gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נקדישך · NAKDISHACH — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: נקדישך · NAKDISHACH

שבוע: תולדות (2026-11-09)

נקדישך · NAKDISHACH — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫מרומם זיין‬ ‫עבודת התפלה‬ ‫וקדושת ביהמ"ד‬ ‫מיט די "הייליגע‬ ‫קבלה" נישט‬ ‫צו רעדן ביים‬ ‫דאווענען‬ ‫גליון תס"ז‬ ‫פ' תולדות תשפ"ז לפ"ק‬ ‫יענו ּ‬ ‫הוּא מוֹ ִשׁ ֵ‬ ‫סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות הקבלה בקדושת התפלה‬ ‫ַכּ ָד ּ ָבר ָה ָאמוּר‬ ‫פנינים ומרגליות על הפרשה בעניני תפלה‬ ‫״איך שפיר אַז דער הייליגער תוספות‬ ‫וַיֶּעְתַּר יִצְחָק ל ַה'‬ ‫יום טוב אליין איז געווען דער שדכן!״‬ ‫די גמרא (יבמות סד) זאגט‪ :‬מפני מה היו‬ ‫אבותינו עקורים? מפני שהקב"ה מתאוה‬ ‫האב מתּפלל געווען‪ ,‬און געבעטן אין דעם זיידנ׳ס‬ ‫איך ָ‬ ‫לכבוד די חשוב׳ע עסקנים פון‬ ‫לתפילתן של צדיקים‪.‬‬ ‫פאר די אייניקלעך‪.‬‬ ‫זאל זיך מיען פון אויבן ַ‬ ‫זכות‪ ,‬ער ָ‬ ‫וואס ברענגען‬ ‫גליון 'נקדישך'‪ָ ,‬‬ ‫מען קען אפשר זאגן בדרך צחות‪ ,‬אז מטבע‬ ‫מאל פערציג טעג‪,‬‬ ‫האט זיך געענדיגט‪ ,‬איין ָ‬ ‫די קבלה ָ‬ ‫ַאריין‪ ,‬און זענען מעורר שטענדיג‬ ‫הדברים טוען קינדער מבטל זיין זייערע עלטערן‬ ‫ריזאנט‪.‬‬ ‫הא ָ‬‫נאכנישט געווען אויפן ָ‬ ‫ָאבער קיין ישועה איז ָ‬ ‫דעם ענין פון כבוד ביהכנ״ס און‬ ‫פון לערנען און דאווענען‪ ,‬ווען מען דארף זיך‬ ‫האב זיך אבער נישט מייאש געווען‪ .‬מען איז ממשיך‬ ‫איך ָ‬ ‫כבוד התפילה‪.‬‬ ‫אפגעבן מיט זיי ווען עפעס פאסירט‪ .‬דערפאר‬ ‫נאך פערציג טעג‪ ,‬מיט א פרישקייט‪ ,‬און ַאזוי‬ ‫געווען ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫דער שינוי לטובה‪ָ ,‬‬ ‫דאווענען מיר טאקע פאר זרעא חיא וקימא‪,‬‬ ‫מאל‪ָ ,‬אן קיין יאוש!‬ ‫עטליכע ָ‬ ‫געווארן ביי כלל ישראל אין די‬‫ָ‬ ‫געזונטע קינדער פאר וועמען עס פעלט גארנישט‪,‬‬ ‫איך האב כסדר מתפלל געווען און געבעטן פונעם‬ ‫לעצטע ָיארן אין די עניינים‪ ,‬איז‬ ‫די לא יפסוק מפתגמי אורייתא‪ ,‬אזוי וועלן זיי‬ ‫רבוש״ע‪' ,‬הראינו ה׳ חסדיך וישעך תתן לנו'‪ַ ,‬אז פון טון‬ ‫קלאר אך ורק בזכותכם‪ .‬ושכרכם‬ ‫אונז נישט מבטל זיין פון תורה און מצוות‪.‬‬ ‫פאר כבוד השכינה‪ ,‬מיט כבוד ביהכנ״ס‪ ,‬וועט מען זיכער‬ ‫ַ‬ ‫הרב מאוד‪ .‬חזקו ואמצו!‬ ‫דאס איז טאקע די סיבה פארוואס די אבות‬ ‫נישט דערלייגן‪ ,‬און דער באשעפער וועט זיכער נישט‬ ‫*‬ ‫זענען געווען עקורים ‪ -‬ווייל אויב זיי וועלן‬ ‫שולדיג בלייבן!‬ ‫אייראּפע‪ .‬מיר‬ ‫ָ‬ ‫מיר וואוינען אין‬ ‫נישט האבן קיין קינדער‪ ,‬וועלן זיי קענען‬ ‫געווארט א לאנגע צייט אויף‬ ‫ַ‬ ‫האבן‬‫ָ‬ ‫דאווענען מיט א געהעריגע ישוב הדעת אן‬ ‫*‬ ‫קא‬ ‫קרא ָ‬ ‫סוף שבט תשפ״ו איז ַא חבר מיינער געווען אין ָ‬ ‫פאר ַא זון‪ַ ,‬א זיווג שני‪ .‬איך‬ ‫ַא שידוך ַ‬ ‫קיין שטערונגען‪ ,‬און דער אויבערשטער‬ ‫באפריינדעט מיט הר״ר אברהם‬ ‫אויף שבת‪ .‬ער איז ַ‬ ‫דארף נישט פאר קיינעם מסביר זיין —‬ ‫גלוסט דאך צו די תפילות פון צדיקים‪.‬‬ ‫און קיינער זאל קיינמאל נישט וויסן —‬ ‫(תפארת שלמה)‬ ‫וואס פירט ָאן דעם גרויסן הכנסת אורחים‬ ‫לדאן‪ָ ,‬‬ ‫זא ַ‬ ‫ָ‬ ‫דארט אין קראקא‪.‬‬ ‫ראט ָ‬ ‫ּפא ַ‬ ‫ַא ַ‬ ‫וויפיל מ׳דארף דורכגיין ביי א זיווג שני‪,‬‬ ‫לדאן איז ַארויס‪ַ ,‬אז ער‬ ‫זא ַ‬ ‫פון זיין שמועס מיט הרב ָ‬ ‫ס׳איז נישט פשוט‪.‬‬ ‫ּפלאץ‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫פאר ַא דזשאב אויף דעם‬ ‫זוכט ּפונקט איינעם ַ‬ ‫געפארן‬ ‫ָ‬ ‫חודש חשון תשפ״ו בין איך‬ ‫וואס איז נישט משועבד צו קיין‬ ‫ָאבער דווקא איינעם ָ‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫האב‬ ‫קיין ארץ ישראל‪ ,‬און איך ָ‬ ‫י'יטב ל'ך ו'לבניך א'חריך‬ ‫פארן און קומען‬ ‫דארפן ָ‬ ‫זאל נישט ַ‬ ‫משּפחה אא״וו‪ ,‬כדי ער ָ‬ ‫קא‪ ,‬ביים ציון פונעם‬ ‫קרא ָ‬ ‫ָ‬ ‫׳סטאּפ׳ אין‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫מעומקא דליבא‪ ,‬בכל לשון של חיבה‪ ,‬נגיש‬ ‫ונביע ברכה מרובה‪ ,‬להאי גברא רבא יקירא‪,‬‬ ‫וואך‪.‬‬ ‫יעדע ָ‬ ‫הייליגן תוספות יום טוב זי״ע‪ ,‬זיך‬ ‫שר הצדקה והחסד‪ ,‬ראשון הוא למקראי‬ ‫נאך שבת און פרעגט מיר‪,‬‬ ‫דער חבר רופט מיר ָאן גלייך ָ‬ ‫אויסצובעטן‪ .‬מ׳הערט דאך אזויפיל אידישע‬ ‫קודש‪ ,‬העושה גדולות‪ ,‬איש האשכולות‪,‬‬ ‫געדאנק פון די דזשאב‪ַ ,‬אלס ַא‬ ‫ַ‬ ‫זאג אויף דעם‬ ‫וואס איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫קינדער ווערן דארט געהאלפן‪ ,‬בזכות‬ ‫שליט״א‬ ‫הרב יואל לאנדא‬ ‫וואס איז לעת עתה א גרוש? דער‬ ‫פאר מיין זון‪ָ ,‬‬ ‫הצעה ַ‬ ‫פון קדושת התפילה‪ ,‬און מיר זענען אויך‬ ‫מייסד ופטרון מפעלינו הכביר והאדיר‬ ‫ווארט אויף זיווג שני‪ ,‬און איז אויפן יעצטיגן‬ ‫וואס ַ‬ ‫זון ָ‬ ‫אייניקלעך פון אים‪.‬‬ ‫״קרן תוספות יום טוב״ העולמי‬ ‫מאמענט נישט געבינדן צו זיין מיט דער משּפחה‪ ,‬קען זיין‬ ‫ָ‬ ‫וואס רעדן‬‫כאטש איך בין בכלל נישט פון די ָ‬ ‫ָ‬ ‫לרגל השמחה השורר בביתו‪,‬‬ ‫האב געליינט‬ ‫דאווענען‪ָ ,‬אבער אזויווי איך ָ‬ ‫ביים ַ‬ ‫בהולדת נכדתו היקרה למז"ט‬ ‫אז ס׳איז פאר אים אינטרעסאנט‪ ,‬און ער וועט מאכן שיין‬ ‫אצל חתנו כבנו‪ ,‬כבוד שמו תפארתו‬ ‫פרנסה דערפון?‬ ‫האב איך מחליט‬ ‫איבער דעם כח פון קבלות‪ָ ,‬‬ ‫הרה"ג ר' מרדכי האניג שליט"א‬ ‫האב איך געענטפערט פאר‬ ‫אויף דער ערשטער מינוט ָ‬ ‫דאס צו נעמען אויף זיך בתורת קבלה‪ ,‬כדי‬ ‫געווען ָ‬ ‫ראה"כ במרכז התורה אור חיים‬ ‫מיין חבר‪ַ ,‬אז לויט ווי איך קען מיין זון‪ ,‬זעט עס נישט אויס‬ ‫ס׳זאל זיין ביתר שאת‪ ,‬מיטן כח פון א קבלה טובה‪.‬‬ ‫ומה׳ הטוב נשאלה‪ ,‬אשר יעזור ויגן עליו‬ ‫כח התפלה‪ ,‬רבבות אלפי בני ישראל‬ ‫פארן‪ ,‬און קומען‪ ,‬אזא מרחק‪.‬‬ ‫אינטערעסאנט‪ .‬גיין‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫בכלל‬ ‫איך האב דערביי אויך צוגעלייגט נאך עטליכע‬ ‫העולים במסילה‪ ,‬שמחה וששון ונחת‬ ‫המשך אויף עמוד ב'‬ ‫ָאבער איך בין דאך נישט במקומו‪,‬‬ ‫קבלות אין קדושת ביהמ"ד וכבוד התפלה‪.‬‬ ‫יושפע לו כל הימים‪ ,‬עבג"צ בב"א‬ ‫ויש להזהר על קדושת הגליון‬ ‫אין לקרותו בשעת התפלה וקריאת התורה‬ ‫יענו ּ‬ ‫הוּא מוֹ ִשׁ ֵ‬ ‫סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות הקבלה בקדושת התפלה‬ ‫ַא ִד ּיר וְ ָחזָ ק‬ ‫איבערגעלאפן די משּפחות‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫זי איז אין מח שנעל‬ ‫המשך פון עמוד א' איך קען נישט ענטפערן פאר‬ ‫ציטוטים קצרים מספה"ק על‬ ‫אים‪ ,‬געב איך ַא פרעג מיין זון‪,‬‬ ‫עוצם כחה של תפלה‬ ‫געהאלטן ַאז‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫דער לבוש‪ ,‬און אלעס ארום‪ .‬זי ָ‬ ‫ּפאסיג‪.‬‬ ‫גראדע זיין היבש ַ‬ ‫דאס קען ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאגט דערצו‪.‬‬ ‫וואס ער ָ‬‫ָ‬ ‫כשהאדם מתפלל השכינה‬ ‫לאזט מען עס‬ ‫ווען אזא קלער קומט אריין‪ָ ,‬‬ ‫ּפאר מינוט‪ ,‬און‬ ‫טראכט ַא ָ‬ ‫ער הערט די הצעה‪ ,‬ער ַ‬ ‫מתפלל עמו‬ ‫האט עס תיכף גענומען צום‬ ‫נישט זיך ׳יערן‪...‬׳ זי ָ‬ ‫ּפאר‬ ‫נאך ַא ָ‬ ‫ּפאר טעג‪ָ .‬‬ ‫זאל אים געבן ַא ָ‬ ‫בעט מיר איך ָ‬ ‫ויעתר יצחק‪ .‬כתיב בספרים‪ ,‬כשהאדם‬ ‫פאר ביידע‬ ‫נגעטראגן ַ‬ ‫ָ‬ ‫קומענדיגן שטאּפל‪ ,‬און עס ָא‬ ‫טעג קומט ער צוריק מיט ַא תשובה‪ָ :‬יא! ער נעמט‬ ‫מתפלל השכינה עומדת כנגדו‪ ,‬ואומרת‬ ‫האבן זיך ָאנגעהויבן אינטערעסירן‬ ‫וואס ָ‬‫צדדים‪ָ ,‬‬ ‫עס ָאן‪.‬‬ ‫אחריו כל תיבה ותיבה ממש וכו'‪ ,‬וזה שאמר‬ ‫דערויף‪.‬‬ ‫איך בין געווען ממש ערשטוינט‪ ...‬איך האב זיך‬ ‫ויעתר יצחק לד' לנכח אשתו‪ ,‬השכינה נקראת‬ ‫דער שידוך הייבט זיך ָאן צו רוקן און זיך‬ ‫אינגאנצן נישט געראכטן אויף אזא תשובה‪ .‬אבער‬ ‫אשה‪ ,‬וכשהתפלל יצחק‪ ,‬התפלל לנוכח‬ ‫דערנענטערן‪ .‬עס קוקט אויס ווי ס׳קען ארבעטן‪.‬‬ ‫ער וויל עס!‬ ‫השכינה‪ ,‬שהיתה מתפללת כל תיבה עמו‪.‬‬ ‫ָאבער ווען עס איז געקומען צו ענדיגן‪ ,‬איז‬ ‫וכך הוה‪ .‬ער האט זיך פארבונדן מיט יענעם‪,‬‬ ‫(זרע קודש בפרשתינו)‬ ‫דעטאלן‪ ,‬און דאס געשעפט איז‬ ‫ַ‬ ‫אּפגעשמועסט די‬ ‫מאל אונטערגעקומען עּפעס ַא צווייטע‪,‬‬ ‫יעדעס ָ‬ ‫געשלאסן‪ .‬ער איז געפארן אהין‪ ,‬גענומען דעם‬ ‫ָ‬ ‫גודל כח התפילה אפילו לשנות הטבע‬ ‫ווארטן‪.‬‬ ‫נאך ַ‬ ‫זאל ָ‬ ‫רוואס מען ָ‬‫פא ָ‬ ‫טעכנישע סיבה‪ַ ,‬‬ ‫ַאמט‪ ,‬און ב״ה זיי זענען געווען זייער צופרידן פון‬ ‫צריך אתה לדעת‪ ,‬כי כח התפילה גדול‬ ‫למעשה‪ ,‬ארויף אראּפ‪ ,‬אראּפ ארויף‪ ,‬און ּפלוצלינג‬ ‫אים‪.‬‬ ‫אפילו לשנות הטבע‪ .‬וזה נלמד מיצחק‪,‬‬ ‫פארן‪ ...‬אינעם גוטן ריכטונג! ָיא‪,‬‬ ‫נעמט זיך עס ָ‬ ‫*‬ ‫שנאמר ויעתר יצחק לד'‪ ,‬ודרשו חז"ל‪ ,‬מפני‬ ‫ס׳קוקט אויס ווי מ׳גייט גומר זיין!‬ ‫דא ַא‬ ‫קא‪ ,‬איז ָ‬ ‫קרא ָ‬‫ביי דער הכנסת אורחים אין ָ‬ ‫מה נתעקרו האמהות‪ ,‬מפני שהקב"ה מתאווה‬ ‫טאקע געענדיגט?‬ ‫האט זיך דער שידוך ַ‬ ‫און ווען ָ‬ ‫דארט ַאסאך צייטן פון ָיאר‪,‬‬ ‫וואס דרייט זיך ָ‬ ‫איד ָ‬ ‫לתפילתן של צדיקים‪ ,‬ביארו לנו חז"ל‪ ,‬שלא‬ ‫ו׳ אלול‪ ,‬ווען אין ניו ָיארק איז געווען כחצות‬ ‫האט זיך‬ ‫ּפלאץ‪ .‬ער ָ‬ ‫פאר דעם ַ‬ ‫ווייל ער טוט אויך ַ‬ ‫היו עקרות אלא מפני התפילה‪ ,‬וכשהתפללו‬ ‫טאג פונעם יארצייט פונעם הייליגן‬ ‫היום!!! דער ָ‬ ‫באקענט מיט מיין זון‪.‬‬ ‫שטארק ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַאזוי ַארום‪ ,‬זייער‬ ‫בזה‪ ,‬נשתנה בהם הטבע‪( .‬רבינו בחיי פ' ואתחנן)‬ ‫תוספות יום טוב זי״ע!‬ ‫גאר‬‫דא פון ַא ָ‬ ‫האט איינגעזען ַאז מען רעדט ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫*‬ ‫יונגערמאן‪ ,‬און ַא ירא שמים‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫חשוב'ער וואוילער‬ ‫תפילת מנחה בשבת מסוגל להתפלל‬ ‫וואס דערציילט‬ ‫״איך שפיר״‪ ,‬פירט אויס דער איד ָ‬ ‫מיט חן ושכל טוב‪ .‬בקיצור‪ ,‬אלע מעלות‪.‬‬ ‫על בני חיי ומזוני‬ ‫״אז דער הייליגער תוספות יום טוב‬ ‫אונז די מעשה‪ַ ,‬‬ ‫וואס‬‫האט ַא קרובה אין ניו ָיארק‪ָ ,‬‬ ‫דער איד ָ‬ ‫בהפטורה דחנה צריך טעם‪ ,‬מאי טעמא‬ ‫אליין איז געווען דער שדכן!"‬ ‫פאר זיווג שני‪ .‬זי האט אסאך‬ ‫איז ַא שדכנ׳טע ַ‬ ‫לא התפללה חנה עבור בני' בתפילת שחרית‪,‬‬ ‫ס׳האט זיך ָאנגעהויבן ביים תוספות יום טוב‪ ,‬און‬ ‫האט‬ ‫אינפארמאציע‪ ,‬און זי טוט אין דער נושא‪ָ .‬‬ ‫והרי אדרבה בשעת מנחה דינין שריין בעלמא‪.‬‬ ‫זיך געענדיגט ביים תוספות יום טוב!‬ ‫זאל ָאנהייבן צו‬ ‫ער איר ָאנגערופן‪ ,‬און געבעטן זי ָ‬ ‫ויתכן שהיה אז בשבת ובמנחה‪ ,‬ואז נתעורר‬ ‫יונגערמאן‪ ,‬פארשטייט זיך‬ ‫ַ‬ ‫פאר דעם‬ ‫טון אויך ַ‬ ‫רצון העליון‪ ,‬ובקשת בנים צריך התעוררות‬ ‫און אינעם זכות פון קדושת התפילה‪ ,‬אינעם‬ ‫שטארקע מעלות‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫ארויסברענגנדיג דערביי זיינע‬ ‫רצון העליון‪ ,‬דבני חיי ומזוני במזלא תליא‪,‬‬ ‫זכות פון דעם הייליגן צדיק‪ ,‬האט מען זוכה געווען‬ ‫און אז 'אני הגבר ראה'‪ ,‬איך זע פון וואספארא‬ ‫צו אפענע לעכטיגע ישועות‪ ,‬בסייעתא דשמיא!‬ ‫שהוא מזל העליון כידוע‪( .‬דרשות ח"ס)‬ ‫דא!‬ ‫זאך מ׳רעדט ָ‬ ‫וואוילע ַ‬ ‫לאזט ער אויס מיט‬ ‫ביטע זייט דאס מפרסם — ָ‬ ‫*‬ ‫זאל זיין ַא קידוש השם‪ ,‬ובזה‬ ‫הרגשת הלב — עס ָ‬ ‫עס איז געווען אומגעפער תמוז תשפ״ו‪ ,‬אויף ַא‬ ‫יצאתי ידי חובתי לפרסם את נפלאותיו לבני אדם‪.‬‬ ‫שטאט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫קאנטרי ַאריין אין‬ ‫באס‪ ,‬אויפן וועג פון דער ָ‬ ‫ָ‬ ‫לעמאל‬ ‫ָ‬ ‫און ס׳איז וויכטיג צו קלאר מאכן‪ :‬נישט ַא‬ ‫טרעפט זיך די שדכנ׳טע מיט ַאן ַאנדערע פרוי‪ַ .‬אזוי‬ ‫יענו ּ‬ ‫וְ יַ ְשׁ ִמ ֵ‬ ‫דאס ַאזוי ׳אינסטענט׳‪ַ ,‬א קבלה ‪ַ -‬א ישועה‪.‬‬ ‫גייט ָ‬ ‫טאכטער‬ ‫שמועסנדיג דערציילט יענע פרוי‪ַ ,‬אז איר ָ‬ ‫ידיעות שונות ומטמוניות נפלאות‬ ‫ָאבער פון זיך נישט מייאש זיין‪ ,‬און טון דעם רצון‬ ‫ווארט אויף ַא שידוך‪ ,‬זיווג שני!‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫בנושא של תפלה‬ ‫השם‪ ,‬דערלייגט מען נישט‪ .‬דער באשעפער בלייבט‬ ‫פאר דער שדכנ׳טע‬ ‫אויף דער רגע איז ַ‬ ‫מי חיבר תפילת נשמת‬ ‫נישט שולדיג‪.‬‬ ‫געדאנק‪ :‬איך האב דאך יעצט‬ ‫ַ‬ ‫אויפגעשּפרינגען אין‬ ‫אומרים שיצחק אבינו ורבקה תיקנו כך‪,‬‬ ‫טאקע העלפן‪ַ ,‬אז מען‬ ‫זאל דער אויבערשטער ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאך‪ַ ,‬א‬ ‫גאלדענע ַ‬ ‫ממש לעצטנס געהערט איבער א ָ‬ ‫כשנעתר יצחק לד' לנוכח אשתו‪ ,‬ובשביל‬ ‫זאל בקרוב הערן ביי יעדן בשורות טובות‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫יונגערמאן!‬ ‫ַ‬ ‫וואוילער טייערער‬ ‫כבוד יצחק ורבקה אמנו אומר הש"ץ‬ ‫שבזכויותיהם ייטיב לנו הקב"ה‪( .‬סידור התפילה‬ ‫לרוקח)‬ ‫טאכטער איז געווען אין‬ ‫ָ‬ ‫ווען מיין‬ ‫שנים הטובות ‪ -‬שנים של יצחק אבינו‬ ‫האב איך מקבל געווען אויף זיך‬ ‫דאווענען‬ ‫שידוכים‪ָ ,‬‬ ‫ַא קבלה‪' ,‬נישט צו רעדן ביים ַ‬ ‫זֶה ָלזֶה‬ ‫רצוי לכוין בשעה שאומרים בשמונה‬ ‫פאר פערציג טעג'‪ .‬די פערציג טעג זענען‬ ‫ַ‬ ‫מכתבים • הערות • והארות‬ ‫עשרה‪ ,‬וברך שנתינו כשנים הטובות לברכה‪,‬‬ ‫נאכנישט געזען די‬ ‫האב ָ‬ ‫ַאריבער‪ ,‬און איך ָ‬ ‫דהיינו כשנים הטובות שנתברך יצחק אבינו‪,‬‬ ‫ישועה‪.‬‬ ‫שזרע ומצא מאה שערים‪ ,‬כמבואר בס' סדר‬ ‫הוספתי ונושעתי‬ ‫נאך ַא קבלה‪ ,‬צו‬ ‫האב איך צוגעלייגט ָ‬ ‫ָ‬ ‫היום‪( .‬לוח דבר בעתו)‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫סעלפאן בשעת'ן ַ‬ ‫ָ‬ ‫רמאכן דעם‬‫פא ַ‬ ‫ַ‬ ‫איך וויל מיטטיילן ַא ּפערזענליכע מעשה‬ ‫ב‬ ‫הא‬‫ָ‬ ‫דא‬ ‫ָ‬ ‫אויך‬ ‫אבער‬ ‫פון ַא קבלה טובה‪ ,‬און די גרויסע כוחות פון‬ ‫המשך אויף עמוד ז'‬ ‫כבוד התפילה‪.‬‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ב‬ ‫נ ַֹעם ִשׂ ַיח‬ ‫דבר המערכת • הרב ב‪ .‬צ‪ .‬הירש‬ ‫תן ל ְך ָ ָ‬ ‫האֱלֹקִים‪...‬‬ ‫ו ְי ִ ֶּ‬ ‫תפילין‪ ,‬און ער גייט שוין‪ ,‬אבער איך האלט מיך‬ ‫פעסט מיט מיין קבלה אז אינמיטן דאווענען בעט‬ ‫מען נאר ביים כל יכול‪ .‬יעצט דאווען איך צום‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫איך ענדיג דאווענען‪ ,‬איך לייג צוזאם מיין‬ ‫צום מלך מלכי המלכים‪ ,‬און ער פאקט פעק‪ ,‬און‬ ‫גייט אוועק אינמיטן דער זיצונג‪...‬‬ ‫דערציילט ער א מעשה שהיה‪ :‬אזויווי אסאך‬ ‫אידן בארץ הקודש האט ער אויך זיך געטראפן אין‬ ‫א הויפן פון חובות‪ ,‬וואס ער האט נישט געוואוסט‬ ‫יינע פון די דברים הצריכים חיזוק בענין‬ ‫תפילה‪ ,‬איז קומען בזמן‪ ,‬און בלייבן ביז‬ ‫נאכן ענדיגן דאווענען‪.‬‬‫א‬ ‫איינער פון די צדיקים איז אמאל אריינגעקומען‬ ‫אין בית המדרש ווען מ'האט שוין געהאלטן נאך‬ ‫תפילין‪ ,‬איך וויל ארויסגיין‪ ,‬און ער איז דא צוריק‪.‬‬ ‫וויאזוי ער וועט זיך ארויסזען פון דעם‪ .‬איינער‬ ‫ברכות‪ ,‬האט ער געזאגט פאר זיין משמש‪ ,‬אז‬ ‫פרעג איך אים‪" :‬א גוטן‪ ,‬וואס ברענגט אייך צוריק‬ ‫פון זיינע ידידים האט אים געהאלפן מסדר זיין‬ ‫מ'וועט גיין צו א צווייטן בית המדרש דאווענען‪.‬‬ ‫דא?"‬ ‫א מהלך‪ ,‬וויאזוי ער זאל קענען צוביסל אפצאלן‬ ‫דער משמש האט זיך געוואונדערט‪ ,‬מ'האט דאך‬ ‫"איך האב פארגעסן מיין האנטוך"‪.‬‬ ‫זיינע חובות‪.‬‬ ‫קוים אנגעהויבן‪ ,‬וואס דארף מען זיך אזוי מטריח‬ ‫יענער האט אויסגעשטעלט דעם מהלך‪ ,‬אז אויף‬ ‫זיין? האט דער רבי געזאגט‪" :‬עשו איז אנגעקומען‬ ‫"אה‪ ,‬זייער פיין"‪ ,‬זאג איך אים‪" ,‬ווייל איך בין‬ ‫הוצאות שבת וועט ער נישט נעמען פון זיינע‬ ‫נאך די ברכות‪"...‬‬ ‫זייער געדרוקט‪ ,‬איך האב נישט אויף שבת צו‬ ‫מאכן‪ ,‬איך האב א משפחה מיט קינדער"‪.‬‬ ‫אייגענע פארדינסטן‪ ,‬נאר אויף דעם וועט ער‬ ‫אידן דערציילן כסדר מעשה'לעך‪ ,‬אז אמאל‬ ‫דארפן גיין שאפן יעדע וואך‪ .‬טאקע יעדע וואך‪,‬‬ ‫איילט מען זיך‪ ,‬און מ'כאפט זיך מיט צו א מנין‪,‬‬ ‫"פארוואס ביסטו נישט געקומען פריער?"‬ ‫אנגעהויבן פון דאנערשטאג נאכמיטאג‪ ,‬האט ער‬ ‫אדער מ'אנטלויפט פאר'ן ענדיגן קדיש בתרא‪,‬‬ ‫פרעגט אים דער נגיד‪" ,‬איך האב דאך פריער‬ ‫מזכה געווען אנדערע אידן במצות צדקה להוצאת‬ ‫און נאכדעם ווערט מען אויפגעהאלטן ערגעץ‬ ‫געטיילט"‪.‬‬ ‫שבת‪.‬‬ ‫אנדערש‪ ,‬און מ'זעט אז מ'האט גארנישט פארדינט‬ ‫"איך האב געהאלטן אינמיטן דאווענען"‪.‬‬ ‫מיטן זיך מיטכאפן אדער אנטלויפן פריער‪.‬‬ ‫"אין די געגנט וואו איך וואוין"‪ ,‬דערציילט ער‪,‬‬ ‫'אזוי?' קוקט דער עושר מיט שעצונג‪" ,‬איך בין‬ ‫"איז געקומען פון צייט צו צייט א איד וואס האט‬ ‫לעומת זה‪ ,‬זענען זיכער דא אזעלכע וואס‬ ‫געזעסן אגאנצן דאווענען נעבן דיר‪ ,‬און דו האסט‬ ‫פרייטאג פאר יעדן פושט יד געגעבן ‪ 200‬שקל‪.‬‬ ‫זעען נישט דעם שאדן טאג‪-‬טעגליך‪ ,‬אבער מיר‬ ‫נישט געוואלט קומען‪ ,‬ווייל דו האסט געהאלטן‬ ‫איך האב איין וואך פרובירט אראפצולייגן מיין‬ ‫דארפן וויסן און געדענקען‪ ,‬אז אונזער זען איז‬ ‫אינמיטן דאווענען? פאר דיר קומט זיך מער"‪.‬‬ ‫מצב און בעטן מער‪ ,‬אבער ער‬ ‫'גארנישט'‪ .‬דא אויף דער וועלט איז דער עולם‬ ‫ער האט מיר געגעבן דאפלט‪ ,‬פיר‬ ‫האט זיך אויסגערעדט צו מיר אז‬ ‫'עשיה'‪ ,‬דא קען מען דאווענען‪ ,‬לערנען‪ ,‬און טון‬ ‫הונדערט שקל!" דאס אליין איז‬ ‫ער איז אביסל געדרוקט אין געלט‬ ‫מצוות‪ ,‬און מ'זעט נישט אלעמאל פונקטליך וואס‬ ‫שוין געווען עפעס וואס ער האט‬ ‫"עס אזא‬ ‫(ער האט געהאט עפעס א קאורט קעיס)‪,‬‬ ‫ס'טוט זיך אפ מיט אונזערע מעשים‪ .‬אבער עס‬ ‫קיינמאל נישט געטון ביז היינט!‬ ‫געדאנק ווי‬ ‫און איך זאל זיין צופרידן אז ער‬ ‫וועט נאך קומען א טאג‪ ,‬ווען מ'וועט אלעס קענען‬ ‫זען‪ ,‬און דעמאלס וועט מען שוין נישט קענען טון‬ ‫איך האב אים באדאנקט‪ ,‬און‬ ‫איך האב אים נאך צוגעוואונטשן‬ ‫ער האלט‬ ‫געבט מיר ‪ 200‬שקל (דאס איז כמעט‬ ‫זעכציג‪-‬זיבעציג דאלער)‪.‬‬ ‫מער‪ ,‬עס וועט שוין זיין לאחר המעשה‪.‬‬ ‫א ווארעמע ברכה‪ .‬וויסנדיג אז‬ ‫אינמיטן‬ ‫איין פרייטאג צופרי‪ ,‬ווען‬ ‫לאמיר דא דערציילן א מעשה ווי מ'האט יא‬ ‫ער האט א משפט‪ ,‬א קאורט‪ ,‬האב‬ ‫איך אים צוגעוואונטשן אז ער זאל‬ ‫רעדן צום‬ ‫אינדערהיים איז נאך גארנישט‬ ‫געזען געשען די ישועה‪:‬‬ ‫געווען אויף שבת צו מאכן‪ ,‬נישט‬ ‫מצליח זיין אן קיין שום שאדן‪ .‬ער‬ ‫מלך מלכי‬ ‫קיין חלה‪ ,‬וויין‪ ,‬פיש‪ ,‬האב איך‬ ‫א איד‪ ,‬ר' וועלוול מינצבערג פון ירושלים‪,‬‬ ‫דערציילט (אויף 'קו השגחה פרטית')‪ ,‬אז ער פרובירט‬ ‫איז געווארן אנגעווארעמט פון די‬ ‫ברכה‪ ,‬און האט צוגעגעבן נאך צוויי‬ ‫המלכים‪,‬‬ ‫אנגעהויבן דאווענען שחרית‪ ,‬און‬ ‫זייער שטארק מדקדק צו זיין נישט ארויסצוגיין‬ ‫דער איד‪ ,‬דער נגיד‪ ,‬שטעלט זיך‬ ‫הונדערט שקל‪.‬‬ ‫און ער‬ ‫נעבן מיר‪ .‬נאך חזרת הש"ץ זענען‬ ‫פון ביהמ"ד פאר מ'ענדיגט דאווענען‪ .‬ארויסגיין‬ ‫בשעת מ'האלט נאך אינמיטן דאווענען‪ ,‬זאגט ער‪,‬‬ ‫נישט נאר איך האב נישט‬ ‫פאקט‬ ‫צוגעקומען צו אים עטליכע אידן‪,‬‬ ‫דערמאנט אים ווי ער האט אמאל געהערט‪ ,‬אז‬ ‫דערלייגט מיטן דאווענען‪ ,‬נאר‬ ‫איך האב פארדינט בסך הכל‬ ‫פעק‪ ,‬און‬ ‫און ער מיט זיין גוט הארץ‪ ,‬האט‬ ‫טאקע געטיילט ביד רחבה‪ ,‬און‬ ‫ווען די אמעריקאנער האבן געוואלט גרינדן זייער‬ ‫אייגן לאנד‪ ,‬וואס האט דעמאלס געהערט פאר‬ ‫זעקס הונדערט שקל‪ ,‬און געהאט‬ ‫גייט אוועק‬ ‫איך האב זיך געפריידט אז כ'האב‬ ‫ענגלאנד‪ ,‬האבן זיי זיך געזעצט אויף א זיצונג‬ ‫אויסצוצאלן דעם גאנצן שבת‪.‬‬ ‫אינמיטן‬ ‫שוין מיט וואס אנצוהייבן‪...‬‬ ‫מיט די ענגלישע‪ ,‬און פרובירט זיך אויסצוקומען‪.‬‬ ‫איך האב געדאנקט דעם‬ ‫איך האב אבער א שטיקל הנהגה‪,‬‬ ‫אינמיטן די שמועס‪ ,‬האבן די ענגלישע‪ ,‬אן זאגן‬ ‫אויבערשטן אז ער האט אים‬ ‫דער‬ ‫אז בשעת ווען איך האלט אינמיטן‬ ‫א ווארט‪ ,‬זיך צוזאמגעפאקט די פאפירן‪ ,‬זיך‬ ‫געשיקט פאר א שליח‪ ,‬נאכמער האב‬ ‫זיצונג‪" ...‬‬ ‫בעטן ביים באשעפער‪ ,‬בעט איך‬ ‫אויפגעשטעלט‪ ,‬און געלאזט די אמעריקאנער‬ ‫איך געדאנקט דעם אויבערשטן‪,‬‬ ‫נישט ביי א בשר ודם‪ ,‬דעריבער‬ ‫זיצן ביים טיש ווי נאראנים‪...‬‬ ‫אז איך האב זיך געקענט האלטן‬ ‫האב איך זיך איינגעהאלטן‪ ,‬און‬ ‫ווען א איד קומט דאווענען‪ ,‬האט ער אן‬ ‫שטארק‪ ,‬און אנהאלטן מיין קבלה‪ ,‬אז אינמיטן‬ ‫געוואלט צואווארטן ביז נאכן דאווענען‪ ,‬ווען איך‬ ‫אוידיענץ מיטן קעניג‪ ,‬זאגט ר' וועלוול‪ ,‬ווען‬ ‫דאווענען דאווען איך נאר צום באשעפער‪ ,‬און‬ ‫וועל צוגיין און בעטן א נדבה להוצאת שבת‪.‬‬ ‫ער גייט ארויס אינמיטן דאווענען‪ ,‬איז עס‬ ‫גארנישט עפעס אנדערש גייט נישט פאר‪.‬‬ ‫מ'האלט נאך אשרי ובא לציון‪ ,‬דער נגיד האט‬ ‫אזא געדאנק ווי ער האלט אינמיטן רעדן‬ ‫אין אדם שומע לי ומפסיד!‬ ‫שוין אנגעהויבן צוזאמצופאקן זיין טלית און‬ ‫ג‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫אוֹמ ִרים‬ ‫ְמ ַשׁ ְבּ ִחים וְ ְ‬ ‫ביאור רחב על סדר התפלה שהתקינו חז"ל‬ ‫שטיין באימה‪ ,‬בדחילו‪ ,‬ברתת ובזיע‪ ,‬פונקט ווי ביי‬ ‫א דאורייתא אדער דרבנן?‬ ‫קבלת התורה‪ ,‬און ווארנט אן‪' :‬ולית רשו לעמא‬ ‫רוב ראשונים לערנען‪ ,‬אז די תקנה פון קריאת‬ ‫למפתח פומיהון אפילו במילי דאורייתא‪ ,‬וכל שכן‬ ‫התורה איז א מצוה מדרבנן‪ .‬כאטש משה רבינו‬ ‫במלה אחרא‪ ,‬אלא כלהו באימתא כמאן דלית ליה‬ ‫אליין האט עס מתקן געווען‪ ,‬האט עס דאך נישט‬ ‫תפלת יום שב"ק‬ ‫קריאת‬ ‫פומא' ‪' -‬מען טאר נישט עפענען דאס מויל צו‬ ‫קיין דין דאורייתא‪ ,‬ווייל עס איז א תקנה וואס‬ ‫רעדן אפילו אין דברי תורה‪ ,‬און כל שכן אנדערע‬ ‫די חכמים האבן מוסיף געווען אויף די תורה‪ .‬די‬ ‫זאכן‪ ,‬נאר יעדער זאל שטיין מיט א פחד ווי גלייך‬ ‫איינציגסטע קריאה דאורייתא איז 'פרשת זכור'‪,‬‬ ‫התורה (א)‬ ‫מ'האט נישט קיין מויל!'‬ ‫און לויט טייל אויך פרשת פרה‪.‬‬ ‫ווייטער שטייט‪' :‬וכלא צייתין ושתקין‪ ,‬בגין‬ ‫אבער דער ריטב"א (מגילה יז‪ ):‬האלט‪ ,‬אז די‬ ‫דישמעון מלין מפומיה כאילו קבילו לה ההיא‬ ‫קריאת התורה פון שבת אינדערפרי איז א מצות‬ ‫שעתא מטורא דסיני' ‪' -‬אלע הערן אויס און‬ ‫עשה מדאורייתא‪ .‬ער ברענגט א ראיה‪ ,‬פון דעם‬ ‫שווייגן‪ ,‬כדי עס זאלן געהערט ווערן די ווערטער‪,‬‬ ‫וואס די גמרא אין ברכות זאגט‪ ,‬אז 'ברכת התורה'‬ ‫כאילו מען איז עס יעצט מקבל אויפן בארג סיני'‪.‬‬ ‫איז מן התורה‪ ,‬איז דאך על כרחך די קריאה‬ ‫דער ב"ח (סי' קמא) דרינגט פון דעם ארויס‪ ,‬אז‬ ‫זעלבסט זיכער א דאורייתא‪.‬‬ ‫עס איז ראוי והגון צו שטיין בשעת קריאת התורה‪.‬‬ ‫אויך דער ב"ח (סי' תרפה) טענה'ט‪ ,‬אז וויבאלד‬ ‫משה תיקן להם לישראל‬ ‫להלכה שרייבן רוב פוסקים אז עס איז מותר צו‬ ‫משה רבינו אליין האט מתקן געווען די תקנה‪ ,‬האט‬ ‫שבת אינדערפרי‪ ,‬נאך תפילת שחרית‪ ,‬קומט‬ ‫זיצן‪ ,‬ווי מיר וועלן אי"ה שפעטער אנקומען צו‬ ‫עס א דין מן התורה ממש‪ .‬אבער דער טורי זהב‬ ‫פאר איינס פון די געהויבנסטע מאמענטן פון די‬ ‫רעדן מער דערוועגן‪ ,‬אבער די ספרים ברענגען‬ ‫(סק"ב)‪ ,‬און דער פרי מגדים (מש"ז סק"ב) אויפן פלאץ‪,‬‬ ‫וואך‪ ,‬ווען מ'נעמט ארויס די תורה פונעם ארון‬ ‫ארויס דאס חשיבות דערפון‪ ,‬געבויט אויף דעם‬ ‫דינגען זיך מיטן ב"ח‪ ,‬אז א תקנת משה מאכט עס‬ ‫הקודש‪ ,‬און מען איז מקיים די אור‪-‬אלטע תקנה‬ ‫זוהר הק'‪ ,‬אז עס שפילט זיך אפ בשעת מעשה כעין‬ ‫נישט פאר א דאורייתא‪ ,‬נאר ווי א תקנת חכמים‪.‬‬ ‫פון משה רבינו‪ ,‬צו ליינען אין דעם די 'פרשת‬ ‫מתן תורה‪.‬‬ ‫*‬ ‫השבוע'‪.‬‬ ‫*‬ ‫די גמרא (ב"ק פב‪ ).‬דערציילט‪ ,‬אז עזרא הסופר‬ ‫חובת הציבור אדער חובת היחיד?‬ ‫האט מתקן געווען צען תקנות פאר כלל ישראל‪,‬‬ ‫טעמים ועניינים‬ ‫די אחרונים זענען דן‪ ,‬צי דער חיוב ליגט בלויז‬ ‫און די ערשטע פון זיי איז 'שקורין במנחה בשבת‪,‬‬ ‫אין די פתיחה פון ספר החינוך‪ ,‬שרייבט ער‬ ‫אויפן ציבור‪ ,‬אדער אויך אויפן יחיד‪ .‬די שאלה‬ ‫וקורין בשני ובחמישי'‪ .‬פרעגט די גמרא ‪' -‬עזרא‬ ‫דעם טעם פארוואס די נביאים האבן מתקן געווען‬ ‫איז נוגע‪ ,‬סיי אויב מען קען ליינען ווען עס זענען‬ ‫תיקן? והא מעיקרא הוה מיתקנא!' דאס איז דאך‬ ‫צו ליינען אין די תורה‪' :‬איינס פון די מצוות‪ ,‬וואס‬ ‫נישט דא קיין צען מענטשן וועלכע דארפן נאך‬ ‫שוין א פריערדיגע תקנה‪ ,‬וואס איז ניתקן געווארן‬ ‫איז דער עיקר און יסוד וואס אלע מצוות שטייען‬ ‫יוצא זיין די קריאה‪ ,‬ווי אויך‪ ,‬צי יעדער יחיד האט‬ ‫נאך קריעת ים סוף‪.‬‬ ‫אויף דעם‪ ,‬איז די מצוה פון לימוד התורה‪ ,‬ווייל‬ ‫א פערזענליכן חיוב אויסצוהערן יעדעס ווארט‬ ‫ווען אידן זענען געגאנגען אין מדבר ַויֵ ְּלכּו‬ ‫דורכן לערנען ווייסט דער מענטש די מצוות‪ ,‬און‬ ‫פונעם ליינען‪.‬‬ ‫ׁת יָ ִמים ַב ִּמ ְּד ָבּר ְולא ָמ ְצאּו ָמיִ ם (שמות טו‪ ,‬כב)‪,‬‬‫ֹׁלש‬ ‫ְש ֶ‬ ‫קען זיי מקיים זיין‪ .‬דעריבער האבן חז"ל אונז‬ ‫בנוגע די צווייטע שאלה‪ ,‬זענען דא דיעות‬ ‫דרש'נען די דורשי רשימות‪ ,‬אז זיי זענען געגאנגען‬ ‫מתקן געווען צו ליינען א חלק פונעם ספר תורה‬ ‫שולחן ערוך (סי' קמו‪ ,‬ס"ב)‪ ,‬אז א יחיד מעג לערנען‬ ‫דריי טעג אן לערנען תורה‪ ,‬דעריבער האבן זיי‬ ‫אין בית הכנסת‪ ,‬וואו אידן קומען זיך צוזאם‪ ,‬כדי‬ ‫שטיל פאר זיך בשעת קריאת התורה‪ ,‬חוץ בשעת‬ ‫זיך מתרעם געווען אויף די דרכי השי"ת‪' .‬עמדו‬ ‫צו ערוועקן דעם מענטש אויף די ווערטער פון די‬ ‫די קריאה פון פרשת זכור און פרה‪ .‬אבער דער‬ ‫נביאים שביניהם ותיקנו להם שיהו קורין בשבת‪,‬‬ ‫תורה און די מצוות‪ .‬און אזוי זאל מען טון וואך‪-‬‬ ‫משנה ברורה (סקי"ג) ברענגט אסאך אחרונים‬ ‫ומפסיקין באחד בשבת‪ ,‬וקורין בשני ומפסיקין‬ ‫נאך‪-‬וואך‪ ,‬ביז מען ענדיגט די גאנצע תורה'‪.‬‬ ‫וועלכע זענען מחולק אויף די דיעות‪ ,‬און האלטן‬ ‫שלישי ורביעי‪ ,‬וקורין בחמישי ומפסיקין ערב‬ ‫אז מ'טאר נישט לערנען בשעת'ן ליינען אויך נישט‬ ‫שבת‪ ,‬כדי שלא ילינו ג' ימים בלא תורה'‪.‬‬ ‫*‬ ‫מעביר סדרה זיין‪ ,‬מען איז מחוייב מיטצוהאלטן‬ ‫און די גמרא ענטפערט‪ ,‬אז מתחילה האט מען‬ ‫יעדעס ווארט‪ .‬אזויווי דער שו"ע פירט אויס‪:‬‬ ‫מתקן געווען אז איין מענטש זאל ליינען דריי‬ ‫והנכון שבכל הפרשיות ראוי למדקדק בדבריו‬ ‫פסוקים‪ ,‬אדער דריי מענטשן איין פסוק‪ .‬איז‬ ‫א נייער טעם אין די‬ ‫לכוין דעתו ולשמעם מפי הקורא‪.‬‬ ‫געקומען עזרא‪ ,‬און האט מתקן געווען אז דריי‬ ‫תורה הק'‬ ‫*‬ ‫עולים זאלן ליינען צען פסוקים‪.‬‬ ‫(פרי‬ ‫רבי צדוק הכהן מלובלין זי"ע‬ ‫אין ירושלמי (מגילה ד‪ ,‬א) ערשיינט די תקנה נאך‬ ‫צדיק‪ ,‬בראשית) ערקלערט‪ ,‬אז די צייט ווען‬ ‫מעמד הר סיני שפילט זיך איבער‬ ‫קלארער פון משה רבינו זעלבסט‪' :‬משה התקין‬ ‫מ'קען שפירן א נייעם טעם און חידושים‬ ‫מורא'דיגע ווערטער שטייט אין זוהר הקדוש‬ ‫את ישראל שיהו קורין בתורה בשבתות ובימים‬ ‫אין די תורה הק'‪ ,‬איז בשעת מ'ליינט די‬ ‫(פר' ויקהל‪ ,‬ח"ב‪ ,‬רו‪ ,).‬אז ווען מען ברענגט ארויף דעם‬ ‫טובים ובראשי חדשים ובחולו של מועד'‪ .‬לויטן‬ ‫פרשה אום שבת קודש‪ ,‬וואס דאן איז דא‬ ‫ספר תורה אויף דער בימה און מ'הייבט אן ליינען‪,‬‬ ‫ירושלמי האט משה מתקן געווען צו ליינען שבת‪,‬‬ ‫א מורא'דיגע התגלות צו קענען טועם‬ ‫דארף מען אינזין האבן אז עס איז ווי גלייך מען‬ ‫יום טוב‪ ,‬ראש חודש און חול המועד‪ ,‬און עזרא‬ ‫זיין פון די אין סוף'דיגע טיפקייט פון די‬ ‫שטייט יעצט אויפן בארג סיני‪ ,‬און מ'הערט די‬ ‫האט צוגעלייגט שבת ביי מנחה און מאנטאג און‬ ‫תורה‪ ,‬און מחדש זיין חידושים נפלאים‪.‬‬ ‫תורה פונעם אויבערשטן אליין‪.‬‬ ‫דאנערשטאג‪.‬‬ ‫דער זוהר הקדוש לייגט אראפ‪ ,‬אז מ'דארף‬ ‫*‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ד‬ ‫ַעל ֵיְדי ִצ ְד ֶק ָך‬ ‫סיפורי קודש בעניני "עבודת התפלה" אצל צדיקים הק' בעלי ההילולא‬ ‫ְמ ָשׁ ְר ָתיו‬ ‫ש ֲׁוֹא ִלים‬ ‫ווען יענער חסיד איז‬ ‫תולדות צדיק‬ ‫שו"ת בהלכות תפלה‬ ‫שפעטער אנגעקומען צום‬ ‫עבודת‬ ‫דובער‬ ‫רבי‬ ‫הרה"ק‬ ‫ווען מען פארגעסט ביי שמו"ע‬ ‫בעל התניא‪ ,‬האט אים דער רבי‬ ‫געזאגט‪" :‬איך בין דיר מחזיק‬ ‫התפילה‬ ‫מליובאוויטש זי"ע‪ ,‬באקאנט אין‬ ‫חב"ד אלס דער 'מיטעלער רבי'‪,‬‬ ‫ביי וועלכע ברכה מען האלט‬ ‫טובה! דו האסט געמאכט מיין‬ ‫אצל הרה"ק‬ ‫איז געבוירן געווארן ט׳ כסלו‬ ‫בערל פאר א חסיד!" (סיפורי‬ ‫שאלה‪ :‬ווען איינער האט זיך‬ ‫פארטראכט אינמיטן שמונה‬ ‫חסידים‪ ,‬קיד)‪.‬‬ ‫רבי דובער‬ ‫שנת תקל"ד אין ליאזנא‪ ,‬צו זיין‬ ‫הייליגן פאטער דער בעל התניא‬ ‫עשרה‪ ,‬און ער געדענקט נישט ביי‬ ‫מליובאוויטש‬ ‫זי"ע‪ .‬נאכן הסתלקות פון זיין‬ ‫וועלכע ברכה ער האלט‪ ,‬וואס זאל‬ ‫"וואס האסטו אינזין‬ ‫זיעועכי"א‬ ‫פאטער‪ ,‬כ"ד טבת תקע"ג‪ ,‬איז ער‬ ‫ער טון?‬ ‫געהאט ראש השנה?"‬ ‫אויפגענומען געווארן אלס ממלא‬ ‫נפטר ט' כסלו‬ ‫דער מהרש"ב מליובאוויטש‬ ‫תקפ"ח לפ"ק‬ ‫מקומו‪ .‬ער האט זיך באזעצט אין‬ ‫תשובה‪ :‬כאטש אז געווענליך פסק'נט‬ ‫זצ"ל האט אמאל דערציילט‪ :‬די‬ ‫שטאט ליובאוויטש‪ .‬זיינע מאמרים‬ ‫מען 'ספק ברכות להקל'‪ ,‬ממילא וואלט‬ ‫צווייטע נאכט סוכות‪ ,‬אין יאר‬ ‫אין חסידות‪ ,‬זענען באקאנט מיט‬ ‫ער לכאורה געדארפט ממשיך זיין‪ ,‬און‬ ‫תק"ס‪ ,‬האט דער בעל התניא‬ ‫זייער ברייטקייט און טיפקייט‪ ,‬און זענען‬ ‫זאגן בלויז די ברכות וואס ער האט‬ ‫געפרעגט זיין זון רבי דובער‪:‬‬ ‫געדרוקט אין א רייע ספרים‪ ,‬צווישן זיי תורת‬ ‫זיכער נאכנישט געזאגט‪ ,‬איז אבער‬ ‫"בערל‪ ,‬מיט וועלכער התבוננות האסטו געדאווענט‬ ‫חיים‪ ,‬אמרי בינה און שערי אורה‪.‬‬ ‫ביי שמו"ע די סדר הברכות מעכב‪ ,‬און‬ ‫דעם פארגאנגענעם ראש השנה?" האט דער‬ ‫ט׳ כסלו תקפ"ח‪ ,‬פונקט אין טאג פון זיין געבורט‪,‬‬ ‫אויב האט מען אויסגעלאזט א ברכה‪,‬‬ ‫מיטעלער רבי געענטפערט‪ ,‬אז ער האט זיך מתבונן‬ ‫איז ער נסתלק געווארן אין ניעזשין‪ ,‬וואו ער איז‬ ‫האט מען נישט יוצא געווען‪ .‬דעריבער‪,‬‬ ‫געווען אין די ווערטער 'וכל קומה לפניך תשתחוה'‪,‬‬ ‫געקומען למנוחת עולמים‪.‬‬ ‫זאל ער אין אזא פאל‪ ,‬צום ערשט‬ ‫ווי אלע עולמות עליונים זענען אינגאנצן בטל פארן‬ ‫טראכטן אין מחשבה‪ ,‬די אלע ברכות‬ ‫רבונו של עולם‪.‬‬ ‫געמאכט מיין בערל פאר א חסיד!‬ ‫וואס עס קען זיין אז ער האט נאכנישט‬ ‫האט ער צוריקגעפרעגט דעם פאטער מיט וועלכע‬ ‫ווען דער מיטעלער רבי איז נאך געווען א‬ ‫געזאגט‪ ,‬און בדיעבד זיך פארלאזן אויף‬ ‫כוונה ער האט געדאווענט? האט דער בעל התניא‬ ‫די שיטות וואס האלטן 'הרהור כדיבור'‪,‬‬ ‫יונגערמאן‪ ,‬איז ער אמאל געפארן באזוכן זיין שווער‪,‬‬ ‫געענטפערט‪" :‬מיטן שטענדער!" דערמיט האט ער‬ ‫החסיד רבי יעקב פון שטאט יאנאוויטש‪ .‬דארט האט‬ ‫אבער ער זאל עס נישט ארויסזאגן‬ ‫געמיינט צו זאגן‪ ,‬אז ער האט זיך מתבונן געווען‬ ‫מיטן מויל‪ ,‬נאר ער זאל אנהייבן זאגן‬ ‫ער זיך באגעגנט מיט איינעם פון די חסידים פונעם‬ ‫אינעם אלקות וואס האלט אויף אפילו דעם פשוט'ן‪,‬‬ ‫פון וואו ער האט נאך זיכער נאכנישט‬ ‫בעל התניא‪ .‬אינמיטן זייער שמועס האט דער יונגער‬ ‫גשמיות'דיגן שטענדער פאר אים (אגרות אדמו״ר הריי״צ‪,‬‬ ‫געזאגט‪.‬‬ ‫רבי דובער גערעדט איבער מדריגות אין עבודת ה'‪,‬‬ ‫חלק ד‪ ,‬עמ׳ שטז)‪.‬‬ ‫בפרט עבודת התפילה‪ ,‬און ער האט אראפגעקוקט‬ ‫אויף די השגות און עבודה פון יענעם חסיד‪.‬‬ ‫די שאלות ווערן געענטפערט דורך‬ ‫א שטריימל נאס פון יגיעת התפילה‬ ‫האט אים דער חסיד געזאגט‪" :‬מיט וואס‬ ‫הרה"ג ר' נחום צבי מאיר ראזענפעלד שליט"א‬ ‫מו"ץ בשיכון סקווירא‪ ,‬ובעל הליכות החיים‬ ‫ביי דעם מיטעלן רבי׳ן האט מען כמעט נישט געזען‬ ‫פארגלייכסטו זיך צו מיר? דו ביסט דאך א זון פונעם‬ ‫איר קענט אנפרעגן א שאלה בעניני תפלה וקרה"ת‬ ‫קיין תנועות בשעת׳ן דאווענען‪ .‬ער פלעגט שטיין‬ ‫רבי'ן! דיין טאטע האט עוסק געווען אין גרויסע‬ ‫דורכן רופן דעם קרן תוי"ט האטליין און דרוקן ‪#2‬‬ ‫שטיל‪ ,‬אן זיך שאקלען אדער רירן‪ .‬אמאל איז דער‬ ‫כוונות אז ער זאל האבן אזא קינד ווי דיר‪ ,‬און דו‬ ‫טלית אראפגעפאלן פון זיין קאפ אויף די פלייצעס‪,‬‬ ‫ביסט אויפגעוואקסן אין א הייליגע סביבה‪ ,‬איז דען‬ ‫און ער האט אפילו נישט באמערקט‪.‬‬ ‫א וואונדער אז דו ביסט אויף אזא מדריגה‪ .‬אבער‬ ‫זי"ע‪ ,‬האט געשריבן א מאמר 'ענין התפלה‬ ‫דער מהריי"ץ מליובאוויטש האט דערציילט‪,‬‬ ‫איך? איך בין אויפגעוואקסן ווי א פשוט'ער מענטש‪.‬‬ ‫וההתבוננות'‪ ,‬וואו ער שרייבט‪' :‬שמעתי מאדמו"ר' ‪-‬‬ ‫אז יום כיפור צווישן מנחה און נעילה‪ ,‬פלעגט דער‬ ‫מיין פרנסה איז צו פארבארגן געלט פאר גויים אין‬ ‫וואס ער האט געהערט פונעם מיטעלן רבי'ן איבער‬ ‫מיטעלער רבי זיצן מיטן שטריימל אויפן קאפ‪ ,‬די‬ ‫די דערפער‪ ,‬און דערנאך ארומפארן איינמאנען דאס‬ ‫עבודת התפילה‪.‬‬ ‫הענט צוזאמגעלייגט‪ ,‬פארטיפט אין זיינע הייליגע‬ ‫געלט‪ .‬אין די ווינטער מוז איך אויפשטיין אינמיטן‬ ‫רבי הלל האט געפרעגט זיין רבי׳ן‪ ,‬וויאזוי עס גייט‬ ‫מחשבות‪ .‬פון אויסנווייניג איז ער געזעסן ממש ווי א‬ ‫דער נאכט‪ ,‬ארומפארן צווישן די דערפער‪ ,‬טרינקען‬ ‫אינאיינעם די פירוש המילות און די טיפע כוונות פון‬ ‫שטיין‪ ,‬אבער פון זיין געוואלדיגן יגיעת המח איז דער‬ ‫משקה מיט די גויים כדי זיי זאלן וועלן רעדן מיט מיר‪,‬‬ ‫דאווענען‪ ,‬צוזאמען מיט דעם פשוט'ן כוונה אז מען‬ ‫עק פונעם שטריימל געווארן נאס פון שווייס!‬ ‫און זיך שלעפן פון איין שטוב צום צווייטן‪ .‬ערשט‬ ‫שטייט פארן רבונו של עולם‪ ,‬און מ'דארף זיך גענצליך‬ ‫דער בעל התניא זי"ע האט אמאל געזאגט‪" :‬איך בין‬ ‫נאכדעם קום איך אהיים‪ ,‬גיי אין מקוה‪ ,‬און שטעל זיך‬ ‫מבטל זיין פאר אים אליין‪.‬‬ ‫זיכער אז מ׳דארף נישט דערמאנען מיין זון רבי דובער‬ ‫פארשטעלן וויאזוי מיין‬ ‫דאווענען‪ .‬קענסטו זיך שוין ָ‬ ‫האט אים דער רבי מסביר געווען‪ ,‬אז בעפאר מען‬ ‫צו זאגן 'והוא רחום'‪ ,‬מאנטאג און דאנערשטאג‪ ,‬אדער‬ ‫דאווענען זעט אויס‪"...‬‬ ‫שטעלט זיך דאווענען‪ ,‬דארף א מענטש זיך פארטיפן‬ ‫'יעלה ויבוא' ראש חודש‪ .‬ווייל בשעת ער דאווענט‬ ‫ווען דער מיטעלער רבי האט געהערט זיינע‬ ‫מיט התבוננות אין גדלות השי"ת‪ ,‬ביז ער דערהערט‬ ‫זעט ער די עניינים אויבן‪ ,‬און ער ווייסט וואספארא‬ ‫ווערטער‪ ,‬איז ער געווארן זייער איבערגענומען‪.‬‬ ‫ווי אלעס איז בטל פארן אויבערשטן‪ .‬דערנאך‪,‬‬ ‫תפילה עס דארף יעצט געזאגט ווערן‪.‬‬ ‫ער איז תיכף צוריקגעפארן צו זיין פאטער‪ ,‬דעם‬ ‫בשעת׳ן דאווענען‪ ,‬זאל ער זיך פארטיפן אין פירוש‬ ‫בעל התניא‪ ,‬און אויסגעגאסן פאר אים זיין הארץ‪,‬‬ ‫המלות‪ ,‬אבער די אלע כוונות זאלן אים נישט אפטיילן‬ ‫תפילה ‪ -‬שטיין פאר אים אליין‬ ‫קלאגנדיג אז זיין אייגענע עבודה איז גארנישט ווערד‪,‬‬ ‫פון די הויפט‪-‬כוונה‪ ,‬פון 'אליו לבדו'‪.‬‬ ‫זיין גרויסער תלמיד הרה"ק רבי הלל מפאריטש‬ ‫און ער איז נאך ווייט פון שלימות‪.‬‬ ‫ה‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫עצות‬ ‫ח‬ ‫פארוואנדלט געווארן צו א בית עבודה זרה‪ ,‬ווייל מען‬ ‫האט זיך דארט געפירט מיט קלות ראש'‪.‬‬ ‫טובו‪++++‬ת‬ ‫ְחֻּבּלֹות‬ ‫ת ְ‬ ‫ְבְ ַ‬ ‫אין ספר יערות דבש (חלק א‪ ,‬דרוש ט) ווערט‬ ‫ֲעֶׂשׂה ְּל ְָך ָ‬ ‫ַּת ֲ‬ ‫ַ‬ ‫געברענגט‪' :‬בעוה"ר‪ ,‬וויפיל בתי מדרשים זענען‬ ‫ְחָמָה‬ ‫ָמל ְ ָ‬ ‫ִ‬ ‫ּותְׁשּוֲעָה‬ ‫געווען אין פראג‪ ,‬וואס מען האט אזעלכע שיינע‬ ‫ֻּבְֹר ְֹב יֹוֲעֵץ‬ ‫פלעצער נישט געפינען אין די גאנצע וועלט‪ ,‬און דער‬ ‫אויבערשטער האט נישט רחמנות געהאט דערויף‪.‬‬ ‫און דער אויבערשטער פירט נישט אויס קיין משפט‬ ‫אן א סיבה; עס איז נישט קיין שום ספק‪ ,‬אז דאס איז‬ ‫געווען ווייל מען האט גערעדט דברים בטלים אין בית‬ ‫המדרש‪ ,‬וואס דאס איז א שרעקליכע עבירה'‪.‬‬ ‫ענליך צו דעם שרייבט דער יסוד יוסף (פרק ג)‪:‬‬ ‫'צוליב דעם דאזיגן חטא זענען פילע בתי מדרשים‬ ‫לשמור‪.‬‬ ‫ולעשות‪.‬‬ ‫חרוב געווארן בעוונותינו הרבים‪ ,‬ווייל זיי האבן‬ ‫ולקיים‪.‬‬ ‫אריינגעברענגט דעם סיטרא אחרא אין א הייליגע‬ ‫פלאץ‪ ,‬און די קדושה איז אוועקגעגאנגען; דאס‬ ‫אויסמישן פרעמדע זאכן אין הייליגע פלעצער איז‬ ‫זייער נישט גוט‪ ,‬און ביי יעדע הייליגע זאך דארף א‬ ‫מענטש זיין זייער נזהר נישט גורם צו זיין קיין עירבוב‬ ‫פון חיצונים'‪.‬‬ ‫צו קענען אנהאלטן‬ ‫די קבלה און זיין נזהר‬ ‫פופצן למעשה'דיגע עצות און‬ ‫עס איז באקאנט די מעשה‪ ,‬אז ב' ניסן ביינאכט‬ ‫בקדושת ביהכ"נ ותפילה‬ ‫געדאנקען פאר אנשים כערכינו‬ ‫שנת תשכ"ו‪ ,‬ווען עס האט אויסגעבראכן א שריפה אין‬ ‫די ביהמ"ד אין שיכון סקווירא‪ ,‬האט דער סקווירער‬ ‫איבערגעזעצט פונעם גליון 'נועם נתיבותינו' שע"י קהל עדת חסידי באיאן‬ ‫רבי זצ"ל דערציילט‪ ,‬אז דער באיאנער רבי זצ"ל האט‬ ‫אים אנגערופן אויפן טעלעפאן‪ ,‬און געפרעגט צי זיין‬ ‫דאווען‪-‬צימער איז אויך פארברענט געווארן‪ .‬ער האט‬ ‫האלט אינמיטן לויבן דעם אויבערשטן‪ .‬און אזוי‬ ‫הוי מחשב שכר‬ ‫אים געענטפערט אז ניין‪ ,‬עס איז נישט פארברענט‬ ‫לערנען אויך אסאך מפרשים‪.‬‬ ‫עצה ט"ו‬ ‫עבירה כנגד הפסידה‬ ‫געווארן‪ .‬דער סקווירער רבי האט דעמאלס‬ ‫דער יסוד יוסף (פרק ג) שרייבט אויף דעם זוהר‬ ‫אויסגעפירט און געזאגט‪ ,‬אז אין זיין דאווען‪-‬צימער‬ ‫הקדוש‪' :‬און אויב אזוי‪ ,‬וואספארא תועלת האט ער‬ ‫האט מען קיינמאל נישט גערעדט קיין ווארט ביים‬ ‫פון זיין גאנצע לעבן און זיינע יארן‪ ,‬אויב ער האט‬ ‫דאווענען‪ .‬האט מען פון דעם געזען די גרויסקייט פון‬ ‫נישט קיין חלק באלקי ישראל? ואנחנו עמו וצאן‬ ‫נישט רעדן ביים דאווענען‪.‬‬ ‫מרעיתו‪ ,‬מיר זענען דאך זיין פאלק און זיינע שאף‪ ,‬זיין‬ ‫עס איז אויך באקאנט‪ ,‬אז אין בעלגיע זענען געווען‬ ‫הייליגע נאמען רוהט אויף אונז‪ .‬און פאר אזא גרינגע‬ ‫צוויי שולן איינס נעבן דעם אנדערן‪ ,‬וואו די דייטשע‬ ‫זאך צו וואס ער קען זיך גרינג צוגעוואוינען און זיין‬ ‫דער הפסד פון רעדן ביים‬ ‫רשעים ימ"ש זענען באפאלן און געפלינדערט‬ ‫נזהר דערין‪ ,‬זאל ער זיך אפטיילן פון דעם הייליגן‬ ‫דאווענען רח"ל‬ ‫דורכאויס דעם צווייטן וועלט‪-‬קריג‪ .‬אין איין שול‬ ‫באשעפער?!'‬ ‫פון די אנדערע זייט דארפן מיר זיך אויך מתבונן‬ ‫האבן זיי אנגעזייעט א שרעקליכן כאאס און חורבן‪,‬‬ ‫דער חיד"א שרייבט אויף די ווערטער פונעם זוהר‬ ‫זיין‪ ,‬און גוט אריינטראכטן ווי גרויס עס איז דער הפסד‬ ‫און אלעס חרוב געמאכט‪ ,‬אבער אין די צווייטע שול‬ ‫הק'‪' :‬ומי האיש הירא‪ ,‬וואס זיין הארץ ווערט נישט‬ ‫און די עונשים פאר דער וואס רעדט ביים דאווענען‪.‬‬ ‫איז גארנישט געשען‪ .‬עס איז באקאנט אז דארט אין‬ ‫צעריסן‪ ,‬ווען ער זעט די דאזיגע ווערטער פונעם זוהר‬ ‫אפילו אויב דער יצר הרע פרובירט אונז אפצונארן‬ ‫יענע שול זענען די מתפללים געווען זייער נזהר‬ ‫הקדוש?' (לב דוד‪ ,‬פרק טז)‪.‬‬ ‫און איינרעדן אז עס איז דא עפעס א געשמאק אדער‬ ‫נישט צו רעדן ביים דאווענען; און די דייטשן האבן‬ ‫א הנאה פון רעדן ביים דאווענען‪ ,‬דארפן מיר מאכן א‬ ‫דארט גארנישט צוגערירט‪ ,‬אפילו די סידורים זענען‬ ‫גדול עוונו מנשוא‬ ‫חשבון‪ ,‬און זיך מתבונן זיין ווי שרעקליך גרויס דער‬ ‫געבליבן ליגן אויף די פלעצער וואס די אידן האבן עס‬ ‫אין שולחן ערוך (סימן קכד סעיף ז) שטייט וועגן‬ ‫הפסד איז פון אזא הארבע עבירה‪.‬‬ ‫איבערגעלאזט ווען זיי זענען אנטלאפן‪.‬‬ ‫איינעם וואס רעדט ביי חזרת הש"ץ‪ :‬און אויב ער‬ ‫עס איז צום האפן‪ ,‬אז דורכדעם וועט זיין גרינגער‬ ‫רעדט‪ ,‬איז ער א חוטא‪ ,‬און זיין עבירה איז 'גדול עוונו‬ ‫זיך צו האלטן שטארק‪ ,‬און נישט רעדן ביים דאווענען‪.‬‬ ‫א בזיון פאר די שכינה‬ ‫מנשוא'‪.‬‬ ‫דער בעל התניא שרייבט אין אגרת הקדוש (אגרת‬ ‫אין לו חלק באלקי ישראל‬ ‫כד)‪ ,‬אז רעדן ביים דאווענען איז א בזיון פארן מלך‪,‬‬ ‫עס מאכט חרוב בתי‬ ‫עס זענען באקאנט די שארפע ווערטער פונעם‬ ‫ווייל דאס ווייזט אז דער מענטש האלט נישט פאר‬ ‫מדרשים‬ ‫זוהר הק' (ח"ב קלא‪ ,):‬וועגן איינעם וואס רעדט אין בית‬ ‫גענוג וויכטיג און חשוב צו האבן א תענוג און הנאה‬ ‫דער מגן אברהם ברענגט פונעם כל בו‪' :‬וויי צו די‬ ‫המדרש‪' :‬ווי ליה דלית ליה חולקא באלקא דישראל'‬ ‫פון זען די כבוד און שיינקייט פון דעם אויבערשטן‬ ‫וואס רעדן דברים בטלים‪ ,‬ווייל מיר האבן שוין געזען‬ ‫‪ -‬וויי איז אים‪ ,‬ער האט נישט קיין חלק אין אלקי‬ ‫מער ווי זיינע אייגענע געברויכן‪.‬‬ ‫פילע בתי מדרשים וואס זענען חרוב געווארן צוליב‬ ‫ישראל‪ .‬מיר האבן שוין געברענגט‪ ,‬אז כאטש פשוט‬ ‫דער טאטע פונעם של"ה הקדוש‪ ,‬רבי אברהם ז"ל‪,‬‬ ‫דעם עבירה'‪.‬‬ ‫פשט אינעם זוהר קוקט אויס אז דאס גייט ארויף אויף‬ ‫שרייבט אין ספר 'יש נוחלין‪' :‬די מערסט‪-‬ביטערע זאך‬ ‫אזוי אויך שרייבט דער סמ"ק (מצוה יא)‪' :‬מיר געפינען‬ ‫יעדן וואס רעדט אין בית המדרש‪ ,‬פונדעסטוועגן‬ ‫ביי מיר איז‪ ,‬ווען מען פארשעמט דעם כבוד פונעם‬ ‫אין מדרש און אין גמרא‪ ,‬און אונזערע עלטערן האבן‬ ‫שטייט אין שולחן ערוך הרב (סימן קכד)‪ ,‬און אזוי שטייט‬ ‫אויבערשטן ברבים‪ ,‬בפרהסיא צווישן א קהל ועדה'‪.‬‬ ‫אונז דערציילט‪ ,‬און מיר האבן עס אליין צוגעזען מיט‬ ‫אויך אין אגרת הקודש (אגרת כד)‪ ,‬אז דער זוהר מיינט‬ ‫(המשך יבא בעז"ה)‬ ‫אונזערע אויגן‪ ,‬וויפיל בתי מדרשים זענען ליידער‬ ‫ספעציעל דער וואס רעדט אין שול בשעת דער ציבור‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ו‬ ‫זֶה ָלזֶה‬ ‫קבלתי ו[עדיין]לא נושעתי‬ ‫האב איבערגעלאזט א גאנצע משפחה דארט‬ ‫‪$‬‬ ‫מדור מיוחד אויף 'דברי חיזוק והדרכה' ווען מען זעהט נישט קיין ישועה נאכן נעמען די קבלה‬ ‫אין געטא‪ ,‬איך מוז צוריקגיין‪ ,‬איך קען זיי נישט‬ ‫א תפלה וואס האט געפועל'ט‬ ‫טויזנטער יארן שפעטער‬ ‫נאכנישט‬ ‫קיין‬ ‫וואס‬ ‫איך ָ‬ ‫געזען‬ ‫האב כסדר געליינט אין‬ ‫המשך פון עמוד ב'‬ ‫'נקדישך' וועגן מענטשן ָ‬ ‫האבן מקבל געווען קבלות‪ ,‬נישט‬ ‫שינוי‪.‬‬ ‫איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫איבערלאזן אליין"‪.‬‬ ‫לכבוד דעם חשוב'ן גליון‪ ,‬ובפרט דער נייער‬ ‫דאווענען‪,‬‬ ‫צו ליינען גליונות ביים ַ‬ ‫האט דער דאקטער געזאגט‪" :‬ברענג זיי אלע‬ ‫ווינקל "קיבלתי ועדיין לא נושעתי"‪ ,‬וואס גיבט‬ ‫ָאדער מפרסם געווען זייערע‬ ‫אהער‪ ,‬איך וועל זיי דא באהאלטן"‪ .‬כאטש‬ ‫חיזוק פאר אידן‪ .‬באמת איז דער ענין פון חיזוק‬ ‫קבלות כדי מחזק צו זיין ַאנדערע‪,‬‬ ‫ער האט געוואוסט אז עס איז סכנת נפשות‬ ‫התפילה נוגע נישט נאר ווען א איד נעמט א‬ ‫האב נישט געפילט אז‬ ‫ָאבער איך ָ‬ ‫אויסצובאהאלטן א איד‪ ,‬האט ער זיי אלע‬ ‫קבלה‪ ,‬נאר בכלל ביי יעדע תפילה וואס א איד‬ ‫פאר מיר‪.‬‬ ‫דאס איז ַ‬ ‫ָ‬ ‫אריינגענומען ביי זיך אינדערהיים‪ .‬ער האט זיי‬ ‫דאווענט‪ .‬אידן דאווענען דריי מאל א טאג‪ ,‬און‬ ‫האב איך ווייטער‬ ‫למעשה‪ָ ,‬‬ ‫באהאלטן און זיך געזארגט פאר זיי‪ ,‬אז עס זאל‬ ‫בעטן בקשות פונעם אויבערשטן‪ ,‬און מ'גלייבט‬ ‫נאך קבלות‬ ‫נאך און ָ‬ ‫צוגעלייגט ָ‬ ‫זיי גארנישט פעלן דורכאויס די גאנצע מלחמה‪.‬‬ ‫אוודאי אז די תפילות ווערן געענטפערט‪ ,‬אבער‬ ‫האב‬‫אין כבוד התפילה‪ .‬צום סוף ָ‬ ‫ווען די מלחמה האט זיך געענדיגט‪ ,‬האט‬ ‫מ'דארף חיזוק‪ ,‬אז מ'זאל טאקע זען אז די תפילות‬ ‫איך אויך מקבל געווען נישט‬ ‫די משפחה ווי פארשטענדליך נישט געקענט‬ ‫ווערן געענטפערט‪.‬‬ ‫צו ליינען קיין גליונות ביים‬ ‫גענוג אפדאנקען דעם דאקטער וואס האט‬ ‫איך וויל איבערגעבן א מורא'דיגע מעשה‬ ‫דאווענען‪ ,‬און צו מפרסם זיין‬ ‫ַ‬ ‫געראטעוועט דאס לעבן פון די גאנצע משפחה‪.‬‬ ‫בשייכות מיט די יעצטיגע פרשיות‪ ,‬וואס גיבט‬ ‫אויב איך וועל זען די ישועה‪.‬‬ ‫עס איז געבליבן א קשר צווישן די צוויי משפחות‪,‬‬ ‫שטארקע חיזוק נישט אויפצוגעבן‪ ,‬נאר ווייטער‬ ‫דערנאך‪,‬‬‫ָ‬ ‫לאנג‬ ‫בחסדי ה'‪ ,‬נישט ַ‬ ‫און מ'האט שטענדיג געהאט הכרת הטוב צו אים‪.‬‬ ‫מתפלל זיין‪.‬‬ ‫געהאט‬‫ַ‬ ‫האב שוין‬ ‫ָ‬ ‫ווען איך‬ ‫אמאל האט מען געפרעגט דעם דאקטער‪:‬‬ ‫אין פרשת וירא פארציילט די תורה‪ ,‬אז אברהם‬ ‫צוזאמען‪ ,‬איז מיין‬ ‫ַ‬ ‫ַאלע קבלות‬ ‫"וואס האט אייך‪ ,‬א גוי‪ ,‬געטריבן דערצו? וואס‬ ‫אבינו האט מתפלל געווען אז מען זאל נישט‬ ‫געווארן ַא כלה!‬ ‫ָ‬ ‫טאכטער‬ ‫ָ‬ ‫איז אייך אנגעגאנגען צו ראטעווען א פרעמדע‬ ‫איבערדרייען סדום‪ .‬און פון די פסוק 'וישכם‬ ‫איך וויל מקיים זיין מיין‬ ‫אידישע משפחה?"‬ ‫אברהם בבוקר אל המקום אשר עמד שם'‪ ,‬וואס‬ ‫צוזאג‪ ,‬און מפרסם זיין די ַזאך‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ער געענטפערט‪" :‬איך האב געקענט‬ ‫שטייט אין יענע פרשה‪ ,‬לערנען חז"ל ארויס‬ ‫כדי מחזק צו זיין ַאנדערע‪ .‬מען‬ ‫די 'בייבל' (להבדיל)‪ .‬איך האב געלערנט ביי די‬ ‫(ברכות כו‪ ,):‬אז אברהם אבינו האט מתקן געווען‬ ‫ווייסט נישט וועלכע קבלה וועט‬ ‫מעשה פון סדום‪ ,‬אז אברהם אבינו האט דארט‬ ‫תפילת שחרית‪.‬‬ ‫ברענגען די ישועה‪ָ ,‬אבער זיכער‬ ‫געדאווענט‪ ,‬און געבעטן אז אויב עס זענען דא‬ ‫פרעגט די וועלט א קשיא‪ :‬פארוואס זאל די‬ ‫איז‪ ,‬אז יעדער חיזוק אין כבוד‬ ‫צדיקים אין שטאט זאל די שטאט נישט חרוב‬ ‫לימוד אויף תפילת שחרית זיין פונקט פון א‬ ‫בית הכנסת און כבוד התפילה איז‬ ‫ווערן‪ .‬איך האב געוואוסט אז יעצט‪ ,‬אינמיטן אזא‬ ‫תפילה וואס איז לכאורה נישט געענטפערט‬ ‫זייער חשוב ביים אויבערשטן‪.‬‬ ‫ערנסטע מלחמה‪ ,‬ווען עס איז סכנת נפשות פאר‬ ‫געווארן?‬ ‫וואס נעמען‬ ‫יהי רצון‪ ,‬אז ַאלע ָ‬ ‫יעדן איינעם‪ ,‬קען איך נישט בלייבן אליין‪ .‬איך‬ ‫איז דא א מעשה וואס איך האב געזען שטיין‬ ‫אויף זיך קבלות אין כבוד התפילה‬ ‫ָזאלן זען ישועות‪ ,‬נחת און שמחות‬ ‫‪$‬‬ ‫האב געוואוסט אז איך מוז האבן צדיקים ביי מיר‬ ‫אינעם גליון 'הוגי תורה' שע"י חסידי בעלזא‪-‬‬ ‫אינדערהיים וואס זאלן אכטונג געבן אויף מיר‪.‬‬ ‫מכנובקא‪ ,‬וואס זיי ברענגען די מעשה מיט די‬ ‫בקרוב‪.‬‬ ‫דערפאר האב איך איינגעשטעלט מיין לעבן‪ ,‬כדי‬ ‫פולע נעמען‪.‬‬ ‫צו האבן אידן ביי מיר אינדערהיים‪ ,‬און אזוי זענען‬ ‫ס'איז געווען ביי די צווייטע וועלט‪-‬מלחמה‪ ,‬ווען‬ ‫א ישועה אויפן ‪'41‬סטן‬ ‫מיר אלע געראטעוועט געווארן"‪.‬‬ ‫די אידן זענען געווען אין געטא‪ ,‬איז א קינד דארט‬ ‫טאג‬ ‫זעט מען דא א מעשה ווי אברהם אבינו'ס‬ ‫קראנק געווארן מיט א געוויסע קרענק‪ .‬די מאמע‬ ‫מיין ָ‬ ‫נאמען איז א‪ .‬י‪ .‬י‪ .‬איך‬ ‫תפילה האט אויפגעטון‪ ,‬און א גאנצע משפחה‬ ‫האט שוין געוואוסט פון פריער‪ ,‬פון אן אנדערן‬ ‫בין ַא בחור וואס וואוינט אין‬ ‫איז געראטעוועט געווארן בלויז דורך לערנען‬ ‫ברודער וואס האט געהאט די זעלבע מחלה‪ ,‬אז‬ ‫לעיקוואד‪ .‬איך וויל דערציילן ַאן‬ ‫פונעם כח התפילה פון אברהם אבינו‪ .‬ס'איז א‬ ‫עס איז דא בלויז איין דאקטער אין שטאט וואס‬ ‫ערשט‪-‬האנטיגע געשיכטע‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫שטיקל חידוש‪ .‬אבער טאקע פון דעם דארפן מיר‬ ‫קען העלפן דערמיט‪ .‬זי האט פארשטאנען‪ ,‬אז‬ ‫דעם פארלאפענעם י"ט אלול‪,‬‬ ‫לערנען‪ ,‬אז אמאל איז דא א תפילה וואס ווערט‬ ‫אויב זי וויל ראטעווען דאס קינד‪ ,‬מוז זי יעצט‬ ‫געמאכט ַא קבלה פון‬ ‫ַ‬ ‫האב איך‬‫ָ‬ ‫נישט געענטפערט אויפ'ן מינוט‪ ,‬אבער איר כח‬ ‫איינשטעלן איר לעבן‪ ,‬זיך ארויסשמוגלען פון די‬ ‫'קרן תוס' יו"ט'‪ ,‬אויף פערציג‬ ‫ציט זיך ווייטער פאר יארן שפעטער‪.‬‬ ‫געטא‪ ,‬און אריינגיין אין שטאט‪.‬‬ ‫טעג‪ ,‬אז איך וועל נישט רעדן‬ ‫דאס דארפן מיר לערנען‪ :‬אז יעדע תפילה‪,‬‬ ‫זי איז געגאנגען צו יענעם דאקטער‪ ,‬און‬ ‫האב אינזין‬ ‫בשעת התפילה‪ .‬איך ָ‬ ‫יעדע קבלה‪ ,‬און יעדע חיזוק התפילה‪ ,‬ווערט‬ ‫ווען דער דאקטער האט געזען דאס קינד‪ ,‬האט‬ ‫געהאט שידוכים פון עטליכע‬ ‫ַ‬ ‫נתקבל ברחמים וברצון‪.‬‬ ‫ער געגעבן די מעדיצין וואס דאס קינד האט‬ ‫קרובים‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן מ'זאל זיך‬ ‫געדארפט‪ .‬דאן האט ערט געבעטן די מאמע אז זי‬ ‫טאג איז‬ ‫דער פערציגסטער ָ‬ ‫קענען מחזק זיין‪ ,‬און עס זאלן זיין גענוג גוטע‬ ‫זאל נישט צוריקגיין אין געטא‪.‬‬ ‫אויסגעפאלן כ"ט תשרי‪.‬‬ ‫מעשיות פון וואס זיך מחזק צו זיין‪.‬‬ ‫האט זי געזאגט מיט טרערן אין די אויגן‪" :‬איך‬ ‫האלטן‬ ‫הערט ַא מעשה‪ .‬מיר ַ‬ ‫המשך אויף עמוד י'‬ ‫יעצט אור‬ ‫ז‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫דער ָאריגינעלער בריוו‪:‬‬ ‫••‬ ‫וְקָרָא ז ֶה‬ ‫עס האט זיך אנגעהויבן מיט א בליץ‪-‬פאסט‪ ,‬וואו ַא איד שרייבט ווי ָ‬ ‫פאלגענד‪:‬‬ ‫וואס איך נעם נישט ַאריין דעם סעלפאן אין שול‬ ‫מאל פערציג טעג‪ .‬סך הכל ‪ 200‬טעג‪ָ ,‬‬ ‫היינט איז די פינפטע ָ‬ ‫אֶל ז ֶה‬ ‫יאר ַאלט‪ָ ,‬אבער ועדיין לא נושע‪.‬‬ ‫שוואגער‪ַ ,‬א גרוש ָאן קינדער‪ָ 34 ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאווענען בכלל‪ ,‬לזכות מיין‬ ‫בשעת'ן ַ‬ ‫פאר יעדעם העלפט עס‪.‬‬ ‫קוקט אויס‪ ,‬אז נישט ַ‬ ‫קבלתי ולא נושעתי‪.‬‬ ‫••‬ ‫— עד כאן דבריו פון דעם איד‪.‬‬ ‫האבן ָאנגעהויבן קומען פילע‬ ‫ווען מיר האבן דעם איד געענטפערט‪ ,‬און אידן האבן געזען דעם שמועס‪ָ ,‬‬ ‫וואס מיר וועלן ּ‬ ‫אפדרוקן בלויז ַא טייל‪.‬‬ ‫ענטפערס‪ ,‬פון ָ‬ ‫געטראכט‪ַ ,‬אז ַאפילו אויב עס ברענגט‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫מאל‪ .‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאכנישט קיין ָאפענע ישועה‪ ,‬טוט עס זיכער ּ‬ ‫עפעס‬ ‫ָ‬ ‫אמונה‪ ,‬בטחון‪ ,‬גאולה‬ ‫דבר המערכת‪:‬‬ ‫פאר אים איז זיכער‬ ‫באשליסט ַ‬ ‫וואס השי״ת ַ‬ ‫אויף‪ ,‬און ָ‬ ‫האב געזען די ווערטער פון דעם איד‪ ,‬און איך‬‫איך ָ‬ ‫גארנישט געזען‬‫האט מען ָ‬ ‫סמאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫דא‬ ‫דאס בעסטע!‬ ‫״אבער אויך ָ‬‫ָ‬ ‫ָ‬ ‫ּ‬ ‫שפיר מיט זיין צער‪.‬‬ ‫דער תירוץ איז‪ :‬א'מונה‪ ,‬ב'טחון‪ ,‬ג'אולה‪.‬‬ ‫עטליכע‬ ‫ו ו א כ ן‬ ‫דא אין‬ ‫מיט‬ ‫האבן מיר ָ‬ ‫צוריק ָ‬ ‫פאלן‪ ,‬און‬ ‫געלאזט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך אבער נישט‬ ‫בחוש‪ .‬ער ָ‬ ‫ַאז ַא מענטש גלייבט‪ ,‬קומט דער גאולה‪ ,‬און בעז״ה‬ ‫דער מערכת ערהאלטן‬ ‫מאל‪.‬‬ ‫אנגעהאלטן זיין שמחה אויך ַא פערטע ָ‬ ‫ַ‬ ‫וועט עס קומען‪.‬‬ ‫ַאן אימעיל פון ַא איד‪,‬‬ ‫נאכן ענדיגן די‬ ‫״און יעצט איז עס געקומען‪ ...‬גלייך ָ‬ ‫דארף טון ַאלץ לשם שמים‪ .‬דער‬ ‫חוץ מזה‪ ,‬מען ַ‬ ‫וואס רעדט זיך אפ מיט‬ ‫ָ‬ ‫גאלדענע שידוך‬ ‫פערציג טעג‪ ,‬איז ענדליך געקומען זיין ָ‬ ‫לאטערי חלילה‪ .‬אוודאי‬‫רבונו של עולם איז נישט קיין ַ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫ווייטאג‪ַ ,‬אז ער‬ ‫באשערטע‪,‬‬ ‫טאקע געפונען זיין ַ‬ ‫האט ַ‬‫רשלאג‪ .‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫פא‬‫ָ‬ ‫דארף מען מרבה זיין בזכותים‪ָ ,‬אבער ס׳איז נישט דא‬ ‫מאל‬ ‫ָ‬ ‫זיך שוין עטליכע‬ ‫נאך פון‬‫פאר אים ָ‬‫געווארן ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז שוין אנגעגרייט‬ ‫ָ‬ ‫גראד'‪.‬‬ ‫מאדעל 'איך טו און ס׳קומט ָ‬‫אזא ָ‬ ‫אונטערגענומען ַא קבלה‬ ‫ששת ימי בראשית!‬ ‫בשורות טובות!‬ ‫בקדושת ביהמ״ד‪ ,‬און ער‬ ‫‪$‬‬ ‫האט דער שווער געבעטן‬ ‫״ביי די שמחת התנאים ָ‬ ‫א‪ .‬ג‪ .‬מ‪.‬‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫נאכנישט‬ ‫ָ‬ ‫איז‬ ‫הארציגע‬‫האט אנגעהויבן מיט ַא ַ‬ ‫ווארט‪ .‬ער ָ‬ ‫דאס ָ‬‫ָ‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫זאגנדיג‪ַ ,‬אז זיין שמחה איז‬ ‫פארן בורא עולם‪ָ ,‬‬‫הודאה ַ‬ ‫אים‬ ‫האבן‬ ‫ָ‬ ‫מיר‬ ‫דאס איז שוין‬ ‫דאפלט‪ ,‬דרייפאכיג און פירפאכיג‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫וואס ער פירט אונטער די חופה‬ ‫טאכטער ָ‬‫די פערטע ָ‬ ‫דו ווייסט קיינמָאל נישט ווען און‬ ‫ַא ּפ ָאר‬ ‫צוריקגעשריבן‬ ‫יאר!‬ ‫אין איין ָ‬ ‫וויַאזוי עס העלפט!‬ ‫קורצע ווערטער‪ ,‬אים‬ ‫דא איז‬ ‫מחזק צו זיין‪ָ .‬אבער ָ‬ ‫האבן ביז יעצט‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫״אלע זיינע טעכטער‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫רעאקציע צו אייער שמועס מיט דעם איד‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫אין‬ ‫נשטאט‬ ‫ָ‬ ‫ּפ ַאסירט ַא טעות‪ַ :‬א‬ ‫געהאט עיכובים אין זייערע שידוכים‪ ,‬זענען ַאריין‬‫ַ‬ ‫קא ּפי פון ַא וואונדערליכע מעשה‬ ‫דא ַא ָ‬ ‫שיק איך אייך ָ‬ ‫צו שיקן דעם מעסעדזש‬ ‫געהאט אין לויף פונעם‬ ‫ַ‬ ‫לברית האירוסין‪ ,‬און חתונה‬ ‫וואס איז דערשינען אין ַא גליון‪ .‬איר קענט אים אפשר‬ ‫ָ‬ ‫נאר צו יענעם איד‪ ,‬איז דער‬ ‫ָ‬ ‫שטארק געלויבט‬‫ַ‬ ‫האט‬‫יאר‪ ,‬און ער ָ‬ ‫רגאנגענעם ָ‬ ‫פא ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר חיזוק‪:‬‬‫ווייזן די מעשה ַ‬ ‫רויסגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫ענטפער‬ ‫פאר זיינע גרויסע חסדים‪.‬‬‫השי״ת ַ‬ ‫האט איבערגעדרייט יעדן שטיין אין זיין‬‫״דער בחור ָ‬ ‫גאנצער ליסטע פון‬ ‫צו דער ַ‬ ‫האט זיך דער חתן‬ ‫האט געענדיגט רעדן‪ָ ,‬‬ ‫״ווען ער ָ‬ ‫געטאן יעדע סגולה‬‫ָ‬ ‫האט‬‫באשערטע‪ .‬ער ָ‬ ‫נאך זיין ַ‬ ‫זוך ָ‬ ‫די פילע איינגעשריבענע‪,‬‬ ‫געוואנדן צו זיין שווער און געפרעגט‪ ,‬צי ער געדענקט‬ ‫ָ‬ ‫טראכטן‪ ,‬געבעטן מחילה פון יעדן‬ ‫ַ‬ ‫נאר‬‫וואס מען קען ָ‬ ‫ָ‬ ‫דעם‬ ‫באקומען‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫דאטומען ווען יעדער שידוך איז‬ ‫ַ‬ ‫די ּפונקטליכע‬ ‫האט אפשר בטעות וויי‪-‬געטון‪ָ ,‬אבער זיין‬ ‫וועמען ער ָ‬ ‫'נקדישך' גליון מדי שבוע‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געשלאסן‬ ‫ָ‬ ‫כאלץ געזוימט‪.‬‬ ‫נא ַ‬‫האט זיך ָ‬ ‫זיווג ָ‬ ‫בשבוע‪.‬‬ ‫האט עס גוט געדענקט‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫דער שווער‬ ‫"כאטש ער איז שוין געווען ַאריבער די דרייסיג‬ ‫ַ‬ ‫געווען‬ ‫איז‬ ‫עס‬ ‫אויסגערעכנט די ּפונקטליכע טעג פון יעדע שמחה‪.‬‬ ‫לעמאל‬ ‫ָ‬ ‫געשטארקט ַא‬ ‫ַ‬ ‫האט ער זיך פונדעסטוועגן‬ ‫יאר‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫פארדריסליכער‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫פארשטעלן די גרויסע‬ ‫ָ‬ ‫מען קען זיך נישט‬ ‫שטארקן‬ ‫ַ‬ ‫אנכא ּפנדיג זיך אינעם‬ ‫ַ‬ ‫צו בלייבן בשמחה‪,‬‬ ‫ַאן‬ ‫ָאבער‬ ‫מאמענט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האבן געזען‪ַ ,‬אז יעדע איינציגע‬ ‫ערשטוינונג‪ ,‬ווען זיי ָ‬ ‫וואס דער באשעפער טוט איז צום‬ ‫אמונה‪ַ ,‬אז ַאלעס ָ‬ ‫אינטערעסאנטער נקודה‬ ‫ַ‬ ‫געווארן אויסגעפירט ּפונקט אין דעם‬ ‫ָ‬ ‫שידוך איז‬ ‫האט ווייטער ממשיך געווען מיט זיין סדר‬ ‫גוטן‪ .‬ער ָ‬ ‫האט זיך ארויסגעשטעלט‪:‬‬ ‫האט געענדיגט ַא פערציג‪-‬‬ ‫וואס דער חתן ָ‬ ‫מאמענט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫הלימוד אין ישיבה‪.‬‬ ‫'מעז יצא מתוק!'‬ ‫טאגיגן ציקל פון פרק שירה!!!‬ ‫ָ‬ ‫האט ער מחליט געווען צו טון די‬ ‫ָ‬ ‫״איינמאל‬ ‫ָ‬ ‫האבן אין‬‫ָ‬ ‫פילע אידן‬ ‫האט געענדיגט דעם פערטן ציקל‪,‬‬ ‫״יעצט‪ ,‬ווען ער ָ‬ ‫פאר פערציג‬ ‫זאגן ׳פרק שירה׳ ַ‬ ‫ספעציעלע סגולה פון ָ‬ ‫ּ‬ ‫רעאקציע צוריקגעשיקט‬ ‫ַ‬ ‫טאכטער!‬‫געווארן ַא חתן‪ ,‬מיט די פערטע ָ‬ ‫ָ‬ ‫איז ער אליין‬ ‫האט געענדיגט די פערציג טעג‬ ‫טעג נאכאנאנד‪ .‬ער ָ‬ ‫און‬ ‫תוכנ׳דיגע‬ ‫גאר‬ ‫ָ‬ ‫טאג‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫קלאר ווי דער‬‫ָ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫דאן‬ ‫״עס איז ַ‬ ‫מאל‪ָ ,‬אבער קיין שידוך איז נישט‬ ‫ָ‬ ‫דאס ערשטע‬ ‫ָ‬ ‫ווארעמע תשובות‪ ,‬וואס‬ ‫ַ‬ ‫האט געענדיגט ַא ציקל פון פרק‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫מאל ָ‬ ‫יעדעס ָ‬ ‫האט ָאבער ווייטער געשמייכלט‪ ,‬און‬ ‫געקומען‪ .‬ער ָ‬ ‫אינהאלט‬ ‫ַ‬ ‫צוליב דעם‬ ‫נאך ַא שוועסטער פון זיין‬‫באפרייט ָ‬ ‫האט עס ַ‬ ‫שירה‪ָ ,‬‬ ‫האט ער איבערגעמאכט די סגולה ַא‬ ‫נאך ַא שטיק צייט ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס קען מחזק‬ ‫ָ‬ ‫דערפון‪,‬‬ ‫וויבאלד די יונגערע‬ ‫ַ‬ ‫לאנטער‪,‬‬‫אייגענע כלה‪ ,‬פון דעם ּפ ָ‬ ‫מאל‬‫נאכא ָ‬ ‫ַ‬ ‫הארץ‪ָ ,‬אבער‬ ‫מאל מיט ַא פרייליך ַ‬‫צווייטע ָ‬ ‫זיין פילע אידן‪ ,‬וועלן מיר‬ ‫פאר די עלטערע‪.‬‬ ‫געוואלט גיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן נישט‬‫שוועסטער ָ‬ ‫רעזולטאטן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ער נישט געזען קיין שום‬‫ָ‬ ‫רא ּפברענגען ַא טייל‬‫דא ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫פון זיי‪:‬‬ ‫האט ער אליין געברענגט זיין אייגענע‬ ‫״אזוי ַארום ָ‬ ‫ַ‬ ‫שלאסן צו טון די סגולה ַא דריטע‬ ‫ָ‬ ‫בא‬ ‫״האט ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ח‬ ‫דאווענען‬ ‫דארף באמת גלייבן‪ַ ,‬אז רעדן ביים ַ‬ ‫מען ַ‬ ‫האט עס‬‫פאר די מענטשליכע אויגן ָ‬‫כאטש ַ‬ ‫ישועה‪ָ .‬‬ ‫אפשר איז די ישועה שוין גאר‬ ‫זאך‪ּ ,‬פינטל‪.‬‬ ‫הארבע ַ‬ ‫גאר ַ‬ ‫איז ַא ָ‬ ‫האט זיך‬‫גארנישט האט ּפ ַאסירט‪ָ ,‬‬‫אויסגעזען ווי ָ‬ ‫נָאנט?‬ ‫וואס ער וועט זיך היטן‬ ‫און אויך‪ַ ,‬אז דורכדעם ָ‬ ‫טאקע‬‫האט ַ‬‫קלאר למפרע‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַארויסגעשטעלט‬ ‫האפנטליך בעזר ה׳ בקרוב זען‬ ‫פון רעדן‪ ,‬וועט ער ָ‬ ‫אויסגעפלאסטערט דעם וועג צו זיין ישועה״‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫אליין‬ ‫ר׳ איד‪ ,‬איך קען אייך נישט‪ ,‬אבער איך וויל אייך‬ ‫ַא ישועה‪.‬‬ ‫י‪.‬ק‬ ‫‪$‬‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫זאגן איין ַ‬ ‫נאר ָ‬ ‫ָ‬ ‫מאל זיך אונטערנעמען פערציג טעג‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫פינף‬ ‫דארף אכטונג געבן‪ ,‬נישט צוצוגיין צו‬ ‫ָאבער מען ַ‬ ‫ַאלעס לזכות פאר ַא צווייטן איד‪ ,‬איז נישט קיין‬ ‫דעם מיט ַאן ׳עטיטוד׳‪ ,‬ווי כאילו די ישועה איז ַא‬ ‫קלייניקייט!‬ ‫פאר זיין אויפפירונג‪ .‬חלילה!‬ ‫׳תנאי׳ ַ‬ ‫נאכנישט געזען די ישועה‪,‬‬ ‫האסט ָ‬ ‫בפרט ווען דו ָ‬ ‫מיר טוען עס ווייל מיר ווילן טון דעם ריכטיגן‬ ‫מ׳האנדלט נישט דא פון קיין‬ ‫מאל מחזק‬‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫מאל און ָ‬ ‫נאכא ָ‬ ‫ַ‬ ‫האסטו זיך‬ ‫דאך ָ‬‫און ָ‬ ‫געווען‪.‬‬ ‫רצון ה׳‪ ,‬און מיר ׳פארלאנגען נישט׳ גארנישט אויף‬ ‫צוריק!‬ ‫דאקטער‪...‬‬ ‫נאר בשורות טובות‪.‬‬ ‫זאל מען הערן ָ‬ ‫ָ‬ ‫מאכט‬‫ווען ַא מענטש נעמט מעדיצינען‪ָ ,‬אדער ַ‬ ‫איך בין זיכער‪ַ ,‬אז דיין קבלה איז זייער חשוב‬ ‫‪$‬‬ ‫ג‪.‬ש‪.‬‬ ‫דאקטער טוט‬ ‫סיי‪-‬וואס ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאן ַא ּפ ַ‬ ‫עראציע‪ָ ,‬אדער‬ ‫ביים אויבערשטן‪.‬‬ ‫מיט ַא מענטש‪ ,‬און עס העלפט נישט אייביג‪ ,‬קען‬ ‫גאר‬ ‫און ווער ווייסט? אפשר איז די ישועה שוין ָ‬ ‫קלאגן אין געריכט‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫האבן טענות‪ ,‬און אפילו‬ ‫מען ָ‬ ‫נאך ַא שעה‪ ,‬און אפשר‬‫טאג‪ָ ,‬‬ ‫נאך ַא ָ‬ ‫נאנט? אפשר ָ‬‫ָ‬ ‫נאך ַא ּפ ָאר מינוט?‬ ‫נאר ָ‬ ‫טאקע ָ‬ ‫ַ‬ ‫אין דבר כזה קיבלתי ולא נושעתי!‬ ‫ָאבער ווען ס׳ווענדט זיך אין דעם רבוש״ע‪ ,‬ווייסט‬ ‫האט ַא גענויען חשבון‪ ,‬און עס איז‬ ‫מען ַאז ַאלעס ָ‬ ‫זאלסט‬ ‫הארצן‪ַ ,‬אז דו ָ‬‫איך וואונטש דיר פון טיפן ַ‬ ‫אני עוסק על קדושת בית המדרש יותר‬ ‫געארבעט‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט‬ ‫זאך‪ַ ,‬אז עס ָ‬ ‫זא ַ‬‫דא ַא ַ‬ ‫נישט ָ‬ ‫דא‪' :‬קבלתי‬ ‫ָ‬ ‫גאר בקרוב קענען צוריקשרייבן‬ ‫ָ‬ ‫מארבעים שנה‪ ,‬ואני אומר דרשות על זה ברבים‪.‬‬ ‫וואס די מעשה איז מיט דעם‬ ‫מיר ווייסן נישט ָ‬ ‫ונושעתי!'‬ ‫אין דבר כזה קיבלתי ולא נושעתי‪ ,‬זה שקר וכזב!‬ ‫רוואס ער מוטשעט זיך‪ ,‬און וויפיל און‬ ‫פא ָ‬‫מענטש ַ‬ ‫זאל דיר געבן די זכי׳ צו‬ ‫און דער אויבערשטער ָ‬ ‫זה פשוט שרואים ישועות‪ .‬אפשר לא רואים מה‬ ‫דארף טון צו איבערדרייען די גזירה‪.‬‬ ‫וואס מען ַ‬ ‫ָ‬ ‫זא שיינע ישועה!‬ ‫זיין דער שליח פון ַא ַ‬ ‫‪$‬‬ ‫שרוצה לראות‪ ,‬אבל רואים ישועות‪.‬‬ ‫זאגט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫און ווי עס שטייט ביי משה רבינו‪ָ ,‬‬ ‫י‪ .‬וו‪.‬‬ ‫זה מה שאומרים קיבלתי ולא נושעתי‪ ,‬זה‬ ‫געדאווענט‬ ‫ַ‬ ‫וואלט ווען‬ ‫ואתחנן אל ה׳‪ַ :‬אז ווען ער ָ‬ ‫תחבולה של היצר הרע כדי לקרר אנשים‪ ,‬שלא‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫וואלט ער‬ ‫נאך 'איין' תפילה‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫יקבלו שלא לדבר בשעת התפילה‪.‬‬ ‫מיר פארשטייען נישט‪ .‬מיר פרעגן נישט קיין‬ ‫טייערער יונגערמַאן הצדיק החשוב‬ ‫יש לי הרבה לדבר על זה הענין‪.‬‬ ‫קושיות‪ .‬עזרי מעם ה׳ עושה שמים וארץ!‬ ‫שליט״א!‬ ‫‪$‬‬ ‫‪$‬‬ ‫(נתקבל מאת הרה״ג ר׳ אלי׳ מאיר סמיט שליט״א)‬ ‫ח‪ .‬ב‪.‬‬ ‫איך שרייב דיר דעם טיטל 'הצדיק החשוב'‪,‬‬ ‫באקומען דעם טיטל‪.‬‬ ‫ווייל דו ביסט באמת ווערד צו ַ‬ ‫זאגן!‬ ‫פארוואס? וועל איך דיר ָ‬ ‫מ׳זעט ַאנדערע ישועות זיכער‪ ,‬פאר‬ ‫אין אלעס ליגט חסדים!‬ ‫האט אויפגעהערט‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫ַאזא איינער‬ ‫ַאריינצונעמען זיין סעלפאן אין ביהמ״ד‪ ,‬כדי צו‬ ‫דעם און נאכדעם!‬ ‫איך וויל צולייגן א תיקון קטן פאר דעם איד‪.‬‬ ‫אני מצרף אתכם‪ ,‬וגם שלחתי בבוקר מעיל‬ ‫פאר יעדעם העלפט עס'‪ ,‬איז‬‫נשטאט 'נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫מאל‬ ‫פאר ַא צווייטן‪ ,‬איז מקיים יעדעס ָ‬ ‫טון ַא טובה ַ‬ ‫זאך‬ ‫פאר יעדע ַ‬‫דער ריכטיגער אויסדרוק‪' :‬נישט ַ‬ ‫ביחידות רק לו‪ ,‬שאני בטוח שבזמן שהוא היה‬ ‫עקסטער ַא מצות עשה דאורייתא פון 'ואהבת‬ ‫העלפט עס'‪.‬‬ ‫בקבלתו היה רואה טובות גדולות מהשם יתברך‪,‬‬ ‫לרעך כמוך'‪ ,‬און ַא מצות עשה פון 'הבו גודל‬ ‫פארשטייט דער אב הרחמן‪ַ ,‬אז עס איז‬ ‫צומאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫שלא היה לו מקודם‪ ,‬או שלא היה מהדברים שהוא‬ ‫לאלקינו'‪ ,‬וכו׳‪.‬‬ ‫ַא טובה אז די זאך זאל בלייבן כמו שהוא‪ .‬ממילא‪,‬‬ ‫רגיל בו בקביעות‪ ,‬וגם יראה עוד ישועות בעז״ה‪.‬‬ ‫‪$‬‬ ‫טאג‪,‬‬ ‫מאל ַא ָ‬‫קומט אויס‪ַ ,‬אז אין ‪ 200‬טעג‪ ,‬דריי ָ‬ ‫כאטש‬‫מאכט ער זיכער‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ברוב רחמיו וחסדיו‪ַ ,‬‬ ‫י‪ .‬ז‪ ,.‬קרית טאהש‬ ‫האסטו מקיים געווען די מצוות‪ ,‬כדי צו טון ַא טובה‬ ‫ָ‬ ‫זאל עס נישט‬ ‫האט געטון ַא גרויסע זכות‪ָ ,‬‬ ‫איר ָ‬ ‫שוואגער‪ .‬דאס איז באמת‪ ,‬זייער‪ ,‬זייער‬ ‫ָ‬ ‫פאר דיין‬‫ַ‬ ‫זאך גענוי‪.‬‬ ‫אויפטון אויף דעם ַ‬ ‫חשוב‪ .‬שכרך הרבה מאוד מאוד!‬ ‫ָאבער דער זכות פארבלייבט אלעמאל‪' ,‬וצדקתו‬ ‫וואס דו שרייבסט‪ַ ,‬אז עס איז שוין‬ ‫און לגבי דעם ָ‬ ‫מ׳טאר נישט מאכן קיין תנאים מיטן‬ ‫עומדת לעד'‪ ,‬און דער מענטש ווייסט נישט ווען‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫נאכנישט‬ ‫דורך ‪ 200‬טעג‪ ,‬און מען איז ָ‬ ‫רבוש״ע‬ ‫מ׳נעמט עס אים אפיר‪.‬‬ ‫‪$‬‬ ‫שטארק מיטלייד‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫האב זייער‬ ‫געווארן‪ :‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫י‪.‬י‪.‬ג‪.‬‬ ‫אפשר איז כדאי ַאריינצולייגן די מעשה‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן ַאז די ישועה‬ ‫הלוואי ָ‬ ‫פון הרן‪ :‬אין די פרשה פון די וואך זעט מען אז‬ ‫וואס שנעלער‪.‬‬ ‫זאל קומען ָ‬‫ָ‬ ‫געמאכט ַא תנאי‪ַ ,‬אז אויב אברהם‬‫ַ‬ ‫ער האט‬ ‫דארף וויסן‪ :‬אין די וואכנדיגע סדרה‬ ‫וואס‬ ‫ָאבער מען ַ‬ ‫טרעפט מען‪ ,‬ווי דער הייליגער באשעפער‪ָ ,‬‬ ‫געראטעוועט ווערן‪ ,‬וועט ער דינען דעם‬ ‫ַ‬ ‫וועט‬ ‫ישועת ה׳ כהרף עין! א אידישע‬ ‫האט געבעטן פון‬ ‫פון אים קומען דאך ַאלע ישועות‪ָ ,‬‬ ‫געראטעוועט‬ ‫ַ‬ ‫באשעפער‪ ,‬און אויב נישט‪ ,‬נישט‪.‬‬ ‫וואס אברהם אבינו איז‬ ‫נאך ָ‬ ‫נאר ָ‬ ‫און ָ‬ ‫תפילה גייט נישט לאיבוד!‬ ‫זאל ַארויסגיין פון חרן‪ ,‬און גיין‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬ער ָ‬ ‫נאר‬ ‫טאר זיך בשום אופן נישט מייאש זיין‪ָ ,‬‬‫מען ָ‬ ‫לאנגט צו‬‫בא ַ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫געווארן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫צוגעזאגט‪ ,‬נישט‬ ‫ָ‬ ‫האט אים‬‫קיין ארץ כנען‪ ,‬און ער ָ‬ ‫שטארקע אמונה‬‫ַ‬ ‫דארף ווייטער אנגיין מיט ַא‬ ‫מען ַ‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫פארברענט‬ ‫יא ַ‬ ‫אברהם‪ ,‬דעריבער איז ער ָ‬ ‫דארט וועט‬ ‫נאר מתוך הבטחה‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫מתוך סגולה‪ָ ,‬‬ ‫גארנישט‬ ‫אין 'אין עוד מלבדו'‪ַ ,‬אז עס איז נישט דא ָ‬ ‫פאלגן דעם אויבערשטן‬ ‫דא‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫זעט מען פון ָ‬ ‫געהאלפן ווערן מיט קינדער‪ .‬אזוי האט אברהם‬ ‫ָ‬ ‫ער‬ ‫אויסער דעם באשעפער‪ ,‬און מיט ַא פעסטע אמונה‪,‬‬ ‫ּ‬ ‫מאכן קיין תנאים‪,‬‬ ‫טאר נישט ַ‬ ‫דארף מען סייווי‪ ,‬מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫משפחה‪.‬‬ ‫גאנצע‬ ‫איבערגעלאזט זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫אבינו געטון‪:‬‬ ‫ַאז 'ישועת ה׳ כהרף עין'‪ ,‬די ישועה קען קומען אין‬ ‫וסוף הכבוד לבא‪ ,‬בעיקר אויף יענע וועלט‪ ,‬און‬ ‫געווארן?‬ ‫ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫און למעשה‪ ,‬ווען איז ער‬ ‫איין בליק!‬ ‫מאל אויך אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫ַא ָ‬ ‫‪$‬‬ ‫נאך ‪ 200‬טעג‪,‬‬ ‫נאך פערציג טעג‪ ,‬און נישט ָ‬‫נישט ָ‬ ‫דארף וויסן‪ַ ,‬אז קיין שום תפילה ָאדער גוטע‬ ‫מען ַ‬ ‫ש‪ .‬וו‪.‬‬ ‫יאר! אברהם אבינו איז‬ ‫גאנצע ‪ָ 25‬‬ ‫נאך ַ‬ ‫נאר ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארשטיין‪ַ ,‬אז מען‬ ‫דארף ַ‬ ‫זאך גייט נישט לאיבוד‪ .‬ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫יאר ווען ער איז ַארויס פון‬ ‫ַאלט געווען ‪ָ 75‬‬ ‫שפילערייען מיטן אויבערשטן‪.‬‬‫שפילט נישט קיין ּ‬ ‫ּ‬ ‫ט‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫צוזאמען‬ ‫ַ‬ ‫דור‪ ,‬און געלעבט מיט דער ווייב‪ ,‬ביידע‬ ‫מקיים געווען ַא מצוה פון צדקה‪ַ ,‬אזוי איז במשך‬ ‫געווארן‪ ,‬ווען‬ ‫ָ‬ ‫חרן‪ ,‬און יצחק איז געבוירן‬ ‫יאר!‬ ‫נאנט צו די הונדערט ָ‬ ‫געזונטערהייט‪ ,‬ביז ָ‬ ‫געווארט מיט אמונה‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס אברהם ָ‬‫יאר ָ‬‫די ‪ָ 25‬‬ ‫יאר!‬ ‫אברהם איז שוין געווען ‪ָ 100‬‬ ‫דאס איז זיכער בלי שום ספק‪ַ ,‬אז יעדע‬ ‫ָאבער ָ‬ ‫מיליאנען מצוות‬ ‫ָ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫ריינגעזאמלט‬ ‫ַ‬ ‫ּפשוטה‪ַ ,‬א‬ ‫וואס מיר זענען אייניקלעך‬‫מיר אידישע קינדער‪ָ ,‬‬ ‫פאר‬ ‫פאר כבוד שמים‪ ,‬סיי ַ‬ ‫וואס מען טוט ַ‬ ‫ּפעולה ָ‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫וואלט ער‬ ‫דאס ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫פון צדקה‪ָ ,‬‬ ‫געווארן פון דער‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז געבוירן‬ ‫פון דעם קינד ָ‬ ‫פאר ַא צווייטן‪ ,‬דערלייגט מען נישט‪.‬‬ ‫זיך‪ ,‬און סיי ַ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫וואלט‬ ‫געקענט זיך איינקויפן‪ ,‬ווען ער ָ‬ ‫האט געדויערט‬ ‫וואס ָ‬ ‫הבטחה פונעם אויבערשטן‪ָ ,‬‬ ‫דאס ברענגט ישועות גדולות ונפלאות‪ ,‬סיי ישועות‬ ‫ָ‬ ‫געווארן תיכף‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דארפן מיר ּפרובירן צו גיין אויפן‬ ‫יאר‪ַ ,‬‬ ‫גאנצע ‪ָ 25‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס מען‬ ‫יא‪ ,‬און סיי ישועות ָ‬‫וואס מען ווייסט ָ‬‫ָ‬ ‫האט צוליב דעם זוכה געווען צו‬ ‫און אברהם ָ‬ ‫זעלבן וועג‪ ,‬און נישט חס ושלום מהרהר זיין ָאדער‬ ‫ווייסט נישט‪.‬‬ ‫האבן נישט קיין‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫מורא׳דיגע מדריגות‪ ,‬אין ָ‬ ‫האבן תרעומות‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫שטארקן אין אמונה ּפשוטה‬ ‫ַ‬ ‫דער עיקר‪ :‬זיך‬ ‫השגה!‬ ‫שוואגער‪ ,‬גייט בעזרת ה׳‬ ‫ָ‬ ‫יונגערמאן‪ ,‬דיין‬ ‫ַ‬ ‫דער‬ ‫אינעם הייליגן באשעפער‪ ,‬און חזר׳ן דעם ערשטן‬ ‫באקומען ַא ברכה פונעם‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫ָ‬ ‫אברהם‬ ‫וואס‬ ‫נאר ָ‬‫געהאלפן ווערן מיט ַא ישועה‪ָ .‬‬‫ָ‬ ‫זיכער‬ ‫אני מאמין‪' :‬והוא לבדו עשה ועושה ויעשה לכל‬ ‫אויבערשטן‪' :‬כה יהיה זרעך'‪ַ ,‬אז דו וועסט זוכה זיין‬ ‫האט זיין תיקון הנפש‪ ,‬און‬‫דען? יעדער מענטש ָ‬ ‫המעשים'‪.‬‬ ‫וואס וועלן אויך זוכה זיין צו דער מדריגה‬‫צו קינדער‪ָ ,‬‬ ‫דארף ַאלס דורכגיין אויף אים בזה העולם‪.‬‬‫וואס ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫פארגעסט נישט‬ ‫מ׳דארף גלייבן און וויסן‪ :‬ער ַ‬ ‫ווארטן מיט געדולד‪ ,‬מיט אמונה ּפשוטה‪ ,‬ביז זיי‬ ‫פון ַ‬ ‫האבן מיר נישט קיין השגה‬‫אין הימלישע חשבונות ָ‬ ‫פארן אויבערשטן‪:‬‬ ‫זאגן ַ‬‫פון דיר קיין איין רגע‪ .‬און ָ‬ ‫ווארטן איז בלי שום‬‫דאס ַ‬ ‫געהאלפן ווערן‪ .‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫וועלן‬ ‫ווען די ישועה וועט ָאנקומען‪.‬‬ ‫טאטע זיסער‪ ,‬איך בין מקבל די יסורים באהבה‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫פאר זיי‪.‬‬‫געוואלדיגע טובה ַ‬ ‫ַ‬ ‫ספק ַא‬ ‫געהאלפן ביי פערציג‬ ‫ָ‬ ‫וואס ווערן‬ ‫דא ָ‬ ‫עס זענען ָ‬ ‫פאר מיין טובה וועגן‪.‬‬ ‫דאס איז ַ‬ ‫און איך גלייב ַאז ָ‬ ‫געהאלפן ּ‬ ‫איך וויל צולייגן ַא קליינע מעשה לחיזוק‪:‬‬ ‫שפעטער‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס ווערן‬ ‫דא ָ‬ ‫טעג‪ ,‬עס זענען ָ‬ ‫זאל זיך קענען‬ ‫און בעטן דעם אויבערשטן‪ַ ,‬אז מען ָ‬ ‫נאך ּ‬ ‫צו איינעם פון די פריערדיגע צדיקים איז‬ ‫שפעטער‪ .‬אברהם אבינו‪,‬‬ ‫דא ָ‬ ‫און עס זענען ָ‬ ‫שטארקן ביז די ישועה וועט ָאנקומען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫געקומען ַאן עלטערער בחור‪ ,‬און געבעטן ַא ישועה‬ ‫האט‬‫ָ‬ ‫ַאפילו ער איז געווען ַא גרויסער צדיק‪,‬‬ ‫שטארקט זיך מיט‬‫ַ‬ ‫וואס ער‬ ‫טאג עקסטער ָ‬ ‫יעדן ָ‬ ‫האט אים געגעבן ַא‬ ‫אויף ַא שידוך‪ .‬דער צדיק ָ‬ ‫יאר צו זען זיין ישועה‪ָ .‬אבער‬ ‫גאנצע ‪ָ 25‬‬ ‫געווארט ַ‬ ‫ַ‬ ‫באגלייטן מיט‬ ‫דאס ַ‬ ‫בטחון אין השי״ת‪ ,‬וועט אים ָ‬ ‫האט זייער געמוטשעט‪ ,‬אז‬ ‫ברכה‪ָ ,‬אבער יענער ָ‬ ‫קלאר‪ :‬זיין ישועה גייט‬ ‫ָ‬ ‫האט ער געוואוסט‬ ‫זאך ָ‬ ‫איין ַ‬ ‫גאנצן‬ ‫געוואלדיגע שמירה עליונה אויף זיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫האלט עס שוין‬ ‫ער וויל שוין זען די ישועה‪ ,‬ווייל ער ַ‬ ‫האט ַא הבטחה פון השי״ת!‬ ‫ָאנקומען! ווייל ער ָ‬ ‫נאך קיינעם נישט שולדיג‬ ‫לעבן‪ .‬דער רבוש״ע איז ָ‬ ‫נישט אויס!‬ ‫דאס חשיבות פון אברהם אבינו איז געווען‪ַ ,‬אז‬ ‫געבליבן‪ ,‬בזה ובבא‪.‬‬ ‫געזאגט‪ :‬הער זיך איין‪,.‬‬‫ָ‬ ‫האט אים דער צדיק‬ ‫ָ‬ ‫נאכן אויבערשטן‪:‬‬ ‫האט נישט מהרהר געווען ָ‬‫ער ָ‬ ‫שוואגער‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫זאל העלפן דיין‬ ‫דער אויבערשטער ָ‬ ‫זאלן‬‫געהאלפן ווערן‪ ,‬זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארפן‬‫וואס ַ‬ ‫און ַאלע ָ‬ ‫צוזאם ַא שידוך אין הימל‪ּ ,‬פלוני‬ ‫ַ‬ ‫ווען מען שטעלט‬ ‫לאנג אויף מיין‬‫ווארטן ַאזוי ַ‬ ‫דארף איך ַ‬ ‫״פארוואס ַ‬ ‫געהאלפן ווערן‪ ,‬יעדער מיט זיין‬‫ָ‬ ‫בקרוב ממש‬ ‫יאר זיי‬‫מיט ּפלונית‪ ,‬שרייבט מען אויך צו‪ ,‬וויפיל ָ‬ ‫וואס זענען ַאסאך‬ ‫ישועה‪ ,‬און ַאנדערע מענטשן‪ָ ,‬‬ ‫ּפ ַאסיגן שידוך‪ ,‬און זוכה זיין צו בנים ובני בנים‬ ‫יאגסט זיך צום‬ ‫צוזאמען‪ .‬ממילא‪ַ ,‬אז דו ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאלן לעבן‬ ‫ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫לאנג‬ ‫ווייניגער פון מיר‪ ,‬זענען שוין ַ‬ ‫עוסקים בתורה ובמצוות‪ ,‬און צו אריכות ימים‬ ‫ווארט מיט געדולד‪,‬‬ ‫נאר דערלייגן‪ַ .‬‬‫שידוך‪ ,‬וועסטו ָ‬ ‫געווארן?״‬ ‫ָ‬ ‫ושנים טובות‪.‬‬ ‫און דו וועסט זען ַאז די ישועה וועט ָאנקומען אין‬ ‫געווארט מיט תמימות‪ :‬והאמין בה׳‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ער ָ‬ ‫שוואגער וועט‬ ‫ָ‬ ‫נ‪.‬ב‪ .‬איך בעט זייער‪ַ ,‬אז ווען דיין‬ ‫דער ריכטיגער צייט‪.‬‬ ‫ויחשבה לו צדקה‪.‬‬ ‫דאס מודיע זיין‪.‬‬ ‫זאלסטו ָ‬ ‫געהאלפן ווערן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫אי״ה‬ ‫ווארטן‬ ‫האט זיך מקבל געווען צו ַ‬ ‫כך הוה‪ :‬ער ָ‬ ‫זאגן ספרים ּפשט‪ַ ,‬אז דער אויבערשטער ָ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫יש״כ‪.‬‬ ‫האט ער געטון ַא‬ ‫ָ‬ ‫מיט געדולד‪ ,‬און צום סוף‬ ‫וואס ער‬ ‫פאר אברהם אבינו יעדע מינוט ָ‬ ‫גערעכנט ַ‬ ‫ב‪ .‬ק‪.‬‬ ‫פיינע שידוך‪ ,‬און אויפגעשטעלט ַא הערליכן‬ ‫וואלט יעצט‬ ‫געווארט מיט געדולד‪ ,‬ווי ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫דאווענען ַא תרתי דסתרי!‬ ‫ס׳איז עּפעס א הוה אמינא אז דאס קען‬ ‫ַ‬ ‫האט איינער געשריבן איבער ַאן אייגנארטיגע‬ ‫אינטערעסאנטע קבלה‪ :‬ער גייט נישט ליינען די‬ ‫ַ‬ ‫ָ‬ ‫זֶה ָלזֶה‬ ‫ארבעטן צוזאמען?!‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫פארן ַ‬ ‫ַאלע ׳טעגליכע בלעטלעך׳ ַ‬ ‫אז איינער קוקט זיך אן מיט נייעס‪ ,‬מיט‬ ‫יענער איז שוין געווען זהיר אין קדושת‬ ‫ליום ג' חשון‪.‬‬ ‫המשך פון עמוד ז'‬ ‫שידוכים‪ ,‬און מיט אלע סארט אינפארמאציע‬ ‫התפילה‪ ,‬האט ער דאס גענומען אלס ׳הוספה׳‪,‬‬ ‫דאס‬ ‫אור ליום ל' תשרי‪ָ ,‬‬ ‫פארן דאווענען‪ ,‬קען מען זיך דערנאך שטעלן‬ ‫׳באנוס קבלה‪...‬׳‬ ‫אזא ָ‬ ‫הייסט מוצאי שבת‪ ,‬דער איין‪-‬און‪-‬פערציגסטער‬ ‫פארן מלך מלכי המלכים?‬ ‫עס האט ממש אויסגעזען ווי דאס איז עּפעס‬ ‫וואס‬ ‫קאזין‪ָ ,‬‬ ‫געזאגט אז מיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט מען מיר‬ ‫טאג‪ָ ,‬‬‫ָ‬ ‫קאּפ‬ ‫גאנצן ָ‬‫דאך ַאוועק דעם ַ‬ ‫דאס נעמט ָ‬ ‫ָ‬ ‫געדאנק‪ ,‬און יענער האט דא‬ ‫ַ‬ ‫א ווילד‪-‬פרעמדע‬ ‫זעקס‪-‬און‪-‬צוואנציג ָיאר ַאלט‪ ,‬איז ב"ה‬ ‫ַ‬ ‫איז‬ ‫דאווענען!‬ ‫פונעם ַ‬ ‫מחדש געווען א חידוש ופלא‪.‬‬ ‫געווארן ַא חתן!‬‫ָ‬ ‫נישט קוקן די צעטלעך איז ּפשוט די‬ ‫שטארקע‬ ‫ַ‬ ‫ס'דארף קומען ַא‬ ‫ַ‬ ‫איך מיין אז‬ ‫האב עס תולה געווען אין די קבלה‪.‬‬ ‫איך ָ‬ ‫דאווענען ווי‬ ‫׳בעיסיקס׳‪ ,‬די השתדלות צו קענען ַ‬ ‫רעאקציע אויף דעם פון ַאלע זייטן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫אשריכם פאר דעם חיזוק וואס איר גיבט פאר‬ ‫‪$‬‬ ‫ַא מענטש!‬ ‫איך בין שוין ב"ה פאר לאנגע יארן עוסק‬ ‫כלל ישראל!‬ ‫מ׳זאל קענען א טראּפעלע זיך‬ ‫ָ‬ ‫ּפשוט ַאז‬ ‫מ'האלט‬ ‫ַ‬ ‫אין הרבצת התורה פאר בחורים‪ ,‬און‬ ‫דאס‬ ‫ַאריינלייגן אין די אותיות התפילה‪ ,‬אז ָ‬ ‫זיי אינאיין ַארויסברענגען ּפשוט‪ ,‬אז מ'קוקט‬ ‫וואס מ'טרעפט זיך מיטן‬ ‫דאווענען ָזאל זיין ַא זמן ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס רעדן‬ ‫ַאריין אין שו"ע‪ ,‬אין די סימנים ָ‬ ‫א סתירה צו די פשוטע השתדלות‬ ‫אדון האדונים‪ ,‬דער רבוש"ע כביכול!‬ ‫דארף זיך אויפפירן‬ ‫וויאזוי ַא איד ַ‬ ‫פון תפילה‪ַ ,‬‬ ‫אויף תפילה‬ ‫האט שוין דער‬ ‫דאווענען ָ‬ ‫פארן ַ‬ ‫אויב ַ‬ ‫דארף זיין די הכנה‬ ‫וואס ַ‬ ‫דאווענען‪ ,‬און ָ‬ ‫פארן ַ‬‫ַ‬ ‫שלום וברכה‪.‬‬ ‫פאר‬ ‫דא ׳ּפוינטס ַ‬‫מענטש געזען אז ס'איז ָ‬ ‫פארן‬ ‫דאווענען‪ ,‬איז דאס ליינען די ַזאכן ַ‬ ‫צום ַ‬ ‫וואך‪ ,‬אינעם הייליגן גליון ׳נקדישך׳‪,‬‬ ‫פאריגע ָ‬ ‫ָ‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫י‬ ‫איבער דעם‪ ,‬אז מענטשן ָזאלן צולייגן קאּפ צו‬ ‫פאר פערציג טעג‪ .‬און איך‬‫דאווענען ַ‬ ‫רעדן ביים ַ‬ ‫דעם‪.‬‬ ‫האב זיך אונטערגענומען‪ ,‬אז אויב איך וועל‬ ‫ָ‬ ‫זֶה ָלזֶה‬ ‫דאס‬‫וואס עס שטערט בפועל ָ‬ ‫חוץ פון דעם ָ‬ ‫פארן‬ ‫פועל'ן ַא ישועה‪ ,‬וועל איך עס מפרסם זיין ַ‬ ‫דאס אויך חלילה מעכב זיין די‬ ‫דאווענען‪ ,‬קען ָ‬ ‫ַ‬ ‫רבים‪.‬‬ ‫דא‬ ‫קארדס׳‪ ,‬און אז ס'איז יעצט ָ‬ ‫קרעדיט ַ‬ ‫גאנצן ציבור — ווי באקאנט‬ ‫תפילות פונעם ַ‬ ‫ב"ה אז ממש קורצליך דערויף איז זי‬ ‫סארט‬ ‫פאר ביליג די נייע ָ‬ ‫באקומען ַ‬ ‫צו ַ‬ ‫פונעם ׳עבודת ישראל׳ און פונעם ׳יערות דבש׳‪.‬‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫אויפגעראכטן‬ ‫ָ‬ ‫סעלפאון ‪ -‬איך רעד שוין נישט פון קיין נייעס‬ ‫ָ‬ ‫וואס די עצה צו דעם איז‪.‬‬ ‫איך ווייס נישט ָ‬ ‫איך וויל בעטן אז איר ָזאלט מפרסם זיין די‬ ‫פון ַא ּפרעזידענט וכדו' ‪ -‬איז עס ַא מורא'דיגע‬ ‫אפשר ַא חלק פון די קבלה ָזאל זיין‪ ,‬אז אפילו‬ ‫מעשה‪.‬‬ ‫סתירה צו די גאנצע זאך!‬ ‫דאווענען‪ָ ,‬זאל מען‬ ‫האט שוין געענדיגט ַ‬ ‫מען ָ‬ ‫האבן‬‫דער רבוש״ע זאל העלפן איר ָזאלט ָ‬ ‫האקעלע ַזאך‪ .‬מ'ליינט זיך‬ ‫דער מח איז ַא ַזא ַ‬ ‫‪$‬‬ ‫דאווענט‬ ‫נישט רעדן אין ַא ביהמ״ד וואו מען ַ‬ ‫סייעתא דשמיא‪ .‬הצלחה רבה‪ ,‬כל טוב‪.‬‬ ‫רמאציע‪,‬‬ ‫אינפא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ָאן מיט הונדערטער שטיקער‬ ‫נאך‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ַא שידוך געטון‪ ,‬דער ַאהין‪ ,‬און דער‬ ‫דער ָ‬ ‫אבער קודם לאמיר מאכן א התעוררות‪ .‬אז‬ ‫פארן‬‫גאנצע מעלדונגען ַ‬ ‫ַאהער‪ ,‬מ'ליינט זיך ָאן ַ‬ ‫מ׳רעדט דערפון‪ ,‬כאּפן מענטשן‪ .‬מענטשן טוען‬ ‫נזהר זיין אין א מניינים צענטער‬ ‫דאווענען‪,‬‬ ‫נאכדעם קומט ער צום ַ‬ ‫דאווענען‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫נאר זיי כאּפן ּפשוט נישט ָ‬ ‫עס נישט במזיד‪ָ ,‬‬ ‫לכבוד די חשוב׳ע מערכת 'נקדישך!'‬ ‫און שרייט אז ער פילט נישט קיין טעם‪.‬‬ ‫ס׳געשעט‪.‬‬ ‫וואס איז‬ ‫איך וויל ַארויפברענגען ַא ַזאך‪ָ ,‬‬ ‫מ'האט דאך נישט געטון די‬ ‫ָ‬ ‫איך מיין‪ ,‬רבותי‪,‬‬ ‫געהאט‬ ‫ַ‬ ‫האב איך אויך‬ ‫אין ַא צווייטן ביהמ״ד ָ‬ ‫פאר די אידן‬ ‫אפשר כדאי מ׳זאל רעדן דערפון — ַ‬ ‫׳בעיסיק השתדלות!'‬ ‫געשטאנען‬ ‫ַ‬ ‫ַאן ענליכע זאך‪ .‬נעבן מיר זענען‬ ‫פארן‬ ‫פאר כבוד ביהמ״ד‪ ,‬און ַ‬ ‫וואס טוען אזויפיל ַ‬ ‫ָ‬ ‫געטראכט מיינע ווערטער‬ ‫ַ‬ ‫האב נישט‬ ‫איך ָ‬ ‫צוויי יונגעלייט‪ ,‬איינער ַא מגיד שיעור‪ ,‬און‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫ענין פון נישט רעדן ביים ַ‬ ‫פארן רופן אז ס׳זאל זיין בתורת נוסח‬ ‫ּפונקטליך ַ‬ ‫האבן‬ ‫דער ַאנדערער אויך ַא חשוב׳ער איד‪ .‬זיי ָ‬ ‫מאל‪ ,‬אין בתי‬ ‫מאכט זיך זייער ַאסאך ָ‬ ‫עס ַ‬ ‫בריוו‪.‬‬ ‫גאנצע שמועס הויעך — וועגן ַא‬ ‫געשמועסט ַא ַ‬ ‫וואס רופן זיך ַא ׳מניינים צענטער׳‪,‬‬ ‫מדרשים ָ‬ ‫וואלט איך עס אפשר געדארפט מער‬ ‫לעולם ָ‬ ‫גאנצע מעשה‪ ,‬פרטים פון ַא מענטש‪,‬‬ ‫שידוך‪ַ .‬א ַ‬ ‫האבן איין מנין‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָאדער סתם בתי מדרשים ָ‬ ‫מסדר זיין מיט מראי מקומות‪ .‬ס׳איז זיכער א דבר‬ ‫האט מיר ּפשוט‬ ‫פון דעם און פון יענעם‪ ,‬און עס ָ‬ ‫נאכן צווייטן‪ :‬מענטשן פון די פריערדיגע מנין‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫פשוט למאוד בספרים וסופרים‪ ,‬אז מ׳דארף זיך‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫געשטערט דאס ַ‬ ‫דאווענען‪ ,‬כאּפן ַא‬ ‫האבן שוין געענדיגט ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫צוגרייטן צום דאווענען ָאן קיין דברים בטלים‪.‬‬ ‫עס איז נישט געווען שייך אז איך ָזאל זיי‬ ‫מאל ַא‬ ‫מאל צוויי‪-‬דריי מענטשן‪ַ ,‬א ָ‬ ‫שמועס — ַא ָ‬ ‫ָאבער קודם‪ ,‬בעפאר איך מאך א געהעריגע‬ ‫מעורר זיין דארט אויפן ּפלאץ‪ָ .‬אבער אפשר‪,‬‬ ‫מאל ַא לענגערע שמועס‪.‬‬ ‫גאנצע קופקע‪ַ ,‬א ָ‬ ‫ַ‬ ‫דארף קומען‪ .‬עס מוז‬ ‫תשובה‪ ,‬עּפעס ַא הערה ַ‬ ‫פאר ַא ציבור‪ ,‬וועט‬ ‫ווען מ׳רעדט דערפון ברבים‪ַ ,‬‬ ‫דא שטייען אידן‬ ‫ָאבער זיי כאּפן נישט‪ ,‬אז ָ‬ ‫זיך קאכן וועגן דעם!‬ ‫האבן ַא תועלת‪ .‬בפרט אין אזא הייליגן גליון‪,‬‬ ‫עס ָ‬ ‫וואס זענען יעצט געקומען‪ ,‬און הייבן הערשט‬ ‫ָ‬ ‫אדרבה‪ָ ,‬זאל די קומענדיגע שטיק צייט זיין‬ ‫וואס ווערט נתפרסם בכל תפוצות ישראל‪ ,‬און‬ ‫יעצט ָאן זייער עבודת התפילה‪.‬‬ ‫פארן‬‫ַאן איבערקערעניש וועגן דעם ַאליין‪ :‬ניין‪ַ ,‬‬ ‫איר האט א מורא׳דיגן כח‪.‬‬ ‫וואס‬ ‫איך פלעג שטיין בקביעות אין ַא ביהמ״ד‪ָ ,‬‬ ‫דאווענען ליינט מען נישט די ַאלע ַזאכן!‬ ‫ַ‬ ‫עס איז א גרויסער נסיון‪ .‬א מענטש טראכט‬ ‫שטארק‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫דארט געווען זייער‬ ‫דער ּפראבלעם איז ָ‬ ‫מאל געזען ביי בחורים‪,‬‬ ‫האב זייער ַאסאך ָ‬ ‫איך ָ‬ ‫נאכן‬ ‫נאר פון זיך‪ :‬׳איך האלט דאך שוין ָ‬ ‫ַא זיבן ַאזייגער מנין‪ ,‬און ַאן ַאכט ַאזייגער מנין‪,‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫האבן מיר עס ַאליין אויך שוין‬ ‫און זיי ָ‬ ‫דאווענען׳‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דארט ַא‬ ‫אין איין גרויסן ביהמ״ד‪ .‬עס איז געווען ָ‬ ‫געראנגעל‪ָ ,‬יא ליינען‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫גאנצע‬‫געהאט ַא ַ‬‫ַ‬ ‫האבן‬ ‫זיי ָ‬ ‫און ס׳קען זיין פארקערט‪ :‬דער מענטש איז‬ ‫וואס‬ ‫חשוב׳ער איד‪ַ ,‬א ת״ח און ַא מגיד שיעור‪ָ ,‬‬ ‫האבן זיך מתגבר געווען‪ ,‬און‬ ‫נישט ליינען‪ .‬זיי ָ‬ ‫רטאגס‪,‬‬ ‫פא ָ‬ ‫אויפגעשטאנען פיר ַאזייגער ַ‬ ‫ַ‬ ‫שוין‬ ‫וואס ער טוט — און‬ ‫געכאּפט ָ‬‫ַ‬ ‫האט ּפשוט נישט‬ ‫ָ‬ ‫דאווענען‬ ‫נישט געליינט‪ ,‬און שּפעטער איז דאס ַ‬ ‫געדאווענט‪ ,‬און ַאצינד‬ ‫ַ‬ ‫האט שוין געלערנט און‬ ‫ָ‬ ‫עס איז נישט געווען שייך אים צו מעורר זיין‪.‬‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫געשמאקע ַ‬ ‫ַ‬ ‫גאר ַא‬ ‫געווען ָ‬ ‫האט שוין געענדיגט‪ ,‬און‬ ‫איז ניין ַאזייגער — ער ָ‬ ‫דאווענען פלעגן‬ ‫נאכן ַ‬ ‫ער ַאליין פלעגט שמועסן; ָ‬ ‫ס׳איז געווארן פאר זיי א נייע וועלט!‬ ‫'טאג'‪,‬‬ ‫ער קוקט ָאן ווי יעצט איז שוין געהעריג ָ‬ ‫אידן צוקומען צו אים‪ ,‬און מ׳האט געקענט‬ ‫מאכן נישט אויס‪...‬‬ ‫דא ַ‬ ‫און די אלע'שלעּפערס' ָ‬ ‫שמועסן הויעך‪.‬‬ ‫ישר כחכם פאר אייער עבודת הקודש‬ ‫‪$‬‬ ‫דאווענען פונעם‬ ‫דאס ַ‬ ‫ס׳האט ממש געשטערט ָ‬ ‫הק'‪ - .‬פה ישיבת ר‪.‬‬ ‫וואס‬ ‫דא אידן ָ‬ ‫ָאבער ס׳איז נישט אזוי‪ .‬ס׳זענען ָ‬ ‫דאווענען‪ ,‬און ס׳קומט‬ ‫הייבן הערשט יעצט ָאן ַ‬ ‫צווייטן מנין‪ַ ,‬אזוי בולט‪ַ ,‬אז ס׳איז ממש שווער‬ ‫טאקע‬ ‫זיך זיי נישט צו ווערן מבולבל‪ .‬איר זענט ַ‬ ‫געווארן צו דאווענען דארט‪.‬‬ ‫דאווענען‬ ‫כאלץ ַ‬ ‫נא ַ‬‫חשוב‪ָ ,‬אבער די אידן ווילן ָ‬ ‫יעדע שידוך אן עולם מלא‬ ‫דארט אידן‪ ,‬פריש —‬ ‫און ס׳זענען געקומען ָ‬ ‫צום רבונו של עולם! ָיא‪ ,‬אידן ווילן דאווענען‬ ‫נאך ַא‬‫האלטן ָ‬ ‫פאר אלעם‪ָ ,‬אדער ַ‬ ‫נאך ַ‬ ‫האלטן ָ‬ ‫וואס ַ‬ ‫ָ‬ ‫דא רעדט ַא בחור פון ארגענטינא‪.‬‬ ‫ַא גוטן‪ָ .‬‬ ‫ערליך! ביטע שטערט זיי נישט!‬ ‫בלאט גמרא‪ָ ,‬אדער קומען פון דער מקוה מיט ַא‬ ‫פאר דעם גליון‪.‬‬ ‫דאנקען ַ‬ ‫בא ַ‬ ‫איך וויל אייך ַ‬ ‫תזכו למצוות‪ .‬די זכות פון ַאלע ּפעולות וואס‬ ‫דאווענען מיט ַאן ערנסטקייט‪,‬‬ ‫קאווע‪ ,‬זיי קומען ַ‬ ‫ַ‬ ‫ס'איז ַאזוי שיין‪ ,‬רייך‪ ,‬בא׳טעמ׳ט‪ ,‬און געשמאק‪.‬‬ ‫איר טוט‪ָ ,‬זאל אייך ביישטיין מיט אלעם גוטן‪.‬‬ ‫האט‬ ‫הייבן ָאן ברכות‪ ,‬קרבנות‪ ,‬און הודו‪ ,‬און ער ָ‬ ‫וואך לערן‬‫ס'איז ממש מזכה את הרבים‪ .‬יעדע ָ‬ ‫‪$‬‬ ‫בשורות טובות!‬ ‫געקענט ַאריינשמועסן‪ ,‬ביז ווען דער צווייטער‬ ‫איך ארויס עּפעס ַאן ַאנדערע ידיעה‪.‬‬ ‫געהאלטן ביי 'ברכו'‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט שוין‬ ‫מנין ָ‬ ‫איך וויל איבערגעבן מיין מעשה אין קורצן‪.‬‬ ‫באשולדיג אים נישט חלילה‪ .‬ער האט‬ ‫איך ַ‬ ‫כאטש ס׳איז נישט קיין ׳חידוש׳ פון א מעשה‪,‬‬ ‫קבלתי ונושעתי‬ ‫אוודאי נישט געכאּפט‪ .‬ער איז געווען ַא‬ ‫דא ַאזעלכע מעשיות‪,‬‬ ‫וואך זענען ָ‬ ‫וויבאלד יעדע ָ‬ ‫איך וויל מפרסם זיין ַא ּפערזענליכע עובדא‪,‬‬ ‫דארפן רעדן מיט‬ ‫פארנומענער איד; מענטשן ַ‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער יעדע שידוך איז ַא סּפעציעלע ַזאך‪ ,‬און‬ ‫און איך וויל בעטן די חשוב׳ע מערכת ָזאל עס‬ ‫אים‪ .‬למעשה איז עס געווען ַאן ערנסטער‬ ‫ווען מ׳נעמט אין באטראכט וויפיל די משּפחה‬ ‫ָאּפדרוקן‪.‬‬ ‫לאכעריי‪,‬‬ ‫מאכן ַא ַ‬ ‫שטער‪ .‬ס׳האט זיך געקענט ַ‬ ‫ווארט‪ ,‬איז דאך יעדע משּפחה פאר זיך ַאן עולם‬ ‫ַ‬ ‫האב מיך אונטערגענומען נישט צו רעדן‬‫איך ָ‬ ‫דא‬ ‫און שמועסן הויעך‪ ,‬בשעת ווען אידן ווילן ָ‬ ‫באציען‪.‬‬‫דארף מען זיך ַ‬ ‫מלא‪ ,‬און צו יעדע מעשה ַ‬ ‫דאווענען פאר פערציג טעג‪ ,‬און אויך‬ ‫ביים ַ‬ ‫האבן ווען זיי ָזאגן 'כל הנשמה תהלל קה'‪.‬‬ ‫אינזין ָ‬ ‫איז ַאזוי‪ :‬מיין שוועסטער איז געווען אין‬ ‫נישט ַאריינצוקוקן אין קיין ספרים און‬ ‫איך מיין‪ ,‬אז ס׳איז כדאי מ׳זאל מעורר זיין‬ ‫געמאכט ַא קבלה נישט צו‬‫ַ‬ ‫האב‬‫שידוכים‪ .‬איך ָ‬ ‫אי‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫זֶה ָלזֶה‬ ‫מכתב קודש‬ ‫מהרה"ק רבי דובער מלובאוויטש זצוק"ל‬ ‫קיין גליונות‪ .‬און אויב‬ ‫ס׳וועט זיין ַא ישועה‬ ‫וועט מען עס בעזרת השם‬ ‫(האדמו"ר האמצעי ‪ -‬נפ' ט' כסלו תקפ"ח לפ"ק)‬ ‫מפרסם זיין‪.‬‬ ‫האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫די קבלה‬ ‫ָאנגעהויבן כ״ה סיון‪ ,‬און‬ ‫בחומר הענין של שיחה בשעת התפלה‬ ‫געענדיגט ה׳ אב‪.‬‬ ‫און ב"ה‪ :‬איינער פון די‬ ‫פאר וועמען איך‬ ‫מענטשן ַ‬ ‫געמאכט די קבלה‬ ‫ַ‬ ‫האב‬ ‫ָ‬ ‫לזכותו‪ ,‬איז‪ ,‬לערך ַארום‬ ‫וואס די‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫ַא חודש ָ‬ ‫[קיץ תקפ"ג]‬ ‫האט זיך געענדיגט‪,‬‬ ‫קבלה ָ‬ ‫לאנ"ש דפאריטש וסביבותיה‬ ‫געווארן ַא חתן בשעה טובה‬‫ָ‬ ‫ומצלחת!‬ ‫היות שהגיעני מכתב בבקשתם ע"י הנוכחי מוהר"ז כ"ץ שד"ר לבוא למחוזם על איזה‬ ‫איך בעט‪ ,‬אז די מערכת‬ ‫שבועות בחורף הבא‪ .‬הגם שקשה עלי הדבר מאד לפי העת והזמן שאיני בתכלית הבריאה‬ ‫ָזאל עס מפרסם זיין‪ַ .‬א‬ ‫‪$‬‬ ‫כידוע לכל‪ ,‬אעפ"כ אראה למלאות בקשתם‪ .‬אך בתנאי שאוציא מכח אל הפועל‬ ‫גרויסן ייש״כ‪ ,‬חזקו ואמצו!‬ ‫נדון אשר נפשי מרה לי מאד‪ ,‬על דבר השיחה בטלה אשר בכל עיר ומנין‬ ‫בעת התפלה‪ .‬וכמה אזהרות קבלו גם בחיי אאמו"ר ז"ל ולא הועיל להיות‬ ‫מתקיים בקשתו ואזהרתו‪.‬‬ ‫לכן להודיע משמי לכל עיר ומנין הסמוכים והרחוקים‪ ,‬שיעשו הסכם חזק‬ ‫בחתיכה דאיסורא שלא ידברו בעת התפלה‪ ,‬משעה שיעמוד הש"ץ לפני‬ ‫התיבה‪ ,‬ויעשו איש משגיח נאמן רוח שלא ישא פנים לשום איש‪ ,‬גם יעשה‬ ‫מיר ווילן הערן‬ ‫בזיון לכל העובר על החתיכה דאיסורא‪ ,‬בשמי ובכחי יעשה‪ ,‬ועלי ליתן כח ועוז‬ ‫פון אייך!‬ ‫עד מקום שידי מגעת‪ .‬אך יהיו נא עושים באמונה ויתקיים הדבר‪ ,‬וממש יחיו אותי וישיבו את‬ ‫האָט איר עפּעס אַ‬ ‫נפשי ממש‪.‬‬ ‫מעשה‪ ,‬אַ הוספה‪ ,‬אַ‬ ‫כי מי לא ידע מקטרוגים הקשים שעלינו ואין איש שם על לב בשל מי הרעה‬ ‫הערה‪ ,‬אַ באַריכט‬ ‫הזאת ולדעתי מוסיף הדבר הרע הזה חרון אף ח"ו‪ .‬כי לא ניתן לכתוב גודל‬ ‫עגמת נפש שאני סובל מזה‪ ,‬בראותי הפרץ שפרצו העם איש איש ולשונם‬ ‫איבער אַ חיזוק בענין‬ ‫תהלך בארץ‪ ,‬דברי היתול ודברים של מה בכך ובעסקי העולם‪ ,‬ודוקא בשעה‬ ‫מורא מקדש אין‬ ‫שהש"ץ מתפלל הולכים הנערים והזקנים גם כן ארוכות וקצרות‪ ,‬ויחדיו‬ ‫אַ ביהמ״ד — רופט‬ ‫יתלחשו בפריקת עול‪ ,‬הישמע ה' לתפלת שארית הנמצאה כו'‪ .‬חוסו נא‬ ‫אַריין‪ ,‬אז מיר זאָלן‬ ‫על נפשכם אהוביי אחיי ורעיי‪ ,‬אל תרעו רעה גדולה כזאת‪ ,‬בושו והכלמו‬ ‫דאָס קענען מיטטיילן‬ ‫ממעשיכם הרעים נגד ה'‪ ,‬שישמע לכם בכל עת מצוא כו'‪ ,‬ואני את נפשי הצלתי‪,‬‬ ‫מיטן ציבור‪.‬‬ ‫שלא יחשב עלי עון כו'‪.‬‬ ‫זכות הרבים תלוי בכם! יעדע‬ ‫דברי המודיע נאמנה‪ ,‬ומצפה לתשובת כל עיר ועיר ומנין ומנין על שקיימו וקבלו עליהם‬ ‫הערה‪ ,‬יעדע עובדא‪ ,‬איז‬ ‫את בקשתי ומשאלותי‪ ,‬ואמלא גם אנכי בקשתם‪ ,‬ומכלל הן כו'‪.‬‬ ‫מעורר צענדליגער טויזנטער‬ ‫אידישע קינדער איבער‬ ‫דברי המעתיר‬ ‫דער וועלט‪ ,‬זיך צו הייבן אין‬ ‫דובער‬ ‫קדושת התפילה!‬ ‫נקדישך ונעריצך‪ ...‬כי‬ ‫מחכים אנחנו לך!‬ ‫מי שברך שחיבר מרן בעל תוס' יו"ט זיע"א‬ ‫ִמי ׁ ֶש ֵּב ַר ְך ֲאבו ֵֹתינ ּו ַאבְ ָרהָ ם יִ צְ חָ ק וְ יַ עֲ קֹב ׁ ֶ‬ ‫משה וְ ַאהֲ רֹן ָ ּדוִ ד ו ׁ ְּשל ֹמֹ ה‪ ,‬הוּא יְ בָ ֵר ְך הַ ׁשו ֵֹמר ּ ִפיו וּלְ ׁשוֹנ ֹו‬ ‫ִמלְ הַ פְ ִסיק ְּב ׁשוּם ִדיבּ וּר‪ִ .‬מן ָּברו ְּך ׁ ֶש ָא ַמר עַ ד גְ ַמר הַ ְּתפִ ָּלה ו ִּּב ׁ ְשעַ ת קְ ִר ַיאת ֵספֶ ר ּתו ָֹרה‬ ‫‪KEREN TOSFES YOM TOV‬‬ ‫ׁ ֶש ְּבצִ יבּ וּר‪ַ :‬אפִ יל ּו ְּב ִדבְ ֵרי ּתו ָֹרה וְ ֵאיזֶה ִדיבּ וּר ּ ָכל ׁ ֶש ּ ֵכן ְּב ִשׂיחַ ת חוּלִ ין וְ ִס ּיפו ֵּרי ׁ ְשמוּעוֹת‪ .‬וְ יָ חוֹל ּו עָ לָ יו ּ ָכל‬ ‫‪670 M y r t l e A v e # 6 4 4 9‬‬ ‫משה ַר ֵּבינ ּו עָ לָ יו הַ ּׁ ָשלוֹם ו ְּּבכָ ל ִספְ ֵרי הַ ְנּבוּאוֹת‪ :‬יִ ְר ֶאה ז ֶַרע ּ ָכ ׁ ֵשר חָ ִיּים‬ ‫הַ ְּב ָרכוֹת הַ ּ ְכתוּבוֹת ְּב ּתו ַֹרת ׁ ֶ‬ ‫‪Brooklyn NY 11205‬‬ ‫וְ קַ ָי ִּמים‪ .‬וְ יִ ז ּ ְֶכה לִ ׁ ְשנֵ י ׁשוּלְ חָ נוֹת ׁ ֶש ִּב ׁ ְשנֵ י עוֹלָ ִמים‪ֶ ׁ :‬שהֵ ם הָ עוֹלָ ם הַ זֶּה ׁ ֶשעָ לָ יו נֶ ֱא ַמר וְ הִ ֵּנה טוֹב‪ .‬וְ הָ עוֹלָ ם הַ ָּבא‬ ‫ׁ ֶשהוּא יוֹם ׁ ֶש ּ ֻכלּ ֹו ָארו ְּך גַ ם טוֹב‪ :‬וְ נֹ ַ‬ ‫‪Tel: 212.299.9185‬‬ ‫‪Fax: 212.244.6551‬‬ ‫אמר ָא ֵמן‪:‬‬ ‫‪Email: Gilyon@KTYT.org‬‬