gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א טיפערן בליק · A Tiferen Blick — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: א טיפערן בליק · A Tiferen Blick

שבוע: תולדות (2026-11-09)

א טיפערן בליק · A Tiferen Blick — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫א קלאר ע‬ ‫בליק‬ ‫·‬ ‫בג‬ ‫בעזהשי"ת‬ ‫· גליון המאתיים ·‬ ‫ב הגליו ן‬ ‫תולדות‬ ‫מדברי‬ ‫כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע‬ ‫לחיזוק יסודות היהדות והחסידות‪ ,‬בשייכות‬ ‫לפרשיות השבוע ומועדי השנה‬ ‫לע"נ האשה החשובה מרת שיינא טעמא בת ר' חיים אליעזר גורארי' ע"ה‬ ‫נפטרה כח מרחשון ה'תשפ"ו‬ ‫ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫דבר המערכת‬ ‫לקוטי שיחות‪ ,‬או שיחות קודש‪,‬‬ ‫תש"י‪-‬‬ ‫השנים‬ ‫במשך‬ ‫כפי שמצויין בסוף כל שיחה‪ ,‬עם‬ ‫תשנ"ב התוועד כ"ק אדמו"ר‬ ‫קצת ביאור באותיות קטנות וכותרות‬ ‫מליובאוויטש זי"ע התוועדויות‬ ‫שנעשו על ידינו‪.‬‬ ‫רבות ובמשך שעות ארוכות‬ ‫במשך הדורות‪ ,‬הרבו כ"ק‬ ‫השמיע שיחות קודש ומאמרים‬ ‫האדמו"רים נשיאי חב"ד ללמד‬ ‫בכל חלקי התורה‪.‬‬ ‫ולהשפיע חסידות‪ ,‬מיוסד על‬ ‫שיחות אלו שנאמרו באידיש‬ ‫תורת כ"ק מורנו הבעש"ט‪,‬‬ ‫נרשמו בשעתם ונדפסו בסדרת‬ ‫והדריכו את החסידים בעבודת‬ ‫שיחות קודש‪ ,‬אח"כ תורגמו ג"כ‬ ‫ה' בהתאם למצבו של כל דור‬ ‫ללה"ק ונדפסו בסדרת תורת‬ ‫ודור‪ .‬בשיחות קודש שלו מבאר‬ ‫מנחם התוועדויות‪.‬‬ ‫כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע‬ ‫חלקים מתוך אלפי שיחות קודש‬ ‫את עבודת ה' עפ"י דרך החסידות‬ ‫אלו לוקטו והוגהו על ידו במשך‬ ‫השייכת למצב של דורנו זה‪ ,‬מרחיב‬ ‫השנים ונדפסו בל"ט הכרכים של‬ ‫עלי' ומסביר אותה בשפה קלה‬ ‫לקוטי שיחות‪.‬‬ ‫ופשוטה לאנשים כערכינו‪.‬‬ ‫בקונטרס "א טיפערן בליק"‬ ‫מערכת "א טיפערן בליק"‬ ‫הננו מביאים קטעים מספרי‬ ‫מתן שכרו בצדו!‬ ‫בע"ה בכל שבוע יתקיים מבחן על הקונטרס "א טיפערן‬ ‫בליק" של אותו שבוע על ידי הטלפון‪.‬‬ ‫בכל יום שישי יעלה המבחן על הסיסטעם עד יום שני‪.‬‬ ‫תנאי ההשתתפות במבחן‪:‬‬ ‫א‪ .‬ללמוד את הקונטרס לכל הפחות פעם אחת‪.‬‬ ‫ב‪ .‬לא להקשיב לשאלות המבחן לפני עשיית המבחן‪.‬‬ ‫במבחן יהיו ‪ 3-4‬שאלות‪ ,‬העונה תשובות נכונות יזכה‬ ‫במתן שכר של ‪ $10‬לכל מבחן (שיינתן פעם בחודש לערך)‪.‬‬ ‫לעשיית המבחן ולשאלות נוספות ניתן להתקשר‬ ‫ל‪718.977.5099‬‬ ‫© כל הזכויות שמורות‬ ‫הטעקסט של הלקוטי שיחות נדפס ברשות קה"ת‬ ‫הרוצה לקבל הקונטרס באימייל או לנדב‬ ‫נא לשלוח בקשה ל‪atifernblik@gmail.com‬‬ ‫ןייז עיפשמ יא ןגעוו ענעדישרַאפ ייווצ – קחצי ןוא םהרבא‬ ‫ן‬ ‫םרוד ינב ףיוא‬ ‫תולדות‬ ‫"אלה תולדות יצחק"‬ ‫פארשידענע‬‫אברהם און יצחק – צוויי ַ‬ ‫וועגן אין משפיע זיין אויף בני דורם‬ ‫א‪.‬‬ ‫ס'איז ידוע דער מאמר חז"ל‪" 1‬כל מה שאירע לאבות סימן‬ ‫לבנים"‪ .2‬און ווי דער רמב"ן‪ 3‬איז מאריך לבאר בכמה מעשה אבות‬ ‫וואס וועלן‬ ‫האבן אין זיך סימנים לרמז אויף די מאורעות ָ‬ ‫ווי זיי ָ‬ ‫טרעפן מיט די בנים – מיט אידן‪.‬‬ ‫וויבאלד די חז"ל ברענגען ַארויס דעם ענין דוקא בלשון אבות‬ ‫ַ‬ ‫וואס די עניני האב ווערן איבערגעגעבן בירושה לבניו‬ ‫ובנים ָ‬ ‫אחריו‪ ,‬איז מובן‪ַ ,‬אז די מעשה אבות איז ניט סתם ַא סימן בעלמא‪,4‬‬ ‫נאר אויך ַא נתינת כח‪ 5‬פון די אבות האומה צו די בנים‪.6‬‬ ‫ָ‬ ‫ובנוגע פרשתנו – די תורה דערציילט‪ַ 7‬אז "ויהי רעב בארץ"‪,‬‬ ‫באוויזן צו‬ ‫האט דער אויבערשטער זיך ַ‬ ‫און ַאז בשייכות מיט דעם ָ‬ ‫נגעזאגט "אל תרד מצרימה שכון בארץ אשר‬‫ָ‬ ‫יצחק'ן און אים ָא‬ ‫‪ .1‬ראה תנחומא לך ט‪ .‬ב"ר פ"מ‪ ,‬ו‪ .‬וראה גם ב"ר פמ"ח‪ ,‬יו"ד (ותנחומא וירא ד)‪.‬‬ ‫ושם‪ :‬אני פורע לבניך ‪ . .‬ולע"ל‪.‬‬ ‫‪ .2‬וראה גם פרש"י וירא יח‪ ,‬א ד"ה ישב (מב"ר פמ"ח‪ ,‬ז)‪ .‬ועוד‪.‬‬ ‫‪ .3‬לך יב‪ ,‬ו‪ .‬שם‪ ,‬י‪ .‬יד‪ ,‬א‪ .‬פרשתנו כו‪ ,‬א‪ .‬וישלח לב‪ ,‬ד‪ .‬שם‪ ,‬ט‪ .‬ועוד‪.‬‬ ‫‪ .4‬יתרה מזה מצינו בסימני טהרה דבהמה כו' – שהם הגורמים הטהרה ולא רק‬ ‫מודיעים (ראה צפע"נ על הרמב"ם הל' מאכלות אסורות רפ"א)‪.‬‬ ‫‪ .5‬כמובן גם מהדוגמא ד"נביאים" שברמב"ן לך שם (יב‪ ,‬ו)‪ .‬וראה ב"ר פ"מ שם‬ ‫(הובא גם ברמב"ן שם‪ ,‬י)‪ :‬צא וכבוש את הדרך לפני בניך‪ .‬וראה גם בהנסמן בהערה‬ ‫הבאה‪.‬‬ ‫‪ .6‬ראה תו"ח לך פג‪ ,‬סע"ג ואילך‪ .‬ח"ש קלה‪ ,‬סע"א ואילך‪ .‬ובכ"מ‪ .‬וראה לקו"ש ח"א‬ ‫ע' ‪ .41‬ח"ג ע' ‪ .758‬ח"ה ע' ‪ 88‬ואילך‪ .‬חט"ו ע' ‪ 76‬ואילך‪ .‬ועוד‪.‬‬ ‫‪ .7‬כו‪ ,‬א ואילך‪.‬‬ ‫ג‬ ‫א טיפערן ב<>ליק‬ ‫‪8‬‬ ‫אומר אליך גור בארץ הזאת ואהי' עמך ואברכך גו'"‪ .‬זיינען חז"ל‬ ‫דארף ער‬‫וויבאלד ער איז געווען ַאן "עולה תמימה"‪ַ ,‬‬‫ַ‬ ‫מסביר‪ַ ,‬אז‬ ‫"אין חו"ל כדאי לך"‪( 9‬ער ָ‬ ‫זאל ניט‬ ‫בלייבן אין א"י ארץ ישראל און ֵ‬ ‫געווארן ַא רעב איז ער ַארויס פון‬ ‫ָ‬ ‫טאן ווי אביו אברהם‪ ,‬ווען ס'איז‬‫ָ‬ ‫א"י קיין חו"ל‪ ,‬קיין מצרים)‪.‬‬ ‫קלאר‪ 10‬אויך אויבנאויף‪ַ ,‬אז דער‬ ‫ָ‬ ‫דא‬ ‫וואס דער סימן לבנים איז ָ‬‫ָ‬ ‫נאר ווען זיי‬ ‫אמת'ער ָארט פון אידן איז ניט אין גלות (בחו"ל)‪ָ ,‬‬ ‫זיינען על שולחן אביהם‪ – 11‬שגואלם ומביאם ל"שולחנו" לא"י‪ ,‬און‬ ‫דעריבער אפילו אין דעם זמן ווען "מפני חטאינו גלינו מארצנו"‬ ‫– "בנים שגלו מעל שולחן אביהם"‪ ,‬קענען אידן ניט זיין צופרידן‬ ‫דאס איז ניט‬ ‫ח"ו און אפילו ניט זיין רואיג‪ 12‬אין גלות‪ ,‬וויסנדיק ַאז ָ‬ ‫האפן‪ 13‬און בעטן צו‬ ‫נאר זיי ָ‬‫דארפן זיין‪ָ ,‬‬‫דער מצב אין וועלכן זיי ַ‬ ‫אומקערן זיך ע"י אביהם לשולחן אביהם‪ ,‬אין א"י‪ ,‬ביז ַאז זיי זיינען‬ ‫דאס מבקש ותובע‪ 14‬ג' פעמים בכל יום (חול) "את צמח דוד עבדך‬ ‫ָ‬ ‫מהרה תצמיח"‪ ,‬און (בכל יום – אויך בשבת ויו"ט כו') "ותחזינה‬ ‫עינינו בשובך לציון ברחמים"‪.15‬‬ ‫‪ .8‬ראה ב"ר פס"ד‪ ,‬ג‪ .‬פרש"י עה"פ (שם‪ ,‬ב)‪ .‬רמב"ן (שם‪ ,‬א)‪.‬‬ ‫‪ .9‬ל' רש"י שם (וכ"ה ברמב"ן שם)‪ .‬וראה בארוכה לקו"ש חט"ו ע' ‪ 200‬ואילך‬ ‫בביאור החילוקים דרש"י והמדרש‪.‬‬ ‫‪ .10‬ברמב"ן פרשתנו שם‪ :‬וירמוז לגלות בבל שהוא מקום מגורי אבותם כו'‪ .‬ופירושו‬ ‫הוא – הרמז בהליכת יצחק לארץ פלשתים וכו'‪ ,‬ע"ש בפרטיות‪ .‬ובפנים מבואר‬ ‫ה"מעשה אבות" בדברי ה' שאמר לו "אל תרד מצרימה שכון בארץ גו'"‪ ,‬שלפי מחז"ל‬ ‫שבפנים השיחה – ההדגשה (בפסוקים אלו) היא שלא יצא מא"י‪.‬‬ ‫‪ .11‬ראה ברכות ג‪ ,‬סע"א‪.‬‬ ‫‪ .12‬וכמש"נ (תבוא כה‪ ,‬סה) "ובגוים ההם לא תרגיע ולא יהי' מנוח גו'"‪ .‬ראה ב"ר‬ ‫פל"ג‪ ,‬ו‪ .‬וראה מכות כד‪ ,‬סע"א‪.‬‬ ‫‪ .13‬ראה לשון הרמב"ם הל' תשובה פ"ט ריש ה"ב‪ .‬הל' מלכים פי"ב ריש ה"ד‪.‬‬ ‫‪ .14‬וכהוראת חז"ל (להלכה) – ובלשון זה "יתבעו" – ראה ב"י לטאו"ח סקפ"ח (ד"ה‬ ‫וכתב הרמב"ם) משיבלי הלקט (דין סדר ברכת המזון סי' קנז)‪ .‬וראה מדרש תהלים‬ ‫מזמור יז‪ ,‬מדרש שמואל פל"א (הובא ברד"ק סוף שמואל ב) ובכ"מ אודות גודל וחומר‬ ‫הדבר‪.‬‬ ‫‪ .15‬וכן בבהמ"ז "מלכות בית דוד כו' ובנה ירושלים כו' במהרה בימינו" (ראה ב"י‬ ‫שם)‪.‬‬ ‫ד‬ ‫ןייז עיפשמ יא ןגעוו ענעדישרַאפ ייווצ – קחצי ןוא םהרבא‬ ‫ן‬ ‫םרוד ינב ףיוא‬ ‫דאס איז איינער פון די טעמים וואס לעת"ל וועט‬ ‫ויש לומר ַאז ָ‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫ווארום ווייל‬ ‫זאגן ליצחק דוקא "כי אתה אבינו"‪ָ ,16‬‬‫מען ָ‬ ‫וואס‬ ‫וועט ביי אידן זיך ָאנזען בגלוי די מעלת התמימות ושלימות‪ָ ,‬‬ ‫דעם כח אויף דערויף נעמען זיי פון יצחק אבינו ("עולה תמימה")‪,‬‬ ‫דערפאר געפינען זיי זיך במקומם האמיתי שולחן אביהם אין‬ ‫ַ‬ ‫און‬ ‫א"י‪,‬‬ ‫בא יצחק'ן‪,‬‬ ‫וואס דער ענין‪ ,‬צו זיין בלויז אין א"י‪ ,‬איז געווען דוקא ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬‫בא אברהם און יעקב זיינען געווען זמנים ווען זיי ָ‬ ‫משא"כ ַ‬ ‫זיך געפונען בחו"ל‪.‬‬ ‫ב‪.‬‬ ‫וואס "אין קורין אבות אלא לשלשה"‪ 17‬איז ַאן‬‫דאס ָ‬ ‫וויבאלד ַאז ָ‬ ‫ַ‬ ‫ענין של הווה‪ ,‬וביחד עם זה ַא דבר תמידי ונצחי‪ ,18‬איז מובן ַאז‬ ‫וואס דריקן אויס‬‫פרטים פון מעשה אבות (ובפרט – כללות'דיקע) ָ‬ ‫ענינו המיוחד פון יעדן איינעם פון די אבות‪ ,‬איז ַא סימן ונתינת‬ ‫נאר "בכל‬‫נאר לכללות עם ישראל‪ ,‬ובמצב מסוים‪ָ ,‬‬ ‫כח לבנים – ניט ָ‬ ‫דור ודור ‪ . . .‬בכל אדם מישראל"‪( 18‬בפרט)‪ ,‬אויך ווי אידן געפינען‬ ‫זיך בגלות בא"י‪ ,‬או בחו"ל‪.‬‬ ‫וי"ל דעם ביאור בזה‪:‬‬ ‫נאנדערגעטיילט אין צוויי סוגים – ישכר‬ ‫פא ַ‬ ‫אידן זיינען בכללות ַ‬ ‫וואס זייער‬ ‫און זבולון‪ ,19‬מארי תורה און מארי עובדין טבין‪ :20‬אידן ָ‬ ‫עיקר עסק בעבודת ה' איז בפנים‪ ,‬ישכר באוהליך‪ ,21‬זיי זיינען‬ ‫‪ .16‬שבת פט‪ ,‬ב‪ .‬וראה תו"א פרשתנו יז‪ ,‬ג‪ .‬ויצא כא‪ ,‬סע"ב ואילך‪ .‬תו"ח פרשתנו‬ ‫ד‪ ,‬ד ואילך‪ .‬ועוד‪.‬‬ ‫‪ .17‬ברכות טז‪ ,‬ב‪.‬‬ ‫‪ .18‬תו"א ר"פ וארא‪ .‬וראה לקו"ש ח"ד ע' ‪ 1068‬הערה ‪ .12‬ח"י ע' ‪( 97‬והערה ‪.)48‬‬ ‫‪ .19‬ראה בארוכה תו"א פ' תרומה‪.‬‬ ‫‪ .20‬ראה אגה"ק ס"ה (קט‪ ,‬א)‪ .‬ביאוה"ז וישב לאדהאמ"צ (כה‪ ,‬א־ב) ולהצ"צ (ע'‬ ‫קלד)‪.‬‬ ‫‪ .21‬ברכה לג‪ ,‬יח‪.‬‬ ‫ה‬ ‫א טיפערן ב<>ליק‬ ‫אינגאנצן איבערגעגעבן צו לימוד התורה‪;22‬‬‫ַ‬ ‫במקומם האמיתי –‬ ‫און אידן בעלי עסק וועלכע גייען ַארויס מחוץ פון די ד' אמות‬ ‫טאן מיט עניני העולם‬‫האבן צו ָ‬‫של תורה כו'‪ ,‬זבולון בצאתך‪ ,‬און ָ‬ ‫– "מעשיך" און "דרכיך" המעשים הפרטיים של האדם‪ ,‬און דורך זייער‬ ‫עבודה בזה אין ַאן אופן פון "כל מעשיך לשם שמים"‪ 23‬און "בכל‬ ‫דרכיך דעהו"‪ ,24‬בריינגען זיי ַאריין קדושה אויך אין עניני העולם‪.‬‬ ‫וואס דעם כח צו דורכפירן‬ ‫דאס זיינען די צוויי סוגי עבודה‪ָ ,‬‬ ‫און ָ‬ ‫באקומט יעדער איד‪ 25‬פון די אבות‪:‬‬ ‫זיי ַ‬ ‫ראּפגענידערט" אין‬ ‫"א ָ‬ ‫אברהם אבינו איז ַארויס פון א"י און ַ‬ ‫האט בעבודתו‬ ‫מצרים‪ ,‬אין (מיצרים וגבולים פון) חו"ל‪ ,‬און ָ‬ ‫זאלן מענטשן‬ ‫פארדעם‪ָ ,‬‬ ‫נאך ַ‬ ‫דארט‪ ,‬און עד"ז ָ‬ ‫אויפגעטאן‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ָ‬ ‫געבראכט‬ ‫ַ‬ ‫האט זיי‬‫ַאנערקענען און דינען דעם אויבערשטן‪ ,‬ער ָ‬ ‫"תחת כנפי השכינה"‪ ,‬כמ"ש "ואת הנפש אשר עשו בחרן"‪,26‬‬ ‫וכמסופר בארוכה במדרשי חז"ל‪ ;27‬כללות עבודתו איז געווען –‬ ‫זאגן‪ַ 29‬אז "התחיל‬ ‫"ויקרא שם בשם ה' א־ל עולם"‪ ,28‬ווי די חז"ל ָ‬ ‫להודיע לעם שאין ראוי לעבוד אלא לאלוקה העולם ‪ . .‬ולקרוא‬ ‫בקול גדול לכל העולם ולהודיעם שיש שם אלוקה אחד ולו ראוי‬ ‫לעבוד‪ ,‬והי' מהלך וקורא ומקבץ העם מעיר לעיר ומממלכה‬ ‫האט געפועל'ט ַאז דער‬ ‫לממלכה ‪ . .‬שנאמר ויקרא כו'"‪ ,30‬ביז ער ָ‬ ‫‪ .22‬במקום מחשבתו של אדם שם הוא נמצא (ראה כתר שם טוב (קה"ת) בהוספות‬ ‫סל"ח‪ .‬וש"נ)‪ ,‬ונוגע גם להלכה (רש"י עירובין כו‪ ,‬ב ד"ה חוץ מן המים‪ .‬שו"ע אדה"ז‬ ‫או"ח סת"ח)‪.‬‬ ‫‪ .23‬אבות פ"ב מי"ב‪.‬‬ ‫‪ .24‬משלי ג‪ ,‬ו‪.‬‬ ‫‪ .25‬כי בכאו"א צ"ל תורה ומע"ט (אגה"ק שם‪ .‬ולהעיר מאגה"ק סי"ג (קיט‪ ,‬א) לענין‬ ‫ב' המדות דחו"ג)‪ .‬וראה לקמן בפנים‪.‬‬ ‫‪ .26‬לך יב‪ ,‬ה‪ .‬פרש"י שם (מב"ר ספל"ט)‪.‬‬ ‫‪ .27‬ראה גם ב"ר שם‪ ,‬יד‪ .‬ת"א ות"י עה"פ‪.‬‬ ‫‪ .28‬וירא כא‪ ,‬לג‪.‬‬ ‫‪ .29‬ראה גם סוטה י‪ ,‬סע"א ואילך‪ .‬ב"ר ספנ"ד‪ .‬ועוד‪.‬‬ ‫‪ .30‬רמב"ם הל' ע"ז פ"א ה"ג‪.‬‬ ‫ו‬ ‫ןייז עיפשמ יא ןגעוו ענעדישרַאפ ייווצ – קחצי ןוא םהרבא‬ ‫ן‬ ‫םרוד ינב ףיוא‬ ‫זאל זיין (נוסף אויף "אלקי השמים" אויך) "אלקי‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫הארץ"‪" ,‬שהרגלתיו בפי הבריות"‪.31‬‬ ‫יצחק איז ָאבער ניט ַארויס אין חו"ל‪ .‬ואדרבה‪ ,‬היות ער איז‬ ‫געדארפט‪ ,‬געמוזט בלייבן‬‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫געווען ַאן "עולה תמימה"‪ָ ,‬‬ ‫דארט געפינט מען ניט (אויף ַאזויפיל) ַאז ער‬ ‫אין א"י‪ ,‬און אויך ָ‬ ‫פארנעמען זיך מיט ַאנדערע‬ ‫זאל ַארויסגיין ממקומו הפרטי און ַ‬ ‫ָ‬ ‫מבחוץ‪ .‬והיינו‪ַ ,‬אז (עיקר) סדר עבודתו איז געווען בפנים‪.‬‬ ‫און פון די צוויי אבות נעמען אידן ביידע קווים אין עבודה‪:‬‬ ‫האבן (יעדער און) ַאלע אידן די הוראה ונתינת‬‫פון אברהם אבינו ָ‬ ‫וואס‬ ‫כח אויף דער עבודה מיטן זולת‪ ,‬מבחוץ‪ַ :‬אלע אידן‪ ,‬אויך די ָ‬ ‫זאלן אויך זיי מזמן לזמן‬ ‫עיקר עסקם איז בפנים אין לימוד התורה‪ָ ,‬‬ ‫ַארויסגיין ממקומם און ברענגען קדושה אויך מחוץ לגבול מקום‬ ‫זאלן מפרסם זיין שמו של הקב"ה בכל מקום ומקום‪,‬‬ ‫הקדושה; זיי ָ‬ ‫ביז "(הנפש) אשר עשו"‪ ,‬מקרב זיין אידן לה' ולתורתו‪ ,32‬וכמרז"ל‬ ‫"כל העוסק בתורה בלבד כו'"‪ ,33‬און "כל‪ 34‬האומר אין לי אלא‬ ‫תורה אפילו תורה אין לו‪ ,‬אלא תורה וגמ"ח";‬ ‫און פון יצחק אבינו נעמט יעדער איד די הוראה און דעם כח‬ ‫וואס עיקר עסקם איז בחוץ (צו‬ ‫אין עבודה בפנים‪ַ ,‬אז אויך די ָ‬ ‫(פארנעמען זיך מיט עניני העולם און דורך דעם) ממשיך זיין‬ ‫ַ‬ ‫קדושה אין עניני העולם (מעשיך ודרכיך)‪ ,‬און ברענגען דבר ה'‬ ‫דארפן‬‫וואס זיינען לעת עתה רחוקים מה' ותורתו) – ַ‬‫אויך צו אידן ָ‬ ‫אויך זיי פון צייט צו צייט זיך ָאּפזונדערן פון דעם חוץ און עוסק‬ ‫האבן זיי ניט קיין שום‬ ‫דעמאלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫זיין בפנים‪ ,‬בתורה‪ ,‬און באופן ַאז‬ ‫‪ .31‬פרש"י חיי שרה כד‪ ,‬ז (ע"פ ב"ר פנ"ט‪ ,‬ח)‪.‬‬ ‫‪ .32‬וכמרז"ל (סנהדרין צט‪ ,‬ב) "כל המלמד את בן חבירו תורה מעלה עליו הכתוב‬ ‫כאילו עשאו שנאמר והנפש אשר עשו בחרן"‪ .‬וראה לקמן בפנים סעיף ז והערה ‪.69‬‬ ‫‪ .33‬ע"ז יז‪ ,‬ב‪.‬‬ ‫‪ .34‬יבמות קט‪ ,‬ב‪ .‬לקו"ת ויקרא ה‪ ,‬א‪ .‬וראה סה"מ תש"ח ע' ‪ – 266‬בהערה‪.‬‬ ‫ז‬ ‫א טיפערן ב<>ליק‬ ‫דאגות ("כאוכלי המן"‪ ,)35‬קיין שום ַאנדערע מחשבות – אין דעם‬ ‫דארף ביי זיי זיין תורתם אומנתם‪.‬‬‫זמן ַ‬ ‫ג‪.‬‬ ‫שוין גערעדט כמה פעמים‪ 36‬בנוגע די שמות הסדרות‪ַ ,‬אז (אע"פ‬ ‫נאמען פון יעדער סדרה על שם ההתחלה‪,‬‬ ‫וואס בפשטות איז דער ָ‬ ‫ָ‬ ‫וויבאלד זיי זיינען נעמען ע"פ (מנהג ישראל –) תורה‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער)‬ ‫[ובפרט ע"פ תורת הבעש"ט‪ַ 37‬אז שמו אשר יקראו לו בלה"ק‬ ‫איז מהוה ומחי' ומקיים דעם דבר הנקרא בשם זה]‪ ,‬איז מובן‪ַ ,‬אז‬ ‫נאמען פון יעדער סדרה בריינגט ַארויס דעם תוכן פון דער‬‫דער ָ‬ ‫גאנצער סדרה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס דוקא אונזער סדרה‬ ‫ַא ראי' מוכחת אויף דעם‪ 38‬איז דערפון ָ‬ ‫פאנגט זיך ָאן‬ ‫ווערט גערופן בשם "תולדות"‪ ,‬בעת ַאז אויך פ' נח ַ‬ ‫מיט די ווערטער "אלה תולדות (נח)"‪ :‬אויב די שמות הסדרות‬ ‫וואלט מער מתאים געווען ַאז‬‫נאר מצד התחלתם – ָ‬ ‫וואלטן געווען ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאמען "תולדות" (היות‬ ‫טראגן דעם ָ‬‫זאל ָ‬‫די פריערדיקע סדרה (נח) ָ‬ ‫ווארט "תולדות" איז נעענטער צו התחלת הסדרה ווי דער‬ ‫דער ָ‬ ‫ווארט "נח")‪ ,‬און די סדרה שלאחרי' (אונזער סדרה‪" ,‬תולדות")‬ ‫ָ‬ ‫מאכן ַאן אונטערשייד‬ ‫זאל ָאנגערופן ווערן "יצחק" (בכדי צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫צווישן איר און דער סדרה שלפני')‪.‬‬ ‫נאמען "נח" און‬‫וואס די ערשטע סדרה הייסט מיטן ָ‬ ‫דערפון ָ‬ ‫נאמען "תולדות"‪ ,‬איז‬ ‫דוקא אונזער סדרה ווערט ָאנגערופן מיטן ָ‬ ‫נאמען "נח" (ניט "תולדות")‬ ‫וואס דער ָ‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז‬ ‫מוכח‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫‪ .35‬כמרז"ל (מכילתא בשלח בתחלתו‪ .‬שם טז‪ ,‬ד) לא ניתנה התורה (לדרוש) אלא‬ ‫לאוכלי המן‪.‬‬ ‫‪ .36‬ראה לקו"ש ח"ה ע' ‪.58‬‬ ‫‪ .37‬ראה תולדות יעקב יוסף פ' שמות קרוב לסופה‪ .‬אור תורה להה"מ ד‪ ,‬ג‪ .‬לקו"א‬ ‫שלו נח‪ ,‬ד‪ .‬שער היחוד והאמונה פ"א‪ .‬ועוד‪.‬‬ ‫‪ .38‬ראה לקו"ש שם הערה ‪ .10‬וש"נ‪ .‬לקו"ש ח"ה ע' ‪ .355‬ועוד‪.‬‬ ‫ח‬ ‫ןייז עיפשמ יא ןגעוו ענעדישרַאפ ייווצ – קחצי ןוא םהרבא‬ ‫ן‬ ‫םרוד ינב ףיוא‬ ‫דריקט אויס דעם תוכן פון דער פריערדיקער סדרה‪ ,39‬און דער‬ ‫ווארט "תולדות" ברענגט ַארויס דעם תוכן פון דער סדרה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫והיינו‪ַ ,‬אז דער תוכן כללי פון דער סדרה איז דער ענין פון‬ ‫וואס די הוראה בזה ברוחניות איז‪ַ ,‬אז‬ ‫"תולדות" – הולדת בנים‪ָ ,‬‬ ‫אויפטאן דעם ענין פון "תולדות" ברוחניות –‬ ‫ָ‬ ‫דארף‬ ‫יעדער איד ַ‬ ‫נאך ַא איד ַא שומר תומ"צ דורך מקרב זיין אים‬‫ס'זאל צוקומען ָ‬ ‫ָ‬ ‫לה' ולתורתו‪ ,‬וכמאמר‪" 40‬כל המלמד בן חבירו תורה מעלה עליו‬ ‫דאס איז דער ענין פון "פרו ורבו"‬ ‫וואס ָ‬‫הכתוב כאילו ילדו"‪ָ ,‬‬ ‫בעבודה רוחנית‪.41‬‬ ‫דאס איז מרומז אויך בפירש"י ריש פרשתנו‪ַ ,‬אז "תולדות"‬ ‫און ָ‬ ‫באציט זיך צו "יעקב ועשו האמורים בפרשה"‪ ,‬ד‪.‬ה‪ .‬דאס הייסט‬ ‫ַ‬ ‫וואס זיינען אין‬ ‫נאר פון ַאזעלכע ָ‬ ‫באשטיין ניט ָ‬ ‫"תולדות יצחק" ַ‬ ‫מ'דארף פועל זיין‪ַ ,‬אז אויך ַאזוינע‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫נאר‬ ‫דער דרגא פון יעקב‪ָ ,‬‬ ‫וואס געפינען זיך אין ַא מעמד ומצב על דרך ווי עשו‪ָ ,42‬‬ ‫זאלן זיי‬ ‫ָ‬ ‫ווערן "האמורים בפרשה"‪ ,‬געהערן צו די "תולדות יצחק" (וחינוכו‬ ‫– לימוד הפרשיות (תורה) וקיום מצוותיהן) דורכדעם וואס‬ ‫מ'דערנעענטערט זיי און מ'בריינגט זיי ַאריין אין תורה ומצות‪.‬‬ ‫ד‪.‬‬ ‫דאס מתאים‬‫פאדערט זיך ביאור‪ :‬ווי איז ָ‬ ‫ָאבער עפכ"ז על פי כל זה ָ‬ ‫עם המבואר לעיל ַאז תוכן ואופן עבודת יצחק איז געווען באופן‬ ‫פאר זיך‪ ,‬בפנים‪ ,‬און ניט‬‫הפכי – זיין ָאּפגעזונדערט אין א"י‪ַ ,‬‬ ‫אויפשטעלן "תולדות" בחוץ‪ ,‬שאינם (דומים ל)"אבות"‪ ,43‬דורך‬ ‫התעסקות מיטן זולת בחוץ‪.‬‬ ‫‪ .39‬ראה לקו"ש ח"כ ע' ‪ 285‬ואילך‪.‬‬ ‫‪ .40‬סנהדרין יט‪ ,‬ב‪ .‬פרש"י במדבר ג‪ ,‬א‪.‬‬ ‫‪ .41‬ראה לקו"ד ח"ד תשמו‪ ,‬א‪ .‬סה"ש תש"א ס"ע ‪ 45‬ואילך‪.‬‬ ‫‪ .42‬ראה קידושין יח‪ ,‬רע"א‪.‬‬ ‫‪ .43‬ראה לקמן מב"ק "אבות מכלל דאיכא (ענין הפכי) תולדות"‪.‬‬ ‫ט‬ ‫א טיפערן ב<>ליק‬ ‫אינגאנצן וועגן ענינו‬ ‫ַ‬ ‫(וואס רעדט‬ ‫האט די סדרה ָ‬ ‫זאת ועוד‪ :‬לפ"ז ָ‬ ‫נאר "יצחק"‪,‬‬ ‫געדארפט הייסן ניט "תולדות"‪ָ ,‬‬‫ַ‬ ‫ועבודתו של יצחק)‬ ‫שטאנען (כנ"ל)‬ ‫בא ַ‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫בכדי ַארויסצוברענגען יחודו של יצחק‪ָ ,‬‬ ‫דארט "תולדות"‪,‬‬ ‫דוקא אין ניט ַארויסגיין לחו"ל צו אויפשטעלן ָ‬ ‫נפשות (ווי עבודת אברהם "ואת הנפש אשר עשו בחרן"‪ ,‬כנ"ל)‪.‬‬ ‫וויבאלד ַאז יצחק איז איינער פון די‬ ‫ַ‬ ‫ועכצ"ל ועל כרחך צריך לומר‪,‬‬ ‫ג' אבות‪ ,‬און "אבות – מכלל דאיכא תולדות"‪ ,44‬פון אבות לערנט‬ ‫מען ָאּפ‪ ,‬ווערט "תולדות"‪ ,‬איז מובן ַאז אויך זיין עבודה איז געווען‬ ‫אין אויפשטעלן תולדות‪.‬‬ ‫אינגאנצן‬ ‫ַ‬ ‫וואס רעדט‬‫וואס דוקא די סדרה ָ‬ ‫נאכמער‪ :‬פון דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫וועגן עבודת יצחק (הייבט זיך ָאן און) ווערט ָאנגערופן "תולדות"‪,‬‬ ‫ניט די ַאנדערע סדרות וואו עס רעדט זיך ענינו של אברהם‬ ‫בא עבודת‬ ‫(ויעקב)‪ ,‬איז מוכח ַאז עיקר ענין ה"תולדות"‪ ,‬איז דוקא ַ‬ ‫נאך מער ווי ע"י עבודת אברהם (ויעקב)‪.‬‬ ‫יצחק‪ָ ,‬‬ ‫ה‪.‬‬ ‫פארשטיין בהקדם הביאור אין אופן ההנהגה‬ ‫דאס ַ‬‫וועט מען ָ‬ ‫וואס דערפון וועט אויך זיין מובן בנוגע לעבודת יצחק‪,‬‬ ‫לעת"ל‪ָ ,‬‬ ‫וכנ"ל סוס"א סוף סעיף א‪ַ ,‬אז לעת"ל יאמרו ליצחק כי אתה אבינו‪.‬‬ ‫דער רמב"ם פסק'נט‪" 45‬צוה משה מפי הגבורה לכוף את כל באי‬ ‫וואס די הלכה איז‪ ,‬ווי ַאלע‬ ‫העולם לקבל מצות שנצטוו בני נח"‪ָ ,‬‬ ‫עניני הלכה‪ַ ,‬אן ענין נצחי בכל הזמנים ובכל המקומות‪ַ ,‬אז די‬ ‫הנהגה הרצוי' אינעם אופן קיום המצות פון כל באי העולם (שבע‬ ‫דאס ווערט אויף זיי געפועל'ט דורך אידן‪.‬‬ ‫מצות ב"נ) איז ווען ָ‬ ‫ועפ"ז צריך ביאור‪ ,‬ווי וועט ָאט דער תפקיד פון אידן (בשייכות‬ ‫צו ז' מצות ב"נ) דורכגעפירט ווערן בזמן דלעת"ל בביאת משיח‬ ‫‪ .44‬ראה ב"ק בתחלתה‪.‬‬ ‫‪ .45‬הל' מלכים פ"ח ה"י‪.‬‬ ‫י‬ ‫ןייז עיפשמ יא ןגעוו ענעדישרַאפ ייווצ – קחצי ןוא םהרבא‬ ‫ן‬ ‫םרוד ינב ףיוא‬ ‫טאקע אויס‪ַ 46‬אז צווישן די ענינים‬ ‫צדקנו – דער רמב"ם פירט ַ‬ ‫אויפטאן וועט זיין‪" :‬ויתקן‪ 47‬את העולם‬ ‫ָ‬ ‫וואס משיח וועט‬ ‫נעלים ָ‬ ‫כולו לעבוד את ה' ביחד‪ ,‬שנאמר‪ 48‬כי אז אהפוך אל עמים שפה‬ ‫ברורה לקרוא כולם בשם ה' ולעבדו‪ 49‬שכם אחד";‬ ‫וויבאלד ַאז ַאלע אידן וועלן אויסגעלייזט‬ ‫ַ‬ ‫די שאלה איז ָאבער‪:‬‬ ‫ווערן פון גלות העמים און וועלן זיך געפינען על אדמתם אין ארץ‬ ‫ישראל – און דער דין איז‪ ,‬אז "בזמן שיד ישראל תקיפה ‪( . .‬איז‬ ‫זאלן זיין "אפילו יושב ישיבת עראי או עובר ממקום למקום‬ ‫או"ה ָ‬ ‫דארף זיין פריער) שיקבל עליו שבע מצות"‪ – 50‬איז ווי‬ ‫בסחורה" ַ‬ ‫בא "באי עולם"‬ ‫בא די אומות‪ַ ,‬‬ ‫וועט עס זיין ַאז אידן זיינען מחדש ַ‬ ‫וועגן די ז' מצות ב"נ?‬ ‫דאס מובן פון די פסוקים אין ישעי'‪ 51‬בנוגע דער גאולה‪:‬‬ ‫איז ָ‬ ‫"והי' באחרית הימים נכון יהי' הר בית ה' בראש ההרים ‪ . .‬ונהרו‬ ‫אליו כל הגוים והלכו עמים רבים ואמרו לכו ונעלה אל הר ה' אל‬ ‫בית אלקי יעקב‪ ,‬ויורנו מדרכיו ונלכה באורחותיו‪ ,‬כי מציון תצא‬ ‫תורה ‪ . .‬ושפט בין הגוים גו'‪ ,‬וכתתו חרבותם גו'‪ ,‬בית יעקב לכו‬ ‫ונלכה באור ה'"‪.‬‬ ‫וואס לעת"ל וועלן אויך אוה"ע לערנען די דרכי הוי'‬ ‫דאס ָ‬‫ד‪.‬ה‪ָ .‬‬ ‫וואס‬ ‫און דינען דעם אויבערשטן‪ ,‬וועט ניט קומען דורך דעם ָ‬ ‫אידן וועלן ַארויסגיין פון ארצם הקדושה לחו"ל צו די גוים ועמים‬ ‫נאר היות ַאז דער מעמד ומצב פון‬ ‫דאס צו פועל זיין ביי זיי‪ָ ,‬‬ ‫בכדי ָ‬ ‫‪ .46‬שם ספי"א‪.‬‬ ‫‪ .47‬כ"ה בדפוסים שלפנינו ד"ויתקן" קאי על משיח‪ .‬אבל בכת"י ודפוסים שלא‬ ‫שלטה בהם בקורת הצנזור בא כאן קטע שנשמט "ואם לא הצליח כו'"‪ ,‬והתיבות‬ ‫"ויתקן את העולם כו'" הן באמצע הענין שם‪" ,‬וכל הדברים האלו (של ישוע הנוצרי)‬ ‫ושל זה הישמעאלי ‪ . .‬אינן אלא ליישר דרך למלך המשיח ולתקן את העולם כולו‬ ‫כו'" – וראה שם בסיום לשונו‪ .‬וראה לקו"ש חי"ח ע' ‪ .283‬ואכ"מ‪.‬‬ ‫‪ .48‬צפני' ג‪ ,‬ט‪.‬‬ ‫‪ .49‬כ"ה ברמב"ם שם‪ .‬ובכתוב‪ :‬לעבדו‪ .‬וראה לקו"ש חכ"ג ע' ‪ 103‬הערה ‪.79‬‬ ‫‪ .50‬רמב"ם הל' ע"ז פ"י ה"ו‪.‬‬ ‫‪ .51‬ב‪ ,‬ב ואילך‪.‬‬ ‫אי‬ ‫א טיפערן ב<>ליק‬ ‫דעמאלט זיין בתכלית המעלה‬‫ָ‬ ‫אידן‪ ,‬ארץ ישראל וביהמ"ק‪ ,‬וועט‬ ‫דארטן לייכטן בגילוי לעין כל חי‪,‬‬ ‫והשלימות‪ ,‬דער "אור ה'" וועט ָ‬ ‫דאס בדרך ממילא פועל זיין‪ 52‬אויף גוים ועמים רבים שבכל‬ ‫וועט ָ‬ ‫העולם‪ ,‬ביז ַאז "ונהרו אליו כל הגוים והלכו עמים רבים ואמרו לכו‬ ‫ונעלה אל הר ה' ‪ . .‬ויורנו מדרכיו גו'"‪.‬‬ ‫(דארפן) ַארויסגיין לחוץ‬ ‫קומט אויס‪ַ ,‬אז לעת"ל וועלן אידן ניט ַ‬ ‫נאר זיי וועלן זיין "פנויין‬ ‫פארנעמען זיך מיט "כל באי העולם"‪ָ ,‬‬ ‫צו ַ‬ ‫בתורה וחכמתה" – "יהיו ישראל חכמים גדולים ויודעים דברים‬ ‫הסתומים וישיגו דעת בוראם כפי כח האדם"‪ ;53‬און פונדעסטוועגן‬ ‫וועלן אידן משפיע זיין אויף די אומות‪ַ ,‬אז זיי ַאליין וועלן דערוועקט‬ ‫זאגן "לכו ונלכה באור ה'"‪.54‬‬‫ווערן און "והלכו" און ָ‬ ‫ו‪.‬‬ ‫עד"ז ומעין זה איז געווען ענינו ועבודתו של יצחק‪:55‬‬ ‫יצחק'ס‪ 56‬אופן פון אויפשטעלן תולדות איז געווען ניט דורך גיין‬ ‫"מעיר לעיר ומממלכה לממלכה" אויף צו מפרסם זיין שמו של‬ ‫נאר זייענדיק‬ ‫הקב"ה בכל מקום ומקום‪ ,‬ווי אברהם (כנ"ל ס"ב)‪ָ ,‬‬ ‫האט ער צו זיך צוגעצויגן די באי‬ ‫אויף איין ָארט אין ארץ ישראל‪ָ ,‬‬ ‫וואס ציט צו זיך די ניצוצות‬‫עולם‪ ,‬בדוגמת ווי ַאן אבוקה גדולה ָ‬ ‫כו'‪.57‬‬ ‫‪ .52‬ראה עד"ז תניא ספל"ו‪.‬‬ ‫‪ .53‬לשון הרמב"ם הל' מלכים ספי"ב (ה"ד־ה) – בנוגע הזמן דלעת"ל‪.‬‬ ‫‪ .54‬ראה פרש"י ישעי' שם‪ ,‬ה‪ .‬תניא שם‪.‬‬ ‫‪ .55‬בפרטיות‪ ,‬המבואר בהפסוקים דישעי' שם – שייך למדריגות יעקב‪ ,‬וכמו שאמרו‬ ‫רז"ל (פסחים פח‪ ,‬א – עה"פ) לא כאברהם כו' אלא כיעקב שקראו בית (וראה בארוכה‬ ‫לקו"ש חט"ו ע' ‪ 240‬ואילך)‪ .‬אבל בכללות – ה"ז שייך למדריגת יצחק‪.‬‬ ‫‪ .56‬תוכן ההפרש בין עבודת אברהם לעבודת יצחק המבואר בפנים – הוא מיוסד‬ ‫ובהתאם להמבואר בדרושי חסידות דעבודת אברהם היא בדרך מלמעלה למטה‬ ‫ועבודת יצחק מלמטה למעלה‪ .‬וראה בארוכה לקו"ש שם ע' ‪ 194‬ואילך‪ .‬וש"נ‪.‬‬ ‫‪ .57‬ראה לקו"ת במדבר ד‪ ,‬א‪ .‬וראה בארוכה סה"מ תרנ"ט (ע' קסב ואילך)‪ ,‬סה"מ‬ ‫תש"ד (ע' ‪ 106‬ואילך) ועוד – ע"ד ב' אופני בירור (שבלקו"ת שם)‪ ,‬בדרך מלחמה‬ ‫ובדרך מנוחה‪.‬‬ ‫בי‬ ‫ןייז עיפשמ יא ןגעוו ענעדישרַאפ ייווצ – קחצי ןוא םהרבא‬ ‫ן‬ ‫םרוד ינב ףיוא‬ ‫רויסגעבראכט אין תוכן הסדרה‪ :‬בשעת‬ ‫ַ‬ ‫און דער ענין ווערט ַא‬ ‫געשאפן ַא מצב פון "ויהי רעב בארץ" איז געווען‬ ‫ַ‬ ‫ס'האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫"דעתו (של יצחק) לרדת למצרים כמו שירד אביו בימי הרעב"‪.58‬‬ ‫וויסנדיק דעם "עיקר ששתל אברהם"‪ַ ,59‬אז דער אויבערשטער איז‬ ‫דער מנהיג העולם און פירט ָאן מיט כל הדברים שבעולם‪ ,‬איז‬ ‫האט‬‫וואס שתל אברהם אביו (וכמו שירד אביו) – ָ‬ ‫פון דעם עיקר ָ‬ ‫דאס איז בהשגחה ובכוונה פרטית‬ ‫רשטאנען (– דעתו) ַאז ָ‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫יצחק ַ‬ ‫זאל ַארויסגיין פון ארץ ישראל אין‬ ‫פון דעם אויבערשטן‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫דארט מפרסם ומגלה זיין שמו של הקב"ה – ַאזוי ווי‬ ‫חו"ל און ָ‬ ‫געטאן בזמנו‪ ,‬ווען ס'איז געווען‪ַ 60‬א רעב בארץ‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫אביו אברהם ָ‬ ‫געזאגט‪" :‬אל תרד‬ ‫ָ‬ ‫האט אים דער אויבערשטער‬ ‫אויף דעם ָ‬ ‫מצרימה ‪ . .‬שכון בארץ"‪ ,‬ווי רז"ל‪ 61‬טייטשן "שכן את השכינה‬ ‫בארץ"‪ַ ,‬אז זיין אופן העבודה פון מגלה זיין שמו של הקב"ה איז‬ ‫נאר‬ ‫ראּפנידערן אין חו"ל‪ ,‬ביז אין מצרים ערות הארץ‪ָ ,‬‬ ‫ניט דורך ַא ָ‬ ‫דורך "שכן את השכינה בארץ" – און עי"ז וועט שמו של הקב"ה‬ ‫ָאנקומען צו כל באי עולם‪.‬‬ ‫טאקע דערציילט ווייטער אין דער פרשה‬ ‫און ַאזוי ווערט ַ‬ ‫וואס יצחק איז געווען אין גרר‪:‬‬ ‫(בהמשך הענין) וועגן דעם זמן ָ‬ ‫"ויגדל האיש וילך הלוך וגדל עד כי גדל מאוד" – "שהיו אומרים‬ ‫זבל פרדותיו של יצחק ולא כספו וזהבו של אבימלך"‪;62‬‬ ‫דאס מודגש אינעם המשך פון די ווייטערדיקע‬ ‫ובמיוחד איז ָ‬ ‫געזאגט צו יצחק'ן "לך מעמנו‬ ‫ָ‬ ‫האט אבימלך‬ ‫פסוקים – ַאז פריער‪ָ 63‬‬ ‫דארט‬ ‫האט ָ‬‫נאכדעם ווי יצחק ָ‬ ‫כי עצמת ממנו מאד"‪ָ ;64‬אבער ָ‬ ‫‪ .58‬ל' רש"י פרשתנו כו‪ ,‬ב‪ .‬וראה גם רמב"ן שם‪ ,‬א‪.‬‬ ‫‪ .59‬ל' הרמב"ם הל' ע"ז ספ"א‪.‬‬ ‫‪ .60‬לך יב‪ ,‬י‪.‬‬ ‫‪ .61‬ב"ר פס"ד‪ ,‬ג‪.‬‬ ‫‪ .62‬פרשתנו כו‪ ,‬יג ובפרש"י שם (מב"ר שם‪ ,‬ז)‪.‬‬ ‫‪ .63‬להעיר מרמב"ן שבהערה ‪.10‬‬ ‫‪ .64‬כו‪ ,‬טז‪.‬‬ ‫גי‬ ‫א טיפערן ב<>ליק‬ ‫געבויט ַא מזבח און "ויקרא בשם ה' גו'"‪ ,65‬דערציילט די תורה‪ַ ,‬אז‬ ‫"אבימלך הלך אליו מגרר ואחוזת מרעהו ופיכל שר צבאו"‪ ,‬און‬ ‫פארענטפערט יצחק'ס שאלה "מדוע באתם אלי גו'"‬ ‫האבן ַ‬‫ַאז זיי ָ‬ ‫וואס "ראו ראינו‪ 66‬כי הי' ה' עמך ונאמר תהי נא אלה‬ ‫דערמיט ָ‬ ‫בינותינו בינינו וביניך גו' "‪.67‬‬ ‫האבן געזען ַאז "הי' ה' עמך" –‬‫און ס'איז מובן‪ַ ,‬אז בשעת זיי ָ‬ ‫האט זיי מעורר געווען ביז ַאז אבימלך הלך אליו‪,‬‬ ‫דאס ָ‬‫ובפרט ווען ָ‬ ‫האט‬‫גיין און קומען צו יצחק'ן און מיט אים כורת זיין ַא ברית – ָ‬ ‫זאלן זיך פירן בהתאם מיט דעם רצון פון‬ ‫דאס גע'פועל'ט ַאז זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫יצחק אבינו‪.‬‬ ‫ז‪.‬‬ ‫וואס דוקא די סדרה‪ ,‬וואו עס רעדט זיך וועגן‬ ‫עפ"ז איז מובן ָ‬ ‫עבודת יצחק‪ ,68‬ווערט ָאנגערופן בשם "תולדות" (און ניט די‬ ‫סדרות וואו עס רעדט זיך וועגן עבודת אברהם (ויעקב))‪:‬‬ ‫ראּפ און מ'טוט‬ ‫בשעת די עבודה איז באופן ַאז מען נידערט ַא ָ‬ ‫דעמאלט איז‬ ‫ָ‬ ‫אויף חוץ לתחום הקדושה‪ ,‬ע"ד ווי עבודת אברהם‪,‬‬ ‫דאס זיינען זיינע "תולדות"‪ .‬אין הכי‬ ‫ניט מודגש אויף ַאזויפיל ַאז ָ‬ ‫דאס איז "הנפש אשר עשו"‪ ,‬זיינע ַאן עשי'‪ ,‬ס'איז ָאבער ניט‬ ‫נמי ַאז ָ‬ ‫"כאילו ילדו"‪ 69‬תולדות;‬ ‫"תולדות" איז מדגיש ַאז זיי זיינען בדומה להאב‪ ,70‬מכלל ד(אבות)‬ ‫וואס ער‬ ‫דאס איז דוקא סוג עבודה של יצחק‪ָ ,‬‬ ‫איכא תולדות‪ ,‬און ָ‬ ‫‪ .65‬שם‪ ,‬כה‪.‬‬ ‫‪ .66‬לא שיצחק דיבר עמהם עד"ז‪.‬‬ ‫‪ .67‬שם‪ ,‬כו־כח‪.‬‬ ‫‪ .68‬שהרי בפ' וירא וח"ש ענינו של יצחק שבהם הם פרטים בהסיפור (וענינו) של‬ ‫אברהם‪ .‬ומכש"כ בפרשיות שלאח"ז שבהן רק נזכר יצחק‪.‬‬ ‫‪ .69‬ועפ"ז יל"ב החילוק דב' מאמרי רז"ל הנ"ל (בסנהדרין)‪ ,‬ב"כל המלמד כו'" –‬ ‫"כאילו עשאו" (שבהערה ‪ )32‬או "כאילו ילדו" (לעיל ס"ג‪ ,‬וש"נ)‪.‬‬ ‫‪ .70‬להעיר מב"ק בתחלתה "תולדותיהם כיוצא בהן"‪.‬‬ ‫די‬ ‫ןייז עיפשמ יא ןגעוו ענעדישרַאפ ייווצ – קחצי ןוא םהרבא‬ ‫ן‬ ‫םרוד ינב ףיוא‬ ‫שטייט במקומו און הויבט אויף באי עולם למקומו ומדריגתו‪,‬‬ ‫וואס דורך דעם ווערן זיי "תולדות" – בדומה להאב‪.71‬‬ ‫ָ‬ ‫ח‪.‬‬ ‫וואס איז מרומז‬ ‫דאס איז די הוראה נצחית פון עבודת יצחק‪ָ ,‬‬ ‫און ָ‬ ‫אין שם הסדרה – "תולדות"‪:‬‬ ‫וואס זייער עבודה‬ ‫וואס (אויך) די מארי עובדין טבין – ָ‬ ‫דאס ָ‬‫ָ‬ ‫תמידית איז צו מפרסם זיין שמו של הקב"ה בלכתם ממקום למקום‬ ‫דארפן מזמן לזמן שטיין‬ ‫און אויפשטעלן תולדות לה' ולתורתו – ַ‬ ‫אין ַא מצב פון עבודה בפנים‪ ,‬פון לימוד התורה נגלה ופנימיות‬ ‫התורה אין ַאן אופן פון תורתו אומנתו‪,‬‬ ‫דאס ניט ַאז זיי טרעטן דערמיט ָאּפ ח"ו פון זייער שליחות‬ ‫מיינט ָ‬ ‫דאס איז ַא חלק‬ ‫נאר אדרבה‪ָ ,‬‬ ‫(צו מקרב זיין אידן לה' ולתורתו)‪ָ ,‬‬ ‫עיקרי אין דער עבודה‪.‬‬ ‫האט די אבות‪,‬‬ ‫וואס יעדער איד ָ‬ ‫וואס מצד דעם ָ‬ ‫ווארום נוסף לזה ָ‬ ‫ָ‬ ‫בא אים דער כח ַאז זיין עבודה בפנים‬ ‫דא ַ‬‫בחי' יצחק שבנפשו‪ ,‬איז ָ‬ ‫האבן ַא ווירקונג אויף חלקו בעולם‪ ,‬כולל אויך אויף די אידן‬ ‫זאל ָ‬‫ָ‬ ‫וועלכע זיינען (ע"פ תורה) אונטער זיין השפעה וכיו"ב – איז דורך‬ ‫דעם שטעלט ער אויף אמת'ע "תולדות"‪ַ ,‬אז נוסף ַאז ער פועל'ט‬ ‫אויף זיי דעם "(אשר) עשו"‪ ,‬און ער איז זיי מכניס תחת כנפי‬ ‫השכינה‪ ,‬ווערט אויך דער ענין פון "(כאילו) ילדו"‪ ,‬זיינע "תולדות"‬ ‫כיוצא בו‪ ,70‬בדומה להאב‪ ,‬המשפיע‪.‬‬ ‫וואס כל עיקר עסקם איז‬ ‫ועד"ז איז די הוראה צו יושבי אהל‪ָ 72‬‬ ‫וואס אויך‬ ‫אין ד' אמות של תורה והלכה (ותפלה) – ַאז נוסף לזה ָ‬ ‫דארפן ַארויסגיין מזמן לזמן פון זייערע ד' אמות אויף מקרב‬ ‫זיי ַ‬ ‫דארף אויך אין זייער עבודה פון‬‫זיין אידן לה' ולתורתו‪ ,‬כנ"ל‪ַ ,‬‬ ‫פארבונדן מיט‬ ‫דאס איז ַ‬ ‫עסק התורה והתפלה זיך ָאנהערן ַאז ָ‬ ‫‪ .71‬וראה לקו"ש שם ע' ‪ 196‬ואילך‪.‬‬ ‫‪ .72‬וראה לקו"ש חי"ז ע' ‪ 307‬ואילך‪ .‬וש"נ‪.‬‬ ‫וט‬ ‫א טיפערן ב<>ליק‬ ‫דארף זיין‬ ‫אויפמאכן "תולדות" צו דעם אויבערשטן‪ ,‬דער ללמוד ַ‬ ‫ַ‬ ‫דארף צו‬‫בא ַ‬ ‫דעמאלט זיינען די תולדות ווי עס ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ע"מ ללמד‪ָ ,‬‬ ‫זיין‪ ,‬כנ"ל‪.‬‬ ‫און ע"י עבודה זו‪ ,‬צו אויפשטעלן תולדות לה' ולתורתו אין דעם‬ ‫וואס (מ'לערנט‪ ,‬ביז –) מ'נעמט פון יצחק אבינו‪ ,‬איז‬ ‫אופן העבודה ָ‬ ‫נאך מער ממהר דעם זמן ווען "יאמרו ליצחק כי אתה אבינו"‪,‬‬‫מען ָ‬ ‫די גאולה האמיתית והשלימה‪ ,‬ואז ימלא שחוק פינו‪,73‬‬ ‫על ידי עבודה זו איז מען גורם דעם שלימות'דיקן צחוק ותענוג‬ ‫ראּפ אויך‬ ‫למעלה‪ ,74‬און פון דעם צחוק ותענוג שלמעלה‪ ,‬קומט ַא ָ‬ ‫נאך פריער "בע"ש בערב‬ ‫(דעמאלט)‪ ,‬וטועמי' חיים זכו ָ‬ ‫ָ‬ ‫"אז"‬ ‫למטה‪ָ ,‬‬ ‫בא יעדן אידן הערט זיך ָאן בגילוי דער תענוג‬ ‫שבת"‪ ,75‬ביז ַאז ַ‬ ‫הבורא‪,‬‬ ‫כי‪ 76‬מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים‪.‬‬ ‫(משיחות ליל ב' דחגה"ס – תשמ"ג‪ ,‬תשמ"ה‪ ,‬ש"פ תולדות‬ ‫תשמ"ה)‬ ‫[נדפס בלקוטי שיחות חלק כה]‬ ‫‪ .73‬תהלים קכו‪ ,‬ב‪ .‬ברכות לא‪ ,‬א‪.‬‬ ‫‪ .74‬ראה תו"א ותו"ח שנסמנו לעיל הערה ‪.16‬‬ ‫‪ .75‬פע"ח שי"ח רפ"ג‪ .‬שער הכוונות ענין טבילת ע"ש‪ .‬מג"א (ושו"ע אדה"ז) או"ח‬ ‫סר"נ סוסק"א (ס"ח)‪.‬‬ ‫‪ .76‬ישעי' יא‪ ,‬ט‪ .‬רמב"ם בסיום וחותם הל' מלכים ומלחמותיהם (וספרו בכלל)‪.‬‬ ‫זט‬ ‫המשך המכתב שמתחיל בעמוד האחרון‬ ‫זיך נאר דורך בעטען אויף א פאסענדען אופן און די פאסענדע‬ ‫אויפקלערונגען‪ ,‬און איבערהויפט געבען צו ערקלערען אז מיטן‬ ‫פירען זיך אין אידישען וועג‪ ,‬איז דאס ניט וואס מ'טוט א טובה דעם‬ ‫אויבערשטען‪ ,‬נאר אז מען וויל האבען א גוטען גליקליכען לעבען‪,‬‬ ‫מוז זיך א איד אויפפירען אין דער וועג פון תורה ומצוות‪.‬‬ ‫און דאס וואס מען זעהט אז אויך אזעלכע אידען וועלכע זיינען‬ ‫ניט אפגעהיט אין דעם‪ ,‬און לעבען דאך א גוטען טאג‪ ,‬איז צוויי‬ ‫זאכען אין דעם‪ :‬ערשטענס איז שווער צו וויסען וואס עס טוט זיך בא‬ ‫יענעם‪ ,‬און וועגען די ניט גוטע זאכען שעמט [ער] זיך צו דערציילען‬ ‫יענעם‪ ,‬און בפרט ווען זיי ווייסען אז זיי אליין זיינען די שולדיגע אין‬ ‫דעם‪ ,‬דורך זייער אויפפירען זיך געגען דער תורה‪ .‬צווייטענס‪ ,‬ווי‬ ‫די תורה דערציילט האט השם יתברך פיל געדולד‪ ,‬און וויל געבען‬ ‫א אידען די מאקסימום צייט אז אפשר וועט ער דאך סוף כל סוף‬ ‫חאפען זיך צום אמת און וועט זיך אוועקשטעלן אויפן גלייכען וועג‪,‬‬ ‫און דעריבער קען דאס אמאל נעמען יארען ביז מען זעהט דעם ניט‬ ‫גוטען ח"ו אויסגאנג פון ניט פירען זיך לויט דער תורה‪ ,‬אבער אום צו‬ ‫פארזיכערען און פארהיטען דאס ניט גוטע ח"ו‪ ,‬איז גלייכער צו טען‬ ‫דאס יעצט‪ ,‬אפילו ווען אפילו מען דיינקט‪ ,‬אז דאס ניט גוטע ח"ו איז‬ ‫אין א צייט יארען ארום‪.‬‬ ‫איך וויל ניט צופיל מאריך זיין אין דעם‪ ,‬בכדי ניט צו ווייטאן‬ ‫אייך‪ ,‬און איך האף אז דאס אויבענדערמאנטע וועט גענוגענד זיי‪ ,‬אז‬ ‫איר זאלט טאן מיט ענערגיע צו איינווירקען אויף אייערע קינדער‬ ‫אין א וועג פון קירוב און אויף א פאסענדען אופן מאכען זיי מער‬ ‫נעהענטער צו אידישקייט‪ ,‬און השם יתברך זאל אייך העלפען‪.‬‬ ‫בברכה‪.‬‬ ‫בשם כ"ק אדמו"ר שליט"א‪,‬‬ ‫מזכיר‪:‬‬ ‫[נדפסה באגרות קודש חלק ח מכתב ב'שמח]‬ ‫◄ רוב מכתבי כ"ק אדמו"ר זי"ע שנדפסו באגרות קודש נכתבו לאנשים פרטיים‬ ‫ולמצבים מסוימים‪ ,‬ולכן לא כל הוראה נוגעת בהכרח לכל אחד‪ .‬אך בכל זאת‪ ,‬בהם באה‬ ‫לידי ביטוי גישתו הכללית והברורה בכל ענייני התורה והחיים‪ ,‬ומכל מכתב ניתן לשאוב‬ ‫הדרכה והשקפה לחיי היום־יום‪.‬‬ ‫טי‬ ‫בריוון פון ליובאוויטשער רבי זצ"ל‪ ,‬מיט פראקטישע תורה'דיגע עצות פארן טאג טעגליכען לעבן‬ ‫ווי קען מען משפיע זיין אויף קינדער אן‬ ‫זיך צו קריגן מיט זיי?‬ ‫‪1‬‬ ‫ב"ה‬ ‫שלום וברכה!‬ ‫איך בין געווען צופרידען צו באקומען א ידיעה פון אייער מוטער‬ ‫תחי' אז בא אייער זון איז געבארען געווארען א טאכטער‪ ,‬און השם‬ ‫יתברך זאל העלפען אז די עלטערען זאל[ן] זי האדעווען אין א גוטען‬ ‫אופן אין אידישען וועג געזונטערהייט און פרייליכערהייט‪.‬‬ ‫זעלבסט פארשטענדלעך אז אין דער איצטיקער צייט מוזען‬ ‫עלטערען ריידין מיט זייערע קינדער‪ ,‬אויך אין אזעלכע פראגען‪,‬‬ ‫וואס אמאל איז דאס גאר בא קיינעם קיין פראגע ניט געווען‪ ,‬אבער‬ ‫דאס מאכט נאך מער פליכט און מער שטארקער‪.‬‬ ‫איך מיין צו זאגען אז מען דארף איינווירקען אויף קינדער אז‬ ‫זייער הויז זאל זיך פירען ווי א אידישע הויז דארף זיך פירען‪ ,‬א‬ ‫כשר'ה קיך‪ ,‬אפהיטען שבת‪ ,‬אפהיטען טהרת המשפחה א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬און‬ ‫אזוי ווייטער און אין מערסטע פאלען איז ניט מיט איין מאל ווירקט‬ ‫מען דאס‪ ,‬אבער דאס דארף ניט אפהאלטען עלטערען צו ריידין‬ ‫מערערע מאל וועגען דעם‪ ,‬אט אזוי ווי ווען מען זעהט אז א קינד וויל‬ ‫זיך שעדיגען דעם קערפער‪ ,‬נעמט מען דאך אן אלע מיטלען ניט צו‬ ‫דערלאזען דאס‪ ,‬איז פיל מער פארשטענדלעכער‪ ,‬ווען מען זעהט אז‬ ‫א קינד וויל זיך שעדיגען סיי אין קערפער און סיי אין נשמה אז מען‬ ‫דארף ריידין מערערע מאל ביז מ'ווירקט איין אויף די קינדער‪.‬‬ ‫און בכדי אז דאס זאל זיין גרינגער און גיכער‪ ,‬איז כמעט יעדער‬ ‫מאל בעסער צו אנווענדען די בעסערע וועג‪ ,‬ניט דורך קריגען‬ ‫‪ .1‬י"ז טבת‪ ,‬תשי"ד‬ ‫ברוקלין‪.‬‬ ‫המשך אויף עמוד יט‬