מתנהג בחסידות · Misnaheg Bechasidus — תולדות (2026-11-09)

בס"ד
בס”ד
יו"ל ע"י
קהל נועם
+אלימלך
יזענסק
1402 59st.
אוצר הדרכה
בנשיאות כ"ק מרן
למעשה ,פרקי
גליון קנ"ז
אדמו"ר שליט"א
מוסר והתחזקות
לחיי יום יום
ןתלדות
תשפ“ז
נאמרה פר שת תול דות שנת תשפ"ו
השי"ת וויל מ'זאל דאווענען צו אים
אונזער פרשה הייבט זיך אן מיט דעם ענין פון תפילה ,אז
יצחק און רבקה האבן מתפלל געווען אויף קינדער און דער
אייבערשטער האט זיי געהאלפן.
אין רבינו בחיי איז דא אן אינטערעסאנטער דיוק אויפ'ן
פסוק ,אז די תורה הקדושה זאגט" :ויעתר יצחק לה' לנכח
אשתו כי עקרה היא" .דא זעען מיר צוויי זאכן ,איינס אז יצחק
און רבקה האבן געדאוונט ,און דאס צווייטע אז רבקה איז
געווען אן עקרה .די שאלה איז ,וועלכע פון די צוויי איז דער
עיקר נושא פונעם פסוק? זאגט דער רבינו בחיי ,אז פון דעם
וואס דער פסוק רעדט קודם וועגן זייער דאווענען ,איז משמע
אז דאס איז דער עיקר.
מ'דארף עס אבער פארשטיין ,ווייל אויבנאויף זעט אויס אז
דער עיקר פון דער מעשה איז רבקה'ס עקרה'שאפט .די גאנצע
סיבה פאר'ן דאווענען איז דאך נאר געווען צוליב דעם וואס
רבקה איז געווען אן עקרה ,און ממילא וואלט דער אויסשטעל
פונעם פסוק געדארפט זיין ,אז מ'זאל קודם דערציילן אז רבקה
איז געווען אן עקרה ,און נאכדעם זאגן אז וועגן דעם האבן זיי
געדאוונט.
זאגט דער רבינו בחיי :די סיבה פארוואס דער פסוק איז
מקדים דעם ענין פון תפילה ,איז וויבאלד דאס איז באמת
געווען דער עיקר פון דער מעשה ,אנדערש ווי מיר מיינען.
"ולמדנו שאין הכוונה שתהיה העקרה סיבת התפילה ,שאם כן
הסיבה העיקר והתפילה טפל לה ,אבל הכוונה לשון הכתוב כי
התפילה סיבת העקרות".
פשט איז ,כאטש ס'איז ריכטיג אז יצחק און רבקה האבן
געדאוונט צו האבן קינדער ,איז אונז דער פסוק מגלה דעם סוד,
אז די סיבה דערפאר איז געווען וויבאלד דער אייבערשטער
האט געוואלט זיי זאלן דאווענען .דאס הייסט אז בעצם איז די
א
די מטרה איז צו בעזהשי”ת
פארברענגען אינאיינעם עב’’ג הכלה
בת הגה’’צ ר’ דוד גראס שליט’’א
בן כ”ק אדמו”ר מהאלמין שליט”א
חתן כ”ק מרן גאב”ד קרית צאנז שליט”א
נכד כ”ק מרן הגה”ק מצאנז קלויזענבורג זצוק”ל
שמחת נישואין של בן
כבוד קדושת מרן אדונינו
מורינו ורבינו שליט”א
החתן הרב ישכר בער הלוי שליט’’א
די וואך איז געווען דא א יונגערמאן וואס איז
געקומען אויף צוויי וואכן פון ארץ ישראל .ער מז>ל טוב
גייט נישט נאך געלט ,ער איז נישט געקומען
צוליב הכנסת כלה ,נאר ער איז געקומען צו
פארברענגען אביסל מיט זיין אלטע מאמע.
רעדנדיג מיט אים ,האט מען אים געפרעגט
וואספארא וויכטיגע זאכן ער האט געשמועסט
מיט זיין מאמען במשך דער צייט וואס ער איז
דא ,און ער האט דערציילט אז מ'האט גערעדט זמן
סידורו של שבת זמן הדלקת
על דא ועל הא ,וואו זי גייט איינקויפן ,וואס זי מוצש"ק הנרות
טוט ,אא"וו .זי האט אים אויך צוריקגעפרעגט
5:51 4:24
וויאזוי ס'גייט ביי אים ,און וואס ער האט ליב צו
שמחת אויפרוף של
עסן ,אא"וו .סתם פטפוטים בעלמא.
בן כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
האט איינער געגעבן א פרעג דעם
שבת קודש פרשת תולדות
איד" :וועגן דעם ביסטו געקומען פון ארץ
ישראל ,כדי צו שמועסן מיט דיין מאמען
מעמד לבישת השטריימל ����������������������� 4:45
אזעלכע שטותים? צוויי וואכן ביסטו אוועק מנחה וקבל"ש�������������������������������������������5:00
פונדערהיים ,דו האסט איבערגעלאזט די באטע ��������������������������������������������� 10:30-9:15
שטוב מיט די קינדער ,ס'קאסט דיר אויך אסאך באגלייטען בשעה 9:00
געלט .קען זיין אז דו ביסט אן עושר און געלט מבית כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
שפילט נישט קיין ראלע ביי דיר?"... 5919 14th Avenue
"הלואי" ,האט דער יונגערמאן געזאגט" .איך שחרית������������������������������������������������������� 9:15
האב וואס איך דארף ברוך ה' ,אבער איך האב קידושא רבה אחר התפילה
נישט קיין איבריגן דאלאר". מנחה וש"ס ���������������������������������������������� 4:40
"נו ,איז פארוואס ביסטו געקומען צו פליען מעריב����������������������������������������������� בזמן ר"ת
וועד השמחה
אויף צוויי וואכן? צו רעדן סתם על דא ועל
הא?"
"וואס פארשטייסטו נישט?" האט דער
יונגערמאן געזאגט" ,נישט דער אינהאלט
פונעם שמועס מאכט דא אויס ,נאר איך
בין געקומען כדי צו פארברענגען מיט מיין
מאמען .דער שמועס איז בסך הכל אן אופן מחה אור
רי ב ש
וויאזוי מיר פארברענגען".
ז ﬧ ו ע צ דיק ויש
דאס זעלבע איז ווען ס'קומט צו דאווענען.
ס'איז א געלעגנהייט וואס א איד האט צו
קענען פארברענגען מיט'ן אייבערשטן ,זיך מענטש האט חלילה א שווערן דורכגאנג ,איז תפילה דא דער עיקר ,און די עקרה'שאפט איז
מייחד זיין און רעדן צו אים .דער תכלית נאר א היכי תמצי וויאזוי דער אייבערשטער
איז ,ווי מיר האבן געזאגט" ,ליחדך באהבה דער תכלית פונעם דורכגאנג די תפילה ,די
האט זיי געברענגט צו דאווענען" .ולומר לך,
ולאהבה את שמך" .איך רעד צום אייבערשטן קרבת אלקים וואס קומט דורכ'ן דאווענען. שלא נתעקרה אלא כדי שיתפללו שניהם על
און דער אייבערשטער הערט מיך אויס ,ער
הדבר ,לפיכך הקדים התפילה שהוא העיקר,
איז א שומע תפלת כל פה .און אזוי בוי איך דער תכלית פון דער צרה איז נישט כדי ער
והסיבה ראשונה שבשבילה באה העקרות
אויף א שייכות מיט'ן אייבערשטן. זאל האבן א צרה ,נאר אז ער זאל זיך מייחד זיין לרבקה אמנו" .מיט דעם פארשטייט מען שוין
א באזונדערער שכר פאר'ן
מיט'ן אייבערשטן" ,להודות לך ,ליחדך באהבה פארוואס דער פסוק הייבט אן מיט תפילה.
ולאהבה את שמך". מיר זעען דא א מורא'דיגע נקודה .ווען א
ב
מערערע געסט און די תפילות זעען אויס
אנדערש .אבער ווען ס'איז געקומען דער
ערשטער שבת נאך יום טוב ,שבת בראשית,
שלש סאים קמח סולת" ,יאג זיך אונטער און
מאך עס שנעל גרייט; "ואל הבקר רץ אברהם";
"ויתן אל הנער וימהר לעשות אותו".
קומען פרי אין שול
דער מהר"ל איז מדייק אין נתיב גמילות
זענען די חברים צוגעגאנגען און פרובירט צו
זאגט ר' ירוחם ,אז "וימהר הוא העיקר היותר חסדים ,אז אין דער משנה פון "אלו דברים"
כאפן א שמועס מיט אים; זיי האבן געקלערט
גדול" – מ'וויל דא ווייזן אז דאס לויפן איז נאך וואס מיר זאגן ביי די ברכות השחר יעדן
אז ער וועט זיך באלד צוריקזעצן צו זייער
מער ווי די פעולה אליין .די "מהרי" איז מער ווי טאג ,ווערט אויסגערעכנט "והשכמת בית
טיש .יעדער האט אים אביסל געצימבלט" ,נו,
די "שלש סאים קמח" .א מענטש קען זיך נישט המדרש שחרית וערבית" .לכאורה דארף מען
יאנקל ,נו נו ,עה בע" ...אבער הוא בשלו ,ער
פארשטעלן די חשיבות און די ווערד פון דעם פארשטיין פון וואס מ'רעדט דא ,צוליב וואס
רעדט נישט אויס און ער בלייבט זיצן אויבן ביי
וואס מ'קומט פרי צו א דבר מצוה ,ווי ר' ירוחם קומט דער מענטש פרי אין שול? אויב רעדט
זיין נייעם פלאץ.
זאגט דאס לשון" :הנה אין אדם יודע להעריך מען וועגן דאווענען און לערנען ,שטייט דאך
נאכ'ן דאווענען האט ער שוין געקענט רעדן, מה זה הענין להיות מקדים לאיזה דבר מצוה". שוין עקסטער אין דער רשימה "עיון תפילה"
האט ער געוואלט צוגיין צו דער קופקע פון און "תלמוד תורה כנגד כולם" ,איז וואס נאך
א מענטש קען טראכטן ,וואס איז שוין די
זיינע חברים און שמועסן מיט זיי .זיי האבן קען מען טון אין בית מדרש אויסער דעם?
גרויסע זאך צו קומען אביסל פריער אין שול
אים אבער נישט מוחל געווען אזוי שנעל
צום דאווענען ,אדער אפאר מינוט פאר די זאגט דער מהר"ל ,אז ס'איז דא אן
וואס ער האט זיי איבערגעלאזט ,און זיי האבן
סדרי הלימוד? אבער אין הימל האט עס גאר עקסטערער שכר אויף דעם וואס מ'קומט
אים געטשעפעט" :אה ,דו ביסט געווארן א
א גרויסן משמעות ,זאגט ר' ירוחם" :יתכן וכל צייטליך צום דאווענען און לערנען ,נישט
פרומער? ס'פאסט דיר נישט צו זיצן מיט אונז
העושר והזכות יגיע להאדם יותר מההקדמה ווען די באן פארט שוין און מ'דארף עס שוין
ביים דאווענען? איז גיי שמועס דארט מיט
מאשר עצם המעשה" – ס'קען זיין אז דער שכר נאכיאגן .דאס מיינט "השכמת בית המדרש",
דיינע נייע חברים אויף דיין חשוב'ן פלאץ .גיי
וואס דער מענטש וועט באקומען צוליב דעם אז דער מענטש קומט באצייטנס ,ער שפירט
שמועס מיט די טישן און בענקלעך דארט".
וואס ער איז געקומען בזריזות ,וועט זיין נאך אז ס'איז א וויכטיגע מיטינג צו וואס ער טאר
ווען ער האט געזען אז די חברים שאקלען מער ווי אויף דער עצם המעשה. נישט קומען שפעט ,און אויף דעם איז דא
זיך אפ פון אים ,האט ער זיך אויפגעהויבן אן עקסטערע הבטחה אז מ'איז "אוכלים
שכר אויפ'ן פלאץ פאר'ן
און אהיימגעגאנגען .ווען ער איז אריין אין פירותיהם בעולם הזה והקרן קיימת לו לעולם
הויז האט ער געזען אז זיין קליינע בעיבי פון
נישט רעדן ביים דאווענען
הבא".
אונטער א יאר אלט ליגט אויף דער ערד מיט
א פלאסטיק זעקל ביז איבער'ן קאפ .ער איז קען זיין אז אויב די מטרה פונעם דאווענען
ממש דערציטערט געווארן ,ווייל קיינער איז וואלט געווען אז מ'זאל פשוט אפזאגן די
מיין זון ישכר בער האט מיר פארציילט, ווערטער ,וואלט נישט געווען קיין נפקא
פונקט נישט געווען נעבן דעם קינד ,און ווען
אז זיין מגיד שיעור ,הרה"ג ר' חיים מרדכי מינה צי מ'קומט אפאר מינוט פריער אדער
ס'וואלט גענומען נאך א מינוט וואלט דאס
טייטלבוים ,האט אים פארציילט בשם זיין שפעטער .אבער וויבאלד די גאנצע מטרה
קינד שוין נישט דא געווען ח"ו!
טאטן ,דער סאסובער רבי פון קרית ישמח איז צו פארברענגען מיט'ן אייבערשטן ,דארף
ער איז געווען זייער איבערגענומען ביים משה ,א מעשה וואס האט לעצטנס פאסירט: דער מענטש ווייזן אז ער קוקט טאקע ארויס
זען אז שוין אינעם ערשטן שבת ,נאכדעם אויף דעם .ער קומט נישט אין שול די לעצטע
א געוויסער יונגערמאן האט מחליט געווען
וואס ער האט זיך מקבל געווען נישט צו רעדן רגע ,נאר ער איז דארט גענוג פרי ,ווארטנדיג
פאר די הייליגע טעג אז ער וויל מער נישט
ביים דאווענען ,איז ער ניצל געווארן פון אזא צו רעדן מיט'ן גרויסן באשעפער.
רעדן ביים דאווענען ,אבער ער האט געהאט א
שרעקליכער טראגעדיע .ביז דעמאלט פלעגט
גרויסע שוועריגקייט וואס איז אים געשטאנען
דאס לויפן צו דער מצוה
ער אלץ בלייבן אין שול שמועסן א האלבע
אין וועג ,אז ער איז געזעסן פון הינטן צווישן די
שעה אדער מער ,אבער אויב וואלט ער
איז נאך גרעסער ווי די
שמועסערס ,ביי דעם 'טיש הידוע' וואס אסאך
געטון אזוי דעם שבת וואלט ער שוין מעגליך
שולן האבן… צווישן די יושבי קרנות במערב.
אהיימגעקומען צו א לויה רח"ל .אין זכות
פונעם שינוי מקום ,מיט דער קבלה וואס ער
האט זיך פארגענומען נישט צו רעדן ביים
דאווענען ,איז דאס קינד געבליבן לעבן.
איז ער צוגעגאנגען צום גבאי'ן ווען מ'האט
פארקויפט די זיצן און האט אים געזאגט" :הער
מיך אויס ,איך וויל משנה זיין מיין מהות ,איך
מצוה
ס'איז דא א ספר "דעת תורה" פון ר' ירוחם
וויל אויפהערן צו רעדן ביים דאווענען ,אבער
הלוי לעבאוויטש ,דער משגיח פון מיר .אינעם
נישט אפלערנען דאס
איך דארף פאר דעם אן אנדערן פלאץ .גיב מיר
חלק אויף בראשית (עמוד קט"ו) רעדט ער וועגן
עפעס מער חשוב ,נענטער צו מזרח ,אז איך
דאווענען ,נאר דאווענען!
דעם ענין פון זריזות ,אז מ'זעט אין דער תורה
זאל קענען אויפהערן צו רעדן ביים דאווענען".
ביי אברהם אבינו אז ער האט זיך געאיילט
דער גבאי האט אים טאקע געגעבן א העכערן
ביים טון מצוות" :וירא וירץ לקראתם" ,ער
פלאץ ,נישט ביים ווינקל פון די שמועסערס.
עס שטייט א געוואלדיגע נקודה אין פנים איז געלאפן קעגן די מלאכים; "וימהר אברהם
יפות אין פרשת ויחי (ד"ה נפתלי אילה שלוחה), יום טוב האבן די חברים נישט אזוי האוהלה" ,ער האט זיך געאיילט צום געצעלט.
אז אמאל קען זיין אז א מענטש דאוונט און באמערקט וואו ער איז ,ווייל עס זענען דא נאכדעם האט ער געזאגט פאר שרה" :מהרי
ג
קאמוניסטישע רשעים ימ"ש .איין אינדערפרי דער תורה? פארוואס דוקא פון חנה? ער האט טאקע אינזין פירוש המילות ,ברוך
האבן די רשעים באפוילן אז יעדער דארף – געלויבט; אתה – דו; ה' – דער באשעפער,
האט ר' יחזקאל געזאגט א פשוט'ן תירוץ,
אויסטון די שיך און זאקן ,און לויפן בארוועס היה הוה ויהיה אדון הכל ,און אזוי ווייטער,
אז דאס איז וויבאלד חנה האט געדאוונט
דריי קילאמעטער ,וואס דאס איז נאנט צו אבער ס'זעט אויס ווי איינער וואס לערנט דאס
מיט א פשטות .זי האט פשוט גערעדט צום
צוויי מייל .די סיבירישע קעלט איז דאך דאווענען .ווען א מענטש לערנט ,טייטשט ער
אייבערשטן ,ווי א קינד רעדט צו זיין מאמען:
אומדערטרעגליך ,אבער קיין צוויי ברירות איז דאך אויך די ווערטער" :אמר אביי – אביי האט
באשעפער ,דו האסט מיר דאס און דאס
נישט געווען. געזאגט" ,אד"ג.
באשאפן ,דו האסט עס זיכער געטון פאר א
ר' יחזקאל האט אויפגעהויבן זיינע אויגן תכלית ,און גארנישט איז דיר נישט שווער. זאגט דער פנים יפות ,אז מ'זאל אכטונג
צום הימל און געזאגט" :רבונו של עולם ,טאטע דו ביסט דער באשעפער פון דער גאנצער געבן אז דאס דאווענען זאל נישט אויסזען ווי
אין הימל .דיינע הייליגע צדיקים ,חכמינו ז"ל, בריאה ,אלעס האסטו געמאכט ,און דאך מ'לערנט ,נאר מ'זאל עס טון מיט געפיל .דאס
האבן געזאגט (בבא מציעא קז' ,):הכל בידי קענסטו מיר נישט געבן איין קינד? ...זי האט הארץ זאל רעדן צום אייבערשטן און דער
שמים חוץ מצינים פחים' .ביי דעם דארף א גערעדט פשוט ווי מ'רעדט .דאס מיינט תפילה, מענטש זאל שפירן אז ער האט פאקטיש א
מענטש טון אלעס וואס ער קען אז ער זאל אז מ'רעדט נארמאל פון הארץ. שמועס מיט'ן אייבערשטן.
נישט פארקילט ווערן ,וויבאלד מ'לאזט עס
ר' יחזקאל אבראמסקי ,דער חזון יחזקאל,
איבער פאר זיין בחירה .אבער דא אין סיביר
איז געווען גאר א שטארקער דאווענער ,עס
קען איך גארנישט טון ,ס'ווענדט זיך שוין נישט
זענען דא איבער אים גוזמאות פון מעשיות
אין מיר ,ממילא בעט איך דיך רבונו של עולם,
וועגן זיין תפילה .אמאל האט ער געזאגט א
היט מיך אפ פון קרענק אז איך זאל נישט
פלא פון א זאך:
פארקילט ווערן פון דער ביטערער קעלט".
ווער ס'האט אים געקענט ,ווייסט אז ער
דאס דארף די גמרא אין ברכות (לא ).רעדט ארום וועגן
פלעגט זיך דרייען א גאנץ ווינטער אין ירושלים
מיט א דיקן מאנטל און א שאל ,אבער ער האט
פארשריבן דער תפילה וואס חנה האט געדאוונט ווען זי
איז געווען אן עקרה .די גמרא פארציילט אז
דערציילט אז אין סיביר איז ער קיינמאל נישט ווערן בעיקר זי האט געזאגט" :רבונו של עולם ,מכל צבאי
צבאות שבראת בעולמך ,קשה בעיניך שתתן
געווארן פארקילט ,ווייל ער האט גערעדט צום
אייבערשטן און פשוט געבעטן. פאר'ן לעצטן לי בן אחד" ,דו האסט באשאפן אזא גרויסע
ריזיגע וועלט ,איז דיר אזוי שווער מיר צו געבן
דור ,בעיקבתא
תפילה איז די עבודה פון
איין קינד?
דמשיחא ,אז
אונזער דור
נאכדעם האט זי ווייטער געזאגט" :רבונו
של עולם כל מה שבראת באשה ,לא בראת
מ'זאל עס דבר אחד לבטלה" ,אלע איברים און גידים
וואס דו האסט באשאפן אין מיר און אין
דעמאלט
דער תניא ברענגט אין קונטרס אחרון ,אז
דער עיקר עבודה בעקבתא דמשיחא איז יעדער פרוי ,האסטו דאך באשאפן מיט א ציל;
תפילה .דער מאור ושמש אין פרשת ואתחנן
(ד"ה ובקשתם משם) ברענגט אויך די זעלבע געדענקען… "עינים לראות ,אזנים לשמוע ,חוטם להריח,
פה לדבר ,ידים לעשות בו מלאכה ,רגלים
נקודה בשם רבי משה'לע פשעווארסקער ,אז להלך בהם ,דדים להניק בהם" ,יעדער פון די
בעיקבתא דמשיחא איז דער עיקר עבודה אלע איברים האט א קלארער צוועק און קיין
צו דאווענען ,און ר' משה'לע האט מיט דעם שום זאך איז נישט אומזיסט .איז פארוואס
געטייטשט די ווערטער אין תהלים (קב ,יח- האסטו מיר געגעבן די מעגליכקייט צו פיטערן
יט) "ולא בזה את תפלתם :תכתב זאת לדור קינדער ,אויב נישט אז איך זאל עס נוצן? "תן לי
אחרון" ,אז דער אייבערשטער איז נישט ווען ר' יחזקאל איז ארויס פון שטוב יעדן בן ואניק בהם".
מבזה קיין תפילה פון א איד ,און דאס דארף אינדערפרי ,האט ער געלייגט די הענט אויף
די גמרא לערנט ארויס אסאך לימודים פון
פארשריבן ווערן בעיקר פאר'ן לעצטן דור, דער מזוזה און געזאגט" :רבונו של עולם ,איך
חנה'ס תפילה אין ספר שמואל .צום ביישפיל,
בעיקבתא דמשיחא ,אז מ'זאל עס דעמאלט גיי ארויס פון שטוב געזונט ,איך בעט דיך אז
פון דעם וואס דער פסוק זאגט (ש"א א ,יג)
געדענקען… איך זאל צוריקקומען אהיים געזונט".
"וחנה היא מדברת על לבה" ,לערנט מען
א ווארעמע תפילה אינעם
ס'איז געווען א איד אין ארץ ישראל וואס ארויס אז "צריך שיכוון לבו" .האט ר' יחזקאל
האט געהאט א קינד וואס האט ל"ע געדארפט געפרעגט ,פארוואס דוקא פון חנה'ס תפילה
פראסטיגן סיביר
דורכגיין א גרויסע אפעראציע .מ'האט לערנט מען ארויס די אלע הלכות? פארוואס
געמאכט די אפעראציע אבער ס'איז נישט האט מען עס נישט געקענט ארויסלערנען פון
גוט געלונגען און די דאקטוירים האבן געזאגט יצחק ,פון אברהם ,פון משה רבינו ,אדער פון
אז מ'דארף נאכאמאל אפערירן .דער טאטע ר' יחזקאל איז געווען אין סיביר אונטער די סיי וועלכער תפילה וואס ווערט דערמאנט אין
ד
איש ,אז שרייען צום אייבערשטן מיינט נישט
מיט'ן מויל ,נאר ס'מיינט בלב .ווייל ווען א
מענטש דאוונט מיט אן אמת ,שרייט זיך עס
הש"ץ האט יעצט געהאט אן אויסוואל צווישן צוויי
מעגליכקייטן :אדער זאל מען אפערירן דאס
קינד נאכאמאל אין דעם זעלבן שפיטאל,
דער אייזנשטאטער רב האט מיר געזאגט
אינעווייניג אין הארץ. אדער זאל ער פליען קיין דייטשלאנד וואס
בשם דעם גר"א ,אויף דעם וואס חז"ל זאגן
דארט זענען דא די גרעסטע מומחים אויף
איך וועל דאווענען אז דו
(ברכות לב" ):התפלל ולא נענה יחזור ויתפלל",
דעם סארט אפעראציע.
אז די כוונה קען זיין אויף א מענטש וואס
זאלסט קענען דאווענען…
דאוונט שמונה עשרה ,אבער ער שפירט אז דער איד איז עס געגאנגען איבערשמועסן
ס'איז נישט געווען ווי מ'דארף" ,יחזור ויתפלל", מיט זיין ראש ישיבה ,איינער פון די ליטווישע
זאל ער זיך גוט צוהערן צו 'חזרת הש"ץ' ,ווען גדולי בעלי מוסר ,און יענער האט געפרעגט
ס'איז געקומען אמאל א איד צום סטייפלער דער בעל תפילה זאגט איבער נאכאמאל דאס דעם טאטן:
און זיך מזכיר געווען פאר א ישועה ,און ער דאווענען .ער זאל נישט לערנען ביי הויכע "דו מיינסט אז דער אייבערשטער האט
האט געבעטן דעם סטייפלער אז ער זאל שמונה עשרה ,ער זאל נישט לייגן רבינו תמ'ס נאר געדארפט אז דו זאלסט קויפן א טיקעט
מתפלל זיין פאר זיינעטוועגן .האט דער תפילין ,ער זאל נישט קוקן אין קיין ספר אדער קיין דייטשלאנד כדי ס'זאל געלינגען די
סטייפלער אים געזאגט" ,איך וועל מתפלל זיין אפעראציע? דאס איז דער פראבלעם פונעם
אז דו זאלסט מתפלל זיין". אייבערשטן? דער אייבערשטער איז נישט
געבונדן צום דייטשן דאקטאר .נאר דו האסט
ווען א מענטש איז אין א צרה ,גייט ער
אלעמאל צו אנדערע אז זיי זאלן מתפלל זיין ס'פעלט נאר נישט גענוג תהלים געזאגט דאס ערשטע
מאל ,און דער אייבערשטער וויל פון דיר נאך
פאר אים ,אבער דער אייבערשטער איז א
שומע תפילת כל פה .ווי דער הייליגער רבי אויס איין תנאי, תהלים".
ר' אלימלך זאגט אינעם לעצטן שטיקל אין
האזינו ,אז ס'איז נישטא אזא זאך אז א תפילה
אז ס'זאל זיין דער איד האט אזוי געטון .ער האט געזאגט
מער תהלים און מ'האט איבערגעמאכט די
פון א איד זאל נישט העלפן.
מקירות הלב. אפעראציע אין דעם זעלבן שפיטאל ,ביים
זעלבן דאקטער ,און די צווייטע אפעראציע
ער זאגט עס אויפ'ן פסוק "שאל אביך ויגדך
זקניך ויאמרו לך" .יעדער איד דארף זיך מאכן
די תפילה זאל איז געלונגען.
א חשבון :מיר ווייסן אז עס זענען געווען
צדיקים אין אלע דורות וואס האבן גע'פועל'ט
נישט זיין אבי נישט דורכגיין אפאר שעה
ישועות פאר אידן ,ממילא ,אויב מיר זעען אז
ווען מ'בעט א צדיק קען מען געהאלפן ווערן,
איז דען א ספק צי מ'קען געהאלפן ווערן ביים
געזאגט ,נאר
מ'זאל עכט
אןָ דאווענען
מ'פארציילט אז דער משגיח ר' שלמה
אייבערשטן? ס'פעלט נאר אויס איין תנאי ,אז
ס'זאל זיין מקירות הלב .די תפילה זאל נישט דאווענען פון וואלבע האט מקפיד געווען צו דאווענען יעדן
טאג מנחה גדולה .אפילו לעת זקנתו ,ווען
זיין אבי געזאגט ,נאר מ'זאל עכט דאווענען פון
טיפן הארץ. טיפן הארץ מ'האט געדארפט צוזאמשלעפן א מנין צו
אים אין שטוב ,און ס'וואלט געווען גרינגער
און דאס האט דער סטייפלער געזאגט צו ברענגען מנין אויף מנחה מעריב ,האט ער
פאר יענעם איד :איך וועל מתפלל זיין אז דו דוקא געוואלט דאווענען פרי ,גלייך ביי מנחה
זאלסט גוט דאווענען ,דו זאלסט האלטן ביים גדולה.
טון כל מיני זאכן ,נאר ער זאל שטיין שטיל און
דאווענען ,ווייל ווען א איד דאוונט עכט ווערט אויסהערן. ווען מ'האט אים געפרעגט פארוואס ער
ער געהאלפן. עקש'נט זיך אויף דעם ,האט ער געזאגט
דער אייזנשטאטער רב האט מיר דערציילט
אז ער קען נישט לאזן אריבערגיין אזויפיל
* אז ער האט איבערגעזאגט דאס ווארט פונעם
שעות ָאן דאווענען .אזויווי א מענטש מוז עסן
גר"א פאר גאר אסאך מענטשן ,און זיי האבן
זאל דער אייבערשטער העלפן אז מיר פרישטאג ,מיטאג ,נאכטמאל ,און ס'איז אים
עס מקבל געווען צו טון לצורך ישועה ,און זיי
זאלן קענען דאווענען גוט און ריכטיג; מיר שווער צו ווארטן מער ווי אפאר שעה צווישן
זענען געהאלפן געווארן.
זאלן מאכן א נחת רוח פאר'ן אייבערשטן איין סעודה און די אנדערע ,אזוי קען ער נישט
מיט אונזערע תפילות ,און מיר זאלן קענען מיר זעען אסאך מאל אין פסוק אז דאווענען אנגיין אזויפיל צייט ָאן דאווענען .ער דאוונט
דאווענען ווי ס'דארף צו זיין אן דעם וואס ווערט אנגערופן 'צעקה' -שרייען .מיר האבן אינדערפרי שחרית ,אפאר שעה שפעטער
מ'זאל האבן א צרה ח"ו ,ס'זאל שטענדיג זיין געהערט פון מורי ורבי הרה"ג ר' חיים אלעזר מנחה ,און אפאר שעה שפעטער מעריב.
נאר גוט פאר אידישע קינדער ,ווייל דער בלוי שליט"א ,וואס ער איז געווען דער מגיד
תכלית פון דאווענען איז "ליחדך באהבה
ולאהבה את שמך".
שיעור אין ישיבה קטנה שיעור א' אין שערי
יושר ,אז ער האט אליין געהערט פונעם חזון זיך גוט צוהערן צו חזרת
ה
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כ "ולקרוב", צויב
לייגטבערא י
נאכדעםרעדור
נאררע ןוא . אוןרעק
ווערן.
האח נקרא מצד התולדה ,ואין שם האח רק מצ
יר איבער די סימנים אז לאה זאל
ווער איז נאנטער ,א
עבודת יששכר ,פון רבי ישכר דוב מוואלברוז
זצ"ל. .ל"צז
"ולקרוב",פארשעמט ווערן.
אמן .רכשי יבר ןופ ,רכששי תדובע
ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל
נישט א צווייטן .און נאר נאכדעם לייגט ער צו
בימינו בוד
ער זאלזורבלאוומ
ידידות מיטהא
נישטפוןאז
ח נ קקשר
ר א
מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט דאך
מ ד
ווילט איר
געבויטצא
ה ת ול האט
ד ה , ו
ו
אזוי,
אס
א י
שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם ,ואין ז
ה ווערן אויף א שרעקליכן אופן, פרעמדערגייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן,לאה פרעמדער רחוקםה–ל אשיש
ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – אפוןדחאא בא זיךהשה או דט
מצד עצמם" .דאס הייסט אז ביי געשוויסטע למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם עד ןופ טגיילרעד טשינ לחר טאה השעמל ם
אהבה, און
ידידותצמ
מערמצע ד
שטערקערער שלום ,מיט מער ידידות און אהבה, מיטד ".םשלום ,סא
רערטסייה א
מ+הר"++ל
ר חתונה און רחל פארשטייט אז ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז
גנהייט
צווייטער בית המקדש חרוב געווארן. צו
איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קי און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע אילייה ןלעטשוצפיוא ןעוועג הכוז טאה יז ןוא ס'איזזיאאסאך עגוויילילגעמ
קודם "שלום לרחוק" ,ווייל ס'איז אסאך א לרחוק" ,זא ך
לוםב ןלאז ייז כ
פ+ניני
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז דער וו
אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל ניש שבטים .און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן פסוקראד ,לחר ןופ רעדניק יד ,רימ ןוא .םיטבש דער ןפ זאגט
דערפארכילר
ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פאר
פסוקא ווייב.
עניא ביוו ,רשק ן אויסלאאז
ט ייז ד
נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל .דערפאר נ
ת
נעכט נאר כדי צו באקומען רחל
געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצ זיך לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט טיירג ןייז ףראד'מ טייוו יוו םעד ןופ ןענרעל ךיז
פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל
.ג רעדא ףיורעד טעבראעג
אזוי גרויס ,און דער בית המקדש איז געשטאנען און ידידים. א
רחל .יעקב האט דאך געארבעט
דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זי אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א צווייטער זאל נישט טשינ לאז רעטייווצ א ידכ ,ךיז ןופ ןבעגוצקעווא
לאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט
צווייב רעדפוןעדור זיךה ר
ס'האנדלטטא
ן טשינראג
אנדערע בחינה ,די גילוי שכינה איז נישט געווען רעים חברים, חברים ,רעים
צוויי פון זיך ס'האנדלט אהבה ווען א
פארשעמט ווערן .און אודאי טארן מיר נישט זיין ןייז טשינ רימ ןראט יאדוא ןוא .ןרעוו טמעשראפ
וואס פעלט אויס צו
ענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן
ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דע ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן סארט גרעסערער בר וד ע ר '
קשר און א גרעסערער סארט
א און קשר ס ב ר
שטערקערערו ד ע ר , רערס ראנ יא'
ימנים פון איר חתן יעקב ,כדי לבן
באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבויר אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן ןרעוו שייבתנ לאז רעטייווצ א זא םימרוג יד ןיילא
האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב ,כדי לבן
חיבור,אבאסאך אגרעסערעררעפעש איפעגוצ טאה אךטר
זי שוין ביים חתונה האבן און זי
דערמאנען "אחות
געווארן ביי דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבע אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען. דורך אונז. .זנוא ךרוד
ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור ,אסאך א
מןעגהאחים", הרעיםראוו
פארן,
"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים", םעד ייב ן
מול סוף, יותרןבלעז
דבר,טבערבה,
חיבור טא
א
לבן הארמי"?
שבשייכות כח האחדות האט
מתוך חכ
יקריםח++++לאה
המהר"ד
פנינים תו
כתביטאה
מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער.
איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט ייז ןענעז אליממ ןוא ,ןעמאמ א
ות הקדושה.
בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט
געזינדיגט ,שלימות הקדושה.
תופל ולבן", פארן ובין
חברים.
אויסגעוועלט צו זיין חברים. ףלט"בין
צו זיין ב
"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם
כציג וואס האט קיינמאל נישט פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט
מ האבן אליין געמאכט מעצמם און
"א
נישטא ב ל ש ם
ס'איז האזרע ו ת
חז"ל ה וא
מאמר אצזיי
ולמועדיהעגהשנה געהאלטן דעם ביהמ"ק
השבועןטלא לפרשיותםעד
ק"מהיב
בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און ב
אנדערש ,וויבאלד דער גאנצע ס'האט
פארוואסחבר איז
ות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור – ביי א רש"י הק' פרעגט
איז ער מסביר דעם ענין אזוי .ביים ערשטן
דעם בחיר האבות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור
אויףרמזב –
פנימיות'דיגער אאא יי בח
פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער ס'איזר
ס'איזנארזיא
אהבה.א
ולבן",דנ
ופל ,שרעיגעו
יו
פריינטשאפט מיינט דאך אז צוומציאותאיןפוןפסוק
אז זי גייט באקומען יעקב אבינו,
אויסגעפעלט ארויסצושרייבן האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו, ווייסןצמ
אןמן און
עכטע, דעםתואי
ס'איז
נישט קיין פיזישע זאך ,אבער ס'איז אן עכטע,פ בארעדט ןו
אבער זאך,ירפ
פיזישעשטני
האבןא
דן טפ
מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבו
ל איז געווען די גליקליכע וואס חורבן ביים ערשטן בית המקדש? עשו .אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס
מענטשןעמוואס איז
צווייאה ןשטנ צווישןוא ןב
דונגעוועגסי טלח
דעם גאנצן יחוס פון רבקה .ווייסן א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז
דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם א
ה" און זי גייט חתונה האבן מיט דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט:
צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם זייןגערפ )'ד קרפ( לארשי חצנ ןיא ל"רהמ רעד
אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט אזויד קען :ט
ש רע 'ווייערלעסןשיווצ תוכיי
קאנעקשאן', ב זיא ייז צו
מיר דען נישט אז רבקה איז געווען א זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין
יינט ,ווייל זי האט פארשטאנען
אזאת ִר ְב ָקה ּ ַבת ְּבתו ֵּאל הָ אֲ ַר ִּמי ִמפַּ ַ ּדן אֲ ָרם אֲ חוֹ ת לָ בָ ן הָ אֲ ַר ִּמי
פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען
דאתוֹ ֶא
ס'איז ַק ְח ּ
ווי היינט ווייסט מען אז ְּבפ
נאנט און 3
טאכטער פון בתואל ,א שוועסטער פון
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
תונה האבן מיט רחל און לאה. חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. ח
וגו' (בראשית כה ,כ)
לבן ,און געקומען פון פדן ארם? נאר דער
בן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב פארבונדן.
מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. פ
פסוק וויל דערציילן איר שבח ,אז כאטש וכי עדיין לא נכתב שהיא בת בתואל ואחות לבן ומפדן ארם ,אלא
זי איז געווען א טאכטער פון א רשע ,און להגיד שבחה שהיתה בת רשע ואחות רשע ומקומה אנשי רשע ולא
איר ברודער איז געווען א רשע ,און זי איז למדה ממעשיהם.
אויפגעוואקסן אין א שטאט פון רשעים, ואם תאמר אחר שהכתוב אומר שהיתה 'בת רשע' מה הוסיף בזה
נישט אפגעלערנט פון דאך האט זי זיך שהיתה 'אחות רשע' ,וכי יותר תלמוד מן האח ממה שתלמוד מן האב,
געהאלטן דעם ביהמ"ק
דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם א דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט: דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט: דער שייכות צווישן זיי איז ב
מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבו זיי. ויראה כי הנמשך אחר המעשים שהם רעים כגון עבודה זרה וכיוצא מענטשן האבן אויסגעוועלט
כח האחדות האט
פריינטשאפט מיינט דאך אז צוו
מציאותא פוןקשיא.
לכאורה איז דא שווער
געהאלטן דעם ביהמ"ק
בו הוא על ג' דברים; כי יש מהם שהוא עשה מכח יראה ,שהוא יירא מציאות פון פריינטשאפט
– ביי א חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער גאנצע
אויב איך ווייס אז רבקה האט געהאט מפלוני וצריך לעשות כמעשיו .והשני שהוא עשה מאהבתו ומחבתו,
כח האחדות האט – ביי א חבר איז אנדערש ,ווי
"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם
א טאטן א רשע ,וואס איז מיר נוגע אז כמו שאמרו (סנהדרין סא ):בענין עבודה זרה העובד מאהבת אדם או "אבל שם הרעות הוא מצ
מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער. מיראת אדם .ויש מהם שאינו עובד לא מאהבת אדם ולא מיראת אדם מאמען ,און ממילא זענען זיי
איר ברודער איז אויך געווען א רשע?
געווארן ביי דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבע דורך אונז.
שבחוצה אלא מחמת מנהג שנהגו כך ,כמו שאמרו רז"ל (חולין יג' ):גוים
דורך אונז. געווארן ביי דעם זעלבן טאט
האטצוגעפירט אז זיי זענען געבויר באשעפערזיהאט
ווערןאליין אז אויב
נתביישדאך
מ'פארשטייט
אליין די גורמים אז א צווייטער זאל באשעפער האט צוגעפירט
והנה ווערן .און זיך לארץ לאו עובדי עבודה זרה הם אלא מנהג אבותיהם בידיהם'.
אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן
ברודער'ס טאטן,
ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דע געהאלטן קעגן איר
מיר נישט זייןשטארקאודאי טארן פארשעמט פארשעמט ווערן .און אודאי טארן מיר נישט זיין ברודער'ס ברודער ,נאר ס'אי
האט גארנישט געטון צו ווערן זיברודערמורא האט דער
געווענליך קינד נישט כאטש א
צווייטער זאל רבקה מפני שאביה היה רשע היה לה ללמוד מכח מורא של אב (ויקרא
אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א צווייטער זאל נישט דער ברודער האט גארנישט
געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצ
זיכער אז זי האט זיך גרייט
טאטן,זייןאיז
מ'דארף האחים פון דעם ווי ווייט
פונעם כי לערנען יט ,ג) ,ואף על פי כן לא למדה .ומפני שהיה אחיה רשע ,וידועזיך
זיך לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט געארבעט דערויף אדער ג
אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל ניש
ווייל
און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן
קעגן איראיזברודער, אויך געהאלטן מחמת אוהבים זה את זה בתכלית ,ונמשך האחד אחר מעשה השני
שבטים. שבטים .און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי
זיי זאלן בכלל נישט האבן קי מעגליך אז און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע איז מעגליך אז זיי זאלן בכ
היו האט רחל פון האהבה ,והיא לא עשתה ולא חששה אל האהבה .ומפני שכל העיר
און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע
דאס הייסט אז ביי געשוויסטע מורא. ווייניגער
עצמם". דעםמען מצד ברודערפוןהאט
דערלייגט נישט א למעשה למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם מצד עצמם" .דאס הייסט א
אחד שהוא התחלה להם ,ואין ז פסוקלהם אב
עקסטער איז וואס דארף דער שיש ולא רשעים ,והיה לה להיות נמשך אחר מנהג העיר שהיו כולם רשעים, שיש להם אב אחד שהוא ה
האח נקרא מצד התולדה ,ואין שם האח רק מצ
איז געווען "אחות לבן זיין אז זי מדגיש זצ"ל.נפשה.הלכה אחר המנהג ,וזה בודאי הוראה על גודל צדקתה וזכות זצ"ל. האח נקרא מצד התולדה ,ואי
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כ מוואלברוז דוב ישכר רבי פון יששכר, עבודת עבודת יששכר ,פון רבי ישכר דוב מוואלברוז
אויסגעשמועסט אין הארמי"? ויש בזה עוד באלו ג' דברים -כי לא למדה מאביה ומאחיה ומאנשי
שוועסטער .אזוי ווערט עס
ביי א ברודער .און ער ערק
חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ו שוועסטער .אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין
הוא זאך ,כדי נישט צו פארשעמען איר האב איין
המקום -כי לשלשה אלו יש לאדם ייחוס והצטרפות; כי צוליב
חבר איז דער חיבור שטערק
אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר .ביי צוליב איין זאך ,כדי נישט צו פארשעמען איר
די דריי גרעסטע
אז דער ענטפער אויף דעם
זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האל אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז סבה לתולדה -שממנו יצא .והאח הוא חצי בשרו שהרי הם כאילו
אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז זיין ברודער אדער זיין חבר?
נסיונות
טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א מענטש בפרשת כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם נצחיות פון הם דבר אחד ,כמו שפירשו רבותינו ז"ל (ספרי במדבר יב ,יב)
נצחיות פון כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם טראכטן א מינוט ,ווער איז נע
זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך .לאמי זי האט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן
בהעלותך (במדבר יב ,יב) אצל "ויאכל חצי בשרו" ,והביאו רש"י לשם.
זי האט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן זאגט דער מהר"ל א פלא
איז א
לרחוק. ענטפער אויף דעם
נאכדעם אויך בני עשו. דער
מאמע פון אלע געמיינע
פירשה זיין די
והמקום המקבל את האדם ,יקרא האדם גם כן על שמו .והיא
זיין די מאמע פון אלע געמיינע בני עשו. נאכדעם אויך לרחוק.
מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב א וועט זי
וויכטיגער יסוד אין עבודת ה' .דער
אז פארקערט, און עשו, שידוך, שוואכסטן דעם באקומען
מכולם ,רוצה לומר מן הפועל אשר יש לכל דבר התיחסות ,וגם מן אשר
באקומען דעם שוואכסטן שידוך ,עשו ,און זי וועט פארקערט ,אז מ'זאל קודם ז
קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זי פאר'ן אז עסשלום דעם בעסטן שידוך וואס זי האט געהאט ,גייט זי דעם בעסטן שידוך וואס זי האט געהאט ,גייט זי
דא דריי זענען מהר"ל איז מסביר
באקומען דעם ערגסטן בחור .אנשטאט היא חלק ממנו פרשה ,וגם מן המקבל שהוא המקום .ולכלגייטאחד יש
שלום פאר'ן קרוב? לכאורה ו
שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדע גייט באקומען דעם ערגסטן בחור .אנשטאט שטייט קודם "שלום לרחוק"
ווערן צו מענטש
לרחוק ולקרוב" .שטעלט זיך די פראגע ,פארווא
א ברענגען וואס סיבות
התיחסות מיוחד וצירוף בפני עצמה ,והיא פרשה מכולם .און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי
און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי לרחוק ולקרוב" .שטעלט זיך
ווערט דערמאנט" ,שלום שלומעשים שלעכטע
"ויתן לך", ישראל.די ביי
נאכגעשלעפט נאך
י"ב שבטי קה ,צו זיין די מאמע פון כלל י"ב שבטי קה ,צו זיין די מאמע פון כלל ישראל.
(גור אריה ,בראשית כה ,כ) ביי "ויתן לך" ,ווערט דערמ
איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שב מאמע פון די פוןצו זיין די
אנדערע. וועלט .זי האט אויפגעגעבן וועלט .זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די איינע פון די פסוקים וואס
רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך :א זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער
ברודער אדער א חבר?
רעים פרק א') ברענגט א
דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהב זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר דער מהר"ל אין נתיבות
האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און
ווער איז נאנטער ,א
וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
ברודער אדער
ו נישט פארשעמט ווערן.
וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל
נישט פארשעמט ווערן.
ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל
ווער איז נאנטע
לאה גייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן, לאה גייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן,
צווייטער בית המקדש חרוב געווארן. ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז צווייטער בית המקדש חרוב
איין סיבה איז ,ווייל מ'האט מורא .געווענליך ווען
דער יצר הרע פונעם דור: א קינד האט מורא פון עלטערן ,ברענגט עס אים זיך
יעדער טוט אזוי! אויפצופירן גוט ,וויבאלד ער ווייסט אז דאס איז וואס
דאס ווייזט אונז וואס ס'פאדערט זיך פון א איד .א די עלטערן ערווארטן פון אים .אבער אין א פאל וואו
איד דארף זיך קענען האלטן שטארק קעגן יראה ,קעגן די עלטערן זענען נישט ערליך ,וועט די מורא פונעם
אהבה ,און קעגן דעם מנהג פון זיין סביבה .אפילו אויב טאטן זיין א סיבה אויף צו טון שלעכטס .אויב דער
יעדער איז שלעכט ,יעדער טוט אזוי און אזוי ,דארף טאטע איז א שייגעץ און ער דינט עבודה זרה ,וועט
מען בלייבן ערליך פאר'ן אייבערשטן. דאס קינד מורא האבן צו טון אנדערש.
ס'דערמאנט אונז וואס דער גאלאנטער רב זאל נאך א סיבה קען זיין וויבאלד ער האט יענעם ליב.
זיין געזונט און שטארק האט נאכגעזאגט בשם אן א קינד האט ליב זיין טאטן ,און אויב דער טאטע איז א
אייניקל פון חתם סופר ,וואס האט נאכגעזאגט פונעם פויער און א ליידיגייער ,וועט זיך דאס קינד אויפפירן
חתם סופר'ס טאכטער ,מרת שמחה לעהמאן ע"ה ,אז אזויווי דעם טאטן ,ווייל ער האט אים ליב.
דער חתם סופר האט געזאגט :פונקט ווי דער יצר הרע נאכדעם קען זיין א דריטע סיבה פאר דער
האט אין אלגעמיין פארשידענע נעמען ,אמאל איז ער שלעכטער אויפפירונג פון א מענטש ,נישט וויבאלד
דער יצר הרע ,אמאל דער שטן ,און אמאל דער מלאך ער האט מורא פון איינעם ,און אויך נישט וויבאלד
המות ,אזוי טוישט זיך אויך זיין טיטל אין יעדן דור, ער האט ליב איינעם וואס פירט זיך אויף אזוי ,נאר
און דער היינטיגער יצר הרע הייסט "אנדערע צייטן". ענדערש וויבאלד דאס איז דער מנהג המקום און ער
מענטשן בארעכטיגן אלעס וואס זיי טוען מיט'ן תירוץ
וויל נישט זיין אנדערש פון יעדן.
אז "ס'איז אנדערע צייטן"...
די גמרא זאגט אין חולין (יג" ,):נכרים שבחוצה לארץ
לפי זה ,אויב מ'מעג זאגן ,האט דער יצר הרע פון
לאו עובדי עבודה זרה הם" ,זיי זענען נישט שלעכט,
די תש"פ'ס א נייעם טיטל וואס הייסט "יעדער טוט
זיי זוכן נישט צו דינען עבודה זרה ,נאר ס'איז "מנהג
אזוי" ...וואס דארפסטו זיין קלוגער פון יעדן? אלע
אבותיהם בידיהם" .זיי האלטן פשוט אן זייער מנהג.
ערליכע מענטשן טוען אזוי; ס'איז גוט פאר דער
גאנצער וועלט ,פאר אלע רבנים און חכמים ,איז וואס דערפאר וויל די תורה דערציילן די גבורה פון רבקה
דארפסטו זיין בעסער פון זיי? אמנו ,אז זי האט בעצם געהאט אלע סיבות צו זיין
שלעכט ,וויבאלד איר טאטע איז געווען א רשע און
אבער אונזער מאמע רבקה האט אונז אויסגעלערנט
א מענטש האט מורא פונעם טאטן .איר ברודער איז
אז ס'איז דא אזא זאך אז מ'טוט אנדערש ווי יעדן
געווען א רשע ,און געשוויסטער האבן זיך נאטירליך
איינעם .די תורה איז מדגיש אז זי האט זיך נישט
ליב" ,כי האחים אוהבים זה את זה בתכלית" ,דאך איז
געפירט מיט די מנהגים פון פדן ארם.
זי נישט נמשך געווארן צו טון וואס זיי טוען.
די טבע האדם איז טאקע אז מ'ווערט נמשך פון
דאס הייסט אז זי האט מדחה געווען סיי די יראה
די מנהגי העיר ,אבער מ'דארף זיך אנגארטלען מיט
אייזערנע כוחות צו גיין קעגן דעם שטראם ווען זאכן פונעם טאטן און סיי די אהבה צום ברודער ,כדי צו
טויגן נישט" .אותו יצר הרע תעבירו מלבכם" ,דעם בלייבן ערליך.
יצר הרע פון "יעדער טוט אזוי" זאלט איר אויסרייסן און אויסער די צוויי זאכן האט זי געהאט נאך א
פון הארץ .דעם כח האבן מיר באקומען פון אונזער סיבה צו זיין שלעכט ,וויבאלד די גאנצע שטאט איז
מאמען רבקה .יעדער דארף זיך פירן נאר לויט ווי געווען א מקום אנשי רשע .אין פדן ארם איז געווען
דער באשעפער וויל ,צו שאפן א נחת רוח פאר'ן דער "מנהג העיר שהיו כולם רשעים" ,אבער רבקה
אייבערשטן ,בכל עת ובכל שעה ובכל רגע ,במחשבה האט זיך נישט דערשראקן דערפון און זי איז נישט
בדיבור ובמעשה. געגאנגען מיט'ן "מנהג העיר".
ז
מוד ע ה רב ה לכל באי בית ה'
ספר
מתנהג
בחסידות חלק ג'
אשר מכיל בתוכו שיחות
יקרות ומאירות בעבודת
השי"ת ,חיזוק והתעוררות
ללימוד התורה ,נועם המצות
ולטהרת המדות ,ופרטי
העבודה לחיי יום יום ,ועוד
שנאמרו ע"י
כ"ק מרן רבינו שליט"א
בשבתות השנה ובזמנים שונים
במשך שנת תשפ"ה העעל"ט
יהיה ניתן להשיג אצל שמחת החתונה בבית כק מרן רבינו שליטא
צו באקומען דעם גליון ,ווי אויך פאר סיי וועלכע הערות והארות
להתקשר אל חדר הוראה של רבינו: שיקט אן אימעיל צו:
718.851.2299 Misnahegbachasidus@gmail.com
אדער רופט:
347.378.9482
