא ָ
שיק איך אייך ָ צו שיקן דעם מעסעדזש
געהאט אין לויף פונעם
ַ לברית האירוסין ,און חתונה וואס איז דערשינען אין ַא גליון .איר קענט אים אפשר
ָ נאר צו יענעם איד ,איז דער ָ
שטארק געלויבטַ האטיאר ,און ער ָ רגאנגענעם ָ
פא ַ ַ פאר חיזוק:ווייזן די מעשה ַ רויסגעגאנגען
ַ ַא ענטפער
פאר זיינע גרויסע חסדים.השי״ת ַ האט איבערגעדרייט יעדן שטיין אין זיין״דער בחור ָ גאנצער ליסטע פון צו דער ַ
האט זיך דער חתן
האט געענדיגט רעדןָ , ״ווען ער ָ געטאן יעדע סגולהָ האטבאשערטע .ער ָ נאך זיין ַ
זוך ָ די פילע איינגעשריבענע,
געוואנדן צו זיין שווער און געפרעגט ,צי ער געדענקט
ָ טראכטן ,געבעטן מחילה פון יעדן ַ נארוואס מען קען ָ
ָ דעם באקומען ַ וואס
ָ
דאטומען ווען יעדער שידוך איז ַ די ּפונקטליכע האט אפשר בטעות וויי-געטוןָ ,אבער זיין וועמען ער ָ 'נקדישך' גליון מדי שבוע
געווארן.
ָ געשלאסן
ָ כאלץ געזוימט.
נא ַהאט זיך ָ
זיווג ָ בשבוע.
האט עס גוט געדענקט ,און ָ דער שווער "כאטש ער איז שוין געווען ַאריבער די דרייסיג ַ געווען איז עס
אויסגערעכנט די ּפונקטליכע טעג פון יעדע שמחה. לעמאל
ָ געשטארקט ַא
ַ האט ער זיך פונדעסטוועגן יארָ ,
ָ פארדריסליכער ַ ַא
פארשטעלן די גרויסע ָ מען קען זיך נישט שטארקן
ַ אנכא ּפנדיג זיך אינעם
ַ צו בלייבן בשמחה, ַאן ָאבער מאמענט.
ָ
האבן געזעןַ ,אז יעדע איינציגע ערשטוינונג ,ווען זיי ָ וואס דער באשעפער טוט איז צום אמונהַ ,אז ַאלעס ָ אינטערעסאנטער נקודה
ַ
געווארן אויסגעפירט ּפונקט אין דעם ָ שידוך איז האט ווייטער ממשיך געווען מיט זיין סדר גוטן .ער ָ האט זיך ארויסגעשטעלט:
האט געענדיגט ַא פערציג- וואס דער חתן ָ מאמענטָ , ָ הלימוד אין ישיבה. 'מעז יצא מתוק!'
טאגיגן ציקל פון פרק שירה!!! ָ האט ער מחליט געווען צו טון די ָ ״איינמאל
ָ האבן איןָ פילע אידן
האט געענדיגט דעם פערטן ציקל, ״יעצט ,ווען ער ָ פאר פערציג זאגן ׳פרק שירה׳ ַ
ספעציעלע סגולה פון ָ ּ רעאקציע צוריקגעשיקט ַ
טאכטער!געווארן ַא חתן ,מיט די פערטע ָ
ָ איז ער אליין האט געענדיגט די פערציג טעג טעג נאכאנאנד .ער ָ און תוכנ׳דיגע גאר ָ
טאגַ ,אז
ָ קלאר ווי דערָ געווארן
ָ דאן
״עס איז ַ מאלָ ,אבער קיין שידוך איז נישט ָ דאס ערשטע ָ ווארעמע תשובות ,וואס ַ
האט געענדיגט ַא ציקל פון פרק וואס ער ָ מאל ָ
יעדעס ָ האט ָאבער ווייטער געשמייכלט ,און געקומען .ער ָ אינהאלט
ַ צוליב דעם
נאך ַא שוועסטער פון זייןבאפרייט ָ האט עס ַ שירהָ , האט ער איבערגעמאכט די סגולה ַא נאך ַא שטיק צייט ָ ָ וואס קען מחזק ָ דערפון,
וויבאלד די יונגערע
ַ לאנטער,אייגענע כלה ,פון דעם ּפ ָ מאלנאכא ָ
ַ הארץָ ,אבער
מאל מיט ַא פרייליך ַצווייטע ָ זיין פילע אידן ,וועלן מיר
פאר די עלטערע. געוואלט גיין ַ
ָ האבן נישטשוועסטער ָ רעזולטאטן.
ַ האט ער נישט געזען קיין שוםָ רא ּפברענגען ַא טיילדא ַא ָ ָ
פון זיי:
האט ער אליין געברענגט זיין אייגענע
״אזוי ַארום ָ
ַ שלאסן צו טון די סגולה ַא דריטע
ָ בא
״האט ער ַ
ָ
ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער ח
דאווענען
דארף באמת גלייבןַ ,אז רעדן ביים ַ
מען ַ האט עספאר די מענטשליכע אויגן ָכאטש ַ ישועהָ .
אפשר איז די ישועה שוין גאר זאךּ ,פינטל.
הארבע ַ
גאר ַ
איז ַא ָ האט זיךגארנישט האט ּפ ַאסירטָ ,אויסגעזען ווי ָ
נָאנט? וואס ער וועט זיך היטן
און אויךַ ,אז דורכדעם ָ טאקעהאט ַקלאר למפרעַ ,אז ער ָ
ָ ַארויסגעשטעלט
האפנטליך בעזר ה׳ בקרוב זען
פון רעדן ,וועט ער ָ אויסגעפלאסטערט דעם וועג צו זיין ישועה״.
ַ אליין
ר׳ איד ,איך קען אייך נישט ,אבער איך וויל אייך
ַא ישועה. י.ק
$
זאך.
זאגן איין ַ
נאר ָ
ָ
מאל זיך אונטערנעמען פערציג טעג, ָ פינף דארף אכטונג געבן ,נישט צוצוגיין צו
ָאבער מען ַ
ַאלעס לזכות פאר ַא צווייטן איד ,איז נישט קיין דעם מיט ַאן ׳עטיטוד׳ ,ווי כאילו די ישועה איז ַא
קלייניקייט! פאר זיין אויפפירונג .חלילה!
׳תנאי׳ ַ
נאכנישט געזען די ישועה,
האסט ָ
בפרט ווען דו ָ מיר טוען עס ווייל מיר ווילן טון דעם ריכטיגן מ׳האנדלט נישט דא פון קיין
מאל מחזקכא ָ
נא ַ
מאל און ָ
נאכא ָ
ַ האסטו זיך
דאך ָאון ָ
געווען.
רצון ה׳ ,און מיר ׳פארלאנגען נישט׳ גארנישט אויף
צוריק!
דאקטער...
נאר בשורות טובות.
זאל מען הערן ָ
ָ מאכטווען ַא מענטש נעמט מעדיצינעןָ ,אדער ַ
איך בין זיכערַ ,אז דיין קבלה איז זייער חשוב
$
ג.ש. דאקטער טוט סיי-וואס ַא ָ
ָ ַאן ַא ּפ ַ
עראציעָ ,אדער
ביים אויבערשטן.
מיט ַא מענטש ,און עס העלפט נישט אייביג ,קען
גאר
און ווער ווייסט? אפשר איז די ישועה שוין ָ
קלאגן אין געריכט...
ָ האבן טענות ,און אפילו
מען ָ
נאך ַא שעה ,און אפשרטאגָ ,
נאך ַא ָ נאנט? אפשר ָָ
נאך ַא ּפ ָאר מינוט?
נאר ָ
טאקע ָ
ַ אין דבר כזה קיבלתי ולא נושעתי! ָאבער ווען ס׳ווענדט זיך אין דעם רבוש״ע ,ווייסט
האט ַא גענויען חשבון ,און עס איז
מען ַאז ַאלעס ָ
זאלסט
הארצןַ ,אז דו ָאיך וואונטש דיר פון טיפן ַ
אני עוסק על קדושת בית המדרש יותר געארבעט.
ַ האט נישט
זאךַ ,אז עס ָ
זא ַדא ַא ַ
נישט ָ
דא' :קבלתי
ָ גאר בקרוב קענען צוריקשרייבן ָ
מארבעים שנה ,ואני אומר דרשות על זה ברבים. וואס די מעשה איז מיט דעם מיר ווייסן נישט ָ
ונושעתי!'
אין דבר כזה קיבלתי ולא נושעתי ,זה שקר וכזב! רוואס ער מוטשעט זיך ,און וויפיל און
פא ָמענטש ַ
זאל דיר געבן די זכי׳ צו
און דער אויבערשטער ָ
זה פשוט שרואים ישועות .אפשר לא רואים מה דארף טון צו איבערדרייען די גזירה.
וואס מען ַ
ָ
זא שיינע ישועה!
זיין דער שליח פון ַא ַ
$
שרוצה לראות ,אבל רואים ישועות. זאגט
וואס ער ָ
און ווי עס שטייט ביי משה רבינוָ ,
י .וו.
זה מה שאומרים קיבלתי ולא נושעתי ,זה געדאווענט
ַ וואלט ווען
ואתחנן אל ה׳ַ :אז ווען ער ָ
תחבולה של היצר הרע כדי לקרר אנשים ,שלא געווארן.
ָ געהאלפן
ָ וואלט ער
נאך 'איין' תפילהָ ,
ָ
יקבלו שלא לדבר בשעת התפילה. מיר פארשטייען נישט .מיר פרעגן נישט קיין
טייערער יונגערמַאן הצדיק החשוב יש לי הרבה לדבר על זה הענין. קושיות .עזרי מעם ה׳ עושה שמים וארץ!
שליט״א!
$ $
(נתקבל מאת הרה״ג ר׳ אלי׳ מאיר סמיט שליט״א) ח .ב.
איך שרייב דיר דעם טיטל 'הצדיק החשוב',
באקומען דעם טיטל.
ווייל דו ביסט באמת ווערד צו ַ
זאגן!
פארוואס? וועל איך דיר ָ מ׳זעט ַאנדערע ישועות זיכער ,פאר אין אלעס ליגט חסדים!
האט אויפגעהערט ָ וואס
ָ ַאזא איינער
ַאריינצונעמען זיין סעלפאן אין ביהמ״ד ,כדי צו
דעם און נאכדעם! איך וויל צולייגן א תיקון קטן פאר דעם איד.
אני מצרף אתכם ,וגם שלחתי בבוקר מעיל פאר יעדעם העלפט עס' ,איזנשטאט 'נישט ַ
ָ ַא
מאל
פאר ַא צווייטן ,איז מקיים יעדעס ָ
טון ַא טובה ַ זאך
פאר יעדע ַדער ריכטיגער אויסדרוק' :נישט ַ
ביחידות רק לו ,שאני בטוח שבזמן שהוא היה
עקסטער ַא מצות עשה דאורייתא פון 'ואהבת העלפט עס'.
בקבלתו היה רואה טובות גדולות מהשם יתברך,
לרעך כמוך' ,און ַא מצות עשה פון 'הבו גודל פארשטייט דער אב הרחמןַ ,אז עס איז צומאל ַ
ָ
שלא היה לו מקודם ,או שלא היה מהדברים שהוא
לאלקינו' ,וכו׳. ַא טובה אז די זאך זאל בלייבן כמו שהוא .ממילא,
רגיל בו בקביעות ,וגם יראה עוד ישועות בעז״ה.
$
טאג,
מאל ַא ָקומט אויסַ ,אז אין 200טעג ,דריי ָ כאטשמאכט ער זיכערַ ,אז ָ ברוב רחמיו וחסדיוַ ,
י .ז ,.קרית טאהש
האסטו מקיים געווען די מצוות ,כדי צו טון ַא טובה
ָ זאל עס נישט האט געטון ַא גרויסע זכותָ , איר ָ
שוואגער .דאס איז באמת ,זייער ,זייער ָ פאר דייןַ זאך גענוי.
אויפטון אויף דעם ַ
חשוב .שכרך הרבה מאוד מאוד! ָאבער דער זכות פארבלייבט אלעמאל' ,וצדקתו
וואס דו שרייבסטַ ,אז עס איז שוין
און לגבי דעם ָ מ׳טאר נישט מאכן קיין תנאים מיטן עומדת לעד' ,און דער מענטש ווייסט נישט ווען
געהאלפן
ָ נאכנישט דורך 200טעג ,און מען איז ָ רבוש״ע מ׳נעמט עס אים אפיר.
$
שטארק מיטלייד ,און ַ האב זייער
געווארן :איך ָ
ָ י.י.ג.
אפשר איז כדאי ַאריינצולייגן די מעשה
זאל דער אויבערשטער העלפן ַאז די ישועה הלוואי ָ
פון הרן :אין די פרשה פון די וואך זעט מען אז
וואס שנעלער.
זאל קומען ָָ
געמאכט ַא תנאיַ ,אז אויב אברהםַ ער האט
דארף וויסן :אין די וואכנדיגע סדרה
וואס
ָאבער מען ַ
טרעפט מען ,ווי דער הייליגער באשעפערָ ,
געראטעוועט ווערן ,וועט ער דינען דעם ַ וועט ישועת ה׳ כהרף עין! א אידישע
האט געבעטן פון פון אים קומען דאך ַאלע ישועותָ ,
געראטעוועט
ַ
באשעפער ,און אויב נישט ,נישט.
וואס אברהם אבינו איז
נאך ָ
נאר ָ
און ָ
תפילה גייט נישט לאיבוד!
זאל ַארויסגיין פון חרן ,און גיין
אברהם אבינו ,ער ָ נאר
טאר זיך בשום אופן נישט מייאש זייןָ ,מען ָ
לאנגט צובא ַ
געזאגטַ ,אז ער ַ
ָ האט ער געווארןָ ,
ָ
צוגעזאגט ,נישט
ָ האט איםקיין ארץ כנען ,און ער ָ שטארקע אמונהַ דארף ווייטער אנגיין מיט ַא
מען ַ
געווארן.
ָ פארברענט יא ַ
אברהם ,דעריבער איז ער ָ
דארט וועט נאר מתוך הבטחהַ ,אז ָ מתוך סגולהָ , גארנישט אין 'אין עוד מלבדו'ַ ,אז עס איז נישט דא ָ
פאלגן דעם אויבערשטן דאַ ,אז ָ
זעט מען פון ָ
געהאלפן ווערן מיט קינדער .אזוי האט אברהם ָ ער אויסער דעם באשעפער ,און מיט ַא פעסטע אמונה,
ּ מאכן קיין תנאים,
טאר נישט ַ
דארף מען סייווי ,מען ָ
ַ
משפחה. גאנצע
איבערגעלאזט זיין ַ
ָ אבינו געטון: ַאז 'ישועת ה׳ כהרף עין' ,די ישועה קען קומען אין
וסוף הכבוד לבא ,בעיקר אויף יענע וועלט ,און
געווארן?
ָ געהאלפן
ָ און למעשה ,ווען איז ער איין בליק!
מאל אויך אויף דער וועלט.
ַא ָ
$
נאך 200טעג, נאך פערציג טעג ,און נישט ָנישט ָ דארף וויסןַ ,אז קיין שום תפילה ָאדער גוטע
מען ַ
ש .וו.
יאר! אברהם אבינו איז גאנצע ָ 25
נאך ַ
נאר ָ
ָ פארשטייןַ ,אז מען
דארף ַ
זאך גייט נישט לאיבוד .ער ַ ַ
יאר ווען ער איז ַארויס פון
ַאלט געווען ָ 75 שפילערייען מיטן אויבערשטן.שפילט נישט קיין ּ ּ
ט ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער
צוזאמען
ַ דור ,און געלעבט מיט דער ווייב ,ביידע מקיים געווען ַא מצוה פון צדקהַ ,אזוי איז במשך געווארן ,ווען
ָ חרן ,און יצחק איז געבוירן
יאר!
נאנט צו די הונדערט ָ
געזונטערהייט ,ביז ָ געווארט מיט אמונה
ַ האט
וואס אברהם ָיאר ָדי ָ 25 יאר!
אברהם איז שוין געווען ָ 100
דאס איז זיכער בלי שום ספקַ ,אז יעדע ָאבער ָ מיליאנען מצוות
ָ געווארן
ָ ריינגעזאמלט
ַ ּפשוטהַ ,א וואס מיר זענען אייניקלעךמיר אידישע קינדערָ ,
פאר
פאר כבוד שמים ,סיי ַ וואס מען טוט ַ ּפעולה ָ קיינמאל נישט
ָ וואלט ער
דאס ָ
וואס ָ
פון צדקהָ , געווארן פון דער
ָ וואס איז געבוירן
פון דעם קינד ָ
פאר ַא צווייטן ,דערלייגט מען נישט.
זיך ,און סיי ַ געהאלפן
ָ וואלט
געקענט זיך איינקויפן ,ווען ער ָ האט געדויערט וואס ָ
הבטחה פונעם אויבערשטןָ ,
דאס ברענגט ישועות גדולות ונפלאות ,סיי ישועות ָ געווארן תיכף.
ָ דארפן מיר ּפרובירן צו גיין אויפן
יארַ ,
גאנצע ָ 25 ַ
וואס מען
יא ,און סיי ישועות ָוואס מען ווייסט ָָ האט צוליב דעם זוכה געווען צו
און אברהם ָ זעלבן וועג ,און נישט חס ושלום מהרהר זיין ָאדער
ווייסט נישט. האבן נישט קיין
וואס מיר ָ
מורא׳דיגע מדריגות ,אין ָ האבן תרעומות.
ָ
שטארקן אין אמונה ּפשוטה ַ דער עיקר :זיך השגה! שוואגער ,גייט בעזרת ה׳
ָ יונגערמאן ,דיין
ַ דער
אינעם הייליגן באשעפער ,און חזר׳ן דעם ערשטן באקומען ַא ברכה פונעם ַ האטָ אברהם וואס
נאר ָגעהאלפן ווערן מיט ַא ישועהָ .ָ זיכער
אני מאמין' :והוא לבדו עשה ועושה ויעשה לכל אויבערשטן' :כה יהיה זרעך'ַ ,אז דו וועסט זוכה זיין האט זיין תיקון הנפש ,אוןדען? יעדער מענטש ָ
המעשים'. וואס וועלן אויך זוכה זיין צו דער מדריגהצו קינדערָ , דארף ַאלס דורכגיין אויף אים בזה העולם.וואס ער ַ
ָ
פארגעסט נישט מ׳דארף גלייבן און וויסן :ער ַ ווארטן מיט געדולד ,מיט אמונה ּפשוטה ,ביז זיי פון ַ האבן מיר נישט קיין השגהאין הימלישע חשבונות ָ
פארן אויבערשטן: זאגן ַפון דיר קיין איין רגע .און ָ ווארטן איז בלי שוםדאס ַ געהאלפן ווערן .און ָ
ָ וועלן ווען די ישועה וועט ָאנקומען.
טאטע זיסער ,איך בין מקבל די יסורים באהבה, ַ פאר זיי.געוואלדיגע טובה ַ
ַ ספק ַא געהאלפן ביי פערציג
ָ וואס ווערן דא ָ עס זענען ָ
פאר מיין טובה וועגן. דאס איז ַ און איך גלייב ַאז ָ געהאלפן ּ
איך וויל צולייגן ַא קליינע מעשה לחיזוק: שפעטער, ָ וואס ווערן
דא ָ טעג ,עס זענען ָ
זאל זיך קענען
און בעטן דעם אויבערשטןַ ,אז מען ָ נאך ּ
צו איינעם פון די פריערדיגע צדיקים איז שפעטער .אברהם אבינו, דא ָ און עס זענען ָ
שטארקן ביז די ישועה וועט ָאנקומען. ַ
געקומען ַאן עלטערער בחור ,און געבעטן ַא ישועה האטָ ַאפילו ער איז געווען ַא גרויסער צדיק,
שטארקט זיך מיטַ וואס ער
טאג עקסטער ָ יעדן ָ
האט אים געגעבן ַא אויף ַא שידוך .דער צדיק ָ יאר צו זען זיין ישועהָ .אבער גאנצע ָ 25 געווארט ַ
ַ
באגלייטן מיט
דאס ַ בטחון אין השי״ת ,וועט אים ָ
האט זייער געמוטשעט ,אז ברכהָ ,אבער יענער ָ קלאר :זיין ישועה גייט
ָ האט ער געוואוסט זאך ָ
איין ַ
גאנצן
געוואלדיגע שמירה עליונה אויף זיין ַ ַ ַא
האלט עס שוין
ער וויל שוין זען די ישועה ,ווייל ער ַ האט ַא הבטחה פון השי״ת! ָאנקומען! ווייל ער ָ
נאך קיינעם נישט שולדיג לעבן .דער רבוש״ע איז ָ
נישט אויס! דאס חשיבות פון אברהם אבינו איז געוועןַ ,אז
געבליבן ,בזה ובבא.
געזאגט :הער זיך איין,.ָ האט אים דער צדיק ָ נאכן אויבערשטן: האט נישט מהרהר געווען ָער ָ
שוואגער,
ָ זאל העלפן דיין
דער אויבערשטער ָ
זאלןגעהאלפן ווערן ,זיי ָ
ָ דארפןוואס ַ
און ַאלע ָ צוזאם ַא שידוך אין הימלּ ,פלוני
ַ ווען מען שטעלט לאנג אויף מייןווארטן ַאזוי ַ
דארף איך ַ
״פארוואס ַ
געהאלפן ווערן ,יעדער מיט זייןָ בקרוב ממש יאר זיימיט ּפלונית ,שרייבט מען אויך צו ,וויפיל ָ וואס זענען ַאסאך ישועה ,און ַאנדערע מענטשןָ ,
ּפ ַאסיגן שידוך ,און זוכה זיין צו בנים ובני בנים יאגסט זיך צום צוזאמען .ממילאַ ,אז דו ָ
ַ זאלן לעבן
ָ געהאלפן
ָ לאנג
ווייניגער פון מיר ,זענען שוין ַ
עוסקים בתורה ובמצוות ,און צו אריכות ימים ווארט מיט געדולד, נאר דערלייגןַ .שידוך ,וועסטו ָ געווארן?״
ָ
ושנים טובות. און דו וועסט זען ַאז די ישועה וועט ָאנקומען אין געווארט מיט תמימות :והאמין בה׳
ַ האט
ער ָ
שוואגער וועט
ָ נ.ב .איך בעט זייערַ ,אז ווען דיין דער ריכטיגער צייט. ויחשבה לו צדקה.
דאס מודיע זיין.
זאלסטו ָ געהאלפן ווערןָ ,
ָ אי״ה ווארטן
האט זיך מקבל געווען צו ַ
כך הוה :ער ָ זאגן ספרים ּפשטַ ,אז דער אויבערשטער ָ
האט ָ
יש״כ. האט ער געטון ַא ָ מיט געדולד ,און צום סוף וואס ער
פאר אברהם אבינו יעדע מינוט ָ
גערעכנט ַ
ב .ק. פיינע שידוך ,און אויפגעשטעלט ַא הערליכן וואלט יעצט
געווארט מיט געדולד ,ווי ער ָ
ַ האט
ָ
דאווענען ַא תרתי דסתרי!
ס׳איז עּפעס א הוה אמינא אז דאס קען
ַ האט איינער געשריבן איבער ַאן אייגנארטיגע
אינטערעסאנטע קבלה :ער גייט נישט ליינען די ַ
ָ
זֶה ָלזֶה
ארבעטן צוזאמען?! דאווענען. פארן ַ ַאלע ׳טעגליכע בלעטלעך׳ ַ
אז איינער קוקט זיך אן מיט נייעס ,מיט יענער איז שוין געווען זהיר אין קדושת ליום ג' חשון. המשך פון עמוד ז'
שידוכים ,און מיט אלע סארט אינפארמאציע התפילה ,האט ער דאס גענומען אלס ׳הוספה׳, דאס
אור ליום ל' תשריָ ,
פארן דאווענען ,קען מען זיך דערנאך שטעלן ׳באנוס קבלה...׳
אזא ָ הייסט מוצאי שבת ,דער איין-און-פערציגסטער
פארן מלך מלכי המלכים? עס האט ממש אויסגעזען ווי דאס איז עּפעס וואס
קאזיןָ ,
געזאגט אז מיין ַ
ָ האט מען מיר טאגָ ,ָ
קאּפ
גאנצן ָדאך ַאוועק דעם ַ דאס נעמט ָ ָ געדאנק ,און יענער האט דא ַ א ווילד-פרעמדע זעקס-און-צוואנציג ָיאר ַאלט ,איז ב"ה
ַ איז
דאווענען!
פונעם ַ מחדש געווען א חידוש ופלא. געווארן ַא חתן!ָ
נישט קוקן די צעטלעך איז ּפשוט די שטארקע ַ ס'דארף קומען ַא ַ איך מיין אז האב עס תולה געווען אין די קבלה. איך ָ
דאווענען ווי
׳בעיסיקס׳ ,די השתדלות צו קענען ַ רעאקציע אויף דעם פון ַאלע זייטן. ַ אשריכם פאר דעם חיזוק וואס איר גיבט פאר
$
ַא מענטש! איך בין שוין ב"ה פאר לאנגע יארן עוסק כלל ישראל!
מ׳זאל קענען א טראּפעלע זיך ָ ּפשוט ַאז מ'האלט
ַ אין הרבצת התורה פאר בחורים ,און
דאס ַאריינלייגן אין די אותיות התפילה ,אז ָ זיי אינאיין ַארויסברענגען ּפשוט ,אז מ'קוקט
וואס מ'טרעפט זיך מיטן דאווענען ָזאל זיין ַא זמן ָ ַ וואס רעדן ַאריין אין שו"ע ,אין די סימנים ָ א סתירה צו די פשוטע השתדלות
אדון האדונים ,דער רבוש"ע כביכול! דארף זיך אויפפירן וויאזוי ַא איד ַ פון תפילהַ , אויף תפילה
האט שוין דער דאווענען ָ פארן ַ אויב ַ דארף זיין די הכנה וואס ַ
דאווענען ,און ָ פארן ַַ שלום וברכה.
פאר
דא ׳ּפוינטס ַמענטש געזען אז ס'איז ָ פארן
דאווענען ,איז דאס ליינען די ַזאכן ַ צום ַ וואך ,אינעם הייליגן גליון ׳נקדישך׳,
פאריגע ָ
ָ
ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער י
איבער דעם ,אז מענטשן ָזאלן צולייגן קאּפ צו פאר פערציג טעג .און איךדאווענען ַ רעדן ביים ַ
דעם. האב זיך אונטערגענומען ,אז אויב איך וועל ָ זֶה ָלזֶה
דאסוואס עס שטערט בפועל ָ חוץ פון דעם ָ פארן
פועל'ן ַא ישועה ,וועל איך עס מפרסם זיין ַ
דאס אויך חלילה מעכב זיין די דאווענען ,קען ָ ַ רבים. דא
קארדס׳ ,און אז ס'איז יעצט ָ קרעדיט ַ
גאנצן ציבור — ווי באקאנט תפילות פונעם ַ ב"ה אז ממש קורצליך דערויף איז זי סארט פאר ביליג די נייע ָ באקומען ַ צו ַ
פונעם ׳עבודת ישראל׳ און פונעם ׳יערות דבש׳. געווארן.
ָ אויפגעראכטן
ָ סעלפאון -איך רעד שוין נישט פון קיין נייעס ָ
וואס די עצה צו דעם איז. איך ווייס נישט ָ איך וויל בעטן אז איר ָזאלט מפרסם זיין די פון ַא ּפרעזידענט וכדו' -איז עס ַא מורא'דיגע
אפשר ַא חלק פון די קבלה ָזאל זיין ,אז אפילו מעשה. סתירה צו די גאנצע זאך!
דאווענעןָ ,זאל מען האט שוין געענדיגט ַ מען ָ האבןדער רבוש״ע זאל העלפן איר ָזאלט ָ האקעלע ַזאך .מ'ליינט זיך דער מח איז ַא ַזא ַ
$
דאווענט נישט רעדן אין ַא ביהמ״ד וואו מען ַ סייעתא דשמיא .הצלחה רבה ,כל טוב. רמאציע,
אינפא ַ ָ ָאן מיט הונדערטער שטיקער
נאך. ָ האט ַא שידוך געטון ,דער ַאהין ,און דער דער ָ
אבער קודם לאמיר מאכן א התעוררות .אז פארןגאנצע מעלדונגען ַ ַאהער ,מ'ליינט זיך ָאן ַ
מ׳רעדט דערפון ,כאּפן מענטשן .מענטשן טוען נזהר זיין אין א מניינים צענטער דאווענען, נאכדעם קומט ער צום ַ דאווענען ,און ָ ַ
וואס
נאר זיי כאּפן ּפשוט נישט ָ עס נישט במזידָ , לכבוד די חשוב׳ע מערכת 'נקדישך!' און שרייט אז ער פילט נישט קיין טעם.
ס׳געשעט. וואס איז איך וויל ַארויפברענגען ַא ַזאךָ , מ'האט דאך נישט געטון די ָ איך מיין ,רבותי,
געהאט
ַ האב איך אויך אין ַא צווייטן ביהמ״ד ָ פאר די אידן אפשר כדאי מ׳זאל רעדן דערפון — ַ ׳בעיסיק השתדלות!'
געשטאנען ַ ַאן ענליכע זאך .נעבן מיר זענען פארן פאר כבוד ביהמ״ד ,און ַ וואס טוען אזויפיל ַ ָ געטראכט מיינע ווערטער ַ האב נישט איך ָ
צוויי יונגעלייט ,איינער ַא מגיד שיעור ,און דאווענען. ענין פון נישט רעדן ביים ַ פארן רופן אז ס׳זאל זיין בתורת נוסח ּפונקטליך ַ
האבן דער ַאנדערער אויך ַא חשוב׳ער איד .זיי ָ מאל ,אין בתי מאכט זיך זייער ַאסאך ָ עס ַ בריוו.
גאנצע שמועס הויעך — וועגן ַא געשמועסט ַא ַ וואס רופן זיך ַא ׳מניינים צענטער׳, מדרשים ָ וואלט איך עס אפשר געדארפט מער לעולם ָ
גאנצע מעשה ,פרטים פון ַא מענטש, שידוךַ .א ַ האבן איין מנין וואס ָ ָאדער סתם בתי מדרשים ָ מסדר זיין מיט מראי מקומות .ס׳איז זיכער א דבר
האט מיר ּפשוט פון דעם און פון יענעם ,און עס ָ נאכן צווייטן :מענטשן פון די פריערדיגע מנין, ָ פשוט למאוד בספרים וסופרים ,אז מ׳דארף זיך
דאווענען. געשטערט דאס ַ דאווענען ,כאּפן ַא האבן שוין געענדיגט ַ וואס ָ ָ צוגרייטן צום דאווענען ָאן קיין דברים בטלים.
עס איז נישט געווען שייך אז איך ָזאל זיי מאל ַא מאל צוויי-דריי מענטשןַ ,א ָ שמועס — ַא ָ ָאבער קודם ,בעפאר איך מאך א געהעריגע
מעורר זיין דארט אויפן ּפלאץָ .אבער אפשר, מאל ַא לענגערע שמועס. גאנצע קופקעַ ,א ָ ַ דארף קומען .עס מוז תשובה ,עּפעס ַא הערה ַ
פאר ַא ציבור ,וועט ווען מ׳רעדט דערפון ברביםַ , דא שטייען אידן ָאבער זיי כאּפן נישט ,אז ָ זיך קאכן וועגן דעם!
האבן ַא תועלת .בפרט אין אזא הייליגן גליון, עס ָ וואס זענען יעצט געקומען ,און הייבן הערשט ָ אדרבהָ ,זאל די קומענדיגע שטיק צייט זיין
וואס ווערט נתפרסם בכל תפוצות ישראל ,און יעצט ָאן זייער עבודת התפילה. פארןַאן איבערקערעניש וועגן דעם ַאליין :נייןַ ,
איר האט א מורא׳דיגן כח. וואס
איך פלעג שטיין בקביעות אין ַא ביהמ״דָ , דאווענען ליינט מען נישט די ַאלע ַזאכן! ַ
עס איז א גרויסער נסיון .א מענטש טראכט שטארק: ַ דארט געווען זייער דער ּפראבלעם איז ָ מאל געזען ביי בחורים, האב זייער ַאסאך ָ איך ָ
נאכן נאר פון זיך :׳איך האלט דאך שוין ָ ַא זיבן ַאזייגער מנין ,און ַאן ַאכט ַאזייגער מנין, געזאגט ,אז
ָ האבן מיר עס ַאליין אויך שוין און זיי ָ
דאווענען׳. ַ דארט ַא אין איין גרויסן ביהמ״ד .עס איז געווען ָ געראנגעלָ ,יא ליינען, ַ גאנצעגעהאט ַא ַַ האבן זיי ָ
און ס׳קען זיין פארקערט :דער מענטש איז וואס
חשוב׳ער אידַ ,א ת״ח און ַא מגיד שיעורָ , האבן זיך מתגבר געווען ,און נישט ליינען .זיי ָ
רטאגס, פא ָ אויפגעשטאנען פיר ַאזייגער ַ ַ שוין וואס ער טוט — און געכאּפט ַָ האט ּפשוט נישט ָ דאווענען נישט געליינט ,און שּפעטער איז דאס ַ
געדאווענט ,און ַאצינד ַ האט שוין געלערנט און ָ עס איז נישט געווען שייך אים צו מעורר זיין. דאווענען.
געשמאקע ַ ַ גאר ַא געווען ָ
האט שוין געענדיגט ,און איז ניין ַאזייגער — ער ָ דאווענען פלעגן נאכן ַ ער ַאליין פלעגט שמועסן; ָ
ס׳איז געווארן פאר זיי א נייע וועלט!
'טאג', ער קוקט ָאן ווי יעצט איז שוין געהעריג ָ אידן צוקומען צו אים ,און מ׳האט געקענט
מאכן נישט אויס... דא ַ און די אלע'שלעּפערס' ָ שמועסן הויעך. ישר כחכם פאר אייער עבודת הקודש
$
דאווענען פונעם דאס ַ ס׳האט ממש געשטערט ָ הק' - .פה ישיבת ר.
וואס
דא אידן ָ ָאבער ס׳איז נישט אזוי .ס׳זענען ָ
דאווענען ,און ס׳קומט הייבן הערשט יעצט ָאן ַ צווייטן מניןַ ,אזוי בולטַ ,אז ס׳איז ממש שווער
טאקע זיך זיי נישט צו ווערן מבולבל .איר זענט ַ געווארן צו דאווענען דארט.
דאווענען כאלץ ַ נא ַחשובָ ,אבער די אידן ווילן ָ
יעדע שידוך אן עולם מלא
דארט אידן ,פריש — און ס׳זענען געקומען ָ
צום רבונו של עולם! ָיא ,אידן ווילן דאווענען נאך ַאהאלטן ָ פאר אלעםָ ,אדער ַ נאך ַ האלטן ָ וואס ַ
ָ דא רעדט ַא בחור פון ארגענטינא. ַא גוטןָ .
ערליך! ביטע שטערט זיי נישט! בלאט גמראָ ,אדער קומען פון דער מקוה מיט ַא פאר דעם גליון. דאנקען ַ בא ַ
איך וויל אייך ַ
תזכו למצוות .די זכות פון ַאלע ּפעולות וואס דאווענען מיט ַאן ערנסטקייט, קאווע ,זיי קומען ַ ַ ס'איז ַאזוי שיין ,רייך ,בא׳טעמ׳ט ,און געשמאק.
איר טוטָ ,זאל אייך ביישטיין מיט אלעם גוטן. האט הייבן ָאן ברכות ,קרבנות ,און הודו ,און ער ָ וואך לערןס'איז ממש מזכה את הרבים .יעדע ָ
$ בשורות טובות! געקענט ַאריינשמועסן ,ביז ווען דער צווייטער איך ארויס עּפעס ַאן ַאנדערע ידיעה.
געהאלטן ביי 'ברכו'. ַ האט שוין מנין ָ איך וויל איבערגעבן מיין מעשה אין קורצן.
באשולדיג אים נישט חלילה .ער האט איך ַ כאטש ס׳איז נישט קיין ׳חידוש׳ פון א מעשה,
קבלתי ונושעתי אוודאי נישט געכאּפט .ער איז געווען ַא דא ַאזעלכע מעשיות, וואך זענען ָ
וויבאלד יעדע ָ
איך וויל מפרסם זיין ַא ּפערזענליכע עובדא, דארפן רעדן מיט פארנומענער איד; מענטשן ַ ַ ָאבער יעדע שידוך איז ַא סּפעציעלע ַזאך ,און
און איך וויל בעטן די חשוב׳ע מערכת ָזאל עס אים .למעשה איז עס געווען ַאן ערנסטער ווען מ׳נעמט אין באטראכט וויפיל די משּפחה
ָאּפדרוקן. לאכעריי, מאכן ַא ַ שטער .ס׳האט זיך געקענט ַ ווארט ,איז דאך יעדע משּפחה פאר זיך ַאן עולם ַ
האב מיך אונטערגענומען נישט צו רעדןאיך ָ דא
און שמועסן הויעך ,בשעת ווען אידן ווילן ָ באציען.דארף מען זיך ַ
מלא ,און צו יעדע מעשה ַ
דאווענען פאר פערציג טעג ,און אויך
ביים ַ האבן ווען זיי ָזאגן 'כל הנשמה תהלל קה'. אינזין ָ איז ַאזוי :מיין שוועסטער איז געווען אין
נישט ַאריינצוקוקן אין קיין ספרים און איך מיין ,אז ס׳איז כדאי מ׳זאל מעורר זיין געמאכט ַא קבלה נישט צוַ האבשידוכים .איך ָ
אי ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער
זֶה ָלזֶה
מכתב קודש
מהרה"ק רבי דובער מלובאוויטש זצוק"ל
קיין גליונות .און אויב
ס׳וועט זיין ַא ישועה
וועט מען עס בעזרת השם
(האדמו"ר האמצעי -נפ' ט' כסלו תקפ"ח לפ"ק) מפרסם זיין.
האט זיך ָ די קבלה
ָאנגעהויבן כ״ה סיון ,און
בחומר הענין של שיחה בשעת התפלה געענדיגט ה׳ אב.
און ב"ה :איינער פון די
פאר וועמען איך מענטשן ַ
געמאכט די קבלה ַ האב
ָ
לזכותו ,איז ,לערך ַארום
וואס די
נאכדעם ָ ַא חודש ָ
[קיץ תקפ"ג] האט זיך געענדיגט, קבלה ָ
לאנ"ש דפאריטש וסביבותיה געווארן ַא חתן בשעה טובהָ
ומצלחת!
היות שהגיעני מכתב בבקשתם ע"י הנוכחי מוהר"ז כ"ץ שד"ר לבוא למחוזם על איזה
איך בעט ,אז די מערכת
שבועות בחורף הבא .הגם שקשה עלי הדבר מאד לפי העת והזמן שאיני בתכלית הבריאה
ָזאל עס מפרסם זייןַ .א
$
כידוע לכל ,אעפ"כ אראה למלאות בקשתם .אך בתנאי שאוציא מכח אל הפועל גרויסן ייש״כ ,חזקו ואמצו!
נדון אשר נפשי מרה לי מאד ,על דבר השיחה בטלה אשר בכל עיר ומנין
בעת התפלה .וכמה אזהרות קבלו גם בחיי אאמו"ר ז"ל ולא הועיל להיות
מתקיים בקשתו ואזהרתו.
לכן להודיע משמי לכל עיר ומנין הסמוכים והרחוקים ,שיעשו הסכם חזק
בחתיכה דאיסורא שלא ידברו בעת התפלה ,משעה שיעמוד הש"ץ לפני
התיבה ,ויעשו איש משגיח נאמן רוח שלא ישא פנים לשום איש ,גם יעשה מיר ווילן הערן
בזיון לכל העובר על החתיכה דאיסורא ,בשמי ובכחי יעשה ,ועלי ליתן כח ועוז פון אייך!
עד מקום שידי מגעת .אך יהיו נא עושים באמונה ויתקיים הדבר ,וממש יחיו אותי וישיבו את
האָט איר עפּעס אַ
נפשי ממש.
מעשה ,אַ הוספה ,אַ
כי מי לא ידע מקטרוגים הקשים שעלינו ואין איש שם על לב בשל מי הרעה
הערה ,אַ באַריכט
הזאת ולדעתי מוסיף הדבר הרע הזה חרון אף ח"ו .כי לא ניתן לכתוב גודל
עגמת נפש שאני סובל מזה ,בראותי הפרץ שפרצו העם איש איש ולשונם איבער אַ חיזוק בענין
תהלך בארץ ,דברי היתול ודברים של מה בכך ובעסקי העולם ,ודוקא בשעה מורא מקדש אין
שהש"ץ מתפלל הולכים הנערים והזקנים גם כן ארוכות וקצרות ,ויחדיו אַ ביהמ״ד — רופט
יתלחשו בפריקת עול ,הישמע ה' לתפלת שארית הנמצאה כו' .חוסו נא אַריין ,אז מיר זאָלן
על נפשכם אהוביי אחיי ורעיי ,אל תרעו רעה גדולה כזאת ,בושו והכלמו דאָס קענען מיטטיילן
ממעשיכם הרעים נגד ה' ,שישמע לכם בכל עת מצוא כו' ,ואני את נפשי הצלתי, מיטן ציבור.
שלא יחשב עלי עון כו'. זכות הרבים תלוי בכם! יעדע
דברי המודיע נאמנה ,ומצפה לתשובת כל עיר ועיר ומנין ומנין על שקיימו וקבלו עליהם הערה ,יעדע עובדא ,איז
את בקשתי ומשאלותי ,ואמלא גם אנכי בקשתם ,ומכלל הן כו'. מעורר צענדליגער טויזנטער
אידישע קינדער איבער
דברי המעתיר דער וועלט ,זיך צו הייבן אין
דובער קדושת התפילה!
נקדישך ונעריצך ...כי
מחכים אנחנו לך!
מי שברך שחיבר מרן בעל תוס' יו"ט זיע"א
ִמי ׁ ֶש ֵּב ַר ְך ֲאבו ֵֹתינ ּו ַאבְ ָרהָ ם יִ צְ חָ ק וְ יַ עֲ קֹב ׁ ֶ
משה וְ ַאהֲ רֹן ָ ּדוִ ד ו ׁ ְּשל ֹמֹ ה ,הוּא יְ בָ ֵר ְך הַ ׁשו ֵֹמר ּ ִפיו וּלְ ׁשוֹנ ֹו
ִמלְ הַ פְ ִסיק ְּב ׁשוּם ִדיבּ וּרִ .מן ָּברו ְּך ׁ ֶש ָא ַמר עַ ד גְ ַמר הַ ְּתפִ ָּלה ו ִּּב ׁ ְשעַ ת קְ ִר ַיאת ֵספֶ ר ּתו ָֹרה KEREN TOSFES YOM TOV
ׁ ֶש ְּבצִ יבּ וּרַ :אפִ יל ּו ְּב ִדבְ ֵרי ּתו ָֹרה וְ ֵאיזֶה ִדיבּ וּר ּ ָכל ׁ ֶש ּ ֵכן ְּב ִשׂיחַ ת חוּלִ ין וְ ִס ּיפו ֵּרי ׁ ְשמוּעוֹת .וְ יָ חוֹל ּו עָ לָ יו ּ ָכל 670 M y r t l e A v e # 6 4 4 9
משה ַר ֵּבינ ּו עָ לָ יו הַ ּׁ ָשלוֹם ו ְּּבכָ ל ִספְ ֵרי הַ ְנּבוּאוֹת :יִ ְר ֶאה ז ֶַרע ּ ָכ ׁ ֵשר חָ ִיּים הַ ְּב ָרכוֹת הַ ּ ְכתוּבוֹת ְּב ּתו ַֹרת ׁ ֶ Brooklyn NY 11205
וְ קַ ָי ִּמים .וְ יִ ז ּ ְֶכה לִ ׁ ְשנֵ י ׁשוּלְ חָ נוֹת ׁ ֶש ִּב ׁ ְשנֵ י עוֹלָ ִמיםֶ ׁ :שהֵ ם הָ עוֹלָ ם הַ זֶּה ׁ ֶשעָ לָ יו נֶ ֱא ַמר וְ הִ ֵּנה טוֹב .וְ הָ עוֹלָ ם הַ ָּבא
ׁ ֶשהוּא יוֹם ׁ ֶש ּ ֻכלּ ֹו ָארו ְּך גַ ם טוֹב :וְ נֹ ַ
Tel: 212.299.9185 Fax: 212.244.6551
אמר ָא ֵמן:
Email: Gilyon@KTYT.org
