טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — תולדות (2026-11-09)

יו"ל ע"י קהילת שבתי בבית ד’ • בנשיאות מורנו ורבנו הרה"צ רבי גמליאל הכהן רבינוביץ שליט"א פרשת
פרשת
יו"ל ע"י קהילת שבתי בבית ד’ • בנשיאות מורנו ורבנו הרה"צ רבי גמליאל הכהן רבינוביץ שליט"א
תבא
כיפרשת
תולדות
אלול
טזד' כסלו
תבא
כיתשפ”ו
טזתשפ"ז
אלול
תשפ”ו
שבת מברכים כסלו | ר"ח יום שלישי-רביעי | המולד ליל ג' 3 | 10:27חלק' 850
ריב
שנה ה'
850
די פארמעסט פון דער
יצר הרע מיט’ן יצר טוב
הפרשה וַ ֵ ּילֶ ְך
המעה ויגדלו הנערים המערכת
אין די וואכענדיגע פרשה לערנען מיר איבער די געבורט פון די צווילינג ֵע ָ ׂשו ...וַ ִ ּי ַ ּקח המערכת
המערכת
ברידער יעקב און עשו ,און ווי אזוי זיי זענען אונטערגעוואקסן ,און אז ווען זיי עס איז געווען א חשוב’ער רב אין ירושלים וועלכער איז אויך
זענען געווארן דרייצן יאר אלט האט מען געזען אז יעקב איז ַאן איש תם און געווען גרויס אין זיין מאס ,און ער פלעגט אריינגיין טאג־
עשו ַאן איש שדה. טעגליך אין די באוואוסטע ירושלימ’ער ‘בריזל’ בעקעריי ,און
ער פלעגט שטילן זיין הונגער מיט די געבעקס .ווען די רעבעצן
רש”י אויפ’ן ארט געבט צו פארשטיין אז אויך פאר די דרייצן יאר זענען זיי
פונעם רב האט געזען אז איר מאן ווערט אלץ גרעסער און
געווען אנדערש ,אבער ביז צו די דרייצן יאר קוקט מען נישט נאך קיין מענטשן
און מען אינטערעסירט זיך נישט אין זייערע מעשים ,נאר ווען א מענטש הבנין גרעסער ,איז זי געווען זייער באזארגט פאר זיין געזונט ,און
זי האט אויסגעשטעלט א ספעציעלע ‘דיעטע’ ,און מיט גרויס
ווערט דרייצן יאר אלט הייבט מען אן זיי נאכצוקוקן און מען דערקענט זייערע געטריישאפט האט זי אים יעדן טאג צוגעגרייט די געזונטע
מעשים ,און ווי עס איז דער לשון פון רש”י אויפ’ן ארט כל זמן שהיו קטנים לא מאכלים לויטן דיעטע.
היו ניכרים במעשיהם ,ואין אדם מדקדק בהם מה טיבם ,כיון שנעשו בני שלש אומגעפער דריי חדשים שפעטער ,האט די רעבעצן געזען אז
עשרה שנה ,זה פירש לבתי מדרשות וזה פירש לעבודה זרה. עס איז נישטא קיין שום ענדערונג אין די מאס פון זיין קערפער,
אז מען איז זיך מתבונן אין די פרשה ווערט שווער צו פארשטיין וואס די תוה”ק און וויבאלד זי האט נישט געקענט פארשטיין וויאזוי דאס איז
מעגליך ,האט זי באשלאסן אים צו פרעגן דער באדייט דערפון:
לערנט אונז דא מיט די ערציילונג .גייענדיג מיט דעם כלל אז אין יעדער זאך
וואס די תוה”ק דערציילט אונז איז דא בעצם א לימוד לדורות ,און ווי מיר ההלכה מיין טייערער מאן ,וויאזוי איז מעגליך אז אינדערצייט וואס
שוין פאר דריי חדשים פלאג איך זיך פאר דיינעטוועגן און איך
האבן שוין מערערע מאל ציטירט די לשון הזוה”ק :ומאן דאמר דההוא סיפורא גרייט דיר אן ספעציעלע עסן לויטן דייעט ,און פונדעסטוועגן
דאורייתא לאתחזאה על ההוא סיפור בלבד קאתי ,תיפח רוחיה! אז ווער עס זע איך נישט קיין שום ענדערונג?
זאגט אז די תוה”ק איז סתם א היסטאריע בוך און שילדערט די היסטאריע פון
האט איר דער רב געענטפערט מיט חכמה :איך מאך עשו’ס
כלל ישראל ‘תיפח רוחו’ ,נאר די אמת איז דער היפוך ,אז יעדער זאך וואס די דיעטע! ווען ער האט געזען אז די רעבעצן פארשטייט נישט
תוה”ק זאגט דא באהאלט זיך אין דעם א כוונה און א לימוד לדורות ,דארף מען וואספארא סארט דיעטע דאס איז ,האט איר דער רב געגעבן
פארשטיין וועלכער לימוד לערנט מען ארויס פון די ערציילונג און שילדערונג. צו פארשטיין ווי פאלגנד :עס שטייט אין די וואכעדיגע פרשה,
איידער מיר קומען אן אפצולערנען וואס די תוה”ק לערנט אונז דא ,פאדערט המעשיות ‘ ַויּ ְַרא עֵ ָׂשו ִּכי ָרעוֹת ְ ּבנוֹת ְּכנָעַ ן ְ ּבעֵ ינֵי יִצְ חָ ק ָא ִביוַ ...ויּ ִַּקח ֶאת
ָשיו ל ֹו לְ ִא ּׁ ָשה’ ,און ווען עשו האט ָמחֲ לַ ת ַּבת י ׁ ְִש ָמעֵ אל ...עַ ל נ ׁ ָ
זיך צו פארשטיין נאך א נקודה וואס איז דא אומפארשטענדליך.
געזען אז די טעכטער פון כנען זענען שלעכט אין די אויגן פון
אין די ווערטער פון רש”י שטייט אז ביז דאן האט מען זיי נישט דערקענט ,און זיין טאטע ,האט ער באשלאסן צו נעמען אן אנדערע ווייב און
אז פון ווען זיי זענען געווארן דרייצן יאר האט מען דערקענט יעדן איינעם וואו אזוי האט ער טאקע געזען ,אבער די פריערדיגע פרויען האט
אהין ער געהער. ער נישט גע’גט .און דאס איז דער דיעטע וואס איך טו ,האט
דער רב אויסגעפירט ,איך עס יעדן טאג די ספעציעלע מאכלים
שטעלט זיך די שאלה ,פארוואס האט מען געווארט ביז זיי זאלן ווערן דרייצן
יאר ,צו זען וואספארא סארט מענטשן זיי גייען אויסוואקסן .עס איז רעכט
ההתחזקות וואס דו גרייטסט אן פאר מיר ,און נאכדעם גיי איך אריין ווי
מיין שטייגער קיין ‘בריזל’ און איך עס אלעס וואס איך בין
אז ביז די דרייצן יאר זענען זיי נאך קליין און זייערע מעשים ווערן נישט צוגעוואוינט צו עסן פון אייביג אן...
גערעכענט ,אבער אפילו אז עס ווערט נישט גערעכענט ,אבער אן איינפלוס זיי אין אמת’ן אריין דארפן מיר פארשטיין וואס איז דא געשען
צו פארבעסערן קען מען האבן. ביי עשו ,ווייל פון איין זייט איז די תורה הקדושה מעיד אז עשו
האט געוואלט גיין אין די וועגן פון זיין טאטע ,אבער די תוצאה
פארוואס האט מען זיי געלאזט וואו זיי זענען ביז צו די דרייצן יאר ,און ערשט פון דעם איז נישט געווען אזוי ווי זיין טאטע האט געוואלט,
ביי די דרייצן יאר גייט מען קוקן וואס זיי זענען? נאר אזוי ווי רש”י זאגט ‘שהוסיף רשעה על רשעתו’ ,און די
נאר ווי געשמועסט לערנט אונז די תוה”ק אויס דא א מורא’דיגע דערהער וואס
איז נוגע צו יעדן מענטש ,און בפרט צו בחורים וואס זיי האלטן פאר די בר
ההשגחה סיבה דערצו איז ווייל ער האט נישט געוואלט צוריקציען פון
זיינע פריערדיגע מעשים ,פון איין זייט האט ער געוואלט זיין
א צדיק ,ממש אזוי ווי זיין טאטע ,אבער זיך צו מתגבר זיין
מצוה יאר.
אויף זיינע תאוות און צו פארלאזן זיינע עבירות האט ער נישט
מיר ווייסן אז פון די זאכן וואס געשען צו א איד ווען ער ווערט דרייצן יאר געוואלט.
מען קען הערן שמועס'ן און דרשות איז ,אז ער באקומט אזוי אויך זאלן מיר געדענקען ,ווען מיר ווילן פאררעכטן און
פון מורנו ורבנו שליט"א -אין א עקסטערע נומער א יצר טוב. פארבעסערן אונזערע מעשים ,זאלן מיר צום ערשט אפלאזן
073-2951320
לשה"ק:און דרשות 073-2951321
שמועס'ן אידיש:
מען קען הערן ער איינמאל דאס שלעכטס ,אין די בחינה פון סור מרע ,און נאכדעם עשה
פון מורנו ורבנו שליט"א -אין א עקסטערע נומער
אידיש 073-2951321 :לשה"ק073-2951320 :
באקומט די יצר
טוב באקומט
פנינים טוב ,און אויב א מענטש וויל זיין א צדיק אבער ער איז נישט
גרייט אוועקצוגיין פון זיינע שלעכטע וועגן און געוואוינהייטן,
גולדשטיין ש. עורך:
ער מיט דעם די| רבינוביץ יעקב הרב זעט עס אויס אזוי ווי די דיעטע פון עשיו...יו”ר הועדה הרוחנית:
א יו”ר הועדה הרוחנית :הרב יעקב רבינוביץ | עורך :ש .גולדשטיין
>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |
תשרפ
אבת יכ
איזומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"וי
המערכת
הרעו ונר
יצרונבר
דערהרה הרע,מג יב
וויילר צ"
הפרשה
יצר לאיל
דעםהכה
מיטיבר ן
שלאגןץיבונ
קענעןטילש
כוחות זיך צו א"
שוין דא אין דעם מענטש פון געבורט אן.
לולא זט
פרטיתשת מעשיות אויף השגחה
די איינדרוק וואס מיר באקומען הערנדיג דער געדאנק איז ,אז דער
ו”פ יצר הרע איז שוין קיים און דער יצר טוב איז דער גאסט .ער איז
געשריבן דורך ליינערס יעצט געקומען צו גיין און ער גייט זיך פארמעסטן מיט דעם אלטער
איינוואוינער -דער יצר הרע ,אבער די סארט בילד איז נישט אינגאנצן
א זיסקייט אין דאווענען058 הבנין
ריכטיג.
דער יצר טוב איז א גאסט ,אבער אויך דער יצר הרע בלייבט נישט די
זעלבע ווי ער איז געווען ביז היינט .אין די רגע וואס דער יצר טוב קומט
טאג טעגליך דין איך אלץ דער בעל תפילה אין דער מנין וואו אריין ביי אים אין הארץ ,גייט דער יצר הרע ארויף א שטאפל.
כ’דאווען.
דער יצר הרע ,שפירנדיג אז ער האט באקומען א קאנקורענץ און
איך בין דער בעל תפילה אבער נאר אויף די ערשטע האלב פון דער
איינער איז דא זיך צו שלאגן מיט אים ,ווערט אויפגעפרישט און
דאווענען ביז צו די שמונה עשרה ,פון דארט און ווייטער טרעט
איך אפ. באנייעט זיין מלחמה און פארשארפט עס.
דער מנין וואו כ’דאווען איז א פריע מנין ,מ’דאווענט דארט פרי און
וועגן דעם שטעל איך זיך צו צום עמוד. ההלכה
עס קומט אויס אז ביז די דרייצן יאר האט דער מענטש געהאט א יצר
הרע ,אבער דער יצר הרע איז געזעסן רואיג און געלאסן אויף זיין ארט.
מיט דעם ציל פארדין איך סיי אז דער מנין הייבט זיך אן צייטליך, שפירנדיג אז ער האט די שליטה האט ער געלאזט דעם מענטש לעבן
און אויך אז עס גייט נישט צו א בעל תפילה וואס דאווענט שנעל אז און זיך באגענוגנט מיט קלייניגיקייטן ,אבער אין די רגע וואס מען האט
דער עולם קען נישט נאכיאגן. אים געברענגט די יצר טוב האט ער באקומען א נייער פנים און איז
אין די לעצטע צייט האב איך אויך געליטן פון צוקער ,די צוקער געווארן שטערקער און מער אגרעסיוו.
שטאפלען אין מיין קערפער גייט ארויף און אראפ .ווען ער קומט
אן אונטן איז עס א לעבנס סכנה ,אויב מ’הייבט אים נישט צוריק די דערהער איז לויט ווי די גמרא זאגט אז כל הגדול מחברו יצרו גודל
אויף ,דורך וואס מ’נעמט אריין א זיסקייט אין מויל ,איז עס סכנת
נפש כפשוטו. המעשיות
הימנו ,ווייל דער יצר הרע איז דא זיך צו פארמעסטן .אויב ער האט
נישט קיין פארמעסט זיצט ער איינגעלייגט און ארבעט שטיל און
אויך יענער צופרי האב איך זיך צוגעשטעלט צום עמוד און רואיג ,אבער אויב מען ברענגט אים א פארמעסט דערוועקט זיך ביי
אנגעהויבן דאווענען .האלטנדיג אינמיטן דאווענען האט מיר אים די קריג.
אנגעכאפט אן אויסטערלישע שוואכקייט .איך האב געשפירט ביי
מיר ווי כ’וועל מער נישט קענען ציען ווייטער. מהאי טעמא קען מען אויך נישט דערקענען אויף א מענטש ווען ער איז
שטיינדיג פאר’ן עמוד איז מיר געווען אומבא’טעמ’ט צוגיין באקוקן יונג וועלכע וועג ער גייט נעמען און ווי אזוי ער גייט אויסוואקסן .אפילו
מיין צוקער ,איך האב ממשיך געווען צו דאווענען ווייטער ,אבער
פון מינוט צו מינוט איז די שוואכקייט געווארן גרעסער. ההתחזקות
אויב דער מענטש איז ביז היינט געווען אן איש תם ,קען זיין אז ער וועט
זיך איבערדרייען פון היינט אויף מארגן ,און ווען דער יצר הרע וועט זיך
האלטנדיג אזוי אינמיטן דאווענען און שפעקולירנדיג ווי אזוי שטארקן אויף אים וועט ער ווערן איבערגעדרייט אויף די פארקערטע.
כ’וועל ציען ,איז צוגעקומען צו מיר א קביעות’דיגער מתפלל די זעלבע איז אויך פארקערט .אין פאל אז דער מענטש איז ביז היינט
און געבעטן אז ער וויל מיר איבערנעמען .מיט שמחה האב איך געווען א שוואכער מענטש קען זיין אז דער פרישער כח היצר טוב
אים איבערגעגעבן דאס ברעטל .זיצנדיג אויף מיין ארט האב איך וואס ער האט אריינבאקומען אין זיך וועט אים מהפך זיין לטובה און
איבערגעקוקט די צוקער שטאפלען און עס איז באמת געווען איבערדרייען און אים צוברענגען צו זיין א גוטער איד.
שרעקעדיג.
ההשגחה
עס האט געהאלטן ביי די שטאפל פון ,66אין אנדערע ווערטער דאס איז אויך די סיבה פארוואס רש”י איז מדייק די ‘ניכרים’ ,ווייל
מיינט עס אז אויב כ’וואלט ממשיך געווען אויף דעם וועג וואלט זיך פון דעמאלטס און ווייטער איז ניכר וואס דער מענטש גייט זיין און ווי
עס נישט געענדיגט גוט. אזוי ער גייט זיך פירן ,אבער ביז היינט קען מען נישט וויסן וואס דער
אלץ א צוקער ליידענדער האב איך ביי מיר אייביג זיסקייט ,איך מענטש גייט זיין אפילו אז ער זעט אויס גענויגט צו איין זייט.
האב גלייך אריינגענומען א שטיקל זיסקייט אין מויל און די צוקער
ווי באטאנט זאגט נישט די תוה”ק סתם אזוי א זאך פאר א איד .די
שטאפלען האבן זיך באלאנסירט.
תוה”ק וויל אז דער איד זאל ארייננעמען די געדאנק אין מח און עס
נאכ’ן דאווענען בין איך צוגעגאנגען צו מיין ממלא מקום און אים
וויסן .עס איז וויכטיג אז מ’זאל עס וויסן כדי מ’זאל וויסן דורכדעם
געפרעגט וואס איז די סיבה אז ער האט מיר געוואלט איבערנעמען
אנצוגרייטן די בחורים וואס קומען אצינד אן צו די עלטער פון בר מצוה
היינט .איך בין געווען זיכער אז אפשר האט ער עפעס א יארצייט
אדער ענליכעס צו דעם. פנינים אז זיי זאלן זיין גרייט פאר די מלחמה.
“גלייב מיר ,איך האב נישט געהאט קיין עקסטערע סיבה ,עס האט זיצט זיך א בחור און באטראכט זיך זיין פערזענליכער מצב .עס דוכט
מיר אנגעכאפט א תשוקה צו דאווענען פאר’ן עמוד ,און קלערנדיג זיך אים אז רעלאטיוו איז ער א גוטער בחור און ער איז וואויל און
אז עס איז נישט יושר אז דו דארפסט אייביג דאווענען האב איך זיך פיין ,אבער ער חלומ’ט נישט אז זיין יעצטיגער מצב קען זיך געבן א
מציע געווען פאר דיר”.
דראסטישע דריי אין די רגע אז ער ווערט בר מצוה.
דער איד האט געזאגט אז ער האט נישט געהאט קיין עקסטערע
סיבה פארוואס ער האט זיך אנגעטראגן מיר איבערצונעמען, אבער אז דער בחור וועט זיין גרייט פאר א קאמף און וויסן אז עס ווארט
אבער ביי מיר איז געווען קלאר אז דאס איז נישט קיין צופעליגע אים אפ א דראסטישע מלחמה ,וועט ער זיך גרייטן פאר דעם און זיך
זאך .נאר אדאנק דעם וואס ער האט מיר איבערגענומען האב איך
איבערגעלעבט די געשעעניש .ווען נישט דעם ווייס איך נישט וואס המערכת
אנגרייטן זעהליש צו די קריג און זיך שטארקן אין איר בכל כוחו.
זאל הקב”ה העלפן אז מ’זאל זוכה זיין און זיך קענען מתגבר זיין אויף
עס וואלט געווארן מיט מיר.
דער אב הרחמים האט אזוי געפירט אז ער זאל מיר איבערנעמען די שווערע און ביטערע נסיונות וואס גייט אריבער אויף יעדן איד און
און אזוי ארום מיר מציל געווען פון די איבערלעבעניש. בפרט אין די צייט ווען מ’גייט אריין לעול התורה והמצות -אין די צייט
(דערציילט דורך דער בעל המעשה :ה.מ). ווען דער יצר הרע שטארקט זיך אויפ’ן מענטש ,און באקומען די כוחות
איםממכניע זיין און לעבן א גאנצן לעבןאוןק ןע
איםה ןע
אויףש ןרע
זייןסעומ
צוא ן'
מתגברד ןו
זיך תושר
די פאראינטרעסירטע צו מיט טיילן מזכה זיין את הרבים מיט אוןמ ןופ
לעבןנרו
דארףלשצוונברו ו
איד -א"טי
ערליכער ןיא
אןרעטסקע א וויונ ע
רעמ
מעשיות פון השגחה פרטית זאל שיקן צו ר' שמחה סמואלס אין
פקס15326517922 : השולחן
זיך צו פירן בקדושה ובטהרה
התרוממות.ל : 1231592-370שידיא
מיט: 023159ק"הש
און2-37
0
ןייטשדלוג .ש :ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה :תינחורה הדעוה ר”וי
ב
המעשיות
ֲעבוֹ ַדת ָה ֲאכִ יל_ָ ה
איז מען שוין צוגעוואוינט צו מיינע תעניתים, זאגט דער הייליגער באר מים חיים דערויף ,וְ זֶה
ווייל יעדע ּפאָ ר טעג האב איך א תענית ...וויבאלד לְ ׁשוֹן ָק ְד ׁשוֹ“ :צִ ּוָה ל ֹו ְ ּבפֵ ירו ּׁש לְ הָ כִ ין ל ֹו מַ אֲ כָלִ ים
אויף יעדער זאך בין איך געוואוינט צו פאסטן, ּ ַכאֲ ׁ ֶשר אָ הֲ בָ ה ‘נַפְ ׁשוֹ’ ,ל ֹא ּגוּפוֹ – .וְ הוּא ׁ ֶש ּי ְִהיֶה
און דאס איז נישט קיין חידוש – .אבער ווען ִ ּב ְק ֻד ּׁ ָשה וּבְ טָ הֳ ָרה ,וְ י ׁ ְִש ֶרה ׁ ֵשם ה’ ֲעלֵיהֶ ם ,וּבְ כַ ָ ּונַת
איך האב געזען דעם שווערן צושטאנד פון דער
“וַ ֲעשֵׂ ה לִ י ַמ ְט ַע ִּמים ַּכ ֲאׁ ֶשר ָאהַ בְ ִּתי ,וְ הָ בִ ָיאה ִּלי וְ אֹכֵ לָ הַּ ,ב ֲעבוּר אֱ ֶמת לְ ׁ ֵשם ה’ .וְ אָ ז יֹאכַ ל לְ מַ עַ ן יְבָ ְרכוִּּ ,כי אָ ז י ְִהיֶה
חולה ,האב איך געענדערט מיין שטייגער ,און
איך האב זיך גענומען צו די געהויבענע עבודה
ְּתבָ ֶרכְ ָך נַ פְ ׁ ִשי ְּב ֶט ֶרם ָאמוּת” (כז ,ד) יך אֵ לָיו ְ ּב ָרכָה
ההתחזקות
ל ֹו כּ ֹחַ עַ ל י ְֵדי הַ ּ ַמאֲ כָלִ ים לְ הַ ְמ ׁ ִש ְ
וְ ׁ ֶשפַ ע ַר ָּבה”.
פון עסן .און ווען איך בין געזעצן ביי די גרויסע זעלבע קרענק פון וועלכע די ערשטע צוויי קינדער
סעודה ,איז געווארן א רעש אין הימל ,ווען יעדער “וְ הוּא דֻּ גְ מַ ת מַ ה ׁ ֶש ּׁ ָשמַ ְע ִּתי ִמ ּ ִפי אַ ְדמוֹ”ר הָ ַרב
זענען נפטר געווארן ,האט רבי יוזפא געטיילט הַ ָּקדו ֹׁש הַ ְּמפו ְּרסָ ם ֵנזֶר הַ ּק ֶֹד ׁש ִא ׁיש אֱ ל ִֹקים מוהר”ר
פרעגט מיט זארג ,וואס מיינט אט די סעודה? – און ריזיגע סומעס פאר צדקה ,און פאר אט די עשרה
דעמאלטס איז באוואוסט געווארן אז אט די סעודה יאל ִמיכְ ל זללה”הֶ ׁ ,שאָ מַ ר עַ ל ּ ָפסוּק (דברים ל, י ְִח ֵ
בטלנים פונעם בית המדרש האט ער געטאפלט זיין יך ְי ַצ ֶ ּוהיט) ‘לְ מַ עַ ן ִּת ְחיֶה אַ ּ ָתה וְ ז ְַרעֶ ָך וגו’’ ,וְ תָ מַ ּה אֵ ְ
און די גאנצע הייליגע און פארכטיגע עבודה ארום נתינה ,און יעדער האט מתפלל געווען און שטארק
די עסן ,ווערט געפראוועט פאר די רפואה פונעם הַ בּ ו ֵֹרא ׁ ֶש ּ ַנ ֲע ֶׂשה הַ ִּמצְ וָה לְ מַ עַ ן נִ ְחיֶה ,וְ כִ י זֶה עֲבו ָֹדת ֹו
געהאפט אז דער קינד וועט געזונט ווערן. י ְִת ָּב ַר ְך ַלעֲבוֹד אוֹת ֹו עַ ל ְמנָת לְ ַק ֵּבל ּ ְפ ָרס ח”ו ,הֲ ל ֹא
ההשגחה
קינד .און זיין עבודת האכילה איז טאקע נתקבל
געווארן ברצון לפני אדון כל ,און עס איז גע’פסק’נט צום באדויערן ,האט זיך די מידת הדין געשטארקט זֶה ִע ָּקר עֲבו ָֹדת ֹו ׁ ֶש ּ ַנ ֲע ֶׂשה ַרק לִ ׁ ְשמ ֹו י ְִת ָּב ַר ְך ,וְ ל ֹא
געווארן אין די ְמ ִתיבְ תָ א ִד ְר ִקיעָ א אז דער קינד זאל אלץ מער ,און דער צושטאנד פונעם קינד איז לְ מַ עַ ן טוֹבו ֵֹתינוּ”.
געראטעוועט ווערן ,לְ הַ ְחלִ ימ ֹו וּלְ ַר ּ ְפאוֹת ֹו לְ הַ ְחזִ יק ֹו געווארן ערגער און ערגער ,און ווען רבי יוזפא “וְ אָ מַ ר ְ ּבפֵ רו ּׁשוִֹּ ,כי ִה ּנֵה הָ אָ ָדם הָ ע ֹו ֶׂשה הַ ִּמצְ וָה
וּלְ הַ חֲ יוֹתוֹ! האט געזען אז דער קינד געפינט זיך אין א גרויסע לְ ׁ ֵשם ה’ ,וּבְ אַ הֲ בָ ה וְ י ְִראָ ה וְ כַ ָ ּונַת אֱ ֶמת ,אָ ז י ֵׁש לְ ִמצְ וָה
סכנה ,און ער האט געשוועבט צווישן לעבן און הַ ִהיא ִח ּיוּת הָ רוּחָ נִ ּיוּת לְ מַ ְעלָה לְ מַ ְעלָה ,וְ או ָֹר ּה
און אזוי איז טאקע באוואוסט וואס די צדיקים זאגן טויט ,האט ער זיך אויפגעשטעלט און ער האט גוזר
ָשעָ ה”, “סעָ ֵדנִ י וְ ִאוּ ׁ ֵ
אויפן פסוק (תהילים קיט ,קיז) ְ מַ בְ ִהיק וּמַ צְ ִהיר ,וְ י ֵׁש ל ָּה כּ ֹחַ לְ הַ ׁ ְש ּ ִפיעַ עַ ל י ְֵדי זֶה
תענית געווען פאר די גאנצע ערהוילונג פונעם ּכָל ְ ּב ִחינַת הַ ְ ּב ָרכָה וְ ַרחֲ ִמים וְ ׁ ֶשפַ ע הַ חַ ּיִים לְ כָל ָּבאֵ י
אז מיטן כח פון א סעודה וואס ווערט געפראוועט קינד. ע ֹולָם .וְ ִאם ח”ו אֵ ין ְ ּב ִמצְ וָה ִח ּיוּת הָ רוּחָ נִ ּיוּת ,אֵ ין ָּב ּה
אזוי ווי עס דארף צו זיין ,האט מען דער כח צו
ממשיך זיין ישועות! געהערט האבן המדרש בית
זיין רוף ,און האבן זיך פארזאמלט פאר א יום תפילה
פונעם מיטגלידער די
פנינים
יך הַ ְ ּב ָרכָה לְ ע ֹולָם”. כּ ֹחַ לְ הַ ְמ ׁ ִש ְ
“וְ עַ ל ּכ ְָך צִ ּוָה הַ ּכָתוּבֶ ׁ ,ש ּ ַנ ֲע ָׂשה הַ ִּמצְ וָה עַ ל זֶה
*** אין בית המדרש ,און זייענדיג אין א תענית האבן הָ אוֹפָ ןֶ ׁ ,ש ּנוּכַ ל לְ הַ ְמ ׁ ִש ְ
יך עַ ל יָד ֹו ׁ ֶשפַ ע וְ הַ ְ ּב ָרכָה
עס האט מיר דערציילט אבי מורי ורבי הגה”צ זיי זיך גענומען מתפלל זיין פארכטיגע תפילות צו שוֹתָ ּה ְ ּבאַ הֲ בָ ה וְ י ְִראָ ה וְ כַ ָ ּונַתלְ ע ֹולָם ,וְ הוּא עַ ל י ְֵדי ֲע ׂ
זצוק”ל ,אז עס האט אים דערציילט הגאון רבי שפאלטן די שערי שמים ,כדי צו ראטעווען דעם אֱ ֶמת לִ ׁ ְשמ ֹו י ְִת ָּב ַר ְך”.
אהרן קאצענעלענבויגן זצ”ל ,וועלכער איז געווען קינד פון זיין שרעקליכע קרענק.
ווי א בן־בית ביי מרן הגאב”ד הגאון רבי יוסף “וְ גַם ּכָאן אָ מַ ר ל ֹו יִצְ חָ קֶ ׁ ,ש ַּי ֲע ֶׂשה הַ ּ ַמ ְטעַ ִּמים עַ ל זֶה
אבער דער צדיק רבי יצחק האט זיך נישט יךהָ אוֹפָ ןֶ ׁ ,שהוּא יֹאכַ ל לְ מַ עַ ן יְבָ ְרכוֶֹ ׁ ,ש ּיוּכַ ל לְ הַ ְמ ׁ ִש ְ
חיים זאנענפעלד זצוק”ל ,מרא דארעא דישראל. באטייליגט ביי די תפילה ,נאר אנשטאט דעם איז
אויף דער עלטער ,האט רבי חיים געליטן שווערע עַ ל יָד ֹו יִחוּד ׁ ְשמ ֹו י ְִת ָּב ַר ְךֶ ׁ ,ש ַּי ֲע ֶׂשה ַּבאֲ כִ ילַת מַ ְטעַ ִּמים
ער אהיימגעגאנגען און ער האט געהייסן אז מען
יסורים פון איין צאן וואס האט אים זייער וויי
געטון ,האט מען גערופן צו אים דער באוואוסטער
זאל צוגרייטן א גרויסע סעודה ,און קאכן מטעמים
כיד המלך מיט פיש און פלייש און כל טוב .אזוי
המערכת
הָ אֵ ּלֶה ּכָל ִמינֵי ְ ּב ָרכָה וְ ׁ ֶשפַ ע”.
***
דאקטאר וואלאך ז”ל ,דער הויפט פונעם ‘שערי אז אין די זעלבע צייט וואס די אלע תלמידי אין די שטאט ‘אוסטראה’ ,וואו עס האט געוואוינט
צדק’ שפיטאל ,וועלכער איז געווען זיין לייב חכמים זענען געשטאנען און מתפלל געווען פון די הרב הקדוש רבי יצחק אוסטראה’ער זצוק”ל,
דאקטאר ,און נאכן גוט אונטערזוכן דעם צאן, טיפעניש פון זייער הארץ אין בית המדרש ,האט דער טאטע פון דער מגיד הרה”ק רבי יחיאל
האט ער פעסט באשטימט אז עס איז נישטא קיין זיך רבי יצחק געזעצט מיט זיין גאנצע משפחה צו מיכל זלאטשוב’ער זצוק”ל ,האט געוואוינט א
שום עצה פאר דעם צאן ,נאר דער צאן דארף א גרויסע סעודה! חשוב’ער מענטש וועלכער איז געווען א גרויסער
השולחן
ארויסגעשלעפט ווערן. עושר .דארט אין שטאט האט ער אויפשטעלט א
דורכאויס די גאנצע סעודה ,איז רבי יצחק
אבער צו זיין וואונדער ,האט זיך דער רב הערליכער און גרויסער בית המדרש ,וואס איז
געזעצן מיט א פארפלאמטע געזיכט ,זייענדיג אין
קעגנגעשטעלט דאס ארויסשלעפן דעם צאן, געבויט געווארן אויפן שענסטן פארנעם .אויפן
א געוואלדיגע התלהבות ,און ער האט געהייסן
ערקלערנדיג דער טעם ,אז וויבאלד דער צאן האט העכסטן שטאק האט ער געבויט א ספעציעלן ‘בית
זיין הויזגעזינד אז זיי זאלן אינזינען האבן ביים
געדינט אלץ ‘כלי שרת’ פאר אזויפיל יארן צו מקיים המדרש ,וואו ער האט געהאלטן ‘ ֲע ָׂש ָרה ַּב ְטלָנִ ים’
עסן אז עס זאל זיין לרפואתו פונעם קינד ,און
זיין די מצוה פון עסן וואס דער אויבערשטער האט וועלכע זענען געווען תלמידי חכמים מופלגים ,און
ער האט אויך זייער אכטונג געגעבן אז מען זאל
אונז באפוילן ,ווי צום ביישפיל עסן מצה ,עסן אין ער האט זיי באזארגט מיט אלע זייערע געברויכן,
מקיים זיין אלע הלכות סעודה אזוי ווי עס דארף
די סוכה ,עונג שבת ויום טוב ,און אנדערע אכילות כדי זיי זאלן זיך קענען איבערגעבן צו לערנען די
צו זיין .און ווען מען איז אנגעקומען צו ברכת
מצוה ,און נאכדעם וואס עס האט געדינט אלץ הייליגע תורה אן קיין שום זארגן – .און דער בית
המזון ,האט רבי יצחק געגעבן פאר זיין הויזגעזינד
כלי שרת פאר אזויפיל יארן ,פאסט נישט אז מען המדרש איז גערופן געווארן אויף זיין נאמען ‘בית
א ספעציעלן “שיחת הכנה” אין צוגרייטונג צו
זאל עס אויסרייסן פונעם ווארצל ,און דעריבער מדרשו של רבי יוזפא’.
מקיים זיין די מצות עשה דאורייתא פון ‘ברכת
איז אים בעסער עס צו לאזן און ליידן די יסורים המזון’ ,ארומרעדנדיג איבער די גרויסע חשיבות אינעווייניג אין בית המדרש איז צוגעשטעלט
דערפון! און טייערקייט דערפון ,און ער האט זיי געבעטן צו געווארן א הערליכע זאמלונג פון אלע ספרים
אין די זעלבע געלעגנהייט ,האט דער גרויסער בענטשן מיט גרויס כוונה! וואס מען האט געדארפט האבן פאר די חשוב’ע
גאון אים אויסגעלערנט א וויכטיגע לערנונג אין די חבורה .אזוי אויך אלע אנדערע זאכן וואס זיי האבן
ווי נאר רבי יצחק האט געענדיגט עסן די סעודה
מצוה פון אויסוועלן אינעם לעבן ,און ער האט אזוי געדארפט האבן ,איז זיי צוגעשטעלט געווארן און
מיט זיין משפחה ,איז פארגעקומען א גרויסע
געזאגט :די הייליגע תורה באפעלט אונז דאך מיט דערלאנגט געווארן אויפן בעסטן שטייגער .און
ענדערונג אין דער צושטאנד פון דער חולה ,און
א מצות עשה צו אויסוועלן אינעם לעבן ,זאגנדיג אזוי זענען די חשוב’ע תלמידי חכמים געזעצן
ביז א קורצער צייט איז ער געווארן אינגאנצן
“וּבָ חַ ְר ּ ָת ַּבחַ יִּים” (דברים ל ,יט) ,איז אויב איינער בהרחבת הדעת ובמנוחת הנפש על התורה
געזונטַ ,וי ְִהי לְ פֶ לֶא!
איז נאך א יונגערמאן ,וואס די גאנצע לעבן איז ועל העבודה ,ווען אלע זייערע געברויכן איז
נאך אין פארנט פון אים ,איז עס דאך א פשוט’ער גרויסע די איבער געהערט האט ווען רבי יוזפא צוגעשטעלט געווארן פאר זיי בשלימות דורך דער
זאך אז ער וויל אויסוועלן אין לעבן ,כדי צו קענען זון זיין ווען צוגעגרייט האט יצחק רבי סעודה וואס חשוב’ער נגיד ,וועלכער האט זיי גאר שטארק
אריינכאפן און ערפילן אלע זיינע פלענער .אבער ל עַ געלעגן איז און קראנק שטערבליך איז געווען מחבב געווען.
אין מיין עלטער [וואס ער האט שוין געהאלטן האסטו פארוואס געפרעגט: אים ער האט ש דְּ וָי,
עֶ ֶר ׂ
פאר אט דער נגיד רבי יוזפא איז ל”ע נפטר געווארן
ביי די אכציגער יארן] ווערן שוין פארלאשן אלע דווקא געמאכט א סעודה ,אין די שווערסטע צייט?
צוויי פון זיינע קינדער אין זייער יוגנט ,און ווען
פערזענליכע פלענער ,און דער רצון צו לעבן איז האט אים רבי יצחק געענטפערט :אויבן אין הימל, דער דריטער קינד איז קראנק געווארן מיט די
ג
חברונ’ער ישיבה ,האט נישט אזוי שטארק פארן
אסאך געהארעוועט אויף אייגענעם רצון.
צוברעכן די תאוות צו תשרפ א"טילש ץיבוניבר ןהכה לאילמג יבר צ"הרה ונברו ונרומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"וי האט דעריבער, און
האכילה ,און ער פלעגט
אבת יכ
רעדן אסאך דערוועגן
דער הייליגער רב
וויל אויסגעפירט,
אין זיינע שמועסן אין די
ט
ישיבה ,און ער האט אסאך
ז א ל ו ל איך אויסנוצן אט דעם
גאלדענעם געלעגנהייט,
ת אין אט די עוסקו”פש
געווען צו מקיים זיין די מצוה
שווערע עבודה. פון “וּבָ חַ ְר ּ ָת ַּבחַ ּיִים”,
ער איז איינמאל וואס לעבן אזא
צום
058 אריינגעגאנגען
הייליגן חזון איש זצוק”ל,
אויבערשטער
באוויליגט אין דעם,
דער
און אים געבעטן אן עצה אזוי ווי ער איז מסדר
וויאזוי צו קענען ווייזן פאר מיר און אזוי ווי
דעם ריכטיגן וועג פאר די עס געפעלט אים ,און
תלמידי הישיבה וויאזוי נישט אריינמישן אין
צו צוברעכן די תאוות דעם מיין אייגענע
האכילה. באקוועמליכקייט און
האט אים דער הייליגער מיין פערזענליכע רצון
חזון איש געענטפערט מיט אין מיין לעבן ,נאר אזוי
א שמייכל :דער הייליגער דער רצון הבורא יתברך
‘קצות’ [בעל קצות החושן] שמו ,און אט דאס איז
האט נישט געהאט קיין יעדער זאך וואס ער האט אויספראבירט זיין מזל, וואס איך וויל ,און אט
שום השגה אין תאוות האכילה! וויבאלד ער האט אין געשעפטן און אין האנדל ,האט ער נישט מצליח און ִים”, ּ
י חַ ב
ַ ּ תָ ּ רְ חַ ּבָ
ו “ מצות דאס איז דער עיקר קיום
אלעס צובראכן דורך די יגיעת התורה הקדושה! געווען ,און ער האט נישט געזען קיין שום ברכה אין לעבן אזא געבן מיר וויל יתברך ממילא ,אויב השם
און בשעת ער האט געגעסן האט ער דורכגעטראכט זיין ארבעט ,אזוי אז מען האט געקענט זען אז עס וואס איז באגלייט מיט ציין ווייטאג ,דעמאלטס טו
און אויסגע’חשבונ’ט נאך א שטיקל קצות ...און הערשט א קללה אין אלעס וואס ער לייגט נאר אריין איך אויסוועלן אין א לעבן מיט ציין ווייטאג...
דעריבער איז די גאנצע תאוות האכילה געווארן זיין האנט. איז ווען איך האב דערציילט די מעשה ביי א דרשה,
אפגעשיידט פון אים ,ווערנדיג נתבטל בשרשה! ביז ענדליך ,מאכנדיג א טיפער חשבון הנפש ,איז איז איינער פון די צוהערער צוגעקומען צו מיר
אזוי ווי דאס ווערט אויפגעוויזן אין די ספרים אים ארויפגעקומען א געדאנק ,אז מעגליך איז די נאכדעם ,און ער האט מיר דערציילט א מעשה וואס
הקדושים [זע תולדות אדם ,אויף שובבי”ם ת”ת], קללה און דאס פארקערטע פון הצלחה צוגעקומען איז געשען מיט אים אליין ,ווען ער איז געווען א קינד
מיט א קלארע באווייז פון די מציאות! – אזוי ווי צו אים דערפאר וואס ער האט געטשעפעט זיין חבר פון צען יאר אלט.
מיר זעען ,אז ווען א מענטש באשעפטיגט זיך מיט די יונגערהייט ,צוריק מיט זעקס און דרייסיג יאר ,און ווען ער האט געלערנט אין חדר ,האט ער געהאט
תאוות עולם הזה ,ווי צום ביישפיל אויב ער שפילט דערפאר איז ער באשטראפט געווארן פון הימל! א חבר ,וועלכער האט זייער ליב געהאט צו עסן
זיך מיט ‘קאָ רטען’ [קארטלעך] וואס איז געווען איז ער געגאנגען און ער האט אויסגעפינען וואו צוויבל ...ער פלעגט עסן גאנצע צוויבלעך ,איינס
זייער פארשפרייט אין יענע צייטן ,און היינטיגע דער יוגנט חבר וואוינט היינט־צו־טאג ,און ער איז נאכן אנדערן ,אזוי ווי עס וואלט געווען עפלעך ...זיין
צייטן זעען מיר דאס מיט דאס ווערן צוגעבינדן צו אריבערגעפארן צו אים און אים געבעטן מחילה ,אויף חבר ,דער וועלכער האט עס מיר דערציילט ,פלעגט
דער ‘אינטערנעט’ [אינטערוועלט] הַ ּיָדוּעַ לְ ׁ ִש ְמצָה, דאס וואס ער האט אים געטשעפעט יונגערהייט. אלעמאל לאכן פון אים ,און שפעטן פון אים ,זאגנדיג
אדער ביי די ‘שאַ ך־מאַ ט’ אדער ‘בּ אָ ל’ שפילערייען – ווען זיין חבר האט געהערט זיין פארלאנג ,האט – וואס האסטו געטראפן אין די צוויבל ,וואס יעדער
וואס די תאוה ברענט אין דעם זייער שטארק! אויף ער אים געגעבן צו פארשטיין ,אז עס איז אים זייער איינער ציט זיך צוריק צוליב די שארפקייט דערפון...
אזוי ווייט ,אז א מענטש קען פארברענגען דערמיט שווער אים צו מוחל זיין דערפאר ,ווייל ביזן היינטיגן איין טאג האט דער יונגל געברענגט אין חדר עטליכע
א גאנצע נאכט נאכאנאנד ,אן אפילו צו דארפן עסן טאג ,יעדן מאל וואס ער דערמאנט זיך דערפון ,גייט פרישע און שארפע צוויבל ווי זיין שטייגער ...און
אינמיטן! אים ארויף די בלוט אין קאפ פון גרויס צער און וויבאלד ער האט אזוי ליב געהאט צוויבל ,האט ער
און פארוואס איז עס אזוי? וויבאלד דער מענטש אויפרעגונג! וויבאלד ער איז נאך פארווייטאגט געוויזן פאר יעדן איינעם ,אז ער איז מסוגל עס צו
האט עס זייער ליב ,און ער גלוסט דערצו! און דערפון ביז די טיפענישן פון זיין נשמה. ענדיגן איינס נאכן אנדערן אן קיין שום פראבלעם...
דעריבער האט דער מענטש אלעס אפגעלאזט ,און אבער נאכדעם וואס ער האט זיך שטארק געבעטן אינדערצייט וואס אלע אנדערע מענטשן האבן זיך
ער האט אפילו פארגעסן צו עסן און צו טרינקען, ביי אים אז ער זאל אים מוחל זיין ,ערקלערנדיג אז געוואונדערט וויאזוי ער ווערט נישט ‘פארברענט’
וואס אין אמת’ן וואלט ער עס געדארפט האבן כדי ער האט עס נאר געטון צוליב זיין קינדערישקייט, פון די גרויסע שארפקייט...
זיך צו דערהאלטן ביים לעבן ,און ער גלוסט נישט אן צו טראכטן וואס ער טוט ,און ער האט אויך פאר דער חבר וועלכער איז געשטאנען אינדערזייט,
צו עסן .אויב אזוי ,דארף עס דאך אוודאי און אוודאי זייער שטארק חרטה דערויף ,האט דער חבר איז געווען זייער שווער צו בלייבן שטיל און צו
אזוי זיין ,אז ווען דער מענטש איז עוסק אין יגיעת געזאגט אז ער דארף האבן א וואך צייט כדי זיך באהערשן זיין יצר הרע ,און ער האט זיך גענומען
התורה ,איז דאך פשוט אז דורך די זיסקייט און איבערצוטראכטן וויאזוי ארויסצונעמען דעם טיפן אפלאכן פון אים און שפעטן פון אים עַ ד דִּ כְ דּ ּוכ ָּה ׁ ֶשל
געשמאק פון די תורה הקדושה ,זאל דער מענטש צער פון הארץ ,און אמת’דיג מוחל זיין דערויף. נֶפֶ ׁש ,זאגנדיג :קוק וואספארא מאדנע תאוה האט
נישט זיין הונגעריג און נישט גלוסטן קיין שום זיך אנגעכאפט אין דיר? דאס איז נישט אנדערש
במשך די וואך האט ער געטון מיט אים גאר א גרויסע
אנדערע זאך ,און אלע אנדערע תאוות וועלן בטל ווי א מַ חֲ לַת נֶפֶ ׁש!! און א פארענדערונג פון די
טובה וואס ער האט געוואוסט אז ער דארף עס
ווערן פון זיך אליין. געווענליכע געוואוינהייט פון עסן! און אנשטאט זיך
האבן ,און אויסערדעם האט ער אים אויך געשיקט
אזוי ווי דער אור החיים הקדוש זצוק”ל איז מעיד א הערליכע געשאנק ,כדי אים צו מפייס זיין .און צו שעמען ,שטאלצירסטו נאך אין פארנט פון יעדן
אין פרשת כי תבוא (דברים כו ,יא) וְ זֶה לְ ׁשוֹן ָק ְד ׁשוֹ: ווירקליך האט ער ענדליך צוגעשטימט אים צו מוחל איינעם ,מיט דיין קרענק און מאדנעם נפש! אזוי איז
אֵ ין טוֹב אֶ לּ ָא ּתו ָֹרה (אבות ו ,ג)ֶ ׁ ,ש ִאם הָ יוּ ְ ּבנֵי אָ ָדם זיין – .און פון דעמאלטס האט ער אנגעהויבן שטארק ער געשטאנען א לענגערע צייט און פארשעמט זיין
ישין ִ ּב ְמ ִתיקוּת ַוע ֲֵרבוּת טוּב הַ ּתו ָֹרה ,הָ יוּ ַמ ְר ִ ּג ׁ ִ צו מצליח זיין ,און ער איז געווארן א גרויסער עושר! חבר ,אין פארנט פון די גאנצע כתה.
ִמ ׁ ְש ּ ַת ְ ּג ִעים ו ִּמ ְתלַ הֲ ִטים אַ חֲ ֶריהָ ! וְ ל ֹא יֵחָ ׁ ֵשב ְ ּבעֵ ינֵיהֶ ם און זעקס דורכגעגאנגען פון דעמאלטס איז שוין
***
ְמל ֹא ע ֹולָם ּ ֶכסֶ ף וְ זָהָ ב לִ ְמאוּמָ הִּ ,כי הַ ּתו ָֹרה כּ ֹו ֶללֶת ּכָל דרייסיג יאר!! און צו זיין שלעכטן מזל ,איז אין
הַ ּטוֹבוֹת ׁ ֶש ָּבע ֹולָם. הגאון הצדיק רבי אהרן כהן זצ”ל ,משגיח פון די
תושרד ןוא ן'סעומש ןרעה ןעק ןעמ
רעמונ ערעטסקע א ןיא -א"טילש ונברו ונרומ ןופ
: 0231592-370ק"השל : 1231592-370שידיא
ןייטשדלוג .ש :ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה :תינחורה הדעוה ר”וי
ד
