gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka

שבוע: תולדות (2026-11-09)

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי''ת‬ ‫א חסידישע מלוה מלכה‬ ‫מיט הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א‬ ‫סיפורי צדיקים מקוריים בטוב טעם ודעת‬ ‫גליון קמ"ז ‪ /‬סיפורי צדיקים יארצייטן השבוע ‪ /‬פרשת תולדות ‪ /‬כסליו תשפ''ז‬ ‫געלערנט גמרא תוספות‪ ,‬מהרש"א און פני יהושע‪ .‬ווייל דער בעלזא‬ ‫הגה''ק המהרש''א זצ''ל‬ ‫רב האט געזאגט אז עס איז מסוגל אויף יראת שמים‪.‬‬ ‫עס ווערט געברענגט אין שיח זקנים‪ ,‬אז הרה"ג רבי נטע פריינד‬ ‫ה' כסלו‬ ‫ע''ה פון ירושלים האט נאכגעזאגט‪ :‬א בחור איז אריינגעגאנגען צום‬ ‫הגה"ק רבי שמואל אליעזר בן רבי יהודה הלוי זצ"ל‪ .‬עס זענען דא‬ ‫בעלזער רב אין ירושלים‪ ,‬און ער האט זיך אויסגערעדט אז ער האט‬ ‫חילוקי דעות וויאזוי זיין מאמע האט געהייסן‪ ,‬עס זענען דא וואס‬ ‫מחשבות וואס טויגן נישט רח"ל‪ .‬האט אים דער בעלזא רב געהייסן‬ ‫זאגן 'רחל'‪ ,‬און עס זענען דא וואס זאגן 'גיטל'‪ .‬ער איז נסתלק‬ ‫ער זאל יעדן טאג לערנען כאטש צוויי שטיקלעך מהרש"א‪.‬‬ ‫געווארן אין יאר שצ"ב‪.‬‬ ‫דער ראחמיסטריווקער רבי שליט"א פון ארץ ישראל האט‬ ‫שמו הטוב‬ ‫נאכגעזאגט פון צדיקים‪ ,‬אז דאס לערנען מהרש"א איז מזכך‪ ,‬עס‬ ‫אסאך האבן אים גערופן רבי שמואל איידליש‪ .‬אבער עס שטייט‬ ‫לייטערט אויס נשמות‪.‬‬ ‫אין מדרש פינחס בשם הרה"ק רבי פינחס'ל קאריצער זצ"ל‪ ,‬אז עס‬ ‫נאך האט דער ראחמיסטריווקער רבי שליט"א דערציילט‪ ,‬בשם‬ ‫האט אים פארדראסן אז מען רופט אזוי דעם מהרש"א‪ ,‬ווייל דער‬ ‫הרה"ק רבי מאטל סלאנימער זצ"ל‪ :‬דער מהרש"א האט געהאט‬ ‫נאמען איז א בחינה פון א ירידה‪ .‬עס איז אינטערעסאנט אז דער‬ ‫לאנגע האר‪ ,‬וויבאלד בשעת ער האט געלערנט האט ער צוגעבונדן‬ ‫חיד"א ווען ער שרייבט פון אים‪ ,‬רופט ער אים יא אן רבי שמואל‬ ‫די האר פון זיין קאפ‪ ,‬אז טאמער שלאפט ער איין אינמיטן לערנען‪,‬‬ ‫איידליש‪.‬‬ ‫און זיין קאפ פאלט אראפ‪ ,‬זאל זיך שלעפן זיין האר‪ ,‬וועט אים דאס‬ ‫די סיבה פארוואס מען רופט אים איידליש‪ ,‬זענען דא וואס זאגן‪,‬‬ ‫וויי‪-‬טון‪ ,‬ממילא וועט ער נישט איינשלאפן‪ ,‬און ער וועט קענען‬ ‫ווייל דער מהרש"א האט געהאט א ישיבה אין די שטאט פויזן‪ ,‬וואס‬ ‫ממשיך זיין מיטן לערנען‪.‬‬ ‫קיין געלט האט ער נישט געהאט‪ ,‬און זיין שוויגער‪ ,‬הרבנית איידל‬ ‫תורה מגינא ומצלא ‪ -‬בעידנא דלא עסיק‬ ‫ע"ה‪ ,‬האט אויסגעהאלטן די ישיבה פאר א תקופה פון צוואנציג‬ ‫עס שטייט אין כנסת ישראל‪ :‬אמאל האט מען גע'מסר'ט דעם‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫מהרש"א צו די מלוכה‪ ,‬אז אין די נאכט פון 'ניטל' לערנט ער נישט‪.‬‬ ‫זיין יחוס ציט זיך ביז רבי יהודה החסיד‪ ,‬דער מחבר פון ספר‬ ‫ווען עס איז געקומען ניטל נאכט איז א ספר ארויסגעפאלן פון‬ ‫חסידים‪.‬‬ ‫שאנק‪ ,‬האט עס דער מהרש"א צוריקגעלייגט‪ .‬עס איז נאכאמאל‬ ‫ער איז געווען רב אין חעלם‪ ,‬און נאכדעם אין אוסטראה‪ ,‬וואו ער‬ ‫ארויסגעפאלן‪ ,‬און ער האט נאכאמאל צוריקגעלייגט‪ .‬עס איז‬ ‫איז נסתלק געווארן‪ ,‬און דארט איז מנוחת קדשו‪.‬‬ ‫ארויסגעפאלן א דריטע מאל‪ ,‬און דאסמאל האט דער מהרש"א‬ ‫תורתו ברוח הקודש‬ ‫פארשטאנען אז ס'איז מן השמים‪ ,‬האט ער געעפנט דעם ספר און‬ ‫אריינגעקוקט‪ .‬אויף די רגע וואס ער האט אריינגעקוקט דערין‪ ,‬איז‬ ‫עס ווערט געברענגט אין שארית ישראל פונעם ווילעדניקער זצ"ל‪,‬‬ ‫אריינגעקומען א פאליציאנט‪ ,‬זיכער מאכן צי דער מהרש"א לערנט‬ ‫אז דער בעל שם הק' האט געזאגט‪ ,‬אז אלע חיבורים ביזן מהרש"א‪,‬‬ ‫טאקע נישט‪ ,‬כדי ער זאל קענען זיין עדות אויף דעם אז די אידן‬ ‫ועד בכלל‪ ,‬זענען נתחבר געווארן מיט רוח הקודש‪.‬‬ ‫טוען גרינגשעצן זייער חגא‪ .‬אבער וויבאלד ער האט געזען דעם‬ ‫*‬ ‫מהרש"א אריינקוקן אין א ספר‪ ,‬האט ער נישט געקענט עדות זאגן‬ ‫נאך איז ידוע וואס שטייט אין שארית ישראל‪ ,‬אז דער בעל שם הק'‬ ‫אויף די מסירה‪.‬‬ ‫האט געזאגט‪" :‬ווען די וועלט וואלט געוואוסט די קדושה פונעם‬ ‫מהרש"א וואלט מען אפגעלעקט די שטויב אויף די ערד פון זיין‬ ‫נהרות לא ישטפוך‬ ‫קבר"‪.‬‬ ‫נאך דער צווייטער וועלט‪-‬מלחמה זענען ארויפגעקומען קיין ארץ‬ ‫ישראל עולים פון פארשידענע לענדער‪ .‬אסאך פון זיי האבן די‬ ‫צרופה אמרתך מאד‬ ‫גויים פארטריבן‪ ,‬אסאך זענען דערטראנקען געווארן אין וואסער‬ ‫הרה"ח רבי לייבל וויינשטאק ע"ה האט דערציילט‪ ,‬אז ווען מענטשן‬ ‫רח"ל‪ .‬אמאל איז אנגעקומען א שיף פון אונגארן מיט עטליכע‬ ‫פלעגן זיך קומען אפרעדן וועגן מחשבות זרות און פניות צו הרה"'ק‬ ‫הונדערט אידן‪ .‬האט מען געשיקט שלוחים פון פאראויס צום חזון‬ ‫מהר"א מבעלזא זצ"ל‪ ,‬האט ער געהייסן לערנען גמרא תוספות‬ ‫איש‪ ,‬ער זאל מתפלל זיין פאר זייער הצלחה‪ ,‬און זיי זאלן אנקומען‬ ‫מיט מהרש"א‪.‬‬ ‫לחיים ולשלום‪.‬‬ ‫אזוי אויך האט הגה"צ ר' שמואל אונסדארפער ז"ל‪ ,‬וואס האט‬ ‫האט דער חזון איש געענטפערט‪" :‬אזויווי די אידן אויף דעם שיף‬ ‫געהאט אין מאנטריאל א ישיבה מיט תלמידים‪ ,‬באקומען תשובה‬ ‫קומען פון אונגארן‪ ,‬וואס דארט לערנט מען כסדר מהרש"א‪ ,‬בין‬ ‫פון בעלזא רב‪ ,‬און אזוי טאקע איינגעפירט אין ישיבה‪ ,‬אז מען האט‬ ‫איך זיכער אז דער מהרש"א באגלייט זיי אויף זייער וועג‪ ,‬און עס‬ ‫א‬ ‫ביז איינמאל האבן זיך עטליכע תלמידים צוזאמגענומען‪ ,‬און‬ ‫איז זיכער אז עס וועט נישט געשען צו זיי קיין שום נזק און קיין‬ ‫מחליט געווען מברר צו זיין די זאך‪ .‬האבן זיי אנגעהויבן נאכצוזוכן‪,‬‬ ‫שום מכשול"‪ .‬פארשטייט זיך אז כך הוה‪.‬‬ ‫און זיי זענען געוואויר געווארן א פלא פון א זאך‪ :‬די גלעקלעך האבן‬ ‫מגן הוא לכל‬ ‫ווייטער געקלונגען אפילו בשעת'ן שיעור‪ ,‬נאר מען האט זיי נישט‬ ‫געקענט הערן [דאס קול איז נישט אריינגעקומען אין בית המדרש]‪.‬‬ ‫עס שטייט אין די הנהגות ישרות‪ ,‬סוף פונעם ספר הקדוש מאור‬ ‫עינים‪ :‬מען זאל זען צו לערנען יעדן טאג תנ"ך‪ ,‬משנה‪ ,‬גמרא‬ ‫תורת אמת היתה בפיהו‬ ‫תוספות און מהרש"א‪ ,‬שטארק מעיין זיין אין מהרש"א‪ ,‬ווייל דאס‬ ‫עס ווערט געברענגט אין מעגל טוב פונעם חיד"א‪ :‬פארוואס דער‬ ‫איז א סגולה צו צעברעכן די קליפות‪.‬‬ ‫גרויסער גאון‪ ,‬הגה"ק רבי ר' העשל מקראקא ז"ל‪ ,‬וועלכער איז‬ ‫לכל בשרו מרפא‬ ‫געווען א וועלטס‪-‬גאון‪ ,‬האט נישט מחבר געווען קיין שום ספר [עס‬ ‫זענען דא ספרים וואס ברענגען זיינע תורות‪ ,‬אבער ער אליין האט נישט מחבר‬ ‫אין ספר חקירה אמונה‪ ,‬וואס איז ארויסגעקומען אין שטאט‬ ‫געווען קיין שום ספר]‪ ,‬ווייל איינמאל בשעת ער האט עוסק געווען אין‬ ‫לעמבערג‪ ,‬שנת תרל"ד‪ ,‬ווייניגער ווי צוואנציג יאר נאכן הסתלקות‬ ‫א סוגיא‪ ,‬האט ער שטארק מעיין געווען אין מהרש"א אויף דעם‬ ‫פונעם ערשטן בעלזא רב זצ"ל‪ ,‬ברענגט ער א מעשה איבער דעם‬ ‫ענין‪ .‬אים האט זיך געדאכט אויף א חידוש פונעם מהרש"א‪ ,‬אז דער‬ ‫כח התורה וואס 'בעיני ראיתי' ביים שר שלום פון בעלזא‪:‬‬ ‫מהרש"א האט זיך טועה געווען‪ ,‬האט ער צוליב דעם אביסל מזלזל‬ ‫אמאל בשעת ער איז געווען אין בעלזא איז אנגעקומען א איד פון‬ ‫געווען אין דעם מהרש"א‪ .‬ער האט זיך געוואונדערט וואס איז דאס‬ ‫אונגארן‪ ,‬מיט זיין זון‪ ,‬א צוואנציג יעריגער בחור‪ .‬ער האט אויסגעזען‬ ‫גרויסע גדלות פון דעם מהרש"א אז ער האט זיך אזוי געקענט טועה‬ ‫זייער שרעקעדיג‪ ,‬ווייס און אויסגעדארט‪ .‬עס איז געפאלן א פחד‬ ‫זיין?!‬ ‫ווען מען האט געקוקט אויף אים‪ .‬קיין טראפן בלוט האט מען נישט‬ ‫אזויווי ער האט זיך פארטיפט אין די מחשבות‪ ,‬איז פונקט‬ ‫געקענט דערקענען אין אים‪.‬‬ ‫אדורכגעגאנגען א בחור‪ ,‬פאר וועמען רבי ר' העשיל האט‬ ‫האט מען געפרעגט דעם טאטן וואס איז געשען? האט ער‬ ‫איבערגעזאגט די שוועריגקייט וואס ער האט אינעם מהרש"א‪ ,‬און‬ ‫געענטפערט‪ ,‬אז שוין איבער א יאר וואס זיין זון שלאפט אליין אין‬ ‫עס לאזט אים נישט קיין מנוחה‪.‬‬ ‫א שטוב‪ ,‬און א קליפה האט זיך מדבק געווען אין אים רח"ל‪ ,‬און‬ ‫דער בחור האט זיך אביסל פארטיפט אינעם ענין‪ ,‬און ער האט‬ ‫צוליב דעם איז ער געקומען קיין בעלזא‪ ,‬ווייל ער האט געהערט אז‬ ‫געזאגט אז אפשר קען מען זאגן פשט אין דעם מהרש"א אזוי און‬ ‫אין בעלזא זעט מען אפענע מופתים‪ .‬און ער האפט דער‬ ‫אזוי‪.‬‬ ‫אויבערשטער וועט העלפן אז ער וועט זען א ישועה דא ביים‬ ‫בעלזער רב‪.‬‬ ‫ווי נאר רבי ר' העשיל האט געהערט דעם פשט‪ ,‬האט ער‬ ‫פארשטאנען אז דער בחור איז גערעכט‪ .‬ער איז ממש דערציטערט‬ ‫ווען דער בחור איז אריינגעקומען צום בעלזער רב‪ ,‬האט אים דער‬ ‫געווארן‪ ,‬אז פאר גארנישט האט ער מזלזל געווען אינעם מהרש"א‪.‬‬ ‫בעלזער רב געפרעגט צי ער האט אמאל געלערנט גמרא מיט‬ ‫צוליב דעם האט ער מקבל געווען אויף זיך נישט צו מחבר זיין קיין‬ ‫מהרש"א‪.‬‬ ‫שום חיבור‪ ,‬ווייל ער האט געזען ווי שווער עס איז אנצוקומען צו‬ ‫דער בחור איז געווען אזוי שוואך‪ ,‬אז ער האט נישט געקענט‬ ‫די ריכטיגע כוונה פונעם מחבר‪ ,‬אז אפילו פאר אזא גאון ווי אים‬ ‫ענטפערן‪ .‬דער טאטע האט געענטפערט אנשטאט אים‪ ,‬און ער‬ ‫אליין האט געקענט פאסירן אזא זאך‪.‬‬ ‫האט געזאגט אז יא‪ ,‬דער בחור האט שוין געלערנט גמרא מיט‬ ‫רשפי אש‬ ‫מהרש"א‪.‬‬ ‫עס ווערט געברענגט אין שני אורות‪ ,‬בשם הרה"ק רבי שמואל‬ ‫האט דער בעלזער רב געזאגט‪ ,‬אז ער וועט אים געבן א סגולה פאר‬ ‫קאמינקער זצ"ל‪ ,‬אז ער האט זיך איבערצייגט אז דאס התלהבות‬ ‫א ישועה‪ .‬ער זאל לערנען מהרש"א בקביעות‪ ,‬יעדן טאג‪ .‬אפילו עס‬ ‫פון זיין רבי'ן‪ ,‬דער הייליגער בארדיטשובער רב זצ"ל‪ ,‬בשעת'ן זאגן‬ ‫איז נישט דער דרך צו לערנען מהרש"א בקביעות‪ ,‬פונדעסטוועגן‬ ‫'ברכו' איז געווען אין די זעלבע מדריגה ווי דעם התלהבות וואס‬ ‫זאל ער יא לערנען מהרש"א בקביעות‪ .‬בפרט בשעת ווען ער לייגט‬ ‫דער מהרש"א האט געהאט בשעת'ן שרייבן א תשובה‪.‬‬ ‫זיך שלאפן‪ ,‬זאל דער ספר מהרש"א זיין אפן פאר אים‪ ,‬און ער זאל‬ ‫לערנען דעם ספר ביז ער שלאפט איין‪.‬‬ ‫תיקון אחאב הרשע‬ ‫אפאר טעג שפעטער האט מען געפרעגט דעם טאטן וואס טוט זיך‬ ‫עס ווערט געברענגט אין סיפורי הרמ"ח‪ ,‬וואס עס האט דערציילט‬ ‫מיטן זון? האט דער זון אליין געענטפערט‪ ,‬מיט א שמייכל‪" :‬איך‬ ‫הרה"ק רבי מאטיל סלאנימער זצ"ל‪ ,‬בשם רבי דוד'ל לובינער ז"ל‪:‬‬ ‫האב געטון אלעס וואס דער רב האט מיר געהייסן‪ ,‬און פון‬ ‫דער מהרש"א איז אמאל געזעסן ביי זיך אין שטוב‪ ,‬מיט זיין פנים‬ ‫דעמאלס אן האט זיך די קליפה אפגעלאזט פון מיר"‪ .‬ס'איז מער‬ ‫אויסגעדרייט צו די וואנט‪ ,‬און בשעת מעשה איז א רב א תלמיד‬ ‫נישט געקומען צו אים‪ ,‬און ער האט געהאט א ישועה בזכות לערנען‬ ‫חכם אריינגעקומען‪ .‬דער מהרש"א האט זיך נישט וויסנדיג‬ ‫דעם מהרש"א‪.‬‬ ‫געמאכט פון דעם רב‪ ,‬האט דער רב געטראכט צו זיך אז מן הסתם‬ ‫זעט אים נישט דער מהרש"א‪.‬‬ ‫לא ישמע עוד קול מלחשים‬ ‫אינצווישן איז אריינגעקומען עפעס אן עושר‪ ,‬און צו אים האט זיך‬ ‫דער ערשטער בעלזא רב זצ''ל‪ ,‬דער שר שלום‪ ,‬האט דערציילט‪ ,‬אז‬ ‫דער מהרש"א יא אויסגעדרייט‪ ,‬ער האט אים געגעבן א ברייטן‬ ‫אין די שטאט אוסטראה‪ ,‬וואו דער מהרש"א האט געוואוינט‪ ,‬איז‬ ‫שלום עליכם‪ ,‬און אים זייער מקרב געווען‪ .‬דער מהרש"א האט‬ ‫אנטקעגנאיבער דעם בית המדרש וואו דער מהרש"א פלעגט‬ ‫גערעדט מיט אים א שטיקל צייט‪ ,‬דערנאך האבן זיי זיך געזעגנט‪,‬‬ ‫פארלערנען די שיעורים‪ ,‬געשטאנען א תיפלה‪ ,‬און עס פלעגט‬ ‫און דער עושר איז זיך אוועקגעפארן‪.‬‬ ‫כסדר טאג און נאכט קלינגען זייער גלאק‪ ,‬און נישט אויפגעהערט‪.‬‬ ‫שבת און אינדערוואכן‪ .‬דער פלא איז אבער געווען‪ ,‬אז בשעת דער‬ ‫האט דער רב געפרעגט וואס איז דאס גרויסע חביבות וואס דער‬ ‫מהרש"א האט פארגעלערנט ברבים האט מען נישט געהערט דאס‬ ‫מהרש"א האט ארויסגעוויזן דעם עושר‪.‬‬ ‫קול‪ .‬עס איז געווען א פלא‪ ,‬מען האט נישט געקענט גלייבן‪ ,‬אז די‬ ‫האט דער מהרש"א געענטפערט‪ ,‬אז דער עושר איז א ניצוץ פון‬ ‫גויים זאלן זיך רעכענען מיטן מהרש"א'ס פארלערנען‪ ,‬אז צוליב זיין‬ ‫אחאב מלך ישראל‪ ,‬און צוליב דעם האט ער צוגעטיילט אזויפיל‬ ‫ב‬ ‫פארלערנען זאלן זיי נישט קלינגען‪.‬‬ ‫דורכגעפאלן דארט מיט א מורא'דיגע הארבע עבירה רח''ל‪ ,‬און ער‬ ‫כבוד‪ ,‬אלס כבוד המלכות‪ .‬אבער יעצט אז ער איז שוין‬ ‫קען נישט קומען צו זיך פון גרויס חרטה‪.‬‬ ‫אוועקגעפארן פון דא וועט ער גע'הרג'עט ווערן אינמיטן וועג‪ ,‬און‬ ‫וואס האסטו מורא‪ ,‬האט דער צווייטער שותף אנגעהויבן רעדן צו‬ ‫דאס וועט זיין א תיקון פאר אים‪.‬‬ ‫אים‪ ,‬האסט דאך פארדינט אזא שיינעם סכום געלט‪ .‬אזוי האט ער‬ ‫אזויווי דער רב האט דאס געהערט‪ ,‬איז ער ארויסגעלאפן נאכן‬ ‫פרובירט אים צו בארואיגן‪ .‬אבער דער חבר האט נישט געקענט‬ ‫עושר‪ ,‬און אים אויפגעהאלטן אויפן וועג א לענגערע צייט‪ .‬מן‬ ‫קומען צו זיך‪.‬‬ ‫הסתם האט דער רב נישט געוואלט אז ער זאל גע'הרג'עט ווערן‪.‬‬ ‫האט ער געזאגט‪" :‬ווייסטו וואס‪ ,‬איך וועל אפקויפן די עבירה פון‬ ‫ווען דער רב איז צוריקגעקומען‪ ,‬האט אים דער מהרש"א געזאגט‪,‬‬ ‫דיר‪"...‬‬ ‫אז ער האט גורם געווען מיתה פאר א צווייטן איד‪ ,‬ווייל עס איז‬ ‫האט דער ערשטער שותף געזאגט אז ער גיבט אים אוועק די‬ ‫שוין געווען א מזיק צוגעגרייט מזיק צו זיין דעם מענטש וואס האט‬ ‫גאנצע סחורה‪ ,‬אבי יענער זאל אפקויפן די עבירה פון אים‪.‬‬ ‫געהאט אין זיך דעם ניצוץ פון אחאב הרשע‪ ,‬וואס גייט דורכגיין‬ ‫האט דער צווייטער שותף געזאגט‪" ,‬מיר זענען שותפים אין די‬ ‫יענעם פלאץ‪ .‬און וויבאלד ער האט אויפגעהאלטן דעם אחאב‪ ,‬איז‬ ‫סחורה‪ ,‬און מיט די רווחים וועלן מיר זיך אויך צעטיילן אייניג"‪.‬‬ ‫א צווייטער גע'הרג'עט געווארן רח"ל‪.‬‬ ‫אבער דער ערשטער האט נישט מסכים געווען‪ ,‬ער האט געזאגט‬ ‫הוי אומרים לרע טוב‪...‬‬ ‫אז ער וויל נישט האבן פון די סחורה‪ ,‬און זיי האבן געמאכט א‬ ‫עס ווערט געברענגט אין עדת צדיקים א מורא'דיגע מעשה וואס‬ ‫תקיעת כף‪.‬‬ ‫האט פאסירט אין די צייטן פונעם מהרש"א‪:‬‬ ‫נאך א שטיק צייט‪ ,‬איז דער צווייטער שותף ‪ -‬דער וואס האט‬ ‫אין די שטאט אוסטראה זענען געווען צוויי שותפים‪ ,‬סוחרים‪ ,‬וואס‬ ‫אפגעקויפט די עבירה ‪ -‬נפטר געווארן‪ .‬ווען ער איז אנגעקומען‬ ‫זענען געווען זייער נאנטע חברים זייער גאנצן לעבן‪ ,‬וואס זייער‬ ‫אויף יענער וועלט געבן דין וחשבון‪ ,‬האט מען אים אויסגערעכנט‬ ‫האנדל איז געווען מיט סחורה‪ .‬אמאל האבן זיי געהערט‪ ,‬אז עפעס‬ ‫די גרויסע עבירה וואס דער ערשטער שותף האט עובר געווען‬ ‫א פריצ'טע האט גע'ירש'נט טויזנט שטיק סחורה‪ ,‬און זי קען זיך‬ ‫רח''ל‪ .‬האט ער זיך אנגערופן אז עס הייבט זיך נישט אן‪ ,‬ער האט‬ ‫נישט אויס אין קיין פרייזן‪ ,‬דעריבער האט מען זיי געקענט קויפן‬ ‫קיינמאל נישט געטון די עבירה‪ .‬ער האט גע'טענה'ט אז ער האט‬ ‫פון איר פאר א ביליגן פרייז‪ .‬זענען די צוויי סוחרים געפארן צו די‬ ‫עס נאר אפגעקויפט‪ ,‬און מען קען אים נישט מעניש זיין פאר אן‬ ‫פריצ'טע קויפן די סחורה‪.‬‬ ‫עבירה וואס א צווייטער האט געטו‬ ‫ווען די צוויי סוחרים זענען אנגעקומען‪ ,‬האבן די משרתים‬ ‫האט מען אים געגעבן רשות אז ער קען רופן דעם שותף צו דין‬ ‫איבערגעגעבן פאר די פריצ'טע‪ ,‬אז צוויי אידישע סוחרים זענען דא‪,‬‬ ‫תורה אויף יענער וועלט‪.‬‬ ‫און זיי ווילן אפקויפן פון איר די גאנצע סחורה‪ ,‬און זיי זענען גרייט‬ ‫דער נפטר איז טאקע געקומען צו זיין שותף אין חלום‪ ,‬און אים‬ ‫אויסצוצאלן אלע סחורה אויפן פלאץ‪.‬‬ ‫איינגעלאדנט צו א דין תורה‪ .‬דער שותף איז געווארן זייער‬ ‫די פריצ'טע איז געקומען פון א פלאץ וואו עס זענען נישט געווען‬ ‫דערציטערט‪ ,‬ער האט נישט געוואוסט וואס צו ענטפערן‪ .‬ער איז‬ ‫קיין אידן‪ ,‬און זי האט קיינמאל קיין אידן נישט געזען‪ ,‬בכלל האט‬ ‫ממש קראנק געווארן פון דעם‪ .‬אזויווי דער מהרש"א איז דאן‬ ‫זי נישט עוסק געווען אין מסחר‪ .‬דאס ווארט 'איד' איז געווען זייער‬ ‫געווען רב אין אוסטראה‪ ,‬האט ער געבעטן די משפחה זאל אים‬ ‫פרעמד צו איר‪ ,‬האט זי קודם נישט געוואלט צולאזן די אידן צו זיך‪.‬‬ ‫ברענגען צום מהרש"א‪.‬‬ ‫אבער וויבאלד זי האט געוואלט פארקויפן די גאנצע סחורה‪ ,‬האט‬ ‫ווען ער איז אנגעקומען צום מהרש"א‪ ,‬האט ער אנגעהויבן זייער צו‬ ‫זי באשטימט דעם פרייז פאר אלע סחורה דורכן שליח‪ .‬זיי האבן‬ ‫וויינען‪ .‬ער האט דערציילט די גאנצע מעשה פון אנהייב ביזן סוף‪,‬‬ ‫זיך פארגליכן מיטן פרייז‪ ,‬און די אידישע סוחרים האבן באצאלט‬ ‫און יעצט איז דער נפטר געקומען צו אים אין חלום אינמיטן די‬ ‫דאס גאנצע געלט‪.‬‬ ‫נאכט‪ ,‬און רופט אים צו דין תורה‪ .‬האט ער געפרעגט דעם מהרש"א‬ ‫ווען דער שליח איז צוריקגעקומען‪ ,‬האט די פריצ'טע אים‬ ‫וואס ער קען ענטפערן פארן בית דין של מעלה‪ .‬ער זעט זיין סוף‬ ‫אנגעהויבן אויספרעגן וואס דאס מיינט אידן‪ ,‬ווייל אירע עלטערן‬ ‫קומט‪ ,‬און דער חבר קומט פון יענע וועלט אים רופן‪.‬‬ ‫האבן גערעדט זייער נישט שיין וועגן אידן‪ ,‬זיי פלעגן איר זאגן אז‬ ‫האט דער מהרש"א געענטפערט אז ער זאל נישט קיין מורא האבן‪,‬‬ ‫אידן זענען רויבער און פאפער‪ .‬האט זי געפרעגט דעם שליח וויאזוי‬ ‫"גיי אהיים‪ ,‬און אויב דער נפטר קומט נאכאמאל זאג אים אין מיין‬ ‫די אידן קוקן אויס‪.‬‬ ‫נאמען‪' ,‬תורה לא בשמים היא'‪ ,‬אויב וויל ער זיך שטעלן צו דין‬ ‫האט דער שליח אנגעהויבן זייער לויבן די אידן‪ ,‬און אז אלעס וואס‬ ‫תורה‪ ,‬זאל ער קומען אויף דער וועלט צו א חשוב'ן בית דין‪ .‬אויב‬ ‫מען רעדט אויף זיי איז שקר‪ .‬זיי האנדלען ערליך‪.‬‬ ‫וויל ער נישט וועל איך אים מחרים זיין‪ ,‬איך וועל אים אריינלייגן‬ ‫אזויווי די פריצ'טע האט דאס געהערט האט זי מסכים געווען‪ ,‬זי‬ ‫אין חרם כדי ער זאל דיר אפלאזן"‪.‬‬ ‫האט פארקויפט די גאנצע סחורה‪ .‬ווען זיי זענען געגאנגען‬ ‫אזוי האט דער חולה טאקע געטון‪ .‬ווען דער נפטר איז נאכאמאל‬ ‫אפנעמען די סחורה‪ ,‬וואס איז געווען א געוואלד מיט סחורה‪ ,‬האבן‬ ‫געקומען צו אים אין חלום‪ ,‬האט ער אים געזאגט די ווערטער‬ ‫זיי נישט געקענט נעמען אלעס אויפאיינמאל‪ ,‬נאר זיי האבן עס‬ ‫פונעם מהרש"א‪ ,‬און אים געבעטן אז ער זאל אים אפלאזן‪ ,‬און אויב‬ ‫געדארפט אפנעמען ביסלעכווייז‪ .‬קודם איז איין סוחר‬ ‫וויל ער דווקא א דין תורה זאל ער קומען צום מהרש"א‪ .‬דער חולה‬ ‫אוועקגעפארן מיט א חלק סחורה‪ ,‬און נאכדעם איז א צווייטער‬ ‫האט געזאגט אז ער זאל ווארטן ביז ער וועט געזונט ווערן‪ ,‬און‬ ‫סוחר אוועקגעפארן מיט די איבריגע סחורה‪.‬‬ ‫דעמאלס וועט ער זיך שטעלן פארן מהרש"א צו א דין תורה‪ .‬ביז א‬ ‫שפעטער ווען די שותפים האבן זיך געטראפן אינאיינעם‪ ,‬האט‬ ‫חודש ארום וועט ער זיין גרייט‪.‬‬ ‫איינער געזען אויף דעם צווייטן אז ער איז זייער צוגעלייגט‪.‬‬ ‫נאך א חודש איז דער מענטש טאקע געווארן אויסגעהיילט‪ ,‬ער‬ ‫האט ער געפרעגט דעם חבר פארוואס ער איז אזוי צוגעלייגט‪ ,‬זיי‬ ‫האט געהאט א רפואה‪ ,‬און ער איז געקומען צו זיך‪ .‬אין דעם‬ ‫האבן דאך געשלאסן אזא גוט געשעפט? האט ער זיך אויסגערעדט‪,‬‬ ‫באשטימטן טאג איז ער געקומען צום מהרש"א‪ ,‬און געזאגט אז ער‬ ‫אז די סיבה פארוואס ער איז אזוי צעבראכן איז‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫ג‬ ‫דער מהרש"א געזאגט‪" .‬עס איז נישט גענוג וואס דער‬ ‫האט אפגעשמועסט מיטן שותף אז אין דעם טאג וועט ער זיך‬ ‫אויבערשטער האט אים מציל געווען פון א חטא‪ ,‬וואס אויף דעם‬ ‫שטעלן צו דין תורה‪.‬‬ ‫אליין וואלט ער געדארפט דאנקען דעם אויבערשטן‪ ,‬גייט ער נאך‬ ‫האט דער מהרש"א באפוילן די משמשים אז זיי זאלן צוזאמרופן‬ ‫אפקויפן א חטא פון א צווייטן?! ער האט זיך באנארישט"‪.‬‬ ‫דעם גאנצן קהל‪ ,‬כדי יעדער זאל זען און זיך אפלערנען א מוסר אז‬ ‫אזויווי דער נפטר האט דאס געהערט האט ער אנגעהויבן מורא'דיג‬ ‫די וועלט איז נישט הפקר‪.‬‬ ‫צו וויינען‪ .‬ער האט געהאפט אז דער מהרש"א וועט אים געבן‬ ‫דער מהרש"א האט באשטימט א פלאץ אין בית המדרש וואו דער‬ ‫גערעכט‪ .‬נאכדערצו אז יענער לעבט נאך‪ ,‬קען ער נאך תשובה טון‪,‬‬ ‫דין תורה זאל פארקומען‪ .‬אויך פארן נפטר האט ער באשטימט א‬ ‫אבער ער לעבט דאך שוין נישט‪ ,‬ער קען שוין נישט תשובה טון‪.‬‬ ‫פלאץ‪ ,‬ער זאל זיך נישט אויפהאלטן צווישן די לעבעדיגע‪ ,‬כדי ער‬ ‫און יעצט איז געקומען די צייט וואס יענע חברה לאזן אים שוין‬ ‫זאל זיי נישט מזיק זיין‪.‬‬ ‫נישט דא זיין‪ ,‬ווייל דער מהרש"א האט שוין גע'פסק'נט‪ ,‬און מען‬ ‫דער מהרש"א האט געשיקט דעם משמש גיין אויפן קבר פון דעם‬ ‫דארף שוין גיין אויספירן זיין דין‪.‬‬ ‫שותף‪ ,‬און אים זאגן אז עס איז אנגעקומען דער באשטימטער טאג‬ ‫האט אים דער מהרש"א בארואיגט און געזאגט‪ ,‬אז ער וועט זען צו‬ ‫וואס ער דארף זיך שטעלן צו דין תורה‪.‬‬ ‫מאכן א תיקון פאר זיין נשמה‪ ,‬און גרינגער מאכן זיין עונש‪ .‬אויך‬ ‫וכך הוה‪ ,‬דער גאנצער קהילה איז אנגעקומען‪ .‬דער לעבעדיגער‬ ‫וועט ער געבן א תשובה פאר דעם לעבעדיגן שותף‪ ,‬כדי עס זאל‬ ‫מענטש האט דערציילט פארן מהרש"א אז ער האט טאקע געטון‬ ‫גרינגער ווערן פאר דעם שותף וואס לעבט שוין נישט‪ .‬אבער דער‬ ‫די עבירה רח''ל‪ ,‬אבער ער האט מורא'דיג חרטה דערויף‪ .‬ער האט‬ ‫דין תורה איז שוין אפגע'פסק'נט‪.‬‬ ‫זייער געוויינט‪ ,‬אז ווען דער שותף‪ ,‬דער נפטר‪ ,‬וואלט נישט‬ ‫אזויווי דער מהרש"א האט געענדיגט זיינע ווערטער‪ ,‬האט מען‬ ‫אפגעקויפט די עבירה פון אים וואלט ער פיל מער תשובה געטון‬ ‫געהערט געוואלדיגע בכיות‪ ,‬און אויף דעם פלאץ וואו דער נפטר‬ ‫אויף די עבירה‪ ,‬ער וואלט געקומען צום רב בעטן א תשובה‪ .‬אבער‬ ‫איז געשטאנען האט מען געזען א רויך ארויסגיין‪ ,‬און דערנאך איז‬ ‫אזויווי דער שותף האט אפגעקויפט די עבירה פון אים‪ ,‬האט ער‬ ‫עס נעלם געווארן‪.‬‬ ‫פארשטאנען אז ער האט שוין נישט קיין שייכות מיט די עבירה‪,‬‬ ‫פסילי אלהיה שבר לארץ‬ ‫דעריבער האט ער מער נישט תשובה געטון דערויף‪ .‬און ער האט‬ ‫עס ווערט געברענגט אין מאמר מרדכי‪ ,‬וואס עס האט דערציילט‬ ‫צוגעלייגט אז זיי האבן נאך געמאכט א תקיעת כף דערויף‪.‬‬ ‫הרה"ק רבי מאטיל סלאנימער זצ"ל‪ :‬נעבן דעם בית החיים אין די‬ ‫האט דער צווייטער שותף‪ ,‬דער נפטר געענטפערט‪ ,‬ריכטיג טאקע‬ ‫שטאט אוסטראה איז געשטאנען א תיפלה‪ ,‬און ווען עס איז‬ ‫אז איך האב מיך באנארישט אז איך האב אפגעקויפט די עבירה‪,‬‬ ‫פארגעקומען א לויה האט מען דארט געדארפט דורכגיין‪ ,‬און ווען‬ ‫אבער איך האב עס נאר געטון כדי דיך צו בארואיגן‪ .‬איך האב אלץ‬ ‫די גויים האבן געזען א לויה האבן זיי להכעיס געקלונגען די‬ ‫געקלערט אז איך וועל דיר נאך צוריקגעבן דאס געלט‪ ,‬און אלעס‬ ‫גלעקלעך‪ .‬און עס האט אפילו געקענט מאכן אז זיי זאלן‬ ‫וועט זיין שלום ושלוה‪ .‬איך האב נישט געהאלטן ביים ליידן פאר‬ ‫ארויסכאפן דעם נפטר מיט כוחות הטומאה‪ ,‬רח"ל‪.‬‬ ‫אן עבירה וואס דו האסט געטון‪ .‬וויאזוי קען מען מיך שטראפן אויף‬ ‫איידער דער מהרש"א איז נפטר געווארן‪ ,‬האט ער געהייסן מען זאל‬ ‫אן עבירה וואס איך האב בכלל נישט הנאה געהאט דערפון?!‬ ‫לייגן א ספר תורה אויף זיין מטה‪ ,‬און אזוי זאל מען דורכגיין דעם‬ ‫קיינער פון די אלע וואס זענען געקומען מיטהאלטן דעם דין תורה‬ ‫תיפלה‪ .‬אזוי האבן זיי טאקע געטון‪ .‬ווען מען האט דורכגעפירט‬ ‫האט נישט געזען דעם נפטר‪ ,‬זיי האבן נאר געהערט די קולות‪ .‬מען‬ ‫דעם מיטה אקעגן דעם פלאץ פונעם תיפלה‪ ,‬האט זיך דער‬ ‫האט געהערט ווי דער נפטר האט זייער געוויינט‪ .‬ער האט זיך‬ ‫מהרש"א אויפגעזעצט פון זיין ארון‪ ,‬געעפנט דעם ספר תורה‪ ,‬און‬ ‫באקלאגט‪" :‬געוואלד און געשריגן‪ ,‬וויי פאר דעם‪ ,‬וואס דאכט זיך‬ ‫אויפגעמישט דעם פסוק 'שקץ תשקצנו ותעב תתעבנו כי חרם‬ ‫אז ווען ער וועט ליגן אין קבר וועט אים גוט זיין‪ ,‬אויב ער איז נישט‬ ‫היא'‪ .‬אזויווי דער מהרש"א האט דאס געזאגט‪ ,‬האט זיך די ערד‬ ‫מפשפש במעשיו‪ .‬עס וועט זייער ביטער זיין אויב טוט מען נישט‬ ‫געעפנט‪ ,‬און די גאנצע תיפלה האט אנגעהויבן זינקען‪ .‬גאנצע צוויי‬ ‫קיין תשובה"‪ .‬אזוי האט ער גערעדט צו די מענטשן אז מען זאל‬ ‫שטאק פון די תיפלה זענען איינגעזונקען אין דער ערד‪ ,‬און נאר‬ ‫תשובה טון אויף אלעם וואס מען האט פוגם געווען אויף דער‬ ‫דער דריטער שטאק איז געבליבן‪ .‬די גאנצע טומאה איז בטל‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫געווארן פון דארט‪.‬‬ ‫האט זיך דער מהרש"א אנגערופן‪ ,‬אז דער לעבעדיגער שותף איז‬ ‫שרייבט ער‪ ,‬אז היינט וואוינען דארט אידן‪ ,‬ווייל מען האט‬ ‫גערעכט‪ .‬ווייל דער צווייטער האט אים אפגעהאלטן פון תשובה‬ ‫אוועקגענומען אלע עבודה זרה'ס פון דארט‪ ,‬און מען האט געלייגט‬ ‫טון ביז יעצט‪" .‬מקח בלייבט מקח און שוטה בלייבט שוטה"‪ ,‬האט‬ ‫כשר'ע מזוזות אויף די טירן וואו די אידן וואוינען‪.‬‬ ‫זכותם יגן עלינו ועל כל ישראל‬ ‫ד‬ ‫להערות והארות יפנו להמספר הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א ‪ 845-274-1658‬עריכה והגהה ע''י הרב יששכר יואל אונגער הי''ו ‪845-596-8865‬‬