מחמדינו · Machmideini — תולדות (2026-11-09)

בסייעתא דשמיא
גליון קפ"א
עש"ק
פרשת
תולדות
ג' כסליו
שנת תשפ"ז לפ"ק
סיפורי קודש על הגה"ק המרש"א זי"ע
לקראת יומא דהילולא קדישא -ה' כסליו
שיחות יקרות
מפ"ק כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל
און ארויסגעהויבן די געוואלדיגע גרויסקייט פון זיין פארזונקען געווארן ,און נאר דער דריטער שטאק ביטל רוח הטומאה
צדקות .ער האט אפילו געזאגט ,אז אויב די וועלט איז געבליבן אינדרויסן. רבינו הגאון הקדוש ,דער מהרש"א זי"ע ,האט
וואלט נאר געוויסט זיין גרויסקייט ,וואלטן מענטשן נאך די דאזיגע מעשה איז די טומאה אינגאנצן געדינט אלס רב און אב בית דין אין די שטאט
געלעקט דעם שטויב פון זיין הייליגן קבר. אויסגעריסן געווארן פון דארט .מיט די צייט האבן אוסטרהא.
ברוח הקודש זיך אפילו אידן אריינגעצויגן דארט צו וואוינען, הרה"ק רבי מרדכי סלאנים זצוק"ל האט דערציילט,
נאך ברענגט הרה"ק מווילעדניק זי"ע בשם דעם מ'האט אינגאנצן אויסגערייניגט דעם פלאץ פון אז ער האט געהערט פון א איד וואס האט אליינס
הייליגן בעל שם טוב זי"ע ,אז אלע ספרי קודש וואס אלע עבודה זרה חפצים און כלים ,און מ'האט געזען אינעם פנקס הקהלה פון אוסטרהא א
זענען נתחבר געווארן ביז דעם מהרש"א ,ועד בכלל, ארויפגעקלאפט כשר'ע מזוזות. מורא'דיגע און וואונדערליכע מעשה וואס האט
זענען געשריבן געווארן מיט רוח הקודש. בקרב קדושים תתהלל פאסירט ביי די פטירה פונעם מהרש"א זי"ע.
בוער כאש אין ספר שארית ישראל פון הרה"ק מווילעדניק זי"ע אין יענע יארן אין אוסטרהא ,איז געשטאנען א
כ"ק דער שווער זצוק"ל האט אנגעוויזן אין די ספר ווערט געברענגט ,אז דער הייליגער בעל שם טוב קירכע (בית עבודה זרה) ממש נעבן דעם בית החיים.
'שני המאורות' בשם הרה"ק רבי שמואל זי"ע האט גאר שטארק משבח געווען דעם מהרש"א, יעדעס מאל ווען מ'האט באגלייט א נפטר ,האט
קאמינקער זי"ע ,אז ער האט דערציילט אז מען געמוזט דורכגיין דעם פלאץ .ווען די
ווען ער איז געווען אין בארדיטשוב ,האט ער גוים פלעגן זען די לוי' ,פלעגן זיי קלינגען
מיט זייערע גלאקן כדי צו שטערן די לוי'.
געפילט אז די מורא'דיגע התלהבות פונעם
הייליגן בארדיטשובער רב זי"ע בשעת'ן זאגן
קול צהלה ורנה עס האט שוין אפילו פאסירט אמאל אז א
'ברכו' ,איז געווען ממש אויפ'ן זעלבן הויכן
שפתינו אז תרננה נפטר איז פארכאפט געווארן דורך די כוחות
בהדרת קודש מגישים אנו בזה מתוך חדוה ושמחה הטומאה ,רחמנא ליצלן.
מדריגה ווי די פייערדיגע התלהבות וואס עילאה ,ברכת מזלא טבא וגדיא יאה ,אל מול פני
דער הייליגער מהרש"א זי"ע האט געהאט פאר זיין פטירה האט דער מהרש"א
ווען ער האט געשריבן זיינע תשובות. כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א אנגעזאגט פאר זיין משפחה ,אז פאר מ'גייט
לרגל השמחה השרויה במעון קדשו אדורך יענעם פלאץ ,זאל מען לייגן א ספר
בית הכנסת הגדול באירוסי נכדו היקר החתן המו"מ בתורה ויר"ש תורה אויף זיין מטה .זיי האבן טאקע אזוי
אין שטאט אוסטראה געפינט זיך די אלטע הרב יעקב שליט"א
בן חדב"ן הרה"צ ר' יוסף הלברשטאם שליט"א
געטון ווי ער האט געהייסן .און דא האט
היסטארישע שול וואס ווערט גערופן די בן כ"ק אדמו"ר מקיוויאשד שליט"א פאסירט א אויסטערלישע וואונדער :ווען
'מהרש"א'ס שול' ,על שמו פונעם הייליגן עב"ג הכלה בתש"ק שתחי' די לוי' איז אנגעקומען צו יענעם פלאץ,
מהרש"א זי"ע וואס פלעגט דארט דאווענען. בת הרה"ג ר' לייביש הורוויץ שליט"א
מנהל ישיבתינו הק' ישיבה גדולה עסק התורה האט זיך דער מהרש"א זי"ע אויפגעשטעלט
כ"ק דער שווער זצוק"ל פלעגט רעדן מיט בן הגה"צ רבי חיים יעקב הורוויץ שליט"א פון זיין מטה ,געעפנט דעם ספר תורה ,און
וחתן הגה"צ אבד"ק טשאקעווע-קערעסטיר שליט"א
א געוואלדיגע בענקשאפט איבער דעם געלייענט די פסוק (דברים ז ,כו) ׁש ַּקֵץ ּתְׁש ַּקְצ ֶנּ ּו
ויהי רצון מלפני אבינו שבשמים שמשמחה זו יושפע
הייליגן בית המדרש ,און ער פלעגט אפט שפע רב לנו ולכל ישראל ,אכיה"ר. וְתַע ֵב ּתְתַ ֲעב ֶנּ ּו ּכ ִי חֵר ֶם הוּא .פלוצלינג ,אין
דערמאנען די פיר גרויסע זוילן וואס זענען החותמים ברגשי כבוד איין רגע ,האט די ערד געעפנט א מויל,
דארט געשטאנען. הנהלת המוסדות און די גאנצע געביידע פון די קירכע האט
[אין ספר 'מזכרת לגדולי אוסטרהא' ווערט אנגעהויבן זינקען אין די ערד ,ביז די צוויי
געברענגט :די הויכע און שטארקע ווענט אונטערשטע שטאקן זענען אינגאנצן
ברכת מזל טוב ברכת מזל טוב ברכת מזל טוב
לכבוד ידידינו היקר והנכבד ,המהולל בתשבחות ,ה"ה
הרב יחזקאל ווייס שליט"א
לכבוד ידידינו היקר והנכבד ,המהולל בתשבחות ,ה"ה לכבוד ידידינו היקר והנכבד ,המהולל בתשבחות ,ה"ה
הרב ישראל ריינדעל שליט"א אבד"ק קאמינקא
הרב לייבל גאלדבערגער שליט"א
מלמד מומחה בתלמוד תורה מלמד מומחה בתלמוד תורה
מלמד מומחה בתלמוד תורה
לרגל השמחה השרויה במעונו בהתעטרו לרגל השמחה השרויה במעונו בנישואי בנו החתן
ב"עטרת זקנים" בלידת נכדו שיחי' למזל טוב לרגל השמחה השרויה במעונו המו"מ בתוי"ש כמר שלמה זלמן ני"ו למזל טוב
ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו,
בנישואי בתו שתחי' למזל טוב ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו,
ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו ,אכיה"ר ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו, ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו ,אכיה"ר
ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו ,אכיה"ר
לגדולי אוסטרהא :אין שנת תקנ"ב ,ווען די מאכט די גרויסע חסדים וואס דער אייבערשטער האט פונעם גרויסן שול מיט'ן שטיינערנעם קאפל דערויף,
פון די רוסישע אימפעריע איז געוואקסן און זיי געטוהן מיט זיי. זענען געשטאנען אויף פיר הערליכע אכט-עקיגע
האבן ביסלעכווייז איינגענומען די פוילישע שטחים זוילן .אויף איינע פון די דאזיגע זוילן איז געווען
כ"ק דער שווער זצוק"ל האט דאס נאך געזען ,און
אונטער זייער קעניגליכע ממשלה ,האט די רוסישע אויפגעהאנגען א גרויסע טאוול פון פארמעט ,וואו
אויך הרה"ח ר' יצחק זאקאן ז"ל האט מיר דערציילט
ארמיי אונטערן פירערשאפט פון זייער גענעראל עס זענען געווען אויסגעשריבן אלע מנהגים און
באלאגערט אונזער שטאט פון די דרום זייט ,ביי
געזען. דאס האט ער אז
סדרי התפילה וואס איז געווען איינגעפירט יעדן טאג
די געגנט פון די "נייע שטאט" .היות די פוילישע "אה ,דער מהרש"א'ס שול! מה נורא המקום הזה!" אין דעם בית המדרש ,חוק ולא יעבור וואס מ'האט
ארמיי איז אנטלאפן פון שטאט נאך פאר די רוסן [די מעשה ווערט געברענגט אין ספר 'מזכרת אוועקגעשטעלט כדי מ'זאל עס קיינמאל נישט
זענען אנגעקומען ,און זיי האבן חרוב פארגעסן מיט די יארן וואס גייען דורך].
געמאכט די בריקן איבערן 'וויליא'
מה נורא המקום הזה! וימלט משחיתותם
טייך וואס טיילט אפ צווישן די "אלטע
ס'איז כדאי דא צו דערמאנען דאס וואס עס געדענקען פילע וואס האבן מ'דערציילט "אן אינטערעסאנטע
שטאט" און די "נייע שטאט" ,איז צוליב
געהאט די זכיה מיטצופארן מיט כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל אויף די נסיעה קיין זאך" ,א פלא'דיגע מעשה ,עס איז
דעם האבן די רוסן נישט געקענט
אוקריינא אין יאר תשנ"ט .ווען מ'איז אנגעקומען קיין אוסטראה צום שול געווען אינעם יאר תקנ"ב ,בשעת די
אריינגיין אין שטאט .די רוסן האבן
פונעם הייליגן מהרש"א -וואס איז ליידער געשטאנען חרוב און וואוסט - מלחמה צווישן רוסלאנד און פוילן,
דעריבער געמיינט אז די פוילישע
האט דער רבי זצוק"ל נאר א קוק געגעבן אויפ'ן גרויסן בנין פון אינדרויסן ,און ווען די רוסישע ארמיי האט שטארק
מיליטער געפינט זיך נאך אינעווייניג,
ער איז תיכף געווארן בלאס ווי קאלעך .שטייענדיג ביים שוועל פונעם בית באמבארדירט די שטאט .אלע אידן פון
דעריבער האבן זיי אנגעהויבן שיסן ה'
המדרש ,האט ער אויפגעהויבן זיינע הייליגע הענט און מיט א געוואלדיגע שטאט -מענער ,פרויען און קינדער
תמוז פארטאגס; זיי האבן געשאסן אן
מורא און ציטער אויסגעשריגן: -זענען אנטלאפן אין דעם הייליגן
א שיעור שעדליכע באמבער און קוילן
"מה נורא המקום הזה ! וויאזוי קען מען דא אריינגיין ?! דא האט דער מהרש"א'ס שול זיך צו באשיצן צווישן
אריין אין שטאט ,און טויזנטער ביקסן-
מהרש"א געדאווענט ,דא האט ער געהאט די ישיבה ,מעמיד געוועהן די ווענט.
קוילן זענען געפאלן איבער אלע גאסן
תלמידים ...דא האט ער געשריבן די הייליגע מהרש"א" ! די רוסישע סאלדאטן האבן געשאסן
פון די שטאט.
מיט די ווערטער איז דער רבי זצוק"ל אריינגעגאנגען אינעווייניג מיט א אן א שיעור "קוילן" און "באמבעס"
ו' תמוז אינדערפרי ,ווען זיי האבן
פלאם פייער ,און א גאנצע צייט וואס ער איז דארט געווען האט מען געקענט דירעקט אויפן בית המדרש .אבער
געזען די גרויסע און הויכע שול פון
זען אויף זיין פנים א געוואלדיגע התרגשות. מיט גרויס רחמי שמים האבן פאסירט
דערווייטנס ,האבן זיי איר באטראכט
עס איז אינטערסאנט צוצולייגן וואס כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א ממאנסי אפענע נסים; קיין איין באבמע אדער
אלס איינע פון די פעסטונגען .צוליב
דערציילט ,אז אין יאר תש"ן ווען ער איז צוריקגעקומען פון די נסיעה קיין קויל וואס איז געווען געצילט צום
דעם האבן זיי גענומען די שול פאר א
אוקריינא מיט זיין שווער כ"ק אדמו"ר מסקווירא שליט"א ,האט ער דערציילט שול האט נישט געשאדט .אפילו די
ציל און אנגעהויבן שיסן קאנאנען און
פאר'ן טאטן כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל איבער די מקומות הקדושים וואס זיי קוילן וואס זענען אריינגעפלויגן דורך
קוילין און אויפרייס-באמבעס פיל מיט
האבן פוקד געווען ,און אינצווישן האט ער דערציילט אז ער איז געווען ביי די פענסטערס האבן קיינעם נישט
פולווער ,וואס האבן געהאט דעם כח
די מהרש"א'ס שוהל ,אזוי ווי דער רבי זצוק"ל האט דאס געהערט ,האט ער
חרוב צו מאכן אפילו די שטערקסטע געטשעפעט ,און יעדער איז בדרך נס
זיך אנגערופן מיט א געוואלדיגע חרדת הקודש" :דער מהרש"א'ס שוהל?! מה
ווענט. געראטעוועט געווארן פון טויט צום
נורא המקום ההוא!"
אלע שטאטס-לייט זענען אנטלאפן לעבן ,אינגאנצן למעלה מדרך טבע.
דער רבי שליט"א פון מאנסי לייגט צו ,אז כמעט צען יאר שפעטער -
אין שול אריין זיך צו באשיצן אונטער כדי צו מאכן א זכר פאר דעם נס,
תשנ"ט -איז ער געווען מיט'ן טאטן זצוק"ל ווען מ'איז אנגעקומען צו דער
אירע ווענט .אלס רעזולטאט איז די האט מען אויפגעהאנגען ביים דאך
מהרש"א'ס שוהל ,און ס'איז געווען מפליא צו זיין וויאזוי דער טאטע זצוק"ל
שול ,אינאיינעם מיט אלע חצירות פונעם בית הכנסת איינע פון די קוילן
האט ממש מיט'ן זעלבן התפעלות און התרגשות דקדושה אויסגערופן די
ארום ,די אויבערשטע שטיבער ,און די וואס זענען אריינגעפאלן אין שול ,עס
זעלבע ווערטער "מה נורא המקום ההוא"!
עזרת נשים ,געווען אינגאנצן געפאקט זאל דינען אלס אן אייביגער עדות אויף
ב
ברכת מזל טוב ברכת מזל טוב ברכת מזל טוב
לכבוד ידידינו היקר והנכבד ,המהולל בתשבחות ,ה"ה
לכבוד ידידינו היקר והנכבד ,המהולל בתשבחות ,ה"ה לכבוד ידידינו היקר והנכבד ,המהולל בתשבחות ,ה"ה
הר"ר חיים אליעזר צעהנווירטה הי"ו הר"ר יוסף מרדכי ברוינשטיין הי"ו הרב מאיר קריבוס שליט"א
מיקירי הצוות באס טראנספארטאציע דמוסדוה"ק מיקירי חברי צוות הנהלת מוסדותינו הק' מלמד מומחה בתלמוד תורה
לרגל השמחה השרויה במעונו בנישואי בתו שתחי' לרגל השמחה השרויה במעונו לרגל השמחה השרויה במעונו בהתעטרו
עב"ג החתן המו"מ בתוי"ש כמר משה ני"ו בלידת בתו שתחי' למזל טוב ב"עטרת זקנים" בלידת נכדתו שתחי' למזל טוב
בן ידידינו הר"ר אהרן ברילובסקי הי"ו למזל טוב
ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו, ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו,
ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו, ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו ,אכיה"ר ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו ,אכיה"ר
ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו ,אכיה"ר
ליינען די דאזיגע מגילה אין די בתי מדרשים ביינאכט, זיינע ווערטער האבן נושא חן געווען אין די אויגן מיט מענער ,פרויען און קינדער .זיי זענען דארט
אור ליום ז' תמוז ,און אויך צומארגנס אינדערפרי. פונעם קאמאנדיר .ער האט נאכגעגעבן זיין בקשה געשטאנען און מתפלל געווען מיט פיל תפילות און
די דאזיגע מגילה הענגט אינעם "בית הכנסת און אים געהייסן מארשירן פארן מיליטער צו ווייזן תחנונים בקול רם און מיט א גרויס געוויין ,אנגעהויבן
הגדול" ,און אזוי אויך הענגט דארט איינע פון דעם וועג .יענעם טאג ,ז' תמוז ,איז די גאנצע רוסישע פונעם ה' תמוז פארנאכטס ,ביז ז' תמוז אינדערפרי.
די קוילין וואס זענען אריינגעפאלן אינעם בית ארמיי אריינגעקומען אין שטאט בשלום .די אידן מיט זיין גרויס רחמנות האט דער אייבערשטער זיי
המדרש .אויך האט מען אויפן דרויסענדיגן זייט האבן זיי דארט מכבד געווען מיט עסן און טרינקען, באשיצט ,און קיין איינע פון די אויפרייס-באמבעס
פונעם דרום וואנט -וואו די שיסער האבן געצילט - און קיין שום אידישע פארמעגן איז נישט גערירט וואס זענען געשאסן געווארן אויף די שול האבן נישט
אריינגעקלאפט א גרויסע קויל ,וואס האלב דערפון געווארן. געשאדט ,און אפילו נישט איין ציגל פון די וואנט איז
איז איינגעזונקען אין די וואנט און די אנדערע האלב גייענדיג אין די וועגן פון אונזערע הייליגע עלטערן, אראפגעפאלן .מער פון דעם ,האט דער אייבערשטער
שטעקט ארויס אינדרויסן. וואס פלעגן האלטן טייער און געדענקען די צרות געמאכט א וואונדער ,אז אפילו די באמבעס וואס
אין ספר 'מזכרת לגדולי אוסטראה' ,נאכ'ן באשרייבן פון וואס זיי זענען אויסגעלייזט געווארן (ווי ס'שטייט זענען אריינגעפאלן אין שול דורך די פענסטער ,האבן
די הערליכע געביידע פונעם בית המדרש ,שרייבט ער אין גמרא שבת י"ג ,):האבן זיי אפגעשריבן דעם גאנצן קיינעם נישט געטראפן און קיין שום מענטש נישט
בזה הלשון: נס אויף א מגילה .כדי אפצוגעבן א שבח והודיה געשעדיגט.
"אויסער די גשמיות'דיגע שיינקייט און פארן באשעפער אויף זיינע גרויסע חסדים און אויף פרייטאג פארטאגס האט דער קאמאנדיר פון די
פראכט פונעם בנין ,רוהט דערויף א ספעציעלע די ניסים ונפלאות ,האבן אלע שטאט'ס לייט ,די רוסישע ארמיי ארויסגעגעבן א שטרענגן באפעל
הייליגקייט ,און יעדער וואס טרעט נאר אריין ווערט רבנים און תלמידי חכמים ,איינשטימיג באשלאסן אנצוגרייטן צוואנציג גרויסע קאנאנען אויף דעם
איבערגענומען און נתפעל פון איר גרויסקייט ,און אז יעדעס יאר ,ו' תמוז ,זאל מען אינדערפרי נישט קומענדיגן אינדערפרי ,כדי צו באמבארדירן די שטאט.
ווערט ארומגענומען מיט א הייליגע יראת הכבוד .א עפענען די געשעפטן .אנשטאט דעם ,זאלן זיך אלע דער פלאן איז געווען אריינצוגיין מיט א שרעקליכן
מענטש מיט געפיל ,ווען ער טרעט נאר איבער דעם מענער און פרויען צונויפזאמלען אין די בתי מדרשים רעש און טומל ,אויסשלאכטן אלע איינוואוינער ,און
שוועל פונעם בית הכנסת ,וועט ער בלייבן שטיין מתפלל צו זיין ,און נאכדעם פלעגט מען ענדיגן דעם איבערלאזן די שטאט אלס א חרוב'ע געגנט און א
פארגאפט און פילן ביי זיך ווי א שטימע רופט אים גאנצן ספר תהלים בציבור. תל עולם פאר אייביג.
אויס' :שטעל דיך אפ דו מענטש! לויף נישט שנעל דעם קומענדיגן טאג ,ז' תמוז ,האבן זיי קובע געווען אבער דער אויבערשטער ,מיט זיין גרויס רחמנות
ווייטער; טוה אויס די שיך פון גשמיות פון דיינע אלס א יום טוב ,א טאג פון שמחה און ששון מיט און חסד ,האט אריינגעגעבן שכל אין הארץ פון א
פיס ,ווייל דאס ארט איז הייליג!' אין דעם דאזיגן משתה ושמחה .זיי האבן מתקן געווען אז מ'זאל קלוגן ,וועלכער האט מיט זיין חכמה געראטעוועט די
פלאץ האבן מתפלל געווען די עמודי גאנצע שטאט .אין די פארטאגס האט
עולם -גאונים ,קדושים און חסידים, ער אריבערגעשפאנט דעם "וויליא"
כתר תפילה
וואס דערמאנען זייערע נעמען איז א טייך און זיך באוויזן פארן רוסישן
גליסטעניש פאר'ן נפש :דער הייליגער קאמאנדיר .ער האט אנגעהויבן צו
מהרש"ל זכרונו לברכה מיט זיינע אלו שמות התלמידים אשר הצטיינו בעמוד העבודה -זו תפילה והתפללו כדת
וויינען און זיך בעטן ביי אים" :פארוואס
תלמידים; דער הייליגער של"ה זכרונו השבוע מצטייני בתור להתעטר זכו ו ובנעימה בקול וכנכון כראוי זאלט איר חרוב מאכן די שטאט
חודש חשון תשפ"ז לפ"ק
לברכה; דער מהרש"א זכרונו לברכה; חיי שרה וירא לך לך נח בראשית
אומזיסט? די פוילישע מיליטער איז
און נאך צדיקים וגאונים ,יסודי עולם, הלל קאסטען מנחם געלב לייבוש טווערסקי
בעריש ישכר שלמה ישראל ח' כתה שוין עטליכע טעג צוריק אנטלאפן,
בראנדוויין הערצל הרב גרינבוים
וואס האבן געלעבט סיי פאר'ן מהרש"ל יעקב לעפקאוויטש
אלעזר
האלברשטאם
משה ליפשיץ דוב פראנד שלמה ווייס
כתה ח'
הרב דערבארימדיגער
און עס איז מער נישטא קיינער וואס
כתה ח'
און סיי נאכ'ן מהרש"א .זיי האבן מיכל נויאוויטש דוב גרינוואלד דוד פרענקל יוסף גרינוואלד ישראל פישער
הרב אייזענבערגער זאל זיך קעגן אייך שטעלן .איך בעט
בנימין יוסף קרויז מרדכי יחזקאל כץ יצחק יהושע ווייס שלמה וויינבערגער כתה ז'
אויסגעגאסן זייערע תפילות ותחנונים הרב קאסטען אייך ,קומט מיט מיר ,איך וועל אייך
יצחק שמואל אלימלך כתה ז'
מאיר העשיל אפרים קויפמאן
אין דעם פלאץ ,און זיי האבן משפיע געשטעטנער קארניטצער הרב נאה פירן און ווייזן א פלאץ אינעם טייך וואו
חיים ברקוביץ ישראל יוסף ווייס אברהם דוב משה עמרם קרויז כתה ז'
געווען זייערע הייליגע תורות און מוסר גאלדבערגער טעמפלער הרב דאס וואסער איז נידריג ,אזוי וועט איר
פאר די בני הקהילה אום שבתים און קענען אריבערגיין זיכערערהייט צופוס
ימים טובים"]. גלייך אריין אין שטאט".
ג ב
וועקגעפארן אויף צוויי
ָ איינמאל זומער בין איך ַא
ָ דעמאלט
ָ האב איך
ריינגעגאנגען אין שטובָ .
ַ איז ַא
האב איך געבעטן הרה"ג ר' דוד מאיר וואכן בערךָ ,ָ געמאכט די
ַ האב
געכא ּפט די געלעגענהייט ,איך ָ
ַ
זאלקאב שליט"א פון וויליאמסבורג ַאז ער ָ יא ַָ ריינגעטראגן.
ָ דאס ַא
האב אים ָ
קאווע און איך ָ ַ יעלה זכרונינו
זכרונות מכ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל
געמאכט ַאז
ַ איינמאל
ָ האט זיך מיר איבערנעמעןָ .
עפעס מזכיר זיין ַ -אזוי איז ,ווי געדארפט ּ
ַ האטער ָ זה השולחן אשר לפני ה'
געזאגט ,געווען גאנץ שטיל אין יענע שעות -און בדרך כלל איז דעם רבי'נס סדר היום געווען
דאווענען איז ער
נאכ'ן ַ
טאגַ ,אז ָ
אין א געווענליכן ָ המשך זכרונות וסיפורים איבערגעגעבן דורך
געדארפט ַאריינגיין מזכיר ַ האטדעמאלט ווען ער ָ
ָ
האט טועם געווען מזונות ַאהיימגעקומען ,ער ָ הרה"ח ר' יעקב מייער שליט"א-משב"ק
געהאלטן אינמיטן בענטשן. ַ האט דער רבי
זייןָ , מוצש"ק לפני ההילולא קדישא תשפ"ו לפ"ק
שפעטער איז ער געזעסן מיט די קאוועּ , מיט ַ
דאנקט ער מיך אויף דעם עד היום הזה ַ לתלמידי כתה מכינה לישיבה במחנה אהל יוחנן
דעמאלט
ָ האטרבינו תם תפילין ַא ּפ ָאר שעה .ער ָ
דאס
געלעגנהייט וואס כ'האב אים געגעבן .ס'איז ָ
געהאט זיינע סדרים ,די לימודים וואס ער האט ַ
האט צוגעזען דעם וואס ער ָמאל ָאיינציגסטע ָ שימוש צדיקים
געלערנט ,משניות ,תהלים ,זוהר הק' .אזוי איז
האט מען רבי'נס בענטשן אין שטוב .אוודאי ָ כ'האב שוין
ָ כ'וועל אנהייבן מיט א זאך וואס
געווען ַא ּפ ָאר שעה.
געזען דעם רבי'ן בענטשן ברבים ביי טישן צו ביי נאר א משל און א פארציילט ,וואס דאס איז ָ ַ
דאס בענטשן פאר זיך ַאליינס ,איזסעודותָ ,אבער ָ געוואשן.
ַ האט ער זיך
נאך די רבינו תם תפילין ָ
ָ דוגמא ,ווייל ַאזוי איז געווען כהנה וכהנה .יעדער
געווען א באזונדערע עבודה .ס'איז שווער בכלל וואס איז געבליבן פון
האט ער די חלה ָ געגעסן ָ וואס האט מיטגעלעבט און זיך געדרייט ביים
מסביר צו זיין וואס ס'איז געווען ,ס'איז נישט שבת ...ס'איז געווען ַאלטע חלה וואס מ'האט זאכן בלי
רבי'ן אין שטוב ,קען דערציילן ַאזעלכע ַ
דאס בענטשן געווען קיין הימל-פליערייּ .פשוט ָ געמאכט קיין
ַ מ'האט אפי' נישט
ָ גענוצט פון שבת. שיעור.
רט-ביי-ווארט
ָ ווא
האט אויסגעזען ָ וויאזוי עס ָ
ַ טאוס"ט פון דעם ...אזוי האט ער דאס געגעסן.
ָ
געווארן גבאי
ָ יאר איידער איך בין
א שיינע ּפ ָאר ָ
ווארט מיט כוונה.קלאר יעדעס ָשטייט הויך און ָ די עבודה ביים עסן איז געווען אן עבודה פאר געהאט 'משמר'ַ האב איך
טאגָ ,גאנצן ָ אויפ'ן ַ
האט געבענטשט פאר זיך אין ווען דער רבי ָ אינטערעסאנט .ס'איז
ַ זיך .ס'איז געווען זייער צו זיין ַא ּפ ָאר שעה ביים רבי'ן אין שטוב .דער
שטוב ,האט ער אדער אריינגעקוקט אין א סידור, נישט יעצט די צייט אריינצוגיין אין אלע פרטים, נאך געווען דעמאלס געזונט רבי זצוק"ל איז ָ
האט ער געבענטשט ָאן קיין ָאדער ,על פי רובָ , ָאבער דער עבודת האכילה איז געווען זייער שטארק ,און די רביצין ע"ה אויך .די עיקר ַ און
האט ער זיך אויסגעטון די ברילן ,מיט סידורָ , האט
יארן ָאינטערעסאנט .אויף די עלטערע ָ
ַ מטרה פון מיין משמר איז געוועןַ ,אז אויב די
געזאגט יעדעסָ צוגעמאכטע אויגן ,און ַאזוי
ַ געמאכט ַאז אויב ס'איז געליגן א ספר
ַ זיך אויך זאל זי קענעןרביצין דארף ַארויסגיין פון שטובָ ,
קלאר.
איינציגסטע ווארט הויך און ָ האט ער געקענט קוקן א ספר ,און גאר שטארק ָ ַארויסגיין .ס'זענען געווען קעכערינס אין שטוב,
פארטיפט ווערן דערין. האט נישט געקענט בלייבן ַאליינס און דער רבי ָ
הכוס ריק אין בו... אבער די אינטערסאנטקייט איז געווען אז אין אין שטוב.
האט דער רבי זיך נאכדעם ָ נחזור לענינינוָ .
דאס עסן גענומען די פריערדיגע יארן ,האט ָ דעמאלט צופיל צוָ ס'איז נישט שייך געווען
שפעטער ווען ער איז טאגּ . צוגעשפ ַארט יעדן ָ
ּ
האט נישטגארנישט ,ער ָ א לענגערע צייט ,אן ָ האט גערופן משמש זיין דעם רבי'ןַ ,אז איינער ָ
קאווע .ווי
האט ער געטרונקן א ַ אויפגעשטאנען ָ
ַ
ַאריינגעקוקט אין קיין ספר ,ער איז סתם אזוי האט מען עפעס מזכיר צו זייןָ , טעלפאן ּ
ָ אויפ'ן
האט ער זיך ַאליינס
געזאגטַ ,אז עפ"י רוב ָָ כ'האב
ָ
געעצן און געגעסן מיט ישוב הדעת ,מיט א מזכיר געוועןָ .אבער ס'איז נישט געווען קיין
געמאכט די קאוועַ .אזוי איז געווען בדרך כלל.
ַ
האט ָא ּפגעשניטן א שטיקל חלה, רואיגקייט .ער ָ ווילאנג דער רבי איז געווען געזונט
ַ זאכן.
גרויסע ַ
דארטמאל א' סליחות ,איך בין ָ איז געווען ַא ָ האטהאט זיך געקענט מוטשענען ביז ער ָ ער ָ זאך ַאז מעןזא ַ
שטארק איז נישט געווען ַא ַ ַ און
כמיטאג.
ָ נא
ָאנגעקומען צום רבי'ן צוויי ַאזייגער ָ ָא ּפגעשניטן א שטיקל פון די ַאלטע חלה .ער האט אלס געטון ַאליינס,זאל אים משמש זיין .ער ָ ָ
געהאט
ַ האט דער רבי זיך שוין דעמאלט ָ ָ איז געזעצן ביים טיש מיט א כובד ראש ,שטייט קאווע ,גארנישט געבעטן געמאכט א ַַ זיך ַאליינס
האב נישט געוואוסט צוגעשפ ַארט .וואס איך ָּ מ'האט געזען דעם ערענסטקייט ,דעם ָ געגעסן, פון אנדערע.
טאג איז ביים רבי'ן דער סדר היוםאיזַ ,אז יענעם ָ דאס בענטשן איז"זה השולחן אשר לפני ה'" ,און ָ
ַאנדערש ווי געווענליך. האבן דעם
אבער וויבאלד איך האב געזוכט צו ָ
געווען אן עבודה פאר זיך.
מ'האט געענדיגטָ דאס הייסט ,מוצאי שבת ווען ָ זכות ,איז ווען עס איז געווען א געלעגענהייט
סליחות ,ווי ס'איז געווען דעם רבי'נס מנהג ַאז ער וברכת את ה' אלקיך צוצוכא ּפןַ ,אז ווען איך קען
ַ האב איך ּפרובירט זיך
ָ
נאך סליחות. האט געגעסן מלוה מלכה ערשט ָ ָ אגב ,במשך יענע צוויי שעה וואס כ'בין געווען יא משמש זיין.זאל איך ָ ָ
שפעטער ווי געווענליך. האט מען ּ געדאווענט ָ
ַ מאכןהאט זיך געקענט ַ על משמרת הקודשָ , געמאכט די געלעגענהייט,
ַ גאנץ ָאפט
ס'האט זיך ַ
ָ
רוואסָ ,אבער
פא ָ עכ"פ ,איך ווייס נישט גענוי ַ געדארפט ַאוועקגיין,
ַ האב
מאלַ ,אז אויב איך ָ
ַא ָ בייטאג פלעגט דער רבי זיך צושפארן ,און
ָ ווייל
האט זיך שוין דער מציאות איז געוועןַ ,אז ער ָ מאל בעטן א צווייטן צו זיצן
האב איך געקענט ַא ָ
ָ ריינגעגאנגען אין די קיך זיך
ַ דערנאך איז ער ַא
האט זיך נישט צוגעשפ ַארט און ער ָ
ּ געהאט
ַ דארט. האבן די קעכערינס זיך
קאוועָ .אבער אויב ָ
מאכן א ַ
ַ
געהאט געוואשן צו פרישטאג פון פריער ,אזוי ווי אמאל האט זיך געמאכט אזא זאך ,ס'איז געווען האט ער זיך ַאוועקגעדרייט און
דארט געדרייטָ , ָ
ד
דארט ,זעה איךַאז ער זעט ַאז איך בין נישט ָ זאל נישט טרונקן.
פאר'ן רבי'ן ַאז ער ָ
זאגן ַ איך ָ האב נישט
טאגָ .אבער איך ָ
אין א געווענליכער ָ
קאווע ,ער
מאל ווי ער קומט שנעל מיט די ַ מיטא ָ
ַ גארנישט,
זאג אים ָ
זאגט מיר ,נייןָ ,
ָאבער די רביצין ָ האט נישט געגעסן.
געוואוסט ַאז ער ָ
גיט עס א גיס אויס אין סינק ,און ער לויפט צוריק דאס עסן .עס וועט
שפעטער געבן ָ איך וועל שוין ּ געוואשן
ַ טאג
האט דער רבי זיך יעדן ָ ַאזוי ָ
רא ּפ דעם ליידיגן
ַאריין אין שטוב ,ער לייגט ַא ָ שוין זיין גוט. מיטאג-צייט,
ָ דעמאלט
ָ איינמאל
ָ מאל,
צוויי ָ
רא ּפ און ער הייבט אןגלעזל ,ער זעצט זיך ַא ָ דא
דארט איז ָ איך בין צוריק ַאריין אין קיךָ . האט ערכטמאל ָ
ָ נא
שפעטער ,ביי ַ איינמאל ּ
ָ און
האט אויסגעטרונקןווייטער צו לערנען ,כאילו ער ָ דעמאלט א' סליחות,
ָ מאל.
כא ָנא ַגעוואשן ָ
ַ זיך
א פענסטער פון וואו מען קען ַארויסקוקן צום
גארנישט.
קאווע ,כאילו ָ
מיין ַ טאג
האט ער יענעם ָ שפעט ָ געווארן ּ
ָ היות ס'איז
מאל
מיטא ָ
ַ דיינונגרום וואו די שטוב איז .הער איך
זאג איר,
גיי איך צוריק צו די רביצין ,און איך ָ ווי דעם רבי'נס טיר עפענט זיך אויף ,איך זעה דער נארהאט זיך ָ
מאל ,ער ָגעוואשן צוויי ַָ זיך נישט
רביצין מ'קען געבן פליישיג ,ס'איז ַאלעס מסודר. רבי קוקט ַארויס ,ער קוקט ַאהער און ער קוקט איינמאל.
ָ געוואשן
ַ
ראבלעם...
ס'איז נישט קיין שום ּפ ָ האט מיך נישטַאהין .איך בין געווען אין קיך .ער ָ דארט אין שטוב ,און איך זעה ווי בין איך געווען ָ
זאל
קא ּפ און מח ַאז איך ָ
האט צוגעלייגט ָ
ער ָ באמערקט. ַ דער רבי גייט ַאריין צו זיך אין שטוב ,און ער זעצט
געשמאק גמרא,
ַ האט געלערנט זיך לערנען .ער ָ
אויפגעשטאנען
ַ טאגַ ,אז פון ווען ער איז
ווי יעדן ָ
ראווענען ,איז ער געזעסןגעגאנגען ּפ ַ
ַ ביז ער איז
און געלערנט גמרא .אבער איך האב באמערקט
קאווע .כ'האב
אז ער האט זיך נישט צוגעגרייט א ַ
נאר נישט געוואוסט די סיבה דערפון ,אז ס'איז
געווען אפגעמאכט מיט די רעבעצין אז ער גייט
בעזהשי"ת זיך באלד וואשן און עסן.
מודעה חשובה האב דאך ַאלץ געזוכט די געלעגענהייט
דעמאלט
ָ האב איך צו קענען משמש זייןָ .
איך ָ
ר"ח כסליו ,תשפ"ז לפ"ק
רעגיסטראציע תשפ"ח האב
געגאנגען און איך ָ
ריינגעטראגן צום
ָ
ַ ריינגעכא ּפט .איך בין
כ'האב עס ַא
ָ קאווע.
ַ
געמאכט א ַַ
ַא
לכבוד אנ"ש והורי תלמידי מוסדותינו הק' הע"י זאגט מיר קאוועָ ,
רבי'ן .איך קום ַאריין מיט די ַ
יא ,נו נו נו" ,און ער ווייזט מיר ,לייג
"אהָ ,
דער רבי ָ
אחדשה"ט באה"ר,
רא ּפ.
עס ַא ָ
ווי מיר האבן מפרסם געווען איז במשך די לעצטע וואכן אנגעגאנגען די רעגיסטראציע פאר
רא ּפ ,און איך גיי ַארויס פון שטוב.
איך לייג עס ַא ָ
פרישע תלמידים ותלמידות וועלכע וועלן אי"ה קומענדיגן יאר אריינקומען אין די מוסדות ,און
מאל ,קומט די רביצין ַארויס ,און זי פרעגט מיטא ָ
ַ
מיר האבן דערביי געגעבן א דין קדימה פאר אנ"ש און פאר הורי מוסדותינו שיחי'.
זאג איך ,ער איז אין שטוב,
מיך ,וואו דער רבי איזָ .
ווי שוין געמאלדן איז די רעגיסטראציע געשלאסן ראש חודש כסלו העעל"ט, קאווע.
געמאכט א ַַ כ'האב אים איצטָ
ותלי"ת האט זיך ווידעראמאל ארויסגעצייגט די ריבוי התלמידים והתלמידות ווען עס קאווע,
געמאכט א ַַ האט אים
"אה ,איר ָ זאגט זי ָָ
ווארטן
דארפן ַדאס מיינט ַאז ער גייט איצט ַ אההָ ,
זענען איינגעשריבן א גרויסע צאל ,וועלכע פולן איבער די נורסערי קלאסן פון שנת
א שעה!" .דער רבי פלעגט צווישן מילכיגס און
הלימודים תשפ"ח הבעל"ט ,בליעה"ר וכ"י.
ווארטן א שעה .און זי גיט גלייך א לייגפליישיגס ַ
דער צופלוס פון אזויפיל פרישע תלמידים ותלמידות איז ב"ה געווען העכער ווי צו" ,הגם דער רבי וועט נישט היינט עסן קיין
פליישיגס ,א' סליחות עסט ער נישט קיין פלייש.
געראכטען ,און אלע קלאסן זענען שוין גענצליך פול ,אזוי אז מיר האבן אצינד שוין
טעפ,
ּ מאך די מאכלים אין פליישיגע ָאבער איך ַ
נישט קיין שום מעגליכקייט אנצונעמען נאך קינדער ,בלי שום יוצא מן הכלל. ווארטן א שעה.ווייס איך ַאז ער וועט שוין וועלן ַ
זאל זיין ַאזוי".
שויןָ ,
אצינד נאכ'ן שוין האבן די פולקאמע ליסטע אויפן קומענדיגן יאר ,הייבן מיר אן די ווייטערדיגע
נאכנישט האט ער ָ זאג איך ,איך גיי קוקן ,אפשר ָ ָ
ארבעט פון מסדר זיין די קלאסן ,וחפץ ה' בידינו יצליח צו קענען ממשיך זיין בעבודת הקודש
זאל זיין ַאזוי.
זאגט ,ס'איז גוט ָ
געטרונקןָ .אבער זי ָ
לשם ולתהלה.
איך בין ַאריין אין דעם שטוב וואו איך פלעג זיצן,
בכבוד והוקרה כ'האב ַאריינגעקוקט אין רבי'נס צימער ,זעה איך ָ
הנהלת המוסדות
נאך אויפ'ן טיש.
קאווע ליגט ָ
ַאז דער ַ
זאל
מאל א פרעג די רביצין ,אפשר ָ
כא ָ
נא ַ
גיב איך ָ
ה
קאוועגעמאכט די ַ
ַ האב
באמערקןַ .אז איך ָ
נישט ַ
נאר א געזאגט .ס'איז ָ
ָ גארנישט
האט ער מיר ָ ָ
קא ּפ נישט וויי
האט ַאריינגעלייגט ָ דוגמא ווי ער ָ
זאך.
זא מינדעסטע ַ צו טון קיינעם אפילו מיט ַא ַ
ויהי כנגן המנגן
בס"ד זאך .איך געדענק ַאזוי איז געווען מיט יעדע ַ
מודעה חשובה ס'האט
ָ האט מיר געגעבן א ּפסק. מאל ווען ער ָ ַא ָ
מיר ווילן מודיע זיין פאר די חשוב'ע עלטערן שיחיו אז אין די יעצטיגע טעג קומט פאר די נישט געמיינט מיך פערזענליך .ס'איז געווען ווען
רעגיסטראציע פאר תלמידי כתה ח' תשפ"ז געווארן א כלה .ס'איז
ָ טאכטער איז דעם רבי'נס ָ
געווען א ווארט ,און דער רבי איז ַאריינגעקומען,
פאר די שיעורי "הכנה לבר מצוה" דער טשערנאבילער רבי שליט"א פון בני ברק
פארגעלערנט בטוב טעם דורך הרב אליעזר זאב קליין שליט"א מ'האט געזינגען "קול רנהָ דארט געווען ,און איז ָ
פאלגענד זענען די זמנים פון די קומענדיגע 3חבורות פאר תלמידי כתה ח': מ'האט
ָ זאל לעבן א מזל טוב". וישועה ,דער רבי ָ
חבורה א :טבת-שבט (תשפ"ז) מאל גיט
מיטא ָ
ַ מאל.כא ָ
נא ַאיינמאל און ָ
ָ געזינגען
פאר קינדער וואס ווערן בר מצוה ,אדער לייגן תפלין ,אין די חדשים :אדר א' ,אדר ב' ,ניסן ,אייר ,סיון זאגט מיר,
דער רבי זיך א דריי אויס צו מיר ,און ער ָ
מ'וועט אי"ה אנהייבן דינסטאג ויגש (ה' טבת) עפעס א קא ּפ ַאריין ,זינגטס ּ
"האקטס נישט אין ָ ַ
די שיעורים וועלן פארקומען יעדע דינסטאג און דאנערשטאג רמאלן ניגון"...
נא ַ ָ
מ'האט
ָ מ'האט ַאזוי געטון ,און
ָ פארשטייט זיך, ַ
חבורה ב :אדר ב'-סיון (תשפ"ז) מ'האט ָאנגעהויבן אן
ָ טאקע גלייך געוואונקן און ַ
פאר קינדער וואס ווערן בר מצוה ,אדער לייגן תפלין ,אין די חדשים :תמוז ,אב ,אלול ,תשרי ,חשון ,כסלו ַאנדערן ניגון.
מ'וועט אנהייבן אי"ה מאנטאג תזריע (כ"ז אדר ב')
טאג צווישן מנחה און מעריב בין דעם נעקסטן ָ
די שיעורים וועלן אי"ה פארקומען יעדע מאנטאג אין מיטוואך
זאגט
עפעס מזכיר זיין .און גלייך ָצוגעגאנגען ַּ איך
געטשעפעט?
ּ כ'האב דיך נעכטןָ ער מיר "יאנקל,
חבורה ג :אלול-כסלו (תשפ"ח)
האב דיר נישט געמיינט צו ַאנטשולדיג מיר! איך ָ
פאר קינדער וואס ווערן בר מצוה ,אדער לייגן תפלין ,אין די חדשים :טבת ,שבט ,אדר ,ניסן (תשפ"ח)
געמאכט,
ַ ס'האט מיך ּפשוט נערוועזָ טשעפענען,
ּ
(דער חבורה איז געאייגענט פאר תלמידי כתה מכינה)
עפעס א רבי מזל טוב ,רבי מזל טוב ,זינגטס ּ
אלע שיעורים ווערן פארגעלערנט אין בנין התלמוד תורה גלייך נאך די לימודים פון חדר כ'האב דיר נישט געמיינט צו ָ רמאלן ניגון...
נא ַ ָ
זיך איינצושרייבן אדער פאר מער איינצלהייטן כ'האף דו ביזט מיר מוחל".ָ טשעפענען,
ּ
ביטע רופט הרב יעקב הירשלער שליט"א סגן מנהל718-431-2991 #136: כ'האב
ָ דעמאלט א בחור,
ָ נאך געווען
איך בין ָ
בכבוד רב דעמאלט ַאזוי ...ס'איז אלס די
ָ מיך געפילט
הנהלת התלמוד תורה
געוואלדיגע מידות וואס מ'האט כסדר געזעהן
אויף טריט און שריט וואס ער האט אינזין געהאט
געווארט דעם
ַ האבן ָא ּפ
אינגעלייט און בחורים ָ פון אידישקייט. יעדע זאך.
רבי'ן .מ'איז געווען זייער פרייליך ,ס'איז געווען איז געווען אמאל ווען דער רבי שליט"א פון
נאך שושן ּפורים ,און דער רבי איז צוריקגעקומען ָ
כבוד ביהמ"ד וכבוד
קאלובערגעווארן א חתן ,מיטן ַ ָ אוקנוויין איז
טאנצן אין
געוואלט ַאריינגיין ַ
ָ האט מען
מיטן חתןָ , הזולת
רבי'ן שליט"א לרפו"ש .מוצאי שושן ּפורים איז ער עפעס .ס'איזנאך ּ דערמאן איך זיך ָ
ַ רעדנדיג
ביהמ"ד. נאכ'ן שושן ּפורים
געווארן ,ס'איז געווען ָ
ָ א חתן האט
געווען אין ביהמ"ד א רוסישער איד ,ער ָ
מאטלנאכ'ן שושן ּפורים טיש ,און ָ ס'איז געווען ָ נאכדעם איזגעדאווענט מעריב ,און ָ
ַ מ'האט
ָ טיש, מאטל .ער פלעגט רייניגן אין ַאלטן געהייסן ָ
האט דעמאלט געענדיגט רייניגן דעם ביהמ"ד. ָ וויליאמסבורג צום שידוך
ַ דער רבי געפארן קיין גארנישט געוואוסט. האט נעבעך ָ ביהמ"ד .ער ָ
פאר'ן רבי'ן ַאז מ'וויל ַאריינגיין
געזאגט ַ
מ'האט ָ
ָ ווען שליסן. מ'האט נעבעך אויסגעריסן פוןָ די רוסישע אידן,
געזאגט ,קודםָ האט דער רבי טאנצןָ ,
אין ביהמ"ד ַ
שפעטערהאט נישט געוואוסטּ , דער עולם ָ האט ערזיי יעדעס ביסל אידישקייטַ .אזויפיל ָ
מאטל אויב ער גיט רשות .אויב דארף מען פרעגן ָ ַ
האט א שידוך
האט מען געהערט ַאז דער רבי ָ ָ געגאנגען מיט
ַ געוואוסט ַאז ער איז א איד ,ער איז
טאנצן.מאטל גיט רשות קען מען ַאריינגיין ַ ָ
געטון .ווען דער רבי איז צוריקגעקומען פון האט גערעדט דאס ַאלעס .ער ָ קאפלָ ,אבער ָ א ָ
מאטל ,רופט ער זיך אן
האט מען געפרעגט ָ
ָ געווארט א שטיקל עולם,
ַ האט ָא ּפ
וויליאמסבורגָ ,
ַ נאר ליב דעםכ'האב ָ
ָ זאגן,
אידיש ,ער פלעגט ַאלץ ָ
המשך בעמוד האחרון >>>> גרופע
ּ די 'עולם' פון וואס מ'רעדטָ ...אבער א גארנישט געוואוסט האט נעבעך ָאמתָ .אבער ער ָ
ו
לערנען צוויי בלאט גמרא און זיך פארהערן אויף דעם חזרה ראשונה אין כתה ח'
נאך א חזרה ,האבן אנגעהויבן די בארימטע פראגראם
"תלמודו בידו" ,וואס איז אויסגעשטעלט אויף א
מהנעשה והנשמע תלמידים פון כיתה ח' האבן אפגעראכטן א חזרה
בתלמוד תורה אהל יוחנן גדולה אויף די ערשטע דריי בלאט פון מסכת מכות,
ספעציעלע אופן ,אז די קינדער חזר'ן איבער די גמרא
וואס מ'האט געלערנט מיט א גרויסע קלארקייט ,ווי
נאכאמאל און נאכאמאל בדרך "שקלא וטריא".
די חשוב'ע מלמדים שליט"א לייגן אריין ספעציעלע
לרגל די אנהייב פונעם פראגראם האט הרב ר' יואל מ'האט אריינגעלייגט ,האט ב"ה געברענגט די פירות
כוחות אין יעדע שטיקל גמרא ,אין יעדע רש"י ,צו
כ"ץ שליט"א ,וועלכע פירט אהן מיט דעם פראגראם, מתוקים .דער אייבערשטער זאל העלפן ווייטער ,די
פארשטיין און דערגרונטעווען וואס רש"י לערנט אונז,
גערעדט פאר די תלמידים פון כיתה ז' ,און פארגעלייגט תלמידים זאלן שטייגן מעלה מעלה!
צו וויסן וויאזוי מ'זעצט אלע ווערטער אין רש"י ,און ווי
אלע איינצלהייטן און דעטאלן ,וויאזוי דער פראגראם "תלמודו בידו" חזרה פראגראם אויך האט מען שוין אנגעהויבן אריינצוגיין אין לימוד
ארבעט פון אנהייב יאר ביז צום סוף ,מיט'ן ציל צו אנגעהויבן ביי תלמידי ז' און ח' התוספות ,פארשטיין א קשיא פון תוספות ,א תירוץ
ענדיגן און קענען בעל פה ,אלע לימודים וואס מ'לערנט די תלמידים פון כיתה ז' ,האלטנדיג שוין נאכ'ן פון תוספות ,אא"וו.
א גאנץ יאר ,אז ס'זאל זיין מונח בקופסא.
ס'איז אפגעראכטן געווארן א וואך פון חזרה ,ווי א
ס'איז א תענוג ונחת צו זען ביי די שעות הפסקה ,ווי ברכת מזל טוב געוואלדיגע התמדת התורה האט געהערשט צווישן
ס'שטייען גאנצע חבורות פון קינדער ,אין די קארידארן לכבוד תלמידינו היקר ,אשר בתורת ה' חפצו, די תלמידים ,און בסיום החזרה ס'איז פארגעקומען א
פון די תלמוד תורה ,אדער אונטער'ן הימל ,און ומוסף זמן ללמוד בהתמדה ,וזכה לברך על גרויסע "חוזר חזרה" אין היכל הבית המדרש אין כיתה
מ'פארהערט זיך איינער דעם אנדערן בעל פה ,ווי ס'איז גומרה של תורה ,ה"ה
מכינה.
התלמיד היקר שלמה ווייס ני"ו
אויסגעשטעלט אז די דעזיגנירטע תלמידים ווערן כתה ח' הרב מאיר דוד דערבארימדיגער שליט"א צום שלוס פון די חזרה איז פארגעקומען א "בחינה
געשטעלט צו זיין "בוחנים" נאכדעם וואס זיי האבן לרגל השמחה הגדולה שזכה בכתב" אין אלע קלאסן ,ווי ס'איז געווען א נחת צו זען ווי
זיך שוין אליינס פארהערט ,און ס'ווערט אפגעצייכנט לסיים כל ששה סדרי משנה
די תלמידים זיצן פאר א לענגערע צייט איבערגעבויגן
מיט גרויס תענוג דקדושה אז אזויפיל ווי איין-און- ויה"ר שיזכה ללמוד ולסיים עוד מסכתות
וספרים אחרים ,ולעלות מעלה בתורה בתוי"ש איבער די בחינות ,און מ'צייכנט אלע ענטפערס מיט א
זעכציג תלמידים האבן זיך פריי-וויליג געלאזט עד עולם ,לתפארת הוריו ומוריו שיחיו. קלארקייט ,די תלמידים האבן ברוך השם פיין מצליח
פארהערן אויף די בלעטער מיט גרויס הצלחה. געווען ,והזורעים בדמעה ברנה יקצורו!
אזוי אויך האבן די תלמידי כתה ח' אנגעהויבן די חזרה ראשונה אין כתה ז'
ברכת מזל טוב
תלמודו בידו פראגראם ,און האבן אריינגעלייגט פילע לכבוד התלמידים היקרים ,אשר בתורת ה' חפצם,
ומוסיפים זמן ללמוד בהתמדה ,וזכו לברך על המוגמר נאך גרויס יגיעה וואס די תלמידים פון כיתה ז' האבן
שעות התמדה מתוך חשק התורה ,און ס'איז צום
ולסיים סדר שלם בששה סדר משנה ,ה"ה אריינגעלייגט פילע וואכן אין "פרק המפקיד" פון
באוואודערן די הערליכע סכום פון זיבן-און-זעכציג התלמיד היקר אלחנן פעלדבערגער ני"ו מסכת בבא מציעא ,האבן זיי זוכה געווען צו ענדיגן
תלמידים וועלכע האבן זיך שוין פארהערט אויף די כתה ה' הרב משה שמואל ראטטענבערג שליט"א
לרגל סיום משניות סדר מועד די ערשטע צוויי בלאט וואס מ'האט דורכגעלערנט
דריי בלאט גמרא בעל פה! התלמיד היקר דוד מאיר גאלדווארם ני"ו מיט א קלארקייט ,ווי מ'זעט די כוחות פון די חשוב'ע
כתה ח' הרב יעקב יחזקי' גרינבוים שליט"א
אין אלע קלאסן פון כיתות ז' און ח' איז אויפגעהאנגען לרגל סיום משניות סדר נשים מלמדים שליט"א וואס מ'לייגט אריין אין תלמידים,
געווארן טאוולעך מיט א רשימה פון די תלמידים התלמיד היקר יעקב קליין ני"ו און ס'איז פארגעקומען די ערשטע "חזרה גדולה" ,און
כתה ו' הרב אשר מייער שליט"א
הנבחנים ,און עס ווערט ערווארטעט אז נאך טייערע לרגל סיום משניות סדר מועד במשך די גאנצע וואך האט אפגעדונערט א קול תורה
תלמידים וועלן זיך מיטכאפן ,און זיין א חלק פון התלמיד היקר יוסף ווילהעלם ני"ו צווישן די תלמידים ,און סוף וואך זענען אלע דריי
כתה ז' הרב יוחנן קאסטען שליט"א
דעם הערליכן חזרת התורה" ,ואשרי מי שבא לכאן כיתות אינאיינעם זיך צוזאמענגעקומען אויף א חוזר
לרגל סיום משניות סדר נזיקין
ותלמודו בידו!" התלמיד היקר הערשל איצקאוויטש ני"ו חזרה און איבערגעחזר'ט די גאנצע צוויי בלאט גמרא
כתה ז' הרב שלמה יוסף נאה שליט"א
מסיבת ראש חודש לרגל סיום משניות סדר זרעים בעל פה.
דינסטאג ,ראש חודש כסלו ,נאך תפילת מנחה אין התלמיד היקר אברהם מרדכי צום שלוס פון די חזרה האט הרב יואל הכהן כ"ץ
הערשבערג ני"ו
היכל בית המדרש הגדול פון די תלמוד תורה ,איז כתה ו' הרב יואל ווערטהיימער שליט"א שליט"א פארהערט אין די כיתות פון הרב יוחנן
אפגעראכטן געווארן ברוב פאר והדר א מסיבת ראש לרגל סיום משניות סדר מועד קאסטען שליט"א ,און הרב יצחק אייזיק טעמפלער
התלמיד היקר אלימלך טווערסקי ני"ו
חודש פאר אלע עלטערע קלאסן פון די תלמוד תורה, כתה ז' הרב שלמה יוסף נאה שליט"א שליט"א .און הרב אהרן יצחק האראוויץ שליט"א,
פון כיתה ה' ביז כיתה ח' .מ'האט געזונגען שיינע לרגל סיום משניות סדר מועד משגיח אין כיתה מכינה ,האט פארהערט אין די כיתה
ניגונים לכבוד יום טוב חנוכה ,און די קינדער האבן התלמיד היקר אהרן ברוך מנדלוביץ ני"ו
כתה ו' הרב יואל ווערטהיימער שליט"א
פון הרב שלמה יוסף נאה שליט"א .די בוחנים שליט"א
הנאה געהאט צו הערן די שיינע מעשיות דערציילט לרגל סיום משניות סדר מועד האבן איבערגעגעבן די געוואלדיגע גריסן ,ווי פיין די
ויה"ר שיזכו ללמוד ולסיים עוד מסכתות וספרים אחרים,
דורכ'ן בארימטן פה מפיק מרגליות ,הרב פישל ולעלות מעלה בתורה בתוי"ש עד עולם. קינדער האבן געענטפערט ,בשפה ברורה ובנעימה,
שעכטער שליט"א. ווי מ'זעט אז נוצר תאנה יאכל פריה ,די יגיעה וואס
ז
המשך מעמוד ו' >>>>>
אלו יעמדו על הברכה "גייטס אין ווייבערישן שול" ...ווי גרויס איז געווען
ידידינו היקרים והנעלים שקנו זכות "פרנס כתה לשבוע" לטובת מוסדותינו הקדושים גאנצער ווייבער-שול .א ּפיצעלע שטוב .איך דער ַ
ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד האט זיךנאך ּפונקטליך ווי דער רבי ָ געדענק ָ
הר"ר אלימלך ווייכברויט הי"ו הר"ר אדוני' הכהן קראמער הי"ו געטאנצן,
ַ האט
געזעצט אין א ווינקל ,דער עולם ָ
"פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים "פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים
לע"נ הגה"צ ר' אהרן גד ב"ר אשר שמואל הכהן זצ"ל
האט מען געזאגטָ ,
ָ האט ַאזוי
מאטל ָָאבער ַאז ָ
לע"נ אמו מרת ברכה ב"ר מנחם יהודה ע"ה
נלב"ע ז' כסליו נלב"ע ו' כסליו ַאזוי געטון .זיך רעכענען מיט א מענטשַ .אז ער
תהא נשמתו צרורה בצרור החיים תהא נשמתה צרורה בצרור החיים
האט איצט גערייניגט ,מ'גייט אים נישט איצט ָ
איבערדרייען דעם ביהמ"ד.
ברכת מזל טוב
לכבוד ידידינו היקרים והנעלים שקנו זכות "פרנס כתה לשבוע" לטובת מוסדותינו הקדושים שומע כל פה
מאל געווען
מאטל איז ַא ָטאקע מיט דעם זעלבן ָ
ַ
ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד
הר"ר מענדל יאקאבאוויטש הי"ו הרב חיים יצחק ענגעלענדער שליט"א האט דערציילט דאס ָכיפורָ .
ַא מעשה ערב יום ּ
"פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים "פרנס עמודי היסוד" במוסדותינו הקדושים מאטל שליט"א פון בני ברק, חדב"ן הרה"צ ר' ָ
לרגל השמחה השרויה במעונו לרגל השמחה השרויה במעונו בלידת הבן שיחי'
בנישואי בתו שתחי' למזל טוב והכנסתו בבריתו של אברהם אבינו ע"ה למזל טוב מיטגעהאלטן.
ַ האט דאסוואס ער ָ
וויאזוי עס קוקט אויס ערב יום
יעדער ווייסט ַ
ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד
הר"ר יואל עקשטיין הי"ו הרב אליעזר וויליגער שליט"א נאכ'ן סעודת המפסקת ,דער רנאכטס ָ פא ַכיפור ַ
ּ
"פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים "פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים געלאפן אין מקוה ,ערב יום
ָ דעמאלט
ָ נאך
רבי איז ָ
לרגל השמחה השרויה במעונו לרגל השמחה השרויה במעונו
בנישואי בנו שיחי' למזל טוב בנישואי בתו שתחי' למזל טוב
מאל אין מקוה ,די לעצטעכיפור גייט מען ַא ּפ ָאר ָ
ּ
רנאכטס. פא ַמקוה איז ַ
ידידינו היקר והנעלה ,מלמד מומחה בתלמוד תורה
הרב לייבל גאלדבערגער שליט"א
רא ּפ צו
דעמאלט ,דער רבי לויפט ַא ָ
ָ איז געווען
"פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים מאטל שטעלט אים די מקוה ,און דער רוסישער ָ
לרגל השמחה השרויה במעונו בנישואי בנו ָא ּפ ,ער הייבט ָאן אים צו דערציילן מעשיות .ער
החתן המו"מ בתוי"ש כמר שלמה זלמן ני"ו למזל טוב
דאס און יענץ .דער רבי פארקויפן ָ
הייבט ָאן צו ַ
יה"ר שתתברכו כולכם בכל מילי דמיטב בני חיי ומזוני רויחי עד עולם! גאנצן רואיגקייט, האט זיך ָא ּפגעשטעלט מיטן ַָ
לנדב "כתה לשבוע" ,וכן לבחור לקבוע "שבוע" לזכותכם ,וכן להודיע ביום תת ה' שמחות במעונכם ,ולכל עניני רט-ביי-ווארטַ ,אזוי?
ָ ווא
און ער הערט אים אויס ָ
"פרנסי הכתה" נא להתקשר אל העסקן הנמרץ הר"ר אליעזר פעלדבערגער הי"ו718-431-2991#107 :
גאנצע טאקע ,פששש ,ער הערט אים אויס די ַ ַ
דרשה אין די גרעסטע ָאנגעצויגנסטע מינוטן.
לחיים טובים ולשלום וואס איך מיין ...און דער רבי
פארשטייט ָ
דער רבי ַ
יא אוודאי,
יא ָ
גאנצע צייט געענטפערטָ ,
האט די ַ
ָ כבד אכבדך
זאך איז געווען מיט בעלי שמחה. די זעלבע ַ
מיטגעהאלטן ביי די שבעה פון
ַ האט מעןדאס ָ
ָ
פארנומען קיין
האט נישט ַ יעדער ווייסט כבוד ָ אוודאי .זיכער יא.
מאטל זצ"ל.
דעם רבי'נס זוהן מורינו הרה"צ רבי ָ
מקום ביים רבי'ןָ .אבער ווען עס איז געקומען ס'האט זיך געענדיגט דער
ָ ביינאכט
ַ שפעטער
ּ דער אויבערשטער זאל ָא ּפהיטן ,ס'איז געווען א
האט ער ַאזוי גוטמכבד צו זיין א צווייטן ָ טאג ,איז דער רבי געווען ַאזוי צופרידןַ ,אז יענער
ָ גאנץ
אויפגעשאקלט ַ
ָ ס'האט
ָ טראגעדיע נוראה,
ַ
רשטאנען צו כבוד .יעדע שמחה מיט מחותנים,
ַ פא
ַ צובראכענער איד איז ַארויס צופרידן פון
ָ רב ,א כלל ישראל פון איין מינוט אויף די צווייטע.
מ'זאל זיצן יעדן לפי כבודו.
וואו ָ דארט.
ָ גאנצע דאגה במשך די שבעה ,די דעם רבי'נס ַ
מאל ס'איז געווען ביי איך געדענק אן א שיעור ָ גאנצע
גאנצער דאגה ,די ַ
דאס איז געווען זיין ַ
ָ טאג איז געווען זיין דאגהַ ,אז ַאלע
גאנצע זיבן ָ
ַ
שבע ברכות'ן ער איז געקומען צום שבע ברכות, זאל מעןוואס איז געקומען ,יעדן ָרבנים יעדער ָ
דאסַ .אלעס איז געווען
נאר ָ
שבעה איז געווען ָ
און עס זענען געזעסן ַאנדערע רבי'ס אויבנאן. זאל מען מכבד זיין.
צופרידנשטעלן ,יעדן ָ
זאל זיין
זאל זיין צופרידן ,יענער ָ
כסדר ,דער ָ
האט דער רבי זיך געקענט געבן א רוק ַארויף ָ וואסדעמאלט א געוויסער רב ָָ ס'איז געווען
צופרידן.
מ'האט ָאנגעהויבן לחיים ,און ווייזן ַאזוי פאר
ָ פאר דארט .ער איז נעבעך געווען א איז געקומען ָ
מ'זאל
ָ דארטַ ,אז
מ'זאל ָאנהייבן לחיים ָ
ָ יעדןַ ,אז אזוי האט ער אייביג זייער מקפיד געווען אויף
האט צובראכענער איד .איך ווייס נישט צו ער ָ
ָ
יעדן פון די זיידעס און מחותנים געבן לחיים .אן נאר
האט זיך אים ָ
טאמער עס ָ
כבוד הבריותָ ,
האט ער דעמאלט ביי די שבעהָ ,ָ געהאט מנין.
ַ
האט געוויזן מאל איז עס געווען .ער ָ א שיעור ָ מאל ַאז א בחור וויל חס ושלום ּפוגע
געדאכט ַא ָ
ַ דארט גערעדט און גערעדט .אונז ַאלע זעמיר ָ
דארטן געבן לחיים דארט ָ ַאזוי מיטן פינגערָ , וואס ,איז ער געווען מיטן
זיין א צווייטנס כבוד צו ָ האט געווארן .ער ָ
ָ געשטאנען ,מ'איז נערוועז
ַ
פאר די ַאנדערע ,און זאל מען געבן ַ קודם .קודם ָ וואס איז
שארפע בליקן ָ
שארפקייט .די ַ
גרעסטן ַ האט גערעדט אפילו נישט גערעדט געהעריג .ער ָ
פאר אים אויךַ .אזוי איז נאכדעם קען מען געבן ַ ָ געקומען ,איז געווען... האט געפרעגט דעם רבי'ן, ַאזוי ברמיזה ,און ער ָ
ח
