gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: פלאצקער גאון · Plotzker Gaon

שבוע: תולדות (2026-11-09)

פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פון‬ ‫פרשת‬ ‫תולדות‬ ‫געקליבענע‬ ‫תשפ”ז‬ ‫געדאנקען‬ ‫גליון רי”ח‬ ‫אויף די‬ ‫פרשה‬ ‫בס"ד‬ ‫שנה ו’‬ ‫ארי’ לייב צינגץאון‬ ‫הגאון רבי‬ ‫זי”ע‬ ‫בס״ד‬ ‫אויף אידיש‬ ‫קען מען זאגן‪ ,‬אז כאטש וואס געווענדליך‬ ‫לפי זה קען מען מסביר זיין דאס וואס מען‬ ‫פלעגט עשו פאנגען די חיות אין וואלד וואס‬ ‫טרעפט‪ ,‬אז נאך וואס רבקה איז אריבער אויף‬ ‫רבקה האט מורא געהאט אז איר‬ ‫דאס איז דאך א מקום הפקר‪ ,‬איז זיין כוונה נישט‬ ‫פתחי שם ועבר און יעקב איז געווען מפרכס‬ ‫תפילה האט גארנישט אויפגעטון‬ ‫געווען זיך צו מונע זיין פון גזל‪ ,‬נאר אדרבא‪,‬‬ ‫לצאת און ביי פתחי עבודה זרה איז עשו געווען‬ ‫ויתרוצצו הבנים בקרבה ותאמר אם‬ ‫דורכדעם וואס ער האט געווענדליך גענומען מן‬ ‫מפרכס לצאת‪ ,‬האט זי געזאגט אם כן למה זה‬ ‫כן למה זה אנכי‪ ...‬ויאמר ה' לה שני‬ ‫ההפקר‪ ,‬האט ער געקענט גיין גזל'ענען אנדעם‬ ‫אנכי‪ ,‬קען מען זאגן אז זי האט פארשטאנען אז‬ ‫גיים בבטנך‪( ...‬כה‪ ,‬כב‪-‬כג)‬ ‫וואס איינער זאל כאפן אז דאס איז גע'גזל'ט‪,‬‬ ‫איין קינד וועט זיין א צדיק אין דער צווייטער‬ ‫ווייל אויף יעדע זאך וואס ער האט גע'גזל'ט‬ ‫וועט זיין א רשע‪ ,‬האט זי געטראכט צו זיך אז‬ ‫מען קען מסביר זיין דעם פסוק‪ ,‬לויט ווי‬ ‫האט ער געזאגט אז ער האט דאס געפאנגען אין‬ ‫מן הסתם האט נאר יצחק'ס תפילה אויפגעטון‪,‬‬ ‫עס שטייט אין מדרש (ב"ר סג‪ ,‬ה) אויפן פסוק‬ ‫וואלד‪ ,‬איז דאס זאגט דער פסוק‪ :‬אז וויבאלד אז‬ ‫און וויבאלד אז חז"ל זאגן דאך אז "תפילה עושה‬ ‫(כה‪ ,‬כא) ויעתר יצחק לה' לנוכח אשתו‪ ,‬אז‬ ‫"ויהי עשו איש יודע ציד" דערפאר איז ער אויך‬ ‫מחצה"‪ ,‬האט עס אויפגעטון נאר אויף איין קינד‪,‬‬ ‫יצחק איז געשטאנען פון איין זייט און מתפלל‬ ‫געווען א "איש שדה" ווייל אפילו אויף וואס ער‬ ‫אבער איר תפילה האט גארנישט אויפגעטון‪,‬‬ ‫געווען‪" :‬רבש"ע‪ ,‬אלע קינדער וואס דו גייסט‬ ‫האט גענומען אין פעלד וואס דארט איז נישט‬ ‫דערפאר וועט דער צווייטער זיין א רשע‪ ,‬האט זי‬ ‫מיר געבן‪ ,‬זאלן זיין פון די צדיקת"‪ ,‬און רבקה‬ ‫שכיח קיין זאכן פון הפקר האט ער אויך געזאגט‬ ‫געזאגט "אם כן" אויב דער צווייטער קינד איז א‬ ‫איז געשטאנען פון די צווייטע זייט און מתפלל‬ ‫אז ער האט עס געפאנגען אין וואלד‪.‬‬ ‫רשע‪" ,‬למה זה אנכי" וואס האט אויפגעטון מיין‬ ‫געווען "רבש"ע‪ ,‬אלע קינדער וואס דו גייסט מיר‬ ‫אבער ווען עשו האט געברענגט צו עסן פאר‬ ‫תפילה?!‬ ‫געבן‪ ,‬זאלן זיין פון דעם צדיק"‪.‬‬ ‫יצחק‪ ,‬האט ער יא אכטונג געגעבן צו ברענגען‬ ‫אויף דעם האט מען איר געענטפערט "שני‬ ‫דארף מען לכאורה פארשטיין‪ ,‬ווייל בשלמא‬ ‫נאר וואס ער האט געפאנגען מן ההפקר‪,‬‬ ‫גיים בבטנך" ווייל חז"ל זאגן דאך (עי' רש"י) אז‬ ‫ווייל חז"ל זאגן דאך (גיטין ז‪ ).‬אין הקב"ה מביא‬ ‫יצחק האט געדארפט דאווענען אז אלע זיינע‬ ‫דאס גייט ארויף אויף רבי און אנטונינוס‪ ,‬און‬ ‫תקלה לצדיקים‪ ,‬האט עשו געוואוסט אז דער‬ ‫קינדער זאלן זיין פון די צדיקת און נישט פון‬ ‫די גמרא זאגט (ע"ז י‪ ):‬אז אנטונינוס איז געווען‬ ‫באשעפער וועט אוודאי אפהיטן יצחק פון א‬ ‫אן אנדערע‪ ,‬ווייל ער וואלט דאך געקענט‬ ‫א בן עוה"ב‪ ,‬האט מען איר געענטפערט‪ ,‬אז‬ ‫מכשול‪ ,‬און ער וועט זיכער מרגיש זיין אז דאס‬ ‫אוודאי האט איר תפילה אויך אויפגעטוהן‪,‬‬ ‫חתונה האבן מיט נאך א פרוי‪ ,‬אבער רבקה איז‬ ‫איז גזל‪ ,‬און וויבאלד אז ער האט נישט געוואלט‬ ‫ווייל דאס וואס אפילו פון עשו הרשע וועלן‬ ‫דאך נישט שייך אז זי זאל האבן קינדער פון א‬ ‫אז יצחק זאל געוואר ווערן פון זיינע שלעכטע‬ ‫אויך ארויסקומען אייניקלעך‪ ,‬וואס וועלן האבן‬ ‫צווייטער מאן‪ ,‬איז וואס האט זי געמיינט מיט‬ ‫מעשים‪ ,‬האט ער אים אייביג געברענגט נאר מן‬ ‫אן אחיזה מיט די צד הקדושה‪ ,‬דאס האט זי‬ ‫איר תפילה? און דאס איז א דוחק צו זאגן אז איר‬ ‫ההפקר‪ .‬און דאס זאגט טאקע די פסוק כי "ציד"‬ ‫גע'פועל'ט דורך אירע תפילות‪.‬‬ ‫כוונה איז געווען אז יצחק זאל נישט נפטר ווערן‬ ‫בפיו אז פאר יצחק האט ער אייביג געברענגט‬ ‫וואס דאן וועט זי וועט דארפן חתונה האבן מיט‬ ‫נאר וואס ער האט געפאנגען מן ההפקר‪.‬‬ ‫א צווייטן‪.‬‬ ‫און מיט דעם פארשטייט מען דאס וואס מען‬ ‫עשו האט זיך אנגעשטרענגט צו‬ ‫קען מען זאגן‪ ,‬אז זייער כוונה איז געווען‪,‬‬ ‫זעט שפעטער אין די פרשה (כז‪ ,‬ג) אז יצחק האט‬ ‫ברענגען פאר יצחק דוקא פון הפקר‪,‬‬ ‫אז די קינדער זאלן זיין צדיקים‪ ,‬ווייל אויב א‬ ‫געזאגט פאר עשו "וצא" השדה וצודה לי ציד און‬ ‫אז ער זאל נישט מרגיש זיין אז ער‬ ‫קינד איז א רשע איז א בושה אים צו מייחס זיין‬ ‫ער האט נישט געזאגט "ולך" השדה ‪ -‬ווייל בדרך‬ ‫גזל'ט‬ ‫נאך זיין טאטן א צדיק‪ ,‬און ממילא ווערט ער‬ ‫כלל אין פעלד איז נישט אזוי שכיח הפקר'דיגע‬ ‫ויגדלו הנערים ויהי עשו איש יודע‬ ‫בהמות נאר אין וואלד‪ ,‬האט יצחק געמיינט צו‬ ‫גערעכנט צו זיין טאטען ווי א פרעמדער‪ ,‬האט‬ ‫ציד איש שדה‪( ...‬כה‪ ,‬כז)‬ ‫זאגן‪ ,‬אז אויב וועסטו נישט טרעפן אין פעלד‬ ‫יצחק מתפלל געווען‪ ,‬אז אלע זייערע קינדער‬ ‫עפעס פון הפקר איז "צא" השדה גיי ארויס אין‬ ‫מען דארף פארשטיין וואס וויל דער פסוק‬ ‫זאלן זיין ערליך און זיך יא קענען מתייחס זיין‬ ‫פעלד‪ ,‬דאס הייסט דערווייטער דיך ארויסציר‬ ‫ארויסברענגען מיט די ווארט "איש שדה"‪,‬‬ ‫נאך די צדיקת רבקה‪ ,‬און דאס זעלבע האט אויך‬ ‫פון פעלד "וצודה לי ציד" דארט וואו עס איז‬ ‫לכאורה וואלט געווען גענוג צו זאגן נאר "ויהי‬ ‫רבקה געבעטן‪ ,‬אז אלע זייערע קינדער זאלן זיך‬ ‫זיכער דא צו טרעפן צו פאנגען מן ההפקר‪.‬‬ ‫עשו איש יודע ציד"?‬ ‫קענען מתייחס זיין נאך דער צדיק יצחק‪.‬‬ ‫זכות פרנס החודש נתנדב ע"י הרבני הנכבד הר"ר ציון עובדי' מאסרי הי"ו‬ ‫לרגל נישואי בנו החתן משה ני"ו למז"ט‬ ‫זכות הפצת תורת רבינו זי"ע יגן בעדו‬ ‫שהזיווג יעלה יפה ויזכה לבנות בית נאמן בישראל‬ ‫און די גמרא זאגט דאך (ברכות לב‪ ):‬אז א כהן‬ ‫אבער עשו האט מורא געהאט אז טאמער‬ ‫דיהיילי עג‬ ‫שהרג את הנפש לא ישא את כפיו‪ ,‬קומט דאך אויס‬ ‫אז ממה נפשך האט עשו נישט געהאט וואס צו טון‬ ‫ער וועט זיך פארזוימען צי גיין ווייט צי פאנגען‬ ‫מן ההפקר‪ ,‬וועט יצחק ביני לביני זיך דערוויסן‬ ‫וואס ער איז באמת‪ ,‬און ער וועט אים מער נישט‬ ‫צואה‬ ‫מיט די בכורה‪ ,‬ווייל ער האט געוואוסט‪ ,‬אז אדער‬ ‫וועלן בענטשן‪ ,‬וועגן דעם האט ער זיך געאיילט‬ ‫גייט ער אליין גע'הרג'עט ווערן‪ ,‬אדער גייט ער‬ ‫אין פעלד אריין צו גיין ברענגען פון דארט וואס‬ ‫הרג'ענען א צווייטן וואס דעמאלטס איז לא ישא‬ ‫ער טרעפט‪ ,‬נישט קיין חילוק צו עס איז הפקר צו‬ ‫את כפיו‪.‬‬ ‫נישט‪ ,‬וועגן דעם שטייט "וילך" עשו השדה‪ ,‬און‬ ‫ומי שישתדל בהדפסתן‬ ‫דאס האט עשו געזאגט "הנה אנכי הולך למות"‬ ‫נישט "ויצא" ווייל עשו איז טאקע געגאנגען אין‬ ‫יהי' לו המחבר למליץ‬ ‫איך גיי מיר דאך איינשטעלן‪ ,‬אדער גע'הרג'עט צו‬ ‫פעלד און נישט ארויסציר צום וואלד‪ ,‬ווייל זיין‬ ‫כוונה איז געווען לצוד ציד "להביא"‪ ,‬ווי רש"י איז‬ ‫אם יהי' לו זכות‬ ‫ווערן אדער צו הרג'ענען א צווייטן‪ ,‬אויב אזוי ממה‬ ‫מסביר‪ ,‬אויב וועט געלונגען צו פאנגען פון הפקר‬ ‫נפשך "למה זה לי בכורה" ווייל בכל אופן גיי איך‬ ‫איז גוט‪ ,‬און אז נישט וועט ער ברענגען אפילו מן‬ ‫דאך גארנישט האבן פון דעם‪.‬‬ ‫הגזל‪ ,‬און ער האט נישט אפגעלערנט זיין טאטע'ס‬ ‫ווערטער "וצא" השדה אז ער זאל גיין ארויסציר‬ ‫פון פעלד‪.‬‬ ‫יצחק האט געוואלט אז עשו זאל‬ ‫מקיים זיין כיבוד אב‪ ,‬כדי צו קענען‬ ‫יצחק האט ליב געהאט עשו ווייל ער‬ ‫דורכדעם משפיע זיין אויף אים די‬ ‫האט פארשטאנען אז זיכער איז ער‬ ‫ברכות‬ ‫אויך נזהר בכבוד המקום‬ ‫ויאמר הנה נא זקנתי לא ידעתי יום‬ ‫ויאהב יצחק את עשו כי ציד בפיו‪( ...‬כה‪ ,‬כח)‬ ‫מותי‪( .‬כז‪ ,‬ב)‬ ‫שטעלן זיך שוין די מפרשים איז דען יצחק‬ ‫מען זעט אין די פסוקים אז יצחק האט געוואלט‬ ‫אבינו געווארן איבערגענומען פון א הנאה גשמי?!‬ ‫בענטשן עשו האט ער אים געהייסן אז ער זאל אים‬ ‫קען מען זאגן‪ ,‬ווי די גמרא זאגט (קידושין לא‪ ).‬אז‬ ‫צוגרייטן מטעמים‪ ,‬און די סיבה איז געווען כדי אז‬ ‫ווען דער אויבערשטער האט געזאגט ביי די מעמד‬ ‫די ברכה זאל קענען חל זיין אויף אים‪ ,‬בזכות די‬ ‫הר סיני דעם ערשטן דיבור "אנכי ה' אלקיך"‪,‬‬ ‫מצוה פון כיבוד אב‪.‬‬ ‫האבן די אומות העולם געזאגט "לכבוד עצמו הוא‬ ‫דורש"‪ ,‬אבער נאך וואס ער האט געזאגט "כבד את‬ ‫דארף מען לכאורה פארשטיין‪ ,‬ווייל עס איז‬ ‫אביך ואת אמך" האבן זיי מודה געווען אויך צו די‬ ‫באוואוסט‪ ,‬אז א צדיק פאר ער גייט אוועק פון‬ ‫ערשטע דברות‪ ,‬איז רש"י דארט מסביר‪ ,‬אז זיי האבן‬ ‫די וועלט באקומט ער א ספעציעלע תוספת פון‬ ‫פארשטאנען אז דאס איז א קל וחומר‪ ,‬ווייל אויב‬ ‫שפע‪ ,‬און ער האט א באזונדערע כח משפיע צו‬ ‫מען דארף מכבד זיין א טאטע און א מאמע‪ ,‬איז א‬ ‫זיין ברכות‪ ,‬אזוי ווי מען טרעפט ביי אליהו הנביא‬ ‫כל שכן אז מען דארף מכבד זיין דעם אויבערשטן‪,‬‬ ‫וואס ער איז אויך א שותף אינעם מענטש‪ ,‬און נאך‬ ‫אז פאר וואס ער איז ארויף לשמי מרום‪ ,‬האט ער‬ ‫מער פון דעם אז חיים ומות איז מסורים בידו‪.‬‬ ‫געזאגט פאר אלישע (מ"ב ב‪ ,‬ט)‪" ,‬שאל מה אעשה‬ ‫איז ממילא קען זיין‪ ,‬אז ווען יצחק האט געזען‬ ‫לך בטרם אלקח מעמך"‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬פארוואס‬ ‫אז עשו איז אזוי נזהר אין כיבוד אב‪ ,‬האט ער‬ ‫האט יצחק געדארפט זאגן דא פאר עשו אז ער‬ ‫פארשטאנען אז כ"ש אז ער איז נזהר אויך אין כבוד‬ ‫זאל אים גיין צוגרייטן מטעמים‪ ,‬לכאורה האט ער‬ ‫שמים‪ ,‬און דערפאר האט ער אים אזוי ליב געהאט‪,‬‬ ‫דאן געהאט א כח צו משפיע זיין ברכות אויך אן‬ ‫אבער נישט ווי אין פשטות אז ער איז געווארן‬ ‫צו מאכן א פעולה אויף וואס די ברכה זאל קענען‬ ‫איבערגענומען פון א הנאה גשמי‪.‬‬ ‫איר קענט שיקן קוויטלעך‬ ‫חל זיין?‬ ‫צום ציון הק'‬ ‫קען זיין‪ ,‬אז דערפאר האט יצחק אנגעפאנגען‬ ‫עשו האט גארנישט געהאט פון די‬ ‫להפקד בדבר ישועה ורחמים‬ ‫הנה נא זקנתי "לא ידעתי יום מותי"‪ ,‬מיינענדיג‬ ‫בכורה‪ ,‬ווייל א הורג את הנפש לא‬ ‫פאראינטרעסירטע ביטע פארבינדט אייך צום מערכת‬ ‫צו זאגן‪ ,‬אז דערפאר הייסט ער אים גיין ברענגען‬ ‫ישא את כפיו‬ ‫מטעמים ווייל ער אליינס ווייסט נאכנישט צו‬ ‫ויאמר עשו הנה אנכי הולך למות ולמה‬ ‫ער האלט שוין טאקע נאנט צו זיין פטירה וואס‬ ‫זה לי בכורה‪( .‬כה‪ ,‬לב)‬ ‫ון ה‬ ‫הגלי שבוע‬ ‫דעמאלטס וואלט ער געקענט משפיע זיין די ברכה‬ ‫אן קיין ספעציעלע הכנה פון פארדעם‪ ,‬ממילא‬ ‫מען קען מסביר זיין די פסוק‪ ,‬לויט ווי די גמרא‬ ‫יהיה לזכות‬ ‫דרש'נט (ב"ב טז‪ ):‬אויף די פסוק "והוא עיף" אז עס‬ ‫הר"ר ישכר בעריש בן לאה רחל‬ ‫האט ער געהייסן עשו ער זאל גיין מקיים זיין כיבוד‬ ‫איז א לשון פון רציחה‪ָ ,‬זעט מען דאך פון דעם אז‬ ‫זוגתו בילא חנה רבקה בת שרה צפורה‬ ‫אב ווייל דורכדעם וועט ער אים בכל אופן קענען‬ ‫עשו איז געווען בסכנה און זיין לעבן איז געווען‬ ‫וכל יוצ"ח‬ ‫משפיע זיין די ברכות‪.‬‬ ‫איינגעשטעלט‪.‬‬ ‫שיוושעו בכל מילי דמיטב‬ ‫כהבטחת רבינו המחבר הקדוש‪ ,‬אמן‬ ‫מנדב צו זיין א גליון לשבוע זוכה צו זיין להבטחת הצדיק‪ ,‬אדער אנטייל‬ ‫צו נעמען אין די הוצאות‪ ,‬ביטע זיך ווענדן צו‪.‬‬ ‫‪gilyonplotzk@gmail.com | plotzk.org | )929( 260-4868‬‬