gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מתנהג בחסידות · Misnaheg Bechasidus — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: מתנהג בחסידות · Misnaheg Bechasidus

שבוע: תולדות (2026-11-09)

מתנהג בחסידות · Misnaheg Bechasidus — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫בס”ד‬ ‫יו"ל ע"י‬ ‫קהל נועם‬ ‫‪+‬אלימלך‬ ‫יזענסק‬ ‫‪1402 59st.‬‬ ‫אוצר הדרכה‬ ‫בנשיאות כ"ק מרן‬ ‫למעשה‪ ,‬פרקי‬ ‫גליון קנ"ז‬ ‫אדמו"ר שליט"א‬ ‫מוסר והתחזקות‬ ‫לחיי יום יום‬ ‫ןתלדות‬ ‫תשפ“ז‬ ‫נאמרה פר שת תול דות שנת תשפ"ו‬ ‫השי"ת וויל מ'זאל דאווענען צו אים‬ ‫אונזער פרשה הייבט זיך אן מיט דעם ענין פון תפילה‪ ,‬אז‬ ‫יצחק און רבקה האבן מתפלל געווען אויף קינדער און דער‬ ‫אייבערשטער האט זיי געהאלפן‪.‬‬ ‫אין רבינו בחיי איז דא אן אינטערעסאנטער דיוק אויפ'ן‬ ‫פסוק‪ ,‬אז די תורה הקדושה זאגט‪" :‬ויעתר יצחק לה' לנכח‬ ‫אשתו כי עקרה היא"‪ .‬דא זעען מיר צוויי זאכן‪ ,‬איינס אז יצחק‬ ‫און רבקה האבן געדאוונט‪ ,‬און דאס צווייטע אז רבקה איז‬ ‫געווען אן עקרה‪ .‬די שאלה איז‪ ,‬וועלכע פון די צוויי איז דער‬ ‫עיקר נושא פונעם פסוק? זאגט דער רבינו בחיי‪ ,‬אז פון דעם‬ ‫וואס דער פסוק רעדט קודם וועגן זייער דאווענען‪ ,‬איז משמע‬ ‫אז דאס איז דער עיקר‪.‬‬ ‫מ'דארף עס אבער פארשטיין‪ ,‬ווייל אויבנאויף זעט אויס אז‬ ‫דער עיקר פון דער מעשה איז רבקה'ס עקרה'שאפט‪ .‬די גאנצע‬ ‫סיבה פאר'ן דאווענען איז דאך נאר געווען צוליב דעם וואס‬ ‫רבקה איז געווען אן עקרה‪ ,‬און ממילא וואלט דער אויסשטעל‬ ‫פונעם פסוק געדארפט זיין‪ ,‬אז מ'זאל קודם דערציילן אז רבקה‬ ‫איז געווען אן עקרה‪ ,‬און נאכדעם זאגן אז וועגן דעם האבן זיי‬ ‫געדאוונט‪.‬‬ ‫זאגט דער רבינו בחיי‪ :‬די סיבה פארוואס דער פסוק איז‬ ‫מקדים דעם ענין פון תפילה‪ ,‬איז וויבאלד דאס איז באמת‬ ‫געווען דער עיקר פון דער מעשה‪ ,‬אנדערש ווי מיר מיינען‪.‬‬ ‫"ולמדנו שאין הכוונה שתהיה העקרה סיבת התפילה‪ ,‬שאם כן‬ ‫הסיבה העיקר והתפילה טפל לה‪ ,‬אבל הכוונה לשון הכתוב כי‬ ‫התפילה סיבת העקרות"‪.‬‬ ‫פשט איז‪ ,‬כאטש ס'איז ריכטיג אז יצחק און רבקה האבן‬ ‫געדאוונט צו האבן קינדער‪ ,‬איז אונז דער פסוק מגלה דעם סוד‪,‬‬ ‫אז די סיבה דערפאר איז געווען וויבאלד דער אייבערשטער‬ ‫האט געוואלט זיי זאלן דאווענען‪ .‬דאס הייסט אז בעצם איז די‬ ‫א‬ ‫די מטרה איז צו‬ ‫בעזהשי”ת‬ ‫פארברענגען אינאיינעם‬ ‫עב’’ג הכלה‬ ‫בת הגה’’צ ר’ דוד גראס שליט’’א‬ ‫בן כ”ק אדמו”ר מהאלמין שליט”א‬ ‫חתן כ”ק מרן גאב”ד קרית צאנז שליט”א‬ ‫נכד כ”ק מרן הגה”ק מצאנז קלויזענבורג זצוק”ל‬ ‫שמחת נישואין של בן‬ ‫כבוד קדושת מרן אדונינו‬ ‫מורינו ורבינו שליט”א‬ ‫החתן הרב ישכר בער הלוי שליט’’א‬ ‫די וואך איז געווען דא א יונגערמאן וואס איז‬ ‫געקומען אויף צוויי וואכן פון ארץ ישראל‪ .‬ער‬ ‫מז>ל טוב‬ ‫גייט נישט נאך געלט‪ ,‬ער איז נישט געקומען‬ ‫צוליב הכנסת כלה‪ ,‬נאר ער איז געקומען צו‬ ‫פארברענגען אביסל מיט זיין אלטע מאמע‪.‬‬ ‫רעדנדיג מיט אים‪ ,‬האט מען אים געפרעגט‬ ‫וואספארא וויכטיגע זאכן ער האט געשמועסט‬ ‫מיט זיין מאמען במשך דער צייט וואס ער איז‬ ‫דא‪ ,‬און ער האט דערציילט אז מ'האט גערעדט‬ ‫זמן‬ ‫סידורו של שבת‬ ‫זמן הדלקת‬ ‫על דא ועל הא‪ ,‬וואו זי גייט איינקויפן‪ ,‬וואס זי‬ ‫מוצש"ק‬ ‫הנרות‬ ‫טוט‪ ,‬אא"וו‪ .‬זי האט אים אויך צוריקגעפרעגט‬ ‫‪5:51‬‬ ‫‪4:24‬‬ ‫וויאזוי ס'גייט ביי אים‪ ,‬און וואס ער האט ליב צו‬ ‫שמחת אויפרוף של‬ ‫עסן‪ ,‬אא"וו‪ .‬סתם פטפוטים בעלמא‪.‬‬ ‫בן כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫האט איינער געגעבן א פרעג דעם‬ ‫שבת קודש פרשת תולדות‬ ‫איד‪" :‬וועגן דעם ביסטו געקומען פון ארץ‬ ‫ישראל‪ ,‬כדי צו שמועסן מיט דיין מאמען‬ ‫מעמד לבישת השטריימל ����������������������� ‪4:45‬‬ ‫אזעלכע שטותים? צוויי וואכן ביסטו אוועק‬ ‫מנחה וקבל"ש�������������������������������������������‪5:00‬‬ ‫פונדערהיים‪ ,‬דו האסט איבערגעלאזט די‬ ‫באטע ��������������������������������������������� ‪10:30-9:15‬‬ ‫שטוב מיט די קינדער‪ ,‬ס'קאסט דיר אויך אסאך‬ ‫באגלייטען בשעה ‪9:00‬‬ ‫געלט‪ .‬קען זיין אז דו ביסט אן עושר און געלט‬ ‫מבית כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫שפילט נישט קיין ראלע ביי דיר?"‪...‬‬ ‫‪5919 14th Avenue‬‬ ‫"הלואי"‪ ,‬האט דער יונגערמאן געזאגט‪" .‬איך‬ ‫שחרית������������������������������������������������������� ‪9:15‬‬ ‫האב וואס איך דארף ברוך ה'‪ ,‬אבער איך האב‬ ‫קידושא רבה אחר התפילה‬ ‫נישט קיין איבריגן דאלאר"‪.‬‬ ‫מנחה וש"ס ���������������������������������������������� ‪4:40‬‬ ‫"נו‪ ,‬איז פארוואס ביסטו געקומען צו פליען‬ ‫מעריב����������������������������������������������� בזמן ר"ת‬ ‫וועד השמחה‬ ‫אויף צוויי וואכן? צו רעדן סתם על דא ועל‬ ‫הא?"‬ ‫"וואס פארשטייסטו נישט?" האט דער‬ ‫יונגערמאן געזאגט‪" ,‬נישט דער אינהאלט‬ ‫פונעם שמועס מאכט דא אויס‪ ,‬נאר איך‬ ‫בין געקומען כדי צו פארברענגען מיט מיין‬ ‫מאמען‪ .‬דער שמועס איז בסך הכל אן אופן‬ ‫מחה‬ ‫אור‬ ‫רי ‪‬ב ש‬ ‫וויאזוי מיר פארברענגען"‪.‬‬ ‫ז ﬧ ו ע ‪ ‬צ דיק ו‪‬יש‬ ‫דאס זעלבע איז ווען ס'קומט צו דאווענען‪.‬‬ ‫ס'איז א געלעגנהייט וואס א איד האט צו‬ ‫קענען פארברענגען מיט'ן אייבערשטן‪ ,‬זיך‬ ‫מענטש האט חלילה א שווערן דורכגאנג‪ ,‬איז‬ ‫תפילה דא דער עיקר‪ ,‬און די עקרה'שאפט איז‬ ‫מייחד זיין און רעדן צו אים‪ .‬דער תכלית‬ ‫נאר א היכי תמצי וויאזוי דער אייבערשטער‬ ‫איז‪ ,‬ווי מיר האבן געזאגט‪" ,‬ליחדך באהבה‬ ‫דער תכלית פונעם דורכגאנג די תפילה‪ ,‬די‬ ‫האט זיי געברענגט צו דאווענען‪" .‬ולומר לך‪,‬‬ ‫ולאהבה את שמך"‪ .‬איך רעד צום אייבערשטן‬ ‫קרבת אלקים וואס קומט דורכ'ן דאווענען‪.‬‬ ‫שלא נתעקרה אלא כדי שיתפללו שניהם על‬ ‫און דער אייבערשטער הערט מיך אויס‪ ,‬ער‬ ‫הדבר‪ ,‬לפיכך הקדים התפילה שהוא העיקר‪,‬‬ ‫איז א שומע תפלת כל פה‪ .‬און אזוי בוי איך‬ ‫דער תכלית פון דער צרה איז נישט כדי ער‬ ‫והסיבה ראשונה שבשבילה באה העקרות‬ ‫אויף א שייכות מיט'ן אייבערשטן‪.‬‬ ‫זאל האבן א צרה‪ ,‬נאר אז ער זאל זיך מייחד זיין‬ ‫לרבקה אמנו"‪ .‬מיט דעם פארשטייט מען שוין‬ ‫א באזונדערער שכר פאר'ן‬ ‫מיט'ן אייבערשטן‪" ,‬להודות לך‪ ,‬ליחדך באהבה‬ ‫פארוואס דער פסוק הייבט אן מיט תפילה‪.‬‬ ‫ולאהבה את שמך"‪.‬‬ ‫מיר זעען דא א מורא'דיגע נקודה‪ .‬ווען א‬ ‫ב‬ ‫מערערע געסט און די תפילות זעען אויס‬ ‫אנדערש‪ .‬אבער ווען ס'איז געקומען דער‬ ‫ערשטער שבת נאך יום טוב‪ ,‬שבת בראשית‪,‬‬ ‫שלש סאים קמח סולת"‪ ,‬יאג זיך אונטער און‬ ‫מאך עס שנעל גרייט; "ואל הבקר רץ אברהם";‬ ‫"ויתן אל הנער וימהר לעשות אותו"‪.‬‬ ‫קומען פרי אין שול‬ ‫דער מהר"ל איז מדייק אין נתיב גמילות‬ ‫זענען די חברים צוגעגאנגען און פרובירט צו‬ ‫זאגט ר' ירוחם‪ ,‬אז "וימהר הוא העיקר היותר‬ ‫חסדים‪ ,‬אז אין דער משנה פון "אלו דברים"‬ ‫כאפן א שמועס מיט אים; זיי האבן געקלערט‬ ‫גדול" – מ'וויל דא ווייזן אז דאס לויפן איז נאך‬ ‫וואס מיר זאגן ביי די ברכות השחר יעדן‬ ‫אז ער וועט זיך באלד צוריקזעצן צו זייער‬ ‫מער ווי די פעולה אליין‪ .‬די "מהרי" איז מער ווי‬ ‫טאג‪ ,‬ווערט אויסגערעכנט "והשכמת בית‬ ‫טיש‪ .‬יעדער האט אים אביסל געצימבלט‪" ,‬נו‪,‬‬ ‫די "שלש סאים קמח"‪ .‬א מענטש קען זיך נישט‬ ‫המדרש שחרית וערבית"‪ .‬לכאורה דארף מען‬ ‫יאנקל‪ ,‬נו נו‪ ,‬עה בע"‪ ...‬אבער הוא בשלו‪ ,‬ער‬ ‫פארשטעלן די חשיבות און די ווערד פון דעם‬ ‫פארשטיין פון וואס מ'רעדט דא‪ ,‬צוליב וואס‬ ‫רעדט נישט אויס און ער בלייבט זיצן אויבן ביי‬ ‫וואס מ'קומט פרי צו א דבר מצוה‪ ,‬ווי ר' ירוחם‬ ‫קומט דער מענטש פרי אין שול? אויב רעדט‬ ‫זיין נייעם פלאץ‪.‬‬ ‫זאגט דאס לשון‪" :‬הנה אין אדם יודע להעריך‬ ‫מען וועגן דאווענען און לערנען‪ ,‬שטייט דאך‬ ‫נאכ'ן דאווענען האט ער שוין געקענט רעדן‪,‬‬ ‫מה זה הענין להיות מקדים לאיזה דבר מצוה"‪.‬‬ ‫שוין עקסטער אין דער רשימה "עיון תפילה"‬ ‫האט ער געוואלט צוגיין צו דער קופקע פון‬ ‫און "תלמוד תורה כנגד כולם"‪ ,‬איז וואס נאך‬ ‫א מענטש קען טראכטן‪ ,‬וואס איז שוין די‬ ‫זיינע חברים און שמועסן מיט זיי‪ .‬זיי האבן‬ ‫קען מען טון אין בית מדרש אויסער דעם?‬ ‫גרויסע זאך צו קומען אביסל פריער אין שול‬ ‫אים אבער נישט מוחל געווען אזוי שנעל‬ ‫צום דאווענען‪ ,‬אדער אפאר מינוט פאר די‬ ‫זאגט דער מהר"ל‪ ,‬אז ס'איז דא אן‬ ‫וואס ער האט זיי איבערגעלאזט‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫סדרי הלימוד? אבער אין הימל האט עס גאר‬ ‫עקסטערער שכר אויף דעם וואס מ'קומט‬ ‫אים געטשעפעט‪" :‬אה‪ ,‬דו ביסט געווארן א‬ ‫א גרויסן משמעות‪ ,‬זאגט ר' ירוחם‪" :‬יתכן וכל‬ ‫צייטליך צום דאווענען און לערנען‪ ,‬נישט‬ ‫פרומער? ס'פאסט דיר נישט צו זיצן מיט אונז‬ ‫העושר והזכות יגיע להאדם יותר מההקדמה‬ ‫ווען די באן פארט שוין און מ'דארף עס שוין‬ ‫ביים דאווענען? איז גיי שמועס דארט מיט‬ ‫מאשר עצם המעשה" – ס'קען זיין אז דער שכר‬ ‫נאכיאגן‪ .‬דאס מיינט "השכמת בית המדרש"‪,‬‬ ‫דיינע נייע חברים אויף דיין חשוב'ן פלאץ‪ .‬גיי‬ ‫וואס דער מענטש וועט באקומען צוליב דעם‬ ‫אז דער מענטש קומט באצייטנס‪ ,‬ער שפירט‬ ‫שמועס מיט די טישן און בענקלעך דארט"‪.‬‬ ‫וואס ער איז געקומען בזריזות‪ ,‬וועט זיין נאך‬ ‫אז ס'איז א וויכטיגע מיטינג צו וואס ער טאר‬ ‫ווען ער האט געזען אז די חברים שאקלען‬ ‫מער ווי אויף דער עצם המעשה‪.‬‬ ‫נישט קומען שפעט‪ ,‬און אויף דעם איז דא‬ ‫זיך אפ פון אים‪ ,‬האט ער זיך אויפגעהויבן‬ ‫אן עקסטערע הבטחה אז מ'איז "אוכלים‬ ‫שכר אויפ'ן פלאץ פאר'ן‬ ‫און אהיימגעגאנגען‪ .‬ווען ער איז אריין אין‬ ‫פירותיהם בעולם הזה והקרן קיימת לו לעולם‬ ‫הויז האט ער געזען אז זיין קליינע בעיבי פון‬ ‫נישט רעדן ביים דאווענען‬ ‫הבא"‪.‬‬ ‫אונטער א יאר אלט ליגט אויף דער ערד מיט‬ ‫א פלאסטיק זעקל ביז איבער'ן קאפ‪ .‬ער איז‬ ‫קען זיין אז אויב די מטרה פונעם דאווענען‬ ‫ממש דערציטערט געווארן‪ ,‬ווייל קיינער איז‬ ‫וואלט געווען אז מ'זאל פשוט אפזאגן די‬ ‫מיין זון ישכר בער האט מיר פארציילט‪,‬‬ ‫ווערטער‪ ,‬וואלט נישט געווען קיין נפקא‬ ‫פונקט נישט געווען נעבן דעם קינד‪ ,‬און ווען‬ ‫אז זיין מגיד שיעור‪ ,‬הרה"ג ר' חיים מרדכי‬ ‫מינה צי מ'קומט אפאר מינוט פריער אדער‬ ‫ס'וואלט גענומען נאך א מינוט וואלט דאס‬ ‫טייטלבוים‪ ,‬האט אים פארציילט בשם זיין‬ ‫שפעטער‪ .‬אבער וויבאלד די גאנצע מטרה‬ ‫קינד שוין נישט דא געווען ח"ו!‬ ‫טאטן‪ ,‬דער סאסובער רבי פון קרית ישמח‬ ‫איז צו פארברענגען מיט'ן אייבערשטן‪ ,‬דארף‬ ‫ער איז געווען זייער איבערגענומען ביים‬ ‫משה‪ ,‬א מעשה וואס האט לעצטנס פאסירט‪:‬‬ ‫דער מענטש ווייזן אז ער קוקט טאקע ארויס‬ ‫זען אז שוין אינעם ערשטן שבת‪ ,‬נאכדעם‬ ‫אויף דעם‪ .‬ער קומט נישט אין שול די לעצטע‬ ‫א געוויסער יונגערמאן האט מחליט געווען‬ ‫וואס ער האט זיך מקבל געווען נישט צו רעדן‬ ‫רגע‪ ,‬נאר ער איז דארט גענוג פרי‪ ,‬ווארטנדיג‬ ‫פאר די הייליגע טעג אז ער וויל מער נישט‬ ‫ביים דאווענען‪ ,‬איז ער ניצל געווארן פון אזא‬ ‫צו רעדן מיט'ן גרויסן באשעפער‪.‬‬ ‫רעדן ביים דאווענען‪ ,‬אבער ער האט געהאט א‬ ‫שרעקליכער טראגעדיע‪ .‬ביז דעמאלט פלעגט‬ ‫גרויסע שוועריגקייט וואס איז אים געשטאנען‬ ‫דאס לויפן צו דער מצוה‬ ‫ער אלץ בלייבן אין שול שמועסן א האלבע‬ ‫אין וועג‪ ,‬אז ער איז געזעסן פון הינטן צווישן די‬ ‫שעה אדער מער‪ ,‬אבער אויב וואלט ער‬ ‫איז נאך גרעסער ווי די‬ ‫שמועסערס‪ ,‬ביי דעם 'טיש הידוע' וואס אסאך‬ ‫געטון אזוי דעם שבת וואלט ער שוין מעגליך‬ ‫שולן האבן… צווישן די יושבי קרנות במערב‪.‬‬ ‫אהיימגעקומען צו א לויה רח"ל‪ .‬אין זכות‬ ‫פונעם שינוי מקום‪ ,‬מיט דער קבלה וואס ער‬ ‫האט זיך פארגענומען נישט צו רעדן ביים‬ ‫דאווענען‪ ,‬איז דאס קינד געבליבן לעבן‪.‬‬ ‫איז ער צוגעגאנגען צום גבאי'ן ווען מ'האט‬ ‫פארקויפט די זיצן און האט אים געזאגט‪" :‬הער‬ ‫מיך אויס‪ ,‬איך וויל משנה זיין מיין מהות‪ ,‬איך‬ ‫מצוה‬ ‫ס'איז דא א ספר "דעת תורה" פון ר' ירוחם‬ ‫וויל אויפהערן צו רעדן ביים דאווענען‪ ,‬אבער‬ ‫הלוי לעבאוויטש‪ ,‬דער משגיח פון מיר‪ .‬אינעם‬ ‫נישט אפלערנען דאס‬ ‫איך דארף פאר דעם אן אנדערן פלאץ‪ .‬גיב מיר‬ ‫חלק אויף בראשית (עמוד קט"ו) רעדט ער וועגן‬ ‫עפעס מער חשוב‪ ,‬נענטער צו מזרח‪ ,‬אז איך‬ ‫דאווענען‪ ,‬נאר דאווענען!‬ ‫דעם ענין פון זריזות‪ ,‬אז מ'זעט אין דער תורה‬ ‫זאל קענען אויפהערן צו רעדן ביים דאווענען"‪.‬‬ ‫ביי אברהם אבינו אז ער האט זיך געאיילט‬ ‫דער גבאי האט אים טאקע געגעבן א העכערן‬ ‫ביים טון מצוות‪" :‬וירא וירץ לקראתם"‪ ,‬ער‬ ‫פלאץ‪ ,‬נישט ביים ווינקל פון די שמועסערס‪.‬‬ ‫עס שטייט א געוואלדיגע נקודה אין פנים‬ ‫איז געלאפן קעגן די מלאכים; "וימהר אברהם‬ ‫יפות אין פרשת ויחי (ד"ה נפתלי אילה שלוחה)‪,‬‬ ‫יום טוב האבן די חברים נישט אזוי‬ ‫האוהלה"‪ ,‬ער האט זיך געאיילט צום געצעלט‪.‬‬ ‫אז אמאל קען זיין אז א מענטש דאוונט און‬ ‫באמערקט וואו ער איז‪ ,‬ווייל עס זענען דא‬ ‫נאכדעם האט ער געזאגט פאר שרה‪" :‬מהרי‬ ‫ג‬ ‫קאמוניסטישע רשעים ימ"ש‪ .‬איין אינדערפרי‬ ‫דער תורה? פארוואס דוקא פון חנה?‬ ‫ער האט טאקע אינזין פירוש המילות‪ ,‬ברוך‬ ‫האבן די רשעים באפוילן אז יעדער דארף‬ ‫– געלויבט; אתה – דו; ה' – דער באשעפער‪,‬‬ ‫האט ר' יחזקאל געזאגט א פשוט'ן תירוץ‪,‬‬ ‫אויסטון די שיך און זאקן‪ ,‬און לויפן בארוועס‬ ‫היה הוה ויהיה אדון הכל‪ ,‬און אזוי ווייטער‪,‬‬ ‫אז דאס איז וויבאלד חנה האט געדאוונט‬ ‫דריי קילאמעטער‪ ,‬וואס דאס איז נאנט צו‬ ‫אבער ס'זעט אויס ווי איינער וואס לערנט דאס‬ ‫מיט א פשטות‪ .‬זי האט פשוט גערעדט צום‬ ‫צוויי מייל‪ .‬די סיבירישע קעלט איז דאך‬ ‫דאווענען‪ .‬ווען א מענטש לערנט‪ ,‬טייטשט ער‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ווי א קינד רעדט צו זיין מאמען‪:‬‬ ‫אומדערטרעגליך‪ ,‬אבער קיין צוויי ברירות איז‬ ‫דאך אויך די ווערטער‪" :‬אמר אביי – אביי האט‬ ‫באשעפער‪ ,‬דו האסט מיר דאס און דאס‬ ‫נישט געווען‪.‬‬ ‫געזאגט"‪ ,‬אד"ג‪.‬‬ ‫באשאפן‪ ,‬דו האסט עס זיכער געטון פאר א‬ ‫ר' יחזקאל האט אויפגעהויבן זיינע אויגן‬ ‫תכלית‪ ,‬און גארנישט איז דיר נישט שווער‪.‬‬ ‫זאגט דער פנים יפות‪ ,‬אז מ'זאל אכטונג‬ ‫צום הימל און געזאגט‪" :‬רבונו של עולם‪ ,‬טאטע‬ ‫דו ביסט דער באשעפער פון דער גאנצער‬ ‫געבן אז דאס דאווענען זאל נישט אויסזען ווי‬ ‫אין הימל‪ .‬דיינע הייליגע צדיקים‪ ,‬חכמינו ז"ל‪,‬‬ ‫בריאה‪ ,‬אלעס האסטו געמאכט‪ ,‬און דאך‬ ‫מ'לערנט‪ ,‬נאר מ'זאל עס טון מיט געפיל‪ .‬דאס‬ ‫האבן געזאגט (בבא מציעא קז‪' ,):‬הכל בידי‬ ‫קענסטו מיר נישט געבן איין קינד?‪ ...‬זי האט‬ ‫הארץ זאל רעדן צום אייבערשטן און דער‬ ‫שמים חוץ מצינים פחים'‪ .‬ביי דעם דארף א‬ ‫גערעדט פשוט ווי מ'רעדט‪ .‬דאס מיינט תפילה‪,‬‬ ‫מענטש זאל שפירן אז ער האט פאקטיש א‬ ‫מענטש טון אלעס וואס ער קען אז ער זאל‬ ‫אז מ'רעדט נארמאל פון הארץ‪.‬‬ ‫שמועס מיט'ן אייבערשטן‪.‬‬ ‫נישט פארקילט ווערן‪ ,‬וויבאלד מ'לאזט עס‬ ‫ר' יחזקאל אבראמסקי‪ ,‬דער חזון יחזקאל‪,‬‬ ‫איבער פאר זיין בחירה‪ .‬אבער דא אין סיביר‬ ‫איז געווען גאר א שטארקער דאווענער‪ ,‬עס‬ ‫קען איך גארנישט טון‪ ,‬ס'ווענדט זיך שוין נישט‬ ‫זענען דא איבער אים גוזמאות פון מעשיות‬ ‫אין מיר‪ ,‬ממילא בעט איך דיך רבונו של עולם‪,‬‬ ‫וועגן זיין תפילה‪ .‬אמאל האט ער געזאגט א‬ ‫היט מיך אפ פון קרענק אז איך זאל נישט‬ ‫פלא פון א זאך‪:‬‬ ‫פארקילט ווערן פון דער ביטערער קעלט"‪.‬‬ ‫ווער ס'האט אים געקענט‪ ,‬ווייסט אז ער‬ ‫דאס דארף‬ ‫די גמרא אין ברכות (לא‪ ).‬רעדט ארום וועגן‬ ‫פלעגט זיך דרייען א גאנץ ווינטער אין ירושלים‬ ‫מיט א דיקן מאנטל און א שאל‪ ,‬אבער ער האט‬ ‫פארשריבן‬ ‫דער תפילה וואס חנה האט געדאוונט ווען זי‬ ‫איז געווען אן עקרה‪ .‬די גמרא פארציילט אז‬ ‫דערציילט אז אין סיביר איז ער קיינמאל נישט‬ ‫ווערן בעיקר‬ ‫זי האט געזאגט‪" :‬רבונו של עולם‪ ,‬מכל צבאי‬ ‫צבאות שבראת בעולמך‪ ,‬קשה בעיניך שתתן‬ ‫געווארן פארקילט‪ ,‬ווייל ער האט גערעדט צום‬ ‫אייבערשטן און פשוט געבעטן‪.‬‬ ‫פאר'ן לעצטן‬ ‫לי בן אחד"‪ ,‬דו האסט באשאפן אזא גרויסע‬ ‫ריזיגע וועלט‪ ,‬איז דיר אזוי שווער מיר צו געבן‬ ‫דור‪ ,‬בעיקבתא‬ ‫תפילה איז די עבודה פון‬ ‫איין קינד?‬ ‫דמשיחא‪ ,‬אז‬ ‫אונזער דור‬ ‫נאכדעם האט זי ווייטער געזאגט‪" :‬רבונו‬ ‫של עולם כל מה שבראת באשה‪ ,‬לא בראת‬ ‫מ'זאל עס‬ ‫דבר אחד לבטלה"‪ ,‬אלע איברים און גידים‬ ‫וואס דו האסט באשאפן אין מיר און אין‬ ‫דעמאלט‬ ‫דער תניא ברענגט אין קונטרס אחרון‪ ,‬אז‬ ‫דער עיקר עבודה בעקבתא דמשיחא איז‬ ‫יעדער פרוי‪ ,‬האסטו דאך באשאפן מיט א ציל;‬ ‫תפילה‪ .‬דער מאור ושמש אין פרשת ואתחנן‬ ‫(ד"ה ובקשתם משם) ברענגט אויך די זעלבע‬ ‫געדענקען…‬ ‫"עינים לראות‪ ,‬אזנים לשמוע‪ ,‬חוטם להריח‪,‬‬ ‫פה לדבר‪ ,‬ידים לעשות בו מלאכה‪ ,‬רגלים‬ ‫נקודה בשם רבי משה'לע פשעווארסקער‪ ,‬אז‬ ‫להלך בהם‪ ,‬דדים להניק בהם"‪ ,‬יעדער פון די‬ ‫בעיקבתא דמשיחא איז דער עיקר עבודה‬ ‫אלע איברים האט א קלארער צוועק און קיין‬ ‫צו דאווענען‪ ,‬און ר' משה'לע האט מיט דעם‬ ‫שום זאך איז נישט אומזיסט‪ .‬איז פארוואס‬ ‫געטייטשט די ווערטער אין תהלים (קב‪ ,‬יח‪-‬‬ ‫האסטו מיר געגעבן די מעגליכקייט צו פיטערן‬ ‫יט) "ולא בזה את תפלתם‪ :‬תכתב זאת לדור‬ ‫קינדער‪ ,‬אויב נישט אז איך זאל עס נוצן? "תן לי‬ ‫אחרון"‪ ,‬אז דער אייבערשטער איז נישט‬ ‫ווען ר' יחזקאל איז ארויס פון שטוב יעדן‬ ‫בן ואניק בהם"‪.‬‬ ‫מבזה קיין תפילה פון א איד‪ ,‬און דאס דארף‬ ‫אינדערפרי‪ ,‬האט ער געלייגט די הענט אויף‬ ‫די גמרא לערנט ארויס אסאך לימודים פון‬ ‫פארשריבן ווערן בעיקר פאר'ן לעצטן דור‪,‬‬ ‫דער מזוזה און געזאגט‪" :‬רבונו של עולם‪ ,‬איך‬ ‫חנה'ס תפילה אין ספר שמואל‪ .‬צום ביישפיל‪,‬‬ ‫בעיקבתא דמשיחא‪ ,‬אז מ'זאל עס דעמאלט‬ ‫גיי ארויס פון שטוב געזונט‪ ,‬איך בעט דיך אז‬ ‫פון דעם וואס דער פסוק זאגט (ש"א א‪ ,‬יג)‬ ‫געדענקען…‬ ‫איך זאל צוריקקומען אהיים געזונט"‪.‬‬ ‫"וחנה היא מדברת על לבה"‪ ,‬לערנט מען‬ ‫א ווארעמע תפילה אינעם‬ ‫ס'איז געווען א איד אין ארץ ישראל וואס‬ ‫ארויס אז "צריך שיכוון לבו"‪ .‬האט ר' יחזקאל‬ ‫האט געהאט א קינד וואס האט ל"ע געדארפט‬ ‫געפרעגט‪ ,‬פארוואס דוקא פון חנה'ס תפילה‬ ‫פראסטיגן סיביר‬ ‫דורכגיין א גרויסע אפעראציע‪ .‬מ'האט‬ ‫לערנט מען ארויס די אלע הלכות? פארוואס‬ ‫געמאכט די אפעראציע אבער ס'איז נישט‬ ‫האט מען עס נישט געקענט ארויסלערנען פון‬ ‫גוט געלונגען און די דאקטוירים האבן געזאגט‬ ‫יצחק‪ ,‬פון אברהם‪ ,‬פון משה רבינו‪ ,‬אדער פון‬ ‫אז מ'דארף נאכאמאל אפערירן‪ .‬דער טאטע‬ ‫ר' יחזקאל איז געווען אין סיביר אונטער די‬ ‫סיי וועלכער תפילה וואס ווערט דערמאנט אין‬ ‫ד‬ ‫איש‪ ,‬אז שרייען צום אייבערשטן מיינט נישט‬ ‫מיט'ן מויל‪ ,‬נאר ס'מיינט בלב‪ .‬ווייל ווען א‬ ‫מענטש דאוונט מיט אן אמת‪ ,‬שרייט זיך עס‬ ‫הש"ץ‬ ‫האט יעצט געהאט אן אויסוואל צווישן צוויי‬ ‫מעגליכקייטן‪ :‬אדער זאל מען אפערירן דאס‬ ‫קינד נאכאמאל אין דעם זעלבן שפיטאל‪,‬‬ ‫דער אייזנשטאטער רב האט מיר געזאגט‬ ‫אינעווייניג אין הארץ‪.‬‬ ‫אדער זאל ער פליען קיין דייטשלאנד וואס‬ ‫בשם דעם גר"א‪ ,‬אויף דעם וואס חז"ל זאגן‬ ‫דארט זענען דא די גרעסטע מומחים אויף‬ ‫איך וועל דאווענען אז דו‬ ‫(ברכות לב‪" ):‬התפלל ולא נענה יחזור ויתפלל"‪,‬‬ ‫דעם סארט אפעראציע‪.‬‬ ‫אז די כוונה קען זיין אויף א מענטש וואס‬ ‫זאלסט קענען דאווענען…‬ ‫דאוונט שמונה עשרה‪ ,‬אבער ער שפירט אז‬ ‫דער איד איז עס געגאנגען איבערשמועסן‬ ‫ס'איז נישט געווען ווי מ'דארף‪" ,‬יחזור ויתפלל"‪,‬‬ ‫מיט זיין ראש ישיבה‪ ,‬איינער פון די ליטווישע‬ ‫זאל ער זיך גוט צוהערן צו 'חזרת הש"ץ'‪ ,‬ווען‬ ‫גדולי בעלי מוסר‪ ,‬און יענער האט געפרעגט‬ ‫ס'איז געקומען אמאל א איד צום סטייפלער‬ ‫דער בעל תפילה זאגט איבער נאכאמאל דאס‬ ‫דעם טאטן‪:‬‬ ‫און זיך מזכיר געווען פאר א ישועה‪ ,‬און ער‬ ‫דאווענען‪ .‬ער זאל נישט לערנען ביי הויכע‬ ‫"דו מיינסט אז דער אייבערשטער האט‬ ‫האט געבעטן דעם סטייפלער אז ער זאל‬ ‫שמונה עשרה‪ ,‬ער זאל נישט לייגן רבינו תמ'ס‬ ‫נאר געדארפט אז דו זאלסט קויפן א טיקעט‬ ‫מתפלל זיין פאר זיינעטוועגן‪ .‬האט דער‬ ‫תפילין‪ ,‬ער זאל נישט קוקן אין קיין ספר אדער‬ ‫קיין דייטשלאנד כדי ס'זאל געלינגען די‬ ‫סטייפלער אים געזאגט‪" ,‬איך וועל מתפלל זיין‬ ‫אפעראציע? דאס איז דער פראבלעם פונעם‬ ‫אז דו זאלסט מתפלל זיין"‪.‬‬ ‫אייבערשטן? דער אייבערשטער איז נישט‬ ‫געבונדן צום דייטשן דאקטאר‪ .‬נאר דו האסט‬ ‫ווען א מענטש איז אין א צרה‪ ,‬גייט ער‬ ‫אלעמאל צו אנדערע אז זיי זאלן מתפלל זיין‬ ‫ס'פעלט נאר‬ ‫נישט גענוג תהלים געזאגט דאס ערשטע‬ ‫מאל‪ ,‬און דער אייבערשטער וויל פון דיר נאך‬ ‫פאר אים‪ ,‬אבער דער אייבערשטער איז א‬ ‫שומע תפילת כל פה‪ .‬ווי דער הייליגער רבי‬ ‫אויס איין תנאי‪,‬‬ ‫תהלים"‪.‬‬ ‫ר' אלימלך זאגט אינעם לעצטן שטיקל אין‬ ‫האזינו‪ ,‬אז ס'איז נישטא אזא זאך אז א תפילה‬ ‫אז ס'זאל זיין‬ ‫דער איד האט אזוי געטון‪ .‬ער האט געזאגט‬ ‫מער תהלים און מ'האט איבערגעמאכט די‬ ‫פון א איד זאל נישט העלפן‪.‬‬ ‫מקירות הלב‪.‬‬ ‫אפעראציע אין דעם זעלבן שפיטאל‪ ,‬ביים‬ ‫זעלבן דאקטער‪ ,‬און די צווייטע אפעראציע‬ ‫ער זאגט עס אויפ'ן פסוק "שאל אביך ויגדך‬ ‫זקניך ויאמרו לך"‪ .‬יעדער איד דארף זיך מאכן‬ ‫די תפילה זאל‬ ‫איז געלונגען‪.‬‬ ‫א חשבון‪ :‬מיר ווייסן אז עס זענען געווען‬ ‫צדיקים אין אלע דורות וואס האבן גע'פועל'ט‬ ‫נישט זיין אבי‬ ‫נישט דורכגיין אפאר שעה‬ ‫ישועות פאר אידן‪ ,‬ממילא‪ ,‬אויב מיר זעען אז‬ ‫ווען מ'בעט א צדיק קען מען געהאלפן ווערן‪,‬‬ ‫איז דען א ספק צי מ'קען געהאלפן ווערן ביים‬ ‫געזאגט‪ ,‬נאר‬ ‫מ'זאל עכט‬ ‫אןָ דאווענען‬ ‫מ'פארציילט אז דער משגיח ר' שלמה‬ ‫אייבערשטן? ס'פעלט נאר אויס איין תנאי‪ ,‬אז‬ ‫ס'זאל זיין מקירות הלב‪ .‬די תפילה זאל נישט‬ ‫דאווענען פון‬ ‫וואלבע האט מקפיד געווען צו דאווענען יעדן‬ ‫טאג מנחה גדולה‪ .‬אפילו לעת זקנתו‪ ,‬ווען‬ ‫זיין אבי געזאגט‪ ,‬נאר מ'זאל עכט דאווענען פון‬ ‫טיפן הארץ‪.‬‬ ‫טיפן הארץ‬ ‫מ'האט געדארפט צוזאמשלעפן א מנין צו‬ ‫אים אין שטוב‪ ,‬און ס'וואלט געווען גרינגער‬ ‫און דאס האט דער סטייפלער געזאגט‬ ‫צו ברענגען מנין אויף מנחה מעריב‪ ,‬האט ער‬ ‫פאר יענעם איד‪ :‬איך וועל מתפלל זיין אז דו‬ ‫דוקא געוואלט דאווענען פרי‪ ,‬גלייך ביי מנחה‬ ‫זאלסט גוט דאווענען‪ ,‬דו זאלסט האלטן ביים‬ ‫גדולה‪.‬‬ ‫טון כל מיני זאכן‪ ,‬נאר ער זאל שטיין שטיל און‬ ‫דאווענען‪ ,‬ווייל ווען א איד דאוונט עכט ווערט‬ ‫אויסהערן‪.‬‬ ‫ווען מ'האט אים געפרעגט פארוואס ער‬ ‫ער געהאלפן‪.‬‬ ‫עקש'נט זיך אויף דעם‪ ,‬האט ער געזאגט‬ ‫דער אייזנשטאטער רב האט מיר דערציילט‬ ‫אז ער קען נישט לאזן אריבערגיין אזויפיל‬ ‫*‬ ‫אז ער האט איבערגעזאגט דאס ווארט פונעם‬ ‫שעות ָאן דאווענען‪ .‬אזויווי א מענטש מוז עסן‬ ‫גר"א פאר גאר אסאך מענטשן‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן אז מיר‬ ‫פרישטאג‪ ,‬מיטאג‪ ,‬נאכטמאל‪ ,‬און ס'איז אים‬ ‫עס מקבל געווען צו טון לצורך ישועה‪ ,‬און זיי‬ ‫זאלן קענען דאווענען גוט און ריכטיג; מיר‬ ‫שווער צו ווארטן מער ווי אפאר שעה צווישן‬ ‫זענען געהאלפן געווארן‪.‬‬ ‫זאלן מאכן א נחת רוח פאר'ן אייבערשטן‬ ‫איין סעודה און די אנדערע‪ ,‬אזוי קען ער נישט‬ ‫מיט אונזערע תפילות‪ ,‬און מיר זאלן קענען‬ ‫מיר זעען אסאך מאל אין פסוק אז דאווענען‬ ‫אנגיין אזויפיל צייט ָאן דאווענען‪ .‬ער דאוונט‬ ‫דאווענען ווי ס'דארף צו זיין אן דעם וואס‬ ‫ווערט אנגערופן 'צעקה' ‪ -‬שרייען‪ .‬מיר האבן‬ ‫אינדערפרי שחרית‪ ,‬אפאר שעה שפעטער‬ ‫מ'זאל האבן א צרה ח"ו‪ ,‬ס'זאל שטענדיג זיין‬ ‫געהערט פון מורי ורבי הרה"ג ר' חיים אלעזר‬ ‫מנחה‪ ,‬און אפאר שעה שפעטער מעריב‪.‬‬ ‫נאר גוט פאר אידישע קינדער‪ ,‬ווייל דער‬ ‫בלוי שליט"א‪ ,‬וואס ער איז געווען דער מגיד‬ ‫תכלית פון דאווענען איז "ליחדך באהבה‬ ‫ולאהבה את שמך"‪.‬‬ ‫שיעור אין ישיבה קטנה שיעור א' אין שערי‬ ‫יושר‪ ,‬אז ער האט אליין געהערט פונעם חזון‬ ‫זיך גוט צוהערן צו חזרת‬ ‫ה‬ ‫ביי א ברודער‪ .‬און ער ערקלערט עס אזוי‪" :‬כ‬ ‫"ולקרוב"‪,‬‬ ‫צויב‬ ‫לייגטבערא י‬ ‫נאכדעםרעדור‬ ‫נאררע ןוא ‪.‬‬ ‫אוןרע‬‫ק‬ ‫ווערן‪.‬‬ ‫האח נקרא מצד התולדה‪ ,‬ואין שם האח רק מצ‬ ‫יר איבער די סימנים אז לאה זאל‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫עבודת יששכר‪ ,‬פון רבי ישכר דוב מוואלברוז‬ ‫זצ"ל‪.‬‬ ‫‪.‬ל"צז‬ ‫"ולקרוב"‪,‬פארשעמט ווערן‪.‬‬ ‫אמן‪ .‬רכשי יבר ןופ ‪,‬רכששי תדובע‬ ‫ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל‬ ‫נישט‬ ‫א צווייטן‪ .‬און נאר נאכדעם לייגט ער צו‬ ‫בימינו בוד‬ ‫ער זאלזורבלאוומ‬ ‫ידידות מיט‬‫ה‬‫א‬ ‫נישטפוןאז‬ ‫ח‬ ‫נ‬ ‫ק‬‫קשר‬ ‫ר‬ ‫א‬ ‫מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט‬ ‫דאך‬ ‫מ‬ ‫ד‬ ‫ווילט איר‬ ‫געבויטצא‬ ‫ה‬ ‫ת‬ ‫ו‬‫ל‬ ‫האט‬ ‫ד‬ ‫ה‬ ‫‪,‬‬ ‫ו‬ ‫ו‬ ‫אזוי‪,‬‬ ‫אס‬ ‫א‬ ‫י‬ ‫שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם‪ ,‬ואין ז‬ ‫ה ווערן אויף א שרעקליכן אופן‪,‬‬ ‫פרעמדערגייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן‪,‬‬‫לאה‬ ‫פרעמדער‬ ‫רחוקםה–ל אשיש‬ ‫ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א‬‫פוןדחאא בא‬ ‫זיךהש‬‫ה או‬ ‫דט‬ ‫מצד עצמם"‪ .‬דאס הייסט אז ביי געשוויסטע‬ ‫למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם‬ ‫עד ןופ טגיילרעד טשינ לחר טאה השעמל‬ ‫ם‬ ‫אהבה‪,‬‬ ‫און‬ ‫ידידותצמ‬ ‫מערמצע ד‬ ‫שטערקערער שלום‪ ,‬מיט מער ידידות און אהבה‪,‬‬ ‫מיטד ‪".‬ם‬‫שלום‪ ,‬סא‬ ‫רערטסייה‬ ‫א‬ ‫מ‪+‬הר"‪++‬ל‬ ‫ר חתונה און רחל פארשטייט אז‬ ‫ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז‬ ‫גנהייט‬ ‫צווייטער בית המקדש חרוב געווארן‪.‬‬ ‫צו‬ ‫איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קי‬ ‫און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע‬ ‫אילייה ןלעטשוצפיוא ןעוועג הכוז טאה יז ןוא‬ ‫ס'איזזיאאסאך עג‬‫וויילילגעמ‬ ‫קודם "שלום לרחוק"‪ ,‬ווייל ס'איז אסאך א‬ ‫לרחוק"‪ ,‬זא ך‬ ‫לוםב ןלאז ייז‬ ‫כ‬ ‫פ‪+‬ניני‬ ‫ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות‪ ,‬איז דער‬ ‫וו‬ ‫אינערליכן קשר‪ ,‬וויבאלד זיי האבן קיינמאל ניש‬ ‫שבטים‪ .‬און מיר‪ ,‬די קינדער פון רחל‪ ,‬דארפן‬ ‫פסוקראד ‪,‬לחר ןופ רעדניק יד ‪,‬רימ ןוא ‪.‬םיטבש‬ ‫דער ןפ‬ ‫זאגט‬ ‫דערפארכילר‬ ‫ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פאר‬ ‫פסוקא ווייב‪.‬‬ ‫עניא‬ ‫ביוו ‪,‬רשק ן‬ ‫אויסלאאז‬ ‫ט ייז ד‬ ‫נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל‪ .‬דערפאר‬ ‫נ‬ ‫ת‬ ‫נעכט נאר כדי צו באקומען רחל‬ ‫געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצ‬ ‫זיך לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט‬ ‫טיירג ןייז ףראד'מ טייוו יוו םעד ןופ ןענרעל ךיז‬ ‫פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל‬ ‫‪ .‬ג רעדא ףיורעד טעבראעג‬ ‫אזוי גרויס‪ ,‬און דער בית המקדש איז געשטאנען‬ ‫און ידידים‪.‬‬ ‫א‬ ‫רחל‪ .‬יעקב האט דאך געארבעט‬ ‫דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זי‬ ‫אוועקצוגעבן פון זיך‪ ,‬כדי א צווייטער זאל נישט‬ ‫טשינ לאז רעטייווצ א ידכ ‪,‬ךיז ןופ ןבעגוצקעווא‬ ‫לאה אנשטאט רחל‪ .‬יעקב האט דאך געארבעט‬ ‫צווייב רעד‬‫פוןעדור‬ ‫זיךה ר‬ ‫ס'האנדלטטא‬ ‫ן טשינראג‬ ‫אנדערע בחינה‪ ,‬די גילוי שכינה איז נישט געווען‬ ‫רעים‬ ‫חברים‪,‬‬ ‫חברים‪ ,‬רעים‬ ‫צוויי‬ ‫פון‬ ‫זיך‬ ‫ס'האנדלט‬ ‫אהבה ווען‬ ‫א‬ ‫פארשעמט ווערן‪ .‬און אודאי טארן מיר נישט זיין‬ ‫ןייז טשינ רימ ןראט יאדוא ןוא ‪.‬ןרעוו טמעשראפ‬ ‫וואס פעלט אויס צו‬ ‫ענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן‬ ‫זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן‬ ‫ברודער'ס ברודער‪ ,‬נאר ס'איז א פרט וואס דע‬ ‫ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן‬ ‫סארט‬ ‫גרעסערער‬ ‫ב‬‫ר‬ ‫ו‬‫ד‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫'‬ ‫קשר און א גרעסערער סארט‬ ‫א‬ ‫און‬ ‫קשר‬ ‫ס‬ ‫ב‬ ‫ר‬ ‫שטערקערער‬‫ו‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫‪,‬‬ ‫רערס ראנ‬ ‫יא'‬ ‫ימנים פון איר חתן יעקב‪ ,‬כדי לבן‬ ‫באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבויר‬ ‫אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן‬ ‫ןרעוו שייבתנ לאז רעטייווצ א זא םימרוג יד ןיילא‬ ‫האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב‪ ,‬כדי לבן‬ ‫חיבור‪,‬אבאסאך א‬‫גרעסערעררעפעש‬ ‫איפעגוצ טאה‬ ‫אךטר‬ ‫זי שוין ביים חתונה האבן און זי‬ ‫דערמאנען "אחות‬ ‫געווארן ביי דעם זעלבן טאטן‪ ,‬ביי דער זעלבע‬ ‫אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫דורך אונז‪.‬‬ ‫‪.‬זנוא ךרוד‬ ‫ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי‬ ‫ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור‪ ,‬אסאך א‬ ‫מןעגהאחים"‪,‬‬ ‫הרעיםראוו‬ ‫פארן‪,‬‬ ‫"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים"‪,‬‬ ‫םעד ייב ן‬ ‫מול סוף‪,‬‬ ‫יותרןבלעז‬ ‫דבר‪,‬טבערבה‪,‬‬ ‫חיבור‬ ‫טא‬ ‫א‬ ‫לבן הארמי"?‬ ‫שבשייכות כח האחדות האט‬ ‫מתוך חכ‬ ‫יקריםח‪++++‬לאה‬ ‫המהר"ד‬ ‫פנינים תו‬ ‫כתביטאה‬ ‫מאמען‪ ,‬און ממילא זענען זיי ברידער‪.‬‬ ‫איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט‬ ‫ייז ןענעז אליממ ןוא ‪,‬ןעמאמ‬ ‫א‬ ‫ות הקדושה‪.‬‬ ‫בתחתונים‪ ,‬און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬שלימות הקדושה‪.‬‬ ‫תופל ולבן"‪,‬‬ ‫פארן ובין‬ ‫חברים‪.‬‬ ‫אויסגעוועלט צו זיין חברים‪.‬‬ ‫ףלט"בין‬ ‫צו זיין‬ ‫ב‬ ‫"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם‬ ‫כציג וואס האט קיינמאל נישט‬ ‫פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט‬ ‫מ האבן אליין געמאכט מעצמם און‬ ‫"‬‫א‬ ‫נישטא‬ ‫ב‬ ‫ל‬ ‫ש‬ ‫ם‬ ‫ס'איז‬ ‫ה‬‫אז‬‫ר‬‫ע‬ ‫ו‬ ‫ת‬ ‫חז"ל‬ ‫ה‬ ‫ו‬‫א‬ ‫מאמר‬ ‫אצזיי‬ ‫ולמועדיהעגהשנה געהאלטן דעם ביהמ"ק‬ ‫השבועןטלא‬ ‫לפרשיותםעד‬ ‫ק"מהיב‬ ‫בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה‬ ‫קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און‬ ‫ב‬ ‫אנדערש‪ ,‬וויבאלד דער גאנצע‬ ‫ס'האט‬ ‫פארוואסחבר איז‬ ‫ות‪ ,‬קדושנו קדוש יעקב – א בחור‬ ‫– ביי א‬ ‫רש"י הק' פרעגט‬ ‫איז ער מסביר דעם ענין אזוי‪ .‬ביים ערשטן‬ ‫דעם בחיר האבות‪ ,‬קדושנו קדוש יעקב – א בחור‬ ‫אויף‬‫רמזב –‬ ‫פנימיות'דיגער‬ ‫אאא יי‬ ‫בח‬ ‫פנימיות'דיגע אהבה‪ .‬ס'איז א פנימיות'דיגער‬ ‫ס'איזר‬ ‫ס'איז‬‫נארזיא‬ ‫אהבה‪.‬א‬ ‫ולבן"‪,‬דנ‬ ‫ופל ‪,‬שרע‬‫יגעו‬ ‫יו‬ ‫פריינטשאפט מיינט דאך אז צוו‬‫מציאותאיןפוןפסוק‬ ‫אז זי גייט באקומען יעקב אבינו‪,‬‬ ‫אויסגעפעלט ארויסצושרייבן‬ ‫האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו‪,‬‬ ‫ווייסןצמ‬ ‫אןמן און‬ ‫עכטע‪,‬‬ ‫דעםתואי‬ ‫ס'איז‬ ‫נישט קיין פיזישע זאך‪ ,‬אבער ס'איז אן עכטע‪,‬‬‫פ‬ ‫בארעדט ןו‬ ‫אבער‬ ‫זאך‪,‬ירפ‬ ‫פיזישעשטני‬ ‫האבןא‬ ‫דן טפ‬ ‫מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבו‬ ‫ל איז געווען די גליקליכע וואס‬ ‫חורבן ביים ערשטן בית המקדש?‬ ‫עשו‪ .‬אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס‬ ‫מענטשןעמוואס איז‬ ‫צווייאה ןשטנ‬ ‫צווישןוא ןב‬ ‫דונגעוועגסי‬ ‫טל‬‫ח‬ ‫דעם גאנצן יחוס פון רבקה‪ .‬ווייסן‬ ‫א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז‬ ‫דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם א‬ ‫ה" און זי גייט חתונה האבן מיט‬ ‫דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט‪:‬‬ ‫צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם‬ ‫זייןגערפ )'ד קרפ( לארשי חצנ ןיא ל"רהמ רעד‬ ‫אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט‬ ‫אזויד קען ‪:‬ט‬ ‫ש רע‬ ‫'ווייערלעסןשיווצ תוכיי‬ ‫קאנעקשאן'‪,‬‬ ‫ב זיא ייז‬ ‫צו‬ ‫מיר דען נישט אז רבקה איז געווען א‬ ‫זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן'‪ ,‬אזוי קען זיין‬ ‫יינט‪ ,‬ווייל זי האט פארשטאנען‬ ‫אזאת ִר ְב ָקה ּ ַבת ְּבתו ֵּאל הָ אֲ ַר ִּמי ִמפַּ ַ ּדן אֲ ָרם אֲ חוֹ ת לָ בָ ן הָ אֲ ַר ִּמי‬ ‫פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך‬ ‫לאה האט געוויינט‪ ,‬ווייל זי האט פארשטאנען‬ ‫דאתוֹ ֶא‬ ‫ס'איז ַק ְח ּ‬ ‫ווי היינט ווייסט מען אז ְּב‬‫פ‬ ‫נאנט און ‪3‬‬ ‫טאכטער פון בתואל‪ ,‬א שוועסטער פון‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא‬ ‫תונה האבן מיט רחל און לאה‪.‬‬ ‫חרוב געווארן צוליב שנאת חנם‪ ,‬וועגן א מעשה‬ ‫און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה‪.‬‬ ‫ח‬ ‫וגו' (בראשית כה‪ ,‬כ)‬ ‫לבן‪ ,‬און געקומען פון פדן ארם? נאר דער‬ ‫בן איינער מיט'ן אנדערן‪ :‬יעקב‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש‬ ‫גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן‪ :‬יעקב‬ ‫פארבונדן‪.‬‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫פ‬ ‫פסוק וויל דערציילן איר שבח‪ ,‬אז כאטש‬ ‫וכי עדיין לא נכתב שהיא בת בתואל ואחות לבן ומפדן ארם‪ ,‬אלא‬ ‫זי איז געווען א טאכטער פון א רשע‪ ,‬און‬ ‫להגיד שבחה שהיתה בת רשע ואחות רשע ומקומה אנשי רשע ולא‬ ‫איר ברודער איז געווען א רשע‪ ,‬און זי איז‬ ‫למדה ממעשיהם‪.‬‬ ‫אויפגעוואקסן אין א שטאט פון רשעים‪,‬‬ ‫ואם תאמר אחר שהכתוב אומר שהיתה 'בת רשע' מה הוסיף בזה‬ ‫נישט אפגעלערנט פון‬ ‫דאך האט זי זיך‬ ‫שהיתה 'אחות רשע'‪ ,‬וכי יותר תלמוד מן האח ממה שתלמוד מן האב‪,‬‬ ‫געהאלטן דעם ביהמ"ק‬ ‫דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם א‬ ‫דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט‪:‬‬ ‫דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט‪:‬‬ ‫דער שייכות צווישן זיי איז ב‬ ‫מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבו‬ ‫זיי‪.‬‬ ‫ויראה כי הנמשך אחר המעשים שהם רעים כגון עבודה זרה וכיוצא‬ ‫מענטשן האבן אויסגעוועלט‬ ‫כח האחדות האט‬ ‫פריינטשאפט מיינט דאך אז צוו‬ ‫מציאותא פוןקשיא‪.‬‬ ‫לכאורה איז דא שווער‬ ‫געהאלטן דעם ביהמ"ק‬ ‫בו הוא על ג' דברים; כי יש מהם שהוא עשה מכח יראה‪ ,‬שהוא יירא‬ ‫מציאות פון פריינטשאפט‬ ‫– ביי א חבר איז אנדערש‪ ,‬וויבאלד דער גאנצע‬ ‫אויב איך ווייס אז רבקה האט געהאט‬ ‫מפלוני וצריך לעשות כמעשיו‪ .‬והשני שהוא עשה מאהבתו ומחבתו‪,‬‬ ‫כח האחדות האט‬ ‫– ביי א חבר איז אנדערש‪ ,‬ווי‬ ‫"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם‬ ‫א טאטן א רשע‪ ,‬וואס איז מיר נוגע אז‬ ‫כמו שאמרו (סנהדרין סא‪ ):‬בענין עבודה זרה העובד מאהבת אדם או‬ ‫"אבל שם הרעות הוא מצ‬ ‫מאמען‪ ,‬און ממילא זענען זיי ברידער‪.‬‬ ‫מיראת אדם‪ .‬ויש מהם שאינו עובד לא מאהבת אדם ולא מיראת אדם‬ ‫מאמען‪ ,‬און ממילא זענען זיי‬ ‫איר ברודער איז אויך געווען א רשע?‬ ‫געווארן ביי דעם זעלבן טאטן‪ ,‬ביי דער זעלבע‬ ‫דורך אונז‪.‬‬ ‫שבחוצה‬ ‫אלא מחמת מנהג שנהגו כך‪ ,‬כמו שאמרו רז"ל (חולין יג‪' ):‬גוים‬ ‫דורך אונז‪.‬‬ ‫געווארן ביי דעם זעלבן טאט‬ ‫האטצוגעפירט אז זיי זענען געבויר‬ ‫באשעפערזיהאט‬ ‫ווערןאליין אז אויב‬ ‫נתביישדאך‬ ‫מ'פארשטייט‬ ‫אליין די גורמים אז א צווייטער זאל‬ ‫באשעפער האט צוגעפירט‬ ‫והנה ווערן‪ .‬און זיך‬ ‫לארץ לאו עובדי עבודה זרה הם אלא מנהג אבותיהם בידיהם'‪.‬‬ ‫אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן‬ ‫ברודער'ס טאטן‪,‬‬ ‫ברודער‪ ,‬נאר ס'איז א פרט וואס דע‬ ‫געהאלטן קעגן איר‬ ‫מיר נישט זיין‬‫שטארק‬‫אודאי טארן‬ ‫פארשעמט‬ ‫פארשעמט ווערן‪ .‬און אודאי טארן מיר נישט זיין‬ ‫ברודער'ס ברודער‪ ,‬נאר ס'אי‬ ‫האט גארנישט געטון צו ווערן זי‬‫ברודערמורא‬ ‫האט דער‬ ‫געווענליך‬ ‫קינד נישט‬ ‫כאטש א‬ ‫צווייטער זאל‬ ‫רבקה מפני שאביה היה רשע היה לה ללמוד מכח מורא של אב (ויקרא‬ ‫אוועקצוגעבן פון זיך‪ ,‬כדי א‬ ‫אוועקצוגעבן פון זיך‪ ,‬כדי א צווייטער זאל נישט‬ ‫דער ברודער האט גארנישט‬ ‫געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצ‬ ‫זיכער אז זי האט זיך‬ ‫גרייט‬ ‫טאטן‪,‬זייןאיז‬ ‫מ'דארף‬ ‫האחים פון דעם ווי ווייט‬ ‫פונעם‬ ‫כי לערנען‬ ‫יט‪ ,‬ג)‪ ,‬ואף על פי כן לא למדה‪ .‬ומפני שהיה אחיה רשע‪ ,‬וידועזיך‬ ‫זיך לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט‬ ‫געארבעט דערויף אדער ג‬ ‫אינערליכן קשר‪ ,‬וויבאלד זיי האבן קיינמאל ניש‬ ‫ווייל‬ ‫און מיר‪ ,‬די קינדער פון רחל‪ ,‬דארפן‬ ‫קעגן איראיזברודער‪,‬‬ ‫אויך געהאלטן‬ ‫מחמת‬ ‫אוהבים זה את זה בתכלית‪ ,‬ונמשך האחד אחר מעשה השני‬ ‫שבטים‪.‬‬ ‫שבטים‪ .‬און מיר‪ ,‬די קינדער פון רחל‪ ,‬דארפן‬ ‫אינערליכן קשר‪ ,‬וויבאלד זיי‬ ‫זיי זאלן בכלל נישט האבן קי‬ ‫מעגליך אז‬ ‫און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע‬ ‫איז מעגליך אז זיי זאלן בכ‬ ‫היו האט רחל פון‬ ‫האהבה‪ ,‬והיא לא עשתה ולא חששה אל האהבה‪ .‬ומפני שכל העיר‬ ‫און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע‬ ‫דאס הייסט אז ביי געשוויסטע‬ ‫מורא‪.‬‬ ‫ווייניגער‬ ‫עצמם"‪.‬‬ ‫דעםמען מצד‬ ‫ברודערפוןהאט‬ ‫דערלייגט‬ ‫נישט א‬ ‫למעשה‬ ‫למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם‬ ‫מצד עצמם"‪ .‬דאס הייסט א‬ ‫אחד שהוא התחלה להם‪ ,‬ואין ז‬ ‫פסוקלהם אב‬ ‫עקסטער‬ ‫איז וואס דארף דער שיש‬ ‫ולא‬ ‫רשעים‪ ,‬והיה לה להיות נמשך אחר מנהג העיר שהיו כולם רשעים‪,‬‬ ‫שיש להם אב אחד שהוא ה‬ ‫האח נקרא מצד התולדה‪ ,‬ואין שם האח רק מצ‬ ‫איז געווען "אחות לבן‬ ‫זיין אז זי‬ ‫מדגיש‬ ‫זצ"ל‪.‬נפשה‪.‬‬‫הלכה אחר המנהג‪ ,‬וזה בודאי הוראה על גודל צדקתה וזכות‬ ‫זצ"ל‪.‬‬ ‫האח נקרא מצד התולדה‪ ,‬ואי‬ ‫ביי א ברודער‪ .‬און ער ערקלערט עס אזוי‪" :‬כ‬ ‫מוואלברוז‬ ‫דוב‬ ‫ישכר‬ ‫רבי‬ ‫פון‬ ‫יששכר‪,‬‬ ‫עבודת‬ ‫עבודת יששכר‪ ,‬פון רבי ישכר דוב מוואלברוז‬ ‫אויסגעשמועסט אין‬ ‫הארמי"?‬ ‫ויש בזה עוד באלו ג' דברים ‪ -‬כי לא למדה מאביה ומאחיה ומאנשי‬ ‫שוועסטער‪ .‬אזוי ווערט עס‬ ‫ביי א ברודער‪ .‬און ער ערק‬ ‫חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ו‬ ‫שוועסטער‪ .‬אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין‬ ‫הוא זאך‪ ,‬כדי נישט צו פארשעמען איר‬ ‫האב איין‬ ‫המקום ‪ -‬כי לשלשה אלו יש לאדם ייחוס והצטרפות; כי צוליב‬ ‫חבר איז דער חיבור שטערק‬ ‫אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר‪ .‬ביי‬ ‫צוליב איין זאך‪ ,‬כדי נישט צו פארשעמען איר‬ ‫די דריי גרעסטע‬ ‫אז דער ענטפער אויף דעם‬ ‫זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האל‬ ‫אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז‬ ‫סבה לתולדה ‪ -‬שממנו יצא‪ .‬והאח הוא חצי בשרו שהרי הם כאילו‬ ‫אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז‬ ‫זיין ברודער אדער זיין חבר?‬ ‫נסיונות‬ ‫טראכטן א מינוט‪ ,‬ווער איז נענטער צו א מענטש‬ ‫בפרשת כלל ישראל‪ ,‬צו זיין די מאמע פונעם‬ ‫נצחיות פון‬ ‫הם דבר אחד‪ ,‬כמו שפירשו רבותינו ז"ל (ספרי במדבר יב‪ ,‬יב)‬ ‫נצחיות פון כלל ישראל‪ ,‬צו זיין די מאמע פונעם‬ ‫טראכטן א מינוט‪ ,‬ווער איז נע‬ ‫זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך‪ .‬לאמי‬ ‫זי האט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן‬ ‫בהעלותך (במדבר יב‪ ,‬יב) אצל "ויאכל חצי בשרו"‪ ,‬והביאו רש"י לשם‪.‬‬ ‫זי האט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן‬ ‫זאגט דער מהר"ל א פלא‬ ‫איז א‬ ‫לרחוק‪.‬‬ ‫ענטפער אויף דעם‬ ‫נאכדעם אויך‬ ‫בני עשו‪.‬‬ ‫דער‬ ‫מאמע פון אלע געמיינע‬ ‫פירשה‬ ‫זיין די‬ ‫והמקום המקבל את האדם‪ ,‬יקרא האדם גם כן על שמו‪ .‬והיא‬ ‫זיין די מאמע פון אלע געמיינע בני עשו‪.‬‬ ‫נאכדעם אויך לרחוק‪.‬‬ ‫מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב א‬ ‫וועט‬ ‫זי‬ ‫וויכטיגער יסוד אין עבודת ה'‪ .‬דער‬ ‫אז‬ ‫פארקערט‪,‬‬ ‫און‬ ‫עשו‪,‬‬ ‫שידוך‪,‬‬ ‫שוואכסטן‬ ‫דעם‬ ‫באקומען‬ ‫מכולם‪ ,‬רוצה לומר מן הפועל אשר יש לכל דבר התיחסות‪ ,‬וגם מן אשר‬ ‫באקומען דעם שוואכסטן שידוך‪ ,‬עשו‪ ,‬און זי וועט‬ ‫פארקערט‪ ,‬אז מ'זאל קודם ז‬ ‫קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זי‬ ‫פאר'ן‬ ‫אז עסשלום‬ ‫דעם בעסטן שידוך וואס זי האט געהאט‪ ,‬גייט זי‬ ‫דעם בעסטן שידוך וואס זי האט געהאט‪ ,‬גייט זי‬ ‫דא דריי‬ ‫זענען‬ ‫מהר"ל איז מסביר‬ ‫באקומען דעם ערגסטן בחור‪ .‬אנשטאט‬ ‫היא חלק ממנו פרשה‪ ,‬וגם מן המקבל שהוא המקום‪ .‬ולכלגייטאחד יש‬ ‫שלום פאר'ן קרוב? לכאורה ו‬ ‫שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדע‬ ‫גייט באקומען דעם ערגסטן בחור‪ .‬אנשטאט‬ ‫שטייט קודם "שלום לרחוק"‬ ‫ווערן‬ ‫צו‬ ‫מענטש‬ ‫לרחוק ולקרוב"‪ .‬שטעלט זיך די פראגע‪ ,‬פארווא‬ ‫א‬ ‫ברענגען‬ ‫וואס‬ ‫סיבות‬ ‫התיחסות מיוחד וצירוף בפני עצמה‪ ,‬והיא פרשה מכולם‪ .‬און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי‬ ‫און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי‬ ‫לרחוק ולקרוב"‪ .‬שטעלט זיך‬ ‫ווערט דערמאנט‪" ,‬שלום שלו‬‫מעשים‬ ‫שלעכטע‬ ‫"ויתן לך"‪,‬‬ ‫ישראל‪.‬די ביי‬ ‫נאכגעשלעפט נאך‬ ‫י"ב שבטי קה‪ ,‬צו זיין די מאמע פון כלל‬ ‫י"ב שבטי קה‪ ,‬צו זיין די מאמע פון כלל ישראל‪.‬‬ ‫(גור אריה‪ ,‬בראשית כה‪ ,‬כ)‬ ‫ביי "ויתן לך"‪ ,‬ווערט דערמ‬ ‫איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שב‬ ‫מאמע פון די‬ ‫פוןצו זיין די‬ ‫אנדערע‪.‬‬ ‫וועלט‪ .‬זי האט אויפגעגעבן‬ ‫וועלט‪ .‬זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די‬ ‫איינע פון די פסוקים וואס‬ ‫רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך‪ :‬א‬ ‫זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער‬ ‫זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער‬ ‫ברודער אדער א חבר?‬ ‫רעים פרק א') ברענגט א‬ ‫דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהב‬ ‫זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך‪ ,‬נאר‬ ‫זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך‪ ,‬נאר‬ ‫דער מהר"ל אין נתיבות‬ ‫האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און‬ ‫האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל‬ ‫ברודער אדער‬ ‫ו נישט פארשעמט ווערן‪.‬‬ ‫וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל‬ ‫ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל‬ ‫נישט פארשעמט ווערן‪.‬‬ ‫ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל‬ ‫ווער איז נאנטע‬ ‫לאה גייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן‪,‬‬ ‫לאה גייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן‪,‬‬ ‫צווייטער בית המקדש חרוב געווארן‪.‬‬ ‫ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז‬ ‫ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז‬ ‫צווייטער בית המקדש חרוב‬ ‫איין סיבה איז‪ ,‬ווייל מ'האט מורא‪ .‬געווענליך ווען‬ ‫דער יצר הרע פונעם דור‪:‬‬ ‫א קינד האט מורא פון עלטערן‪ ,‬ברענגט עס אים זיך‬ ‫יעדער טוט אזוי!‬ ‫אויפצופירן גוט‪ ,‬וויבאלד ער ווייסט אז דאס איז וואס‬ ‫דאס ווייזט אונז וואס ס'פאדערט זיך פון א איד‪ .‬א‬ ‫די עלטערן ערווארטן פון אים‪ .‬אבער אין א פאל וואו‬ ‫איד דארף זיך קענען האלטן שטארק קעגן יראה‪ ,‬קעגן‬ ‫די עלטערן זענען נישט ערליך‪ ,‬וועט די מורא פונעם‬ ‫אהבה‪ ,‬און קעגן דעם מנהג פון זיין סביבה‪ .‬אפילו אויב‬ ‫טאטן זיין א סיבה אויף צו טון שלעכטס‪ .‬אויב דער‬ ‫יעדער איז שלעכט‪ ,‬יעדער טוט אזוי און אזוי‪ ,‬דארף‬ ‫טאטע איז א שייגעץ און ער דינט עבודה זרה‪ ,‬וועט‬ ‫מען בלייבן ערליך פאר'ן אייבערשטן‪.‬‬ ‫דאס קינד מורא האבן צו טון אנדערש‪.‬‬ ‫ס'דערמאנט אונז וואס דער גאלאנטער רב זאל‬ ‫נאך א סיבה קען זיין וויבאלד ער האט יענעם ליב‪.‬‬ ‫זיין געזונט און שטארק האט נאכגעזאגט בשם אן‬ ‫א קינד האט ליב זיין טאטן‪ ,‬און אויב דער טאטע איז א‬ ‫אייניקל פון חתם סופר‪ ,‬וואס האט נאכגעזאגט פונעם‬ ‫פויער און א ליידיגייער‪ ,‬וועט זיך דאס קינד אויפפירן‬ ‫חתם סופר'ס טאכטער‪ ,‬מרת שמחה לעהמאן ע"ה‪ ,‬אז‬ ‫אזויווי דעם טאטן‪ ,‬ווייל ער האט אים ליב‪.‬‬ ‫דער חתם סופר האט געזאגט‪ :‬פונקט ווי דער יצר הרע‬ ‫נאכדעם קען זיין א דריטע סיבה פאר דער‬ ‫האט אין אלגעמיין פארשידענע נעמען‪ ,‬אמאל איז ער‬ ‫שלעכטער אויפפירונג פון א מענטש‪ ,‬נישט וויבאלד‬ ‫דער יצר הרע‪ ,‬אמאל דער שטן‪ ,‬און אמאל דער מלאך‬ ‫ער האט מורא פון איינעם‪ ,‬און אויך נישט וויבאלד‬ ‫המות‪ ,‬אזוי טוישט זיך אויך זיין טיטל אין יעדן דור‪,‬‬ ‫ער האט ליב איינעם וואס פירט זיך אויף אזוי‪ ,‬נאר‬ ‫און דער היינטיגער יצר הרע הייסט "אנדערע צייטן"‪.‬‬ ‫ענדערש וויבאלד דאס איז דער מנהג המקום און ער‬ ‫מענטשן בארעכטיגן אלעס וואס זיי טוען מיט'ן תירוץ‬ ‫וויל נישט זיין אנדערש פון יעדן‪.‬‬ ‫אז "ס'איז אנדערע צייטן"‪...‬‬ ‫די גמרא זאגט אין חולין (יג‪" ,):‬נכרים שבחוצה לארץ‬ ‫לפי זה‪ ,‬אויב מ'מעג זאגן‪ ,‬האט דער יצר הרע פון‬ ‫לאו עובדי עבודה זרה הם"‪ ,‬זיי זענען נישט שלעכט‪,‬‬ ‫די תש"פ'ס א נייעם טיטל וואס הייסט "יעדער טוט‬ ‫זיי זוכן נישט צו דינען עבודה זרה‪ ,‬נאר ס'איז "מנהג‬ ‫אזוי"‪ ...‬וואס דארפסטו זיין קלוגער פון יעדן? אלע‬ ‫אבותיהם בידיהם"‪ .‬זיי האלטן פשוט אן זייער מנהג‪.‬‬ ‫ערליכע מענטשן טוען אזוי; ס'איז גוט פאר דער‬ ‫גאנצער וועלט‪ ,‬פאר אלע רבנים און חכמים‪ ,‬איז וואס‬ ‫דערפאר וויל די תורה דערציילן די גבורה פון רבקה‬ ‫דארפסטו זיין בעסער פון זיי?‬ ‫אמנו‪ ,‬אז זי האט בעצם געהאט אלע סיבות צו זיין‬ ‫שלעכט‪ ,‬וויבאלד איר טאטע איז געווען א רשע און‬ ‫אבער אונזער מאמע רבקה האט אונז אויסגעלערנט‬ ‫א מענטש האט מורא פונעם טאטן‪ .‬איר ברודער איז‬ ‫אז ס'איז דא אזא זאך אז מ'טוט אנדערש ווי יעדן‬ ‫געווען א רשע‪ ,‬און געשוויסטער האבן זיך נאטירליך‬ ‫איינעם‪ .‬די תורה איז מדגיש אז זי האט זיך נישט‬ ‫ליב‪" ,‬כי האחים אוהבים זה את זה בתכלית"‪ ,‬דאך איז‬ ‫געפירט מיט די מנהגים פון פדן ארם‪.‬‬ ‫זי נישט נמשך געווארן צו טון וואס זיי טוען‪.‬‬ ‫די טבע האדם איז טאקע אז מ'ווערט נמשך פון‬ ‫דאס הייסט אז זי האט מדחה געווען סיי די יראה‬ ‫די מנהגי העיר‪ ,‬אבער מ'דארף זיך אנגארטלען מיט‬ ‫אייזערנע כוחות צו גיין קעגן דעם שטראם ווען זאכן‬ ‫פונעם טאטן און סיי די אהבה צום ברודער‪ ,‬כדי צו‬ ‫טויגן נישט‪" .‬אותו יצר הרע תעבירו מלבכם"‪ ,‬דעם‬ ‫בלייבן ערליך‪.‬‬ ‫יצר הרע פון "יעדער טוט אזוי" זאלט איר אויסרייסן‬ ‫און אויסער די צוויי זאכן האט זי געהאט נאך א‬ ‫פון הארץ‪ .‬דעם כח האבן מיר באקומען פון אונזער‬ ‫סיבה צו זיין שלעכט‪ ,‬וויבאלד די גאנצע שטאט איז‬ ‫מאמען רבקה‪ .‬יעדער דארף זיך פירן נאר לויט ווי‬ ‫געווען א מקום אנשי רשע‪ .‬אין פדן ארם איז געווען‬ ‫דער באשעפער וויל‪ ,‬צו שאפן א נחת רוח פאר'ן‬ ‫דער "מנהג העיר שהיו כולם רשעים"‪ ,‬אבער רבקה‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬בכל עת ובכל שעה ובכל רגע‪ ,‬במחשבה‬ ‫האט זיך נישט דערשראקן דערפון און זי איז נישט‬ ‫בדיבור ובמעשה‪.‬‬ ‫געגאנגען מיט'ן "מנהג העיר"‪.‬‬ ‫ז‬ ‫מוד ע ה רב ה לכל באי בית ה'‬ ‫ספר‬ ‫מתנהג‬ ‫בחסידות‬ ‫חלק ג'‬ ‫אשר מכיל בתוכו שיחות‬ ‫יקרות ומאירות בעבודת‬ ‫השי"ת‪ ,‬חיזוק והתעוררות‬ ‫ללימוד התורה‪ ,‬נועם המצות‬ ‫ולטהרת המדות‪ ,‬ופרטי‬ ‫העבודה לחיי יום יום‪ ,‬ועוד‬ ‫שנאמרו ע"י‬ ‫כ"ק מרן רבינו שליט"א‬ ‫בשבתות השנה ובזמנים שונים‬ ‫במשך שנת תשפ"ה העעל"ט‬ ‫יהיה ניתן להשיג אצל שמחת החתונה בבית כק מרן רבינו שליטא‬ ‫צו באקומען דעם גליון‪ ,‬ווי אויך פאר סיי וועלכע הערות והארות‬ ‫להתקשר אל חדר הוראה של רבינו‪:‬‬ ‫שיקט אן אימעיל צו‪:‬‬ ‫‪718.851.2299‬‬ ‫‪Misnahegbachasidus@gmail.com‬‬ ‫אדער רופט‪:‬‬ ‫‬‪347.378.9482‬‬