gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מגדים של זהב · MEGADIM SHEL ZAHAV — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: מגדים של זהב · MEGADIM SHEL ZAHAV

שבוע: תולדות (2026-11-09)

מגדים של זהב · MEGADIM SHEL ZAHAV — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫על דרך הפלפול והחידוד‬ ‫שנת תשפ"ז ‪ -‬גליון רמב‬ ‫פרשת תולדות‬ ‫בענין‬ ‫בענין תשלומין דמילה וחולה בראשון‬ ‫יסודו נפלא מדברי הכלי חמדה בתירוץ‬ ‫פליאת המדרש המבוא בבעלי התוספות‬ ‫אחי ואמול אותו ‪ -‬נאך וואס יצחק האט געזעהן אז עשו‬ ‫וַ י ֵֵּּצא ָה ִראׁשֹון ַא ְדמֹונִ י כֻּ ּלֹו כְ ַא ֶּד ֶּרת ֵּש ָער וַ י ְִק ְראּו ְׁשמֹו ֵּע ָשו‪:‬‬ ‫איז אינגאנצען רויט פאר אפאר יאר‪ ,‬האט יצחק געזאגט‪,‬‬ ‫(בראשית כה‪ ,‬כה)‬ ‫וויבאלד איך האט נישט גע'מל'ט עשו אין די אכטע טאג‪,‬‬ ‫גיי איך ווארטן ביז עשו גייט ווערן דרייצן יאר אלט‪ ,‬און‬ ‫איך גיי אים דעמאלטס מל'ן‪ ,‬אזוי ווי ישמעאל האט‬ ‫דברי הדעת זקנים מבעלי התוספות‬ ‫אברהם גע'מל'ט ווען ער איז געווען דרייצן יאר אלט‪ ,‬און‬ ‫די דעת זקנים פון רבותינו בעלי התוספות‪ ,‬שרייבן א‬ ‫די בעלי תוספות פיהרן אויס‪ :‬וכשהיה בן י"ג שנה הוא עכב‬ ‫גרויסע חידוש דא אויף דעם פסוק‪ ,‬וזה לשונם‪ :‬וַ י ֵֵּּצא‬ ‫בעצמו ולא רצה למול והיינו דכתיב (יחזקאל לה‪ ,‬ו) ִאם ֹלא‬ ‫ָה ִראׁשֹון ַא ְדמֹונִ י‪ ,‬מדרש ‪ -‬עס שטייט אין מדרש‪ ,‬כשראהו‬ ‫את וְ ָדם י ְִר ֲּד ֶּפָך ‪ -‬און ווען עשו איז געווארן דרייצן‬ ‫ָדם ָשנֵּ ָ‬ ‫אביו אמר עדיין לא נבלע בו דמיו ולא רצה למולו לשמונה‬ ‫האט עשו זיך נישט געלאזט מל'ן‪.‬‬ ‫ימים‪ ,‬כדאמרינן (שבת קלד‪ ,‬א) גבי מעשה דשתי נשים שבאו‬ ‫לפני נתן הבבלי וכו' ‪ -‬פירוש‪ :‬ווען עשו איז געבוירן האט‬ ‫יצחק געזעהן אז עשו איז אינגאנצען רויט‪ ,‬און יצחק האט‬ ‫תמיהת הכלי חמדה‬ ‫פארשטאנען אז די סיבה פון די רויטקייט איז וויבאלד 'לא‬ ‫די גרויסע גאון און שר התורה רבי מאיר דן פלאצקי זצ"ל‬ ‫נבלע בו דמיו'‪ ,‬וועגן דעם האט אים יצחק נישט גע'מל'ט‪,‬‬ ‫אין זיין ספר כלי חמדה (בפרשתן) ברענגט אראפ די דעת‬ ‫אזוי ווי עס שטייט אין מסכת שבת (קלד‪ ,‬א)‪ :‬אמר רבי נתן‪:‬‬ ‫זקנים‪ ,‬און ווי ער שרייבט‪ :‬במדרש הובא ברבותינו בעלי‬ ‫פעם אחת הלכתי לכרכי הים‪ ,‬ובאת אשה אחת לפני‪ ,‬שמלה‬ ‫התוספות עה"ת‪ ,‬דעשיו לא נימול‪ ,‬דכשנולד היה אדמוני‬ ‫בנה ראשון ומת‪ ,‬שני ומת‪ ,‬שלישי הביאתו לפני‪ .‬ראיתיו‬ ‫וחשש יצחק דילמא לא נבלע בו דמו‪ ,‬ואח"כ כשראה שהיה‬ ‫שהוא אדום‪ ,‬אמרתי לה‪ :‬המתיני לו עד שיבלע בו דמו‪.‬‬ ‫אדמוני בטבע אמר אמתין עד שיהיה בן י"ג שנה כמו‬ ‫המתינה לו עד שנבלע בו דמו‪ ,‬ומלה אותו וחיה‪ .‬והיו קורין‬ ‫ישמעאל‪ ,‬וכשהיה בן י"ג שנה שוב לא רצה למול את עצמו‪.‬‬ ‫אותו נתן הבבלי על שמי‪.‬‬ ‫עכ"ד‪.‬‬ ‫און די בעלי תוספות זענען ממשיך און שרייבן‪ :‬כשעבר‬ ‫און די כלי חמדה ווינדערט זיך זייער שטארק אויף דעם‬ ‫שנה או שנתיים וראה יצחק שלא החליף מראיתו ידע שזו‬ ‫מדרש‪ ,‬וזה לשונו‪ :‬והנה לכאורה תמיה מאוד הא מצות‬ ‫תולדתו‪ ,‬ואפילו הכי לא מל אותו אמר הואיל ולא מלתי‬ ‫מילה שעל האב הוא בכל רגע משבא לכלל חיוב כמו שכתבו‬ ‫אותו לשמנה כמוני אמתין עד שיהיה בן י"ג כמו ישמעאל‬ ‫דמילה כמו פדיון הבן שיכול לפדות מבן ל' יום ואילך כל‬ ‫הפוסקים (עי' רמב"ם הלכות מילה פרק א‪ ,‬הלכה ב)‪ ,‬ואם כן כיון‬ ‫שעה שירצה‬ ‫שראה יצחק אחר זמנו שהוא אדום בטבע‪ ,‬איך המתין עד י"ג‬ ‫שנה הא מצותו על האב בכל רגע ורגע ‪ -‬פירוש‪ :‬די הלכה‬ ‫פירוש‪ :‬די רוקח איז מבאר‪ ,‬אז נישט יעדער מצוה וואס‬ ‫איז אז עס ליגט א חיוב אויף די טאטע צו מל'ן זיין קינד‪,‬‬ ‫איז 'תלוי בזמן' גייט אריין בגדר 'מצות עשה שהזמן‬ ‫און די חיוב איז טאקע ביי די אכטע טאג‪ ,‬און אויב די‬ ‫גרמא' וואס מען גייט זאגן ביי דעם אז 'נשים פטורות'‪,‬‬ ‫טאטע האט נישט געקענט מל'ן די אכטע טאג‪ ,‬איז דא א‬ ‫נאר דוקא אזעלכע מצות וואס זענען תלוי בזמן 'שאין לו‬ ‫חיוב אויף די טאטע א גאנצע צייט צו מל'ן זיין קינד‪ ,‬און‬ ‫תשלומין'‪ ,‬אזוי ווי די מצוה פון סוכה און לולב‪ ,‬וואס אויב‬ ‫אויב אזוי איז זייער שווער‪ ,‬ווען יצחק האט געזעהן 'אחר‬ ‫איינער האט נישט מקיים געוועהן די מצוה פון סוכה‬ ‫שנה או שנתיים' אז די רויטקייט איז נישט קיין סכנה‪ ,‬נאר‬ ‫אדער לולב‪ ,‬קען ער נישט משלים זיין שפעטער די מצוה‪,‬‬ ‫דעס איז די 'תולדתו של עשו'‪ ,‬ווי אזוי האט יצחק געקענט‬ ‫נאר די מצוה איז דוקא אין די זיבן טעג פון סוכות‪ .‬מה‬ ‫אפשטופן און זאגן אז ער גייט נישט מל'ן עשו ביז ער‬ ‫שאין כן די מצוה פון מילה‪ ,‬אפילו בעצם זעהט עס אויס‬ ‫ווערט דרייצן יאר?‬ ‫ווי א מצות עשה שהזמן גרמא‪ ,‬ווייל די תורה האט דאך‬ ‫געהייסן מל'ן אין די אכטע טאג‪ ,‬אבער וויבאלד אויב‬ ‫איינער האט נישט גע'מל'ט די אכטע טאג האט ער א חיוב‬ ‫דברי הרוקח בענין למול אחר יום השמיני‬ ‫צו מל'ן אויך די ניינטע טאג און אזוי ווייטער ‪ -‬און די רוקח‬ ‫איז מדגיש און לייגט צו ‪ -‬אז די חיוב פון מל'ן 'נאך די‬ ‫קומט די כלי חמדה און שרייבט א הפלא'דיגע הסבר אין‬ ‫אכטע טאג'‪ ,‬איז מכח 'תשלומין דראשון'‪ ,‬אזא סארט‬ ‫די ווערטער פון די מדרש‪ ,‬וזה לשונו‪ :‬ומה שנלענ"ד בזה‬ ‫מצוה הייסט נישט קיין 'מצות עשה שהזמן גרמא'‪.‬‬ ‫דהנה לכאורה יש להעיר לפי דברי הרוקח (הלכות לולב סימן‬ ‫ר"כ)‪ ,‬דעיקר מצות מילה שעל האב הוא ביום השמיני ואחר‬ ‫און די רוקח איז זיך מער מפרש וואס עס הייסט אז מילה‬ ‫כך הוא רק משום תשלומין‪ ,‬אם כן בחלה בשמיני שוב לא‬ ‫לאחר זמנה איז 'תשלומין דראשון'‪ ,‬און ער שטעלט עס צו‬ ‫יהיה מצוה על האב כלל למולו אחר כך‪ ,‬כמו גבי חיגר‬ ‫צו די גמרא אין מסכת חגיגה (ט‪ ,‬א) ווי עס שטייט דארט‪:‬‬ ‫בראשון ונתפשט בשני לענין עולת ראיה למאן דאמר‬ ‫חיגר ביום ראשון ‪ -‬איינער וואס איז א חיגר [קען נישט‬ ‫תשלומין דראשון הוא (חגיגה ט' ע"א)‪ .‬אמנם לפי עניות דעתי‬ ‫גיין אויף די פוהס] די ערשטע טאג יום טוב‪ ,‬און וועגן דעם‬ ‫מדעת כל הפוסקים מבואר להיפך‪ ,‬וכבר כתבתי בזה‬ ‫איז ער פטור צו ברענגן א קרבן חגיגה‪ ,‬ווייל די הלכה איז‬ ‫בחידושי להלכות מילה‪ ,‬אך הדבר צריך טעם לדעת הרוקח‬ ‫אז א 'חיגר' איז פטור צו ברענגען א קרבן חגיגה‪ ,‬ונתפשט‬ ‫הנ"ל‪.‬‬ ‫ביום שני ‪ -‬און די צווייטע טאג יום טוב איז ער געווארן‬ ‫אויסגעהיילט און יעצט קען ער שוין בעצם יא ברענגן א‬ ‫פירוש‪ :‬די רוקח (הלכות לולב ואתרוג‪ ,‬סימן רכ) איז מבאר די‬ ‫קרבן חגיגה‪ ,‬און די הלכה‪ :‬תשלומין לראשון ‪ -‬כיון דלא‬ ‫הגדרות וואס גייט אריין בגדר 'מצות עשה שהזמן גרמא'‪,‬‬ ‫חזי בראשון לא חזי בשני ‪ -‬דהיינו‪ ,‬די הלכה איז אז די קרבן‬ ‫און ער שרייבט דארט אזוי‪:‬‬ ‫חגיגה דארף מען ברענגן 'די ערשטע טאג יום טוב'‪ ,‬און‬ ‫זמן גרמא נשים פטורות‪ ,‬בפרק א' דקידושין (כט‪ ,‬א) כל‬ ‫אויב איינער האט נישט געברענגט א קרבן די ערשטע‬ ‫מצות עשה שהזמן גרמא נשים פטורות‪ ,‬כמו סוכה ולולב‬ ‫טאג‪ ,‬למשל ער איז האט פארגעסן צו ברענגן‪ ,‬דארף ער‬ ‫שאם יעבור הזמן שוב אין לו תשלומין‪ ,‬והם ביום ולא בלילה‪,‬‬ ‫ברענגן די צווייטע טאג יום טוב‪ ,‬און דעס וואס ער ברענגט‬ ‫כדאמרינן בשבת בפרק רבי אליעזר דמילה (שבת קלא‪ ,‬א)‬ ‫די צווייטע טאג יום טוב די קרבן חגיגה‪ ,‬איז נישט מכח די‬ ‫ציצית ותפילין אין להם זמן קבוע‪ ,‬כל שעתא ושעתא זמניה‬ ‫צווייטע טאג יום טוב‪ ,‬וויבאלד בעצם די צווייטע טאג יום‬ ‫הוא ואין שייך בהן תשלומין שהרי היום מפטרו‪ ,‬אבל מילה‬ ‫טוב איז נישט דא קיים חיוב צו ברענגן א קרבן חגיגה‪,‬‬ ‫שזמנה קבוע ביום השמיני ימול לא הוי מצוה שהזמן גרמא‪,‬‬ ‫נאר דעס וואס ער דארף ברענגן א חגיגה די צווייטע טאג‬ ‫שהרי אם לא נימול בזמנו כל הימים שיבואו תשלומי דיום‬ ‫איז 'תשלומין לראשון'‪ ,‬דהיינו ער ברענגט יעצט די קרבן‬ ‫שמיני נינהו‪ ,‬ודמי בפרק א' דחגיגה (ט‪ ,‬א) חיגר בראשון‬ ‫וואס ער איז בעצם געוועהן מחיוב צו ברענגן נעכטען‪ .‬און‬ ‫ונתפשט ביום שני דכולה תשלומי דראשון הם‪ ,‬משום הכי‬ ‫וועגן דעם זאגט די גמרא‪ ,‬אז אויב איינער איז געוועהן א‬ ‫הוצרך בפרק א דקידושין (שם) כאשר צוה אותו אלהים‬ ‫'חיגר' די ערשטע טאג יום טוב‪ ,‬דהיינו 'ער איז בכלל נישט‬ ‫(בראשית כא‪ ,‬ד) גבי מילה ולא אותה‪ ,‬דלא דמי לתפילין‪,‬‬ ‫געווהן בתורת קרבן חגיגה'‪ ,‬אויב אזוי אפילו ער ווערט‬ ‫להערות והארות או לקבלת הגליון אפשר לפנות להמייל‪mgudim1044@gmail.com :‬‬ ‫קושית הכלי חמדה על היסוד של הרוקח‬ ‫אויסגעהיילט די צווייטע טאג איז ער פטור פון ברענגען‬ ‫א קרבן חגיגה‪ ,‬וויבאלד די צווייטע טאג איז נאר א‬ ‫קומט די כלי חמדה און פרעגט זייער שטארק אויף די‬ ‫תשלומין ליום ראשון‪ ,‬און ביום ראשון איז ער דארך‬ ‫רוקח‪ .‬מיט די יסוד וואס די רוקח האט אוועק געשטעלט‬ ‫געוועהן פטור‪.‬‬ ‫אז די עצם מצוה פון מילה איז נאר ביום השמיני‪ ,‬און אלע‬ ‫אנדערע טעג וואס קומען נאכדעם איז נאר 'תשלומין‬ ‫און אזוי אויך איז ביי די מצוה פון מילה‪ ,‬אז די חיוב איז‬ ‫לשמיני' אזוי ווי מען זעהט ביי קרבן חגיגה‪ .‬אויב אזוי‬ ‫'ביום השמיני'‪ ,‬און אויב איינער האט נישט גע'מל'ט ביום‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז אויב איז א קינד געוועהן קראנק ביום‬ ‫השמיני‪ ,‬איז אלע טעג פון ביום השמיני און ווייטער‪ ,‬נאר‬ ‫השמיני‪ ,‬און די קינד איז געוועהן דעמאלטס פטור פון‬ ‫א 'תשלומין ליום השמיני'‪ ,‬און וועגן דעם הייסט נישט‬ ‫ברית מילה‪ ,‬גייט די קינד שוין קיינמאל נישט זיין מחיוב‬ ‫מילה א מצות עשה הזמן גרמא‪.‬‬ ‫צו באקומען א ברית מילה‪ ,‬וויבאלד ביי די עצם יום‬ ‫השמיני איז ער דאך געוועהן פטור‪ ,‬און אלע אנדערע טעג‬ ‫איז דאך נאר א 'תשלומין לשמיני'‪ .‬דהיינו‪ :‬פונקט אזוי ווי‬ ‫לפי יסוד זו מתורץ קושית הראשונים במסכת קידושין‬ ‫מען זעהט אז 'חיגר בראשון ונתפשט בשני'‪ ,‬איז ער פטור‬ ‫און די רוקח וויל אויפטוהן מיט דעם צו פארענטפערן א‬ ‫פון ברענגן א קרבן חגיגה‪ ,‬איז א קינד 'שחלה בשמיני‬ ‫שטארקע קשיא וואס די ראשונים פרעגן‪.‬‬ ‫ונתרפא בתשיעי' דארף אויב צו זיין פטור פון ברית מילה‬ ‫‪ -‬וזהו היפך דעת כל הפוסקים?‬ ‫אין מסכת קידושין (כט‪ ,‬א) שטייט אז די חיוב צו מל'ן א‬ ‫קינד ליגט אויף די טאטע און נישט אויף די מאמע‪ ,‬פרעגט‬ ‫די גמרא‪ :‬איהי מנלן דלא מיחייבא ‪ -‬פון ווי איז די מקור‬ ‫ביאור וחידוש נפלא לבאר את דברי הרוקח‬ ‫אז א מאמע איז נישט מחיוב צו מל'ן איר קינד? ענטפערט‬ ‫ֹלהים‪,‬‬ ‫די גמרא‪ :‬דכתיב (בראשית כא‪ ,‬ד) כַ ֲּא ֶּׁשר ִצּוָה אֹתֹו ֱא ִ‬ ‫קומט די כלי חמדה און ענטפערט א מהלך צו מבאר זיין‬ ‫'אותו ‪ -‬ולא אותה' ‪ -‬פירוש‪ :‬אין פרשת וירא שטייט אז די‬ ‫שיטת הרוקח‪ ,‬וזה לשונו‪ :‬ומה שנלענ"ד בענין זה להעיר‬ ‫אייבישטער האט האט באפוילען פאר אברהם צו מל'ן‬ ‫בדבר חדש‪ ,‬דנהי דאמרינן בחגיגה בחיגר בראשון ונתפשט‬ ‫יצחק‪ ,‬און אין די פסוק שטייט 'אותו'‪ ,‬לערנט מען ארויס‬ ‫בשני פטור כיון דלא היה בר חיובא בראשון‪ ,‬היינו דוקא‬ ‫אז 'ולא אותה'‪ ,‬אז פרויען זענען פטור פון מל'ן‪.‬‬ ‫חיגר שבאמת יכול לעלות וליראות על ידי נסיעה בקרון‬ ‫וסיועת בני אדם‪ ,‬רק דגזירת הכתוב הוא דפטור מראיה‪ ,‬זה‬ ‫קומט דארטן תוספות (ד"ה אותו) און פרעגט‪ :‬ואם תאמר‬ ‫הוי בגדר אינו בר חיובא בזמן החיוב ושוב ליתא בתשלומין‪,‬‬ ‫למה לי קרא תיפוק ליה דמצות עשה שהזמן גרמא הוא‬ ‫משאין כן בחולה מסוכן בראשון וסכנה היתה לו לעלות‬ ‫שנימול בשמיני ללידתו ונשים פטורות ‪ -‬פירוש‪ :‬פארוואס‬ ‫ליראות בראשון חייב בשני‪ ,‬וטעמא דמילתא‪ ,‬דחולה אינו‬ ‫זיכט די גמרא א 'מקור' אז פרויען זענען פטור פון מל'ן‬ ‫פטור‪ ,‬רק דפיקוח נפש דחיא ליה‪ ,‬דמצוות עשה דפיקוח‬ ‫זייערע קינדער‪ ,‬לכאורה איז דאך די מצוה פון מילה א‬ ‫נפש דוחה למצות עשה דראיה‪ ,‬וכיון דיש עליו מצוה לשמור‬ ‫מצות עשה שהזמן גרמא‪ ,‬און די כלל איז דאך אז יעדער‬ ‫את נפשו‪ ,‬הרי הוא פטור עתה מכל מצות שיכולין להביאו‬ ‫מצות עשה שהזמן גרמא זענען דאך פרויען פטור? עד כאן‬ ‫לידי סכנה‪ ,‬וכיון שכן כשהבריא ביום הב' מחויב בראיה‪,‬‬ ‫קושית התוספות‪.‬‬ ‫שאתמול לא היה פטור אלא שהיה עוסק במצוה חמורה ועל‬ ‫איז מיט די יסוד וואס די רוקח שרייבט‪ ,‬איז ער מסביר‪,‬‬ ‫ידי זה לא יכל לעשות מצוה זו‪ ,‬ופשיטא דעוסק מצוה ביום‬ ‫אז בעצם איז די מצוה פון מילה נישט קיין מצות עשה‬ ‫הראשון דרגל אינו פטור מראיה ביום השני אפילו למ"ד‬ ‫שהזמן גרמא‪ ,‬ווייל די מצוה איז נישט קיין מצוה אזוי ווי‬ ‫תשלומין דראשון‪.‬‬ ‫סוכה וואס אויב עס איז אריבער די זמן פון די מצוה קען‬ ‫פירוש‪ :‬די כלי חמדה קומט און איז מחדש גאר א גרויסע‬ ‫מען עס שוין נישט מקיים זיין‪ ,‬נאר עס איז א מצוה שיש‬ ‫חידוש‪ ,‬און איז מחלק צווישן א 'חיגר' און א 'חולה'‪ ,‬און‬ ‫לו תשלומין לשמיני‪ ,‬און אזא סארט מצוה איז נישט קיין‬ ‫ער זאגט דעס וואס די גמרא זאגט אז 'חיגר ביום ראשון'‬ ‫מצות עשה שהזמן גרמא‪ ,‬און ווען נישט די לימוד פון‬ ‫איז 'פטור' צו ברענגן א קרבן חגיגה 'ביום שני' איז דוקא‬ ‫'אותו ולא אותה'‪ ,‬וואלטן נשים יא געוועהן מחיוב צו מל'ן‬ ‫ביי א 'חיגר'‪ ,‬וואס בעצם א חיגר מיט אביסל זיך‬ ‫זייערע קינדער‪ .‬עד כאן דברי הרוקח‪.‬‬ ‫מיט די הפלא'דיגע הקדמה‪ ,‬קומט די כלי חמדה און איז‬ ‫אנשטרענגן קען ער ברעגן א קרבן חגיגה‪ ,‬דהיינו ער קען‬ ‫מבאר די מדרש המובא בדעת זקנים‪ ,‬וזה לשונו‪ :‬ומעתה‬ ‫ארויף גיין צום בית המקדש מיט א וואגן וכדו'‪ ,‬אבער‬ ‫נראה דזה דוקא לאחר מתן תורה שנתנה תורה ונתחדשה‬ ‫אפילו אזוי האט די תורה ממעט געווען בפירוש אז חיגר‬ ‫המצוה דפקוח נפש‪ ,‬משאין כן קודם מתן תורה דלא נצטוו‬ ‫איז פטור (עי' חגיגה ג‪ ,‬א)‪ ,‬און וויבאלד א חיגר איז בכלל‬ ‫במצות פקוח נפש‪ ,‬נהי דלא היו צריכין לימול במקום סכנה‪,‬‬ ‫נישט בתורת קרבן חגיגה‪ ,‬וועגן דעם אפילו 'נתפשט בשני'‬ ‫זה היה רק פטור ולא מצוה‪ ,‬ואם כן כשלא היה ראוי בשמיני‬ ‫איז ער פטור פון א קרבן חגיגה‪ ,‬ווייל די יום השני איז דאך‬ ‫שוב ליכא חיובא על האב‪ .‬ואתי שפיר דברי המדרש‪ ,‬דכיון‬ ‫א תשלומין ליום ראשון‪ ,‬און ביום ראשון איז ער בכלל‬ ‫שלא נימול בזמנו שוב לא היה עליו חיוב תשלומין‪ ,‬ושוב‬ ‫נישט געוועהן בתורת קרבן חגיגה‪ .‬מה שאין כן איינער‬ ‫אמר להמתין עד שיהיה בן שלש עשרה שיקיים המצוה‬ ‫וואס איז געוועהן א 'חולה' ביום ראשון‪ ,‬און וועגן דעם‬ ‫בעצמו ‪ -‬פירוש‪ :‬די גאנצע חידוש און חילוק פון 'חיגר' און‬ ‫האט ער נישט געקענט ברענגן א קרבן חגיגה‪ ,‬און יעצט‬ ‫'חולה' איז בעצם נאר געזאגט געווארן נאר נאך מתן‬ ‫ביום השני איז ער אויסגעהיילט‪ ,‬ער איז 'יא' מחיוב צו‬ ‫תורה‪ ,‬וואס דעמאלטס איז 'פקוח נפש' א 'מצוה'‪ ,‬און‬ ‫ברענגן א קרבן חגיגה ביום שני‪ ,‬אפילו מען זאגט אז די‬ ‫דעמאלטס וועס עס טרעפט זיך צאם א מצוה וואס מען‬ ‫יום שני איז א תשלומין לראשון‪ ,‬און די הסבר איז‪,‬‬ ‫דארף מקיים זיין‪ ,‬און לעומת זה איז דא די מצוה פון‬ ‫וויבאלד א חולה איז בעצם 'מחיוב' מיט א קרבן חגיגה‪,‬‬ ‫'פקוח נפש'‪ ,‬זאגט מען אז די מצוה פון פקוח נפש איז‬ ‫נאר וויבאלד די תורה האט געזאגט אז 'פקוח נפש דוחה‬ ‫גרעסער און עס 'שטופט אוועק' די אנדערע מצוה‪ .‬אבער‬ ‫כל התורה'‪ ,‬קומט די גרויסע מצות עשה פון 'פקוח נפש'‬ ‫פאר מתן תורה‪ ,‬ווען די כלל פון 'פקוח נפש' איז נישט‬ ‫און איז 'דוחה' די מצות עשה פון קרבן חגיגה‪ ,‬און די‬ ‫געוועהן קיין מצוה‪ ,‬נאר עס איז געוועהן א 'סברא בעלמא'‬ ‫'דחייה' לערנט מען נישט אפ אזוי ווי די חולה איז נישט‬ ‫אז במקום סכנה דארף מען נישט מקיים זיין די מצוה‪,‬‬ ‫'בתורת קרבן חגיגה'‪ ,‬נאר מען קוקט עס אן אזוי ווי די איד‬ ‫דהיינו‪ ,‬ווען מען האט געוואלט גיין מל'ן א קינד און מען‬ ‫די חולה איז יעצט עוסק און די גרויסע מצוה פון 'פקוח‬ ‫ווייסט אז אויב מען גייט מל'ן די קינד גייט די קינד‬ ‫נפש'‪ ,‬און מכח די כלל פון 'עוסק במצוה גדולה פטור‬ ‫שטארבן‪ ,‬איז דאך א דבר פשוט אז מען דארף נישט‬ ‫ממצוה'‪ ,‬שטופט די מצות עשה פון פקוח נפש אוועק די‬ ‫מקיים זיין די מצוה פון מילה‪ ,‬איז וועגן דעם לפני מתן‬ ‫מצוה פון קרבן חגיגה‪ ,‬אבער לעולם איז די חולה 'בתורת‬ ‫תורה‪ ,‬אויב איז א קינד געוועהן א חולה ביום השמיני‪ ,‬איז‬ ‫קרבן חגיגה'‪ ,‬וועגן דעם אויב ווערט די חולה אויסגעהיילט‬ ‫די קינד געוועהן אינגאנצען פטור פון די מצוה פון מילה‪.‬‬ ‫ביום שני‪ ,‬איז ער מחיוב צו ברענגן די קרבן חגיגה ביום‬ ‫דהיינו‪ ,‬די מצוה פון פאר מתן תורה איז געוועהן אז 'ביום‬ ‫שני‪ ,‬ווייל די יום שני איז א תשלומין לראשון‪ ,‬און ביום‬ ‫השמיני' דארף מען מל'ן די קינד‪ .‬און אויב איינער האט‬ ‫ראשון איז ער דאך געוועהן בתורת קרבן חגיגה [נאר ‪ -‬ער‬ ‫פארגעסן צו מל'ן זיין קינד ביום השמיני האט ער טאקע‬ ‫האט עס נישט געקענט מקיים זיין מכח עוסק במצוה‬ ‫געדארפט מל'ן ביום התשיעי‪ ,‬מכח 'תשלומין לשמיני'‪,‬‬ ‫פטור מן המצוה]‪.‬‬ ‫אבער אויב איז די קינד געוועהן א 'חולה' ביום השמיני‪,‬‬ ‫און מיט די חילוק וואס די כלי חמדה מאכט ביי קרבן‬ ‫איז די קינד בכלל נישט געוועהן 'בתורת מילה' ביום‬ ‫חגיגה‪ ,‬ציווישן 'חיגר' און 'חולה'‪ ,‬זאגט די כלי חמדה אז‬ ‫השמיני‪ ,‬און אויב אזוי אפילו יעצט נתרפא ביום התשיעי‪,‬‬ ‫די זעלבע זאך איז ביי די מצוה פון מילה‪ ,‬וועגן די תינוק‬ ‫איז מען די טאטע נישט מחיוב צו מל'ן די קינד‪ ,‬וויבאלד‬ ‫איז א חולה און מען קען אים נישט מל'ן ביום השמיני‪,‬‬ ‫די מצוה ביום התשיעי איז דאך נאר א תשלומין ליום‬ ‫זאגט מען נישט אז די תינוק איז נישט 'בתורת מילה'‪ ,‬נאר‬ ‫השמיני‪ ,‬און ביום השמיני איז דאך די קינד בכלל נישט‬ ‫מען זאגט אז די 'מצוה' פון פקוח נפש איז יעצט‬ ‫געוועהן בתורת מילה [וויבאלד פאר מתן תורה האט די‬ ‫שטערקער ווי די 'מצוה' פון מילה‪ ,‬און מען מעג נישט מל'ן‬ ‫מחלה ארויסגענומען די קינד מתורת מילה‪ ,‬און נישט‬ ‫די קינד‪ ,‬און וועגן דעם איינמאל די תינוק ווערט‬ ‫פשוט 'דוחה' געוועהן פון מילה ‪ -‬אזוי ווי נאך מתן תורה]‪,‬‬ ‫אויסגעהיילט‪ ,‬דארף מען אים מל'ן ביום התשיעי‪ ,‬אלץ‬ ‫און וועגן דעם האט יצחק אבינו נישט גע'מל'ט עשו‪ .‬הפלא‬ ‫תשלומין פון יום שמיני‪.‬‬ ‫ופלא!‬ ‫להערות והארות או לקבלת הגליון אפשר לפנות להמייל‪mgudim1044@gmail.com :‬‬