פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — תולדות (2026-11-09)

פון
פרשת
תולדות געקליבענע
תשפ”ז געדאנקען
גליון רי”ח אויף די
פרשה בס"ד
שנה ו’
ארי’ לייב צינגץאון הגאון רבי
זי”ע
בס״ד
אויף אידיש
קען מען זאגן ,אז כאטש וואס געווענדליך לפי זה קען מען מסביר זיין דאס וואס מען
פלעגט עשו פאנגען די חיות אין וואלד וואס טרעפט ,אז נאך וואס רבקה איז אריבער אויף
רבקה האט מורא געהאט אז איר
דאס איז דאך א מקום הפקר ,איז זיין כוונה נישט פתחי שם ועבר און יעקב איז געווען מפרכס
תפילה האט גארנישט אויפגעטון
געווען זיך צו מונע זיין פון גזל ,נאר אדרבא, לצאת און ביי פתחי עבודה זרה איז עשו געווען ויתרוצצו הבנים בקרבה ותאמר אם
דורכדעם וואס ער האט געווענדליך גענומען מן מפרכס לצאת ,האט זי געזאגט אם כן למה זה כן למה זה אנכי ...ויאמר ה' לה שני
ההפקר ,האט ער געקענט גיין גזל'ענען אנדעם אנכי ,קען מען זאגן אז זי האט פארשטאנען אז גיים בבטנך( ...כה ,כב-כג)
וואס איינער זאל כאפן אז דאס איז גע'גזל'ט, איין קינד וועט זיין א צדיק אין דער צווייטער
ווייל אויף יעדע זאך וואס ער האט גע'גזל'ט וועט זיין א רשע ,האט זי געטראכט צו זיך אז מען קען מסביר זיין דעם פסוק ,לויט ווי
האט ער געזאגט אז ער האט דאס געפאנגען אין מן הסתם האט נאר יצחק'ס תפילה אויפגעטון, עס שטייט אין מדרש (ב"ר סג ,ה) אויפן פסוק
וואלד ,איז דאס זאגט דער פסוק :אז וויבאלד אז און וויבאלד אז חז"ל זאגן דאך אז "תפילה עושה (כה ,כא) ויעתר יצחק לה' לנוכח אשתו ,אז
"ויהי עשו איש יודע ציד" דערפאר איז ער אויך מחצה" ,האט עס אויפגעטון נאר אויף איין קינד, יצחק איז געשטאנען פון איין זייט און מתפלל
געווען א "איש שדה" ווייל אפילו אויף וואס ער אבער איר תפילה האט גארנישט אויפגעטון, געווען" :רבש"ע ,אלע קינדער וואס דו גייסט
האט גענומען אין פעלד וואס דארט איז נישט דערפאר וועט דער צווייטער זיין א רשע ,האט זי מיר געבן ,זאלן זיין פון די צדיקת" ,און רבקה
שכיח קיין זאכן פון הפקר האט ער אויך געזאגט געזאגט "אם כן" אויב דער צווייטער קינד איז א איז געשטאנען פון די צווייטע זייט און מתפלל
אז ער האט עס געפאנגען אין וואלד. רשע" ,למה זה אנכי" וואס האט אויפגעטון מיין געווען "רבש"ע ,אלע קינדער וואס דו גייסט מיר
אבער ווען עשו האט געברענגט צו עסן פאר תפילה?! געבן ,זאלן זיין פון דעם צדיק".
יצחק ,האט ער יא אכטונג געגעבן צו ברענגען אויף דעם האט מען איר געענטפערט "שני דארף מען לכאורה פארשטיין ,ווייל בשלמא
נאר וואס ער האט געפאנגען מן ההפקר, גיים בבטנך" ווייל חז"ל זאגן דאך (עי' רש"י) אז
ווייל חז"ל זאגן דאך (גיטין ז ).אין הקב"ה מביא יצחק האט געדארפט דאווענען אז אלע זיינע
דאס גייט ארויף אויף רבי און אנטונינוס ,און
תקלה לצדיקים ,האט עשו געוואוסט אז דער קינדער זאלן זיין פון די צדיקת און נישט פון
די גמרא זאגט (ע"ז י ):אז אנטונינוס איז געווען
באשעפער וועט אוודאי אפהיטן יצחק פון א אן אנדערע ,ווייל ער וואלט דאך געקענט
א בן עוה"ב ,האט מען איר געענטפערט ,אז
מכשול ,און ער וועט זיכער מרגיש זיין אז דאס אוודאי האט איר תפילה אויך אויפגעטוהן, חתונה האבן מיט נאך א פרוי ,אבער רבקה איז
איז גזל ,און וויבאלד אז ער האט נישט געוואלט ווייל דאס וואס אפילו פון עשו הרשע וועלן דאך נישט שייך אז זי זאל האבן קינדער פון א
אז יצחק זאל געוואר ווערן פון זיינע שלעכטע אויך ארויסקומען אייניקלעך ,וואס וועלן האבן צווייטער מאן ,איז וואס האט זי געמיינט מיט
מעשים ,האט ער אים אייביג געברענגט נאר מן אן אחיזה מיט די צד הקדושה ,דאס האט זי איר תפילה? און דאס איז א דוחק צו זאגן אז איר
ההפקר .און דאס זאגט טאקע די פסוק כי "ציד" גע'פועל'ט דורך אירע תפילות. כוונה איז געווען אז יצחק זאל נישט נפטר ווערן
בפיו אז פאר יצחק האט ער אייביג געברענגט וואס דאן וועט זי וועט דארפן חתונה האבן מיט
נאר וואס ער האט געפאנגען מן ההפקר. א צווייטן.
און מיט דעם פארשטייט מען דאס וואס מען עשו האט זיך אנגעשטרענגט צו קען מען זאגן ,אז זייער כוונה איז געווען,
זעט שפעטער אין די פרשה (כז ,ג) אז יצחק האט ברענגען פאר יצחק דוקא פון הפקר, אז די קינדער זאלן זיין צדיקים ,ווייל אויב א
געזאגט פאר עשו "וצא" השדה וצודה לי ציד און אז ער זאל נישט מרגיש זיין אז ער קינד איז א רשע איז א בושה אים צו מייחס זיין
ער האט נישט געזאגט "ולך" השדה -ווייל בדרך גזל'ט נאך זיין טאטן א צדיק ,און ממילא ווערט ער
כלל אין פעלד איז נישט אזוי שכיח הפקר'דיגע ויגדלו הנערים ויהי עשו איש יודע
בהמות נאר אין וואלד ,האט יצחק געמיינט צו גערעכנט צו זיין טאטען ווי א פרעמדער ,האט
ציד איש שדה( ...כה ,כז)
זאגן ,אז אויב וועסטו נישט טרעפן אין פעלד יצחק מתפלל געווען ,אז אלע זייערע קינדער
עפעס פון הפקר איז "צא" השדה גיי ארויס אין מען דארף פארשטיין וואס וויל דער פסוק זאלן זיין ערליך און זיך יא קענען מתייחס זיין
פעלד ,דאס הייסט דערווייטער דיך ארויסציר ארויסברענגען מיט די ווארט "איש שדה", נאך די צדיקת רבקה ,און דאס זעלבע האט אויך
פון פעלד "וצודה לי ציד" דארט וואו עס איז לכאורה וואלט געווען גענוג צו זאגן נאר "ויהי רבקה געבעטן ,אז אלע זייערע קינדער זאלן זיך
זיכער דא צו טרעפן צו פאנגען מן ההפקר. עשו איש יודע ציד"? קענען מתייחס זיין נאך דער צדיק יצחק.
זכות פרנס החודש נתנדב ע"י הרבני הנכבד הר"ר ציון עובדי' מאסרי הי"ו
לרגל נישואי בנו החתן משה ני"ו למז"ט
זכות הפצת תורת רבינו זי"ע יגן בעדו
שהזיווג יעלה יפה ויזכה לבנות בית נאמן בישראל
און די גמרא זאגט דאך (ברכות לב ):אז א כהן אבער עשו האט מורא געהאט אז טאמער
דיהיילי עג שהרג את הנפש לא ישא את כפיו ,קומט דאך אויס
אז ממה נפשך האט עשו נישט געהאט וואס צו טון
ער וועט זיך פארזוימען צי גיין ווייט צי פאנגען
מן ההפקר ,וועט יצחק ביני לביני זיך דערוויסן
וואס ער איז באמת ,און ער וועט אים מער נישט
צואה
מיט די בכורה ,ווייל ער האט געוואוסט ,אז אדער
וועלן בענטשן ,וועגן דעם האט ער זיך געאיילט
גייט ער אליין גע'הרג'עט ווערן ,אדער גייט ער אין פעלד אריין צו גיין ברענגען פון דארט וואס
הרג'ענען א צווייטן וואס דעמאלטס איז לא ישא ער טרעפט ,נישט קיין חילוק צו עס איז הפקר צו
את כפיו. נישט ,וועגן דעם שטייט "וילך" עשו השדה ,און
ומי שישתדל בהדפסתן דאס האט עשו געזאגט "הנה אנכי הולך למות" נישט "ויצא" ווייל עשו איז טאקע געגאנגען אין
יהי' לו המחבר למליץ איך גיי מיר דאך איינשטעלן ,אדער גע'הרג'עט צו
פעלד און נישט ארויסציר צום וואלד ,ווייל זיין
כוונה איז געווען לצוד ציד "להביא" ,ווי רש"י איז
אם יהי' לו זכות ווערן אדער צו הרג'ענען א צווייטן ,אויב אזוי ממה מסביר ,אויב וועט געלונגען צו פאנגען פון הפקר
נפשך "למה זה לי בכורה" ווייל בכל אופן גיי איך איז גוט ,און אז נישט וועט ער ברענגען אפילו מן
דאך גארנישט האבן פון דעם. הגזל ,און ער האט נישט אפגעלערנט זיין טאטע'ס
ווערטער "וצא" השדה אז ער זאל גיין ארויסציר
פון פעלד.
יצחק האט געוואלט אז עשו זאל
מקיים זיין כיבוד אב ,כדי צו קענען יצחק האט ליב געהאט עשו ווייל ער
דורכדעם משפיע זיין אויף אים די האט פארשטאנען אז זיכער איז ער
ברכות אויך נזהר בכבוד המקום
ויאמר הנה נא זקנתי לא ידעתי יום ויאהב יצחק את עשו כי ציד בפיו( ...כה ,כח)
מותי( .כז ,ב)
שטעלן זיך שוין די מפרשים איז דען יצחק
מען זעט אין די פסוקים אז יצחק האט געוואלט אבינו געווארן איבערגענומען פון א הנאה גשמי?!
בענטשן עשו האט ער אים געהייסן אז ער זאל אים קען מען זאגן ,ווי די גמרא זאגט (קידושין לא ).אז
צוגרייטן מטעמים ,און די סיבה איז געווען כדי אז ווען דער אויבערשטער האט געזאגט ביי די מעמד
די ברכה זאל קענען חל זיין אויף אים ,בזכות די הר סיני דעם ערשטן דיבור "אנכי ה' אלקיך",
מצוה פון כיבוד אב. האבן די אומות העולם געזאגט "לכבוד עצמו הוא
דורש" ,אבער נאך וואס ער האט געזאגט "כבד את
דארף מען לכאורה פארשטיין ,ווייל עס איז אביך ואת אמך" האבן זיי מודה געווען אויך צו די
באוואוסט ,אז א צדיק פאר ער גייט אוועק פון ערשטע דברות ,איז רש"י דארט מסביר ,אז זיי האבן
די וועלט באקומט ער א ספעציעלע תוספת פון פארשטאנען אז דאס איז א קל וחומר ,ווייל אויב
שפע ,און ער האט א באזונדערע כח משפיע צו מען דארף מכבד זיין א טאטע און א מאמע ,איז א
זיין ברכות ,אזוי ווי מען טרעפט ביי אליהו הנביא כל שכן אז מען דארף מכבד זיין דעם אויבערשטן,
וואס ער איז אויך א שותף אינעם מענטש ,און נאך
אז פאר וואס ער איז ארויף לשמי מרום ,האט ער
מער פון דעם אז חיים ומות איז מסורים בידו.
געזאגט פאר אלישע (מ"ב ב ,ט)" ,שאל מה אעשה
איז ממילא קען זיין ,אז ווען יצחק האט געזען
לך בטרם אלקח מעמך" .אויב אזוי ,פארוואס
אז עשו איז אזוי נזהר אין כיבוד אב ,האט ער
האט יצחק געדארפט זאגן דא פאר עשו אז ער פארשטאנען אז כ"ש אז ער איז נזהר אויך אין כבוד
זאל אים גיין צוגרייטן מטעמים ,לכאורה האט ער שמים ,און דערפאר האט ער אים אזוי ליב געהאט,
דאן געהאט א כח צו משפיע זיין ברכות אויך אן אבער נישט ווי אין פשטות אז ער איז געווארן
צו מאכן א פעולה אויף וואס די ברכה זאל קענען איבערגענומען פון א הנאה גשמי.
איר קענט שיקן קוויטלעך חל זיין?
צום ציון הק' קען זיין ,אז דערפאר האט יצחק אנגעפאנגען עשו האט גארנישט געהאט פון די
להפקד בדבר ישועה ורחמים הנה נא זקנתי "לא ידעתי יום מותי" ,מיינענדיג בכורה ,ווייל א הורג את הנפש לא
פאראינטרעסירטע ביטע פארבינדט אייך צום מערכת
צו זאגן ,אז דערפאר הייסט ער אים גיין ברענגען ישא את כפיו
מטעמים ווייל ער אליינס ווייסט נאכנישט צו ויאמר עשו הנה אנכי הולך למות ולמה
ער האלט שוין טאקע נאנט צו זיין פטירה וואס זה לי בכורה( .כה ,לב)
ון ה
הגלי שבוע דעמאלטס וואלט ער געקענט משפיע זיין די ברכה
אן קיין ספעציעלע הכנה פון פארדעם ,ממילא
מען קען מסביר זיין די פסוק ,לויט ווי די גמרא
יהיה לזכות דרש'נט (ב"ב טז ):אויף די פסוק "והוא עיף" אז עס
הר"ר ישכר בעריש בן לאה רחל האט ער געהייסן עשו ער זאל גיין מקיים זיין כיבוד איז א לשון פון רציחהָ ,זעט מען דאך פון דעם אז
זוגתו בילא חנה רבקה בת שרה צפורה אב ווייל דורכדעם וועט ער אים בכל אופן קענען עשו איז געווען בסכנה און זיין לעבן איז געווען
וכל יוצ"ח משפיע זיין די ברכות. איינגעשטעלט.
שיוושעו בכל מילי דמיטב
כהבטחת רבינו המחבר הקדוש ,אמן
מנדב צו זיין א גליון לשבוע זוכה צו זיין להבטחת הצדיק ,אדער אנטייל
צו נעמען אין די הוצאות ,ביטע זיך ווענדן צו.
gilyonplotzk@gmail.com | plotzk.org | )929( 260-4868
