א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — תולדות (2026-11-09)

בעזהשי''ת
א חסידישע מלוה מלכה
מיט הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א
סיפורי צדיקים מקוריים בטוב טעם ודעת
גליון קמ"ז /סיפורי צדיקים יארצייטן השבוע /פרשת תולדות /כסליו תשפ''ז
געלערנט גמרא תוספות ,מהרש"א און פני יהושע .ווייל דער בעלזא הגה''ק המהרש''א זצ''ל
רב האט געזאגט אז עס איז מסוגל אויף יראת שמים.
עס ווערט געברענגט אין שיח זקנים ,אז הרה"ג רבי נטע פריינד
ה' כסלו
ע''ה פון ירושלים האט נאכגעזאגט :א בחור איז אריינגעגאנגען צום הגה"ק רבי שמואל אליעזר בן רבי יהודה הלוי זצ"ל .עס זענען דא
בעלזער רב אין ירושלים ,און ער האט זיך אויסגערעדט אז ער האט חילוקי דעות וויאזוי זיין מאמע האט געהייסן ,עס זענען דא וואס
מחשבות וואס טויגן נישט רח"ל .האט אים דער בעלזא רב געהייסן זאגן 'רחל' ,און עס זענען דא וואס זאגן 'גיטל' .ער איז נסתלק
ער זאל יעדן טאג לערנען כאטש צוויי שטיקלעך מהרש"א. געווארן אין יאר שצ"ב.
דער ראחמיסטריווקער רבי שליט"א פון ארץ ישראל האט שמו הטוב
נאכגעזאגט פון צדיקים ,אז דאס לערנען מהרש"א איז מזכך ,עס אסאך האבן אים גערופן רבי שמואל איידליש .אבער עס שטייט
לייטערט אויס נשמות. אין מדרש פינחס בשם הרה"ק רבי פינחס'ל קאריצער זצ"ל ,אז עס
נאך האט דער ראחמיסטריווקער רבי שליט"א דערציילט ,בשם האט אים פארדראסן אז מען רופט אזוי דעם מהרש"א ,ווייל דער
הרה"ק רבי מאטל סלאנימער זצ"ל :דער מהרש"א האט געהאט נאמען איז א בחינה פון א ירידה .עס איז אינטערעסאנט אז דער
לאנגע האר ,וויבאלד בשעת ער האט געלערנט האט ער צוגעבונדן חיד"א ווען ער שרייבט פון אים ,רופט ער אים יא אן רבי שמואל
די האר פון זיין קאפ ,אז טאמער שלאפט ער איין אינמיטן לערנען, איידליש.
און זיין קאפ פאלט אראפ ,זאל זיך שלעפן זיין האר ,וועט אים דאס די סיבה פארוואס מען רופט אים איידליש ,זענען דא וואס זאגן,
וויי-טון ,ממילא וועט ער נישט איינשלאפן ,און ער וועט קענען ווייל דער מהרש"א האט געהאט א ישיבה אין די שטאט פויזן ,וואס
ממשיך זיין מיטן לערנען. קיין געלט האט ער נישט געהאט ,און זיין שוויגער ,הרבנית איידל
תורה מגינא ומצלא -בעידנא דלא עסיק ע"ה ,האט אויסגעהאלטן די ישיבה פאר א תקופה פון צוואנציג
עס שטייט אין כנסת ישראל :אמאל האט מען גע'מסר'ט דעם יאר.
מהרש"א צו די מלוכה ,אז אין די נאכט פון 'ניטל' לערנט ער נישט. זיין יחוס ציט זיך ביז רבי יהודה החסיד ,דער מחבר פון ספר
ווען עס איז געקומען ניטל נאכט איז א ספר ארויסגעפאלן פון חסידים.
שאנק ,האט עס דער מהרש"א צוריקגעלייגט .עס איז נאכאמאל ער איז געווען רב אין חעלם ,און נאכדעם אין אוסטראה ,וואו ער
ארויסגעפאלן ,און ער האט נאכאמאל צוריקגעלייגט .עס איז איז נסתלק געווארן ,און דארט איז מנוחת קדשו.
ארויסגעפאלן א דריטע מאל ,און דאסמאל האט דער מהרש"א תורתו ברוח הקודש
פארשטאנען אז ס'איז מן השמים ,האט ער געעפנט דעם ספר און
אריינגעקוקט .אויף די רגע וואס ער האט אריינגעקוקט דערין ,איז עס ווערט געברענגט אין שארית ישראל פונעם ווילעדניקער זצ"ל,
אריינגעקומען א פאליציאנט ,זיכער מאכן צי דער מהרש"א לערנט אז דער בעל שם הק' האט געזאגט ,אז אלע חיבורים ביזן מהרש"א,
טאקע נישט ,כדי ער זאל קענען זיין עדות אויף דעם אז די אידן ועד בכלל ,זענען נתחבר געווארן מיט רוח הקודש.
טוען גרינגשעצן זייער חגא .אבער וויבאלד ער האט געזען דעם *
מהרש"א אריינקוקן אין א ספר ,האט ער נישט געקענט עדות זאגן נאך איז ידוע וואס שטייט אין שארית ישראל ,אז דער בעל שם הק'
אויף די מסירה. האט געזאגט" :ווען די וועלט וואלט געוואוסט די קדושה פונעם
מהרש"א וואלט מען אפגעלעקט די שטויב אויף די ערד פון זיין
נהרות לא ישטפוך
קבר".
נאך דער צווייטער וועלט-מלחמה זענען ארויפגעקומען קיין ארץ
ישראל עולים פון פארשידענע לענדער .אסאך פון זיי האבן די צרופה אמרתך מאד
גויים פארטריבן ,אסאך זענען דערטראנקען געווארן אין וואסער הרה"ח רבי לייבל וויינשטאק ע"ה האט דערציילט ,אז ווען מענטשן
רח"ל .אמאל איז אנגעקומען א שיף פון אונגארן מיט עטליכע פלעגן זיך קומען אפרעדן וועגן מחשבות זרות און פניות צו הרה"'ק
הונדערט אידן .האט מען געשיקט שלוחים פון פאראויס צום חזון מהר"א מבעלזא זצ"ל ,האט ער געהייסן לערנען גמרא תוספות
איש ,ער זאל מתפלל זיין פאר זייער הצלחה ,און זיי זאלן אנקומען מיט מהרש"א.
לחיים ולשלום. אזוי אויך האט הגה"צ ר' שמואל אונסדארפער ז"ל ,וואס האט
האט דער חזון איש געענטפערט" :אזויווי די אידן אויף דעם שיף געהאט אין מאנטריאל א ישיבה מיט תלמידים ,באקומען תשובה
קומען פון אונגארן ,וואס דארט לערנט מען כסדר מהרש"א ,בין פון בעלזא רב ,און אזוי טאקע איינגעפירט אין ישיבה ,אז מען האט
איך זיכער אז דער מהרש"א באגלייט זיי אויף זייער וועג ,און עס
א
ביז איינמאל האבן זיך עטליכע תלמידים צוזאמגענומען ,און איז זיכער אז עס וועט נישט געשען צו זיי קיין שום נזק און קיין
מחליט געווען מברר צו זיין די זאך .האבן זיי אנגעהויבן נאכצוזוכן, שום מכשול" .פארשטייט זיך אז כך הוה.
און זיי זענען געוואויר געווארן א פלא פון א זאך :די גלעקלעך האבן מגן הוא לכל
ווייטער געקלונגען אפילו בשעת'ן שיעור ,נאר מען האט זיי נישט
געקענט הערן [דאס קול איז נישט אריינגעקומען אין בית המדרש]. עס שטייט אין די הנהגות ישרות ,סוף פונעם ספר הקדוש מאור
עינים :מען זאל זען צו לערנען יעדן טאג תנ"ך ,משנה ,גמרא
תורת אמת היתה בפיהו תוספות און מהרש"א ,שטארק מעיין זיין אין מהרש"א ,ווייל דאס
עס ווערט געברענגט אין מעגל טוב פונעם חיד"א :פארוואס דער איז א סגולה צו צעברעכן די קליפות.
גרויסער גאון ,הגה"ק רבי ר' העשל מקראקא ז"ל ,וועלכער איז לכל בשרו מרפא
געווען א וועלטס-גאון ,האט נישט מחבר געווען קיין שום ספר [עס
זענען דא ספרים וואס ברענגען זיינע תורות ,אבער ער אליין האט נישט מחבר אין ספר חקירה אמונה ,וואס איז ארויסגעקומען אין שטאט
געווען קיין שום ספר] ,ווייל איינמאל בשעת ער האט עוסק געווען אין לעמבערג ,שנת תרל"ד ,ווייניגער ווי צוואנציג יאר נאכן הסתלקות
א סוגיא ,האט ער שטארק מעיין געווען אין מהרש"א אויף דעם פונעם ערשטן בעלזא רב זצ"ל ,ברענגט ער א מעשה איבער דעם
ענין .אים האט זיך געדאכט אויף א חידוש פונעם מהרש"א ,אז דער כח התורה וואס 'בעיני ראיתי' ביים שר שלום פון בעלזא:
מהרש"א האט זיך טועה געווען ,האט ער צוליב דעם אביסל מזלזל אמאל בשעת ער איז געווען אין בעלזא איז אנגעקומען א איד פון
געווען אין דעם מהרש"א .ער האט זיך געוואונדערט וואס איז דאס אונגארן ,מיט זיין זון ,א צוואנציג יעריגער בחור .ער האט אויסגעזען
גרויסע גדלות פון דעם מהרש"א אז ער האט זיך אזוי געקענט טועה זייער שרעקעדיג ,ווייס און אויסגעדארט .עס איז געפאלן א פחד
זיין?! ווען מען האט געקוקט אויף אים .קיין טראפן בלוט האט מען נישט
אזויווי ער האט זיך פארטיפט אין די מחשבות ,איז פונקט געקענט דערקענען אין אים.
אדורכגעגאנגען א בחור ,פאר וועמען רבי ר' העשיל האט האט מען געפרעגט דעם טאטן וואס איז געשען? האט ער
איבערגעזאגט די שוועריגקייט וואס ער האט אינעם מהרש"א ,און געענטפערט ,אז שוין איבער א יאר וואס זיין זון שלאפט אליין אין
עס לאזט אים נישט קיין מנוחה. א שטוב ,און א קליפה האט זיך מדבק געווען אין אים רח"ל ,און
דער בחור האט זיך אביסל פארטיפט אינעם ענין ,און ער האט צוליב דעם איז ער געקומען קיין בעלזא ,ווייל ער האט געהערט אז
געזאגט אז אפשר קען מען זאגן פשט אין דעם מהרש"א אזוי און אין בעלזא זעט מען אפענע מופתים .און ער האפט דער
אזוי. אויבערשטער וועט העלפן אז ער וועט זען א ישועה דא ביים
בעלזער רב.
ווי נאר רבי ר' העשיל האט געהערט דעם פשט ,האט ער
פארשטאנען אז דער בחור איז גערעכט .ער איז ממש דערציטערט ווען דער בחור איז אריינגעקומען צום בעלזער רב ,האט אים דער
געווארן ,אז פאר גארנישט האט ער מזלזל געווען אינעם מהרש"א. בעלזער רב געפרעגט צי ער האט אמאל געלערנט גמרא מיט
צוליב דעם האט ער מקבל געווען אויף זיך נישט צו מחבר זיין קיין מהרש"א.
שום חיבור ,ווייל ער האט געזען ווי שווער עס איז אנצוקומען צו דער בחור איז געווען אזוי שוואך ,אז ער האט נישט געקענט
די ריכטיגע כוונה פונעם מחבר ,אז אפילו פאר אזא גאון ווי אים ענטפערן .דער טאטע האט געענטפערט אנשטאט אים ,און ער
אליין האט געקענט פאסירן אזא זאך. האט געזאגט אז יא ,דער בחור האט שוין געלערנט גמרא מיט
רשפי אש מהרש"א.
עס ווערט געברענגט אין שני אורות ,בשם הרה"ק רבי שמואל האט דער בעלזער רב געזאגט ,אז ער וועט אים געבן א סגולה פאר
קאמינקער זצ"ל ,אז ער האט זיך איבערצייגט אז דאס התלהבות א ישועה .ער זאל לערנען מהרש"א בקביעות ,יעדן טאג .אפילו עס
פון זיין רבי'ן ,דער הייליגער בארדיטשובער רב זצ"ל ,בשעת'ן זאגן איז נישט דער דרך צו לערנען מהרש"א בקביעות ,פונדעסטוועגן
'ברכו' איז געווען אין די זעלבע מדריגה ווי דעם התלהבות וואס זאל ער יא לערנען מהרש"א בקביעות .בפרט בשעת ווען ער לייגט
דער מהרש"א האט געהאט בשעת'ן שרייבן א תשובה. זיך שלאפן ,זאל דער ספר מהרש"א זיין אפן פאר אים ,און ער זאל
לערנען דעם ספר ביז ער שלאפט איין.
תיקון אחאב הרשע אפאר טעג שפעטער האט מען געפרעגט דעם טאטן וואס טוט זיך
עס ווערט געברענגט אין סיפורי הרמ"ח ,וואס עס האט דערציילט מיטן זון? האט דער זון אליין געענטפערט ,מיט א שמייכל" :איך
הרה"ק רבי מאטיל סלאנימער זצ"ל ,בשם רבי דוד'ל לובינער ז"ל: האב געטון אלעס וואס דער רב האט מיר געהייסן ,און פון
דער מהרש"א איז אמאל געזעסן ביי זיך אין שטוב ,מיט זיין פנים דעמאלס אן האט זיך די קליפה אפגעלאזט פון מיר" .ס'איז מער
אויסגעדרייט צו די וואנט ,און בשעת מעשה איז א רב א תלמיד נישט געקומען צו אים ,און ער האט געהאט א ישועה בזכות לערנען
חכם אריינגעקומען .דער מהרש"א האט זיך נישט וויסנדיג דעם מהרש"א.
געמאכט פון דעם רב ,האט דער רב געטראכט צו זיך אז מן הסתם
זעט אים נישט דער מהרש"א.
לא ישמע עוד קול מלחשים
אינצווישן איז אריינגעקומען עפעס אן עושר ,און צו אים האט זיך דער ערשטער בעלזא רב זצ''ל ,דער שר שלום ,האט דערציילט ,אז
דער מהרש"א יא אויסגעדרייט ,ער האט אים געגעבן א ברייטן אין די שטאט אוסטראה ,וואו דער מהרש"א האט געוואוינט ,איז
שלום עליכם ,און אים זייער מקרב געווען .דער מהרש"א האט אנטקעגנאיבער דעם בית המדרש וואו דער מהרש"א פלעגט
גערעדט מיט אים א שטיקל צייט ,דערנאך האבן זיי זיך געזעגנט, פארלערנען די שיעורים ,געשטאנען א תיפלה ,און עס פלעגט
און דער עושר איז זיך אוועקגעפארן. כסדר טאג און נאכט קלינגען זייער גלאק ,און נישט אויפגעהערט.
שבת און אינדערוואכן .דער פלא איז אבער געווען ,אז בשעת דער
האט דער רב געפרעגט וואס איז דאס גרויסע חביבות וואס דער מהרש"א האט פארגעלערנט ברבים האט מען נישט געהערט דאס
מהרש"א האט ארויסגעוויזן דעם עושר. קול .עס איז געווען א פלא ,מען האט נישט געקענט גלייבן ,אז די
האט דער מהרש"א געענטפערט ,אז דער עושר איז א ניצוץ פון גויים זאלן זיך רעכענען מיטן מהרש"א'ס פארלערנען ,אז צוליב זיין
אחאב מלך ישראל ,און צוליב דעם האט ער צוגעטיילט אזויפיל
ב פארלערנען זאלן זיי נישט קלינגען.
דורכגעפאלן דארט מיט א מורא'דיגע הארבע עבירה רח''ל ,און ער כבוד ,אלס כבוד המלכות .אבער יעצט אז ער איז שוין
קען נישט קומען צו זיך פון גרויס חרטה. אוועקגעפארן פון דא וועט ער גע'הרג'עט ווערן אינמיטן וועג ,און
וואס האסטו מורא ,האט דער צווייטער שותף אנגעהויבן רעדן צו דאס וועט זיין א תיקון פאר אים.
אים ,האסט דאך פארדינט אזא שיינעם סכום געלט .אזוי האט ער אזויווי דער רב האט דאס געהערט ,איז ער ארויסגעלאפן נאכן
פרובירט אים צו בארואיגן .אבער דער חבר האט נישט געקענט עושר ,און אים אויפגעהאלטן אויפן וועג א לענגערע צייט .מן
קומען צו זיך. הסתם האט דער רב נישט געוואלט אז ער זאל גע'הרג'עט ווערן.
האט ער געזאגט" :ווייסטו וואס ,איך וועל אפקויפן די עבירה פון ווען דער רב איז צוריקגעקומען ,האט אים דער מהרש"א געזאגט,
דיר"... אז ער האט גורם געווען מיתה פאר א צווייטן איד ,ווייל עס איז
האט דער ערשטער שותף געזאגט אז ער גיבט אים אוועק די שוין געווען א מזיק צוגעגרייט מזיק צו זיין דעם מענטש וואס האט
גאנצע סחורה ,אבי יענער זאל אפקויפן די עבירה פון אים. געהאט אין זיך דעם ניצוץ פון אחאב הרשע ,וואס גייט דורכגיין
האט דער צווייטער שותף געזאגט" ,מיר זענען שותפים אין די יענעם פלאץ .און וויבאלד ער האט אויפגעהאלטן דעם אחאב ,איז
סחורה ,און מיט די רווחים וועלן מיר זיך אויך צעטיילן אייניג". א צווייטער גע'הרג'עט געווארן רח"ל.
אבער דער ערשטער האט נישט מסכים געווען ,ער האט געזאגט הוי אומרים לרע טוב...
אז ער וויל נישט האבן פון די סחורה ,און זיי האבן געמאכט א עס ווערט געברענגט אין עדת צדיקים א מורא'דיגע מעשה וואס
תקיעת כף. האט פאסירט אין די צייטן פונעם מהרש"א:
נאך א שטיק צייט ,איז דער צווייטער שותף -דער וואס האט אין די שטאט אוסטראה זענען געווען צוויי שותפים ,סוחרים ,וואס
אפגעקויפט די עבירה -נפטר געווארן .ווען ער איז אנגעקומען זענען געווען זייער נאנטע חברים זייער גאנצן לעבן ,וואס זייער
אויף יענער וועלט געבן דין וחשבון ,האט מען אים אויסגערעכנט האנדל איז געווען מיט סחורה .אמאל האבן זיי געהערט ,אז עפעס
די גרויסע עבירה וואס דער ערשטער שותף האט עובר געווען א פריצ'טע האט גע'ירש'נט טויזנט שטיק סחורה ,און זי קען זיך
רח''ל .האט ער זיך אנגערופן אז עס הייבט זיך נישט אן ,ער האט נישט אויס אין קיין פרייזן ,דעריבער האט מען זיי געקענט קויפן
קיינמאל נישט געטון די עבירה .ער האט גע'טענה'ט אז ער האט פון איר פאר א ביליגן פרייז .זענען די צוויי סוחרים געפארן צו די
עס נאר אפגעקויפט ,און מען קען אים נישט מעניש זיין פאר אן פריצ'טע קויפן די סחורה.
עבירה וואס א צווייטער האט געטו ווען די צוויי סוחרים זענען אנגעקומען ,האבן די משרתים
האט מען אים געגעבן רשות אז ער קען רופן דעם שותף צו דין איבערגעגעבן פאר די פריצ'טע ,אז צוויי אידישע סוחרים זענען דא,
תורה אויף יענער וועלט. און זיי ווילן אפקויפן פון איר די גאנצע סחורה ,און זיי זענען גרייט
דער נפטר איז טאקע געקומען צו זיין שותף אין חלום ,און אים אויסצוצאלן אלע סחורה אויפן פלאץ.
איינגעלאדנט צו א דין תורה .דער שותף איז געווארן זייער די פריצ'טע איז געקומען פון א פלאץ וואו עס זענען נישט געווען
דערציטערט ,ער האט נישט געוואוסט וואס צו ענטפערן .ער איז קיין אידן ,און זי האט קיינמאל קיין אידן נישט געזען ,בכלל האט
ממש קראנק געווארן פון דעם .אזויווי דער מהרש"א איז דאן זי נישט עוסק געווען אין מסחר .דאס ווארט 'איד' איז געווען זייער
געווען רב אין אוסטראה ,האט ער געבעטן די משפחה זאל אים פרעמד צו איר ,האט זי קודם נישט געוואלט צולאזן די אידן צו זיך.
ברענגען צום מהרש"א. אבער וויבאלד זי האט געוואלט פארקויפן די גאנצע סחורה ,האט
ווען ער איז אנגעקומען צום מהרש"א ,האט ער אנגעהויבן זייער צו זי באשטימט דעם פרייז פאר אלע סחורה דורכן שליח .זיי האבן
וויינען .ער האט דערציילט די גאנצע מעשה פון אנהייב ביזן סוף, זיך פארגליכן מיטן פרייז ,און די אידישע סוחרים האבן באצאלט
און יעצט איז דער נפטר געקומען צו אים אין חלום אינמיטן די דאס גאנצע געלט.
נאכט ,און רופט אים צו דין תורה .האט ער געפרעגט דעם מהרש"א ווען דער שליח איז צוריקגעקומען ,האט די פריצ'טע אים
וואס ער קען ענטפערן פארן בית דין של מעלה .ער זעט זיין סוף אנגעהויבן אויספרעגן וואס דאס מיינט אידן ,ווייל אירע עלטערן
קומט ,און דער חבר קומט פון יענע וועלט אים רופן. האבן גערעדט זייער נישט שיין וועגן אידן ,זיי פלעגן איר זאגן אז
האט דער מהרש"א געענטפערט אז ער זאל נישט קיין מורא האבן, אידן זענען רויבער און פאפער .האט זי געפרעגט דעם שליח וויאזוי
"גיי אהיים ,און אויב דער נפטר קומט נאכאמאל זאג אים אין מיין די אידן קוקן אויס.
נאמען' ,תורה לא בשמים היא' ,אויב וויל ער זיך שטעלן צו דין האט דער שליח אנגעהויבן זייער לויבן די אידן ,און אז אלעס וואס
תורה ,זאל ער קומען אויף דער וועלט צו א חשוב'ן בית דין .אויב מען רעדט אויף זיי איז שקר .זיי האנדלען ערליך.
וויל ער נישט וועל איך אים מחרים זיין ,איך וועל אים אריינלייגן אזויווי די פריצ'טע האט דאס געהערט האט זי מסכים געווען ,זי
אין חרם כדי ער זאל דיר אפלאזן". האט פארקויפט די גאנצע סחורה .ווען זיי זענען געגאנגען
אזוי האט דער חולה טאקע געטון .ווען דער נפטר איז נאכאמאל אפנעמען די סחורה ,וואס איז געווען א געוואלד מיט סחורה ,האבן
געקומען צו אים אין חלום ,האט ער אים געזאגט די ווערטער זיי נישט געקענט נעמען אלעס אויפאיינמאל ,נאר זיי האבן עס
פונעם מהרש"א ,און אים געבעטן אז ער זאל אים אפלאזן ,און אויב געדארפט אפנעמען ביסלעכווייז .קודם איז איין סוחר
וויל ער דווקא א דין תורה זאל ער קומען צום מהרש"א .דער חולה אוועקגעפארן מיט א חלק סחורה ,און נאכדעם איז א צווייטער
האט געזאגט אז ער זאל ווארטן ביז ער וועט געזונט ווערן ,און סוחר אוועקגעפארן מיט די איבריגע סחורה.
דעמאלס וועט ער זיך שטעלן פארן מהרש"א צו א דין תורה .ביז א שפעטער ווען די שותפים האבן זיך געטראפן אינאיינעם ,האט
חודש ארום וועט ער זיין גרייט. איינער געזען אויף דעם צווייטן אז ער איז זייער צוגעלייגט.
נאך א חודש איז דער מענטש טאקע געווארן אויסגעהיילט ,ער האט ער געפרעגט דעם חבר פארוואס ער איז אזוי צוגעלייגט ,זיי
האט געהאט א רפואה ,און ער איז געקומען צו זיך .אין דעם האבן דאך געשלאסן אזא גוט געשעפט? האט ער זיך אויסגערעדט,
באשטימטן טאג איז ער געקומען צום מהרש"א ,און געזאגט אז ער אז די סיבה פארוואס ער איז אזוי צעבראכן איז ,ווייל ער איז
ג
דער מהרש"א געזאגט" .עס איז נישט גענוג וואס דער האט אפגעשמועסט מיטן שותף אז אין דעם טאג וועט ער זיך
אויבערשטער האט אים מציל געווען פון א חטא ,וואס אויף דעם שטעלן צו דין תורה.
אליין וואלט ער געדארפט דאנקען דעם אויבערשטן ,גייט ער נאך האט דער מהרש"א באפוילן די משמשים אז זיי זאלן צוזאמרופן
אפקויפן א חטא פון א צווייטן?! ער האט זיך באנארישט". דעם גאנצן קהל ,כדי יעדער זאל זען און זיך אפלערנען א מוסר אז
אזויווי דער נפטר האט דאס געהערט האט ער אנגעהויבן מורא'דיג די וועלט איז נישט הפקר.
צו וויינען .ער האט געהאפט אז דער מהרש"א וועט אים געבן דער מהרש"א האט באשטימט א פלאץ אין בית המדרש וואו דער
גערעכט .נאכדערצו אז יענער לעבט נאך ,קען ער נאך תשובה טון, דין תורה זאל פארקומען .אויך פארן נפטר האט ער באשטימט א
אבער ער לעבט דאך שוין נישט ,ער קען שוין נישט תשובה טון. פלאץ ,ער זאל זיך נישט אויפהאלטן צווישן די לעבעדיגע ,כדי ער
און יעצט איז געקומען די צייט וואס יענע חברה לאזן אים שוין זאל זיי נישט מזיק זיין.
נישט דא זיין ,ווייל דער מהרש"א האט שוין גע'פסק'נט ,און מען
דער מהרש"א האט געשיקט דעם משמש גיין אויפן קבר פון דעם
דארף שוין גיין אויספירן זיין דין.
שותף ,און אים זאגן אז עס איז אנגעקומען דער באשטימטער טאג
האט אים דער מהרש"א בארואיגט און געזאגט ,אז ער וועט זען צו וואס ער דארף זיך שטעלן צו דין תורה.
מאכן א תיקון פאר זיין נשמה ,און גרינגער מאכן זיין עונש .אויך
וכך הוה ,דער גאנצער קהילה איז אנגעקומען .דער לעבעדיגער
וועט ער געבן א תשובה פאר דעם לעבעדיגן שותף ,כדי עס זאל
מענטש האט דערציילט פארן מהרש"א אז ער האט טאקע געטון
גרינגער ווערן פאר דעם שותף וואס לעבט שוין נישט .אבער דער
די עבירה רח''ל ,אבער ער האט מורא'דיג חרטה דערויף .ער האט
דין תורה איז שוין אפגע'פסק'נט.
זייער געוויינט ,אז ווען דער שותף ,דער נפטר ,וואלט נישט
אזויווי דער מהרש"א האט געענדיגט זיינע ווערטער ,האט מען אפגעקויפט די עבירה פון אים וואלט ער פיל מער תשובה געטון
געהערט געוואלדיגע בכיות ,און אויף דעם פלאץ וואו דער נפטר אויף די עבירה ,ער וואלט געקומען צום רב בעטן א תשובה .אבער
איז געשטאנען האט מען געזען א רויך ארויסגיין ,און דערנאך איז אזויווי דער שותף האט אפגעקויפט די עבירה פון אים ,האט ער
עס נעלם געווארן. פארשטאנען אז ער האט שוין נישט קיין שייכות מיט די עבירה,
פסילי אלהיה שבר לארץ דעריבער האט ער מער נישט תשובה געטון דערויף .און ער האט
עס ווערט געברענגט אין מאמר מרדכי ,וואס עס האט דערציילט צוגעלייגט אז זיי האבן נאך געמאכט א תקיעת כף דערויף.
הרה"ק רבי מאטיל סלאנימער זצ"ל :נעבן דעם בית החיים אין די האט דער צווייטער שותף ,דער נפטר געענטפערט ,ריכטיג טאקע
שטאט אוסטראה איז געשטאנען א תיפלה ,און ווען עס איז אז איך האב מיך באנארישט אז איך האב אפגעקויפט די עבירה,
פארגעקומען א לויה האט מען דארט געדארפט דורכגיין ,און ווען אבער איך האב עס נאר געטון כדי דיך צו בארואיגן .איך האב אלץ
די גויים האבן געזען א לויה האבן זיי להכעיס געקלונגען די געקלערט אז איך וועל דיר נאך צוריקגעבן דאס געלט ,און אלעס
גלעקלעך .און עס האט אפילו געקענט מאכן אז זיי זאלן וועט זיין שלום ושלוה .איך האב נישט געהאלטן ביים ליידן פאר
ארויסכאפן דעם נפטר מיט כוחות הטומאה ,רח"ל. אן עבירה וואס דו האסט געטון .וויאזוי קען מען מיך שטראפן אויף
איידער דער מהרש"א איז נפטר געווארן ,האט ער געהייסן מען זאל אן עבירה וואס איך האב בכלל נישט הנאה געהאט דערפון?!
לייגן א ספר תורה אויף זיין מטה ,און אזוי זאל מען דורכגיין דעם קיינער פון די אלע וואס זענען געקומען מיטהאלטן דעם דין תורה
תיפלה .אזוי האבן זיי טאקע געטון .ווען מען האט דורכגעפירט האט נישט געזען דעם נפטר ,זיי האבן נאר געהערט די קולות .מען
דעם מיטה אקעגן דעם פלאץ פונעם תיפלה ,האט זיך דער האט געהערט ווי דער נפטר האט זייער געוויינט .ער האט זיך
מהרש"א אויפגעזעצט פון זיין ארון ,געעפנט דעם ספר תורה ,און באקלאגט" :געוואלד און געשריגן ,וויי פאר דעם ,וואס דאכט זיך
אויפגעמישט דעם פסוק 'שקץ תשקצנו ותעב תתעבנו כי חרם אז ווען ער וועט ליגן אין קבר וועט אים גוט זיין ,אויב ער איז נישט
היא' .אזויווי דער מהרש"א האט דאס געזאגט ,האט זיך די ערד מפשפש במעשיו .עס וועט זייער ביטער זיין אויב טוט מען נישט
געעפנט ,און די גאנצע תיפלה האט אנגעהויבן זינקען .גאנצע צוויי קיין תשובה" .אזוי האט ער גערעדט צו די מענטשן אז מען זאל
שטאק פון די תיפלה זענען איינגעזונקען אין דער ערד ,און נאר תשובה טון אויף אלעם וואס מען האט פוגם געווען אויף דער
דער דריטער שטאק איז געבליבן .די גאנצע טומאה איז בטל וועלט.
געווארן פון דארט. האט זיך דער מהרש"א אנגערופן ,אז דער לעבעדיגער שותף איז
שרייבט ער ,אז היינט וואוינען דארט אידן ,ווייל מען האט גערעכט .ווייל דער צווייטער האט אים אפגעהאלטן פון תשובה
אוועקגענומען אלע עבודה זרה'ס פון דארט ,און מען האט געלייגט טון ביז יעצט" .מקח בלייבט מקח און שוטה בלייבט שוטה" ,האט
כשר'ע מזוזות אויף די טירן וואו די אידן וואוינען.
זכותם יגן עלינו ועל כל ישראל
ד להערות והארות יפנו להמספר הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א 845-274-1658עריכה והגהה ע''י הרב יששכר יואל אונגער הי''ו 845-596-8865
