מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — תולדות (2026-11-09)

אֹוצרר
אֹוצָ יין ַש
ש ָּבת ַמַמיין
בס“ד
ָ
מיט ווערטער שיינע ,פאר גרויסע און קליינע.
פ .מאזעסזאהן “ -המחנה החרדי“
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רטער -פ‘ תולדות תשפ"ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
ואלה תולדות ...אברהם הוליד את יצחק (תולדות כה:יט) ויעתר יצחק לה‘ לנוכח אשתו ...ויעתר לו ה'( ...תולדות כה:כא)
רש"י :ווייל די ליצני הדור האבן געזאגט "מאבימלך נתעברה שרה" האט דער באשעפער רש"י" :לו ולא לה שאין דומה תפלת צדיק בן צדיק לתפלת צדיק בן רשע לפיכך לו ולא לה"
געמאכט אז יצחק זאל אויסזעהן ווי אברהם ,און אלע האבן געזעהן אז אברהם הוליד את יצחק. יצחק אבינו האט מיט זיין עניוות געהאלטן ,אז ער איז נישט ווערד
פארוואס רופט זיי רש“י “ליצני הדור“ ,זיי זענען דאך געווען רשעים ,זיי געהאלפן צו ווערן אין זיין אייגענעם זכות ,האט ער געבעהטן "לנוכח אשתו",
האבן מוציא שם רע געווען אויף שרה אמנו ,וואלט מען זיי געדארפט רופן אין רבקה'ס זכות ,אבער אין אמת איז געווען "ויעתר לו ה'" ,יא אין זיין זכות,
“רשעי הדור“? נאר זייער כוונה איז געווען דורך זאגן ““מאבימלך נתעברה אזוי ווי רש''י ברענגט "לו ולא לה" ,ווייל ער איז געווען א צדיק בן צדיק.
שרה“ ברענגט דאס א חשד אויף שרה ,און די תורה זאגט ביי פרשת סוטה (קדושת לוי)
(במדבר ה:כח) “ואם לא נטמאה...ונקתה ונזרעה זרע“ און צוליעב דעם איז ושני לאומים ממעיך יפרדו (תולדות כה:כג)
זי טאקע געהאלפן געווארן .במילא זענען זיי נישט געווען קיין רשעים. דער חילוק צווישן א איד און א גוי ,דערקענט זיך ביים עסן וואס מ‘לייגט
נאר ווייל מ‘האט געקענט אויסטייטשן זייער רייד בפשטות ,אז “מאבימלך אריין אין זיך ,אן עהרליכער איד גיט אכטונג וואס ער עסט“ .ושני לאומים
נתעברה שרה“ ,רופט זיי רש“י “ליצני הדור“ און דערפאר “צר הקב“ה קלסתר ‘ממעיך‘“—לויט וואס זיי נעמען אריין אין זיך ביים עסן “,יפרדו“— ,וועט
פניו של יצחק דומה לאברהם“ ,און אלע האבן געזעהן אז “אברהם הוליד מען אנזעהן דעם אונטערשייד צווישן די אידן און די פעלקער.
(ערבי נחל)
את יצחק“.
(כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע) ויקראו שמו עשו( ...תולדות כה:כה)
ויתרוצצו הבנים בקרבה (תולדות כה:כב) רש"י" :הכל קראו לו כן"—,ס'שטייט א לשון רבים ,ווייל אלע האבן אים גערופן עשיו.
רש"י :כשהיתה עוברת על פתחי תורה של שם ועבר יעקב רץ ומפרכס לצאת ,עוברת ‘עשיו‘ איז טייטש“ :הא שוא שבראתי בעולמי“—דאסאיז די פאלשקייט
על פתחי עבודה זרה עשו מפרכס לצאת. וואס איך האב באשאפן אויף מיין וועלט (מדרש) .עשיו איז דער סימבאל
ווען רבקה איז אדורכגעגאנגען דאס בית המדרש האט יעקב זיך פון שקר ,און אסאך מענטשן ווערן צוגעצויגן צום שקר ,און יעקב איז דער
געווארפן ארויסצוגיין ,און ווען רבקה איז אדורכגעגאנגען די פתחי עבודה סימבאל פון אמת—,אזוי ווי ס‘שטייט“ ,תתן אמת ליעקב“ ,דעריבער שטייט
זרה האט עשו זיך געווארפן ארויסצוגיין .שטעלט זיך די קשיא ,בשלמא עשו “ויקרא שמו יעקב“—,א לשון יחיד ,ווייל דער אמת האט ווייניג אנהענגער,
האט געוואלט ארויסגיין ,ווייל ער האט געוואלט דינען עבודה זרה .אבער און נאר יחידיםווערן צוגעצויגן צום אמת.
(דגל מחנה אפרים)
פארוואס האט יעקב געוואלט ארויסגיין ,וואס האט אים דארט געפעהלט ,א
וידו אוחזת בעקב עשו ויקרא שמו יעקב( .תולדות כה:כו)
מלאך האט דאך מיט אים געלערנט די גאנצע תורה? נאר לימוד התורה קען
“עשו“ שטייט אהן א “י“ .ווייל יעקב האט באקומען דער אות “י“ ,און
נישט האבן קיין קיום ווען מ'געפינט זיך בהתחברות מיט רשעים ,דעריבער דעריבער הייסט ער נישט עקב“ .וידו“ —,דער אות “י“ פון יעקב ,וואס שטייט
האט יעקב געוואלט ארויסגיין ,ווייל די תורה האט זיך נישט געקענט האלטן אנפאנג זיין נאמען“ ,בעקב עשו“—,איז פריער געווען ביים ענדע פון עשו‘ס
ווילאנג ער איז געווען צוזאמען מיט עשו. נאמען.
(כ"ק מרן מהרי"ד מבעלזא זי"ע) (חת“ם סופר)
ויעתר יצחק לה' לנכח אשתו כי עקרה הוא ויעתר לו ה' ותהר ויאהב יצחק את עשו...ורבקה אהבת את יעקב (תולדות כה:כח)
רבקה אשתו ִ .ויתרצצו הבנים בקרבה ותאמר אם כן למה זה אנכי ביי יצחק שטייט “ויאהב יצחק“ א לשון עבר .און ביי רבקה שטייט א
ותלך לדרש את ה' (תולדות כה:כא-כב) לשון הווה“ ,ורבקה אוהבת“ .די אהבה פון יצחק צו עשיו איז נישט געווען
רש"י'" :ויעתר לו' -לו ולא לה" שטענדיג נאר דעמאלט ,צוליעב א געוויסע סיבה “כי ציד בפיו“ .אבער די
דארף מען פארשטיין ,סיי יצחק און סיי רבקה האבן געדאוונט אויף אהבה פון רבקה צו יעקב ,איז שטענדיג געווען און דער פסוק דארף נישט
קינדער ,פארוואס איז געווען "ויעתר לו ,ולא לה" ,ס'שטייט דאך (תהלים זאגן א טעם ,ווייל ס‘איז פארשטענדליך פון זיך אליין ,ווייל ער איז געווען
קמה:יח) "קרוב ה' לכל קוראיו לכל אשר יקראוהו באמת"? דער תירוץ איז, “איש תם יושב אהלים“ .און אין אמת‘ן האט אים יצחק ליעב געהאט
אז דא האבן געדארפט אראפקומען צוויי נשמות ,יעקב אבינו און עשו צוליעב‘ן זעלבן טעם ,נאר עשיו האט ער ליעב געהאט צוליעב “כי ציד בפיו“.
(כ“ק האדמו“ר מזוועהיל-צאנז זצ“ל)
הרשע .רבקה אמנו איז געווען א גרויסע צדיקת ,און זי האט געדאוונט אז
ס'זאל געבוירן ווערן נאר דער צדיק ,און אויב ס'גייט אראפקומען אויך א ויגדל האיש וילך הלוך וגדל עד כי גדל מאד (תולדות כו:יג)
דא ווערט יצחק דערמאנט אלס ‘האיש‘? ווען ער איז געווארן אן “איש“,
נשמה פון א רשע ,איז שוין בעסער אז זי זאל בכלל נישט געהאלפן ווערן,
א בר מצוה“ :וילך הלוך וגדל“ ,איז ער געוואקסן און כסדר געשטיגן אין זיינע
אזויווי זי האט געזאגט" :אם כן -למה זה אנכי?" ,אויב איך האב אויך א רשע,
הייליגע מדריגות און נישט געבליבן שטיין אויף איין ארט“ .כי גדול מאד“,
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת א פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רטער -פ‘ תולדות תשפ"ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
>->->->->-
>->->->->-
בין איך אינגאנצן מוותר אויף קינדער? אבער יצחק אבינו האט פארשטאנען ביז ער איז אנגעקומען אז קיינער האט אים נישט געקענט דערגרייכן!
אז ס'דארפן געבוירן ווערן אויך יעקב און אויך עשו ,א צדיק און א רשע, (הרה“ק רבי ר‘ בער ממעזריטש זי“ע)
אז אפילו ס'וועט קומען א צייט און די קינדער פון יעקב וועלן נישט זיין ויעש להם משתה ויאכלו וישתו (תולדות כו:ל)
ועשהדי
אנטקעגןלי ציד וצודה זיי
קוקן אויףהשדה מ'וועט
ווען וצא תליךאבער
וקשתך צדיקים,
גרויסעכליך
אזעלכעשא נא
ועתה הרה“ק רבי ברוך פון מעזיבוזש זי“ע האט געזאגט :ווען א איד מאכט
ווערד אז תברכך בעבור
וועלן זיין ואכלהאון
והביאהזייןליצדיקים
אלעמאהלאהבתי כאשר
וועלן זיי מטעמיםעשו,
קינדער פון לי חתונה א קינד ,קומט פון דארט די השפעה פון פרנסה .דאס איז מרומז אין
כז:ג-ד)רחמים און חסדים ,ווייל אנטקעגן די גוים זענען נפשי(...תולדות
ווערן פאר זיי ס'זאל נשפע פסוק“ :ויעש להם משתה“—ער האט געמאכט א חתונה“ ,ויאכלו“—,איז
פאריצחק
עשו אויסלערנעןהאט
געדארפטאון דערפאר השלימות; בתכליתדען אלעמאהל
יצחק האט קינדער שווער, אידישע
לכאורה איז געקומען די השפעה זיי האבן געהאט פרנסה.
(אור לשמים)
געבוירן
בכלל פוןאויך
אים?! ס'גייט
בעסערגעוואוסט אז
האטגעוואוסט ערדאס האטכאטש קינדער,
חיות ,ער געדאוונט אויף
פאנגען וויאזוי צו
סעודהולאכדילה",
ער גאנצעלו ה',תורה:די"ויעתר דערפאר זאגט די
אויסגעפעהלט וואס האטפארשטיין און
מעןעשו הרשע. דארף אן
ווערן גשה נא ואמשך בני האתה זה בני עשו אם לא (כז:כא)
דארףאבער
דער מענטש,רשע,
געבוירן ווערן א
בענטשן א ס'זאלצדיקאזוויל
געוואלט נישט
ווען א האטנאר רבקה אמנו
בענטשן? ווייל אים
זאל פארליהרענדיג דעם חוש הראיה ,די זעה קראפט ,האט יצחק זיך באמיהט
רשע ,אז
האט דערפארברכות ,דעם
מען אויך אמאהל דארף
באקומען די זאלאזקענען
פארשטאנען
האט‘כלי‘ כדי ער מאכן אאבינו יצחק
מענטש צו דערקענען עשו מיט די הילף פון די איבריגע פיהר חושים ,פריער האט ער
וואס ער וועט אים ישועות. מיט אלע
דורכדעם ווערן‘כלי‘ געהאלפן
מאכן א אזצדיק
עשו זאל געוואלטדער
דורכדעם זאל
יצחק אנגעשטרענגט דעם חוש המישוש ,פון טאפן" :גשה נא ואמשך בני״ ,דאן
תשסג) דסוכות ב' ליל - שליט“א אדמו“ר מרן (כ“ק
ברענגען מטעמים און ער וועט מיט דעם מקיים זיין די מצוה פון כיבוד אב. דעם חוש השמיעה ,פון הערן" :הקול קול יעקב״ דאן דעם חוש הטעם ,פון
תםדי
איהםאיש קעגןויעקב איש שדה
שטעלט זיך צידברכות,ידעמיט בענטשןאיש
איינעם ויהי עשו הנעריםוויל
ווען א צדיקויגדלו
און שפיהרן :״הגישה לי ואוכלה" און דאן דעם חוש־הריח ,פון שמעקן :וירח את
דארף מען זעהן אז ווען מ‘מאכט די ‘כלי‘ פאר כה:כז)
דערפאר(תולדות
דקדושה‘, אהלים ישב
‘התנגדות ריח בגדיו״...
(הגה"ק רבי יונתן אייבעשיץ זצוק"ל)
ואהלו שם של אהלו אהלים, בפיו...יושב אביו את ולרמות לצוד
די ברכות ,זאל די מצוה זיין בשלימות ,כדי די ‘מקטרגים‘ זאלן נישט שטערן. ציד, "יודע רש"י:
של עבר". הקל קול יעקב והידים ידי עשיו (תולדות כז:כב).
דערפאר האט אים יצחק אנגעזאגט אז אלע פעולות וואס ער גייט טוען
דאס וואס די תורה דערציילט אונז אז יעקב איז געווען “איש תם יושב דעריבער שטייט צוויי מאהל “קול“ ,צו ווייזן אז דער קול פון אינדרויסן
בשעת די מצוה [דאס צוגרייטן די געווער ,פאנגען די חיות ,און צוגרייטן די
אהלים“ פארשטייט מען ,כדי מ‘זאל זיך אפלערנען דערפון ,אבער פארוואס וואס הערט זיך פון מענטש מיט‘ן קול פון אינעווענדיג ,דאס מיינט די שפראך
עסן] זאלן זיין לשם מצוה ,אלעס זאל ער טוען לשם מצות כיבוד אב ,און
שרייבט די תורה אז עשו איז געווען “איש יודע ציד איש שדה“ ,וואס איז דאס פון הארץ ,דארף זיין אייניג ,דעמאלט איז די ריכטיגע “הקול קול יעקב“.
אזוי וועט דאס זיין א גוטע הכנה צו באקומען די ברכות .דערפאר האט ער (דברי ישראל מודזשיץ)
אונז א נפקא מיניה? נאר מ‘קען זאגן :ס‘שטייט (קהלת ז:יד) “זה לעומת זה
אים געזאגט“ :שא נא כליך תליך וקשתך וצא השדה וצודה לי ציד ,ועשה לי
עשה האלקים“—,און ווען די קדושה שטארקט זיך ,שטארקט זיך קעגן דעם הקל קול יעקב והידים ידי עשיו (תולדות כז:כב).
מטעמים כאשר אהבתי ,והביאה לי ואכלה“ ,אלעס זאלסטו מאכן פאר מיר, מדרש :בזמן שהקול קול יעקב נשמע בבתי כנסיות ובבתי מדרשות אין
אויך די התנגדות דקדושה .אזוי אויך ווען ס‘איז דא אן התגברות פון כחות
לשם מצות כיבוד אב .אבער רבקה האט געזעהן“ :וילך עשו השדה“ עשו הידים ידי עשו שולטות בכם.
הרשע וואס ווילן ממעט זיין עבודת השי“ת ,שטארקט זיך קעגן זיי די כוחות
איז נישט געגאנגען לשם מצוה ,נאר סתם ‘לצוד ציד להביא‘ (שם ,ה) .האט פרעגן די מפרשים ,ס‘שטייט דאך נישט :״אין הידים ידי עשו״ נאר “והידים
הקדושה ,דאס נישט צו צולאזן און אידן זענען זוכה צו די הילף פון הימל זיי
זי געזאגט פאר יעקב“ :הנה שמעתי את אביך מדבר אל עשו אחיך לאמר ידי עשו״—,הייסט דאס דאך אז אפילו ווען ס׳איז ״הקול קול יעקב“ ,איז אויך
זאלן קענען דינען דעם באשעפער .און דאס קומט אונז דער פסוק לערנען,
הביאה לי ציד ועשה לי מטעמים“ (שם ו-ז)—,איך האב געהערט אז יצחק “הידים ידי עשו״? נאר ‘הקול‘ שטייט אהן א ״ו״ ,און ס‘לייענט זיך ״הקל״,
פא ּפן און אויסנארן זיין טאטע ,קעגן מיט דעם וואס עשו האט געוואוסט צו ָ
האט געבעהטן אז אלעס זאל זיין לשם מצוה ,אבער עשו טוהט דאס נישט, ס‘איז לייכט געווארן .ווען ס׳ווערט לייכטער און שוואכער דער “קול יעקב“,
דעם איז יעקב געזיצן אין בית המדרש פון שם ועבר ,ד.מ .ווי שטארק ס‘איז
ער איז חסר ,דעמאלט געוועלטיגן די “ידי עשו״ .אויב אבער דער קול יעקב
געווען די התגברות פון עשו מיט זיין טומאה ,איז די התגברות פון יעקב
איז “מלא“ און נישט אפגעשוואכט ,דעמאלט “אין הידים ידי עשו שולטות״
מיט זיין קדושה געווען נאך שטערקער ,און דאס קומט אונז לערנען אז (הגאון מווילנא זצוק“ל)
מ‘דארף זיך שטארקן בעבודת ה‘ ,אויך אין צייטן און פלעצער ווי ס‘איז דא
ויגש יעקב אל יצחק ...ויבא לו יין ...ויגש וישק לו וירח את ריח
אן התגברות פון התנגדות הקדושה ,ווייל מיט די זעלבע מאס שטארקט זיך
בגדיו ...ראה ריח בני כריח שדה אשר ברכו ה‘ (תולדות כז:כב-כז)
דער כח הקדושה,צו העלפן דעם מענטש אין עבודת ה‘. רש“י :מלמד שנכנסה עמו ריח גן עדן.
(כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)
לכאורה איז שווער ,פארוואס האט יצחק נישט געשפיהרט דעם ריח גן
ויאמר יצחק אל בנו מה זה מהרת למצא בני ויאמר כי הקרה ה‘ עדן דאס ערשטע מאהל וואס יעקב האט זיך דערנענטערט? נאר צווישן
אלקיך לפני (תולדות כז:כ) די צוויי מאהל “ויגש“ שטייט “ויבא לו יין“ ,וואס אויף דעם שטייט (תרגום
דערפאר שטייט “ה‘ אלקיך“ ,און נישט “ה‘ אלקינו“ ,ווייל ווען יצחק אבינו יונתן ,דעת זקנים) אז דער מלאך מיכאל האט געברענגט דעם וויין פון גן עדן.
האט געשפיהרט ברוח קדשו ,אז יעקב האט אים געברענגט מטעמים ,האט ממילא ערשט נאך דעם וויין האט יצחק אבינו דערקענט אז דער גוטער ריח
ער געפרעגט“ ,מה זה מהרת למצא בני“—,פארוואס האסטו זיך געאיילט וואס קומט מיט יעקב איז דער ריח פון גן עדן.
צו ברענגען די מטעמים ,איך האב דאך דאס דיר נישט געהייסן ,ד.ה .א (משמיע שלום)
בחינה פון אינו מצוה ועושה“ .ויאמר כי הקרה ה‘ אלקיך לפני“ —,יעקב האט
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ב פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ
>->->->->- >->->->->-
וועט יצחק אבינו מלמד זכות זיין אויף אידישע קינדער אז דער באשעפער דערמיט מרמז געווען אויפ‘ן “אנכי ה‘ אלקיך“ פון מתן תורה .אז ער האט
זאל זיי אויסלייזן אויף וועלכן מצב זיי זענען. געלערנט די חשיבות פון ‘אינו מצוה ועושה‘ ,פון מתן תורה ,וואס דארט
(כ“ק מהר“ם מבילגורייא זי“ע ספר ‘פרשת מרדכי‘) האבן אידן געזאגט“ ,נעשה“ פאר “נשמע“ .און דאס איז פשט פון “כי הקרה
ה‘ אלקיך לפני“—,דער מעמד הר סיני איז מיר געשטאנען פאר די אויגן ,און
רטער -פ‘ תולדות תשפ"ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ פון דארט האב איך דאס געלערנט .אויך קען מען פארשטיין וואס ס‘שטייט
>->->->->- ווייטער (כז:כז)“ ,ויברכהו ויאמר ראה ריח בני כריח שדה אשר ברכו ה‘“ ,זאגט
בא אחיך במרמה ויקח ברכתך (תולדות כז:לה) רש“י“ :כריח שדה“ ,מיט א גוט‘ן ריח פון “שדה תפוחים“ ,אזוי ווי ס‘שטייט
תרגום‘ :בחכמתא‘ ,מיט קלוגשאפט “כתפוח בעצי יער“—,פארוואס זענען אידן געגליכן צו אן עפל [תפוח] ,ווייל
די מעשה פון נעמען די ברכות איז געווען פסח ביינאכט אזוי רש“י אזוי ווי אן עפל ,וואקסט די פרוכט פאר‘ן בלעטל ,אזוי האבן אידן געזאגט
ברענגט .יעקב האט געטוען מיט ‘חכמה‘ און געגעבן פאר יצחק צו עסן דעם ‘נעשה‘ פאר ‘נשמע‘ .דאס איז פשט פון “ויאמר ראה ריח בני כריח שדה
קרבן פסח [אפיקומן] ,כדי יצחק זאל נישט מער קענען עסן וואס עשו וועט
אשר ברכו ה‘“—,יצחק אבינו האט געשפיהרט אין יעקב די קדושה פון
אים ברענגען ,ווייל ‘אין מפטירין אחר הפסח אפיקומן‘ .דאס באדייט דער
מתן תורה וואס איז מרומז אין ‘שדה תפוחים‘—,וואס די פרוכט וואקסט
פסוק .ווייל “במרמה“ ( )287איז בגימטריא ‘אפיקומן‘ (!)287
(הרה“ק רבי וואלף מסטריקוב זצ“ל) פאר‘ן בלעטל ,אזוי ווי אידן האבן געזאגט ‘נעשה‘ פאר ‘נשמע‘ .אויך שטייט
ווייטער (כז:לה) “ויאמר בא אחיך במרמה ויקח ברכתך“—,טייטשט אונקלוס
ויעקבני זה פעמיים (תולדות כז:לו)
געוועהנליך קומט דאס ווארט ‘זה‘ ,ווען מ‘ווייזט אהן מיט‘ן פינגער אויף און רש“י“ :במרמה“—,מיט קלוגשאפט .אין מדרש (ב“ר סז:ד) שטייט,
א זאך ,אויף וועלכע זאך האט עשו אנגעוויזן ווען ער האט געזאגט “ויעקבני “בא אחיך במרמה“ ,רבי יוחנן ,בא בחכמת התורה—,יעקב אבינו האט דאס
זה פעמיים“? נאר יעקב האט איבער געלאזט דעם טעלער מיט וואס ער האט געלערנט פון די תורה ,צו זיין אין א בחינה פון ‘אינו מצוה ועושה‘.
(כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע)
געברענגט עסן פאר יצחק ,האט עשו אנגעוויזן ,אז צוליעב דעם טעלער האב
איך פארקויפט די בכורה פאר יעקב ווען ער האט געקאכט דעם ‘נזיד עדשים‘ ויאמר יצחק אל בנו מה זה מהרת למצא בני ויאמר כי הקרה ה‘
און איך האב אים געבעהטן “הלעיטני נא מן האדום האדום הזה“. אלקיך לפני (תולדות כז:כ)
(ש“ך עה“ת) דער טאטע ז“ל [כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע] האט געפרעגט :פארוואס שטייט
יקרבו ימי אבל אבי ואהרגה את יעקב אחי (תולדות כז:מא). “כי הקרה ה“ אלקיך לפני“ ,און נישט “ה“ אלקינו“ .און ער האט געענטפערט
עשו האט געוואוסט אז ווילאנג יעקב איז עוסק בלימוד התורה וועט עפ“י דרכו בקודש .מ‘קען זאגן נאך א רמז ,לויט וואס דער טאטע ז“ל האט
ער אים נישט קענען בייקומען ,אזוי ווי די גמרא (סוטה כא' ).תורה מגינא', ערקלעהרט דעם ענין אז פסח ביינאכט מעג מען זאגן הלל זיצנדיג ,אזוי
אז די תורה באשיצט ,האט עשו געזאגט' ,יקרבו ימי אבל אבי' ,ס'וועט זיך ווי ס‘שטייט אין שו“ע .ווייל די גמרא (יומא כה ).זאגט“ :אין ישיבה בעזרה
דערנעהנטערן די טעג ווען יצחק וועט נפטר ווערן ,און די הלכה איז דאך אלא למלכי בית דוד בלבד“ ,דעריבער פסח ביינאכט ווען ס‘איז א זמן פון
אז אן אבל טאהר נישט לערנען ,דעמאלט 'ואהרגה את יעקב אחי' וועל איך התעוררות הגאולה העתידה ,זאגט מען הלל בישיבה ,כדי צו מאכן אן הכנה
קענען הרג'ענען יעקב.
(אלשיך הקדוש)
און התעוררות להתרוממות מלכות בית דוד .וואס זיי איז ערלויבט צו זיצן אין
די עזרה ,אנדערש ווי כלל ישראל וואס דארפן שטיין .אד“ק ז“ל .ס“שטייט אין
וישטם עשיו את יעקב על הברכה( ...תולדות כז:מא)
מדרש (ב“ר כט:ג) שלשה מציאות מצא הקב“ה“ .אברהם“ ,אזוי ווי ס‘שטייט
דער הויפט צארן פון עשו איז געווען ווייל יעקב האט באקומען די ברכות
(נחמי‘ ט:ח) “ומצאת את לבבו נאמן לפניך““ .דוד“ ,אזוי ווי ס‘שטייט (תהילים
אויסגעפאפט ,ווייל ביי עשו איז דאס
ּ פון יצחק און נישט ווייל ער האט אים
נישט קיין עבירה ,ווייל ער אליין האט דאך דאס געטוען ,און דאס איז דער פט:כא) “מצאתי דוד עבדי““ .ישראל“ ,אזוי ווי ס‘שטייט (הושע ט:י) “כענבים
פסוק מדייק “על הברכה אשר ברכו אביו“. במדבר מצאתי ישראל“ .יצחק אבינו האט געפרעגט“ :מה זה מהרת למצא
(“דברי ירמיהו“) בני“ ,א לשון פון מציאה דייקא ,און נישט להביא ,צו ברענגען ,ווייל יצחק
וקל שדי יברך אתך (תולדות כח:ג) האט מרגיש געווען אז יעקב וויל די סעודה וואס איז געווען פסח ביינאכט
יצחק אבינו האט געוואוסט אז יעקב גייט דא צום הויז פון לבן הרשע ,ער צו מאכן אן הכנה און התעוררות להתרוממות מלכות בית דוד ,וואס דארט
האט געוואוסט אז 'ארמי אבד אבי' ,האט יצחק געמוזט בענטשן יעקב מיט שטייט ‘מציאה‘“ ,מצאתי דוד עבדי בשמן קדשי משחתיו“ .האט יעקב
די ברכה פונעם באשעפער'ס נאמען וואס טוהט באשיצן אידישע הייזער, געענפערט“ :כי הקרה ה“ אלקיך לפני“ ,און ער האט נישט געזאגט ה‘ אלקינו,
אזוי ווי ס'איז באקאנט אז דעם שם שרייבט מען אויף די מזוזות ,ווייל דער מרמז צו זיין אז אין זיין זכות דייקא וועט זיין די גאולה העתידה ,אפילו אידן
שם איז נוטריקון ,ש'ומר ,ד'לתות ,י'שראל ,אז דער שם זאל באשיצן יעקב וועלן נישט זיין ראוי ,וועט דאס זיין אהן קיין שום הכנה ,אזוי ווי א מציאה
פון אלעם בייזן. וואס קומט בהיסח הדעת ,און אזוי ווי חז“ל (שבת פט ):זאגן אז לעתיד לבוא
(באר מים חיים)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ג פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
ַמיין ׁאו ָצר ...מוסר השכל פון ִדי ַפ ָ רשה
ַמיין ֵשיינער ֶר ֶמז אויף ִדי ַפ ָ
זיין אפגעשיידט פונעם רשע... ויעקב איש תם ישב אהלים( ...תולדות כה:כז)
רש"י :יעקב האט געלערנט תורה אין בית המדרש פון שם ועבר.
ואלה תולדות יצחק בן אברהם( ...תולדות כה:יט)
יעקב האט נישט געלערנט תורה ביי שם ועבר? ווייל עשו איז געווען
רש"י :יעקב ועשיו האמורים 'בפרשה'.
פא ֶּפער ,און כדי עשו זאל נישט האבן אויף יעקב א שלעכטע א גרויסער ָ
וויאזוי האט יעקב מצליח געווען זיך צו שטארקן איבער עשיו? דער
השפעה ,איז ער נישט געבליבן אינדערהיים .דער פסוק איז מרמז“ :ויהי עשו
תירוץ איז ,דורך ‘בפרשה‘—,דאס וואס ער האט זיך אפגעשיידט פון עשיו.
פא ֶּפער ,אזוי ווי רש“י זאגט“ :ער
איש יודע ציד“—,ווייל עשו איז געווען א ָ
ווייל ווען מ‘איז דערווייטערט און אפגעשיידט פון א רשע העלפט דאס
האט געבלאפט זיין טאטע מיט פרעגן וויאזוי מ‘מעשר‘ט זאלץ “...דערפאר,
פאר‘ן צדיק ס‘זאל אים נישט שאדן‘( .אהבת ישראל‘)
“ויעקב איש תם יושב אהלים“—,איז יעקב געזיצן און געלערנט אין בית
מ'דארף זיך היטן פון ליגנט און שווינדל המדרש פון שם ועבר .(כתב סופר)
ויעקב איש תם יושב אהלים( ...תולדות כה:כז) הלעיטני נא מן( ...תולדות כה:ל)
פון דא קענען מיר לערנען ווי ווייט א מענטש דארף זיך אויסהיטן ה‘לעיטני נ‘א מ‘ן ,איז די ר“ת המ“ן .דער פסוק איז מרמז אזויווי יעקב
פון ליגנט און שווינדל ,ווייל פון אלע שבחים פון יעקב רעכנט נישט דער האט אפגעקויפט די בכורה פון עשו ,מיט ברויט און לינזין ,אזוי האט מרדכי
פסוק אויס ,נאר אז ער איז געווען א ‘איש תם‘ ,א עהרליכער מענטש‘ ,יושב הצדיק געקויפט המן פאר א קנעכט ,מיט‘ן געבן אים ברויט צו עסן ,און המן
אהלים‘ ,וואס איז שטענדיג געזיצן און געלערנט( .של“ה הק‘) האט אפגעשריבן די מכירה אויף מרדכי‘ס שיך ,אז ער האט זיך פארקויפט
פאר א קנעכט צו אים( .מדרש אגדת אסתר ה:ט)( .בעל הטורים)
אין די ענדע וועט דאס געלונגען...
ויחפרו עבדי יצח ...ויריבו ...ויחפרו באר אחרת ויריבו גם עליה... עקב שמע אברהם בקולי (תולדות כו:ה)
די גמרא (נדרים לב ).זאגט :ביי די דריי יאהר האט אברהם אנערקענט
ויחפר באר אחרת ולא רבו עליה (חיי שרה כו:יט-כב)
דעם באשעפער .אויב מ‘נעמט אראפ די דריי יאהר פון אברהם‘ס לעבנסטעג
מ'דארף זיך לערנען פון יצחק אבינו ,אז ווען מ’הייבט עפעס אהן צו טוען,
175יאהר ,וואס ער האט נאכנישט געטוען קיין שום מצוות ,בלייבט 172
זאל מען נישט נאכלאזן ,אפילו ווען ס’געלונגט נישט גלייך .יצחק אבינו האט
יאהר .דער פסוק איז מרמז “עקב“ ,וואס באטרעפט 172יאהר“ ,שמע
געגראבן איינמאהל און נאכאמאהל ,ביז ער האט געטראפען א ברונעם וואס
אברהם בקול ה‘“ ,און מקיים געווען מצוות ומעשים טובים.
אויף דעם האט מען זיך נישט געקריגט .דאס איז סיי אין געשעפט און סיי
אין לימוד התורה ,ווען איינער פארשטייט נישט ביים אנהויב ,זאל ער נישט ויעש מטעמים לאביו ויבא לאביו (תולדות כז:לא)
נאכלאזן ,און צום סוף וועט דאס אים געלונגען( .חפץ חיים) די חכמי הרמז מערקען אהן אז די אותיות “ויבא לאביו“ ,לייענט זיך אויך
פארקעהרט ‘ויבא לאביו‘ ,מרמז צו זיין אז וואס דו טוהסט פאר דיין טאטע,
די דריי עצות קעגן דעם עצר הרע... וועלן דיינע קינדער דיר טוען.
הנה נא זקנתי לא ידעתי יום מותי (תולדות כז:ב) ויהי לו צאן ומקנה בקר ועבודה רבה( ...תולדות כו:יד)
חז"ל געבן דריי עצות צו באזיגן דעם יצר הרע וואס וויל געוועלטיגן אין די מסורה שטייט צוויי מאהל “ועבודה רבה“ ,דא אין אונזער פסוק,
אויפ'ן מענטשן .א) ער זאל לייען קריאת שמע .ב) ער זאל לערנען תורה און אין איוב (א:ג)“ ,ועבדה רבה‘ מאד ויהי האיש ההוא גדול מכל בני קדם“.
און שלעפן דעם יצה"ר אין בית המדרש .ג) זיך דערמאנען דעם יום המיתה. וואס איז אונז מרמז ,פונקט ווי איוב איז געווען גרעסער פון די בני ארם וואס
יצחק אבינו היה איז געווען אין אזא מדריגה ,אז ער האט נישט געדארפט האבן געוואוינט אין מזרח זייט .אזוי אויך איז יצחק געווען גרעסער פון יעדן
צוקומען ער זאל זיך דערמאנען דעם יום המיתה .ווייל דער יצר הרע האט אפילו פון אבימלך כאטש ער איז געווען א קעניג““( .בעל הטורים“)
נישט מצליח געווען צו געוועלטיגן אויף אים ,דעריבער האט ער געזאגט 'לא ותכהין עיניו מראת( ...תולדות כז:א)
ידעתי יום מותי'( .כ"ק מרן מהר"ש מבעלזא זי"ע) רש“י ברענגט דריי טעמים פארוואס די אויגן פון יצחק זענען טונקל
געווארן? א) צוליעב די רויעך פון עבודה זרה פון עשיו‘ס ווייבער .ב) צוליעב
דער "קול" איז געהעריג ,אבער די "ידים" נישט...
די טרערן פון די מלאכים אין יצחק‘ס אויגן ביי די עקידה .ג) כדי יעקב זאל
הקל קול יעקב והידים ידי עשו (תולדות כז:כב) באקומען די ברכות .די דריי טעמים זענען מרומז אינעם ווארט ‘עי“ן‘ ,וואס
דער דובנער מגיד האט אזוי געזאגט :ס‘זענען דא אזעלכע אידן ,וואס זענען די ראשי תיבות ע‘קידה ,י‘עקב ,נ‘שי( .מגדנות)
ווען ס‘קומט צום “קול“—,זענען זיי אין ארדענונג ,זיי דאווענען און לערנען
ויבא לו יין וישת( ...תולדות כז:כה)
און היטן אפ דעם “קול קול יעקב“ ווי ס‘דארף צו זיין .אבער ווען ס‘קומט
דאס ווארט “לו“ איז דער טעם א ‘מרכא כפילא‘ .פון דא איז א רמז וואס
צו די “ידים“—,צדקה ,מצוות און האנדלן עהרליך ,דעמאלט “הידים ידי
די גמרא (פסחים פח ):זאגט :אז מ‘זאל טרינקען וויין מיט צוויי לגימות ,און
עשו“—,זענען זיי ליידער גרייט זיך צו ‘הרג‘ענען‘ ,און יענעם פאר א קליין
נישט מיט איינמאהל ,דאס באגייט דער ‘מרכא כפילא‘( .משך חכמה)
ביסל געלט...
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ד פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין טיעפע רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין
ורבקה אמרה אל יעקב בנה לאמר הנה שמעתי את אביך מדבר ותלך לדרוש את ה‘( .תולדות כה:כב)
אל עשו אחיך לאמר (תולדות כז:ו) רש"י :זי איז געגאנגען פארשן וואו אזוי דאס וועט זיך ענדיגן.
ס‘שטייט אין זוה“ק (ח“א קלז ).אז די שכינה הקדושה ווערט גערופן ‘רבקה‘ רבקה האט געמיינט אז זי האט נאר איין קינד ,און דאס שטויסן וואס זי
און אידישע קינדער ווערן אנגערופן מיטן נאמען ‘יעקב‘ .לויט דעם קען זיין פיהלט ביים בית המדרש און ביי די עבודה זרה ,איז צוליעב‘ן שטענדיגן געראנגל
פשט אזוי ,יצחק אבינו האט געוואלט בענטשן עשו מיט גשמיות אויף די וועלט, צווישן דעם יצר טוב אונעם יצר הרע ,און ווען דער יצר טוב איז זיך מתגבר,
און די שכינה הקדושה ,וואס איז ווי א מאמע וואס האט רחמנות אויף אירע וויל ער לויפן צום בית המדרש ,און ווען דער יצר הרע איז זיך מתגבר וויל ער
קינדער אידישע קינדער ,און יעדער צער פון אידן טוהט איר וויי ,האט זי זייער לויפן צו עבודה זרה .האט זי געוואלט וויסן “מה יהא בסופה“—,ווי אזוי וועט זיך
געגלוסט אז יצחק זאל בענטשן יעקב אויך מיט עולם הזה ,ווייל וויאזוי זאל ענדיגן די מלחמה ,ווער וועט געבן דעם לעצטן קלאפ און זיגן די מלחמה ...אט
זי קענען צוקוקען די פיין פון איר פאלק ,וויאזוי ס‘גייט זיי ענג אויף די וועלט, אזוי גייט אהן די שטענדיגע מלחמה ביי יעדן מענטש ,איינמאהל איז זיך דער
דערפאר האט זי געהייסן אז יעקב זאל נעמען די ברכות פון יצחק .יעקב האט מענטש מתגבר אויפ‘ן יצר הרע און איינמאהל איז זיך דער יצר טוב מתגבר .דער
פון דעם זייער מורא געהאט געבענטשט צו ווערן מיט גשמיות ,ווייל ער האט עיקר דארף דער מענטש זעהן ,אז ער זאל געבן דעם לעצטן קלאפ“ ,והיה עקב
מורא געהאט אז דורכדעם וועט ער ווערן מגושם און אפגעשיידט פון עבודת תשמעון“—,די ענדע דארף זיין “תשמעון“ .(קול שמחה)
ה‘ אזוי ווי דער פסוק (דברים ח:יב) זאגט‘ :פן תאכל...ורם לבבך‘ .דערפאר האט
ער געזאגט פאר רבקה (דאס איז די שכינה הקדושה) ,וויאזוי קען איך נעמען
ויזרע יצחק בארץ ההוא ...ויברכהו ה‘ (תולדות כו:יב)
מ‘קען זאגן פשט מיט אן הקדמה פון כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע ,וואס
ברכות פון עולם הזה‘ ,הן עשו אחי איש שעיר‘ ,מיין ברודער עשו איז א איש
טייטשט דעם פסוק (תהלים כד) “ישא ברכה מאת ה‘ וצדקה מאלקי ישעו“—,
שעיר ,פאר אים פאסט עולם הזה ,ווייל ער איז א מענטש וואס לעבט אין א
דער באשעפער וועט געבן א ברכה פאר‘ן מענטש ,נאר אויב ער וועט וויסן אז
צעמישעניש (טוב מיט רע) ,גיט זיך נאך אלע זיינע תאוות ,האלט זיך נישט אפ
ס‘קומט פון באשעפער און נישט פון זיין אייגענעם כח ,און אז די ברכה קומט
פון גארנישט סיי גוט‘ס סיי שלעכט‘ס .אבער איך בין דאך א גלאטע מענטש,
אים נאר בתורת צדקה .דאס איז פשט “ישא ברכה“—,דער באשעפער וועט געבן
לויטער און גלאט פאר עבודת ה‘ ,אהן קיין שום פלעק און פסולת ,דערפאר האב
א ברכה“ ,מאת ה‘“—,אויב ער וועט וויסן אז ס‘איז “מאלקי ישעו“ ,און אויך אז
איך מורא אז די גשמיות פון עולם הזה וועט מיך אוועקנעמען פון עבודת ה‘,
ס‘איז א צדקה און נישט מן הדין .און דאס איז דער פסוק מרמז“ :ויזרע יצחק...
‘ואולי ימושני אבי‘ ,דער באשעפער וועט מפשפש זיין אין מיינע מעשים‘ ,והייתי
וימצא מאה שערים“—,פארוואס האט ער באקומען א ברכה ,ווייל “ויברכהו
בעיניו כמתעתע ,והבאתי עלי קללה ולא ברכה‘ ,דורך די ברכה (פון א שפע אין
ה‘“—,ער האט געוואוסט אז די ברכה קומט פון באשעפער ,און ס‘איז נאר א
גשמיות) וועט ארויסקומען א קללה חלילה וחלילה .האט די מאמע (די שכינה
צדקה( .בנין דוד פ‘ תולדות)
הקדושה) געענטפערט‘ ,עלי קללתך בני‘ ,אויף מיר ליגט דיך אפצוהיטן פון די
קללה‘ ,אך שמע בקולי ולך קח לי‘ ,נעם די ברכות אויף א וועג זיי זאלן זיין פאר ויאמר יצחק אל בנו מה זה מיהרת למצוא בני ,ויאמר כי הקרה ה‘
מיר ,ד.ה .אז אלע עניני עולם הזה ,עסן און טרינקען און אנדערע גשמיות אלעס לפני (תולדות כז:כ)
זאל זיין לשם שמים ,ארויס צונעמען די ניצוצות הקדושים פונעם עסן ,דורכדעם לכאורה דארף מען פארשטיין ווי קען זיין אז יעקב וואס זיין מדה איז אמת,
וואס דו וועסט עסן בקדושה וטהרה ,מיט א כוונה צו האבן כח צו דינען דעם ווי ס‘שטייט (מיכה ,ז:כ) ‘תתן אמת ליעקב‘ ,זאל זאגן א זאך וואס איז נישט אמת,
באשעפער ,עוסק זיין אין תורה און מצות ,אזוי אויך יעדער זאך זאלסטו טוען “כי הקרה ה‘“ ,ער איז דאך בכלל נישט געגאנגען פאנגען די גדיים ,ער האט זיי
מיט א כונה לשם שמים‘ .וילך ויקח ויבא לאמו‘ ,זעלבסט פארשטענדליך אז ער דאך גענומען פון שטוב פון זיין מאמע און זיי גע‘שחט‘ן? נאר דער תירוץ איז אז
האט געטוען די באפעהל פון די שכינה ,און טאקע גענומען די ברכות אויף דעם יעקב אבינו האט יעדער זאך ,אפילו א זאך וואס האט זיך געפונען אונטער זיין
אופן ,אלע גשמיות‘דיגע געברויכן נאר פאר‘ן נאמען פונעם הייליגן באשעפער, האנט ,גערעכנט ווי דער באשעפער האט דאס אים צוגעפיהרט ,און דא אויך,
זכרו לעד ולנצח נצחים אמן( .ספר ‘נועם אלימלך‘ ,נכתב לפי הבנת המעתיק) האט ער באטראכט די צוויי גדיי עזים ווי דער באשעפער האט דאס אים מזמין
געווען ברצונו וחסדו יתברך .און אזוי דארף יעדער איד שפיהרן ביי יעדער זאך אז
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין אלעס איז יד ה‘ ,א מענטש קען גארנישט טוען אהן חסדו יתברך .ביי יעדן ריווח
וואס ער האט ,זאל ער האלטן אז ס‘איז יד ה‘ ,כי הקרה ה‘ אלקיך לפני( .זרע שמשון)
>>->->->-
האט געוואלט בענטשן עשו ,איז דאך געווען בטעות ווייל ער האט געטראכט אז והיה כאשר תריד ופרקת עולו מעל צוארך (תולדות כז:מ)
עשו איז מער צדיק פון יעקב ,אבער ווען ער וואלט געוואוסט דאס רשעות פון מ‘דארף פארשטיין ווי אזוי האט יצחק יעצט געקענט מאכן א תנאי אויף די
עשו ,און דאס עהרליכקייט פון יעקב ,וואלט ער דאך אוודאי נישט געבענטשט ברכות ,נאכדעם וואס ער האט שוין פריער געמאכם א מעשה .נאר די מפרשים
עשו ,ממילא האט יעקב ממה נפשך זוכה געווען די ברכות .דאס איז גוט אויב פרעגן ,וואס האט געהאלפן דאס וואס יצחק האט געבענטשט יעקב ,ס‘איז דאך
יעקב איז טוב ,און עשו איז רע ,אבער אויב ח“ו ווען יעקב איז אויך רע ,קומט דאך געווען בטעות ,ווייל ער האט דאך געוואלט בענטשן עשו .נאר דער אמת איז אז
נישט די ברכות פאר יעקב מער ווי עשו ,קומט לויט דעם אויס אז דאס וואס יצחק ממה נפשך האט יעקב זוכה געווען צו די ברכות ,ווייל אויב מיר האלטן אז מעשה
האט געזאגט פאר עשו“ ,והיה כאשר תריד ופרקת עולו מעל צוארך“ איז טאקע הטעות איז קיים ,האט ער דאך נעבענטשט יעקב ,און אויב מיר האלטן אז מעשה
געווען מן הדין( .ישמח משה) הטעות איז נישם קיים ,קומט די ברכות אויך פאר יעקב ,ווייל דאס וואס יצחק
>>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ה פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואונדערליך...
זי“ע“ :פארוואס זאלן די אידן נישט מעגן פאסיגע געלעגנהייט צו באפאלן מיין סיבה פיינט צו האבן“ ,דער ענטפער •
גיין אנגעטוהן אזוי ווי די גוים? ווייל ברודער און אים הרג‘ענען!“...
• מיט וועלכע מלבושים האט זיך יעקב
איז געווען צופרידנשטעלנד און מ‘האט
אים באשטעטיגט דעם “אישור נשואין“.
“נישט דארפן שטערן די עלטערן“. .
“יעקב איז געבליבן בכור“... אבינו אנגעטוהן? איז דען שוין דעמאלט
געווען ספעציעלע אידישע מלבושים?“
אינדערויסן ,האט דער שיניאווא רב
געזאגט פאר זיין מאמע “איך האב נישט
אלה תולדות יצחק בן אברהם,
אברהם הוליד את יצחק...
האט דער רבי ר‘ בונם אים געענטפערט :אם יעקב ועשו (כח:ה) געקענט זאגן פאר‘ן פארהערער א ווארט (תולדות כה:יט)
רש"י :איני יודע מה מלמדנו.
“יעקב אבינו האט זיך צוגעקוקט ווי וואס ער וועט פארשטיין אז איך האב געווען זענען אמהות מדרש :אונזער
הרה“ק רבי ירחמיאל משה אזוי עשו גייט אנגעטוהן ,האט ער זיך ליעב א גוי פונקט אזוי ווי א איד.“... צו גליסט באשעפער עקרות ,ווייל דער
די תפילות פון צדיקים.
אנגעטוהן פונקט פארקעהרט““...דאס מקאזניץ זצוק“ל (אור אייניקל פונעם
•
זעלבע איז אויך היינט“ ,האט דער רבי קאזניצער מגיד ,און איידעם ביי הרה“ק
ר‘ בונם אויסגעפיהרט“ :מיר אידן זעהן רבי מרדכי מלויעב-טשערנאביל) האט “רבקה האט מען נישט דער “תפארת שלמה“ ערקלעהרט
בדרך צחות :דער דרך העולם איז,
ווי די גוים טוהן זיך אהן ,און מיר גייען געזאגט פשט אין רש“י :אז באמת איז געקענט אפנארן“... אז קינדער שטערן די עלטערן פון
דאס ווארט ‘מה‘ געווען א ר“ת ,און ורבקה אוהבת את יעקב (תולדות דאווענען און לערנען ,ווייל זיי דארפן
ס‘איז געשטאנען אין רש“י מ“ה ,וואס כה:כח) זיך אפגעבן מיט די קינדער מיט זייער
באדייט מ‘י ה‘בכור ,נאר די שטרעכלעך פון דא ,פלעגט דער ראפשיצער געזונט און וואוילזיין .און וויבאלד
זענען געווארן אויסגעמעקט בטעות. רב ,זאגן זעהט מען ,הגם ״תמימות״ איז דער באשעפער גליסט צו די תפילות
און דער פשט דארף מען לערנען אזוי: איינע פון די שענסטע און וויכטיגסטע פון די אבות און אמהות ,האט ער
פאר רש“י איז שווער געווען וואס דער מדות ,דאך בלויז תמימות אליין טויג נישט געוואלט מ‘זאל זיי שטערן,
פסוק וויל מוסיף זיין מיט די ווערטער אויך נישט .יצחק ,דער ‘עולה תמימה‘, דעריבער זענען זיי געווען עקרות...
‘אם יעקב ועשו‘ ,איני יודע ,צי דען האט נישט פארשטאנען צו קיין שווינדל, און ער לייגט צו ,דערפאר בעהטן מיר
ווייס איך דאס נישט? ענטפערט רש“י: האט ער זיך דערפאר געלאזט אפנארן ביי תפילת מוסף פון שבת“ ,זרעא חייא
מ‘י ה‘בכור מלמדנו ,דער פסוק לערנט אנגעטוהן דאס פארקערטע“... פון עשו׳ן ,און זיינע שמד־שטיק און וקיימא ,זרעא די לא יפסוק ודי לא
אונז ווער ס‘איז פאקטיש געבליבן דער
בכור .דהיינו ,דערמיט וואס דער פסוק
• פרומע שאלות :״אבא ,האיך מעשרין
את התבן“ .רבקה ,אבער איז אים נישט
יבטול מפתגמי אורייתא“ ,אז אונזערע
קינדער זאלן שטענדיג זיין געזונט און
איז מקדים און שרייבט ‘יעקב‘ פאר “א פאסיגע געלגענהייט“... געלונגען אפצונארן ,רבקה ,די טאכטער שטארק ,און נישט דארפן שטערן די
יקרבו ימי אבל אבי ואהרגה את יעקב ‘עשו‘ ,זעהט מען אז נאך די גאנצע פון בתואל הארמי און די שוועסטער פון עלטערן מפתגמי אורייתא( .שיח הפרשה)
השתלשלות איז יעקב געבליבן דער אחי( .תולדות כז:מא) לבן הארמי ,זי האט גלייך פארשטאנען •
אין די גרויסע שוהל אין בריסק בכור( .בישישים חכמה ערכו ,אות א)
• “א גוי וואס טוהט נישט קיין
אויף די דאזיגע זאכן...
•
שלעכט‘ס האב איך נישט פיינט““ . .געקליידעט ווי א דייטש“...
האט אמאהל אויסגעבראכן א קריגעריי
“דער וועקער זייגער ‘קול‘“ צווישן צוויי ברידער ,וואס זענען געווען
אבלים ,אינעם יאהר פון זייער פאטער ויעקב איש תם יושב אהלים ...ותקח רבקה את בגדי עשו
פטירה ,יעדער פון זיי האט געוואלט הקול קול יעקב (תולדות כז:כב) (תולדות כז:טו) (תולדות כה:כז)
בדרך צחות קען מען זאגן אז די צוגיין צום עמוד ,ביז איינער פון די א משכיל האט אמאהל געפרעגט ווען דער שיניאווער רב זי“ע האט
ברידער איז צוגעגאנגען צום צווייטן און כוונה איז אויפ‘ן ‘וועקער זייגער‘ ,וואס
כ"ק מרן מהר"ש מבעלזא זי"ע ,פארוואסזיך געדארפט שטעלן פאר א פארהער
אים דערלאנגט א פראסק אין פנים...ווען וועקט אויף דעם מענטש אינדערפרי
די דייטשע אידן גייען מיט די קורצע ביי די רעגירונג צו באשטימען אויב ער
דער ‘בית הלוי‘ זי“ע האט דאס געזעהן ,צו עבודת הבורא ,דעריבער איז דער
אנצוגן און זיי זענען מער מצליח אוןאיז שוין גענוג רייף חתונה צו האבן ביי
האט ער זיך אנגערופן“ :עשו האט קול פונעם וועקער זייגער דער ‘קול
גייען ארום מער צופרידן ווי די פרומע
די זעכטצן יאהר .האט אים זיין מאמע
געזאגט ‘יקרבו ימי אבל אבי ואהרגה יעקב‘ ,אבער די הענט וואס קוועטשן
אידן ,האט ער אים געענטפערט ווייל באגלייט צום פארהער .איינע פון די
את יעקב אחי‘ ,פארוואס האט עשו אויפ‘ן קנעפל אויסצולעשן דעם
בשעת ווען יעקב האט גענומען די פראגעס איז געווען “וועמען האסטו
געדארפט ווארטן ביז ווען יצחק וועט וועקער זייגער ,כדי צו קענען שלאפן
ברכות איז ער געגאנגען געקליידעט ווי
מער ליעב א איד אדער א גוי“? האט
נפטר ווערן ,צו קענען הרג‘ענען יעקב? נאך זענען די ‘ידים ידי עשו‘ פונעם יצר
א דייטש ...מיט עשיו'ס קליידער...
אים זיין מאמע שטילערהייט אונטער
“פארקעהרט •פון די גוים“...
נאר עשו האט געטראכט“ :איך וויל נישט הרע ,וואס וויל דעם מענטש שטערן
אויסקוקן אין גאס ווי א קאלט-בלוטיגע פון זיין לערנען( .מפי השמועה)
געזאגט ער זאל ענטפערן“ ,אז ער
• מערדער ,בעסער וועל איך ווארטן ביז
האט ביידע ליעב גלייך“ ,כדי צופרידן
“מוחל עוונות ביום חופתו“... ווען מיין טאטע וועט שטארבן ,וועט
צו שטעלן דעם פארהערער .דער ותקח רבקה את בגדי עשו בנה הגדל
שיניאווא רב אבער ,האט געענטפערט :החמדת( .תולדות כז:טו)
דעמאלט זיכער אויסברעכן א קריגעריי וילך עשו ויקח את מחלת בת א משכיל האט אמאהל געפרעגט “א גוי וואס האט מיר נישט געטוען
צווישן אונז ביידע ,ווער ס‘זאל דאווענען ישמעאל( .תולדות כח:ט) קיין שלעכטס האב איך נישט קיין פון הרה“ק רבי ר‘ בונם פון פרשיסחא
פאר‘ן עמוד ,וועל איך דעמאלט האבן א
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ו פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואונדער פון די תורה...
• דער באשעפער האט אים גערופן יעקב! עלינו אשם( .תולדות כו:י) • זיי האבן מקנא געווען יצחק!
אייגענטליך האט דאך נאר אבלימלך געזינדיגט ,וואס וכל הבארות ...סתמום פלשתים וימלאום
ויקרא שמו יעקב ,ויצחק בן ששים שנה ער האט גענומען רבקה ,וואלט דאך געדארפט שטיין אין
בלדת אותם( .תולדות כה:כו) עפר( ...תולדות כו:טו)
פסוק“ :והבאת עלי אשם“ ,א לשון יחיד ,און נישט א לשון פריער שטייט אין פסוק“ :ויצו אבימלך את כל
“ויקרא“ ,דער באשעפער האט גערופן זיין נאמען
רבים “והבאת עלינו אשם“? נאר ס‘קען זיין אז ווען דער העם לאמר ,הנוגע באיש הזה ובאשתו מות יומת“ ,און
יעקב .ווייל אויב מ‘זאל זאגן אז“ ,ויקרא שמו יעקב“
גרויסער ווערט געשלאגן שאדט דאס אויך פאר אלע דעריבער האבן די פלשתים מורא געהאט שלעכט צו
מיינט יצחק ,וואלט געדארפט שטיין אין פסוק“ ,והוא
ארום אים“( .ספורנו“) טוען פאר יצחק .אבער אזוי ווי זיי האבן שטארק מקנא
בן ששים שנה“ ,און אז ס‘שטייט“ ,ויצחק בן ששים
שנה“ ,באדייט דאס ,אז דער “ויקרא“—,מיינט נישט • דער קול פון יעקב געווען יצחק ,אזוי ווי ס‘שטייט“ ,ויקנאו אותו פלשתים“,
יצחק ,נאר דער באשעפער( .אור החיים הק‘)
דעריבער “סתמו הבארות בשנאת קנאתם“ ,האבן זיי
הקול קול יעקב (תולדות כז:כב).
פארשטאפט די ברונעם‘ס“( .ספורנו“)
• דער באשעפער האט אים נישט פארלאזט“! די ראשונים פרעגן ווי אזוי האט יעקב אבינו נישט
מורא געהאט אז יצחק וועט דערקענען אויף זיין שטימע • פארוואס רבקה האט ליעב געהאט יעקב?
אל תירא כי אתך אנכי( ...תולדות כו:כד)
ורבקה אוהבת את יעקב (תולדות כה:כח)
נאכדעם ,וואס אבימלך האט ארויס געיאגט
ווייל יעקב האט געפאשעט די שעפעלעך ,און
יצחק‘ן פון גרר ,און ער האט אים געזאגט“ :לך מעמנו
עוסק געווען בישובו של עולם ,און דער דרך פון א פרוי
כי עצמת ממנו מאד“—גיי פון אונז ווייל דו האסט
איז ,ליעב צו האבן דער וואס האדעוועט און פאשעט
דיך געשטארקט און פארברייטערט ,האט יצחק
שאף און רינדער( .פי‘ הריב“ש)
ציגאלעךָ ,
געשפיהרט “כי ד‘ עזבו“—אז דער באשעפער האט
אים פארלאזט ,דעריבער האט אים דער באשעפער • מענשטן האבן אים גערופן “רויטער!
געזאגט“ :אל תירא כי אתך אנכי“ ,ער זאל נישט על כן קרא שמו אדום (תולדות כה:ל).
פארכטן ווייל ער איז מיט אים“( .אור החיים“ הק‘) מענטשן האבן אים גערופן אדום“ ,רויטער“ אלס
קרבנות דורכ‘ן בכור .די קליידער האט אדם הראשון חוזק און שפאט ,פאר זיין פארקויפן די בכבוד'יגע בכורה
אנגעטוהן ,דערנאך שם בן נח וואס איז געווען א כהן, אז ער איז נישט עשו .דער רשב”ם זאגט אז וויבאלד זיי פאר א “רויטע“ עסנווארג( .רמב“ן)
און שם האט דאס געגעבן פאר אברהם ,און אברהם צו • פארוואס האט עשיו געזאגט א דאפעלט זענען געווען צווילינג דעריבער האבן זיי ביידע געהאט
יצחק און יצחק האט דאס געגעבן צו עשו דער בכור. אן עהנליכע קול .נאך זאגט ער בשם דעם רמב”ן אז יעקב ווארט "האדום האדום".
אבער ווען יצחק האט געזעהן אז די ווייבער פון עשו ָאכגעמאכט עשו’ס שטימע,
ַ האט געטוישט זיין קול און נ
ויאמר עשו אל יעקב הלעיטני נא מן האדום
דינען עבודה זרה ,האט ער גענומען די קליידער און אזוי ווי מיר זעהן אז ס’זענען דא מענטשן וואס קענען האדום הזה( .תולדות כה:ל)
געגעבן פאר רבקה צו היטן .און וויבאלד רבקה האט ָאכמאכען אנדערע שטימע’ס...פארוואס האט עשו געזאגט א דאפעלט לשון נ ַ
געוואוסט אז עשו האט פארקויפט די בכורה צו יעקב • געבוירן צוטיילטע צווילינג“! 'האדום האדום הזה'? א) די לינדזן זענען געווען שטארק
האט זי געזאגט“ :פאר יעקב איז פאסיג אנצוטוהן די רויט .דערפאר רופט ער זיי 'האדום האדום הזה' ,אזוי
קליידער ווייל ער איז דער בכור“( .ילקוט ‘מעם לועז‘ בשם
ויתרוצצו הבנים בקרבה( .תולדות כו:כד)
ווי דער פסוק זאגט ביי די מראות נגעים ,אדמדם אדער
הגאון רבי יהושע‘לע מקוטנא זצ“ל ,ברענגט א הערליכער ספר ‘שתי ידות‘)
ירקרק( ..חזקוני) ב) דער שטייגער איז ,ווען א מענטש
געדאנק אויפ‘ן פסוק “ויתרוצצו הבנים בקרבה “.אז דאס
• א ברכה פאר'ן חושד זיין וואס יעקב און עשו האבן זיך געשטויסן איידער זיי זענען
רעדט עפעס איילנדיג ,דאפלט ער זיינע ווערטער.
געבוירן געווארן איז אליין געווען איינע פון די נפלאות הבורא ולא הכירו כי היו ידיו כידי עשו אחיו שערת עשו האט זיך דעמאלט שטארק געיאגט ,זייענדיג
ויברכהו( .תולדות כז:כג) הונגעריג און מיד ,דעריבער האט ער געזאגט צוויי
ווייל דורכ‘ן זיך באוועגן און לויפן זענען די צווילינג אפגעהיטן
די ברכות ווערן ערשט שפעטער דערמאנט אין מאהל דעם ווארט 'האדום האדום'( .רשב"ם) ג) עשו
געווארן זיי זאלן נישט צוגעקלעבט ווערן ווערן איינער צום
פסוק ,און פארוואס שטייט טאקע דא ויברכהו" .חז"ל האט געבעהטן פון יעקב צוויי רויטע זאכן :רויטע לינדזן
אנדערן ווי ס‘פאסיהרט צומאהל ביי צווילינג וואס ווערן
(ברכות לא ):זאגן :אויב איינער איז חושד זיין חבר אויף און רויטן וויין .דעריבער האט ער געזאגט צוויי מאהל,
געבוירן באהאפטן( .ספר “לוקטי תורה“ ענדע שו“ת ישועות מלכו)
א זאך וואס איז נישט אמת ,דארף ער אים בענטשן. "האדום האדום הזה"( .מדרש) ד) איין 'אדום' איז די
ווען יצחק האט חושד געווען יעקב אז ער וויל אים דא • רק בכורים לבשו את בגדי עשו רויטע לינזען .און איין 'אדום' מיינט עשו אליין .ער האט
ותקח רבקה את בגדי עשו בנה הגדול החמודות אויסנארן מיט פארשידנע מיטלען ,און ער האט זיך געזאגט 'זיפ-אן די רויטע לינדזן פאר'ן רויטן עשו'( .דעת
געכאפט אז ער האט אים אומזינסט חושד געווען ,האט (תולדות כז:טו). זקנים מבעלי התוספות)
מיט אזעלכע קליידער זענען די בכורים געגאנגען ער אים באלד געבענטשט בנוסף צו די ברכות מיט וואס • אלע ווערן געשלאגן!
ויאמר אבימלך מה זאת עשית לנו ...והבאת אהנגעטוהן .וויל אין יענער צייט האט מען מקריב געווען ער האט שפעטער געבענטשט( .ספרוני)
***
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ז פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...במשנת רבוה“ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ
דעם איד“ ,מאך דיר א קביעות‘דיגער צייט צו לערנען b b
חומש דברים ,און מיט‘ן באשעפער‘ס הילף וועסטו
“מסכים געווען צו די תפילות“ “...לערנען חומש דברים ,א סגולה
צו האבן קינדער“...
געהאלפן ווערן“ .ליכא מידי דלא רמיזי באורייתא.
פאר יעדער דבר שבקדושה איז דא א רמז און מקור ויעתר יצחק לה‘...ויעתר לו ה‘(...תולדות כה:כא)
אין די תורה הקדושה .און די תורה הקדושה איז די מדרש( :בר“ר סג:ה)“ :ויעתר“ רבי יוחנן אמר :ששפך
תפילות בעושר .יצחק האט געבעהטן מיט א רייכקייט ויקרא שמה רחובות ,ויאמר כי עתה הרחיב מקור פון ברכות .סגולות און ישועות.
b ה‘ לנו ופרינו בארץ( .תולדות כו:כב) גאר אסאך תפילות ,ביז ער איז געהאלפן געווארן.
“צו גיין אין די אלטע וועגן פון אמאהל איז א איד וואס האט נאך נישט זוכה ווען דער “לב שמח“ פון אלעסק זי“ע ,האט
אלס יונגערמאן געגעסן קעסט ביים שווער כ“ק געווען צו האבן קינדער ,געקומען צו כ“ק מרן מהרי“ד
אונזערע עלטערן“... מרן מהר“ש זי“ע אין די שטאט בעלזא ,האט דארט זי“ע ,און געבעהטן א ברכה ער זאל זוכה זיין צו זרע
געוואוינט א איד וואס האט ל“ע נישט געהאט קיין של קיימא .האט אים מרן זי“ע געזאגט אזוי :“דער
קינדער ,און ער פלעגט אסאך מפציר זיין און בעהטן הייליגער רבי ר‘ הערש פון רימינוב זי“ע פלעגט זאגן ויקרא להן שמות כשמות אשר קרא להן
פון מרן מהר“ש זי“ע ,ער זאל פאר אים מתפלל זיין ,אז לערנען חומש דברים איז א סגולה אויף קינדער .אביו (תולדות כו:יח)
אין יאהר תרמ“ב איז פארגעקומען אין די שטאט ער זאל געהאלפן ווערן מיט קינדער ,ביז דער איד און דער טעם דערצו איז ,ווייל די פרשיות אין חומש
איז געהאלפן געווארן .צווישן די בעלזער אידן האט דברים זענען אנגעפיהלט מיט דברי מוסר און תוכחה בעלזא די חתונה פון הכלה מרת פריידא ע“ה די
זיך געדרייט א שמועה אז יענער איז גאר געהאלפן פאר אידישע קינדער ,און אזוי אויך ווערט דארט טאכטער פון הרה“ק רבי יחיאל מקריליוויץ זצוק“ל
און אייניקל פון מרן מהר“י מבעלזא זי“ע ,מיט‘ן חתן געווארן פון הרה“ק רבי העניך פון אלעסק .און ווען אסאך דערמאנט וועגן די מצוה
הרה“ק רבי יצחק ישעי‘ פון טשעחויב דער יונגסטער הרה“ק רבי העניך איז געקומען צום שווער האט פון תשובה און התקרבות צום
זוהן פונעם “דברי חיים“ פון צאנז זי“ע[ .דער צאנזער אים מרן מהר“ש זי“ע געפרעגט :איך האב געהערט באשעפער .און ווען א איד האט
רב איז נפטר געווארן צווישן די אירוסין און די זאגן אויף דיר אז דו האסט געפועל‘ט א ישועה פאר א צובראכן הארץ און ערוועקט
חתונה] .דעם צאנזער רב‘ס אלע קינדער האבן זיך דעם איד? האט הרה“ק רבי העניך געענטפערט :מיטן זיך צו תשובה שלימה קען ער
באטייליגט ביי די חתונה ,וואס איז געפייערט געווארן רשות פונעם שווער וויל איך זאגן א משל :איינער זעהן ישועות און נפלאות און
אין א גאר געהויבענע פרייליכע שטימונג ,א בחינה פון האט געוואלט שפאלטן א גרויסער שטיק האלץ געהאלפן ווערן מיט בני ברוכי“.
עליונים ששו ותחתונים עלזו. אויף צוויי .האט ער געברענגט א מענטש א בעל און מרן זי“ע האט פארגעזעצט:
אין לויף פון די ימי ה“שבע כח און א מומחה ,וואס נאך עטליכע מאהל האקן “און אין לייג צו צו זיינע הייליגע
מט א האק ,האט זיך דער האלץ געשפאלטן ,און ווערטער ,אז אין פ‘ תולדות איז דא א רמז דערצו.“אין ברכות“ ,זענען פארגעקומען
אזוי ווי דער שפאלט איז געווארן גרעסער ,האט ער די פסוקים פון די פרשה לערנען מיר אז יצחק און זיינע יעדן טאג צוויי סעודות בייטאג
אריינגעשטעקט אינעם שפאלט א שטיק האלץ כדי קנעכט האבן געגראבן פינףברונעם‘ס [די ערשטע צוויי און ביינאכט ,כמנהג רבותינו
דער שפאלט זאל זיך האלטן אפען ,און אזוי האט ער שטייט געשריבן אין פסוק“ :וישב יצחק ויחפור את הק‘ .מ‘האט דערלאנגט פאר‘ן
געהאלטן אין איין האקן ביז דער שפאלט איז געווארן בארות המים אשר חפרו בימי אברהם אביו“ ,דאס זענען עולם א סעודה פון פיש,
גרעסער אין גרעסער ,און נאך איידער דער האלץ צוויי ברונעם‘ס ,ווייל ס‘שטייט לשון רבים ‘בארות‘ .און יאהך און פלייש ,אזוי ווי ביי
האט זיך זיך אינגאנצן געשפאלטן ,איז אנגעקומען א די ווייניגסטע פון רבים איז צוויי ,דער דריטער באר יעדער סעודת מצוה ,און מ‘האט געזינגען שירות
שוואכער מענטש און מיט‘ן האק געגעבן א לייכט‘ן שטייט געשריבן“ :ויחפרו עבדי יצחק בנחל וימצאו שם ותשבחות לכבוד שמחת חתן וכלה .אויך ערב שבת
זעץ און דער האלץ האט זיך געשפאלטן אויף צוויי .באר מים חיים ...ויקרא שם הבאר עשק כי התעשקו איז געפראוועט געווארן א סעודת “שבע ברכות“ און
וועט דען איינעם איינפאלן צו זאגן אז דער שוואכער עמו“ .דער פערדער באר“ :ויחפרו באר אחרת ויריבו מ‘האט דערלאנגט פאר‘ן עולם צו עסן א “ראסיל“
מענטש האט געשפאלטן דעם האלץ? אוודאי נישט ,גם עליה ויקרא שמה שטנה“ ,וועגן דעם פיפטער באר [א געדיכטע הינדל-יאהך וואס מען פלעגט עסן אין
ווייל ס‘איז זיכער אז דער שטארקער מענטש ,ער שטייט געשריבן“ :ויעתק משם ויחפור באר אחרת ולא בעלזא יעדן ערב שבת].
די משפחה פונעם חתן וואס האט נישט געוויסט האט געשפאלטן דעם האלץ .אזוי אויך דא :דער רבו עליה ,ויקרא שמה רחובות ,ויאמר כי עתה הרחיב
הייליגער שווער [מרן מהר“ש זי“ע] ,האט מרבה הי לנו ופרינו בארץ“].“די פינף ברונעם‘ס זענען א רמז פון דעם מנהג ,האבן זיי זיך דערויף געוואונדערט,
געווען בתפלה און געבעהטן א ישועה פאר דעם איד ,אויף די פינף חומשים פון די תורה ,ביים פינפטער באר ,און דער שיניאווא רב האט געפרעגט פון כ“ק מרן
ביז דער איד איז געהאלפן געווארן ,און וואס איך וואס איז מרומז אויף חומש דברים ,שטייט געשריבן מהר“י מבעלזא זי“ע ,פארוואס מ‘דערלאנגט נישט
האב געטוען איז געווען ,איך האב מסכים געווען מיט אין די תורה“ ,ופרינו בארץ“ .דערפאר איז דאס א רמז צום טיש פיש און יאהך אזוי ווי ביי א יעדער סעודת
די הייליגע תפילות ,אבער די ישועה איז געקומען פון אז חומש דברים איז מסוגל צו זיין פרוכטבאר ,צו האבן מצוה? האט מרן מהר“י זי“ע געענטפערט אז אויך
קינדער ,“דעריבער“ ,האט מרן זי“ע אויסגעפיהרט צו דער טאטע ז“ל [מרן מהר“ש זי“ע] האט זיך אזוי די תפילות פונעם הייליגער שווער“( .לב שמח“ החדש)
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ח פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...במשנת רבוה“ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי ַפ ָ
>>>>>>>
דעריבער אז מרן זי“ע האט אים געפרעגט האט ער און דער איד איז געווען אינגאנצען געזונט .ווען ס‘איז געפיהרט צו עסן “ראסיל“ ביי א שבע ברכות וואס
צוריק געפרעגט ,בדרך נימוס] .און דער איד האט געקומען תשעה באב ,האט ער ביי זיך געטראכט ,וואס מ‘האט געפראוועט ערב שבת ,און דעריבער פיהר
פארלאזט די שטוב פון מרן זי“ע מיט “א גוט אווענד“. הייסט “תשעה באב“ וועל איך נישט פאסטן? און איך מיך אויך אזוי ,און איך וועל נישט אנדערש טוען
b ער האט געפאסט .און באלד נאך תשעה באב איז די ווי מיין טאטע ז“ל האט געטוען .און מרן מהר“י זי“ע
“דער קבצן האט אים געבענטשט“... קרענק אויף זיינע אויגן ל“ע צוריק געקומען .איז ער
נאכאמאהל אריינגעגאנגען
האט ערקלעהרט :אין פ‘ תולדות (כו:יח) שטייט אז
יצחק האט אויפגעגראבן די בארות וואס זיין טאטע
בעבור תברכך נפשי( ...תולדות כז:ד) צו מרן מהר“א זי“ע און נאך אברהם האט געהאט געגראבן און ער האט זיי גערופן
הגה“צ רבי יצחק שלמה אונגאר אב“ד חוג שטייענדיג ביים טיהר פון מיט די זעלבע נעמען ווי זיין פאטער האט זיי גערופן.
‘חתם סופר‘ בני ברק ,האט דערציילט :אמאהל איז צימער רופט זיך מרן זי“ע אהן זאגט דער “רבינו בחיי“ אז די תורה לערנט אונז אז מיר
ער געווען אנוועזנד ווען כ“ק מרן מהר“א זי“ע ,האט צו אים און זאגט אים“ :אזא טאהרן גארנישט ענדערן פון די מנהגים פון אונזערע
באזוכט ביי הגאון רבי עקיבא סופר דער פרעשבורגער פנים האט מען ווען מ‘פרעגט עלטערן ,ווייל יצחק האט אפילו נישט געוואלט
רב זצ“ל אין ירושלים .און איידער מרן זי“ע איז אוועק און מ‘פאלגט נישט“ .האט זיך ענדערן די נעמען פון די בארות וואס זיין פאטער
געגאנגען האט ער געבעהטן פונעם פרעשבורגער דער איד געבעהטן ביי מרן זי“ע האט גערופן ,איז אוודאי אז מ‘טאהר נישט ענדערן
רב ער זאל אים בענטשן .הערנדיג דאס האט דער און צוגעזאגט אז פון היינט און ווייטער וועט ער אלעס פון די הייליגע מנהגים פון אונזערע עלטערן .און דאס
פרעשבורגער רב אויפגעציטערט און נישט געקענט. פאלגן .האט אים מרן זי“ע געזאגט :אויב אזוי נעם אויף איז אויך די סיבה פארוואס די נעמען פון אברהם און
אבער מרן זי“ע האט אים שטארק געבעהטן ,האט דיר אז מהיום והלאה אז דו שטעלסט נישט אראפ פון יעקב האט מען געטוישט פון אברם צו אברהם,
ער אנגעהויבן בענטשן מיט‘ן מויל פארשידענע דיינע פיס פון בעט אינדערפרי איידער דו עסט עפעס, און פון יעקב צו ישראל ,אבער יצחק‘ס נאמען האט
ברכות ,האט אים מרן זי“ע און געדענק נישט צו פאסטן קיין שום תענית אויסער מען נישט געטוישט ווייל דאס איז געווען א באלוינונג
געזאגט :נישט דאס האב יום הקדוש .דער איד האט אלעס אויסגעפאלגט און ער מדה כנגד מדה וויבאלד ער האט נישט געטוישט די
איך געמיינט ,און מרן זי“ע איז צוריק געזונט געווארן ,זוכה געווען צו אריכות ימים נעמען פון די בארות וואס זיין טאטע אברהם האט
האט גענומען די הענט און גייט מיט די אייגענע כוחות אינגאנצען געזונט. גערופן .האט מען דעריבער אויך נישט געטוישט זיין
פונעם פרעשבורגער רב b נאמען “יצחק“ וואס דער טאטע האט אים געגעבן.
און זיי ארויפגעלייגט אויף “ווי גייט‘ס אינען ראבינער“... b
זיין קאפ ,אז ער זאל אים
“אזא פנים האט מען אז
מ‘פאלגט נישט“...
בענטשן מיט די ברכה פון בעבור תברכך נפשי( ...תולדות כז:ד)
“יברכך“ .דער פרעשבורגער האט אנגעהויבן צו וויינען הרה“ח ר‘ אליעזר ראזען ע“ה האט אמאהל
און הויעך אויפ‘ן קול האט ער געבענטשט מרן זי“ע, געטראפן אין די שווייץ א איד פון דייטשלאנד ,וואס
און זיי האבן זיך געזעגנט .א שטיק צייט שפעטער האט אים דערציילט ,אז מרן מהר“א מבעלזא זי“ע ויהי כי זקן יצחק ותכהין עיניו מראת
האט ער באגלייט דעם פרעשבורגער רב ,צו די ישיבת האט אים מכיר טובה געווען פאר א קלייניגקייט. (תולדות כז:א)
‘חיי עולם‘ אין ירושלים .נעבן די ישיבה זענען געזיצן געווען איז דאס ווען מרן זי“ע האט באזוכט אין באד- הרה“ג רבי סנדר גראס שליט“א מחשובי הדיינים
א גרופע קבצנים ,ארעמעלייט ,און געבעהטן צדקה. האמבורג אויף זומער אפרוה ,איז דער איד אריין מיט בעיר מאנסי האט באגעגנט א איד פון ארץ ישראל,
איז דער פרעשבורגער רב צוגעגאנגען צו איינע פון זיי א קוויטל צו מרן זי“ע ,צוזאמען מיט אלע צובראכענע און יענער האט אים דערציילט אזוי :יונגערהייט
און אים געגעבן א מטבע .דער קבצן האט זיך שטארק און פארזארגטע אידן ,וואס זענען דעמאלט געקומען. איז ער רח“ל קראנק געווארן אויף די אויגן און
באדאנקט ,אבער צו זיין גרויס וואונדער ,האט אים מרן זי“ע האט אים אויסגעפרעגט וואס ער טוהט און דאקטורים האבן געזאגט אז ער דארף דרינגענד
דער פרעשבורעגר רב געבעהטן ער זאל אים בענטשן, מיט וואס ער באשעפטיגט זיך א.א.וו ,.איידער דער האבן אן אפעראציע וואס קען געלונגען בלויז זעכציג
האט דער קבצן אנגעהויבן מורמלן עטליכע ווערטער. איד האט פארלאזט די שטוב האט ער זיך ערלויבט צו פראצענט און די אנדערע פערציג פראצענט אויב
זאגט אים דער פרעשבורגער רב ,נישט דאס האב איך פרעגן פון מרן זי“ע “און ווי גייט‘ס אינען ,ראבינער?“, ס‘וועט נישט געלונגען קען ער חלילה אינגאנצן
געמיינט ,נאר לייג דיין האנט אויף מיין קאפ און מרן זי“ע האט זיך שטארק באדאנקט פאר‘ן זיך בלינד ווערן .דער איד האט נישט געוואוסט וואס
בענטש מיך מיט די ברכה פון “יברכך“ .האט דער אינטערעסירן אויף זיין געזונט צושטאנד ,און ער צו טוען ,איז ער אריין געגאנגען צו מרן מהר“א זי“ע
קבצן אזוי געטוען און אים געבענטשט .דערנאך האט האט אים געזאגט מיט א פרייליכ‘ן שמייכל“ :דאס און געבעהטן א ברכה .זאגט אים מרן זי“ע ער זאל
מיר דער פרעשבורגער רב געזאגט“ :אויב איך בין ראוי איז דאס ערשטע מאהל זייט איך בין אהער געקומען נישט מאכן די אפעראציע ,נאר באלד אינדערפרי
צו בענטשן דעם בעלזער רב ,קען דער קבצן מיך אויך אז איינער פרעגט און איטערעסירט זיך אויף מיין ווען ער שטייט אויף זאל ער עפעס עסן נאך איידער
בענטשן“. געזונט צושטאנד“[ .ער איז דאך נישט געווען א חסיד, ער דאווענט .און ער זאל נישט פאסטן קיין שום
b תעניתים נאר יום כיפור .ס‘איז אדורך צוויי יאהר
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ט פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר פון צדיקים און חסידים...
E פארגיין אויף די האר פון מיין קאפ ,אפילו איך וועל E
“געגעסן האלב געקאכטע עדשים “.. זיך שעהמען דערמיט .אויף אלעס בין איך גרייט,
ממש אויף אלעס .אבער די פיאות?!
און דא האט דאס קינד נאכאמאהל
“דער כח פון תפילה “..
ויאמר עשו אל יעקב הלעיטני נא מן אויסגעבראכן אין א יאמערליך געוויין גיסנדיג
ויעתר לו ה‘( ...תולדות כה:כא)
האדם האדם הזה (תולדות כה:ל) כוואליעס פון טרערן“ :די פיאות...וויאזוי קען איך רש"י" :הרבה והפציר בתפלה" :ער האט זיך שטארק
ביי איינע פון די באזוכן פונעם “אמרי אמת“ מוותר זיין אויף די פיאות...די גאנצע אויסזעהן פון איינגעבעהטן.
אין ארץ ישראל ,איז אויך מיטגעווען זיין זוהן דער א איד זענען דאך די פיאות ,און איך וויל ווייטער איבער‘ן געוואלדיגן כח התפילה זעהט
‘בית ישראל‘ .אינמיטן דעם באזוך איז פלוצלינג בלייבן מיט די פיאות .איך בעהט זיך ביי דיר מען פון אט די דראמאטישע געשיכטע וואס
דער “בית ישראל“ נעלם געווארן אויף עטליכע הייליגער טאטע אין הימל ,לאז מיר איבער כאטש האט פאסיהרט טאקע אין אונזער דור מיט
טעג נישט וואוסנדיג ווי ער געפינט זיך .ווען ער די האר פון די פיאות ,אז די פיאות זאלן מיר נישט יאהרן צוריק .דער וואס האט נאר געהערט
האט זיך שפעטער אומגעקעהרט ,האט אים דער די געשיכטע ,האט נישט געקענט בלייבן
“אמרי אמת“ געפרעגט ווי ער איז געווען? האט גלייכגילטיג נישט צו פארלאזן א טרער .א
דער ‘בית ישראל‘ דערציילט אז ער איז געווען אינגערמאן א תלמיד חכם איז געקומען צו
אין די באקאנטע ישיבת המקובלים “בית א-ל“ הרה“ג רבי חיים קנייבסקי זצ“ל אין שטוב
אין די אלט שטאט ירושלים ,ווי ער האט אסאך מיט א זיבן יעריג בא‘חן‘ט אינגעלע און אים
געלערנט פון די חכמי המקובלים אין ירושלים דערציילט זיין געשיכטע .דאס קינד וואס
עיה“ק .דער “אמרי אמת“ האט געהערט די לערנט אין א תלמוד תורה אין בני ברק איז
תשובה און גארנישט געענטפערט ,אבער ס‘האט ל“ע קראנק געווארן אויף די ביטערע מחלה,
זיך דערקענט זיין אומצופרידנהייט דערפון. און מ‘האט אים געדארפט אנהויבן באהאנדלן
נאך עטליכע חדשים פון יענעם באזוך ,ווען מיט ראדיאלאגישע שטראלן .די עלטערן האבן
מ‘איז שוין געווען צוריק אין שטעטל גור .האט ארויספאלן ווען מען גיט מיר די שטראלן “.דאס צוגעגרייט דאס קינד ,ער זאל וויסן אז צוליעב
איין טאג דער “בית ישראל“ געפרעגט פון זיין קינד איז אזוי געזיצן און געוויינט ,צוזאמען מיט די שטראלן וועלן אים זיינע האר ארויספאלן.
טאטע דער “אמרי אמת“ א קושיא .ס‘שטייט ווען די עלטערן וואס זענען געשטאנען אין די זייט .און דאס קינד איז נישט ספעציעל דערשראקן
יעקב האט געבעהטן פון יצחק ער זאל עסן פון די דא ,ווייזט דער פאטער פאר הרב חיים זצ“ל אויפ‘ן געווארן פון וואס די עלטערן זאגן אים ,אבער
מטעמים וואס ער האט אים געברענגט האט ער קינד ,דער אומגלויבליכער נס וואס איז געשעהן. פלוצלינג האט ער אנגעהויבן צו וויינען ,און זיי
געזאגט“ :קום נא שבה“ ,און עשו האט געזאגט איך האב אהער געברענגט דאס קינד כדי צו ווייזן, געזאגט“ :אז די האר פון קאפ וועלן ארויספאלן
“יקום אבי ויאכל“ ,און נישט געזאגט “נא“ .זאגט דעם גרויסער וואונדער וואס דער באשעפער ַארט מיך נישט ,אבער וויאזוי וועל איך קענען
רש“י ,אז יעקב האט גערעדט צום טאט‘ן בלשון האט געטוען ,און ווי א דערבארימדיגער פאטער הייסן א אידיש קינד אהן פיאות“.
תחנונים“ ,קום נא“—,איך בעהט דיך ,און עשו האט ער צוגעהערט צו די תפילה פון א ריין דאס קינד האט ווייטער געוויינט ,ווען
האט גערעדט מיט א צארן “יקום אבי“—,טאטע האראידיש הארץ אשר לא טעם ,טעם חטא .אלע ָ טייכן טרערן גיסן זיך פון זיין בלאס‘ן געזיכט.
שטיי אויף! דארף מען פארשטיין ,מ‘זעהט דאך זענען פונעם קינד ארויסגעפאלן פון די שארפע ער האט זיך אויסגעדרייט צו די וואנט און
אז ווען עשו האט געבעהטן פון יעקב ער זאל שטראלן ,און נאר די פיאות זענען אים געבליבן געשעפשעט א הארציגע תפילה צום הייליגן
אים געבן צו עסן פון די נזיד עדשים ,שטייט אזוי ווי פריער .אפילו די דאקטורים האבן נישט באשעפער“ :דערבארימ‘דיגער פאטער ,איך בין
אז ער האט גערעדט מיט אים בלשון תחנונים, געגלויבט וואס זיי זעהן .אין די היסטוריה פון זיכער אז אלעס וואס דו טוסט מיט מיר ,איז פאר
און געבעהטן “הלעיטני נא מן האדום האדום רפואה געדענקען זיי נישט אזא געשעעהניש .רבי מיין גוט‘ס וועגן ,איך בין זיכער דערין .ס‘איז
הזה“ .דער ‘אמרי אמת‘ הערט די קושיא ,און חיים אליין איז זייער ערשטוינט געווארן הערנדיג נישטא א גרעסערער בעל רחמנות ווי די ,הייליגער
מיט התפעלות געזאגט“ :ס‘איז טאקע א גוטע די געשיכטע און זעעהנדיג דאס קינד .ער האט באשעפער ,און אזוי האבן מיך מיינע עלטערן
קושיא ,ס‘איז מיר קיינמאהל נישט איינגעפאלן אריינגערופן זיין רעבעצין ע“ה זי זאל אויך זעהן שטענדיג געלערנט .דעריבער בין איך מקבל מיט
דער דיוק“ .האט דער “בית ישראל“ געזאגט דעם גרויסן וואונדער פון באשעפער .ווען מיר ליעבשאפט די קרענק וואס איך האב ,און איך בין
פאר‘ן טאט‘ן :ווען ער איז געווען אין די ישיבת וואלטן געוואוסט וואס דער כח פון אן אמת‘דיגע גרייט אויף די אלע שווערע באהאנדלונגען מיט‘ן
המקובלים “בית א-ל“ אין ירושלים ,האב ער תפילה איז ,וואלט אונזער לעבן גאנץ אנדערשט גאנצן הארץ ,ווייל איך בין זיכער אז דו וועסט מיך
געהערט א ריכטיגער תירוץ צו די קושיא .רש“י אויסגעזעהן .יא! דער כח התפילה איז זייער גרויס נישט פארלאזן ,ווייל שטענדיג ביזטו מיט מיר און
אין הימל ,פאר יעדן איינעם! קליין און גרויס! דו וועסט אויף מיר היטן .איך בין גרייט אפילו צו
>>>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יב פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר פון צדיקים און חסידים...
>>>>>>>
'תפארת שלמה' איז געווארן זייער נתרגש פון שטאט האט אויך געעפנט א געשעפט פון עסיג, זאגט אז דער נזיד “מן האדום האדום הזה“ ,איז
דעם מחזה הוד ,און מיט באגייסטערונג האט און ער האט פארלוירן זיין פרנסה צוזאמען מיט געווען א געקעכט‘ס פון רויטע לינזין ,און דער
ער זיך געגעבן א רוף אהן צו אים און געזאגט: זיין גאנץ געלט .האט אים דער 'תפארת שלמה' וואס איז א בקי אינעם נאטור פון לינזין ,ווייסט
אז בזכות זה וואונטשט ער אים אהן אז ער זאל געזאגט במליצה :ס'שטייט אין פסוק "ויקרא שם אז אין אנהייב זענען זיי רויט ,און וואס מער
לעבן הונדערט יאהר .ביי די אכט און ניינציג יאהר הבאר עשק ,ויחפרו באר אחרת ויקרא שמה שטנה", מ‘קאכט זיי ווערן זיי ווייכער ,און דער רויטער
"ע ִשק" (וואס לייענט זיך אין אידיש 'עסיג'),
פון ֶ פארב גייט אוועק און זיי ווערן געהל ,אויב אזוי
האט דער חסיד ר' אליניק ארום געדרייט פריש
קען מען מאכן "שטנה" .דער איד איז צוריק אהיים פארוואס האט עשו געזאגט אז יעקב זאל אים
און מונטער זאגנדיג פאר יעדן אז ער האט נאך
געפאהרן ,און אנקומענדיג אין זיין שטאט ,האט געבן “מן האדום האדום“? איז דער ענטפער ,ווייל
צוויי יאהר צום לעבן.וכך הוה ,ביי די הונדערט
ער געהערט זאגן אז דער גאנצער עסיג פונעם גוי דאס ווארט “נא“ ,מיינט אויך ‘האלב געקאכט‘
יאר אלט איז ער נפטר געווארן פון די וועלט ,די א זאך וואס איז נישט אינגאנצן געקאכט ,אזוי
איז פארדארבן און קאליע געווארן .האט דער איד
ברכה פונעם הייליגן צדיק איז מקויים געווארן אנגעקויפט דאס גאנצע געשעפט פונעם גוי ,און ווי ס‘שטייט (שמות יב:ט) “אל תאכלו ממנו
במלואו( .אוצרות החן) נא“ ,און דאס האט עשו געזאגט פאר יעקב
E “הלעיטני נא“ ,פיטער מיך מיט די לינזין כאטש
“ז י זענען קלוגער געווארן “.. זיי זענען נאך “נא“ ,נישט אינגאנצן געקאכט ,זיי
זענען נאך רויט .מיט די דאזיגע רייד האט דער
“בית ישראל“ געוואלט מפייס זיין דעם טאט‘ן,
וישטום עשו את יעקב( ...תולדות כז:מא) פאר‘ן נעלם ווערן אויף עטליכע טעג ,ווייל אין
צו הרה“ק רבי איציק‘ל וואורקער זי“ע איז פולין זענען נישט געווען לינזין צו עסן ,אזוי
אמאהל געקומען א רב און אויסגערעדט זיין אז ער וואלט נישט געקענט אפירקומען מיט
ביטער הארץ איבער די צרות וואס ער ליידט אזא בליציג‘ן און וואונדערליכער חידוש ,וואס
פון די שטאטישע איינוואוינער ,וואס זענען מצליח געטוען און זוכה געווען צו גרויס הרחבה. ער האט דאס נאר געקענט הערן פון די חכמי
מערסטנ‘ס געווען עמי-הארצים .האט הרה“ק (תורה שבכתב) ישיבת המקובלים “בית א-ל“ אין ארץ ישראל,
רבי איציקל געהייסן מ‘זאל זיי רופן ,און געזאגט E וואס זענען בקי אינעם נאטור פון עדשים .און
אזוי“ :ס‘איז באקאנט די געוואלדיגע פיינטשאפט
וואס דער עם-הארץ האט אויפ‘ן תלמיד-חכם ,אז
“א ברכה צו לעבן הונדערט יאהר “.. טאקע הער‘נדיג דעם טייערן חידוש ,האט דאס
געזיכט פונעם “אמרי אמת“ אויפגעלאכטן ,און
ס‘האט זיך דערקענט אז ער האט מקבל געווען
די גמרא (פסחים מט ):דרוקט זיך אויס אז דער
ועשה לי מטעמים ואכלה ואברככה לפני מיט צופרידנקייט די עטליכע טעג וואס דער
עם-הארץ וויל ממש צורייסן דעם תלמיד חכם. ה'( .תולדות כז:ז) בית ישראל איז נעלם געווארן .א באווייז דערצו
“דאס איז די אורזאך פארוואס ס‘איז אלעמאהל מיט גרויס עניות און א דחקות האט געלעבט איז געווען ,אז דער “אמרי אמת“ פלעגט יעדעס
געווען איינגעפיהרט אז די רייכע לייט ,עמי דער הייליגער 'תפארת שלמה' פון ראדאמסק יאהר פ‘ תולדות איבער זאגן דעם חידוש ,און
הארצים ,גייען אין די ישיבות און קלויבן זיך אויס זצוק"ל .איין יאהר ערב פסח איז ממש נישט געווען זאגן אז ער האט דאס געהערט פון זיין זוהן רבי
דעם בעסטער בחור ,און געבן א גרויסער נדן און מיט וואס צו מאכן דעם יום טוב ,דער צדיק האט ישראל [שליט“א] זצוק“ל( .האדמו“ר מטאלנא שליט“א ,ששמע
אויך קעסט ,ווייל דער עם הארץ האט געוואלט ארויסגעקוקט אויף א ישועה און דערווייל איז ער מכ“ק אדמו“ר ה“בית ישראל“ מגור זי“ע .מובא בספר “אוצר אפרים“ להגה“ח
האבן אונטער זיינע הענט א תלמיד חכם וואס רבי אפרים פישל שטיין שליט“א
געזיצן און געלערנט ביי זיך אין שטוב .מיטאמאהל E
ער זאל אים קענען גוט רודפ‘ן“ .אבער ‘היינט‘,
פיהרט הרה“ק רבי איציקל אויס“ ,זענען די עמי
הארצים קלוגער געווארן ,און געטראפן אן עצה,
הערט ער א שטויס אין די טיהר .ביים שוועל איז
געשטאנען דער חסיד ר' אלי'ניק פון ראדאמסק.
אויף זיינע פלייצעס האט ער געהאלטן א האלבע
“דער עסיג איז פארדארבן געווארן “..
פארוואס דארף יעדער עם הארץ אפקויפן א זאק קארטאפל מיט קאטשקע פעטנס און א קריגל ׂק כי התעשקו
ויקרא שם הבאר ֵע ֶש
תלמיד חכם פאר עטליכע טויזענט רובל נדן ,זיי אויל און האבנדיג פוהלע הענט האט ער נישט עמו (תולדות כו:כ)
וועלן זיך צוזאמנעמען און צאהלן א מינימאלע געקענט אנקלאפן אויפ'ן טיהר נאר געגעבן א צום הייליג'ן "תפארת שלמה" ,הרה"ק רבי
געהאלט פאר איין רב ,אזוי האבן זיי א תלמיד- שטויס מיט די פיס און די טיהר האט זיך געעפענט. שלמה מראדאמסק זצוק"ל ,איז אריינגעקומען
חכם וואס זיי קענען אים גוט אויס‘רודפ‘ן די "רבי איך האב געברענגט אויף פסח ,אז דער א איד וואס האט געהאט א געשעפט פון עסיג,
יאהרן“... רבי זאל האבן וואס צו עסן" .דער הייליגער און זיך פאר אים אפגערעדט אז א גוי אין זיין
E
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יא פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
או ָצר ...וואס די תורה לערנט אונז
ַמיין ׁ
האט געזאגט :היינט איז שוין פארפאלן ס‘האט • איך קען שוין היינט נישט עסן הלעיטני נא מן האדם האדם הזה
מיר פאראדז‘עט( ...די גרויסע פארציע האט מיך (תולדות כה:ל)
די אכסניא פון הרה“ק בעל ‘בית אברהם‘ פון
פאר‘מיאוס‘ט פון עסן ,און איך קען שוין היינט די תורה לערנט אונז די וואך אז עשו האט געזאגט
סלאנים זצוק"ל אין טבריא איז געווען אין שטוב פון
נישט עסן) און איך בעהט דיר אז פון היינט און “הלעיטני נא מן האדום האדום הזה“ .רש“י ברענגט
האדמו“ר דער ‘ברכת אברהם‘ פון סלאנים זצוק“ל.
ווייטער זאלסטו מיר ברענגען דאס עסן( “...מזקנים אז עשו האט געזאגט “איך וועל עפענען מיין מויל
יעדן טאג פלעגט דער “ברכת אברהם“ ,דערלאנגען אתבונן עמ‘ שס“ט) און גיס אריין אסאך אין איר“ ,אזויווי מיר טרעפן די
פאר‘ן רבי‘ן דער 'בית אברהם' זיין מאהלצייט ,א
מאגערע פארציע מיט אביסל פלייש און אביסל • א תיקון פאר‘ן מאכל דורך נישט עסן... לשון פון “הלעטה“ ביי קעמלען אז מ‘גיסט זיי אריין
אין מויל .אבער פון די אנדערע זייט איז ביי צדיקים
הגה”ח רבי יאשע בעלזער ז”ל האט דערציילט: גרינצייג ,וואוסנדיג אז אויב ער וועט אים ברענגען
די קדושת האכילה געווען גאר א גרויסע עבודה.
א גרויסע פארציע וועט דער רבי גארנישט עסן .אמאהל האט די טאכטער פון כ“ק מרן מהרי“ד
אמאהל איז דער ‘ברכת אברהם‘ נישט געווען אין זי“ע ,די רעבעצין חנה רחל ע“ה (א“ח הרה“ק רבי • מ‘זאל דאווענען אז געשמאקע מאכלים זאלן
שטוב ביי נאכטמאהל ,און ער האט געשטעלט פיניאלע אוסטולא זצ“ל הי“ד) אריינגעברענגט נישט אריינגיין אינעם גוף,
נייע פירות וואס זי האט ספעציעל געקויפט דער “עבודת ישראל“ שרייבט אז דער יצר
פאר איר הייליג‘ן טאט‘ן ,און זי האט געווארט
אין צימער ביז מרן זי“ע וועט דערפון עסן ,כדי קדושת ועבודת הרע רעדט איין דער מענטש צו זיין אריינגעטוען
אין תאוות אכילה ,אפילו מיט‘ן עסן כשר‘ע עסן,
זי זאל דערנאך קענען נעמען די שיריים פאר די
אנדערע פרויען אין שטוב .ווען זי האט געזעהן
האכילה און דורכדעם האלט ער אים צוריק פון עבודת ה‘.
ווייל דורך ‘ריבוי האכילה‘ טוהט זיך די קערפער
שטארקן אויף די נשמה .און אויך טוהט דאס
אז מרן זי“ע עסט נישט פון די פירות ,האט זי
צוריק האלטן פון פארשטיין דאס לערנען ,אזויווי
געפרעגט פונעם טאט‘ן“ :ס‘שטייט דאך אין די
חז“ל (תוס‘ כתובות קד .בשם המדרש) זאגט :אז
ספרים הק‘ ,אז ווען א צדיק עסט א מאכל לשם
איידער מ‘דאווענט ,אז די דברי תורה זאל אריינגיין
שמים האט דער מאכל א תיקון און אן עליה“ .האט אינעם גוף ,זאל מען דאווענען אז געשמאקע
איר דער טאטע געענטפערט :הער מיין טאכטער, מאכלים זאלן נישט אריינגיין אינעם גוף ,ווייל זיי
מ‘קען מאכן דעם תיקון פאר‘ן מאכל אויף צוויי טוען צוריק האלטן דעם מענטש אז ער זאל נישט
וועגן .א) אויב דער מענטש עסט לשם שמים, קענען פארשטיין זיין לערנען ווי ס‘דארף צו זיין.
און דער מאכל העלפט אים צו קענען דינען דעם
• פארגעסן צו עסן
באשעפער ,האט דער מאכל דורכדעם א תיקון .ב)
ווען א מענטש האלט איין זיין תאוות האכילה פון איינע פון די שטוב מענטשן ,ער זאל אריינצוטראגן כאטש הרה“ק רבי לייב שרה‘ס האט שטארק
פאר‘ן רבי‘ן זיין מאהלצייט .יענער האט געוואלט פרובירט זיך אויסצובאהאלטן פון מענטשן,
דעם מאכל ,האט דער מאכל דורכדעם אן תיקון
מהנה זיין דעם רבי‘ן ,האט ער דערלאנגט א גרויסע האט מען אבער געזעהן אויף אים א שטארקע
און אן עליה ,און אצינד מאך איך דעם תיקון דורך
פארציע פון פלייש און אן איבערגעפילטע טעלער דערהויבענקייט ,אז ער פאסט פון שבת צו שבת.
נישט עסן...
פון פארשידענע ערליי גרינצייגן. אמאהל האבן די הייליגע חבריא געזאגט פאר‘ן
• “מיט יישוב הדעת” ווען דער רבי האט געזעהן די פארציע ,האט ער בעש"ט ,אז הרה“ק רבי לייב פאסט זייער אסאך,
ביי א סעודת יאהרצייט כ”א אב ,האט הגה”ח דאס בכלל נישט אנגעריהרט ,און גארנישט טועם האט דער בעש"ט געזאגט ,נישט צוליעב דעם
רבי שמעלקא טויבענפעלד זצ”ל דערציילט, געווען דערפון .ווען דער ‘ברכת אברהם‘ האט זיך פאסט ער ,ווייל ער וויל פאסטן ,נאר צוליעב
וואס ער האט געהערט פון אן אלטער איד וואס צוריק געקעהרט ,האט ער געהערט אז דער רבי דעם וואס ער איז אזוי שטארק באהאפטן צום
האט געלערנט אלס אינגל אין ”חדר” צוזאמען האט גארנישט געגעסן ,ער האט געזעהן די גרויסע באשעפער פארגעסט ער צו עסן.
מיט כ”ק מרן מהר”א זי”ע .אמאהל ווען יענער פארציע מיט עסן ,האט ער גלייך פארשטאנען הרה“ק רבי פנחס‘ל קאריצער זי”ע האט
האט זיך געשפיעלט און שנעל געלאפן ,האט ער פארוואס דער רבי האט נישט געוואלט עסן אמאהל געזאגט ,אז דאס ענין פון עסן אסאך קומט
אנגעהויבן שטארק צו שוויצן ,איז ער געלאפן צו דערפון .האט דער 'ברכת אברהם' אנגעגרייט א פונעם יצר הרע ,און דאס וואס מענטשן זאגן ,אז
טרינקען וואסער ,אינמיטן זיין לויפן צום וואסער פרישע פארציע ,דאסמאהל אזויווי געוועהנליך א ווי מער א מענטש עסט ,לעבט ער לענגער ,דאס
האט אים מרן זי”ע ,וואס איז נאך געווען א אינגל, קליינער טעלער מיט אביסל פלייש און גרינצייג, איז נישט אמת ,א ראי‘ האט מען ,אז הרה“ק רבי
אנגעכאפט ביי די האנט און אים געזאגט“ :עס איז און ער האט דאס דערלאנגט פאר‘ן רבי‘ן .אבער לייב שרה‘ס האט געלעבט לאנג ,כאטש ער האט
נישט געזונט צו טרינקען אזוי שנעל ווען מ‘איז דער רבי האט שוין גארנישט געוואלט עסן ,און ער זייער ווייניג געגעסן.
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יב פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
או ָצר ...וואס די תורה לערנט אונז
ַמיין ׁ
>>>>>>>
אזוי“ :פאר‘ן טאט‘ן וואלט איך זיך געווארפן אין
מיר פארוואס איז בעסער צו דינען דעם באשעפער אנגעשוויצט ,מ‘קען זיך פארקילן” .דערנאך ווען
פייער ,נאר פאר‘ן זייד‘נס ווערטער קען איך נישט
דורך תורה און תפילה?” ער האט שוין געהאט געטרינקען און זיך אביסל
משנה זיין אפילו ווען איך זאל הערן פון א מלאך.
האט דאס קינד געענטפערט מיט קליגשאפט דערקוויקט ,האט אים מרן זי”ע נאכאמאהל
דער זיידע זכרונו לברכה האט מיר געזאגט ,אז ווי
און געזאגט“ :עסן און טרינקען האט דאך א גבול און געזאגט“ :א יוד דארף טרינקען מיט יישוב הדעת”.
אזוי ס‘וועט מיר איינפאלן אין עבודת השם אזוי
א תכלית ,וויפיהל א מענשט קען עסן און טרינקען, און דער אלטער איד האט אויסגעפיהרט און
זאל איך טוען” .פון דעמאלט אהן האט מרן מהרי”ד
אבער תורה און תפילה האט נישט קיין קץ ותכלה, געזאגט :נעמט אין באטראכט ווי פריער האט
זי”ע מער נישט געבעהטן פון מרן מהר”א זי”ע ער
ווייל א מענשט קען דאווענען און לערנען וויפיהל אים מרן זי”ע געזאגט א פשוטער טעם ,און ערשט
זאל טוען אנדערש מדרכו בקודש.
זיין הארץ גליסט ,זעהט מען פון דעם אז די עבודה נאכ‘ן טרינקען די וואסער און ווערן בארואיגט,
• “ער ווייסט וויאזוי א איד דארף עסן”... פון תורה און תפילה איז אסאך גרעסער”. האט מיר מרן זי”ע געזאגט דעם צווייטן טעם אז
א יוד דארף טרינקען מיט יישוב הדעת” ( .הרה”ח ר‘
אין די כתבי החסידים ווערט דערציילט א • מיט נישט עסן דינט מען דעם באשעפער א יוסף לאנגסאם שליט”א מפי הגה”ח הנ”ל).
מעשה פלא :אמאהל אלס קינד איז מרן מהר”א גאנצער טאג
זי”ע געזיצן ביים הייליגן טיש פונעם זיידן ,מרן • דינען דעם באשעפער דורך עסן איז
מהר”י זי”ע ,און דער זיידע האט אים געגעבן א באגרעניצט...
פולע האנט מיט “שיריים” .גלייך דערויף האט אים דער גבאי הרה”ח רבי שלום פויגל ז”ל האט
זיין פאטער מרן מהרי”ד זי”ע ,געווינקען ער זאל אמאהל דערציילט :אין די צייט פון כ”ק מרן מהר”י
נישט אליין אויפעסן די גאנצע שיריים .ווען מרן זי”ע ,זענען געווען אין בעלזא צוויי באקאנטע
מהר”י זי”ע האט דאס באמערקט האט ער געזאגט “יושבים” ,איינער האט געהייסן ר‘ יאזע (יוסף),
פאר זיין זוהן מרן מהרי”ד“ :לאז אים ,ער ווייסט א פייערדיגער חסיד וואס איז געזיצן אין בית
שוין וויאזוי א איד דארף צו עסן ,און מ‘דארף אים המדרש יום ולילה און געפלייסט אין תורה
מער נישט לערנען”. ועבודה ,און זיך אינגאנצן דערווייטערט פון
• מאכל נוסף עניני עולם ווי ווייט מעגליך .ער איז געשלאפן
עהנליך האט מען ביי א געלגענהייט געפרעגט אויף א באנק אין בית המדרש ,און מיט עסן
דער בילגורייער רב זי“ע צייכנט אהן אין זיינע
פון מרן מהר”א זי”ע :ס‘שטייט אין די הייליגע האט ער זיך באגענוגט מיט אביסל “מזונות”
כתבים אז דער מנהג איז געווען ביי א סעודת ברית
ספרים ,ובפרט אין ספרי החסידות ,וועגן די און “קאווע” און מער נישט .דער אנדערע חסיד
מילה האט מען נאך די סעודה געגעבן א מאכל
גרויסקייט פון דינען דעם באשעפער ,דייקא דורך האט געהייסן ר‘ קוניע (אלקנה) .ער איז אויך
נוסף פון רעטשענע לאטקעס ,כדי צו ווייזן אז
עסן ,איז פארוואס עסט ער אזוי ווייניג? האט מרן געווען אויסגעצייכנט בתורה ובחסידות ,אבער
מ‘האט זיך נישט אנגעגעסן ,און מ‘קען נאך עפעס
זי”ע געענטפערט על פי דרכו בקודש“ :דער וואס געהאט אן אנדערן וועג אין זיין עבודת ה‘ .ער
עסן[ .ד.מ .אז זיי האבן נישט געגעסן קיין סאך ,און
דינט דעם באשעפער דורך עסן און טרינקען ,קען האט געגעסן צו די באשטימטע צייט פון עסן,
נישט געווארן אנגעגעסן אויף אזא פארנעם אז זיי
נאר דינען דעם באשעפער ווען ער עסט און טרינקט, און געשלאפן אין די אכסניה ,אין די באשטימטע
זאלן מער נישט קענען עסן].
און ווען ער ענדיגט זיין סעודה ענדיגט זיך אויך זיין צייט פון שלאפן ,אלעס צו קענען זיך אנשעפן
• “וויאזוי פאסט דאס צו עסן אזא עבודה .אבער דורך נישט עסן און טרינקען קען מען מיט פרישע כוחות צו עבודת ה‘ ,במשך רוב שעות
אנגעזעטיגטע סעודה אז מ‘זאל שוין דינען דעם באשעפער יעדער רגע פון די פיהר און פונעם טאג ,און אויך מיט‘ן עסן האט ער געדינט
גארנישט קענען עסן דערנאך?“ צוואנציג שעה אין טאג”. דעם באשעפער .אמאהל אלס אינגל ,האט מען
אמאהל איז הרה“ק דער “תורת חיים“ פון געפרעגט פון מרן מהר”א זי”ע :וועלכע מדרגה
• דינען דעם באשעפער אזויווי ס‘וועט אים איז בעסער פאר עבודת ה‘ ,די מדריגה פון ר‘
קאסוב זי“ע געפאהרן צו א שטאט מיט די איינפאלן...
באגלייטונג פון זיינע חסידים .אונטערוועגנס יאזע וואס דינט דעם באשעפער נאר מיט תורה
האבן זיי זיך אפגעשטעלט אין א דארף ,ווי מ‘האט הרה”ח ר‘ חיים נטע כ”ץ ז”ל האט דערציילט: און תפילה ,אדער די מדריגה פון ר‘ קוניע ,וואס
זיי מכבד געווען מיט א סעודה ,און וויבאלד כ”ק מרן מהרי”ד זי”ע האט אסאך מאהל געשיקט דינט דעם באשעפער אויך מיט עסן און טרינקען?
די חסידים זענען געווען אויסגעהונגערט און זאגן פאר זיין זוהן כ”ק מרן מהר”א זי”ע ,אינגערהייט, האט מרן זי”ע געענטפערט“ :ס‘איז בעסער צו
אויסגעמאטערט פון די שווערע רייזע האבן אז ער זאל מער עסן און זיך נישט אזויפיהל מסגף דינען דעם באשעפער אזוי ווי ר‘ יאזע ,מיט תורה
זיי זיך פיין אנגעגעסן צו די זעט .ווען זיי זענען זיין .אמאהל האט מרן מהר”א זי”ע געשיקט החסיד ותפילה אליין” .ווען די רייד האבן דערגרייכט
אנגעקומען צו זייער ציהל ,האט זייער בעל המפורסם רבי אברהם סטרעליסקער זצ”ל ,מיט א צו זיין פאטער מרן מהרי”ד זי”ע ,האט ער אים
אכסניא זיי אויפגענומען בסבר פנים יפות ,און ער שליחות צום פאטער מרן מהרי”ד זי”ע ער אים זאגן געהייסן רופן און אים געפרעגט“ :מיין קינד ,זאג
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יא פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואס די תורה לערנט אונז...
• מ'דארף גיכער באוויינען אז ער וועט טאקע די ערשטע גלעזל איז געווען פיקוח נפש האט לכבוד זיי אנגעראכטן א פיינע געשמאקע
מוזן עסן מאכלות אסורות... ממש ,אבער די צווייטע גלעזל האט שוין לכאורה סעודה .וויבאלד אבער די חסידים זענען שוין
נישט אויסגעפעהלט פאר פיקוח נפש ,און כל ימיו געווען זאט פון די סעודה וואס זיי האבן געגעסן
אין יאהר ת״ש ,ווען די רוסן זענען אריין
האט ער זיך אפגערעדט אויף דעם פארוואס ער אונטערוועגנס האבן זיי גארנישט געקענט עסן
אין מזרח־גאליציע ,זענען פיהל אידן געווארן
האט געדארפט טרינקען די צווייטע גלעזל( .אמרות פון די סעודה וואס איז אנגעגרייט געווארן פאר
געצוואונגען צו ארבעטן אין שבת .אסאך טהורות פ' שמיני) זיי .דער בעל אכסניא האט געהאט חלישות הדעת
פרומע אידן וואס האבן געארבעט אין די
פאבריקן ,האבן די פארוואלטערס זיי באפוילן, מאס.
• עסן און טרינקען מיט א אויסגערעכנטע ָ פארוואס זיינע געסט עסן נישט פון זיין סעודה,
אבער זיי האבן זיך פארענטפערט פאר אים אז
אז זיי מוזן אויך ארבעטן אין שבת ,און נישט דער ראפשיצער רב זצוק"ל ברענגט אז די ראשי
צוליעב זייער זעט קענען זיי מער נישט עסן.
ווערן זיי פארשיקט קיין סיביר ,וואס דארט "א ָפה" וואס
תיבות פון "א'לה פ'קודי ה'משכן" איז ֵ
ווען דער “תורת חיים“ זי“ע האט זיך דערוואוסט
איז אסאך ערגער .האבן טייל אידן געשיקט מאס וואס מ'וועגט טריקענע עסן .דידאס איז א ָ
פון דעם ,האט ער פארגעהאלטן זיינע חסידים,
אנפרעגן ביי הרה“ק רבי פיניעלע אוסטילא סופי תיבות פון "אל'ה פקוד'י המשכ'ן" זענען די
און ער האט זיי געזאגט“ :וויאזוי פאסט דאס צו
זי“ע וואס צו טוען? האט הרה“ק רבי פיניעלע
עסן אזא אנגעזעטיגטע סעודה אז מ‘זאל שוין
זיי געענטפערט :אמאהל איז צום שווער [כ“ק
גארנישט קענען עסן דערנאך?“ (שרפי קודש עמ‘ ת“נ.
מרן מהרי“ד זי“ע] געקומען א פרוי מיט א זוהן מלוקט מתוך הספר “מעדנים לנפשך“)
וואס מ‘האט אייגערופן צום מיליטער .די פרוי
האט זייער געוויינט אז איר זוהן וועט דארט • באדויערט טרינקען דאס צווייטע גלעזל וואסער.
מוזן מחלל שבת זיין .האט דער שווער [מרן האדמו"ר מראחמיסטריווקא זצ"ל ב.פ .האט
מהרי“ד זי“ע] איר געזאגט :אויף חילול שבת דערציילט אז זיין שווער כ"ק האדמו"ר מסקווירא
וויינט זי? די תורה אסר׳ט מלאכת ״מחשבת״, זצ"ל ,איז זיין עסן אלע זיינע יאהרן געווען גאר
און אז מ׳צווינגט מחלל שבת זיין ,איז ער דאך ווייניג .מענטשן האבן געמיינט אז זיין כוונה איז
נישט שולדיג .מ‘דארף גיכער באוויינען אז מאס מיט וואס אותיות "הין" ,וואס דאס איז א ָ זיך מסגף צו זיין צו פייניגן זיין גוף .אבער דער
ער וועט מוזן עסן מאכלות אסורות וואס איז מ'מעסט פייכטע עסן ווי אויל וכדו' .מ'קען דא מרמז אמת איז אז לויט זיין גרויסע מדריגה איז יעדער
מטמטם דעם מוח און הארץ ,און נאך מער זיין לויט וואס ס'שטייט אין ספרים ,אז א מענטש קליינע אכילה געווען אין זיינע אויגן ווי זיך
דארף מען וויינען אויפ‘ן ״ויתערבו בגוים זאל גאר שטארק אכטונג געבן בקדושת האכילה. געבויגן צופיהל צו גשמיות ,און דערפאר האט
וילמדו מעשיהם״ ...אין די תשובה פון מרן זי“ע, "אלה פקודי" ,די וואס ווילן ווערן געציילט אין ער זיך זייער דערווייטערט פון דעם .אמאהל האט
האבן אסאך אידן געפונען טרייסט ,צו קענען "א ָפה" און "הין"—,דאס די קדושה ,מוז זיין דורך ֵ דער שווער דערציילט אז ביים צווייטן-וועלט-
נאך היטן כשרות און ארבעטן אינאיינעם מיט געהעריג מעסטן און באטראכטן וואס מ'עסט קריג איז ער געפיהרט געווארן אין א צושטיפטע
אנדערע אידן שומרי תורה ומצוות. און וויפיהל מ'עסט ,וואס מ'טרינקט און וויפיהל וואגן אינאיינעם מיט אסאך מענטשן ,פאר גאר
מ'טרינקט .דאס עסן און טרינקען זאל זיין מיט א א לאנגע צייט .רוב מענטשן וואס זענען געווען
אבער געזאגט אז איך האב מורא אז דאס וועט מיר מאס( .נר המאיר)
אויסגערעכנטע ָ אויפ'ן וואגן זענען געשטארבן פונעם גרויסן
שאדן .האבן זיי געענטפערט ,אויב וועל איך עסן געדרענג וואס האט דארט געהערשט ,און נאר
• די קדושת האכילה פון אפטער רב
גאר אסאך וועט דאס מיר נישט שאדן... געציילטע מענטשן האבן דאס איבערגעלעבט.
אמאהל האט דער אפטער רב געזאגט אז אין כידוע פלעגט דער אפטער רב ,הייליגער 'אוהב ווען ער איז ענדליך אראפגעקומען פונעם וואגן,
ישראל' זצוק"ל עסן זייער אסאך .ווערט דערציילט אלע זיינע מאכלים שפיהרט ער א טעם פון ערד. האט ער געבעהטן וואסער זיך צו דערקוויקען
אז זיין זוהן הרה"ק רבי יצחק מאיר מזינקוב זצוק"ל דאס האט ער געלערנט פון הייליגן רבי ר' אלימלך זיין זעהל ,ווייל ס'איז געווען פיקוח נפש ממש.
האט אמאהל געזאגט צוםן טאטן :מילא דער וועלכער האט זיך געזעצט מיט אים אמאהל אויף ווען מ'האט אים געברענגט דאס וואסער ,האט
טאטע עסט ,אבער די וועלט זעהט דאך עס און א שטיין ,ער האט אים אויסגעלערנט די כוונות און ער עס געטרינקען פאמעליך ,ביז ווען ער האט
זיי וועלן זיך אפלערנען דערפון .האט דער אפטער סדר פון עסן ,און פון דעמאלט האט ער שטענדיג געענדיגט די גאנצע גלעזל .נאכדעם האט מען
אים געברענגט א צווייטע גלעזל ,און ער האט
רב געענטפערט :אין מיינע אינגע יאהרן האב איך געשפיהרט אין די מאכלים א טעם פון ערד .נאך א
דאס אויך געטרינקען .כל ימיו האט אים וויי
אסאך געפאסט ,ס'איז מיר שווארץ געווארן די ציין שטיק צייט האט אים דער רבי ר' אלימלך געזאגט:
געטוען פארוואס ער האט געטרינקען דאס
פון תעניתים .האבן די מאכלים מיך גערופן צו א דין פון יעצט קענסטו שוין עסן ווי יעדער איינער און
צווייטע גלעזל ,ווייל ער איז שטענדיג געווען
תורה פארוואס איך עס זיי נישט ,און מ'האט מיר שפיהרן דעם טעם פון עסן. געווארנט נישט צו טרינקען קיין וואסער ,און
*** גע'פסק'נט אז איך דארף אסאך עסן .איך האב זיי
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יד
ב פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שב“ק מאוצרות רבוה“ק ...א שבת מעשה‘לע...
פונעם שטענגער 'כלאחר יד' ,און ווען מרן זי"ע האט געזאגט די צוויי ווערטער ,האט
ער מיר ממחיש געווען די זאך דורך האלטן ביידע זיינע האנט פלאכן צוזאמען און זיי
שבת קודש מאוצרות רבוה“ק
שאקלען ,און איך האב גענומען דעם עמוד און דאס איבערגעדרייט ,און אזוי איז דאס
לעכט אראפגעפאלן פונעם שטענדער". נקיון הבית וסידור השלחן
ס'זענען דא וואס געדענקען אז אינעם הייליג'ן בית מדרש אין בעלזא (וואו הדחת הרצפה /אוורור בית המדרש /פריסת מפות בבית /
מ'פלעגט דאווענען שבתים אין די ווינטער חדשים) האט מען נישט באדעקט די טישן פריסת מפות בבית המדרש /החלפת מגבות
מיט ווייסע טישטוכער אין די שבתים און יום טובים (און אין די הייליגע שוהל איז
בכלל נישט געווען קיין טישן) • פריסת מפות בבית המדרש
אזוי אויך אין היכל בית המדרש הגדול אין ירושלים ,באדעקט מען שבתים און ימים אין די בתי מדרשים האט מען צוגעדעקט די טישן מיט ווייסע טישטוכער
טובים די איינצעלענע טישן וואס שטייען ביים כותל המזרח מיט א ווייסע טישטוך .און די לכבוד שבת ויום טוב .דער עמוד ווי דער שליח ציבור דאווענט ,און אויך די
'שטענדערלעך' איבערן גאנצן בית מדרש ווערן בכלל נישט באדעקט מיט א טישטוכ'ל. בימה ווי מ'לייענט די תורה ,האט מען באדעקט מיט א ספעציעלע דעק
(ספר ‘הליכות הצדיקים‘ חלק א‘ עמוד רפ“ז-רפ“ח ותשח“ל) (אין די וואכנטאג האט מען אין בעלזא באדעקט דעם עמוד און די בימה
ווען מ'האט געלייענט די תורה) .אין די שבתים און יום טוב א גאנץ יאהר,
(פארזעצונג אי“ה)
באדעקט מען דעם עמוד און די בימה מיט א קאלירטע דעק ,און אין די
הייליגע טעג [פון ערב ראש השנה ביז נאך שמחת תורה] טוישט מען די
• “אריינגעווארפן די שליסלעך אין גרוב“... קאלירטע דעק מיט א ווייסע דעק( .אזוי ווי מ'הענגט אויף א ווייסע פרוכת
אויפ'ן ארון הקודש און מ'טוהט אהן די ספרי תורה מיט ווייסע מענטלעך.
איידער דער צדיק רבי אליעזר איז געווארן רב אין די שטאט קאמארנא
און די 'דאווען שטוב' פון כ"ק מרן מהר"א זי"ע אין תל אביב ,זענען
איז ער געווען א גרויסער עושר .זיין געלט האט ער פארדינט פון פארקויפן
געשטאנען אויף די מזרח וואנט דריי שטענדערס .דער מיטעלסטער
טעפעכער אין זיין געשעפט .אין א געוויסן שבת האט אין דעם געשעפט
שטענדער איז געווען באשטימט פאר מרן זי"ע ,וואו ער פלעגט אפט
אויסגעבראכן א פייער ,וואס האט זיך שנעל פארשפרייט אויך צום אוצר פון
שטיין ביים דאווענען (און אויך ווען מרן זי"ע איז ער געווען דער ש"ץ,
אלע טעפעכער ,וואס איז געווען דארט נעבן דעם געשעפט .מענטשן וואס
איז ער געבליבן שטיין ביי זיין שטענדער ,און ער איז נישט צוגעגאנגען
האבן באמערקט די ברענענדיגע פייער ,האבן זיך געאיילט צו רבי אליעזר ,און
צום עמוד פונעם שליח ציבור.
אים געבעהטן אז ער זאל שנעל גיין ברענגען די שליסלעך פונעם געשעפט
און דאס עפענען ,אפשר וועט מען נאך קענען עפעס ראטעווען .רבי אליעזר, אויף די רעכטע זייט פון מרן זי"ע איז געווען דער שטענדער פונעם שליח
וועלכער האט מקפיד געווען צו היטן גרינגע מצוות פונקט אזוי ווי הארבע ציבור ,און ביי די לינקע זייט איז געווען דער שטענדער פון בילגורייער רב זי"ע.
מצוות ,האט מורא געהאט אפשר וועט ער חלילה און נאך זיין איז געשטאנען ביים שטענדער יבדלחט"א ,אלס קינד זיין זוהן כ"ק
צוקומען צו חילול-שבת ,האט ער גענומען די מרן אדמו"ר שליט"א .די דריי שטענדערס זענען קיינמאהל נישט באדעקט
געשעפט-שליסלעך און זיי אריינגעווארפן אין א געווארן מיט א דעק אפילו נישט אין שבתים און ימים טובים.
טיעפן וואסער-גרוב וואס איז געשטאנען אין הויף. ווען מרן זי"ע האט געוויילט זומער אין ירושלים פאר עטליכע חדשים,
"די שליסלעך געפונען זיך נישט ביי מיר" ,האט האט מען מיטגעברענגט זיין 'שטענדער' ,און מרן זי"ע איז געשטאנען ביי
ער אויסגערופן צו די דערשראקענע מענטשן .ער זיין שטענדער ביים דאווענען .שבת און יום טוב האט מען דעם שטענדער
האט זיך גלייכצייטיג אריינגעזעצט אין בית-המדרש נישט באדעקט מיט א דעק .אבער די טישן אין די 'גרויסע שטוב' (ספעציעל
לערנען ,און ער האט גארנישט געטוען אויף צו ראטעווען זיין פארמעגן .די דער טיש ,ווי מרן זי"ע האט געפיהרט די הייליגע טישן) ,האט מען באדעקט
געשעפט ,די ווערהויז און די גאנצע טייערע סחורה איז פארברענט געווארן מיט א ווייסע טישטוך לכבוד שבת ויום טוב ,אבער נישט אין די וואכנטעג.
אינעם פייער ,און ער איז געבליבן אהן גארנישט .נאך שבת איז רבי אליעזר
דער 'שטענדער' מיט'ן בענקעל פון מרן זי"ע שטייט היינט ביים כותל המזרח אין
געפאהרן צום צדיק רבי שלום ,און ער האט אים דערציילט ,ווי אזוי ער האט
היכל בית המדרש הגדול אין קרית בעלזא בעיה"ק ירושלים.
פארלוירן זיין גאנצער פארמעגן .דער רבי האט אויסגעהערט זיין דערציילונג,
און ער האט אים מייעץ געווען ,אז ער זאל אננעמען אויף זיך די רבנות"-פאסטן אין ספר 'פאר משה' דערציילט הגה"ח רבי נתן ארטנער ז"ל ,דער רב פון לוד:
"אמאהל ,פרייטאג צונאכט'ס אין תל אביב ,ווען מרן זי"ע איז אריין געקומען צו קבלת
אין די שטאט קאמארנא .ער האט אויך אפגעשריבן א בריוו צו זיינע חסידים
שבת ,לאנג נאך כניסת השבת ,און ער איז צוגעגאנגען צו שטענדער ,האט מרן זי"ע
וועלכע האבן דארט געוואוינט ,אז זיי זאלן אויסוועלן רבי אליעזרן אלץ
געזעהן א אויסגעלאשענע לעכט ליגט אויפ'ן שטענדער ,וואס איז דארט געבליבן ליגן
שטאטס-רב .רבי אליעזר האט זיך צוגעהערט צו זיין רבי ,און ער האט אנגענומען פון פאר שבת .מרן זי"ע האט זיך אויסגעדרייט מיט'ן פנים צום קהל ,און ווען ער האט
אויף זיך די דערהויבענע פאזיציע ווערנדיג דער רב פון די שטאט קאמארנא. מיך געזעהן (איך בין דעמאלט געווען דער איינציגסטער קינד אונטער די בר מצוה),
(פארזעצונג אי“ה) האט מרן זי"ע מיך צוגערופן ,און מיר געזאגט איך זאל אראפ ווארפן דאס לעכט
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת טו פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
או ָצר...ויתן לך מטל השמים
ַמיין ׁ
דאס זאגן נאך הבדלה“ ,ואחר ההבדלה אומר ‘יפתח ה‘ לך את שירות ותשבחות פאר‘ן באשעפער ,וויבאלד ס‘קומט צו גיין ויתן לך האלקים מטל השמים( ...תולדות
אוצרו הטוב ,‘...שהוא כולו מלא פסוקים של ברכה והצלחה א נייע וואך ,זאל מען זאגן פסוקים וואס זענען עוסק און כז:כח)
גוטע השפעות און ברכות. לסימן טוב מתחלת השבוע שיתברכו במעשה ידיהם“.
אין ספר “המנהיג“ (הל‘ שבת עמ‘ ה) ברענגט רבי אברהם
די סגולה פון זאגן ‘ויתן לך‘ מוצש“ק
ב“ר נתן הירחי ,דער ראב“ן“ :ס‘איז דער מנהג פון אלע אידן באגלייטן דעם שבת מיט פסוקי שמחה די וואך פ‘ תולדות לערנען מיר אין די תורה הק‘ די
אויסער דעם סימן ברכה ,געפינען מיר אויך נאך צו זאגן מוצאי שבת ‘ויתן לך‘ און די אלע פסוקים פון ברכות, ברכות וואס יצחק אבינו האט געגעבן פאר יעקב אבינו ,וואס
אז אידן זאלן געבענטשט ווערן קומענדיגן שבת און פון יעצט א טעם צו דעם מנהג ,אין די ‘פירושי התפילה‘ פון רבינו הייבט זיך אהן מיט‘ן פסוק “ויתן לך האלקים מטל השמים
אלעזר רוקח זצ“ל ,פון די ראשונים אין אשכנז שטייט: ביז אייביג“, ומשמני הארץ ורוב דגן ותירוש“ .ס‘איז איננגעפיהרט
אין “סדר היום“ ברענגט רבי משה אבן מכיר זצ“ל“ :מ‘זאגט הויך אויפ‘ן קול “ויתן לך האלקים‘ ,ווייל די נייע געווארן בכל תפוצות ישראל צו זאגן די פסוקים יעדער
“מ‘פיהרט זיך צו זאגן די פסוקים פון ברכה [מוצאי שבת] ווי וואך קומט צו גיין ,זאגט מען גוטע פסוקים און ברכות, מוצאי שבת ,אלס א סימן טוב צו האבן ברכות און השפעות
‘ויתן לך‘ ,און כל המוסיף הרי זה משובח ,ווייל אנהויב וואך שלומות ונחמות,און נאך מער ,ווייל ס‘שטייט “כי בשמחה אין אלעם וואס מ‘גייט טוען די קומענדיגע ששת ימי
תצאו ובשלום תובלון“ (ישעי‘ נה:יב) ,אין אנדערע ווערטער, המעשה ,און מ‘רופט דאס אפילו אויפ‘ן נאמען פון די
זאגט מען דאס צו באגלייטן דעם שבת מיט פסוקים פון פסוקים“ :זאגן ויתן לך“ .דער מנהג צו זאגן די פסוקים
רננות ושמחות. פון ‘ויתן לך‘ איז געווען איינגעפיהרט ביי אידן אין אלע
אויך אין ספר “הרוקח“ שטייט אז מוצאי שבת דארף מקומות ,נאר ס‘איז געווען פארשידנע פארשידנארטיגע
מען זאגן ‘רננות‘ ווי ‘ויתן לך‘ ,ווייל ס‘שטייט ‘כי בשמחה מנהגים וועלכע פסוקים גענוי צו זאגן ,און ווען דאס צו
תצאו ובשלום תובלון‘. וואס ,וועלן זענן אין די מקורות צו דעם שיינעם מנהג ,פון
וואו ס‘שטאמט און די פארשידענע איינצלהייטן איבער די
נישט צו בלייבן אליין אין שוהל פרטים פונעם מנהג.
נאך אן אינטערעסאנטער טעם ווערט געברענגט אין
סידור חסידי אשכנז“ :מ‘זאגט ‘ויהי נועם‘ ,און דעם סדר מקור אלס “סימן טוב און ברכה“
קדושה ,און אויך “ויתן לך“ ,וואס מ‘האט מתקן געווען ווייל דער מקור צו זאגן ‘ויתן לך‘ ווערט שוין דערמאנט אין
שבת גייט מען שפעט ארויס פון שוהל ,און כדי קיינער זאל די ראשונים ,און ס‘שטייט דערויף פארשידענע טעמים,
נישט בלייבן אליין אין בית הכנסת ,נאר ענדיגן דאווענען בנגלה און על פי קבלה .דער זוהר הק' (בראשית) שרייבט
ווען דער ציבור זאגט דאס אלעס ,וועט ער קענען ארויסגיין דארף מען ווייזן עניני טובה וברכה ,וסימנא מילתא“. אז מ'זאל דאס זאגן ווייל דאס זענען פסוקים וואס זענען
צוזאמען מיט זיי“ .לויט דעם האט מען איינגעפיהרט צו אויך דער ‘טור‘ ברענגט דעם טעם (סימן רצה)“ ,מ‘פיהרט מסוגל צו ברכה והצלחה ,און איז א גוטער סימן צום אנהייב
זאגן ויתן לך אין שוהל נאך מעריב ,כדי צו קענען מאכן זיך צו זאגן [אין מוצ“ש] פסוקים פון ברכה ,צ.ב.ש‘ .יפתח לך וואך ,אז מען זאל געבענטשט ווערן מיט אלעם וואס מ'טוט.
זיכער אז קיינער בלייבט נישט איבער אליין אין שוהל. ה‘ את אוצרו הטוב‘( ,דברים כח יב)—,כדי ס‘זאל אריינגיין אין סידור “שער השמים“ פון של“ה הק‘ ,שטייט :דאס
אבער דאס שטימט נאר מיט די וואס פיהרן זיך דאס א ברכה אין די באשעפטיגונגען“ .נאך שרייבן די ראשונים וואס מ‘פיהרט זיך צו זאגן מוצאי שבת ‘ויתן לך‘ ,האט דער
צו זאגן אין שוהל מוצאי שבת ,נישט די וואס זאגן דאס (‘אבודרהם‘ סדר מוצ“ש‘ ,המנהיג‘ שבת סי‘ עה ועוד) אז מנהג אין זיך טיפע סודות התורה ,ווי ער איז מאריך איבער
שפעטער ,נאך הבדלה אין שטוב. מ‘זאל זאגן נאך הבדלה די פסוקים ‘ויתן לך‘ ,און נאך אנדערע די ברכות און דעם קשר צו מוצאי שבת ,און פיהרט אויס:
“ומי יוכל לעמוד על רמיזתם ,אפילו על חלק אחד מאלפי
די חיצונים זאלן נישט קענען שולט זיין פסוקים פון ברכה וואס איז א גוטע סימן אויף הצלחה ,אז
שוין פון אנהויב וואך זאל מען מצליח זיין אין אלעס וואס אלפים רבבות ,מכל מקום אגלה כטיפה מן הים וכל חכם
הרה"ק רבי יצחק מאיר פון גאסטינין זי"ע זאגט דעם לב יבין מדעתו“.
מ‘טוהט.
טעם ווייל אזוי ווי ביי די ברכות פון יעקב אבינו שטייט אז דער ‘דרכי משה‘ ברענגט דעם ‘כל בו‘ (סימן מא) און
דאס זאגן ‘ויתן לך‘ ווערט אראפגעברענגט להלכה
ווי נאר יעקב אבינו איז ארויסגעגאנגען מיט די ברכות איז אזוי שטייט אויך אין ‘ארחות חיים‘ פון רבי אהרן הכהן
דורך רבינו הרמ“א זצ“ל אין שו“ע או“ח סי‘ רצה ס‘א) ,וואו
עשו אנגעקומען ,און ער האט געוואלט קאליע מאכן די מלוניל זצ“ל“ :ס‘זענען דא מקומות וואס זאגן נישט ‘ויתן
דער רמ“א שרייבט אז מ‘זאגט ויהי נועם‘ און סדר קדושה
ברכות ,אזוי ווייט אז יצחק אבינו האט געמוזט איבערזאגן לך‘ אויב מ‘זאגט נישט ‘ויהי נועם‘ ,אבער ס‘איז א מנהג
באריכות ...אבער אפילו ווען מ‘זאגט נישט ויהי נועם ,צום
"גם ברוך יהיה" ,די זעלבע איז מוצש"ק ווען א איד גייט טעות ,ווייל וואס האט דען ‘ויתן לך‘ מיט ‘ויהי נועם‘? ‘ויתן
ביישפיל אויב יום טוב פאלט אויס אינמיטן וואך ,זאגט מען
ארויס פונעם עונג שבת ,ווען ער האט נהנה געווען מזיו לך‘ זאגט מען שטענידג אלס א סימן טוב און ברכה“...
נאך אלץ ‘ויתן לך‘.
השכינה ,וויל עשו ,דאס מיינט די התנגדות דקדושה ,קומען אויך דער “אבודרהם“ (סדר מוצאי שבת)דערמאנט
דער ‘מטה משה‘ ברענגט א רמז דערצו פון די ווערטער
שעדיגן די ברכה ,דעריבער זאגט מען "ויתן לך" וואס דאס דעם מנהג און שרייבט דעם זעלבן טעם ווי דער ‘אורחות
פונעם נביא (ישעיה נו:ו-ז)“ :כל שומר שבת מחללו...און
איז א באזונדערע ברכה אויף מוצש"ק אז די סט"א זאל חיים‘ ,אז ס‘איז אלס א גוטער סימן און ברכה אין אנהייב
דערנאך שטייט “ושמחתם בבית תפלתי“ ,וואס פון דא נעמט
נישט האבן קיין שליטה. פון די וואך .דער ‘אבודרהם‘ שרייבט נאר אויך צו ,אז מ‘זאל
זיך דער מקור אז נאך שבת דארף מען עוסק זיין אין זאגן
>>>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין טז
ב אֹוצר
ָ
תשפ"ז תולדותת
פ‘ ַמיין ַש ָּב
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
או ָצר...ויתן לך מטל השמים
ַמיין ׁ
>>>>>>>
“די פרייזן וועלן נאך גיין ארויף און ארויף“ אויך אין ‘כל בו‘ (סי‘ מא),וואס לויט דעם זעהט מען אז ס‘איז אין 'ליקוטי מהרי"ח' שטייט ווייל דער מג"א זאגט אז
דא אחילוקי מנהגים. די צוויי מלאכים וואס באגלייטן א איד פרייטאג צונאכטס,
ויתן לך...ומשמני הארץ( ...תולדות כז:כח) דער הייליגער דברי חיים פון צאנז זי“ע פלעגט מוצאי גייען נישט אוועק ביז מוצש"ק ,און דער מטה משה שרייבט
הרה“ח ר‘ אברהם אהרן בורשטין פון קראקא, שבת שבת מאכן הבדלה אויפ‘ן כוס ,געהייסן זינגען המבדיל, אז דער מלאך רע איז נישט קיין אנדערע ווי דער שר של
איז געווען אן אגענט פון די “שיכט“ אויל פירמא, געזאנט די זמירות און ערשט דערנאך געזאגט ‘ויתן לך‘( .ספר עשו ,און מיר געפונען ביי יעקב אבינו אז ער האט נישט
דער גרעסטער פאבריקאנט פון פעטנ‘ס און אויל געוואלט לאזן דעם שר של עשו צוריקגיין צו זיין ארט ‘דרכי חיים‘ (החדש ,אות עד)
אין פוילן .איין טאג איז די פרייז פון אויל שרעקליך
געפאלן ,און פיהל סוחרים האבן באנקראטירט ביז ווען ער וועט אים מודה זיין אויף די ברכות פון יצחק ,מקור אין זוהר הק‘ צו זאגן ‘ויתן לך‘ בציבור
דעריבער איידער דער שר של עשו גייט צוריק ,זאגן מיר
מיט זייער געלט .ר‘ אברהם אהרן איז געווען דער זוהר הק‘ ברענגט (הקדמה דף י“ד) ,אז די איבער די ברכות ,אז ער זאל מסכים זיין דערויף.
זייער פארזארגט ,ווייל ער האט געהאט א פוהלער נשמות פון די רשעים גייען נישט צוריק אין גיהנום מוצאי
מאגאזין מיט פעסער פעטנ‘ס ,און ער וואלט שבת ביז אידן אויף דער וועלט מאכן הבדלה און זאגן ממשיך זיין קדושת אכילה פון שבת
געקענט דערלייגן צעהן טויזנט דאלער ,א ריזיגע אין ספה“ק ‘פרי צדיק‘ פון הרה“ק רבי צדוק הכהן
סומע געלט אין יענע טעג.איז ער געפאהרן צו מרן מלובלין זי“ג (פ‘ תולדות) שטייט טעם פאר‘ן זאגן ‘ויתן לך‘
מהר“א זי“ע ,פרעגן אן עצה וואס צו טוען .האט מוצאי שבת ,כדי ממשיך צו זיין קדושת האכילה פון שבת
געראהטן ער זאל דערווייל גארנישט אים מרן זי“ע ָ אויף די אכילות פונדערוואכן.
פארקויפן ,זאגנ‘דיג“ :וואס שרעקסטו זיך אז די
פרייזן זענען געפאלן ,זיי וועלן נאך ארויפגיין און
מלאך רע זאל מסכים זיין צו די ברכות
ארויפגיין “.צופרידן איז ר‘ אברהם אהרן אהיים דער “לקוטי מהרי“ח“ (ח“ב ,תפלת ערבית דמוצאי
געפאהרן ,און גארנישט פארקויפט .אין יענע טעג שבת) ברענגט א מערקווירדיגן טעם ,און ער לייגט צו אז ער
איז אנטשטאנען א מיינונג‘ס פארשידנהייט צווישן שרייבט דאס נאר “בדרך אפשר ובדרך סמך ,וכל פטפוטי
די אויל פאבריקאנטן און די רעגירונג ,וואס האבן דאורייתא טבין“ .לויט‘ן ‘מגן אברהם ‘(סי‘ רס“ב סק“א) וואס
געפאדערט פון די פאבריקאנטן א ספעציעלער ברענגט בשם מהרי“ו ,אז די צוויי מלאכים וואס באגלייטן
שטייער פאר רויע מאטריאלן וואס זיי אימפארטירן דעם מענטש ערב שבת גייען נישט אוועק ביז נאך שבת.
פון אויסלאנד ,און די פאבריקאנטן האבן נישט און לויט ווי ס‘שטייט אין ספר ‘מטה משה‘ איז דער מלאך
געוואלט איינשטימען דערצו .אין די ענדע האבן רע וואס באגלייט דעם מענטש ערב שבת דער ס“מ ,שר
זיך די אויל פאבריקאנטן אונטערגעגעבן צום פון עשו .געפינען מיר דאך ביי יעקב אבינו אז ער האט
פארלאנג פון די רעגירונג ,וואס האט געברענגט נישט געוואלט פארשיקן דעם שר פון עשו ביז ער האט אים
דערצו אז די פרייזן פון אויל און פעטנ‘ס האבן זיך מודה געווען אויף די ברכות ,דערפאר טוען מיר דאס זעלבע
מיט איינמאהל שטארק געהויבן .ר‘ אברהם אהרן מוצאי שבת קודש ,אז איידער מ‘שיקט אוועק די מלאכים,
האט פארקויפט זיין גאנצע סחורה ,פאר א הויכער דערמאנט מען די ברכות ,ברכת יצחק צו יעקב ,כדי דער
פרייז ,אין די צייט וואס ער האט דערויף באצאהלט מלאך רע זאל מוזן מיט געוואלד צושטימען און אויך מודה
די אלטע נידריגע פרייז ,און ער האט דערפון “ברוך המבדיל בין קודש לחול“ ,ערשט דעמאלט גייען די זיין אויף די ברכות.
פארדינט א ריזיגע סומע געלט( .אדמור“י בעלזא) מחנות מלאכי חבלה פון גיהנום צוריק יעדער אויף זיין
ארט .אבער ס‘איז נישט גענוג מיט ברכת המבדיל ,נאר
בציבור אדער אין שטוב
פשט איז ,ווייל דורכ‘ן זאגן די קדושה דסדרא איז מען זאגן ‘ויתן לך‘ האט אויך א מקור אין “זוהר הק‘“ ,וואס די מחנות ווארטן ביז ברכת “בורא מאורי האש“ ,ווייל די
ממשיך אויף זיך א גרויסע לעכטיגקייט ,מ‘ווערט דורך לויט ווי ס‘שטייט דארט זעהט מען אז ס‘איז אן ענין צו מחנות מלאכי חבלה ווערן גערופן ‘מאורי האש‘ און זייער
דעם ניצול פון גיהנום ,און ווען די רשעים פון גיהנםו זאגן בציבור ,אבער למעשה זעהט מען אז אין די פוסקים מקור איז פונעם יסוד האש ,זאגט דער זוהר הק‘ א סגולה
זעהן דאס ,זענען זיי מצדיק דעם דין פון הקב“ה אז איז מען צעטיילט צי מ‘זאל זאגן די פסוקים ‘ויתן לך‘ פאר נפלאה וואס געשעהט אויב מ‘ווארט צו מאכן הבדלה ביז
ס‘קומט זיך זיי א שטראף ,און וויבאלד דער מענטש נאכ‘ן זאגן ‘ויתן לך“ :ווער ס‘ווארט אויס ביז נאכדעם וואס הבדלה אדער נאכדעם.
האט גורם געווען צו דעם קידוש ה‘ ,ווערן מקויים ביים דער ציבור ענדיגט קדושא דסידרא ,זענען די רשעים פון ג) אות זהב משבצות רצה סימן (או“ח אין ‘פרי מגדים‘
מענטש אלע בדכות וואס מ‘זאגט מוצאי שבת ביי די גיהנם מצדיק אויף זיך דעם דין פון הקב“ה ,און זיי ווינטשן הבדלה, מען מאכט נאכדעם און לך‘ ‘ויתן שטייט“ :מ‘זאגט
פסוקים פון ויתן לך האלקים“ .דעם זוהר הק‘ נוצט מען און ער צייכנט צו דעם ‘אלי‘ רבה‘ (אות ו‘) אין די מנהגים פון אהן דעם מענטש [דער שומר שבת] מיט די אלע ברכות
אלס מקור צו זאגן ‘ויתן לך‘ ,און אלס א ראי‘ אז מ‘זאגט רבי אייזיק טירנא (מנהגי מוצאי שבת עמ‘ ה) קוקט אויס וואס דער ציבור זאגט ,דאס הייסט ‘ויתן לך האלקים
דאס בציבור. אז מ‘מאכט הבדלה איידער מ‘זאגט ‘ויתן לך‘ ,אזוי שטייט מטל השמים‘‘ ,ברוך אתה בעיר וברוך אתה בשדה ‘...און
>>>>>>>
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יז פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
או ָצר ...ויתן לך מטל השמים
ַמיין ׁ
>>>>>>>
“נעם דיר א מתנה וואס יוסף הצדיק האט געברענגט“ מנהג האר“י ז“ל -נאך הבדלה אין שטוב
רבינו רבי חיים וויטאל זצוק“ל :ברענגט אויף זיין
צוזאגן וואס ער בעהט .נאך עטליכע יאהר ,איז דער איד ויתן לך האלקים מטל השמים. גרויסן רבי‘ן דער אריז“ל אז ער פלעגט מוצאי שבת זאגן
געקומען אין די סוכה בשעת מרן זי“ע האט אפגעראכטן ווען כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע האט זיך געגרייט נאכ‘ן מאכן הבדלה ביי זיך אין שטוב ,די פסוקים און די
דעם טיש לכבוד די אושפיזא פון יוסף הצדיק און געטיילט צו בויען די הייליגע שוהל אין די שטאט בעלזא ,האט ער בקשות פון ‘ויתן לך‘ ,וואס איז א גוטער סימן אנצוהויבן די
“פרנסה ברויט“ .דער איד איז אויך געשטאנען אין די רייע געוואלט אפקויפן דעם באדן פון די שוהל ,פונעם מושל וואך מיט פסוקים פון רצון און ברכה (‘פרי עץ חיים‘ שבת
צו נעמען “פרנסה ברויט“ .אבער פריער האט אים מרן צו וועמען דער באדן האט באלאנגט ,אבער ס‘איז אים קה) און אין ‘סידור האר“י‘ ברענגט ער ,אז פון זוהר הק‘
זי“ע געזאגט אזוי :ס‘שטייט אין פסוק (מקץ מב:ו)“ :ויוסף נישט לייכט אנגעקומען ווייל דער מושל איז געווען א זעהט אויס אז מ‘דארף זאגן די פסוקים ‘ויתן לך‘ בציבור
הוא המשביר“—,אויב מיינסטו אז דאס איז נאר געווען שונא ישראל און ער האט נישט געוואלט פארקויפן דעם אין שוהל און אזוי האט זיך געפיהרט דער אריז“ל ווען ער
דעמאלט אין יענע צייט ,זאלסטו וויסן ,אז אויב די תורה באדן אויפצושטעלן דארט א שוהל .האט דער איידעם האט געדאווענט מיט די אשכנזים.
דערציילט אונז אז יוסף הצדיק האט פונעם מושל וואס האט אים פיינט
משפיע געווען פרנסה און שפע ,האט געהאט ,און שטארק געשעצט מרן טעמים על “ויתן לך“ מאוצרות הצדיקים
זיך דאס נישט אויפגעהערט נאך זי“ע ,אפגעקויפט דעם באדן פונעם • "חידושי הרי“ם" :חז“ל (מדרש ב“ר סו:ג) זאגן:
יוסף‘ס פטירה ,נאר יעדעס יאהר, מושל ,אהן ער זאל וויסן פארוועמען “ויתן לך"...יתן לן כבושיהון—,דער באשעפער וועט דיר
ווען די אושפיזין קומען אין די סוכה דער באדן גייט ,און אלס באלוינונג געבן ברכות און דיר אויך געבן אן אויסגעטרויטענער
פון יעדער איד ,קומען זיי נישט מיט האט אים מרן זי“ע געבענטש אז ער וועג“ .מ'קען פארשטיין דעם מדרש לויט די הלכה וואס
ליידיגע הענט נאר זיי ברענגען מיט זאל שטייגן הויך אין זיין אמט ,און ס‘שטייט (בבא בתרא עא ).דער וואס גיט פאר זיין פריינד
זיך מתנות .אברהם ברענגט מתנת ס‘האט נישט לאנג געדויערט און א מתנה א גרוב [פון וואסער] אינמיטן זיין פעלד ,גיט אים
חסד ,יצחק ברענגט מתנת גבורה און דער איידעם איז געווארן דער מושל אויך דעם וועג אנצוקומען צום גרוב ,ווייל מיר האבן א כלל:
אזוי יעדער אויף זיין שטייגער ,און יוסף הצדיק ברענגט אנשטאט זיין שווער דער שונא ישראל .דערווייל האט מען ‘דער וואס גיט א מתנה גיט דאס מיט א גוטע אויג‘ ,אזוי
אין טאג פון זיין אושפיזא פרנסה פאר כלל ישראל“ .מרן זיך דערוואוסט אז איין טייל פונעם באדן באלאנגט פאר אויך ווען דער באשעפער גיט אונז די ברכות ,גיט ער אונז
זי“ע האט אים געגעבן די “פרנסה ברויט“ און אויסגעפיהרט, צוויי שותפים ,א איד מיט א גוי .האט מען פארהאנדלט אויך דעם וועג וויאזוי מיר זאלן צו דעם זוכה זיין .לויט
“נעם דיר א מתנה וואס יוסף הצדיק האט געברענגט און מיט‘ן גוי ,און ער איז באשטאנען צו פארקויפן זיין חלק, דעם ,זאגט זיין אייניקל דער ‘שפת אמת‘ (תרמ“ח) .כלפי די
פון דעם וועסטו האבן פרנסה“ .דער איד האט פארשטאנען אבער דער איד האט זיך פאר‘עקשנ‘ט און נישט געוואלט מתנה פון שבת :דער באשעפער האט זיך נישט באגענונגט
אז ער האט יעצט באקומען א ברכה פאר עשירות אויפ‘ן פארקויפן זיין חלק ,און הערנ‘דיג אז דער גוי וויל פארקויפן מיט‘ן אונז געבן דעם שבת וואס איז א “מתנה טובה יש
גאנצן לעבן .ער האט באלד מסכים געווען צו פארקויפן זיין חלק האט ער דאס גלייך אפגעקויפט פונעם גוי ,און לי בבית גנזי“ (שבת י ,):נאר ער האט אונז אויך געגעבן
דעם באדן אהן צו באקומען אן הבטחה .אינעם קומענ‘דיגע געווארן דער גאנצער אייגענטומער ,און וואס מער מ‘האט דעם וועג אנצוקומען צו דעם ,דאס זענען די זעקס טעג
חנוכה ,האט מען דערציילט אין בעלזא ,אז דער איד האט געבעהטן דעם איד ער זאל פארקויפן דעם באדן ,אלס פון די וואך וואס מיר גרייטן זיך צו קענען אויפנעמען די
אפגעקויפט אלע תבואה פעלדער אין די ווייטע שטעט מער האט ער נישט געוואלט ,ביז מ‘האט אים דערציילט הייליגקייט פונעם שבת וואס קומט .לויט דעם קען מען
ארום בעלזא ,און די גאנצע תבואה וואס איז געוואקסן אז מ‘דארף דעם באדן פאר מרן זי“ע ,צו בויען דערויף די פארשטייין דעם טעם פארוואס מיר זאגן ‘ויתן לך‘ ,ווייל
אין די פעלדער פון לעמבערג ,זלאטשוב ,און ארום איז הייליגע שוהל ,האט ער מסכים געווען אבער בתנאי ,אז באלד ווען דער שבת ענדיגט זיך בעהטן מיר ,אזוי ווי
געווען זיינס .אזוי ווי דער איד האט געזעהן אז ער איז רייך מרן זי“ע זאל אים צוזאגן עשירות און גוטע קינדער .אבער דער מדרש זאגט‘ ,ויתן לך‘—,אז מיר זאלן זוכה זיין צו
געווארן פון די ברכה פון מרן זי“ע ,האט ער זיך שפעטער מרן זי“ע האט נישט געוואלט מסכים זיין צום תנאי .דער באקומען די ברכה פונעם קומענדיגן שבת ,און דעם וועג צו
געלאזט קאסטן מיט גאר גרויסע געלטער פאר‘ן אויפבוי איד האט אבער נישט נאכגעגעבן ,ער האט נישט מסכים דעם ,דאס איז די דורך די ששת ימי המעשה
פון די הייליגע בעלזער שוהל( .יחיד בדורו) געווען צו פארקויפן דעם באדן סיידן מרן זי“ע וועט אים • ספר 'החיים'( :א ברודער פונעם מהר"ל מפראג זי“ע):
b
די פסוקים פון 'ויתן לך' זענען צוזאם געשטעלט פון די
ה'" וואס ווארנט די מענטשן שוין אנהויב וואך אז זיי זאלן האט מען מתקן געווען אז מ'זאל פריער זאגן די פסוקים. ברכות וואס יצחק אבינו האט געגעבן פאר יעקב אבינו ,און
עוסק זיין אין משא ומתן באמונה ,ווי ס'שטייט 'יגיע כפיך • רבינו יעב"ץ :ביי 'ויתן לך' זאגט מען אויך די מימרא פון פון די ברכות וואס שטייט אין פ' כי תבא און פ' ויחי .אבער
כי תאכל'—,און נישט פון גניבה און גזילה. די גמרא (מגילה לא) 'אמר רבי יוחנן כל מקום שאתה מוצא דער סדר פון די ברכות זענען אנדערש ווי ס'שטייט אין
• 'אשל אברהם'( :סי' רח"צ) ס'איז מנהג העולם נישט גדולתו של הקב"ה ‘...און דאס איז א רמז פאר א בעל תשובה פסוק ,וואס דארט קומט פריער די ברכות אויף די קינדער,
צו זאגן 'ויתן לך' אין ביהמ"ד איידער מ'האט געמאכט די אז ער זאל זיך נישט מייאש זיין ווייל דער באשעפער נעמט און נאכדעם איבער פרנסה ,און ביי 'ויתן לך' זאגט מען
ברכה 'בורא מאורי האש' ,ווייל ס'איז נישט ריכטיג הנאה אהן די תשובה פון איינער וואס טוהט תשובה מיט א צובראכן פריער די ברכות פון פרנסה .ווייל אין גלות איז זייער שווער
הארץ ,און מ'ענדיגט צו מיט זאגן "שיר המעלות אשרי כל ירא דער מצב פון פרנסה ,וואס אידן ליידן זייער שטארק דערפון
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יח פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...ויתן לך מטל השמים
>>>>>>>
עשו‘ס קליידער לך‘ ,זאגט מען דאס מיט נאך א איד ,אזוי וועלן די ברכות צו האבן פון די ליכט מוצש"ק איידער מ'האט געמאכט די
ארויפגיין פון איינעם אויפ‘ן צווייטן. ברכה.
אמאהל איז געקומען צו כ"ק מרן מהרי"ד • “בעל הטורים“ :א רמז אויף די סגולה קענען מיר • כתב סופר' :ויתן לך האלקים'—,זאגט דער מדרש
מבעלזא זי"ע ,א רייכער איד א גרויסער גביר ,וואס
לערנען פון אונזער פרשה (תולדות כז:לה)“ :בא אחיך במרמה 'יתן ויחזור ויתן' .דער נסיון העושר איז א גרויסער און
איז געגאנגען אנגעטוהן אין מאדערנע קליידער.
ויקח ברכתך“—,אין תנ“ך טרעפן מיר נאך איינמאהל דאס שווערע נסיון ,בפרט ווען מ‘באקומט פלוצלינג דאס
האט אים מרן זי"ע ,געזאגט בדרך צחות ,דו ווייסט
פארוואס רייכע מענשטן ,האבן ליעב צו גיין אנגעטוהן ווארט ‘ברכתך‘ אין (תהלים ג:ט)“ :על עמך ברכתך סלה“, גאנצע עשירות מיט איינמאהל ,דעמאלט האלט מען זיך
מיט מאדערנע קליידער אזוי ווי די גוים .ווייל ווען און מ‘קען טייטשן ,אז אינעם זכות פון ‘בא אחיך במרמה גרויס .דעריבער איז בעסער אז א מענטש זאל באקומען
יעקב אבינו האט באקומען פון זיין פאטער יצחק ויקח ברכתך‘—,האבן די אידן זוכה געווען צו די ברכות אויף דאס עשירות צוביסלעך ביז ער וועט זיך צוגעוואוינען
די 'עולם הזה' ברכות ,פון ‘ויתן לך האלקים מטל אייביג ,אזוי ווי ס‘שטייט ‘על עמך ברכתך סלה‘. צו זיין אן עושר .דאס איז פשט' ,ויתן ויחזור ויתן'—,די
השמים ומשמני הארץ ,‘...איז ער געווען אנגעטוהן • דגל מחנה אפרים :חז“ל (כתובות קי“א) זאגן‘ :כל ברכה זאל קומען צוביסלעך ביז ער וועט צוקומען צו די
מיט עשו'ס קליידער ,כדי זיין פאטער זאל אים העוסק בתורה טל תורה מחייהו‘—,ווער ס‘לערנט תורה ,גיט גרעסטע ברכות .אבער ביי עשו שטייט 'משמני הארץ יהיה
נישט דערקענען ,אזוי ווי ס'שטייט (תולדות כז:טו) אים דער טל פון תורה לעבן .פון הייליגן בעש“ט זי“ע שטייט, מושביך' —,ווייל ביי אים וועט נישט שאטן עשירות ווייל
"ותקח רבקה את בגדי עשו בנה הגדול...ותלבש אז ס‘איז דא ל“ט מלאכות ,וואס זענען פאר‘ן געברויך פונעם ער איז ממילא א רשע.
את יעקב בנה הקטן" ,דעריבער ווייל יעקב אבינו • ‘צמח צדק‘ :מ‘קען זאגן א רמז ,פארוואס מ‘שמעקט
האט באקומען די ברכה פון ‘ויתן לך ‘...אין עשו'ס בשמים ביי הבדלה פאר מ‘זאגט ‘ויתן לך‘ .ווייל אין פסוק
קליידער ,האט דאס צוגעברענגט אז אויך די רייכע שטייט פריער“ ,ראה ריח בני“ ,און דערנאך “ויתן לך“...
מענטשן וואס האבן זוכה געווען צו די ברכות ,גייען
• הרה״ק מרוזשין זי“ע :איך ווייס נישט פון וואנעט א
צומאהל אנגעטוהן מיט די זעלבע גוי'שע קליידער,
איד האט שפע א גאנצע וואך אויב ער זאגט נישט ‘דרור
אזוי ווי עשו'ס קליידער.
יקרא‘ ביי שלוש סעודות ,און ‘ויתן לך‘ מוצאי שבת ,איי
ואתה לא תלוה“ ,האט ער דאס געזאגט אביסל העכער, מ‘זעהט דאך אידן וואס זאגן נישט און האבן שפעָ ,אך און
און אויסגעדרייט זיין קאפ צו ר‘ פישל .דערציילט מען, וויי צו אזא שפע אז זיי ווייסן נישט פון וואנעט ס‘קומט.
אז יענע וואך איז אים אונטער געקומען א אויסטערלישע • אור החיים הק‘ :ס‘שטייט אין מדרש ,דער באשעפער
גוט געשעפט וואס פון דעם האבן זיך פארצווייגט זיינע האט געוואלט באשאפן די וועלט מיט מדת הדין ,אבער ער
געשעפטן ,ביז ער האט אויפגעשטעלט א גרויסער באנק כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א ביים זאגן “ויתן לך“ מוצש“ק מיט‘ן ציבור האט געזעהן אז די וועלט וועט נישט קענען האבן קיין קיום,
און ס‘איז מקויים געווארן דער “והלוית גוים רבים ואתה האט ער צוגעלייגט מדת הרחמים .צדיקים וואס זענען אין
לא תלוה“. לעבן פונעם מענטש .אבער ווען מ‘לערנט תורה ,דארף מען א העכערע מדריגה קענען זוכה זיין אז אפילו אויב ס‘איז
המגיד מדובנא זצוק“ל :אמאהל האט דער דובנא נישט אנקומען צו די גשמיות‘דיגע ל“ט מלאכות ,ווייל דער ח“ו דא מדת הדין אויף דער וועלט ,זאלן זיי נאך אלץ
מגיד אנגעטראפן אין א גרופע משכילים ,און ס‘האט זיי ט“ל פון תורה גיט אים לעבן .דעריבער א תלמיד חכם וואס פארדינען זייערע ברכות .יצחק אבינו האט געוואלט געבן
נישט געשמעקט ווי דער מגיד שפאצירט זיך אזוי רואיג. לערנט תורה איז א בחינה פון שבת( ,זוה“ק פ‘ צו כ“ט ).ווייל די ברכות פאר יעקב אויף אזא אופן אז אפילו מדת הדין
איז איינער צוגעגאנגען צום מגיד און מיט א שפאטיש ער איז ‘שובת‘ פון די ל“ט מלאכות ,וואס פעהלט אים נישט זאל מסכים זיין ,האט יצחק געזאגט ‘ויתן לך האלקים‘ ,אז
געלעכטער געפרעגט“ :רבי ,שוין יאהרן וואס ס‘ּפלאגט מיך אויס ווייל ער לעבט פונעם ט“ל תורה .דאס איז מרומז אין אפילו די מדת הדין זאל מסכים זיין צו די ברכות.
מיין געוויסן ,פארוואס שטייט נישט אויסגערעכנט די עשר די ברכה פון ‘ויתן לך אלוקים מטל השמים‘—ער זאל נישט • הרה״ק רבי ר‘ מענדל‘ע מרימנוב זי“ע“ :דער וואס
מכות אין די ּפרשה פון “ויתן לך“ ,און זאגנדיג דאס ווארט דארפן אנקומען צו די גשמיות‘דיגע ט“ל מלאכות ,נאר ס‘זאל זאגט נישט ‘ויתן לך‘ מוצאי שבת קודש ,ווייס איך נישט
“לך“ האט ער אנגעוויזן מיט‘ן פינגער אויפ‘ן דובנער מגיד, קומען ‘מט“ל השמים‘—פון הימל. פון וואנען ער נעמט פרנסה א גאנצע וואך“ .און ס‘איז גוט
ווי איינער זאגט ,אויף דיר זאל דאס קומען .דער מגיד האט • ספורנו :אין די ווערטער ‘מטל השמים‘—ליגט גאר א אז צוויי אידן זאלן זאגן ‘ויתן לך‘ צוזאמען ,יעדער מוצש“ק
זיך נישט פארלוירן פון זייער פרעכקייט ,און האט באלד וואסער אז דיגרויסע ברכה ,אז ס‘זאל אלעמאהל זיין גענוג ַ ווייל ס‘איז א סגולה לפרנסה.
געענטפערט :ווען די עשר מכות וואלטן געשטאנען אין תבואה און פרוכט זאלן קענען וואקסן בלויז פונעם טל אליין, • ספר ‘אגרא דצבי‘ (אב“ד ווייצן זצ“ל) :ברענגט א סמך
‘ויתן לך‘ ,וואלט געווען דערּ פשט“ ,לך ולא לאחרים“—,נאר כדי מ‘זאל נישט דארפן צוקומען צו קיין רעגן וואס שטערט צו די ווערטער פון רבי‘ ר‘ מענדל‘ע זי“ע ,אז מ‘זאל זאגן
פאר דיר ,און נישט פאר אנדערע .דערפאר שטייט דאס אין פיסגייער פון גיין און קומען. ‘ויתן לך‘ אינאיינעם מיט א צווייטן איד ,לויט‘ן ‘בני יששכר‘
די הגדה ,וואס דארט שטייט“ :לך ולך ,לך כי לך לך אף • “חקל יצחק“ מספינקא זצוק“ל :אמאהל ווען דער גביר (‘אגרא דפרקא‘ אות רנ“ט) וואס שרייבט אז ווען מ‘ליינט
לך“ ,און דער מגיד האט ביי יעדן ‘לך‘ אנגעוויזן אויף יעדן ר‘ אפרים פישל שטויבער פון פעטריווא איז געווען ביים די תוכחה זאל קיינער נישט שטיין נעבן דעם בעל קורא
באזונדער... ‘חקל יצחק‘ אויף א שבת ,איז מוצאי שבת ווען דער ‘חקל אדער קעגן אים ,כדי די תוכחה זאל ח“ו נישט ארויפגיין
*** יצחק‘ האט געזאגט ‘ויתן לך‘ זאגנדיג דעם פסוק (דברים אויף דעם מענטש ,איז דא דער כלל אז מדה טובה מרובה
כח:יב) “יפתח ה‘ לך את אוצרו הטוב...והלוית גוים רבים ממדת פורעניות ,דעריבער ווען מ‘זאגט די ברכות פון ‘ויתן
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יט פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
געעפנט דאס ערשטע חסידי‘שע שוהל אין קראקא ,און
(ד)
הרה“ק רבי אהרן [ארון] הלוי מקראקא זי“ע
אזוי איז קראקא מיט די יאהרן געווארן אויס גערופן
מיט איר כח החסידות ,וואס האט אנגעהאלטן ביז צו
די לעצטער קריג.
רבי אין קראקא בנו של “המאור ושמש“ • ז‘ כסלו תרמ“ב
בערך אין יאהר תק“פ איז דער “מאור ושמש“
ואלה תולדות :הרה“ק רבי אהרן הלוי עפשטיין ,איז געבוירן געווארן אין ניישטאט אין יאהר תקנ“ה אלס דער
זייער נישט געזונט געווארן ,איז ער אויפ‘ן ראט פון די
צווייטער זוהן צו זיין טאטע הגה“ק רבי קלונימוס קלמן הלוי עפשטיין בעל “מאור ושמש“ באקאנט אלס רבי “קלמיש“,
דאקטורים צוריק געקומען פון ניישטאט קיין קראקא,
וואס אלס די הויפט שטאט פון מערב גאליציע ,האבן
וואס איז געוועון אן איידעם ביי רבי יוסף מטולשין בן החוזה מלובלין .מ‘האט אים א נאמען געגעבן אהרן ,נאכ‘ן טאט'ן
זיך דארט געפונען גרויסע דאקטוירים און פראפעסארן, פונעם “מאור ושמש“ רבי אהרן הלוי ,וואס איז נפטר געווארן פונקט אין יענער צייט .מ‘פלעגט אים אויך רופן "דער
און מ‘האט געקענט זיך מער אפגעבן מיט‘ן קראנקן הויכער רבי ארון" .רבי ארון איז נתגדל געווארן בצל אביו הק' דער "מאור ושמש".
זכר צדיקים לברכה.
האיש מקדש :די טאכטער פון הרה“ק רבי ישראל ,א זוהן פון הייליג‘ן
רבי‘ן פון לובלין .זכר צדיקים לברכה.
תולדותיו :רבי ארון האט ליידער נישט איבערגעלאזט קיין קינדער זש“ק .זכר צדיקים לברכה.
רבותיו :הרה“ק רבי ארון איז געפאהרן צום רבי‘ן פון לובלין ,צום הייליג‘ן רוזשינער ,צו הרה“ק מטשערנאביל,
צום ראפשיצער רב ,צום ראדישיצער ,צו הרה“ק רבי יחזקאל מקאזמיר און נאך.אבער ספעציעל איז ער געווען שטארק
באהאפטן אין הייליג‘ן צאנזער רב .זכר צדיקים לברכה.
די אלטע שוהל אין ניישטאט
על כסא מלכותו :קראקא.
פטירתו :הרה“ק רבי ארון האט שטארק מאריך ימים געווען .ער איז נפטר געווארן בשיבה טובה אין א הויכ‘ן
אבער די דאקטוירים האבן נישט געקענט צופיהל
עלטער פון נאענט צו ניינציג יאהר ביום ז‘ כסלו תרמ“ב ,ער איז נטמן געווארן אין קראקא אינעם נייעם בית החיים נעבן
העלפן ,אןן עטליכע יאהר שפעטער ,יום ב‘ דר“ח תמוז
זיין טאט‘ן הרה“ק בעל “מאור ושמש“ ,זיין מצבה איז חרוב געווארן ביי די ביטערער קריג און ס‘איז פריש באנייט געווארן
תקפ“ג ,זייענדיג אלט 72יאהר ,איז דער “מאור ושמש“
נסתלק געווארן לחיי העולם הבא ,און מ‘האט אים
אין שנת תשל“ג .זכר צדיקים לברכה.
באלייגט אויפ‘ן נייעם בית החיים אין קראקא ,וואו זיין
מצבה שטייט נאך ביז‘ן היינטיג‘ן טאג.
מאור ושמש פ‘ דברים ד“ה א“י אלה הדברים)“ ,אדמו“ר
ביים הייליג‘ן רבי‘ן פון לובלין
הקדוש מוהרי“י מלובלין“; “אדמו“ר איש אלקים“ ,און
נאך די פטירה פון “מאור ושמש“ ,האט זיך הרה“ק נאך.יונגערהייט ,ביים פיהרן די עדה חסידים אין קראקא, הרה“קרבי ארון איז נתגדל געווארן על ברכי אביו
רבי ארון אפיציעל באזעצט אין קראקא ,און איז צוריק האט דער “מאור ושמש“ געהאט אויסצושטיין ביטערע הק‘ הרה“ק רבי קלונימוס קלמן הלוי עפשטיין דער
וואוינען צו מקום מגורתו ומקום מנוחתו פון זיין התנגדות אין שטאט ,און די שטאטישע ראשי הקהילה “מאור ושמש“ ,וואס פלעגט אים פיהל מאהל מיטנעמען
הייליג‘ן טאט‘ן ,וואו ער איז געווען באקאנט אלס ‘רבי האבן אים נישט געוואלט צולאזן צו האבן אן אייגו יונגערהייט צום הייליג‘ן רבי‘ן פון לובלין .דער “מאור
ארון קראקעווער‘ .ארום אים האבן זיך צונויפגעקליבן חסידי‘ש בית המדרש אין שטאט ,האט ער זיך אמאהל ושמש“ איז פריער געווען א תלמיד פון הייליג‘ן רבי‘ן
חסידים ואנשי מעשה וואס האבן זיך מסתופף געווארן באקלאגט דערוועגן צום הייליג‘ן רבי‘ן פון לובלין ,האט רבי אלימלך מליזענסק ,וואס האט אין יאהר תקמ“ה
בצל קדשך ,און ער האט דארט ממשיך געווען דאס אים דער לובלינער געענטפערט“ :זיי לאזן נישט עפענען אים געהייסן פיהרן אליין אן עדה על דרך החסידות
וואס זיין פאטער דער “מאור ושמש“ האט שוין אין קראקא ,וואו ער איז געווען אן איידעם .נאכ‘ן רבי‘ן
אזויפיהל יאהרן פריער אנגעהויבן איינצוזייען ,ווען ער ר‘ אלימלך‘ס הסתלקות ,האט זיך דער “מאור ושמש“
האט אריינגעשיינט מיט זיין גרויסן כח הקדושה אוך מדבק געווען ווי א חסיד צו עטליכע פון זיינע חברים ,די
געוואלדיגע יראה דעם אור פון תלמידי הבעש“ט הק‘ תלמידים פון רבי‘ן ר‘ אלימלך ,ווי דער קאזשניצער מגיד
פאר אידן אלס יונגערמאן אין קראקא. און דער רבי ר‘ מענדעלע רימינאווער ,און ספעציעל
הרה"ק רבי ארון האט זיך מכניע געווען און צום רבי‘ן פון לובלין ,פון וועמען ער ברענגט אראפ
געפאהרן צו אלע צדיקי הדור אפילו זיי זענען געווען קיין חסידי‘ש שטיבל? איך זאג צו ,אז פאר משיח וועט אין ספה“ק “מאור ושמש“ פארשידענע מאמרים וואס
אינגער פון אים מיט יאהרן .דאס לעצטע איז ער קומען ,וועלן נאך אין קראקא זיין שטיבלעך ,שטיבלעך ער האט געהערט מפה קדשו און ער רופט אים אהן
געפאהרן צו רבי שלמה בן רבי מאיר נתן מבאבוב וואס און שטיבלעך!“ וואס דאס איז טאקע שפעטער מקויים מיט גרויסע לשונות ,ווי “אדמו“ר הרב בוצינא קדישא
איז געווען 50יאהר אינגער פון אים! געווארן ,אין די תקופה פון הרה“ק רבי ארון וואס האט רשכב“ה מו“ה יעקב יצחק מק“ק לובלין זצוק“ל“ (ספה“ק
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כ פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
ספרי יסוד אין חסידות. >>>>>>>
ארון נושא את נושאיו
רבי ארון קראקעווער פלעגט פאהרן קיין ראדאמסק
דאס ערשטע חסידי‘שע קלויז אין קראקא הרה“ק רבי ארון
הלוי מקראקא זי“ע
צום הייליגן ‘תפארת שלמה‘ זי“ע .ס‘איז באקאנט אז הרה“ק רבי ארון האט געלאזט בויען דאס ערשטע
דער ‘תפארת שלמה‘ האט געזאנט במליצה אויף רבי חסידי‘שע בית המדרש (קלויז) אין קראקא ,קעגנאיבער דאס
ארון קראקעווער ,דעם מאמר חז“ל “הארון נושא את אלטע בית הכנסת ,און מיט דעם דורכגעבראכן דעם שטרענגן
נושאיו“ ,אז אלע חסידים וואס זענען צו אים געפאהרן פארבאט פון אזויפיהל יאהרן ,אז ס‘טאהר זיך נישט געפינען -ז‘ כסליו תרמ“ב -
(נושאיו ,פון לשון נוסעיו) ,האבן געהאט פרנסה מיט קיין חסידי‘שע שוהל אין די שטאט .מ‘האט דאס ביהמ“ד
שפע ונחת (געברענגט אין ס‘ מליצי אש ,א‘ תמוז). מוציא לאור פון ספה“ק“ ,מאור ושמש“ נאכדעם גערופן אויף זיין בנאמען רבי ארון‘ס קלויז“ ,און
רבי ארון קראקעווער פלעגט געוועהנליך פאהרן
אין קראקא האט הרה“ק רבי ארון זיך אפגעגעבן ס‘איז געווען פון די שענסטע שוהלן אין קראקא .הרה“ק רבי
אויף שבועות און אויף יום הקדוש קיין ראדאמסק,
מיט‘ן מסדר זיין צום דרוק דעם ספה“ק “מאור ושמש“ ארון איז געווען אנשוא פנים אין קראקא ,ער איז געווען דער
אבער איין יאהר סוף אדר ,פאר ראש חודש ניסן האט זיך
פלוצלינג ערוועקט אין אים א גרויסער חשק צו פאהרן על התורה ומועדים ,וואס באשטייט פון די מאמרים ערשטער וואס האט אונטערגעשריבן אויפ‘ן מכתב הזמנה צו
קיין ראדאמסק .ער האט זיך גראדע געוואונדערט ,וואס וואס זיין פאטער האט געזאגט עטליכע יאהר פאר די
ס‘האט אים געכאפט אין דער צייט פון יאהר א תשוקה, פטירה ,דאס ספר איז ערשט געדרוקט געווארן ניינצן
אבער ער האט געגלייבט אז ס‘איז בהשגחה פרטית ,און יאהר נאכ‘ן טאטנ‘ס הסתלקות ,און איז ערשינען לאור
אז ער שפיהרט אז ער מוז זיין אין ראדאמסק ,איז ער עולם י‘ טבת תר“ב .פון דעמאלט אהן האט מען דעם
תיכף אהינגעפאהרן .און אהנגעקומען קיין ראדאמסק “מאור ישמש“ וועמען מ‘האט ביזדעמאלט גערופן רבי
דאנערשטאג ,ערב שבת ,וואס איז געווען א נאכט פאר קלמי‘ש ,אנגעהויבן רופן אויפ‘ן נאמען פון זיין הייליג‘ן
די פטירה פון הייליגן 'תפארת שלמה' ,כ“ט אדר תרכ“ו. ספר ,און דער ספר “מאור ושמש“ איז אויפגעכאפט
ביים נעמען שלום האט זיך דער 'תפארת שלמה' געווארן אין דער חסידי‘שער וועלט אלס איינע פון די
אנגערופן מיט שמחה“ :ברוך הבא ר‘ ארון .חז“ל זאגן דער אידישער קווארטל אין קראקא
דאך ‘ארון נושא את נושאיו‘ .ר‘ ארון האט מיט זיינע צוויי טייערע יונגעלייט פון בריגל
מדריגות באלד פארשטאנען אז דער תפארת שלמה איז
לאדענען הגה“ק רבי שמעון סופר ,אננצונעמען דאס רבנות הרה“ק רבי ארון קראקעווער איז אלס אינגערמאן
מרמז אויף זיין פטירה און זיין ארון .איז ער געווארן
פאסטן אין קראקא (דער בריוו איז געדרוקט אין ספר אגרות אמאהל געווען צוזאמען מיט הרה“ק רבי שמואל
זייער דערשראקן און איבערגעפרעגט‘ :וואס זאגט
דער רבי?‘ האט דער 'תפארת שלמה' פארפיהרט דעם הסופרים מדור ר“ש סופר עמ‘ 37). אהרן מקארטשין ,אויף א שבת אין בריגל ביי הגה“ק
שמועס צו עפעס אנדערש .דעם אנדערן אינדערפרי הרה“ק רבי ארון האט ל“ע נישט איבערגעלאזט קיין בעל ארי‘ דבי עילאי .מוצאי שבת האבן זיך די צוויי
עש“ק כ“ט אדר תרכ“ו איז דער הייליגער תפארת שלמה קינדער ,און ס‘זענען נישט געווען פון אים קיין יורשים, אפגעשמועסט ,אז אויפ‘ן קומענדיגן שבת וועלן זיי זיין
נסתלק געווארן לגנזי מרומים בקדושה ובטהרה .נאך ממשיכי השושלת ,אבער זיין בית המדרש איז געבליבך ביי מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע.אין יענער מינוט איז מרן
די טהרה ,ווען מ‘האט געוואלט גיין צו די לוי‘ ,האבן שטיין ,און ס‘איז פארוואנדלט געווארן אין א צענטער פאר זי“ע געזיצן ביי שלש סעודות און זיך אנגערופן“ :ב“ה
די חברא קדישא אויפגעפאסט ווי ס‘גייט בלוט אהן חסידים אין קראקא ביז די לעצטער קריג ,וואו ס‘האבן אז מ‘ווייסט פון אונז אומעטום .ערשט אצינד האבן
אפהאלט ,איז רבי ארון קראקעווער צוגעקומען צו די געדאוונט די פני פון די שטאט ,רבנים ,גבירים ,נגידים, צוויי טייערע יונגעלייט פון בריגל באשלאסן צו קומען
מטה ,און אריינגעמורמלט אין די אויערן פון תפארת תלמידי חכמים און שיינע אידן ,טראצדעם וואס במשך די צו אונז“.פונקט האט יענעם שבת געוויילט אין בעלזא
שלמה‘ :רבי ,זאלט איר וויסן אז ס‘איז היינט ערב יאהרן זענען אויפגעקומען אסאך חסידי‘שע צענטערן אין הגה“ק רבי שלו‘ ריינמאן פון נאראל ,און הערנ‘דיג דאס,
שבת ,די צייט איז קורץ ,מיר בעהטן דעם רבי‘ן דאס קראקא ,און דאס חסידות האט זיך דארט שטארק צעבליעט. האט ער באשלאסן ,אז ער מוז בלייבן נאך א שבת אין
בלוט זאל זיך שוין אפשטעלן ,כדי מ'זאל נישט דארפן
שפעטיגן מיט די לוי“ און קומען ח“ו צו חילול שבת .אין דביקות אין הייליגן “דברי חיים“ פון צאנז בעלזא ,כדי צו זעהן ווער די צוויי טייערע יונגעלייט
זענען ,וועמען מרן זי“ע האט געזעהן פונדערווייטנס אז
יענע סעקונדע האט זיך די בלוט פון הייליגן 'תפארת הרה“ק רבי ארון ,דער זוהן פונעם הייליגן “מאור ושמש“
שלמה' אפגעשטעלט און מ‘איז געגאנגען צו די לוי‘ .ר‘ זיי גייען קומען .און אויפ‘ן אנדערן שבת זענען טאקע
איז געווען אויסגערופן מיט זיין שטארק פשטות‘דיגע הנהגה. די צוויי אהנגעקומען ,הרה“ק רבי ארון קראקעווער מיט
ארון קראקעווער איז געווען פון די נושאי המטה ,און
ער איז אנטלאפן פון כבוד ,פיינט געהאט דאס רבנות ,און הרה“ק רבי שמואל אהרן קארטשינער .ווען זיי זענען
ס‘איז מקויים געווארן וואס דער 'תפארת שלמה' האט
געזאגט א טאג פריער‘ ,ארון נושא את נושאיו‘ .ר‘ ארון מיט זיין גרויס עניוות אפט געפאהרן צו די צדיקים פון זיין געקומען צו זייער אכסניא ,האט ער זיי געפרעגט צי
קראקעווער האט געטראגן די מטה פון זיין רבי‘ן דער דור .פון יונגערהייט איז ער געפאהרן צום הייליג‘ן רבי‘ן פון זיי זענען פון בריגל? ווען זיי האבן געזאגט ,יא ,איז ער
הייליגער 'תפארת שלמה' ,וואס האט אים געטראגן ביז לובלין ,צום הייליג‘ן רוזשינער ,צום הייליגן טשערנאבילער, געלאפן מבשר זיין פאר מרן זי“ע אז די צוויי אינגעלייט
דעמאלט ‘כאשר ישא האומן את היונק'( .אהל שלמה עמ‘ צום היילינו ראפשיצער רב ,צום הייליג‘ן ראדאשיצער ,צום וואס ער האט פון זיי גערעדט ביי שלשל סעודות זענען
סב). הייליגן קאזמירער ,אבער צו עטליכע צדיקים איז ער געווען אנגעקומען( .יחיד בדורו עמ‘ שנז)
>>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כא פ‘ תןלדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
פונדעסטוועגן פארשטייט ער די דברי תורה וואס איך האב
ער האט געזאגט:
>>>>>>>
הלמתים תעשה פלא?
געזאגט פיהל בעסער ווי די אנדערע .די לוחות געפינען זיך
נאר אינעם ארון! ...(עטרת שלמה עמ‘ קט אות לח)
דער באקאנטער שבועות ,ווען דער “תפארת שלמה“
הרה“ק רבי ארון
הלוי מקראקא זי“ע
הרה“ק רבי ארון קראקעווער ,איז אמאהל
געווען אין פרעמישלאן ביי הרה“ק רבי מאיר‘ל האט איבערגעלאזט אלע חסידים און געפאהרן קיין צאנז
זי“ע ,האט מען געזעהן זיין מדת האמת ,ווי ווייט ער צום “דברי חיים“ ,איז צושטאנד געקומען א דאנק הרה“ק
האט זיך געזארגט פאר יעדן נפש מישראל ,אז ער רבי ארון ,ומעשה שהיה כך היה :דעם צאנזער רב‘ס זוהן -ז‘ כסליו תרמ“ב -
האט זיך פשוט איינגעשטעלט זיי צו העלפן ,אפילו הרה“ק רבי דוד‘ל פון קשאנוב איז געווען רב אין א שטאט
ווען ס‘איז געווען בפניו פונעם צדיק .אין יענע צייט דבוק אויף א ספעציעלן פארנעם ,און איינער פון זיי איז וואו ס‘האבן געוואוינט ראדאמסקער חסידים וואס האבן
איז פונקט געווען אין פרעמישלאן א חולה מסוכן, געווען דער הייליגער צאנזער רב .איבער די סיבה פון זיין נישט אזוי נוהג כבוד געווען אין אים ,און דער צאנזער
אויף וועמען מ‘האט געזאגט אז די סיבה פארוואס התקרבות צום “דברי חיים“ ,ווערט דערציילט ,אז נאך די רב האט געהאט דערפון תרעומות .יענעם יאהר שבת
ער איז אזוי קראנק איז צוליעב אן הקפדה פון פטירה פון הרה“ק רבי יחזקאל‘ע קאזמירער ,זענען געזיצן
רבי מאיר‘ל .ווען רבי ארון האט דערפון געהערט, אינאיינעם די תלמידים ,ר‘ ארון ,זיין ברודער דער גוטער
איז ער באלד אריינגעלאפן צו רבי מאיר‘ל און יוד פון ניישטאט ,דער “תפארת שלמה“ פון ראדאמסק ,רבי
אנגעהויבן שרייען מיט‘ן לשון פונעם פסוק (תהלים נתן דוד משידלאווצא ,און נאך אנדערע ,און אינאיינעם זיך
פח) :“הלמתים תעשה פלא“ —,איז דען א קונץ צו
דורכגערעדט וואו מ‘קען פאהרן יעצט נאך די הסתלקות
פראווען וואונדערליכע מופתים דורך מאכן א איד
פון זייער רבי‘ן .האבן זיי באשלאסן אז זיי וועלן צו יעדן פון
זאל שטארבן? “אם רפאים יקימו“—,צו זעהן איינער
זאל אויפשטיין אין אויסגעהיילט ווערן“,אזי יודיך די הויפט צדיקים אין דור שיקן א שליח זיך אומקוקן אויף
סלה“—,דאס איז א קונץ און דאס איז א לויב... זיין עבודה ,און נאכדעם וועלן אלע שליחים איבערגעבן
(“קדושת ציון“ סו“פבהעלותך) די הנהגה פונעם צדיק ביי וועמען מ‘האט באזוכט ,און
דעמאלט וועלן זיי דן זיין און אויסקלויבן איינעם פון
האט געהערט די קולות וברקים ,אין ס‘האט אלעמען די אידישע קווארטל אין קראקא וועמען מקבל מרות צו זיין .איינער פון זיי איז געפאהרן
ארומגענומען אן אומבאשרייבליכן ציטער .יאהרן
נאכדעם האבן נאך חסידים איבערגעשמועסט יענעם צו הרה“ק רבי איציק‘ל נעשכיזער ,איינער צום הייליג‘ן פאר שבועות איז הרה“ק רבי ארון געווען אין ראדאמסק,
מורא‘דיגן שבועות ,וואס איז פאררעכנט געווארן אלס טריסקער מגיד ,א דריטער צום הייליג‘ן קאצקער רבי‘ן ,האט ער דאס איבערגעגעבן פאר‘ן ראדאמסקער רבי‘ן,
איינער פון די גרעסטע ימים טובים אין צאנז ביים און דער “תפארת שלמה“ איז געפאהרןצום “דברי חיים“ און דערביי איז געווארן א שמועס בשבח פונעם הייליגן
הייליגן “דברי חיים“ ,און דאס איז צושטאנד געקומען קיין צאנז .די אלע זענען געבליבן מקושר צו וואו זיי זענען “דברי חיים“ ,ווי א בשר ודם האט בכלל נישט קיין
א דאנק הרה“קרבי ארון קראקעווער. דעמאלט געפאהרן ,אבער קיין צאנז איז יעדער געפאהרן ,השגה אינעם גרויסקייט פון הייליגן צאנזער רב.וויסנדיג
ווייל דער “תפארת שלמה“ האט מיט זיין כח יעדן צוגעצויגן אז הרה“ק רבי ארון ווייסט וואס ער רעדט ,האט דער
געהערט די קרעכטץ פון משיח! צו פאהרן אויך קיין צאנז ,און דעריבער איז אויך הרה“ק רבי “תפארת שלמה“ באלד אנגענומען זיינע ווערטער און
הרה"ג רבי שמואל אברהם זעלטענרייך זצ"ל ארון געווארן אויסטערליש דבוק אין הייליג‘ן “דברי חיים“ .אים געפרעגט וואס ער קען טוען? האט הרה“ק רבי ארון,
אבד"ק טשאקעווע האט דאס געהערט פון זיין רבי מיט אבער אויך קיין ראדאמסק איז הרה“ק רבי ארון אים צוגערעדט צו פאהרן קיין צאנז כדי מפייס צו זיין
וועמען ער האט געלערנט ביי אים אין קארקא ,וואס געפאהרן ווייטער ,ביז צו די פטירה פון הייליגן “תפארת דעם הייליגן “דברי חיים“ .האט דער “תפארת שלמה“
האט דאס געהערט פון הרה"ק רבי ארון מ'קראקא בן שלמה“ .ער איז געוועהנליך געפאהרן אהין בקביעות אויף אנגעהויבן איבערטראכטן ,אז ס‘האבן זיך שוין למעשה
ה'מאור ושמש' זי"ע. שבועות און פאר יום כיפור .אמאהל ביים זאגן תורה ,צונויפגעזאמלט אזויפיהל הונדערטער חסידים קיין
אמאהל איז רבי ארון געפאהרן צום טריסקער מגיד ווען אלע חסידים האבן זיך געשטופט וועלנדיג צוקומען ראדאמסק אויף שבועות ,ווי לאזט מען איבער דעם גאנצן
זי"ע און וואו באקאנט האט ער גארנישט געגעסן א נעהנטער צו קענען הערן ,האט דער “תפארת שלמה“ ציבור .האט זיך הרה“ק רבי ארון ,אנגערופן“ :דעמאלט
גאנצן טאג ,נאר ביינאכט האט ער געטרינקען א גלאז אויפגעפאסט ווי הרה“ק רבי ארון שטייט אין א ווינקל פארט מען אינאיינעם מיט אלע חסידים“.
דער הייליגער “תפארת שלמה“ האט אנגענומען און שטופט זיך נישט .נאכ‘ן ענדיגן זאגן תורה האט דער
מילעך מיט אביסעלע גרויפן (גריס) ,און פרייטאג צו
נאכט האט ער געגעסן א קליין שטיקל פון די חלה “תפארת שלמה“ זיך אנגערופן :“חז“ל זאגן ‘מקום ארון זיינע ווערטער און אויף יענעם שבועות איז ער געפאהרן
(חסידים זענען געווען מסופק אויב ס'האט געהאט א אינו מן המדה‘—,אלע כלים וואס זענען געווען אין בית מיט‘ן גאנצן עולם אינאיינעם קיין צאנז לקבל פני קדשו
כזית) ,און די אויג פונעם פיש ,און געטרינקן א גלעזעלע המקדש האבן תופס מקום געווען ,אויסער דער ארון וואס פונעם הייליג‘ן “דברי חיים“ .חסידים האבן דערציילט אז
בראנפין ,און נישט מער .וואו דער טריסקער מגיד האט האט אינגאנצן נישט פארנומען קיין ארט ,ס‘איז געשטאנען דאס גאנצע בית המדרש אין צאנז ,מיט אלע חסידים
אים געזעהן האט ער זיך געפרייט און מיט אים ארום בדרך נס אבער פונדעסטוועגן זענען די לוחות געלעגן דוקא אינאיינעם ,האבן דעמאלט געפיהלט גלייך ווי זיי וואלטן
געכאפט ,און וואו טריסקער מגיד'ס קינדער האבען אין ארון.אזוי אויך אונזער רבי ארון ,ער שטופט זיך נישט ,געשטאנען ביים בארג סיני צו קבלת התורה ,יעדער
>>>>>>> ער איז אינגאנצן נישט תופס מקום צווישן די חסידים ,און
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כב פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר" ...יומא דהילולא"
אים אראפ גענומען פונעם וואגן ,און מיר האב אים אריין א שפע פון פיש .האט רבי ארון זיך אויסגעדריקט >>>>>>>
געברענגט צו אונזער טאטע ,און דער טאטע האט אונז דעמאלט צום “דברי חיים““ :פון דעם אז דרי צאנזער
ארויס געשיקט ,און זיי האבן פארברענגט ארום א שעה רב איז בעל-הבית און איז שולט אויפ‘ן טייך “דונייעץ“
מיט א האלב ,און ווען זיי האבן געענדיגט האט מיך מיין אין צאנז ,האב איך שוין געוואוסט ,אבער אז אויך אויפ‘ן
הרה“ק רבי ארון
טאטע אים געהייסן צוריק לייגן אויפ'ן וואגן ,און ווען איך קראקעווער ‘ווייסל‘ איז דער רבי בעל הבית און מנהל,
האב אים צוריק געלייגט האב איך מיך פארקוקט און אים פון דעם האב איך נאך נישט געוואוסט ביז היינט“... הלוי מקראקא זי“ע
דאס שטארקע התקשרות און דביקות פון הרה“ק אריינגעשטיפט אויפן וואגן ,האט ער געגעבן א הויכען -ז‘ כסליו תרמ“ב -
קרעכץ ,אוי ,און שפעטער האט מיר מיין טאטע געזאגט רבי ארון קיין צאנז קען מען זעהן פון אט די מעשה:
אז דאס איז געווען משיח ,און ער איז מחולל מפשעינו ,אמאהל האבן עטליכע גרויסע צאנזער חסידים דאס געזעהן האבן זיי אים געזאגט מסתמא וועט אייך
האט אויס געפיהרט טריסקער מגיד ,פרעגט איר אונז פון געפרעגט פון הרה“ק רבי ארון“ :איר האט דאך געגעסן דער טאטע אריבער רופן צו וועיטשערע (נאכטמאהל).
קעסט ביים הייליגן רבי‘ן פון לובלין ,זאגט אונז דעם וואו מיר ווייסן אז דאס איז משיח'ס קרעכטץ.. זאלט איר זעהן פויעל'ן ביים טאטן מער צו עסן .וכך
חילוק פון לובלין קיין צאנז!‘ האט זיי הרה“ק רבי ארון הוה טריסקער מגיד האט אים גרופן צו וועיטשערע און
געענטפערט“ :אויב פרעגט איר מיך אזא פראגע ,ווילט וואו רבי ארון זצ"ל האט געזעהן אז דער טריסקער מגיד
איר איך זאל אייך דאס איבערגעבן בתורת עדות ,נו, עסט נישט קיין סאך ,האט ער אים געפרעגט פארוואס
עדות דארף מען דאך זאגן שטייענדיג ,ווי ס‘שטייט עסט איר נישט? האט ער אים געזאגט ווייל מיר קענען
“ועמדו שני אנשיס וגו“ ,לאמיר זיך אויפשטעלן און נישט עסן ,האט ער אים געפרעגט פארוואס קענט איר
שטייענדיג האט זיי הרה“ק רבי ארון געזאגט“ :איך וועל נישט עסן? ,האט ער אים גענטפערט? ווייל מיר קענען
אייך זאגן בתורת עדות ,אז דאס וואס מ‘האט געזעהן נישט שלאפן ,פארוואס קענט איר נישט שלאפן? האט
ביים רבי‘ן פון לובלין ,זעהט מען דא אין צאנז ביים ער אים געזאגט ווייל מיר האבן געהערט די קרעכטץ
הייליג‘ן רב ,אבער דאס וואס מ‘זעהט דא האט מען נישט פון משיח! האט רבי ארון געזאגט פאר טשאקעווע
געזעהן אין לובלין“. רב'ס רבי ,די מיינסט איך בין אפגעשטאנען פון אים,
הגה“ק דער נאסאדער רב האט נאך דערציילט נאר איך האב אים געפרעגט פון וואו ווייסט איר אז
בשם הרה“ק רבי ישעי‘לע טשעכויבער :הרה“קרבי ארון דאס איז געווען משיח? האט אים דער טריסקער מגיד
פלעגט רעדן מיט א דיקע שטימע און מיט א ספעציעלע געזאגט לאז מיך אייך פארציילן א מעשה ,אמאהל
תנועה .און ווען ער איז געקומען קיין צאנז ,פלעגט רבי בין איך מיט מיינע ברידער מיט געפאהרן מיט מיין
ישעי‘לע טשעכויבער ,וועלכער איז נאך געווען א קינד, טאטע דער טשערנאבילער מגיד און זיין וואגן ,און די
אים זאגן “שלום עליכם“ ,און נאכגעמאכט דערביי די בעל עגלה האט אים נישט געפרעגט וואו מ'פאהרט ,די
די מצבה פון הרה“ק רבי ארון קראקאווער
תנועה פון הרה“ק רבי ארון‘ס קול .ווען דער הייליגער אויפ‘ן נייעם בית החיים אין קראקא פערד זענען אליין געפאהרן ,ביז מ'איז אנגעקומען און
“דברי חיים“ איז נסתלק געווארן ,און הרה“ק רבי ארון א דארף און די פערד האבען זיך אפגעשטעלט ,האט
איז געקומען קיין צאנז אויף די ערשטע יאהרצייט ,האט פיש אויף שבת מיך מיין טאטע געזאגט גיי אראפ און זאג דעם בעל
רבי ישעי‘לע טשעחויבער אים געגעבן שלום מיט אן הקרעטשמע אז איך בין אינדערויסן ,בין איך געגאנגען
אמאהל ווינטער איז דער צאנזער רב געווען אין
אראפגעלאזטן קאפ ,אהן נאכמאכן ד תנועה .הרה“ק זאגן אז מיין טאטע איז דא ,האט ער מיר געזאגט אז
קראקא אויף א שבת קודש .דעמאלט איז געווען אזא
רבי ארון האט אויפגעפאסט אז רבי ישעי‘לע‘ס געזיכט ער איז פארנומען מיט די גוים און ער זאל פאהרן צו אן
ביטערע פרעסט אין שטאט ,אז אפילו אויב מ‘וואלט
איז איינגעפאלן און ער איז שטארק שרוי בצער צוליעב‘ן אנדערע קרעטשמע ,האט אים מיין טאטע געזאגט איך
געדארפט האבן א פיש פאר א שטערבליכן קראנקן,
טאטנ‘ס פטירה .האט אים הרה“ק רבי ארון געזאגט: וויל דוקא דא זיין ,האט דער בעל הבית געמאכט פלאץ
וואלט מען דאס נישט געקענט באקומען .די פראסט אין
“די מיינסט אז דיין טאטע איז געשטארבן ,איך האב פאר מיין טאטע מיט א פארהאנג מיט א בענקעל ,האט
שטאט איז געווען אויסטערליש און דער גאנצער טייך איז
געהאט א ברודער יוסל (הרה“ק דער ‘גוטער יוד‘) ,האט מיר מיין טאטע געהייסען ברענגען נאך א בענקל .מיין
געווען באדעקט מיט אייז .ווען מ‘האט דערציילט פאר‘ן
ער געזאגט“ :וואס מ‘האט געזעהן אין לובלין און אין טאטע האט אונז געזאגט אז ס'גייט באלד אנגעקומען
דברי חיים ,אז מ‘קען נישט באקומען קיין פיש אויף שבת,
אפטא האט מען געזעהן אין צאנז ,אבער וואס מ‘האט א צובראכענער ארימאן זאלט איר אים אראפ נעמען
האט ער געהייסן אראפגיין צום טייך “ווייסל“ ,אויפברעכן
געזעהן אין צאנז ,האט מען ביי זיי נישט געזעהן“ .זכר פון וואגען און אים אריין ברענגן צו מיר ,אבער איר
די אייז ,נאכ‘ן אויפהאקן די אויבערשטע שיכט פון אייז
צדיקים לברכה לחיי העולם הבא. זאלט זייער אכטונג געבן ווען איר נעמט אים אראפ,
(מקורות :אור הצפון ,עלים לתרופה ,תולדות וסיפורי צדיקים, זאל מען פאנגען פיש ,און מ‘וועט בעז“ה מצליח זיין! האט
ווייל ער איז א גרויסער בעל יסורים ער האט פוהל מיט
מען אזוי געטוען אין צום גרויסן וואונדער פון די חסידים מעשי אבות ,הילולא קדישא ,אנציקלופדיה לחכמי גאליציה ,ימי זכרון
דברי תורה לפ‘ השבוע ועוד) וואונדן אויף זיין גוף ,בין איך ארויס ווארטן אויף אים
איז נישט פאריבער קיין לאנגע צייט ביז מ‘האט געפאנגען
*** און ער איז אנגעקומען ,האב איך מיט מיינער ברידער
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כג פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש כסליו ...די הייליגע ווינטער נעכט
דער מענטש האט דריי שותפים ,דער באשעפער, זיין אייגענע זכות ,האט ער געבעטען "לנוכח E
דער טאטע ,און די מאמע .אויב מ‘פיהרט זיך בקדושה אשתו" ,אין רבקה'ס זכות ,אבער אין אמת איז
דעמאלט האט דער באשעפער אויך א חלק אין דעם געווען "ויעתר לו ה'" ,יא אין זיין זכות ,אזוי ווי מאוצרות הצדיקים
מענטש ,און אויב נישט ,גייט ח“ו אוועק דער חלק רש''י ברענגט "לו ולא לה" ,ווייל ער איז געווען
אלקי[ ,אזוי ווי ס‘שטייט (דברים כג:טו) “כי ה‘ אלקיך
מתהלך בקרב מחנך וגו‘ והיה מחניך קדוש ולֹא יראה
א צדיק בן צדיק) .קדושת לוי( האט צוריסן די
בריוו וואס ברוך בן נריה האט געברענגט פון ירמיהו
Jחודש כסליו L
בך ערות דבר ושב מאחריך] און דער מענטש האט הנביא ,דעריבער איז דער טאג א תענית( .מגילת תענית • ה‘ כסלו א תענית לצדיקים
נישט קיין קיום‘ .שור‘ איז מרמז אויף קדושת יוסף פרק י“ג ,מועד קטן כ“ו)
דער מקור איז אין כל בו (עי‘ יומא כ“א) ,און
הצדיק ,וואס די יוונים האבן געוואלט אויסרייסן פון[ס‘ווערט געברענגט נאך גירסאות וועלכע טאג
ער שרייבט אז דער טעם איז ,ווייל אין יאהר ג‘
אידישע קינדער די קדושה ,דעריבער איז דער חודש ס‘איז געווען ,צי א‘ כסלו (אורחות חיים להר“א מלוניל
אלפים שכ“א האט ברוך בן נריה געברענגט דעם
הל‘ ט‘ באב אות כ“ד) ,אדער כ‘ כסלו (טור דפו“י),
קעגן אים( .כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע)
מגילת איכה וואס זיין רבי‘ ,ירמיהו הנביא‘ האט אים
דער מהות פונעם חודש געגעבן ,אז ער זאל דאס איבערגעבן פאר יהויקים
המלך ,און יהויקים האט דאס נאך יענעם טאג
• דער חודש קעגן יוסף הצדיק... צוריסן .דעמאלט האט דער באשעפער געזאגט
ס‘ווערט געברענגט אז חודש כסלו איז קעגן פאר ירמיהו הנביא ,אז וויבאלד יהויקים האט דאס
יוסף הצדיק .אין מדרש רבה שטייט אז חודש כסלו צוריסן ,דעריבער וועט ער דאפלען די צרות ביים
איז קעגן יוסף הצדיק .ווייל אין חודש כסלו געפאלט חורבן בית המקדש ,דערפאר איז דער טאג א תענית.
דער יו“ט חנוכה ,און איינע פון די גזירות וואס די
• ז‘ כסלו -א יום טוב לצדיקים
יוונים האבן גוזר געווען אויף אידישע קינדער איז
דער מקור איז אין מגילת תענית (פרק ט) ,און אדער ח“י כסלו (צדה לדרך מאמר ה‘ כלל א‘ פרק ח) .געווען‘ ,כתבו לכם על קרן השור שאין לכם חלק
דער טעם איז ,ווייל אין דעם טאג איז געשטארבן אין דברי נביאים וכתובים כאטש ס‘וערט דערמאנט באלקי ישראל‘ .די כוונה פון די רשעים איז געווען,
הורדוס המלך ,וואס האט פיינט געהאט די תלמידי די מעשה פון שריפת המגילה ירמיהו לו:ט) ,ווערט ווי די גמרא זאגט‘ ,שלשה שותפים באדם‘—,דריי
חכמים ,און האט אויסגע‘הרג‘עט רוב חכמי ישראל ,אבער נישט דערמאנט דער טאג ווען ס‘איז געווען ,שותפים זענען דא אין א מענטש ,דער טאטע ,מאמע,
דעריבער ווען ער איז געשטארבן ,איז דאס א שמחה אזוי ווי אלע מאורעות וואס ס‘ווערט נישט דערמאנט און דער באשעפער ,און אויב מ‘פיהרט זיך בקדושה,
פאר‘ן באשעפער און פאר די וועלט ,ווי דער פסוק דער זמן ווען ס‘האט פאסירט ,און נאר אין מגילת דעמאלט האט דער באשעפער אויך א חלק אינעם
תענית ווערט דאס געברענגט צוזאמען מיט‘ן טאג מענטש ,אבער אויב מ‘פיהרט זיך נישט בקדושה, (משלי י“א) זאגט‘ :באבוד רשעים רנה‘.
גייט ח“ו אוועק דער חלק אלקי ,און דער מענטש ווען ב‘איז געשעהן .מגילת תענית האבן חז“ל מקבל
האט נישט קיין קיום .דאס איז וואס די יוונים האבן
• ז‘ כסלו א תענית לצדיקים
געווען ,און ס‘איז געווען נאר איין קבלה אויף א טאג,
געוואלט אויסרייסן קדושה פון אידישע קינדער ,און ס‘איז דא וואס זאגן אז ז‘ כסלו איז א תענית (און נישט כמה קבלות) ,נאר משך הדורות איז אין די
ווייל יוסף הצדיק ווייזט אויף קדושה ,דעריבער איז לצדיקים .דער מקור איז אין מגילת תענית .און דער דפוסים אריינגעפאלן טעותים ,און דורכדעם האט
דער חודש קעגן אים( .מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע) טעם איז ,ווייל לשיטתם איז ז‘ כסלו געווען דער זיך געמאכט אסאך שיטות ווען דער זמן איז .אויב
טאג וואס יהויקים המלך האט צוריסן די בריוו וואס
ברוך בן נריה האט געברעגנט פון ירמיה הנביא ,ווי מ‘מאכט א סך הכל ,זעהט אז סיי אין סידור רב עמרם • ,דער חודש קעגן אשר...
מחזור ויטרי ,ראבי“ה און בה“ג ,שטייט אז דער טאג
טייל זענען מיחס דעם חודש צו שבט אשר .דער
אויבנדערמאנט .וועגן דעם איז דאס א יום תענית .איז געווען ח‘ כסל ,און דאס וואס ס‘שטייט אנדערע
מקור דערפון איז הרה“ק רבי צדוק הכהן מלובלין (מגילת תענית פרק י“ג ,מועד)
טעג ,זענען טעותי הדפוס( .בירור הלכה או“ח סי‘ תק“פ)
זי“ע ,וואס שרייבט אין זיין ספר ‘רסיסי לילה‘ ,אז דער
סדר פון די י“ב חדשים קעגן די י“ב שבטים ,איז דא • מזל קשת מרומז אויף יוסף הצדיק • ח‘ כסלו -א תענית לצדיקים
‘מדרש רבה‘ :דער מזל ‘קשת‘ מרמז אויף יוסף אין ספר יצירה עטליכע דיעות .און ער האב מקבל דער מקור איז אין בה“ג ,און דער טעם איז ,ווייל
לשיטתם איז ח‘ כסלו געווען דער טאג ואס יהויקים הצדיק וואס אויף אים שטייט “ותשב באיתן קשתו“ .געווען פון זיינע רבי‘ס לויט דעם סדר (אנגעהויבן פון
ווייל חנוכה געפאלט אין חודש כסלו .און איינער פון חודש ניסן) :שמעון ,ראובן ,יהודה ,יוסף ,לוי ,נפתלי, ויעתר יצחק לה' לנכח אשתו וגו' ויעתר לו ה'
די גזירות וואס די יוונים האבן גוזר געווען ,איז געווען גד ,דן ,אשר ,בנימין ,יששכר ,זבולון .קומט אויס אז )כה,כא(
“כתבו לכם על קרן השור שאין לכם חלק באלקי ישראל“ .חודש כסליו איז קעגן שבט אשר .ער איז דארט מאריך געהאלטען, עניוות זיין מיט האט אבינו יצחק
אז ער איז נישט ווערד צו ווערען געהאלפען די כוונה איז געווען ,אזוי ווי די גמרא (קידושין ל ):זאגט :מסביר צו זיין דעם ענין( .ספר ‘רסיסי לילה‘ סוף אות ל“ט)
>>>>>>>
>>>>>>> אין
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כד פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש כסליו ...די הייליגע ווינטער נעכט
>>>>>>>
אכציג ,און ער איז נישט געזיצן מיט סתם ספרים קענען אנהאלטן די אלע זאכן ,און אזוי וועט מען זוכה זיין • דער חודש קעגן לוי...
נאר געלערנט מיט א טיעפקייט הלכות גזילה .דער צו א זמן פיהל מיט הצלחות און סייתא דשמיא.
ס‘זענען דא וואס זאגן אז דער חודש האט א
“ערוגת הבושם“ זצ“ל שרייבט :אז נאך די פטירה פון • “ווען שלאף איך דען יא?“ שייכות צו שבט לוי .דער מקור איז אין ספר יערות
זיין פאטער ,איז ער געווען אלט זיבעצן יאהר ,און
דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט אין זיינע כתבים דבש ,וואס זאגט אז די חדשים זענען קעגן די שבטים,
ער האט געדארפט שפייזן די שטוב זייענדיג דער
אזוי :יום כ“ז אלול שנת תש“ח לפ“ק ,האט מיר דער אויסגעשטעלט לויט‘ן סדר פון די שבטים לויט‘ן סדר
עלסטער ברודער .האט אים זיין מאמע יעדער נאכט
ברודער שליט“א [כ“ק מרן מהר“א זי“ע] געזאגט: פון די אמהות ,אנגעהויבן מיט ראובן קעגן חודש
געוועקט א שעה נאך חצות ,ער זאל גיין לערנען
די וועלט דערציילט אז דער עלטער זיידע ז“ל [כ“ק תשרי ,שמעון קעגן חודש חשון ,און לוי קעגן חודש
תורה בעיון .און ווי ס‘זעהט אויס האבן די ריכטיגע
מרן מהר“ש זי“ע] איז געווען אויף טויזנט נעכט כסלו ,און אזוי ווייטער .נאך די קינדער פון לאה,
גאונים געקענט משעבד זיין דעם קאפ צו לערנען
און געלערנט תורה בהתמדה .אין אנהויב האט ער קומען די קינדער פון רחל; ניסן קעגן יוסף ,און אזוי
תורה אויך אין די שעות( .שיחות מלוה מלכה)
געלערנט בחברותא מיט עטליכע חברים ,אבער נאך א ווייטער( .יערות דבש)
• תשובה נאר דורך לימוד התורה פאר הונדערט נעכט האבן אים די חברים אפגעלאזט, ב) ווייל אין כסלו איז געשעהן דער גרויסער נס
דער פאלטישאנער רבי זצ“ל האט דערציילט אז די חשמונאים האבן מלחמה געהאלטן מיט די
וואס ער האט געהערט פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע יוונים און זיי ארויסגעטריבן פונעם בית המקדש ,און
ווען א קבוצה בחורים פון איינע פון די שטעט זענען געטראפן דעם פך שמן מיט‘ן חותם פונעם כהן גדול.
אנגעקומען קיין בעלזא אין די שלשת ימי הגבלה און און די חשמונאים זעגען פון שבט לוי ,דעריבער האט
זיי זענען אריינגעקומען צו מרן מהרי“ד זי“ע שלו‘ דער חודש א שייכות מיט שבט לוי( .קדושת לוי-חנוכה)
נעמען ,האט זיי מרן זי“ע געוויזן וואס ס‘שטייט אין • דער חודש האט א שייכות מיט‘ן חוש
זוהר (ח“ג כג“ ):אורייתא קא מודעא ליה חוביה“—אז הראיה-זעהן...
די תורה לאזט וויסן פאר‘ן מענטש זיינע זינד ,און
ס‘זענען דא וואס זאגן אז דער חודש האט א
דורך לערנען תורה ווייסט מען שוין וואס מ‘דארף
שייכות מיט‘ן חוש ‘הראיה‘ -זעהן .דער מקור איז אין
פארעכטן .מרן זי“ע האט זיי אנגעוויזן צו גיין אין
די הגהות פון הקדוש החסיד מוהר“ר יעקב תמרליש
בית המדרש לערנען .זיי האבן גוט פארשטאנען,
זללה“ה אויפ‘ן ספר יצירה (פירוש הגר“א בסוף
אז מרן זי“ע האט זיי געוואלט לערנען ,אז זיי זענען און נאר ער אליין איז געבליבן אויף די טויזנט נעכט.
בביאור המאמר) ,ווי ער שרייבט דארט אז דער חודש
געקומען צום צדיק צו באקומען אן התעוררות, איז געקומען אן אלטער איד און מיט אים געלערנט
האט א שייכות מיט‘ן חוש פון “זעהן‘ .דער הייליגער
זאלן זיי גיין לערנען תורה און אזוי וועלן זיי זוכה הלכות בית הכנסת ,און דערפאר האט ער געבויעט
קדושת לוי ערקלעהרט דעם ענין ,ווייל דער כלל איז,
זיין צו תשובה שלימה און תיקון המעשים( .הגה“ח ר‘ די שוהל .דער זיידע ז“ל [כ“ק מרן מהר“י זי“ע] האט
משה שיינערט שליט“א) אז ראש השנה און יום כיפור שרייבט דער באשעפער
אמאהל געפרעגט דעם טאטע [מרן מהר“ש זי“ע] צי
אפ פאר אידישע קינדער אלעס גוטס ,און נאר חנוכה
• אין זכות פונעם שווייס פון פלאגן אין תורה ס‘איז אמת וואס מ‘זאגט? האט ער אים געענטפערט
זעהן דאס אידן אין די מחשבה ,דעריבער תנוכה ווען
בלשון שאלה“ :אויף מיר זאגט מען אזוי ,ווען שלאף
אמאהל האט זיך געמאכט א מקשה לילד אין מ‘צינדט די מנורה ,שיינט דאס ארין אין די אויגן ,און
איך דען יא“ ,האט דער טאטע ז“ל [כ“ק מרן מהרי“ד
שטאט ,איז מען געלאפן זוכן א דאקטער אבער דעריבער צינדט מען ליכט( .קדושת לוי -חנוכה)
זי“ע] פארשטאנען פון די תשובה פון עלטער זיידן אז
אומעטום איז טונקעל .אין איין הויז האט מען
געזעהן אז ס‘איז לעכטיג ,די הויז פונעם הייליג‘ן
ער האט דאס נישט אפגעלייקנט ,און ס‘זעהט אויס E
טאקע אמת .עכד“ק שליט“א [ז“ל] .איך האב געהערט
“כתב סופר“ וואס איז געזיצן אינמיט‘ן די נאכט און
זיך געפלאגט אין לערנען .איז מען אריין געלאפן
בשם רבי העניך דיין ז“ל פון סקאהל ,אז דער עלטער מאוצרות רבוה“ק
זיידע האט אין די טויזנט נעכט אויך עוסק געווען אין
Jהייליגע ווינטער נעכט L
צום הייליגן “כתב סופר“ מזכיר זיין די מקשה לילד
די סוגי‘ פון טריפות הריאה( .ראה “דובר שלום“ אות פט).
וואס איז געווען אין א גרויסע סכנה ,האט דער “כתב
סופר“ געענטפערט איך בין נישט א רבי וואס קען •“געלערנט תורה בעיון שפעט ביינאכט!“
וואונטשן .אבער די משפחה האט נישט אפגעלאזט הגה“צ רבי נתן געשטעטנער זצ“ל האט אלס • די ווינטער חדשים לייכטן מער
און נאכאמאהל שטארק געבעהטן .דער “כתב סופר“ יונגערמאן אמאהל באזוכט ביינאכט ביים טשעבינער
האט געזעהן אז ער האט נישט קיין ברירה האט ער מ‘דארף זעהן מיט צו נעמען מיט זיך פון די הייליגע
רב זצ“ל ,און אים געטראפן איבערגעבויגן אויף א טור
זיי געזאגט :איך האב איין עצה פאר אייך ,נעמט מיין טעג די אלע התעליות און קבלות טובות וואס מ‘האט
ובית יוסף חושן משפט הלכות גזילה .דער טשעבינער
פאטשיילע וואס איז פוהל מיט שווייס פון זיך פלאגן אויף זיך גענומען ,און מיט דעם וואס מ‘נוצט אויס די
רב איז שוין דעמאלט געווען א זקן מופלג ,העכער די
און מיטשן אין די הייליגע תורה ,און לייגט דאס אויף לאנגע ווינטער נעכט אויף תורה מאכט מען א כלי צו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כה פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...סגולות ...מאוצרות רבוה“ק ַמיין שבת אוצר ...שבת קודש
“סגולה לאחדות“ • לערנען חומש מיט פירש“י ז“ל •
ארויסגעקליבן פון ספר “והייתם לי סגולה“ ותח“ח להמלקט ליל ששי פארטאגס איז א גרויסער זמן צו זאגן תהלים .אדער עוסק זיין אין
סתרי תורה ,ווער ס'איז אין די מדריגה.
הרה”ק רבי יצחק אייזיק מזידיטשוב זצ”ל ('עשר קדושות' מערכת ח’ אות
ט”ז ,הנהגות מהרי”א אות מ’) האט זיך געפיהרט צו זאגן א ספר תהלים יעדן
• סעודת מלוה מלכה בצוותא טאג ,און ערב שבת פאר'ן דאווענען און שבת קודש האט ער געזאגט נאכאמאהל
אמאהל האט ַא חסיד זיך באקלאגט פאר מרן מהר"ש זי"ע ַאז ער וואוינט אין ָ גאנץ תהלים .און אין די שובבי”ם טעג ערב שבת פארטאג’ס האט מען געזאגט
ַא קליין שטעטל ,און ער האט ב"ה ַא גוטע פרנסה ,אבער ער איז נישט צופרידן ֿפון תהלים אין בית המדרש בציבור.
וואס ער האט ,ווייל אין זיין שטעטל הערשט קנאה שנאה און מחלקות אהן קיין
אין ספר 'אוצר החיים' (מנהגי צאנז ,אות רכ”ד) שטייט אז אין חודש
זאגן אין זאל ער ָ שום סיבה .האט אים מרן זי"ע געהייסן אז ווען ער קומט אהיים ָ
זיין נאמען פאר די מענטשן אין שטעטל ַאז זיי זאלן פראווען צוזאמען ַא "מלוה אלול האט מען זיך געפיהרט יעדן טאג נאך תפלת שחרית האט מען געזאגט
מלכה" יעדן מוצאי שבת ,ווייל ס'איז א סגולה פאר אחדות ,און ער זאגט זיי צו ,אז ח”י קאפיטלך תהלים ,און פרייטאג פלעגט מען אויפשטיין פארטאג'ס און
די אהבה ואחוה וועט זיך צווישן זיי פארמעהרן ,זיי וועלן זיך משדך זיין איינער מ'האט אויסגעזאגט גאנץ ספר תהלים.
מיט'ן אנדערן ,און די גאנצע שטאט וועט זיין ווי איין פאמיליע ,און אין דעם זכות הרה”ק בעל 'ייטב לב' זצ”ל (צדיק כתמר יפרח ,תולדות הרה”ק הישמח משה
טרעפן .ווען דער חסיד איז אהיים געקומען האט ֿ וועט זיי קיין שלעכטס נישט זי”ע וצאצאיו הק’ ,ז’) איז אמאהל געווען אין די שטאט אויבער ווישאווא און ער
רזאמלט אין בית המדרש זיי איבערגעגעבן ער שבת ווען אלע זענען געווען ֿפ ַא ַ איז אריין אין ביהמ”ד פרייטאג אינדערפרי ,און ער האט געזעהן ווי דער ציבור
די רייד פון מרן זי"ע ,און אלע כאיש אחד האבן מקבל געווען די הייליגע רייד. זאגט תהלים יעדער פאר זיך ביחידות ,האט ער זיי געזאגט ביי די דרשה וואס ער
רזאמלען יעדן מוצאי שבת אין בית המדרש. געמאכט תקנות זיך צו ֿפ ַא ַ ַ זיי האבן
האט זיי שפעטער געהאלטן דארט אין שטאט ,אז ווינטער זאל מען זאגן פרייטאג
אין יעדער שבת האט א אנדערע משפחה געברענגט טשאלנט און קוגל ,מ'האט
תהלים בציבור ,און זומער זאל מען זאגן תהלים בציבור שב”ק נאכמיטאג.
האטדעמאלט אהן ָ ָ געזאגט תורה מיט שירות ותשבחות .פון געטרונקען לחיים און ָ
זיך ליעבשאפט און ברודערשאפט צווישן זיי געשטארקט ביז די ווערטער ֿפון מרן אין ספר 'אבני אור' (תולדות משפחת ליכטנשטיין ,דף קכ”ו) ווערט
געווארןַ ,אז איינער מיט'ן אנדערן האבן זיך משדך געווען ,און ָ זי"ע איז מקויים געברענגט אז הגה”ק רבי ברוך בענדיט ליכטנשטיין מקראסנא זצ”ל האט ערב
סיטרא ַאחרא ,וואס האט ַ משפחה ,און דיגעווארן ווי איין ּ
ָ שטאט איז
גאנצע ָ די ַ שבת פארטאג’ס נאך די מקוה עוסק געווען אין סתרי תורה זוה”ק ופרע”ח.
האבן געמאכט פארשידענע געברענגט די שנאת חנם ,איז פארטריבן געווארן .זיי ָ
[אין ספר 'דברי חנה' שטייט אז הרה”ק מקאלאשיץ זצ”ל האט אמאהל
תקנות פון אהבה ואחוה ,געמאכט שותפות אין זייערע געשעפטן ,און קובע געווען
אינאיינעם שיעורים בתורה יעדן טאג .אויך האבן זיי אויפגענומען א רב ומנהיג, געפרעגט פון הרה”ח ר’ שמחה לאנדא ע”ה אויב ער זאגט יעדן טאג פארן
א תלמיד חכם וירא שמים ,אהוב לשמים ולבריות ,וואס האט זיי געלערנט א דרך דאווענען די תפלה פון הרה”ק הרבי ר’ אלימלך מליזענסק זי"ע ,ווען ער האט
אין עבודת ה' וחסידות ,ווייל אויך דער רב פלעגט פאהרן צו כ"ק מרן מהר"ש זי"ע. געענטפערט אז נישט ,האט ער אים געזאגט :זאלסט משתדל זיין דאס צו זאגן
זייער שטאט איז געווען באריהמט מיט תורה און גדולה ,עשירות און גליק ,און זיי לכל הפחות ערב שבת קודש פארן דאווענען].
האבן אויפגעשטעלט אסאך מוסדות פון צדקה און גמילות חסדים. (מלוקט מפי ספרים וסופרים ותשוח“ל -פארזעצונג אי“ה)
ספר "שיח זקנים" (חלק ו') ברענגט אין נאמען פון כ"ק האדמו"ר מרחמיסטריווקא זצ"ל ב.פ. ערב שבת קודש
אז אלס חתן פאר'ן פאהרן קיין אמעריקע צו זיין חתונה ,איז ער אריין צו כ"ק מרן מהר"א זי"ע צו
נעמען א ברכה .האט אים מרן זי"ע צוושן אנדערס געזאגט :ווען מ'קומט אויף א נייעם ארט ,איז א • סגולות פון אנגרייטן לכבוד שכת
סגולה צו לעבן מיט יעדן איינעם גוט .און כאטש איך ווייס אז דער חתן איז א בעל דרך ארץ ,אבער די שווייס וואס א מענטש שוויצט בשעת'ן צוגרייטן צרכי שבת האט אין זיך
מ'דארף וויסן אז צומאהל רעדט איינער נארישקייטן און מ'ענטפערט אים צוריק מיט א ביטול ,און די זעלבע סגולה וואס דאס מעקט אפ אלע עבירות אזוי ווי פארגיסן טרערן אויב
אזוי ווי אויף אונזער דור איז א שוואכקייט אראפגעקומען אויף די וועלט ,און ווען מ'ענטפערט מיט מ'האט אויף זיי חרטה .דערפאר זאל מען זיך אליין מטריח זיין פרייטאג ,וואס מער
א ביטול ,קען יענער האבן חלישות הדעת ,און ס'איז נישט כדאי ,נאר ס'אז גוט צו לעבן בשלום מיט
אנצוגרייטן אלעס וואס מ'דארף לכבוד שבת( .שערי תשובה סי׳ ר״ג ס״ק ב׳ בשם האריז"ל)
יעדן און אכטונג געבן וואס מ'רעדט .האדמו"ר מרחמיסטריווקא זצ"ל האט שפעטער דערציילט אז
בשעת'ן פאהרן אויפ'ן פליגער קיין אמעריקע ,האט אים אן אלטער מענטש געזאגט :דו גייסט מיט דורכ'ן באמיהען זיך אליין צוצוגרייטן אלע געברויכן פון שבת מיט שמחה,
לאנגע פיאות .איך בין געווען ביים גרעסטן רב אין ארץ ישראל און ער האט נישט אזעלכע לאנגע איז אים דער באשעפער מוחל אלע זיינע עבירות( .חיד"א מורה באצבע אות קל׳ד)
פיאות .און אזוי האט אים יענער געמוטשעט צוויי שעה מיט שאלות ,און אויף אלעס האט ער אים ווען א מענטש וואלט געוואוסט און זוכה געווען צו זעהן דאס גרויס
ֿראגעס.
רואיג געענטפערט ,און דער אלטער האט אים באדאנקט פֿאר'ן ענטפֿערן אויף ַאלע זיינע פ ַ חשיבות און קדושה וואס מ'איז ממשיך אויף די עסן וואס מ'גרייט אהן
ר' פייבל'ע קלוגהאפט ע"ה( ,זוהן פונעם "יושב" פון רבי ישראל הובניבער ז"ל) ,שרייבט: לכבוד שבת ,וואס זיי באקומען די זעלבע קדושה ווי דער מן וואס אידישע
אז דער חסיד "יושב" רבי ישעי' ראווער ז"ל ,פלעגט מאריך זיין ביי סעודת מלוה מלכה ,און
ווען מ'האט אים אמאהל געפרעגט דערוועגן ,האט ער איבער גע'חזר'ט די אויבן דערמאנטע קינדער האבן געגעסן אין מדבר ,וואלט מען געטוען יעדער זאך מיט מער
מעשה ,כדי אויסצודריקן די גרויסע חשיבות פון סעודת מלוה מלכה. שמחה און מיט מער חשק און שלימות.
(פארזעצונג אי"ה) (אוצר השבת)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כו פ‘ תולדות תשפ"ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...מדות טובות ַמיין ׁאו ָצר...קליינע מעשה'לעך פון גרויסע אידן...
‘ Jדובר מישרים‘ L • נישט כשר געלט...
Hפרק ד‘ G אמאהל האט א פרוי געבעהטן פון הרה”ק רבי מאיר’ל פון פרעמישלאן זי”ע,
א ברכה זי זאל געהאלפן ווערן מיט קינדער .דער צדיק האט איר אנגעוואונטשן,
ווי ווייט זיך היטן פון פארשעהמען א צווייטן און א צייט שפעטער איז אנגעקומען דורך די פאסט א סומע פון דריי הונדערט
דינרים ,מיט א בריוו פונעם פרוי’ס מאן“ ,אזוי ווי זיין פרוי האט געבוירן א קינד,
זיין געווארענט ווען מ‘גיט צדקה, א דאנק דעם צדיק’ס ברכה ,שיקט ער דאס געלט פאר א מתנה” .האט רבי מאיר’ל
נישט צו פארשעהמען דעם ארימאן געזאגט פאר זיינע זיהן :לויט מיין מיינונג ,איז דער בריוו געשיקט געווארן
מיר געפינען אן אינטערעסאנטע אין די גמרא (ראש השנה כג): בטעות .ערשטנס :ווייל ס'האט טיטלען וואס פאסן נישט
"מעולם לא ראתה חמה פגימתה של לבנה ,דחלשה דעתה" ,די זון האט נאך פאר מיר .צווייטנס“ :בין איך דען א פוקד עקרות? דעריבער
קיינמאהל נישט געזעהן די זייט פון די לבנה וואס ווערט אלץ קלענער און וויל איך צוריק שיקן די גאנצע געלט” .די זיהן האבן געהערט
גרעסער .און יענע זייט פון די לבנה זעהט אויס אזוי ווי א פנים .דאס מיינט און געמורמלט ,אין שטוב הערשט אן ארימקייט ,און דא
אז דער פנים פון די לבנה איז אוועקגעדרייט פון די זון .און דער טעם פאר האט דער באשעפער צוגעשיקט געלט צו קענען קויפן
דעם איז "דחלשה דעתה" ,ווייל די לבנה שפיהרט זיך שלעכט .דער טעם די נויטוויכטיגע זאכן ,פארוואס זאל מען מאכן פארליהרן
דאס געלט מיט אונזערע הענט? אבער ,רבי מאיר’ל זאגט זיינס“ :איך טאהר
פארוואס דער פנים פון די לבנה איז אוועקגעדרייט פון די זון ,ווייל די לבנה
נישט ניצן דאס געלט!” האט מען איינגעשטימט אז א בית דין זאל ּפסק’ענען
האט נישט קיין אייגענע ליכטיגקייט ,נאר זי באקומט איר ליכטיגקייט פון די
האבן אויסגעהערט רבי מאיר’ל און די טענות פון די קינדער, דערויף .די רבנים ָ
זון .איז דאס אזוי ווי אן ארימאן וואס באקומט זיינע באדערפענישן פונעם
גע'פסק’נט ַאז דער צדיק מעג נוצן דאס געלט אן קיין שום מורא אדער ספק, און ּ
רייכן מאן .און אזוי ווי דער אות דל"ת איז אוועקגעדרייט פונעם אות גימ"ל האט דאך דער שיקער זיכער אים גארנישטָ ,
טראכט זיך ֿפ ַאר ָ
בא ַווייל אפילו ער ַ
צוליעב בושה ,איז אויך דער פנים פון די לבנה אוועקגעדרייט פון די זון צוליב האט געהאלפן ,און געשיקט דאס געלט אלס געמיינט ,געגלייבט אז זיין ברכה ָ
בושה .און דאס דארף פאר אונז זיין א לערנונג ווען מ'גיט צדקה ,אדער ווען געזאגט
האט זיך אונטערגעגעבן צום פסקָ ,אבער ָ מתנה .רבי מאיר’ל ָ
גאנצע ּ א ַ
מ'טוהט גמילות חסדים מיט אנדערע ,אז מ'דארף זיין געווארנט צו היטן געזאגט ַאז ס’איז
האט איר ָ ראטן מיט זיין רעבעצין .ער ָ בא ַ
ַאז ער וויל זיך פריער ַ
זייער כבוד אז זיי זאלן נישט פארשעהמט ווערן. מתנה ,און דער בית־דין געווען א 'שאלה' אויפ’ן געלט ,צי ער מעג געניסן ֿפון די ּ
(שפתי חכמים על ראש השנה שם) געענטפערט:
ֿ גע’פסק’נט ַאז ער מעג נוצן דאס געלט .האט די רעבעצין האט ּ ָ
די ווערטער "ולא תונו איש" ( )810באטרעפן פונקט ווי "צדקה גמילות “רבי מאיר ,איך וואונדער זיך אויף דיר! פון אייביג אהן האב איך געוואוסט אז דו
חסדים" ( .)810מ'קען זאגן אז דאס איז אויך מרמז אויף דעם ענין אז וואס
האט אויף זיך געהאט א שאלה ,און ָ עסט נישט פלייש אדער א זאך וואס ָ
ווען מ'גיט צדקה אדער מ'טוהט גמילות חסדים מיט א צווייטן ,זאל מען איז דער אונטערשייד צווישן ַא מתנה ֿפון ֿפלייש און ַא מתנה ֿפון געלט!? און ווי
זיין שטארק אפגעהיט אז דאס זאל נישט ברענגן אז יענער זאל דורכדעם האטדאס געלט?! ...רבי מאיר’ל ָ טראכטסטו צו ברעכן דיין מנהג און נעמען ָ אזוי ַ
דאס געלט( ...סיפורי חסידים)
געהערט איר עצה און צוריקגעשיקט ָ
פארשעהמט ווערן.
(המלקט הרה"ג רבי אברהם יצחק דוד מערמעלשטיין שליט"א)
• פון 'שלג' איז געווארן 'גשם'...
א יום טוב ווייל מ'האט נישט פארשעהמט די וואס האבן נישט אמאהל אין א ווינטער איז געקומען א איד ,א וואלד סוחר ,צו הרה"ק רבי ר'
די גמרא (תענית כו ):דערציילט וועגן דעם טאג פון חמשה עשר באב, הערש פון רימינוב זצוק"ל ער זאל מתפלל זיין ס'זאל פאלען א שניי ,ווייל ס'איז
אז "לא היו ימים טובים לישראל כחמשה עשר באב" ,ס'איז נישט געווען גרינגער ארויסצופיהרן דאס האלץ .ווייל אין א וואלד זענען דא גריבער ,און ס'איז
שווער פאר א וואגן צו פאהרן אין וואלד .און ביי די שנייען איז
אזעלכע גרויסע ימים טובים פאר די אידן ווי חמשה עשר באב .איינס
גרינגער ארויסצופיהרן דאס האלץ מיט א שליטן .האט דער רבי
פון די זאכן וואס מ'פלעגט יענעם טאג טוען ,אז אלע מיידלעך האבן זיך
ר' הערש זיך אויסגעבעהטן ביים סוחר 333גילדן" .ס'איז געווען
אנגעקליידט מיט די זעלבע קליידער "כדי שלא לבייש את מי שאין לו" ,כדי
אסאך געלט ,אבער למעשה ,איז נישט געפאלען א שניי נאר א
נישט צו פארשעהמען דעם וואס האט נישט וואס די אנדערע האבן .האט רעגן .איז דער איד געקומען צו רבי ר' הערש און זיך אפגערעדט,
דער הייליגער בעל 'אמרי חיים' פון וויזשניץ זי"ע געזאגט פשט ,אז דאס אליין ער האט דאך באצאהלט פאר שניי? פרעגט אים דער רבי ר'
איז געווען דער גרויסער יום טוב ,אז מ'האט קיינעם נישט פארשעהמט. הערש ,ביזט אפשר געווען ביי נאך א רבי'ן? זאגט ער יא ,ער איז
(ליקוטי 'אמרי חיים' ,בסוף הספר)
דורכגעפאהרן א שטעטל ,און דארט איז געווען א רבי ,האט ער אים מהנה געווען
מתוך קונטרס “דובר מישרים“ ותשח“ל) מיט צעהן גילדן .זאגט אים דער רבי ר' הערש :איי וואס האסטו געטוען? יעך
(פארזעצונג אי“ה) האמיך אויסגעבעהטן 333גילדן וויפיהל ס'באטרעפט "שלג" ,און אז דו האסט
צוגעגעבן נאך צעהן ,איז דאך דאס געווארן 343וויפיהל ס'באטרעפט "גשם"...
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כז
יד תשפ"ז תולדות
תשפ“ב פ‘ פ‘ לך
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
Hברכת מזל טוב G
גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ הערשל זאבלאצקי הי“ו לשמחת נשואי ר‘ אהרן יוסף ווייס הי“ו לשמחת נשואי בנו ר‘ מאיר שטיינבערג הי“ו לשמחת נשואי
גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
בתו הכלה שתחי' עב"ג החתן כמר יהושע הי“ו, החתן כמר מנחם מענדל הי“ו ,עב"ג הכלה שתחי' בתו הכלה שתחי' עב"ג החתן כמר יעקב יצחק הי“ו
בת הרה“ח ר‘ חיים גאנצפריד הי“ו, בן הרה“ח ר‘ משה חיים ברייש הי“ו, ר‘ מרדכי פריעד הי“ו לשמחת נשואי נכדו
בן הרה“ח ר‘ שמשון בר"פ פריעדמאן הי“ו,
דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס החתן היקר כמר יהושע הי“ו בן חתנו
הרה"ח ר' שמשון פרידמאן הי"ו עב“ג הכלה שתחי‘
גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח בת הרה“ח ר‘ הערשל זאבלאצקי הי"ו
ר‘ זאב יצחק ווידער הי“ו -מאנסי ,לשמחת נשואי יה“ר ויזכו לדורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס
בנו החתן כמר אלימלך הי“ו עב"ג הכלה שתחי'
Hברכת מזל טוב G
בת הרה“ח ר‘ אהרן מרדכי פויגל הי“ו,
מזלא טבא וגדיא יאה דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס
גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
לאחינו וגיסנו היקר העסקן החשוב והמפו‘ גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח הי“ו חיים גאנצפריד ר‘
הרה“ח ר‘ צבי לעמבערגער הי“ו ומשפ‘ ר‘ חיים בר"נ קליין הי“ו לשמחת נשואי לשמחת נשואי בתו הכלה שתחי'
בנו החתן כמר אלימלך הי“ו עב“ג הכלה שתחי‘ עב"ג החתן היקר כמר מנחם מענדל הי“ו
לרגל שמחת אירוסי נכדתם הכלה החשובה שתחי' בת הרה“ח ר‘ יואל רייזמאן הי“ו בן הרה“ח ר‘ אהרן יוסף ווייס הי“ו
בת חתנו הרה“ח ר' ישראל שטייסל הי"ו ומשפ' דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס יה“ר ויזכו לדורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס
עב"ג הבה“ח המופלג בתוי“ש כמר גבריאל יהודה ני“ו
בן הרה“ח ר‘ הערש מיילעך [בן ר' יהושע] לאנגסאם הי“ו ומשפ‘ ב.פ. ַמיין ׁאו ָצר ...מורא מקדש
ברכות חמות שלוחות גם לכבוד הסבים החשובים
הסבא רבא הרה“ח ר‘ נח לאנגסאם שליט“א
הרה“ח ר‘ יקותיאל שטייסל הי"ו ,הרה“ח ר‘ יהושע לאנגסאם הי"ו
אמן ברענגט אראפ שפע אויף דער וועלט
הרה“ח ר‘ שלמה וועבער הי"ו ויתן לך האלקים מטל השמים...יעבדוך עמים (תולדות כז:כח-כט)
בורא עולם בקנין השלם זה הבנין ויה“ר ויזכו לראות מהם ומכל יוצ“ח
דורות ישרים מבורכים מתוך רוב נחת דק‘ לאוי“ט די ראשי תיבות 'ל'ך ה'אלוקים מ'טל ה'שמים ו'משמני ה'ארץ' ( )91זענען
מאחלים משפחת לעמבערגער המורחבת גימטריא 'אמן' )91(,ווייל אין זכות פון ענטפערן אמן קומט אראפ א שפע פאר'ן
מענטש און זיינע פיינט האבן א מפלה ,אזוי ווי ס'שטייט דא דערנעבן "יעבדוך
עמים"'( .ככר זהב' מערכת ב')
ַמיין ׁאו ָצר...צדיקים האבן געזאגט:
די ברכה פונעם גאסט נאר נאכן עסן
• פאררעכן וואס מ'האט געטוען נעכטן...
הרה"ק רבי זאב וואלף פון זיטאמיר זי"ע האט געזאגט" :אנשטאט זארגן ויגש לו ויאכל ויבא לו יין וישת...ויברכהו (כז:כה-כז)
וואס דו וועסט טוען מארגן ,טו פאררעכטן וואס דו האסט געטון נעכטן". פון דעם פסוק האט רבינו אביגדור צרפתי ,פון די בעלי התוספות,
• אנפוהלן מיט אהבת ישראל... ארויסגעלערנט א מקור אויף די תקנה פון חז"ל (ברכות מו ).אז דער גאסט
הגה"ק רבי צדוק הכהן פון לובלין זי"ע האט געזאגט :אן עם הארץ וואס זאל בענטשן דעם בעל הבית נאר נאכן עסן ,ביי ברכת המזון .ווייל אויך ביי
האט ליידער נישט קיין אהבת התורה ,דארף ער זיך כאטש אנפוהלן אנשטאט יצחק אבינו זעהן מיר אז ער האט געבענטשט זיין זוהן נאר נאכ'ן ענדיגן צו
דעם מיט אהבת ישראל. עסן זיין סעודה( .פירושים ופסקים לר"א צרפתי)
***
• אמת דערקענט מען...
הרה“ק רבי פנחס מקאריץ זי“ע האט געזאגט :א זאך וואס איז אמת
דערקענט יעדער אפילו פאר א גוי....
נטפי תנחומים
הננו שולחים את תנחומינו הכנים להאי גברא יקירא הרבני המפואר
• יראה מיט אהבה א שלימות... ראש וראשון לכל דבר שבקדושה ולכל קדשי בית בעלזא ידידינו הרה"ח
הרה“ק רבי אהרן מקארלין זי“ע האט געזאגט :יראה אהן אהבה ,איז נישט ר‘ אברהם צבי חיים רייז הי“ו
קיין שלימות ,אהבה אהן יראה איז אנגאנצן גארנישט.... ולגיסו החשוב הרבני הנגיד ר' יעקב וויינרעב הי"ו
לבנותיו החשובות ולכל המשפחה המתאבלת
על פטירת זוגתו -אחותו -אמם האשה החשובה
התודה והברכה לידידינו הרה“ח גליון השבוע נתנדב לעי“נ האי גברא אשת חיל עטרת בעלה גומלת חסדים טובים
ר‘ אברהם הכהן לעווענשטיין הי“ו יקירא ,גאון בחסד ועתיר המעש,
להשתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא
של הרה“ק רבי שמואל אליעזר מסר נפשו ומאודו לחולי ישראל מרת גאלדע מרים בת ר' ארי' לייבוש ע"ה וויינרעב
בן רבי יהודה הלוי איידלס ר‘ יצחק ב“ר המקום ינחם אתכם בתוך שאר אבלי ציון וירושלים ולא תוסיפו לדאבה עוד
דער “הייליגער מהרש“א“ זי“ע
נפטר :ה‘ כסליו ה‘שצ“ב
יהודה ע“ה לוי רק ששון ושמחה ישיגו וטוב וחסד ירדפוכם מתוך בריאות השלימות וכט"ס
יהושע פרידמאן -פסח לעמבערגער -אהרן לאנגסאם
זכותו יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות • נפטר ג‘ כסליו תש“פ •
גליון השבוע נדבת ידידינו הרה”ח ר’ נפתלי גרויז הי”ו *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
לעי“נ אביו הרה”ח ר‘ אפרים ב”ר דוד ע“ה • נפטר ז’ כסליו ר‘ חיים בר“נ קליין הי“ו ר‘ אביגדור ברי"מ קליין הי“ו ר‘ שמעון חיים אוסאיבל הי“ו
ולעי“נ אמו מרת קלערל ב”ר מאיר דוב ע“ה לעי“נ זקנתו מרת חי‘ ברכה בת ר‘ נחום ע“ה לעי“נ אמו מרת חי‘ ברכה בת ר‘ נחום ע“ה לעי“נ זקנתו מרת חי‘ ברכה בת ר‘ נחום ע“ה
• נפטרה ביום י“ב כסליו תשע”ג קליין • נפטרה ט‘ כסלו תשע“ח קליין • נפטרה ט‘ כסליו תשע“ח קליין • נפטרה ט‘ כסליו תשע“ח
“ ַמיין ַש ָּבת אּ ֹו ֶַצָר“ און נאך קענט איר געפונען יעדע וואך גליון השבוע נדבת ידידינו הרה”ח ר’ הערשל גרויז הי”ו *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
הרה“ח ר‘ אהרן גאלד הי“ו
*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
ר‘ מאיר צבי פאלאק הי“ו לעי"נ חמותו
לעי“נ אביו הרה”ח ר‘ אפרים ב”ר דוד ע“ה • נפטר ז’ כסליו לעי“נ אביו הרה“ח ר‘ שלמה ארי‘
אין דעם רייכן וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה מאגאזין“ ולעי“נ אמו מרת קלערל ב”ר מאיר דוב ע“ה ב“ר יהושע העשיל ע“ה
מרת ויטל בת ר‘ משה יוסף ע“ה
T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: NEWS@hamachne.com • נפטרה ביום י“ב כסליו תשע”ג • נפטר ז‘ כסליו תשנ“ג בלום • נפטרה ד‘ כסליו תשפ”ה
גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ
ר’ משה אלעזר ב“ר צבי ע“ה הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה ר‘ ישראל צבי (הערשל) ב“ר ר‘ אברהם יודא ב“ר
לעמבערגער ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן בת יבלחט“א ר‘ לוי יצחק הכהן הי“ו יוסף יונה ע“ה קליין ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער
• נפטר ח’ אדר תשנ”ח ת.נ .צ.ב.ה. נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת.נ.צ.ב.ה.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כח פ‘ תולדות תשפ"ז
