הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

||| שנת תשפ"ז לפ"ק ||| גליון קע"ו פרשת תולדות
שיעורי.
באידיש הרב שמעון
שפיצער
שליט"א
+א בך
א+בטח
ה +מדות
טו+בו+ת
נכון לבו בטוח בה';
נאך
בלייבן רואיג אפילו ווען די בעלי חובות לויפן ָ
חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"ד ,יום ראשון פרשת וארא ,כ"ו טבת תשפ"א
בך א+בטח
חלק ב'
ח +נקוּ+דה
+ל+מחש+בה א
מ'דארף ָאנקומען
צוגאנג ווען ַ
חכם המכיר את מקומו; דער ריכטיגער ַ
צו ַאנדערע מענטשן
וואס איז די אמת'ע בזיון
ָ מכבד ,כ'קען נישט טון קיין בזיון'דיגע ַארבעט ,איך טאקע זיך צערייסן?
דארף מען ַ
ַ
ּפראבלעם
ָ דא קומט אויך ַאריין דער גרויסער ָ בין דאך ַא מכובד'יגער מענטש" ...איי ,דערצייל וואס
מ'האט ָאנגעהויבן דעם שיעור מיט די שאלה ָ ָ
וואס ַאלע גדולי ישראל פונעם דור רעדן דערפון, ָ שאפן געלט פארנומען צו ַ נישט קיינעם ַאז מ'איז ַ וויאזוי מעג מען אפילו בלייבן מיטמענטשן פרעגןַ :
מאכן טייערע שמחות וכדומה ,כדי ַאז מענטשן ַ גאנצע ראנדזשירן ַ פאר אים ַא ַ מ'דארף ַַ פאר אים, ַ פארוויקלט מיט חובות? ַא ישוב הדעת בשעת מ'איז ַ
טעגאריע פון 'מכובד'דיגע
ָ קא
ַאריינצוגיין אין דער ַ דאס טוט מען אויף ַא שטילן אופן, קאמּפיינען? ָאהָ , ַ דארף דער בעל חוב זיך צערייסן מיט זיינע לכאורה ַ
מענטשן'ָ ,אבער למעשה איז ָ
דאס אויפ'ן חשבון פון מ'דארף נישט רעדן דערפוןָ .אבער פון אינדרויסן איז ַ לעצטע כוחות כדי צו דעקן זיינע חובות! דו קענסט
זיין ַא נצרך. ער ַא מכובד'יגער מענטש... האבן בטחון בשעת דו ביזט שוין אויפ'ן פליגער צו ָ
זאגט דער רמב"ם :לעב נישט אין ַא שקר ,און ָ שאפן געלט אין חוץ לארץָ ,אדער בשעת דו שטייסט ַ
דארפסט טוישן זאגט דער רמב"ם :דו ַ אויף דעם ָ
זאלסט וויסן דעם אמתַ ,אז ַא מענטש איז מכובד - ָ זאמלען געלטָ ,אבער קודם כל מוזטו אין ביהמ"ד צו ַ
וואס איז ַא נצרך איז ַא 'בזוי' ,ער
דיין בליק .איינער ָ
דוקא ווען ער איז נישט קיין נצרך לבריות! אפילו דארפסטו נאך געלט! און נישט סתם ַ ָאנהויבן ַארומגיין ָ
איז נישט קיין מכובד'יגער מענטש .ווען דו ביזט ַא
וואס זעט אויס ווי ַא דארף טון ַא פרנסה ָ אויב ער ַ האבן קייןזאלסט נישט ָ גיין קלייבן געלט ,נאר דו ָ
סאך מער בזיון ווי וועןדאס ַא ַנצרך מיט חובות ,איז ָ
סאךשטיקל בזיוןָ ,אבער זיין ַא נצרך לבריות איז ַא ַ זאלסט זיך ָאנשטרענגען מיט די נאכטָ ,טאג און קיין ַ ָ
פארקויפט נבילה גאס און ַגעשטאנען אין ַ
ַ וואלסט
דו ָ
ַאן ערגערע בזיון ווי 'ּפשוט נבילתא בשוקא' .אויב צאלסט דיינע חובות ,ווי חז"ל
בא ָ
לעצטע כוחות ביז דו ַ
סאך גרעסערע בזיונות ווי ַארבעטן פלייש ,און ס'איז ַא ַ
טעגאריע פון 'נצרך ָ קא
נאכנישט אין דער ַ דו ביזט ָ זאגןּ' :פשוט נבילתא בשוקא ואל תצטרך לבריות'! ָ
וואס דו קוקסט נישט ָאן מכובד'יג. מיט ַא ּפרנסה ָ
דארט!לבריות' ,גיי נישט ַאריין ָ וואס איז
די הדרכה פאר איינעם ָ
מ'זאל טון ַאלעס כדי נישט צו ווערן ַא
ָ האבן די תנאים און אמוראים געטון דערפאר ָ
ַ נאכנישט קיין נצרך
ָ
נצרך פארשידענע ַארבעט פאר דער ּפרנסה ,כדי נישט צו ַ די תשובה אויף דער שאלה איזַ ,אז דער מאמר
און אודאי לערנט דער רמב"ם דעם אמת'ן בליק זיין קיין נצרך לבריות .און אפילו אין די פריערדיגע חז"ל פון 'ּפשוט נבילתא בשוקא' ,רעדט פון ַא
באקומען ַא געוויסעפאר ַא מענטש וועלכער קען ַ האבןוואס ָ דורות זענען געווען גאונים וצדיקים ָ נאכנישט קיין נצרך לבריות, וואס איז ָ מענטש ָ
האטפאר אים ,ער ָּפאסיג ַ
וואס איז ַסארט ַארבעט ָ ָ עוסק געווען פאר ּפרנסה .ס'איז ידוע ַאז דער טראכט" :אפשר לוינט זיך מיר צו ווערן ַא ַ נאר ערָ
דאס צו טוןָ ,אבער ער שעמט זיך צוויי פעאיגע הענט ָ פארקויפן זיינע חפץ חיים פלעגט ַאליין ַארומגיין ַ נצרך לבריות? איך וועל קענען בלייבן ביים לערנען,
צו שטיין אין געשעפט ,ווייל 'מה יאמרו הבריות'... פארקויפט זיינע האט ַ ספרים ,אויך דער סטייּפלער ָ האבןאון מענטשן וועלן מיר שטיצן ,כ'וועל הנאה ָ
זאגט דער רמב"ם :זיי זיך מחזק ,דו אויף דעם ָ וואלטספרים .היינטיגע צייטן ,ווען ַא מחבר ספרים ָ פון צדקה"...
רזארגן דיין משּפחה און נישט
פא ָ
דאס כדי צו ַ טוסט ָ וואלטפארקויפן זיין ספרָ , געשטאנען אין שול צו ַ ַ זאגט דער רמב"ם (הלכות מתנת זא איינעם ָ פאר ַא ַ
וואסטראכט נישט ַָ דארפן זיין ַא נצרך לבריות!
צו ַ "ס'ּפאסט נישט ,דו נעמסט ַאליין ַ מען עס ָאנגעקוקט: שוואכערע
ַ עניים פ"י הי"ח) ַאז ַא נצרך לבריות איז ַא
זאגן ,זיי ווייסן נישט די ריכטיגע
מענטשן וועלן ָ געלט און גיבסט צוריק רעשט? – ס'איז נישט ַאזוי זאל מען טון מ'האט ַא ברירהָ ,
ָ סארט מענטש .אויב ָ
רא
פא ַוואס ַ
השקפה פון דער תורה ,זיי קוקן לויט ָ האבן געוואוסט מכובד'יג"ָ ...אבער די גדולי ישראל ָ וואס מ'קען נאר ,כדי נישט צו ווערן קיין ַאלעס ָ
מ'טראגטָ ,אדער לויט וועלכע שידוכים מ'טוטָ הוט זאך איז נישט קיין גרעסערע בזיון ווי צו ַאז קיין שום ַ האב ַאן
טראכט" :איך ָ ַ נצרך לבריות .דער מענטש
גארמיט די קינדער ...דער אמת'ער בליק איז ָאבער ָ זיין ַא נצרך לבריות. סטאטוס אין ביהמ"ד ,יעדער איז מיך ַ ָאנגעזענעם
גליון הבינני || 1
רלאזט
פא ָ ראּפ קיין פרוטהָ ,אבער ער ַ נעמט נישט ַא ָ דאך נישט שטיין ָאן קיין צדקה. ווייל די וועלט קען ָ זא
ַאנדערש :ווער ס'איז נישט קיין נצרך לבריותַ ,א ַ
זיך אויף זיין 'כוחי ועוצם ידי' ,ער גלייבט ַאז דורך זאגט (בבא בתרא י ,א) ַאז דער אויבערשטער ווי די גמרא ָ איינער איז ַאן ערליכער איד.
לאנטן קען ער איבערצייגן מענטשן ָ
זאלן טא ַ
זיינע ַ ס'זאל
ָ ס'זאל זיין ָארימעלייט ,כדי ָ שאפן ַאז
בא ַהאט ַ
ָ פון דעם רעדט דער רמב"ם :גיי נישט ַאריין אין
אים געבן געלט ,טוט ער נישט ריכטיג זיין תפקיד, זיין ַא מעגליכקייט פאר מענטשן צו קענען געבן וואס דו
זאכן ַָא מצב פון נצרך לבריות ,און טו אפילו ַ
וויאזוי ער
ווייל ער מיינט ַאז ַאלעס ווענדט זיך לויט ַ זאגט דער זוה»ק (ויצא קנב ,ב) ַאז ווען ַא
נאכמער ָ צדקהָ . פאר דיר צו טון.
ס'ּפאסט נישט ַ
ַ האלטסט ַאז
ַ
באקומען יא מצליח צו ַ וועט רעדן .און ווען ער איז ָ איד גיבט צדקה ,ווערט בשעת מעשה ַא מורא'דיגער
דא אויפגעטון ...איך האב ָגעלט שּפירט ער" :איך ָ דאס יחוד צווישן דעם מקבל און דעם משּפיע ,און ָ פאקטיש ַא
אויב דער מענטש איז שוין ַ
דאס געלט צו אויפבויען דעם גרויסן געשאפן ָ
ַ האב
ָ ברענגט ַא שפע אויף דער וועלט. נצרך לבריות
בארואיגט דא בויען תורה "...ר' אידַ ,
בנין ...איך גיי ָ האט וואס ָ
ָאבער יעצט רעדן מיר וועגן ַא מענטש ָ
צדקה ברענגט שפע
אייך! ס'איז נישט דיין כח .דער אויבערשטער דארף פארדרייט אין חובות ,מ'רעדט נישט וועגן זיך שוין ַ
עס שטייט פון צדיקים ַאז אינעם ַ
קאּפיטל פון האט ַאביסל חובות ָאבער ער ַארבעט, וואס ָ
איינער ָ
נישט צוקומען צו דיר כדי צו בויען תורה...
'תהלה לדוד' רעדן ַאלע ּפסוקים בלשון נסתר' :חנון ּפלאן ַאז אין
ַ פארדינט און לייגט ַאוועק ,מיט'ן ער ַ
האב פארשטייט :איך ָ ַא ריכטיגער גבאי צדקה ַ ורחום ה'' ,טוב ה׳ לכל'' ,רצון יראיו יעשה' וכו',
דעם זכות צו מזכה זיין אידישע קינדער .דער ּפגעצאלט .מ'רעדטָ ּפאר חדשים זאל ַאלעס זיין ָא ַא ָ
ָאבער דער ּפסוק 'פותח את ידך' ,שטייט בלשון נוכח, רּפלאנטערט אין חובות ָ פא
וואס איז ַאזוי ַ
פון איינער ָ
ּפלאץ
ַ זא
האט מיר צוגעפירט צו ַא ַ אויבערשטער ָ דאס איז ווייל
ַאנדערש ווי ַאלע ַאנדערע ּפסוקיםָ .
פאר אלמנות צוזאמענעמען געלט ַ ַ דארףַאז איך ַ וויאזוי
האט נישט קיין שום חשבון בדרך הטבע ַ ַאז ער ָ
'פותח את ידך' גייט ַארויף אויפ'ן מענטש ,ווען ער
ויתומיםָ ,אדער פאר ַא מוסדָ ,אדער פאר ַאנדערע פארדינען גענוג כדי צו קענען דעקן די זאל קענען ַ
ער ָ
דא אויף דער וועלט ,ברענגט ער ַאז
האנט ָעפנט זיין ַ
צוגאנג פון אמת'ע ַ דאס איז דער
וויכטיגע צוועקןָ . נאךדארף ָאנהויבן ַארומגיין ָ חובות .ער שּפירט ַאז ער ַ
ס'זאל זיין 'ומשביע לכל חי רצון' – .דו עפנסט דיין
ָ
קאנטן בא ַ
מ'האט עס געזען ביי דעם ַ ָ גבאי צדקה ,ווי זא איד איזצדקה ,כדי צו קענען דעקן זיינע חובותַ .א ַ
האנט און דורכדעם קומט די השּפעה! ַ
שווארץ ַ גבאי צדקה פון וויזניץ ,הרה"ח רבי דוד לייב פאקטיש ַא 'נצרך לבריות'.שוין ַ
וויאזוי השּפעותאיינס פון די גרעסטע אופנים ַ
וואס ז"ל ,און ביי ַאנדערע געהויבענע גבאי צדקה ָ ס'איז נישט קיין חילוק אויף וועלכן אופן מ'איז ַא
ראּפ אויף דער וועלט ,איז ווען ַא נותן טובות קומען ַא ָ
זא ביטול און מיט ַא צוגעגאנגען דערצו מיט ַא ַ
ַ זענען נצרך לבריות :צי ווען מ'שרייבט בריוו פאר מענטשן,
האבן צדקה ,און ער דארף ָוואס ַצדקה טרעפט ַא איד ָ
הרגשה ַאז זיי זענען מקיים ַא הייליגע שליחות. שוואגער ָאדער פון עסקנים: ָ צי ווען מ'בעט פון ַא
גיבט אים געלט .שוין ָאּפגערעדט אויב מ'גיבט די
נאךדאס זעלבע איז ווען ַא איד גייט ַאליין ָ ָ האסטו "אפשר קענסטו רעדן מיט יענעם? אפשר ָ
צדקה מיט ַא שמייכל ווערט מען אויך געבענטשט
מ'מאכט חתונה ַאַ געלט פאר זיך .נישט בלויז ווען זאל מיר שיקן ַא טשעק?"... ּפראטעקציע ַאז יענער ָָ
נאך
דאס ברענגט ָ מיט י"א ברכות (בבא בתרא ט ,ב) ,און ָ
זאגן די ּפוסקים ַאז מ'הייסט דעמאלט ָ
ָ וואס
קינדָ , דארףאויב דער מענטש איז שוין אין ַא מצב ַאז ער ַ
ַא גרעסערע שפע אויף דער וועלט.
ַא ריכטיגער גבאי צדקה פאר די מצוה פון הכנסת דארף זיי בעטן הילף ָאנקומען צו ַאנדערע ,און ער ַ
צאלן ַאן
בא ָ
נאך געלט צו ַ כלה ,נאר אפילו ווען מ'גייט ָ מ'האט ַא סּפעציעלע
ָ ַאנערקענען ַאז פאקטיש כדי צו קענען דעקן די חובות ,איז ער שוין ַ
וואס מ'איז זיך ַאליין שולדיג דערינען. אייגענעם חוב ָ
אויפגאבע
ַ ַא נצרך לבריות ,און ער קען שוין נישט נוצן דעם
דא ַא תפקיד צו מזכה האט מען ָ ָאבער סוף כל סוף ָ געטראפן
ָ האט זיך
קומט אויסַ ,אז ווען ַא מענטש ָ מאמר חז"ל פון 'ּפשוט נבילתא בשוקא ואל תצטרך
זא איד איז ּפונקט ווי ַא
זיין אידן זאלן געבן צדקהַ .א ַ דארף ליידער אויסשטרעקן ַא אין ַא מצב וואו ער ַ לבריות' ,ווייל ער איז שוין ממילא ַא נצרך לבריות .ער
וואס גייט ַארום מיט'ן געפיל ַאז ער איז גבאי צדקה ָ זאל ער וויסן ַאז ער ברענגט
האנט צו נעמען צדקהָ , ַ דארףטעגאריע! יעצט ַָ קא
איז שוין ַאריין אין ַא נייע ַ
מזכה מענטשן און ער ברענגט שפע דורך די צדקה. שפע אויף דער וועלטּ ,פונקט ווי יעדע השתדלות זאלן אים געבן וואס ָ
ער לערנען ַאנדערע מאמרי חז"ל ָ
וואס מ'טוט לויט'ן סדר העולםָ .אבער נאר בתנאי ָ טראכטן
זאל ַ וויאזוי ער ָ
צוגאנג ,צו וויסן ַ
ַ דעם ריכטיגן
ּפאסירט דורך צדקה
וואס ַ
דער יחוד ָ דאס מיט די ריכטיגע מחשבות און ער ַאז ער טוט ָ דארף טון אין זיין יעצטיגן מצב.וואס ער ַאון ָ
געזאגט ַאז ווען דער 'נותן' גיבט
ָ צדיקים ָ
האבן אויפגאבע.
ַ דא ַא הייליגע
האט ָ
געדענקט ער ָ
מאכט די וועלט פאר ַא בעסערע
צדקה ַ
האנט צו דער צווייטער,פאר'ן 'מקבל' ,פון איין ַ צדקה ַ וואס איז
יונגערמאן ָ
ַ דו ביזט נישט סתם ַא ּפלאץ
ַ
ווערט דערפון ַא יחוד פון שם הוי"ה .ווייל די מטבע פארנומעןפארדרייט מיט חובות ,און איז ַ געווארן ַ
ָ דארף מען צוריקגיין צום כלל פאל ַ זא ַ
אין ַא ַ
איז די יו"ד ,די פינף פינגער פונעם נותן און די פינף דאלער ווערד? וויפילגאנצן צייט" :וויפיל איז דער ַָא ַ רעלעוואנטַ :אז מען דארף טון
ַ לעמאל
ָ וואס איז ַא
ָ
פינגער פונעם מקבל זענען די צוויי אותיות פון ה"א, לאז ָאּפ פאר ַא מינוט דיפארדינען?"ָ ...קען איך ַ רמאלן סדר העולם ,ווייל יעדער נא ַהשתדלות לויט'ן ָ
האנט צו געבןאון ווען דער נותן שטרעקט אויס די ַ מאכן ,לייג עס אין
מחשבות וויפיל געלט דו קענסט ַ האט ַא תפקיד און ַא שליחות צו העלפן ַאז די מענטש ָ
דאס די אות ווא"ו.
איז ָ דערמאן זיך ַאז דו ביזט יעצט מיישב די
ַ ַא זייט ,און ּפלאץ ,און ווען מ'טוט די
זאל זיין ַא בעסערע ַ וועלט ָ
עס שטייט אין ספר מגיד מישריםַ ,אז דער וואס אידן געבן דיר צדקה .אויב וועלט דורכדעם ָ ריכטיגע השתדלות ,ברענגט מען ַא תיקון העולם.
האט אים האט געלערנט מיט'ן בית יוסף ָ וואס ָ
מגיד ָ דאס
ּפלאץ ,איז ַָ דו ביזט שוין ממילא אויף דעם
וואס עראיינער איז מיישב די וועלט דורכדעם ָ
געזאגטַ ,אז דער מקבל צדקה איז ַא חלק פון דעם ָ דיין תפקיד יעצט!
בויעט בנינים; ַא צווייטער איז מיישב די וועלט
נאר ַא מסייע ַאז קיום מצות צדקה .ער איז נישט ָ פארשטענדליך ַאז מ'קען זיך נישט ַאליין ַ פארקויפט ברויט און מילך און וואס ער ַדורכדעם ָ
נאר ער ַאליין זאל קענען מקיים זיין די מצוהָ , יענער ָ אויסוועלן צו זיין ַא מקבל צדקהּ ,פונקט ווי ַא מענטש האבן;
דארף ָ וואס די מענטשהייט ַ ַאנדערע צרכים ָ
דאך זיין אויך
ס'דארף ַָ זאך! ווייל
איז ַא חלק פון דער ַ קען נישט אויסוועלן מיישב צו זיין די וועלט מיט פארקויפט תשמישי קדושה און ספרים. ַא דריטער ַ
ס'דארף זיין ַא משּפיע ַ וואס נעמט די געלט. איינער ָ זאכןרמאגט נישטָ ,אדער מיט ַפא ָ וואס ער ַ כשרונות ָ
זאכן ,נארס'דארף נישט זיין דוקא רוחניות'דיגע ַַ
ּפראצענט חלק און ַא מקבל ,ממילא איז ער ַא פופציג ָ דאסוואס דער אויבערשטער בעט נישט פון איםָ . ָ
וואס ַא מענטש טוט צו מיישב זיין די
זאך ָמיט יעדע ַ
נאר בתנאי ַאז מ'טוט דאס איז ָאין דער מצוהָ .אבער ָ האט זייער איז נישט זיין שליחות ,אפילו אויב ער ָ
וועלט ,טוט ער ַא מורא'דיגע טובה פאר דער בריאה.
דא
האט מיר ָ דאס וויסנדיג ַאז דער אויבערשטער ָ ָ געוואלטָ .אבער אויב מ'איז שוין סייווי אין ַא מצב ָ
דאס איז דער רצון ה' .דערער דינט די וועלט און ָ
ַאריינגעשטעלט. האט מען יעצט די געלעגנהייט צו וואו מ'איז ַא נצרךָ ,
זאלן מיר טון,דאס ָ
געוואלט ַאז ָ
ָ האט
אויבערשטער ָ
ַא גבאי צדקה ַארבעט אפילו ווען ס'איז זא איינערזאלן געבן צדקהַ .א ַמזכה זיין אידןַ ,אז זיי ָ
און מיר ווערן ַאליין בעסערע מענטשן דורכדעם.
אומאנגענעם
ַ גארנישט ַאנדערש ווי ַא גבאי צדקה. איז ָ
ווען ַא מענטש איז געצווינגען צו זיין ַא נצרך
קומט אויס ַאז ווען ַא איד איז ַא נצרך אויפ'ן צוגאנג פון אמת'ע גבאי צדקה
דער ַ לבריות זאל ער וויסןַ ,אז אין דעם מצב וואו ער
דא ַאן
זאל ער וויסן ַאז ער טוט ָ ריכטיגן אופןָ , אויך ַא גבאי צדקה קען טון זיין עבודת הקודש מאכט ער די וועלט פאר ַא בעסערע שטייט יעצטַ ,
וואס טוט זיין
עבודת ה'ּ ,פונקט ווי ַא גבאי צדקה ָ אויף ַא ריכטיגן אופןָ ,אדער אויף ַאן אומריכטיגן וואס ער נעמט צדקה ,נישט ווייניגער
ּפלאץ דורכדעם ָ
ַ
ַארבעט בנאמנות. האט בלויז אינזין זיינע אייגענעאופן .אויב ער ָ ווילאנג ער מוז
ַ סארט השתדלות.ווי ַאלע ַאנדערע ָ
נאך געלט פאר ַאנדערע,
ווען ַא גבאי צדקה גייט ָ דאס נישט ריכטיג .און אפילו אויב ער
ּפראצענטן איז ָ
ָ זיין ַא מקבל צדקה טוט ער ַא טובה פאר דער וועלט,
|| 2גליון הבינני
וואס ער איז ַאזוי צוגעוואוינט מדות דורכדעם ָ וואס ברענגט ַא שפע אויף דער
פון דעם גרויסן יחוד ָ מ'טאר זיך נישט פוילן צוליב עצלות, ָ ווייסט ער ַאז
האבןרויסווארפן ,צו ָאנשרייען און נישט צו ָ
ַ צו ַא וועלט" – .דורכדעם ווערט דער מענטש אויך ַא נותן! ס'ּפאסט
ַ צוריקהאלטן ווייל
ַ מ'טאר זיך נישטָ און
באזונדערע עבודה ַאז פאדערט זיך ַא ַ
רחמנות .עס ָ ַאלעס ווענדט זיך אין דער כוונה :ווען איינער מ'האט צו טון .מ'בעט ָ וואס מ'דארף טון ָ
ַ נישט .נאר
יא טון דעם שליחות אויפ'ן ריכטיגן וועג.
מ'זאל ָ
ָ פארקויפט ברויט און מילך ,און ער טוט עס מיט ַא ַ טעלעפאן צו
ָ מאל פון ַא מענטש" :הייב אויף ַא ַא ָ
געשמאק ווייל ער וויל העלפן די בריאה און ווייל
ַ יענעם און בעט אים צדקה פאר זייער ַא וויכטיגער
מ'קען בעטן צדקה און בלייבן ַא נותן באקוועם צוועק"ָ ,אבער דער מענטש איז זייער נישט ַ
דעמאלט איז
ָ האט הנאה צו געבן עסן פאר אידן, ער ָ
געווארן
ָ ערליכע גבאי צדקה זענען נישט בלויז קיינמאל נישט .איך וויל נישט
ָ דערמיט" :איך טו עס
פארנומען מיט ער ַא נותןָ .אבער אויב ער איז בלויז ַ
'מקבלים' ,נאר דורך זייער עבודת הקודש זענען זיי צעשטערן מיין קשר מיט יענעם ,איך בין נישט פון
פארדינען דערפון ,איז ער ַאוויפיל געלט ער וועט ַ
נאך גרעסערע 'נותנים'!
געווארן ָ
ָ לאז מיך ַארויסוואס בעטן געלטָ . סארט מענטשן ָ די ָ
דאס זעלבע קען ַא 'מקבל צדקה' ָאנקומען מקבלָ .
זאגט ַאז ער וויל געבן צען טויזנט ווען איינער ָ טאקע נישט צו דער מדריגה פון זיין ַא נותן! ס'איז ַ גאנצע דארף מען לייגן די ַ מאל ַפון דעםָ "...אבער ַא ָ
זאגט אים" :ניין ,דו דאלער ,און דער גבאי צדקה ָ ָ כאטש וויסן ַאז מ'קען מ'דארף ָ
ַ ַאזוי גרינג ָאבער באקוועמליכקייט אין ַא זייט און מ'איז מחויב צו בעטן ַ
זאלסט געבן קענסט געבן מער ,איך וויל ַאז דו ָ ָאנקומען דערצו. געלט ,אפילו מ׳שּפירט זיך זייער נישט ַאנגענעם.
דאס בעצם ַא סכנה, דאלער" ...איז ָצוואנציג טויזנט ָ ָ פאר ַא איד.
דארף עס טון ַ דאס איז מיין תפקיד ,איך ַ ָ
ווייל מ'קען ַאזוי ווערן ַא שטיקל גבר אליםָ ,אדער ַא אויסגעפארעמט לויט
ָ נאטורן ווערן
די ַ
צוגאנג
דעם ַ נאך געלט פאר דאס זעלבע איז ווען איינער גייט ָ ָ
וואס לעבט מיט 'כוחי ועוצם ידי' און שּפירט מענטש ָ האבן דעם זעלבן בליקַ :אז ער דארף ער ָ זיך ַאלייןַ ,
ַאז די וועלט קומט זיך איםָ .אבער די ערליכע גבאי האבןוואס ָמ'האט געזען אמת'ע גבאי צדקה ָ ָ
אומאנגענעמע
ַ טאקע ַאן איז מיישב די וועלט .ס'איז ַ
אויפגאבע מיט'ן ריכטיגן
ַ האבן געטון זייער צדקהָ , געבעטן און געמוטשעט מענטשן פאר געלט ,און זיי
מ'מאכט דורכדעם ַ ַארבעטָ ,אבער אויב מ'ווייסט ַאז
פארנומען צו שלעפן געלט צוגאנג .זיי זענען געווען ַַ זענען געבליבן ערליכע און איידעלע אידן .נישט קיין
באקומטדעמאלט ַָ ּפלאץ,
די וועלט פאר ַא בעסערע ַ
האבן באמת געגלייבט ַאז זיי פון נדבניםָ ,אבער זיי ָ האבן נישט קיין רחמנותוואס ָמגושם'דיגע מענטשן ָ
זאך ַאן ַאנדערן ּפנים.
גאנצע ַדי ַ
זענען דורכדעם מזכה יענעם מענטש .דורכדעם אויף ַאנדערע.
געווארן גרעסערע 'נותנים'.
ָ זענען זיי ַאליין דאך ביי די ּפרשה פון דער אור החיים הק' ָ
זאגט ָ נשטאט ַא 'מקבל'
ָ ווערן ַא 'נותן' – ַא
נאך געלט פאר זיך ַאליין,אייגנטליך ,ווען מ'גייט ָ עיר הנדחתַ ,אז ווען ַא מענטש טוט כסדר ַא פעולה ווען ַא איד שּפירט באמת ַאז ער איז יעצט
זאגן" :דו קענסט געבן מער" און איז זייער שווער צו ָ דאס צו טון,
פון אכזריות ,אפילו אויב ס'איז ַא מצוה ָ פאר'ן ישוב העולם ,ווערט מקיים זיין תפקיד ַ
ּפלאץ ,בלויז ווייל מ'וויל
ַ ס'זאל קומען פון ַא ריינעָ דאס אנרייבן אויף דער תכונת הנפש .וועגן קען זיך ָ ער איבערגעדרייט פון ַא 'מקבל' צו ַא 'נותן' .און
האבן נאר צדיקים געקענט טון, דאס ָ יענעם מזכה זייןָ . געדארפט געבן ַא הבטחה ַ האט די תורה הק'דעם ָ דעמאלט איז מען ממש ַא מרכבה לשכינה ,ווייל דער ָ
געזאגט:
ָ האבן
האבן געבעטן פדיונות און זיי ָ ווען זיי ָ 'ונתן לך רחמים ורחמך'ַ ,אז ווען אידן הרג'נען אויס אויבערשטער איז ַא נותןַ ,א גומל חסדיםַ ,א מלביש
ּפראוון
"אויב דו גיבסט נישט מער ,קען איך דיר נישט ַ זאל זיך נישט ַאנטוויקלן ביי זיי די
ַאן עיר הנדחת ָ ערומים און ַא רופא חולים.
דאס געקענט ,ווייל זיי זענעןהאבן ָ ַא ישועה" .צדיקים ָ טבע פון אכזריות. נאר 'נעמען' און 'נעמען' ,ווערט אויב מ'וויל ָ
געווען די גרעסטע נותנים .פאר ּפשוט'ע מענטשן איז וואס צוליב
מאל זען ביי ַא מנהל ָטאקע ַא ָ מ'קען ַ דערפאר
ַ מען דערווייטערט פונעם אויבערשטן.
כצומאכןָ .אבער לכל הּפחות,
ַ נאדאס ָזייער שווער ָ דארף ער ַארויסשיקן און ָאנשרייען אויפגאבע ַ
ַ זיין גאסן מ'זאל טון אפילו ּפשוט'ע ַ
ָ טאקע חז"ל ַאז
זאגן ַ ָ
ווען מ'בעט צדקה פאר זיך ַאליין ,און מ'בעט נישט דארף עס מעגליך כאטש ער ַמאכן סדרָ . מענטשן און ַ וואס נעמט -ארבעט ,אבי נישט צו ווערן ַא מענטש ָ ַ
דאס קומען מער פון וויפיל יענער וויל געבן ,קען ָ טון און ס'איז ַא וויכטיגע ַארבעטָ ,אבער למעשה פון ַאנדערעָ .אבער אויב מ'איז שוין אין ַא מצב פון ַא
ּפלאץ פון נתינה ,אויב מ'געדענקט ַאז "דער פון ַא ַ סארטזא ָ
באקומען ַא ַ
זאל ַ
קען זיך עס אנרייבן ַאז ער ָ טראכטן" :איךמ'האט דעם ישוב הדעת צו ַ ָ נצרך ,און
האט מיר ַאריינגעלייגט אין דעם אויבערשטער ָ תכונות הנפש .ס'קען ַא ָ
מאל זיין ַא וואוילער מענטש דא ָאנגעקומען .איך דאנק דעם אויבערשטן ַאז כ'בין ָ ַ
מציאות" .דורכדעם ווערט מען ממש ַא חלק פון דער געווארן ַא משגיח אין ישיבה ,אויב ער טוט
ָ וואס איז
ָ גיי טון מיין תפקיד אויפ'ן ריכטיגן אופן .איך בין
וואס ברענגט שפע פאר דער וועלט. מצות צדקה ָ באקומען שווערע נישט זיין תפקיד ריכטיג ,קען ער ַ מזכה אידן מיט די מצוה פון צדקה ,איך בין ַא חלק
ב
צאלן חובות ָאן אויפצוגעבן תורה ותפלה און ישוב הדעת
בא ָ
ברכת ה' היא תעשיר; ַ
דאסדאווענען און נישט לערנען? ָ זאל נישט ַ מענטש ָ וואס איז ָ דאס זעלבע איז ביי דעם איד ָ השתדלות קען נישט ַאוועקנעמען
דארפןמ'זאל ַ
ָ איז נישט ריכטיג .וואו טרעפט מען ַאז ריינגעפאלן אין חובותַ .אן ערליכער איד קוקט ַ ַא רוחניות'דיגע שיעבודים
רמאלער סדר נא ַסארט השתדלות? דער ָ זא ָ טון ַא ַ "דאס איז יעצט מיין ַארבעט. זאגטָ : ָאן זיין מצב און ָ נאךוואס גייט ָ קומט אויסַ ,אז דער נצרך ָ
טראגן דעם עול הּפרנסה,איזַ ,אז דער מענטש דארף ָ האבן ַאן
זאל ָ אודאי בעט איך דעם אויבערשטן ַאז איך ָ גארנישט ַאנדערש ווי געלט פאר זיינע חובות ,איז ָ
זאל ער בלייבן ַאן ערליכער איד. ָאבער גלייכצייטיג ָ דאס דער רצון ַאנדערע ַארבעטָ ,אבער דערווייל איז ָ וואס טוען זייער השתדלותַ .א ַאנדערע מענטשן ָ
דארף מען אויך צולייגןצומאל ַ
ָ דא ַא מושג ַאזס'איז ָ דאוונט ,ער איז קובע עתים פון השי"ת" .דער איד ַ וואס גייט צו דער ַארבעט ,איז געווענליכער מענטש ָ
שעות און ַארבעטן שווערער ווי געווענליךָ ,אבער מ'דארף
ַ וואס
נאך געלט ,ער טוט ָ לתורה ,און ער גייט ָ דארף קובע זיין עתים פארשטענדליך ַאז ער ַ דאך ַ
באגריף ַאז דער מענטש זא ַ
נישטא ַא ַ
ָ קיינמאל
ָ ס'איז ָאבער ער בלייבט מיט זיין ישוב הדעת און מיט זיינע נאך ַא שעה וועל לתורה .איי ,אויב כ'וועל ַארבעטן ָ
זאל ווערן בטל ומבוטל צוליב זיין השתדלות. רוחניות'דיגע חיובים. נאך ַאלץ קובע זיין דארפסטו ָ פארדינען מער? ַ איך ַ
עתים לתורהָ .אבער איך דעק נישט דעם חודש? ניין,
דארףנאך געלט פאר השתדלותַ , ווען ַא איד גייט ָ רמאלן סדר
נא ַ
נאך געלט לויט'ן ָ
גיין ָ נישט אויפ'ן חשבון פון קביעות עתים לתורה .אויב
דאס טון ַאזויווי דער געווענליכער סדר העולם פון ער ָ העולם מ'דארף בלויז ַארבעטןַ דו האסט אמונה ווייסטו ַאז
שאפן געלטאויסלאנד צו ַ
ַ וועקפארן קיין
ָ השתדלותַ .א שּפראך ַאז דער מענטש דארף זיך ַ סארט
די ָ רמאל לויט'ן סדר העולם ,און אויב ס'פעלט דיר נא ַ ָ
דארט קען מען איז ַא חלק פונעם סדר העולם ,ווייל ָ זאל נישט זיין אין שטוב אוןצערייסן און צעפליקן ,ער ָ וואס דווועט דער אויבערשטער דיר ַאריינשיקן ָ
מ'דארף עס טון
ַ באקומען גרעסערע געלטערָ .אבער ַ יאר ,איז נישט גאנצן ָ
נאך געלט במשך ַא ַוועקפארן ָ
ָ ַא דארפסטַ .אזוי אויך קען מען נישט מבטל זיין תפלה ַ
רמאלן אופןָ ,אן צו איבערטרייבן.
נא ַ אויף ַא ָ פארןמאל ָדארף מען ַא ָ צוגאנג .געוויס ַ
ַ קיין אמת'ע מיט מנין ,צוליב די ּפרנסה .מ'קען נישט אויפגעבן די
האבן
וואס ָ
טאקע זען ערליכע גבאי צדקהָ ,
מ'קען ַ רמאלָ ,אבער ַאז
נא ַדאס איז זייער ָ
קיין חוץ לארץ ,און ָ מ'דארף
ַ פאר דער משּפחה, מ'האט ַ
ָ וואס
שיעבודים ָ
דארפן דעקן גרויסע געלטערשטארקן לחץ ,זיי ַ
ַ ַא די משּפחה זאל אויפהערן צו זיין ַא משּפחה ,און דער זיך ווייטער פירן מיט ישוב הדעת .א.א.וו.
גליון הבינני || 3
אן זיינע קינדער ,ער גיבט זיך נישט ָאּפ מיט דער ס'דארף
ַ מאכן נייע קבלות צו היטן שבת וויער וועט ַ צאלן צייטליך פאר כולל יונגעלייט ָאן קיין בא ָ
צו ַ
גארנישטס'זאל זיי ָ
דא געלט און ָ משּפחה ,אבי ס'איז ָ צו זיין ,ווייל שבת איז דער מקור הברכה; ער וועט האבן אויך שטיבער מיט משּפחות, מעשיותָ .אבער זיי ָ
רמאלע קינדער? וועט נא ַפעלן ...וועלן די קינדער זיין ָ זיך מחזק זיין אין אמונה מיט בטחון ַאז נאר דער פארנומען מיט צדקה און זיי ווייסן ַאז מ'קען נישט זיין ַ
זא אופן? אוודאי ער ָאנקומען צו זיין תכלית אויף ַא ַ דאס
דעמאלט וועט ָ
ָ אויבערשטער קען אים העלפן. וחסד אויף זייער חשבון .זיי פוילען זיך נישט ,נאר זיי
צוזאמען.
ַ זאכןנישט .ווייל אחריות מיינט עטליכע ַ ּפראקטישן חלק
צוזאמען דעם ַַ זיך ַאלעס ָאנשליסן טוען די ַארבעט מיט ַאן אחריות און מיט ַא שמחה.
טאקע ערפילןנאך געלט ,און ַאזוי וועט ער ַפון גיין ָ נאך
וואס גייט ָ
ַאזוי דארף אויך לעבן דער איד ָ
וואס
האט חובות ָ דאס זעלבע איז ווען ַא מענטש ָָ
זיין אחריות כלּפי דעם מלוה. וואס וועט זיין ווען יענער
געלט פאר זיך ַאליין .אייָ ,
דארף גיין בעטןצאלן .ס'איז אמת ַאז ער ַ
בא ָ
מ'דארף ַ
ַ
אינגאנצן
ַ ָאבער אויב דער מענטש דרייט זיך ַארום וועט שרייען אויף מיר? איך וועל זיך נישט ַ
פארלירן.
טאר זיךגעלט פון מענטשן ,ער מוז עס טון ,ער ָ
נאך געלט,טאקע ָ צעבראכן .ער גייט ַ
ָ צעפליקט און וואס איז ריכטיג .און
דארף טון ָווייל כ'ווייס ַאז איך ַ
נישט פוילן ,און ס'איז ַא שווערע ַארבעטָ .אבער
ָאבער ער איז בעצבות און ער איז נישט ביי זיך. דאס וויל דער אויבערשטער פון מיר. ָ
דארף ער טון אויך די ַאנדערע צוזאמען דערמיט ַ ַ
זאל קומען צודעמאלט איז זייער שווער ַאז די שפע ָ
ָ
חלקים .די רוחניות'דיגע חיובים זענען ּפונקט ַאזוי האבן דערפון. גארנישט ָ אים .וועט ָ
דאך דער מלוה ָ
נאר דער רבוש"ע איז דער מקור השפע
ָ
וויכטיג ַאלס טייל פון זיין אחריות כדי צו קענען שטאּפלַ :א
ַ דאס ברענגט אונז צום קומענדיגן ָ
ַא בעל חוב דארף מחליט זיין" :איך וויל טון מיין
באקומען די שפע. ַ פארדינען קיין געלט ,אפילו
דאך נישט ַמענטש קען ָ
דאווענען ערליך ,כ'וועל קומען תפקיד ,איך וועל ַ
זאגט אין ָאנהויב פון זיין ספר,דער מסילת ישרים ָ זאכןָ ,אן דעם אויבערשטן .ס'איז
פאר די וויכטיגסטע ַ
האב דאך ַאןפארנט ,ווייל איך ָדאווענען פון ָפרי און ַ
באקומען געלט פון ערגעץ ַאנדערש! אוממעגליך צו ַ
מאטיש אויטא ַ
ָ ַאז ווען ַא מענטש איז זיך מתקן ,איז ער צאלן מיין חוב .דער
בא ָ אחריות צו ברענגען געלט און ַ
דאס געלט צו בויען תורה,
האבן ָאפילו אויב מ'דארף ָ
גאנצע וועלט ,ס'הייבט אן קומען ַא מתקן אויך די ַ דערמאנט מיין אחריות ,און ַא חלקַ האט מירמלוה ָ
ָאדער פאר ּפיקוח נפש ,איז נישט שייך צו נעמען געלט
זאגן פאר ַא שפע און ס'ווערט סדר .מ'קען נישט ָ ס'דארף צו זיין".
ַ פון מיין אחריות איז זיך צו פירן ווי
וואס ער
ּפלאץ ,נאר פונעם אויבערשטןָ ,
פון קיין שום ַ
מענטש" :צעפליק זיך ,צערייס זיך ,עס גייט מיר
שאפן געלט איז בלויז איין חלק
ַ סארט שפע. איז דער איינציגער מקור פון יעדע ָ
זאכן, נישט אן ,בלייב אויף נעכט ,טו משוגע'נע ַ
אויך ביי יעדע ַאנדערע אחריות ַארבעט עס ַאזוי. קומט אויס ַאז ווען דער מלוה שרייט אויפ'ן לוה:
האבפאר ַאוועק פאר חדשיםָ , לאז ָאּפ דיין משּפחהָ ,
ָ
האט ַא שטוב מיט קינדער צום ביישּפיל ווען איינער ָ צאלן מייןבא ָ"דו ביזט פויל! דו טוסט נישט גענוג צו ַ
נישט קיין שבת און נישט קיין יום טוב מיט דיינע
טאקע ַא חלק פון זיין אחריות צו ברענגען געלט, איז ַ טאקע טון דארף ַ
זאל דער לוה וויסן ַאז ער ַ געלט"ָ ...
דאס וועט נישט ַארבעטן קינדער ,ברענג געלט!" ָ - האט ער ַאנדערע אחריות'ן צו זייןָאבער ּפונקט ַאזוי ָ זאכן איז, דאס געלט .איינס פון די ַשאפן ָ ַאלעס צו ַ
אויף למעשה! מ'קען נישט ָאנקומען דורכדעם צום טאטע אין שטוב .שטעלט זיך פאר ַאז ַא מענטש ַא ַ נאך געלטָ ,אבער גלייכצייטיג דארף ַארומגיין ָ ַאז ער ַ
וואסתכלית .מ'קומט נאר אן ווען דער מענטש טוט ָ מאל געהערט ַאז אויב ס'פעלטהאב ַא ָ
זאגן" :איך ָוועט ָ וואס ברענגען נישט זאכן ָ
דא ַאזויפיל ַאנדערע ַ זענען ָ
האבן מ'דארף ָ
ַ טאקע צייט און איז ריכטיג .ס'נעמט ַ דעמאלט
ָ קיינמאל נישט קיין געלט פאר די קינדער,
ָ דאווענעןווייניגער שפע .אויב דער בעל חוב וועט ַ
רעזולטאטןָ ,אבער דורך דעם
ַ סבלנות ביז מ'זעט די זענען זיי רואיגער בנפש" ...דעריבער איז ער מחליט זאל אים געבן הארץ ַאז דער רבוש"ע ָצעבראכן ַ
ָ מיט ַא
מהלך ווערט דער מענטש ַא בעסערער מענטש ,און ס'זאל זיי נישט פעלן קיין געלט.
צו גיין עד הסוף ַאז ָ הצלחה און ברכה; אויב ער וועט לערנען תורה מיט
צאלן זיינע חובות.
בא ָ ער וועט אויך קענען ַ קיינמאל נישט אינדערהיים ,ער קוקט נישט ָ ער איז ראּפ ַא נייע שפע; אמונה ַאז תורה ברענגט אים ַא ָ
ג
נאנט צום אויבערשטן
רעזולטאטן -נאר דורך זיין ָ
ַ ובטח עליו והוא יעשה; די גוטע
גאנצע
דארף זיך נישט צערייסן און אויפגעבן מיין ַ
ַ דאס קומט פון ַא חסרון אמונה ,ווייל
מענטשן"ָ ,אבער ָ צוזאמען מיט
יפשפש במעשיו ַ
ישוב הדעת". מ'גלייבט נישט ַאז דער אויבערשטער קען ַאלעס השתדלות
מ'פארשטייט ַאז
ַ ַאזוי קען מען בלייבן רואיג ,ווייל פאררעכטן און ַאז תשובה קען ַאלעס איבערקערן. ַ דא דער חלק פון תשובה :ווען ַא מענטש דאן איז ָ
ַ
"מיין השתדלות ַאליין וועט נישט העלפן ,נאר אויב האט ער יסורים דערפון. שּפירט ַאז ער איז ַא נצרךָ ,
לעבן מיט בטחון זאל זיך מתבונןאון דער תכלית פון יסורים איז :ער ָ
דארף ,וועט דער אויבערשטער וואס איך ַכ'וועל טון ָ
שטאּפל ַאז זיין
ַ ַא מענטש דארף ָאנקומען צו ַא פאררעכטןָ .אט מ'דארף ַ
ַ פאררעכטן וואס זיין און ַ
מיר שיקן שפע" .דער אויבערשטער גיט ּפרנסה ,און
געמאכט ַאזויפיל ַ האב
זאל נישט זיין" :איך ָ סיּפוק ָ דער חלק פון 'תיקון המעשים' ,איז ַא ריזיגער חלק
דאווענען און לערנען און מקיים אויב ַאזוי דארף איך ַ
וואס דער זאל זיין ַאז" :איך טו ָגעלט" ,נאר זיין סיּפוק ָ אויסלאזןּ ,פונקט ווי מ'קען
ָ וואס מ'קען עס נישט ָ
זיין ַאלע מיינע ַאנדערע אחריות'ן ,און אודאי וועל
זאל געדענקן ַאז כ'זאל טון" .ער ָ
אויבערשטער וויל ַאז ָ שאפן געלט און דעם אויסלאזן דעם חלק פון ַָ נישט
טאג צו מקיים
איך ַאוועקגעבן גרויסע חלקים פון מיין ָ
טאקע טון השתדלותָ ,אבער מיין השתדלות מ'דארף ַ
ַ האבן אוןחלק פון תפלה .דער מענטש דארף חרטה ָ
צאלן די חובות ,לויט דעם בא ָ
זיין מיין תפקיד פון ַ
רעזולטאטן .בלויז
ַ קען נישט ברענגען קיין שום זיך מקבל זיין ַאז פון יעצט אן וועט ער טון ריכטיג.
גאנצן צייט וועל איךרמאלן סדר העולםָ .אבער ַא ַ נא ַ
ָ
ווען איך טו דעם רצון ה' ,וועט דער אויבערשטער צומאל ווען מ'רעדט פון תשובה ,ווערט דער ָ
געוואנדן אינעם אויבערשטן ָ געדענקן ַאז ַאלעס איז
ברענגען די אמת'ע תוצאותַ ,אז דער מלוה וועט זא ריזיגן
דאך ַא ַ
האב ָ
פארלוירן" :קוק ,איך ָ
מענטש ַ
און איך ַאליין קען נישט ברענגען קיין שום תוצאות.
באקומען זיין געלט. טאקע ַ ַ וואס וועט מיר די תשובה העלפן? לאך פון חובותָ . ָ
ווען ַא מענטש גייט מיט דעם מהלך ,וועט ער זען ַא
געוואלדיגע סייעתא דשמיא .ער וועט לעבן ממש אין ַ דארףוואס ער ַקלארקייט ָ האט די ָווען ַא מענטש ָ דארף מען ברענגען געלט און טון למעשה"... יעצט ַ
אן ַאנדערע וועלט. דעמאלט ווען יענער שרייט אויף אים אין שול: ָ טון, דער אמת איז ָאבערַ ,אז דער אויבערשטער
דאנקן"דו ביזט ַא גנב!" קען ער זיך צוגעוואוינען צו ַ זאלסט תשובה טון ,און ווען דו וועסט וויל ַאז דו ָ
מאל ענדיגן
די יסורים וועלן זיך ַא ָ טראכט צוַ דעם אויבערשטן פאר די בזיונות .ער רראכטן ווערן די
פא ָזיך מתקן זיין ,וועלן שוין ממילא ַ
וואס די גמראדארף מען געדענקן ָ און צום שלוס ַ זאכן נישט כ'האב געטון ַ
ָ טאקע אמת ַאז זיך" :ס'איז ַ ּפראבלעמען און די חובות .תשובה נעמט נישט ַאוועקָ
באשטימטע האבן ַא ַזאגט (עבודה זרה נו ,א) ַאז יסורים ָָ פאר ַאז כ'וועל ּפרובירןאויסגעהאלטן .און כ'נעם זיך ָ
ַ זאכן .און
מ'דארף עוסק זיין אין די ַ
ַ וואס
פון די צייט ָ
ווילאנג
ַ קיינמאל נישט
ָ צייט פון הימל .מ'ווייסט פארזיכטיג ,מיט מער יראת שמים און צו זיין מער ָ טאקעדארף אויך זיין מיט ַא שמחה .ס'איז ַדי תשובה ַ
יאר, מאל קען עס געדויערן ַא ָ ס'וועט נעמעןַ .א ָ מער תפלה ".דער איד טוט תשובה ,און ער ווייסט ַאז זייער שווער צו טון תשובה בשמחה ווען מ'שּפירט
יאר .און אויך לענגער .ס'זענען ס'קען נעמען צוויי ָ האב ַא תפקיד צו מסדר זיין דעם מצב ,און איך "איך ָ האב ַאליין
ַאז מ'איז ַאליין שולדיג אינעם מצב" :איך ָ
יאר
האבן זיך געמוטשעט פופצן ָ וואס ָדא מענטשן ָ ָ וועל עס טון מיט אמונה ָאן קיין עצלותָ ,אבער איך ָאנגעברענגט די חובות און צוליב מיר ליידן ַאנדערע
|| 4גליון הבינני
קיינמאל
ָ מ'זאל
דער אויבערשטער זאל העלפן ַאז ָ האטוואס דער אויבערשטער ָ זיין ריכטיג דעם תפקיד ָ מיט חובות ,און זיי זענען געווען זיכער ַאז זיי וועלן
דארפן ָאנקומען צו זיין ַא נצרך לבריות ,און נישט ַ מיר געגעבן ,און אויב כ'וועל עס טון ריכטיג ,קען זיך טאגָ .אבער ס'איזזיך ווייטער מוטשען ביז'ן לעצטן ָ
זאל מען עס קענען מקיים זיין אויף ַאן יאָ ,אויב ח"ו ָ נשטאט זיין ַא 'נצרך'
ָ דאס רעדל איבערדרייען און ַא ָ האט ַאלעס טאג ווען דער אויבערשטער ָ געקומען ַא ָ
דעמאלט ווערט מעןָ וואס
אופן פון זיין ַאליין ַא נותןָ , וועל איך בעז"ה זיין ַא 'נותן' .אויב מ'טוט דעם חלק געווארן מסודר .מ'קען
ָ זאכן זענען
איבערגעדרייט און ַ
פאררעכנט ווי סתם ַא נצרך ,נאר מ'ווערט שוין נישט ַ פון תפלה ,דעם חלק פון אמונה ,און אויך די ריכטיגע דאס
ּפאסירטָ . ס'האט ַ
ָ וויאזויָ ,אבער
נישט מסביר זיין ַ
מאכט די וועלט פאר ַא וואס ַ
ממש ַא גבאי צדקה ָ סארט השתדלות ,קען מען ווערן דערפון ממש ַא ָ וואס מ'זעט מיט די אייגענע אויגן.זענען מעשיות ָ
ּפלאץ.
בעסערע ַ דערהויבענער איד. דארף מקיים
זאל דער מענטש געדענקן ַאז איך ַ
ָ
להיזהר בכבוד אשתו;
וויאזוי צו זיין ַא ריכטיגער משּפיע אין שטוב
יום ראשון פרשת וירא י"א חשון תשפ"ו
ַ
+מדות טו+בו+ת
חלק ב'
א
נאר כדי צו געבן ווייטער
באקומט ,איז ָ
מאן ַ
וואס דער ַ
לית ליה מגרמיה כלום; ַאלעס ָ
זאגט מען אויף ַא מענטש" :ער קען נעבעך צומאל ָ
ָ דאווענען ,נאר די כוונה שירה יעדן אינדערפרי ביים ַ באקומט
וויפיל מ'איז מחשיב – ַאזויפיל ַ
נישט ַארויסווייזן קיין אהבה פאר זיינע קינדער ,ווייל זא אופןמ'זאגט די שירה אויף ַא ַ ָ פונעם זוהר איז ווען מען
באקומען"ָ .אן צופיל קיינמאל נישט ַ
ָ האט ַאליין
ער ָ ַאז מ'שטעלט זיך פאר בשעת מעשה ווי מ'שטייט ממש האט מען געלערנט איין יסודַ ,אז ווען ביז יעצט ָ
באדייט דערפוןַ ,אזַאריינגיין אינעם משל איז דער ַ וואס
דא ַא גרויסע קליּפה ָ יעצט ביים ים ,און ס'איז ָ זאגן 'לעולם יהא אדם זהיר בכבוד אשתו ,שאין חז"ל ָ
דארף מען צוערשט אויב מ'וויל קענען משּפיע זייןַ , נישטא
ָ זוכט מיר צו שעדיגן ,און ס׳קוקט אויס ַאז ס׳איז הברכה מצויה בתוך ביתו אלא בשביל אשתו' ,מיינט
מקבל זיין ,און יעדער מקבל דארף אויך משּפיע זיין. ראטעווען דערפון ,בלויז דער קיין שום וועג זיך צו ַ מ'זאל זיך מתעלם זייןָ דאס' :מכבד זיין מיט'ן מח'. ָ
ַאזוי גייט דער סדר פון ַאלע עולמות. זאגט מען שירה דעמאלט ָ
ָ אייבערשטער קען העלפן. פון די ַארומיגע חיצוניות'דיגע און ַאריינקוקן אין דער
אויף ַאן ַאנדערן אופן :דער אויבערשטער העלפט מיר וואס דורכדעם קען מען אמת'דיג אינערליכער נשמהָ ,
באקומען כדי צו משּפיע זיין
האסט ַ
דו ָ
יעצט! און הגם די קליפה וויל מיך ממש הרג׳ענען, מעריך זיין די פרוי.
באקומען, האסט עפעס ַ קומט אויס ַאז ווען דו ָ
וועט ער מיר ווייטער העלפן למעלה מדרך הטבע! זאגן חז"ל :אוקירו לנשייכו כי היכי דערויף ָ
דארפסט עס גאנצע סיבה געווען ,ווייל דו ַ איז די ַ
הארץ געוואלדיגע שמחה אין ַ ַ דער איד איז מעורר ַא דתתעשרו -וויפיל מער מ'איז מכבד אין שטוב,
איבערגעבן ווייטער ַאלץ ַא 'משּפיע' .ווען דער
זא
זאגט "ה׳ איש מלחמה ה׳ שמו" .אויף ַא ַ ווען ער ָ האבן שפע. ַאזויפיל מער וועט מען ָ
אויבערשטער גיבט דיר עפעס ,איז נישט דער ּפשט
וואס דער באקומען דעם ענין ָ טאקע ַ אופן וועט מען ַ דערמאנטַ ,אז ווען
ַ און די סיבה דערצו איז ,ווי
דערנאך וועסטו זיין ָ ס'דארף בלייבן ביי דיר ,און ַ ַאז
זאגט.
זוהר הק' ָ ַא מענטש איז מער מכבד ַא ספר תורה ,וועט ער
פאר ַאנדערע ,און דו ַא מורא׳דיגער צדיק און געבן ַ
ביי יעדע מצוה ַארבעט עס ַאזוי ,אויב מ'איז זיך באקומען מער הבנה אין דער קדושה פונעם ספר ַ
כאּפט דיין חסד און האפן ַאז יענער ַ שטארק ָ ַ וועסט
מחבר צו דער ּפנימיות המצוה ,מ'לעבט דערמיט און תורה .אין דער ספר תורה ליגט זייער ַא ַ
סאך ּפנימיות,
האב דיר לא ,איך ָ "הא ָ
וועט דיר מכיר טובה זייןַ ...
האט מען געעפנט דעמאלט ָָ מ'איז זיך מתבונן דערין, הארץ,און וויפיל מער טירן דו עפנסט ביי דיר אין ַ
האב איך געגעבן! מעגסט געדענקען ַאז ברוב טובי ָ
וואס
באקומען דעם אור ָ הארץ די כלים צו ַ ביי זיך אין ַ ַאלץ מער ווערסטו ַא כלי צו מקבל זיין פון די איידעלע
דיר געגעבן!".
ליגט אין דער מצוה. דאס זעלבע איז ווען מ'וויל חלקים פונעם ספר תורהָ .
ס'ארבעט נישט ַאזוי .דער זאגן אונז חז"ל ַאז ַ ָ
יעדער מקבל דארף משּפיע זיין ווייטער טאטע ָאדער פון ַא רביַ .אזוי איז מקבל זיין פון ַא ַ
פאר'ן מקבל, זאך ַ אויבערשטער וויל בעצם געבן די ַ
באקומען די תועלת לעמאל .דו קענסט נישט ַ ָ עס ַא
וויאזוי ס'קומט ָאן צום מקבל איזַ ,אז און דער וועג ַ וואס די
פארשטייט מען ָ על כל ּפנים ,מיט דעם ַ
ווילאנג דו ביסט עס נישט מחשיב .אויב ַ זאך
פון ַא ַ
דאס איז ממש די פאר'ן משּפיעָ . מ'גיבט עס צוערשט ַ גאנצע בריאה מיט ַאלע עולמות דא :די ַזאגט ָ גמרא ָ
דו ביזט עס נישט מחשיב ,ביזטו זיך מחבר בלויז צום
זאכןּפשוט'ע ּפשט פון 'ולאברם היטיב בעבורה' -די ַ ַארבעטן מיט ַא סדר פון משּפיע און מקבל ,און דער
באקומסט נישט די תועלת דרויסנדיגן לבוש ,און דו ַ
מ׳האט דיר געגעבן זענען לכתחילה דיר געגעבן ָ וואס
ָ האט אויסגעשטעלט ַא מהלך ַאז יעדער אויבערשטער ָ
וואס קומט פונעם חלק הפנימי. ָ
פאר יענעם. זאלסט עס אויסטיילן ַ געווארן כדי דו ָ ָ מקבל דארף אויך זיין ַא משּפיע; דער מקבל פון איין
מאל געזען ווי מ'ברענגט ַאריין פאר ַאן האט ַא ָ איר ָ פאר'ן קומענדיגן עולם .די עולם ווערט דער משּפיע ַ די שפע ווענדט זיך אינעם חיבור
טאץ מיט מטבעותָ ,אדער שוואכן רבי'ןַ ,א ַ ַ עלטערן 'מלכות' פון דער העכערער וועלט ווערט 'כתר' כלּפי דאס ַא יסוד ביי ַאלע מצוות: בדרך אגב ,איז ָ
זאל עס האניג פאר ראש השנהַ ,אז ער ָ מזונותָ ,אדער ָ דעם נידריגערן עולם. פארשטייט די חשיבות פון וויפיל מער ַא מענטש ַ
פאר די חסידים? מ'לייגט עס ַאריין אינעם אויסטיילן ַ ַא משל דערצו איז די לבנה .די לבנה איז ַא דער מצוה ,וויפיל מער מ'גייט צו דער מצוה מיט ַא
דאסזאל עס געבן ווייטערָ . האנט ,כדי ער ָ רבי'נס ַ זאגט די לבנה דעםביינאכט ָ
ַ מורא'דיגער מקבלָ .אבער סאך ליכטיגקייט און כ'וויל זוכה
דא ליגט ַא ַ
בליק ַאז ָ
ס'זאל ָאנקומען זעלבע איז ביי יעדן מקבל :מ'וויל ַאז ָ לעמאל ַא מקבל,
ָ שיעור כללי ...בעצם איז די לבנה ַא באקומעןטאקע ַ זיין דערצוַ ,אזויפיל מער וועט מען ַ
צו יענעם דורך דיר ,דעריבער לייגט מען עס ַאריין ביינאכט איז זי דער משפיע .קומט אויסַ ,אז ַ ָאבער פון דער מצוה!
פאר יענעם, מ'זאגט" :יעצט גיב ַ ָ האנט און אין דיין ַ האבן קיין שלימות נאר אויב מ'איז קיינער קען נישט ָ וואס ס'שטייטאיינע פון די דוגמאות דערצו איזָ ,
געמאכטַ פאר יענעם ".ס'איז בכלל נישט יעצט גיב ַ מאמע פון דאס זעלבע איז מיט די ַ אויך ַא משפיעָ . אין זוהר הק' ַאז 'כל האומר שירה בכל יום מוחלין
זאל עס מקבל געוואלט ַאז יענער ָ ָ מ׳האט
ָ פאר דיר. ַ מאן,
באקומט די כוחות און שעצונג פונעם ַ וואס ַ
שטוב ָ לו על כל עוונותיו' ,און דער חיד"א און ַאנדערע
געווארן
ָ געמאכט
ַ זיין פון דירָ ,אבער ס׳איז לכתחילה דאס ווייטער איבער צו די קינדער .זי איז און זי גיבט ָ זאגט דאך ספרים זענען מסבירַ ,אז יעדער איינער ָ
כדי צו גיין ווייטער. ווייטער משּפיע דעם אור.
גליון הבינני || 5
רוואס גיבט ער עס נישט לכתחילה גלייך
פא ָאייַ , דאס איז נישט בלויז ַא יסוד אין שלום בית ,נאר ָ באקומען דורך דיר
דער מקבל דארף עס ַ
פאר יענעם? די גמרא פרעגט שוין די קשיא אין מסכת
ַ סארט קשר צווישן ַא מקבל ס'איז ַאקטועל ביי יעדן ָ
דער מענטש מיינט" :איך געב איר געלט ,איך
און ַא משּפיע .צום ביישּפיל ביי צדקה ַארבעט עס
בבא בתרא (י ,א) און דער תירוץ איז כדי דו ָ
זאלסט זאגט אים:געב איר ַאנדערע צרכים"ָ .אבער די גמרא ָ
זאגט אין ּפרשתאויך ַאזוי ,ווי דער אור החיים הק' ָ
נאך
דא ָ
ווערן אויסגעלייטערט דורכדעם ,און ס'איז ָ דא ַא סדר פון ַא 'מקבל און 'משּפיע',רהאן ָ
פא ַס'איז ַ
דאס געלטמשּפטים ַאז דער אויבערשטער וויל ַאז ָ
דאס דער סדר
לענפאלס איז ָ
ַ ַאנדערע טעמיםָ ,אבער ַא פאר
דערפאר גיבט ער עס ַ
ַ זאל ָאנקומען צו די עניים, וואס דו האסט פארשטיין ַאז ַאלעס ָדארפסט ַ און דו ַ
דא ַא משּפיע און ַא מקבל.
מאל ווען ס'איז ָ
יעדעס ָ פאר יענעם.
זאלסט עס געבן ַ דיר ,כדי דו ָ באקומען ,איז געווען כדי איר צו געבן.
ַ
ב
ומידך נתנו לך; געבן און משּפיע זיין ָאן קיין גאוה
דארפסטו עס אוודאי טון בדרך כבוד! אויב ַאזוי ַ ווילאנג דער מקבל
ַ דעם מקבל און דעם משפיע. גארנישט!
דו גיבסט ָ
לעמאל ווען מ'גיבט צדקה זענען
ָ קומט אויס ַאז ַא דארף זיךשּפירט ַא בושה פונעם משּפיע און ער ַ האבן ,ווייל 'לא האט געהייסן חתונה ָ דער רבוש"ע ָ
באזונדערע עבודות .די ערשטע עבודה איז: דא צוויי ַ ָ פאלגן ביז יענער גיבט אים די מבזה זיין און אים ָ טוב היות האדם לבדו' ,דער שלימות פון ַא מענטש
געב עס אים מיט דער מחשבה ַאז ס'איז בכלל נישט פאר צדקה ,קען דער מקבל נישט ווערן דאלער ַּפאר ָָ האט מען אים דערפאר ָ
ַ נאר ווען ער איז ַא נותן, איז ָ
דא
דערנאך איז ָ
ָ נאר ס'איז זיין געלט .און דיין געלטָ , נאנט צום משּפיע .בלויז ווען ער שּפירט די אהבה, ָ זאל קענען משּפיע זיין. צוגעשטעלט ַא מקבל כדי ער ָ
מאכן דעם חשבון :אויב די צווייטע עבודה ,זיך צו ַ דעמאלט
ָ ער ווייסט ַאז דער משּפיע וויל אים געבן, זאגט" :איך איר קענט דעם מצב ווען ַא אינגל ָ
רוואס איז עס געקומען פא ָ
טאקע זיין געלטַ , ס׳איז ַ נאנט ,און ס'ווערט ַא יחוד
קענען די הערצער ווערן ָ וואס טיילט!" ...ס'איז זייער אן אפטע וויל זיין דער ָ
אויסארבעטן ,און ַא חלק
ַ זאל זיך
צו מיר? כדי איך ָ פון ַא משּפיע מיט ַא מקבל. נאש אין שטוב וכדו' ערשיינונג ווען מ'טיילט אויס ַא ַ
כ'זאל אים עס געבן מיטאויסארבעטן איזַ ,אז ַָ פון זיך געבן ָאן קיין גאוה וואס
און איין קינד שרייט ַאז ער וויל עס אויסטיילןָ .
כ'זאל אים מכבד זיין .דורכדעם וועט ַא שמייכל ,און ָ ליגט אונטער דעם? ביי קינדער קען מען בעסער
זאגן' :לעולם יהא אדם זהיר בכבוד ווען חז"ל ָ
ּפאסירן דער געוואונטשענער יחוד! ַ דא בייוואס זענען אויך ָ נאטורן ָ באמערקן געוויסע ַ ַ
דאס געקענט ָאּפלערנען בלויז וואלט מען ָ אשתו'ָ ,
טאקט האבן מער ַ עלטערע מענטשן ,נאר די עלטערע ָ
וואס בעסער דער צינורַ ,אלץ מער קען
ָ מאן :זיי ַא פיינער מענטש .אין פאר'ן ַ ווי ַא הדרכה ַ
קלאר...
רויסצוזאגן ַאזוי ָ
ָ עס נישט ַא
מען אים געבן הברכה מצויה בתוך ביתו של אדם אלא בשביל אשתו,
באקומען, דער יונגל ווייסט ַאז יעדער גייט סייווי ַ
זאגט די גמרא' :לעולם יהא אדם זהיר בכבוד דאס ָ ָ זאלסט אויך מעגסט איר ַאביסל מכיר טובה זיין .און ָ
האב עס אים ָאבער ער וויל שּפירן 'גרויס' ַאז "איך ָ
רוואס? ווייל ס'איז נישט דיין געלט .ס'איז פא ָ אשתו'ַ . באקומט וויסן ַאז וויפיל מער מ'איז מכבד אין שטובַ ,
זאלן זיין דאַ .אלע ָ
וואס טיילט ָ געגעבן .איך בין דער ָ
איר געלט ' -ולאברם היטיב בעבורה' .אויב ַאזוי, מען מער שפע.
נכנע צו מיר ,און פאר יענעם געב איך צוויי ,ווייל ער
רוואס ליגט עס ביי דיר? ווייל דער אויבערשטער פא ַָ דאס נישט בלויז ַא ידיעה, ָאבער באמת איז ָ נאנטער חבר" ...עלטערע מענטשן גאר ַא ָ איז מיר ָ
זאלסט איר עס געבן .ערשטנס ,כדי דו וויל ַאז דו ָ האסטוואס דו ָ פארשטייסט ַאז ַאלעס ָ נאר אויב דו ַ פירן זיך ּפונקט ַאזוי" :איך בין מסכים צו געבן,
זאלאויסארבעטן .צווייטנס ,כדי דער יחוד ָ
ַ זאלסט זיך ָ זאלסט עס קענען ווייטער נאר כדי דו ָ באקומען איז ָ ַ זאךַ :אזפארשטיין איין ַ זאלסט ַ ָאבער איך וויל ַאז דו ָ
דארפסטו ס'דארף צו זיין .אויב ַאזויַ ,
ַ געטון ווערן ווי אויפגאבע איז איר צו געבןַ געבן ,קומט אויס ַאז דיין יא ,און יעצט געב איך גיב דיר .יעצט געב איך דיר ָ
זיין זהיר בכבוד אשתך! באקומסט! און ָאט די עבודה פון 'געבן' איז וואס דו ַ
ָ איך דיר נישט".
פאר די בני מחוזא: געזאגט ַ
ָ האט רבאאויף דעם ָ דארף זיין ָאן קיין פירוד נאר טעכניש .די נתינה ַ נישט ָ גארנישט! ס'איז ַא טעות ביי דיר ר' איד ,דו גיבסט ָ
'אוקירו לנשייכו כי היכי דתתעשרו' -וויפיל בעסער צוגאנג פון "הער זיך
ַ און ָאן קיין גאוה אינמיטןָ ,אן קיין באשערט דאס געלט איז ַ אין מח .נישט בלויז ווייל ָ
וואסדאס ,וויפיל מער מ'גיבט איבער די שפע ָ מ'טוט ָ איין ,זיי וואויל ,וועל איך דיר געבן .אויב נישט ,וועל גאנצע בריאה ַארבעט אויף פאר יענעם ,נאר ווייל די ַ
פאר'ן מקבלַ ,אזויפיל מער ּפרנסה קומט קומט זיך ַ מ׳האט עס דיר לכתחילה ָ איך דיר נישט געבן" – ווייל וואס דוַא סדר פון ַא משּפיע און ַא מקבלַ .אלעס ָ
פאר'ן משּפיע. ַאריין ַ רוואס
פא ָ זאלסט עס געבן ווייטער! און ַ געגעבן כדי דו ָ זאלסט עס געבן ווייטער. נאר כדי דו ָ באקומסט ,איז ָ ַ
זא אופן ,זעט אויס ,ווייל ַארבעט עס דוקא אויף ַא ַ
מכבד זיין דעם תלמיד כדי צו קענען רוואס 'מתן בסתר' איז ַאזוי חשוב
פא ַָ
ס׳דארף זיין ַא יחוד צווישן משפיע און מקבל .אויב ַ
משפיע זיין דוד מלך ישראל איז געווען 'לית ליה מגרמיה
דארפסטו זיין 'זהיר בכבוד אשתו' כדי דער יחוד ַאזויַ ,
דארף מען מכבד זיין ַא תלמיד ,ווי דאס זעלבע ַ ָ וואס הייסט ַאז דו גארנישט פאר זיךָ . האט ָ כלום' ,ער ָ
טאקע זיין בשלימות! זאל ַ ָ
זאגן (אבות ד ,יב) ‘יהי כבוד תלמידך חביב עליך חז"ל ָ גאנץ כלל ישראל? דאך ַ גארנישט ,דו פירסט ָ האסט ָ ָ
כשלך' ,ווייל וויפיל מער דו וועסט מכבד זיין דעם די צוויי עבודות ביים געבן צדקה האט געוואוסט דעם אמת" :איך פיר ָאבער דוד המלך ָ
קוואל אים צו
ַ תלמידַ ,אלץ מער וועסטו קענען זיין ַא פאר ַאן
דאס זעלבע איז ווען אן עושר גיבט צדקה ַ ָ עפעס? אויב איך וועל מיינען ַאז איך פיר ,וועט מען
געבן ווייטער. זאגט אים: רימאן .איינער שטעלט ָאּפ דעם עושר און ָ ָא ַ מיך ַאהיימשיקן!"
פארשטייט טראכטן" :דער תלמיד ַ צומאל קען מען ַָ מאךפאר דעם עניַ , "דו גייסט דאך סייווי געבן צדקה ַ האט געקענט זיין דער מלך ישראל, דוד המלך ָ
וואס מוטשעט"ָ ...אבער נישט ,ער איז סתם ַא נודניק ָ זאג אים ַאז ער איז דיר מזכה ,ער טוט אים שפירן גוטָ . רשטאנען ַאז
ַ פא
דאס בעסטע ַ האט ָ טאקע ווייל ער ָ ַ
אויב דו וועסט אים מכבד זיין פון דיין זייט ,וועט מען וואססאך ַא גרעסערע טובה" .פרעגט דער נותןָ : דיר ַא ַ קלאר געוואוסט ַאז אויב האט ָ גארנישט .ער ָ ער פירט ָ
נאך .ווייל מ'וועט זען ַאז נאך און ָדיר געבן פון הימל ָ איז די תועלת דערפון? דאס יענעמ'ס .ס'איז באקומען ,איז ָ האט עפעס ַ ער ָ
מ'קען דיר געטרויען ַאז דו ביזט עס ווייטער משּפיע זאגט מען אים :די תועלת איז נישט בלויז ווייל ָ זאלגעווארן כדי עס ָָ נישט מיינס .ס'איז מיר געגעבן
אויפ'ן ריכטיגן אופן ,דו ביזט נישט משּפיע מיט'ן געפיל פארשעמט ווערן. רימאן נישט ַ
דורכדעם וועט דער ָא ַ ָאנקומען ווייטער.
וואס גיבט ,נאר דו ווייסט ַאז דו כאילו דו ביזט דער ָ סאך ַא טיפערע נקודה :אויב ס׳איז דא ַא ַ
עס ליגט ָ טאקע די שלימות פון צדקהַ ,אז דער דערפאר איז ַ
ַ
ביזט בלויז ַא צינור ,און דער מקבל שּפירט דורכדעם טאקע אמת ַאז ס׳איז דעם עני'ס געלט ,שטעלט זיך ַא ַ האט רימאן זאל בכלל נישט וויסן פון וועמען ער ָ ָא ַ
ַאז דער אויבערשטער גיבט עס אים .דורכדעם ווערט האט דער אויבערשטער עס געגעבן רוואס ָ
פא ָ שאלהַ : דאס איז נישט בלויז ַא כלל פון דאס געלטָ . באקומען ָ ַ
דא ַא יחוד צווישן אים מיט'ן רבוש"ע ,ווייל דו ביזט ָ פאר מיר? אלא מאי ,ווייל דער אויבערשטער וויל ַאז ַ פארשעמען, זאל זיך נישט ַ בין אדם לחבירוַ ,אז ער ָ
וואס טיילט ָאּפ אינצווישן. נישט קיין מחיצה ָ ס׳זאל ווערן ַא יחוד צווישן דעם נותן מיט דעם מקבל, ָ שטארקער צווישן ַ נאר ווייל ַאזוי ווערט דער יחוד
|| 6גליון הבינני
ג
וואס צו שעצן
יא טרעפן ָ
המכבד את הבריות; מ'קען ָ
דארף זיין ַא סדר פון משּפיע
תועלת פון די עולמות ַ שטאּפל איז שווערער צו
ַ אויפ'ן זעלבן באווייזט מען צו מכבד זיין אין מח?
וויאזוי ַ
ַ
גארנישט מער פון איר. און מקבלָ ,אבער דו ביזט ָ מכבד זיין האט דער ַא טריט ווייטער :ווי יעדער ווייסט ָ
טאקע צו זיין ַא משּפיעָ ,אבער דודיין ַארבעט איז ַ האט און לגבי כיבוד אב ואם ,אפילו אויב איינער ָ טראכטן אויבערשטער אויסגעשטעלט ַאז די וועג פון ַ
קענסט ווייטער מעריך זיין און שעצן איר ּפנימיות, די גרעסטע טענות אויף זיינע עלטערןָ ,אבער ערגעץ צומאל
ָ מאן ,אוןפון ַא פרוי איז זייער ַאנדערש ווי פון ַא ַ
וואס ברענגטאון דערהערן ַאז ס'איז ַא הייליגע נשמה ָ פארשטייט דער מענטש ַאז מיינע עלטערן אין מח ַ גאר ווייט .אויב ַאזוי קען ַא מענטש פרעגן: איז עס ָ
דיר שלימות. זענען העכער פון מיר ,זיי זענען פון ַא פריערדיגער וואלט געמיינט במעשה ,קען מילא אויב 'מכבד זיין' ָ
פאר'ן בילד...
ַארויפגערוקט ַ וואס איז דורָ .אבער ווען מ'טרעפט זיך מיט איינעם ָ באווייזן ...כ'קען קויפן ַא מתנה ,כ'קען נאך ַ איך עס ָ
האבן סאך שווערער צו ָ 'שוה בשוה' מיט מיר ,איז ַא ַ העלפן ,כ'קען ּפרובירן זיך נישט צו טענה'ן ,א.א.וו.
פאראייניגטן מ'מאכט ַא ַ ַ שטעלט זיך פאר ַאז
מאל ווי סאך ָ רעסּפעקט פאר יענעם .מ'הערט ַא ַ טאקע נישט גרינג ָאבער מ'קען זיך ברעכן און ס'איז ַ
בילד פון ַאלע משּפחה מיטגלידערָ ,אדער פון ַאלע
דאך געלערנט מיט האט ָ זאגן" :יענער? ער ָ מענטשן ָ עס טוןָ .אבער אויב 'מכבד זיין' מיינט אינעווייניג אין
האבן געלערנט אינעם מוסד בשנת וואס ָ תלמידים ָ
זאגן דערמיט ַאז וואס ווילסטו ָ מיר אין חדר!" ...נוָ , דאס ...איך וויאזוי מ'טוט ָ מיין מח ,ווייס איך נישט ַ
מ'מאכט דעם גרויסן יערליכן בילד פון ַ תשפ"הָ ,אדער
האט געלערנט מיט דיר אין חדר? ולכן? דער 'ולכן' ער ָ וואס נישטא ָ
ָ וואס דו ווילסט ,ס'איז דאך ווייס נישט ָ
פאר'ן
ַאלע שלוחי חב"ד .און ווען מ'שטעלט יעדן אויס ַ
איזַ ,אז אין מיין מח קומט גלייך ַאריין די ערשטע דא עּפעס ,קען איך מעריך זיין צו שעצן! אויב ס'איז ָ
זאגט מען פאר איינעם" :קום ַאהער ,דו שטיי בילדָ ,
מחשבה :ער איז נישט ַאזוי גרויס ,ער איז בסך הכל גארנישט... דאך ָהאב איך ָ דא ָ זאךָ ,אבער ָ יענע ַ
דא ,ווייל דו ביזט ַאביסל העכער פון אים ,גיי נישט ָ
מיין חבר פון חדר... האט אונז אויסגעלערנט ָאבער דער אויבערשטער ָ
ס'זאל נישט שטערן דעם בילד". שטאקַ ,אז ָ ָ ַארויף ַא
זאגט" :ס'איז דאך מיין דאס זעלבע ווען ַא מענטש ָ ָ ַאנדערש .ווען מ׳לערנט אין אגדות חז"ל זעט מען ַאז
כאטש טראכט דער מענטש צו זיך" :ברוך ה'ָ , ַ
שוואגער? דו ָ וואס איז אויב ער איז דיין שוואגער"ָ ... ָ ּפלאץ וואו צו שעצן לעמאל טרעפן ַא ַ ָ ַא מענטש קען ַא
איינער ַאנערקענט מיין חשיבות"ַ ...אנטשולדיגט,
גארנישט ...דער תירוץ איזַ ,אז דער מענטש דאך ָ זאגסט ָ ָ זאגט לגבי כיבוד זיין פרויּ .פונקט ווי דער ספר חרדים ָ
געדארפט ַ נארמ'האט ָָ גארנישט מיט דיר. ס'האט ָ ָ
לייגט גלייך ַאריין אין זיין מוח וואו יענער שטייט :איז דארף טרעפן און זיך מתבונן זיין אין די אבַ :אז ַא קינד ַ
האט מען דיר אויסשטעלן דעם בילד ,דעריבער ָ
ער אויף מיין מדריגה? אויף ַא העכערע מדרגה ָאדער שטארק שעצן. ַ וואס מ'קעןנקודות פון זיינע עלטערן ָ
דארף ַאביסל ַארויפגעריקט .ממש דעם זעלבן בליק ַ
האט ָאנגעהויבן נאך איידער ער ָ ַא נידריגערע מדרגה? ָ מאן ַארבעטן צו טרעפן עּפעס דארף דער ַ דאס זעלבע ַ ָ
האבן אויף זיך און אויף די ַארומיגע. מען ָ
האט זיך מתבונן זיין אין יענעמ'ס ּפנימיות ָאדער עבודהָ , וואס ער קען איר שעצן אין הארץ .ער קען ַא נקודה ָ
קלארַ ,אז ווען ַא מענטש איז מכבד אודאי איז אויך ָ
ער אים שוין ַאריינגעשטעלט אין ַא קעסטל. וואס איז מיין דאס איז ַא נשמה ָ זיך מתבונן זיין ַאז ָ
דאס שּפעטער אויך מאל מכבד ,וועט ָ כא ָ
נא ַ און איז ָ
וואס איז דעריבער ,ווען ס'קומט צו שלום בית ָ שלימותָ ,אדער קען ער זיך מתבונן זיין אין ַאנדערע
ּפראקטישע אויפפירונגָ .אבער ַ ַארויסקומען אין די
אויסגעשטעלט אויף ַאן אופן ַאז דו ביזט דער משּפיע לעמאל
ָ זאכן .ס'איז ַא ּפראקטישע ַ נקודות ,ביז צו די ַ
הארץ, מ'דארף ָאנהויבן מיט'ן מכבד זיין דעם מקבל אין ַ ַ
מ'זאל
דאס מיט'ן מח ַאז ָ און זי איז דער מקבל ,שּפילט ָ יא טרעפן. וואס מ'קען ָ דא עּפעס ַא הערכה ָ ָ
האבן דעם מקבל ,מער ווי דער דארפסט ָ וויסנדיג ַאז דו ַ
האבן .און וויפיל מער דו וועסט זיך מקבל דארף דיר ָ דאס זעלבע איז ביי נישט וועלן מעריך זיין יענעםָ . ַארבעטן כדי צו טרעפן גוטע מעלות
צוגעוואוינען צו קוקן אויף די ּפנימיות און נישט אויף רימאןָ ,אדער ַא רב מיט ַא תלמיד. אן עושר מיט אן ָא ַ וואס איז זייער
דא ַא חזן ָאדער ַא זינגער ָ מאל איז ַָא ָ
האסטו געטון דיין ַאלע ַארומיגע לבושיםַ ,אלץ מער ָ געשמאקסטער, ַ זאל זיין דער אפילו אויב דער תלמיד ָ נאך
געווארןָ .אבער פון ַאלע טענער איז ָ ָ הייזעריג
דאס ַאז תפקיד .ווען דו ביזט יענעם מעריך ,ערמעגליכט ָ נאך קלוגער פון אים און אפילו אויב די פרוי איז ָ נאך זינגען .ער קען טאן וואו ער קען ָ געבליבן איין ָ
זאלסט קענען משּפיע זיין .מ'קען נישט משּפיע זיין דו ָ ראּפצוקוקן, דא קיין סיבה ַא ָ און ס'איז בכלל נישט ָ ראּפגיין נידריג ,און ַארויפגיין הויך
טאקע נישט ַא ָ שוין ַ
דעמאלט איז ָ ריכטיג אויב מ'שעצט נישט יענעם ,ווייל ָאבער דער מציאות בלייבטַ ,אז אויב יענער איז ַא קען ער זיכער נישט .דער קול איז אים אויסגעריבן.
האסטו אויפגעטון מיט דיין נתינה? וואס ָ דא ַא פירוד ,און ָ ָ מקבל ,לייגט עס ַאריין אין אונזער מח ַא מחשבה פון וואס ווען ער זינגטטאן ָדא איין געוויסע ָ ָאבער ס'איז ָ
גרינגשעצונג .ער רעדט מיט ַא זלזול ווייל" :איך מיין נאך מיטגיין. ַאזוי ,קען עס ָ
געבן געלט איז נישט גענוג... האט כ'זאג ּפשוט דעם מציאות" ...און אויב ָ גארנישטָ , ָ כאטשדארף ַא מענטש טרעפן אין זיין מוח ָ ַאזוי ַ
האט זי שוין ״וואס ָ
צומאל פרעגט דער מענטשָ : ָ ווארט ,שּפירט ער ווי ער איז געזאגט ַא גוט ָ
ָ מאל
ער ַא ָ ּפלאץ וואו ער קען איר אמת'דיג שעצן. איין געוויסע ַ
לאז איר ווייטער טענות? איך גיב איר געלט ,איך ָ געגאנגען לפנים משורת הדין... ַ ממש האבן
האט מען געזען ביי ַאלע ערליכע אידן ,זיי ָ ַאזוי ָ
נאך? דו קענסט וואס ָ וואס זי ווילָ , קויפן ַאלעס ָ
דאס איז ָאבער נישט צאּפן מיין בלוט?" – ָ אויפהערן ַ
גארנישט חשוב'ער ווי
דער משּפיע איז ָ האבן מצליח געארבעט ביז זיי ָ זיך ַאריינגעלייגט און ַ
דער מקבל געווען צו מכבד זיין יענעם און טרעפן זיינע מעלות
ריכטיג ,ווייל אפילו אויב מ'גיבט ַאלע נתינות אין דער
פון ָאט דעם בליק קומען חז"ל אונז ַארויסצונעמען. וואו מ'קען אים שעצן.
נאך נישט האט מען ָ וועלט ,אויב מ׳איז נישט מכבדָ ,
ָאנגעהויבן געבן. שאפן די בא ַ האט ַ זאגן אונז :דער אויבערשטער ָ זיי ָ ַא דומם איז זייער לייכט צו שעצן...
לאזט זיך נישט. "יאָ ,אבער זי ָ טענה'ט דער מענטשָ : דאס וועלט מיט ַא צורה פון 'משּפיעים' און 'מקבלים'ָ , וואס ענדיגט זיך נישטדא פון ַאן עבודה ָ מ'רעדט ָ
האב איר מכבד געווען? זי מאל איך ָדו ווייסט וויפיל ָ פאר'ן תועלת פון דער וועלטָ ,אבער כלּפי איז ַא סדר ַ סאך שווערער צו מכבד ַאזוי שנעל ,און אוודאי איז ַא ַ
וויאזוי זיך ַארויסצודרייען"... איז ַא בעל־כשרון עצום ַ דאס בכלל נישט מעלה דעם מציאות פון די נשמות איז ָ וואס
זיין די פרוי ,ווי מכבד זיין ַאלע ַאנדערע ענינים ָ
וויאזוי זי
ס׳האט נישט צו טון מיט ַ ָ דער תירוץ איזַ ,אז זאכן נאר אויסגעשטעלט כדי ַ ומוריד! דער סדר איז ָ מ'דארף מכבד זיין .ערשטנס ,ווייל ַאז ַא ספר תורה ַ
וואס ס'טוט זיך ביי ס'האט צו טון מיט ָ ָ נעמט עס ָאן. זאלן געטון ווערן ריכטיג. ָ לאמיר נישט אויספירן די באשולדיגט מיר נישט ,און ָ ַ
דארפסט ָאנהויבן מכבד זיין די דיר אינעם מוח .דו ַ בארימט זיך אויף ַא צווייטן ווען ַא כתה ז' מלמד ַ האלב...
צווייטע ַ
ּפנימיות'דיגע ווערד פונעם מקבל. פארשטייט נאר ַא כתה ג' מלמד" – ַ ווייל" :יענער איז ָ ּפראבלעם צו מכבד זיין ַא ספר
האב נישט קיין ָ איך ָ
פאר די אויגןַ ,אזהאלטן ַ צום שלוס ,איז כדאי צו ַ נאריש ,ווייל די קינדער פון כתה ג' מען ַאז ער רעדט ַ ּפראבלעם? ַא ספר תורה איז זייערוואס איז דער ָ תורהָ .
האט אונז געטרויעט .אויב דער דער אויבערשטער ָ פארוואס קען גוט מסביר זיין ַ האבן ַא מלמד ָ דארפן ָ ַ גאנצןוואלט מיר ַא ַ
הייליגָ .אבער ווען ַא ספר תורה ָ
זא שווערע עבודהַ ,אן האט אונז געגעבן ַא ַ רבוש"ע ָ האבן דארפן ָ רגאנג ,און די קינדער פון כתה ז' ַ יא ַזייער ָ וואס
געזאגט" :דו ביזט שולדיג!" ווייס איך נישט ָ ָ צייט
פאדערט וואס ָ
עבודה תמידיתַ ,א פנימיות׳דיגע עבודה ָ צוגעּפאסט פאר זייער כתה .דער ַ וואס איז
ַא מלמד ָ פאר'ן ספר תורה ...מיט ַא וואלט געווען מיט'ן כבוד ַ ָ
ַאזויפיל ביטול ,איז דער ּפשט ַאז דער אויבערשטער זאל זיין די תכלית פון ביידע מלמדים איזַ ,אז צום סוף ָ סאך לייכטער צו ַארבעטןַ ,א בית הכנסת, דומם איז ַא ַ
ווייסט דאס גרויסקייט פון ַא איד .ער וויל פון דיר רעזולטאטן.
ַ בעסטע ַא ספר תורה ,א.א.ווָ .אבער ווען ס'קומט צו ַא צווייטן
מער ,ווייל ער ווייסט דיין גרויסקייט. פאר דעם דאס זעלבע איז לגבי אונזער עניןַ : ָ סאך שווערער. זאכן ַא ַ
מענטש ,ווערן ַ
גליון הבינני || 7
ראנגלט זיך
וואס ַ
דאס חשיבות פון ַא איד ָ
ָ
און קומט 'נישט' ָאן צום ציל
מתוך שיעור יום שני ּפ רשת תצוה י' אד"א תשפ"ד
צעבראכן אפילו פון ַא
ָ נישט ווערן עסנווארג
ַ די הנאה פון זיסע און זויערע
געראנגל
ַ לעבנסלענגליכן דער בעל התניא אין ספה"ק ליקוטי אמרים ברענגט פונעם זוהר הק'
זאגט דער בעל התניא בלשון קדשו' :ולכן אל יפול לב אדם עליו ,ולא ירע ָ פאר יעקב (אידישע קינדער):
זאגט ַוואס רבקה (די שכינה הק') ָ ּפשט אין דעם ּפסוק ָ
צעבראכן דערפון! 'גם אם יהיה כל ימיו במלחמה ָ לבבו מאוד' – ווער נישט ווארט 'מטעמים' איז ַא לשון רבים, דאס ָ וַ ֲע ֵשׂה לִ י ַמ ְט ַע ִמּים כַ ֲּא ֶשׁר ָא ַה ְב ִתּיָ .
זאלסטו וויסן גאנצן לעבן געפינסטו זיך אין דער מלחמהָ , זו' – אפילו אויב ַא ַ סארט נחת רוח אין הימל ,כביכול. דא צוויי ָ ווייל ס'זענען ָ
ַאז' :כי אולי לכך נברא וזאת עבודתו לאכפיא לסטרא אחרא תמיד'!
זאגט דערויף ַא משל ַאז ּפונקט ַאזויווי ביי גשמיות'דיגע דער זוהר הק' ָ
שטארק
ַ דאך ַאזעלכע הייליגע ווערטער וועלכע זענען ַאזוי דאס זענען ָ
האטדא ווען ַא מענטש ָ סארט מעדנים .ס'איז ָ רהאן צוויי ָפא ַ מאכלים איז ַ
נוגע אויף למעשה! מיר זענען צוגעוואוינט ַאז די הצלחה אין עבודת ה' איז
שארפע דא ווען ער גלייכט דירעקט ַ עסנווארג ,און ס'איז ָ
ַ הנאה פון זיסע
פארשטייט זיך ַאז ער איז פאקטיש ָאנגעקומעןַ , בלויז ווען ַא מענטש איז ַ
ס'זאל זיין
ָ געמאכט מיט געווירצן ַאז
ַ עסנווארג ָ
וואס איז גוט ַ און זויערע
אינגאנצן
ַ ָאנגעקומען מיט ביטול און מיט אמונהָ ,אבער למעשה איז ער
געדארפט ָאנקומען.
ַ האט
דארט וואו ער ָ ָאנגעקומען ָ סארט מאכלים זענען געשמאק זיך צו דערוויקן דערמיט .הגם ַאז די ביידע ַָ
סארט טעם זא ָ פארקערט איינס פון דעם צווייטןָ ,אבער ס'איז ָ
דא ַא ַ ממש ַ
מאכסט ַא גרויסן טעות! ווייל דער זאגט :דו ַ
קומט דער בעל התניא און ָ
סארט טעם. זא ָ דא ַא ַ
און ס'איז ָ
עצם מושג ַאז דער מענטש איז לוחם ,אפילו אויב דער יצר הרע קומט
מ'האט אים נישט מבטל געוועןָ ,אבער אויב מען ָ מאל צוריק און כא ָ נא ַ
ָ
דא מיט געפינט זיך אין ַא שטענדיגע מלחמה הגם דער סטרא אחרא איז ָ האט ַא נחת רוח פון דער עצם מלחמה
השי"ת ָ
פאר'ן רבוש"ע! דאס ברענגט ַא נחת רוח ַזאלסטו וויסן ַאז ָ שטארקייטָ ,
ַ ַא דא ַא נחת רוח ביים
דאס זעלבע כביכול איז ָ
זאגט דער זוהר הק' ַאז ָ ָ
וואס אידישע קינדער ברענגען אים;
סארט מטעמים ָ רבוש"ע ,פון די צוויי ָ
וואס קומט דורך ַא
געוואלדיגע שפע ָ
ַ די
שטענדיגע התגברות דאסדי ערשטע נחת רוח איז ווען ַא מענטש איז גענצליך מבטל ָ
סארט נחת רוח ,ווען רהאן ַאן ַאנדערע ָ
פא ַ שלעכטסָ ,אבער ַ
דאן איז ַ
וואס דער מענטש שטוּפט מאל ָ דארטַ ,אז יעדעס ָ זאגט ָ
דער בעל התניא ָ
טאקע נישט גענצליך איבערדרייען דעם רע אויף טוב, דער מענטש קען ַ
דא אונטןַאוועק ַא נישט גוטע מחשבה ,אונטערדריקט ער די סטרא אחרא ָ
געווארן .דער
ָ ָאבער ער קריגט זיך מיט'ן כח הרע ,הגם ס'איז נישט בטל
טאקע און דורכדעם ברענגט ער ַא מורא'דיגע השּפעה אויף דער וועלטַ ,
דארף זיך קריגן מיט'ן יצר הרע! וויבאלד ער ַ
ַ האט ַא מורא'דיגע נחת רוח אויך פון דער עבודת ה' פוןאויבערשטער ָ
דאסשלאגן מיט זיין יצר הרעָ .
ָ האלט זיך אינמיטןוואס ַדעם מענטש ָ
האט שוין מבטל דא ביי דעם צדיק ,וועלכער ָ ָאט די עבודה איז נישט ָ
ַאליין איז די שענסטע שלימות!
געווען זיין כח הרע ,און ס'קומט אים נישט ַאריין ַאזעלכע מחשבותָ .אבער ַא
דערפאר קומען צו אים ָיא
ַ וואסאויסגעארבעטָ ,
ַ נאכנישט
וואס איז ָ
מענטש ָ וואס חז"ל ָ
זאגן (ב"ב טז ,א) ַאז דער אויבערשטער דערמאנט ָ
ַ דער בעל התניא
האלטן מיט'ן יצר הרע .קומטדארף כסדר מלחמה ַ ַאריין די ַאלע בלבוליםַ , שאפן רשעים .די ּפשט דערפון בא ַ האט אויך ַ שאפן צדיקים און ער ָבא ַ
האט ַ
ָ
האט וואס אפילו דער גרויסער צדיק ָ דא אן עבודה ָ ּפראוועט ָ
אויס ַאז ער ַ שאפןבא ַ האט ַ
איז נישט ַאז זיי זענען באמת רשעים חס ושלום ,נאר השי"ת ָ
סארט עבודה! און ווען דו קריגסט זא ָ ּפראווען ַא ַ
נישט די געלעגנהייט צו ַ ס'זאל זיי ַאריינקומען
וואס זייער עבודה איז ַאז ָ ַאזעלכע מענטשן ,בינוניםָ ,
דאן אןמ'טאר נישט ,ברענגסטו ַ
ָ וואס
טראכטן ָ זיך מיט זיך ַאליין ,נישט צו ַ דארפן שטענדיג זיך נטיות מיט רצונות 'כמעשה הרשעים' ,און זיי וועלן ַ
דארט נכנע ווערן! ָאט די עבודה התעוררות אויבןַ ,אז די סטרא אחרא זאל ָ דאסקיינמאל נישט מצליח ָ
ָ קריגן צו מסיח דעת זיין דערפון .זיי זענען
האבן נישט דעם נסיון פון זיך קריגן קענען צדיקים נישט טון ,היות זיי ָ גאנצןגענצליך מבטל צו זייןַ ,אזויווי די צדיקים ,נאר זייער ַארבעט איז ַא ַ
מיט די מחשבות. דאס איז זייער תפקיד. שלאגן דערמיט ,און ָ
צייט זיך צו ָ
פטרון הפצה פטרון חודש כסלו
718. 686. 8300
קול הבינני
ארה"ב
נתנדב לעילוי נשמתו הטהורה של
072. 257. 7726 א"י נתנדב על ידי הרב הגאון החסיד האי גברא רבא הקדיש כל ימי חייו לתורה ועבודה עבד
את בוראו באש להבה ,זכה להעמיד תלמידים רבים בדרך התורה והיראה
0333. 070. 6585 בריטניה מו"ה החפץ בעילום שם הי״ו הרב אליעזר בן הרה"ג ר' אליהו יהושע
זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל געלדצעלער זצ"ל -ר"י אור ישראל
0480. 20. 16. 18 בלגיה יעמוד לו ולב"ב להתברך בבני חיי מזוני רויחי נתבקש לישיבה של מעלה בדמי ימיו ביום ט' כסלו תשס"ה
מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן. זכות לימוד תורה דרבים יעמוד לנדבן ולב"ב להתברך בבני חיי מזוני רויחי
לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל info machonhavineini. com - מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן.
ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל
בית ביהמ"ד סאטמאר 26לאקער 42 ביהמ"ד אהל פיגא ביהמ"ד ישמח סאטמאר לאקער 40פארשעי ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער #213 ביהמ"ד סאטמאר 53לאקער #62
המדרש ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר 25 משה ביהמ"ד בית ביהמ"ד סאטמאר 13ביהמ"ד סטאלין ביהמ"ד בראשוב–לאקער 58Central Market ביהמ"ד קראסנא לאקער #166
קהל חרדים בואנוס איירעס לאנדאן :ביהמ"ד ביאלא 45לאקער 33 ביהמ"ד אבני צדק קרית יואל :אלעזר ביהמ"ד ראדאשיץ לאקער 25
ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט
מאנסי: ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל וויליאמסבורג: ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה בארא פארק: ניתן להשיג הגליון
לאקער ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד ביהמ"ד רב טוב ביהמ"ד בית לאקער 219
ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה במקומות הבאים:
109 ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ" ביהמ"ד בית דוב מנחם זאב ביהמ"ד סאטמאר The Winery 18 Ave
ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף
|| 8גליון הבינני
