gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish

שבוע: תולדות (2026-11-09)

בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫• גליון קטז • שנה ג‬ ‫פרשת תולדות‬ ‫דבר השוה‬ ‫תשפ"ו‬ ‫לכל נפש‬ ‫אידיש‬ ‫אין די וואכענדיגע גליון איז דא צוויי תורות‬ ‫הרה"ק ר' שמואל מקארוב איז געווען איינער‬ ‫תוכן התורה‬ ‫פון די גרויסע תלמידים פונעם הרה"ק דער חוזה פון‬ ‫[א] לשון הפסוק‪ / .‬די גרויסקייט פון תפילת צדיק בן צדיק‪.‬‬ ‫לובלין‪ ,‬אין זיינע יונגע יארן האט ר' שמואל זיך מקבל‬ ‫געווען קיינמאל נישט צו בעטן געלט פון קיין מענטשן‪.‬‬ ‫[ב] א טייטש פון הרה"ק מזיטאמיר אויף די ווערטער 'הבוחר‬ ‫בשירי זמרה'‪ / .‬עיקר התפילה איז צוליב זכות אבות‪ / .‬פשט אין‬ ‫איינמאל ערב פסח האט זיך ר' שמואל געפונען אין א גרויסע‬ ‫פסוק קרוב השם לכל קוראיו לכל אשר יקראהו 'באמת'‪ / .‬די‬ ‫דחקות און נישט געהאט צו מינומום צו מאכען די יום טוב פסח‪,‬‬ ‫חילוק פון תפלת צדיק בן צדיק און צדיק בן רשע‪.‬‬ ‫דער חוזה פון לובלין האט דאס צוגעזעהן מיט זיין רוח הקודש‬ ‫[ג] פשט אינעם פסוק 'ַוַ ֶֶּי� ְְע ַַּת� ר ִיִ ְְצ ָָחק ַלַ ה' ‪ְ -‬לְ נֹוֹ ַכַ ח ִִא � ְְׁש ּּת ֹוֹ '‪ / .‬די‬ ‫און האט געהייסן איינער פון זיינע רייכע תלמידים אפשצושיקן א‬ ‫טעם פארוואס השי"ת האט ענדערש אנגענומען יצחק'ס תפלה‪.‬‬ ‫וואגן מיט עסנווארג צו ר' שמואל'ן‪.‬‬ ‫‪ /‬די כוונה פון רש"י 'אינו דומה תפלת צדיק בן צדיק לתפלת‬ ‫צדיק בן רשע‪.‬‬ ‫ווען די וואגן איז אנגעקומען צו ר' שמואל האט ער באקומען‬ ‫דערפון גרויס שמחה און געדאנקט דעם באשעפער פאר‬ ‫[א]‬ ‫די גרויסע חסד און טאקע די ערשטע סדר נאכט האט ער‬ ‫געפראוועט מיט גרויס שמחה און התרוממות הנפש‪ ,‬די צווייטע‬ ‫לשון הפסוק‬ ‫נאכט האט ר' שמואל געפילט א גרויס מידקייט און האט זיך‬ ‫ַוַ ֶֶּי� ְְע ַַּת� ר ִיִ ְְצ ָָחק ַלַ ה' ְלְ ֹנַֹכַ ח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ ‪ִִּ ,‬כ� י ֲֲע ָָק ָָרה ִִהיא‪ְ ,‬וְ ֵיֵ ָָע ֵֵתר‬ ‫געוואלט אראפגעלייגן שלאפן פאר די סדר אויף א פאר מינוט‪.‬‬ ‫ל�ֹו ה'‪ .‬און יצחק האט זיך געשטארקט צו בעטן צו‬ ‫ר' שמואל איז אבער געווען זייער אויסגעמוטשעט און געשלאפן‬ ‫דעם אויבערשטן – צו די‬ ‫פאר א שטיק צייט‪ ,‬אזוי ווען ער האט זיך אויפגעכאפט איז שוין‬ ‫ריכטונג וואס איז אקעגן‬ ‫געווען שפעט‪ ,‬און ר' שמואל האט מקפיד געווען צו עסן די כזית‬ ‫ַַו ֶ �ֶּי ְְע �ַַּתר ִיִ ְְצ ָָחק ַַלה' ְְלֹנ ַַֹכח‬ ‫ִִא � ְְׁשּתּ�ֹו ִ�ִּכי ֲֲע ָָק ָָרה הּוּ א‬ ‫פאר חצות אויך די צווייטע נאכט‪ ,‬און צו זיין גרויס צער האט ר'‬ ‫זיין ווייב (ביי די אנדערע‬ ‫ְְוֵיֵ ָָע ֵֵתר לֹוֹ ה'‪.‬‬ ‫שמואל זיך געדארפט שטארק יאגן כדי צו כאפן חצות און האט‬ ‫ווינקל) – ווייל זי איז געווען‬ ‫געזאגט די הגדה שנעלערהייט מיט א צובראכענקייט און דערפאר‬ ‫� ִִּפ ֵיֵרׁשׁ ַַר � ִִׁש"י ל�ֹו ְוְ ֹל ֹא ָלָ ּּה‪,‬‬ ‫ְלְ ִִפי � ֶֶׁש ֵֵאינ�ֹו ּדּ ֹוֹ ֶֶמה ְְּת� ִִפ ַַּל� ת‬ ‫פרוי‪,‬‬ ‫קינדערלאזע‬ ‫א‬ ‫געהאט גרויס צער אז ער האט נישט געקענט אפרעכטן די סדר‬ ‫ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ַַצִּד�ִ יק ִלִ ְְת ִִפ ַַּל� ת‬ ‫און דער אויבישטער איז‬ ‫מיט אזא געהויבנקייט ווי די ערשטע נאכט‪.‬‬ ‫איבערגעבעטן‬ ‫געווארן‬ ‫נאך פסח ווען ר' שמואל איז געווען ביים חוזה האט אים דער‬ ‫פאר אים און אנגענומען זיין תפלה‪.‬‬ ‫חוזה מיט זיין רוח הקודש געזאגט‪ :‬ר' שמואל די צווייטע סדר‬ ‫נאכט (וואס ער האט געזאגט די הגדה מיט אזא צובראכנקייט) האט‬ ‫געלויכטן אין הימל מער ווי די ערשטע נאכט (וואס איז געזאגט‬ ‫געווארן מיט א גוטע געפיל)‪ ,‬ר' שמואל האט גלייך פארשטאנען וואס‬ ‫די גרויסקייט פון תפילת צדיק בן צדיק‬ ‫דער חוזה מיינט און פון דעם געזען אז ביים באשעפער איז מער‬ ‫חשובער די צובראכנקייט ווי זעלבסט געהויבענקייט‪.‬‬ ‫ִּפ� ִ ֵיֵרׁשׁ ַַר � ִִׁש"י ל�ֹו ְוְ ֹלֹא ָלָ ּּה רש"י (ד"ה ויעתר לו) זאגט‬ ‫אין די קומענדיגע תורה גייט אונז די בת עין ערקלערן אן ענליכן‬ ‫אויף די פסוק אז השי"ת איז איבערגעבעטן געווארן‬ ‫געדאנק אז אפאר מאל ווען מען דאוונט מיט א צובראכנקייט‪,‬‬ ‫צו זיין תפלה (און נישט צו איר תפלה) ווי עס שטייט‬ ‫מען ווייסט מען קען גארנישט בעטן פונעם באשעפער נאר מיט‬ ‫'ויעתר לו השם'א‪ְ ,‬לְ ִִפי � ֶֶׁש ֵֵאינ�ֹו ּדּ ֹוֹ ֶֶמה ְְּת� ִִפ ַַּל� ת ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן‬ ‫די כח פון זכות אבות איז מער חשוב ביים באשעפער ווי ווען‬ ‫מען דאוונעט און מען בעהט צוליב די אייגענע זכותים‪ .‬וזוכר‬ ‫חסדי אבות‬ ‫און כאטש אין פסוק זעהט מען אז ביידע האבן געדאוונט צוזאמען פאר‬ ‫א‪.‬‬ ‫קינדער‪ ,‬און ס’וואלט געדארפט שטיין ויעתר ‘להם’ השם‪ ,‬פון דאס וועגן דאך‬ ‫זאגט די פסוק ‘ויעתר לו השם’‪.‬‬ ‫א‬ ‫ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ָָר � ָָׁשע‪.‬‬ ‫ַַצ ִִּד� יק ִלִ ְְת ִִפ ַַּל� ת ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ָָר � ָָׁשע ווייל ס'איז נישט גלייך‬ ‫ְוְ נּו ַַּכל לֹוֹ ַַמר ַַעל ֶזֶ ה‪ְּ ,‬ד�ְ ִִה ֵֵּנ� ה � ָָׁש ַַמ ְְע ִִּת� י ֵֵמ ַַהַּצ�ַ ִּד�ִ יק ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ‬ ‫א תפלה פון א צדיק וואס איז אויך א זוהן פון א‬ ‫אִמיר ֵּפ� ֵ ירּוּׁשׁ ַ'ַהּבּ ֹוֹ ֵֵחר ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה'‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו‬ ‫יָט ִ‬ ‫ַַר ִִּב� י ְזְ ֵֵאב ִִמִּז�ּ ָ‬ ‫צדיק (אזוי ווי יצחק בן אברהם) צו א תפלה פון א צדיק‬ ‫ְ‬ ‫� ֶֶׁשּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּכ� ל עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּוְּך הּוּא ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ַַּב� � ִִׁש ַיַרִיִ ים � ֶֶׁשל‬ ‫וואס איז א קינד פון א רשע (אזוי ווי רבקה בת בתואל)‪.‬‬ ‫ִזִ ְְמ ָָרה‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו ְלְ ִִמי � ֶֶׁשֵּמ�ֵ ִׂש�ִ ים ַַע ְְצמֹוֹ ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב� � ְְׁש ַַעת ִזִ ְְמ ָָרה‬ ‫ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ה‪ְ ,‬וְ ִִד ְְב ֵֵרי � ִִּפי ָָח ָָכם ֵֵחןא‪.‬‬ ‫ּוְּלְ ָָה ִִבין ֶזֶ ה‪ְּ ,‬ד�ְ ִִה ֵֵּנ� ה ִִעי ָָּק� ר ָָה ַַע ְְבדּוּת הּוּא ְְּב� ִִחיַנַ ת ֲֲעָנָ ָוָ ה‬ ‫ְוְ � ִִׁש ְְפלּוּת ֶ �ֶּב ֱֱא ֶֶמת‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו � ֶֶׁש ִִּי� ְְתּבּ ֹוֹ ֵנֵ ן ְְּב� ִׂש�ִ ְְכלֹוֹ ְְּכ� � ֶֶׁשעֹוֹ ֵֵמד ְלְ ִִה ְְתַּפ� ַ ֵֵּל� ל‬ ‫ִלִ ְְפֵנֵ י ּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּכ� ל עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּו ְְּך הּוּא‪ֶֶׁ � ,‬שִּמ�ִ ַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲעַׂש�ַ י ֵֵאיִנִ י‬ ‫[ב]‬ ‫ָָראּוּי ְלְ ַַד ֵֵּב� ר ָּד�ָ ָָבר ְלְ ָָפָנָ יו ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך ּוְּלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמֶּמ�ֶ ּּנ ּּו ְ �ְּגדֹוֹ ָלָ ה אֹוֹ‬ ‫ְְק ַַט ָָּנ� ה‪ַ ,‬וַ ֲֲא ִִפיּלּ �ּו � ִִּפ ְְתחֹוֹ ן ֶּפ� ֶ ה ַלַ ֲֲעמֹוֹ ד ּוְּלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמ ְְּל� ָָפָנָ יו ֵֵאיִנִ י‬ ‫א טייטש פון הרה"ק מזיטאמיר אויף די ווערטער‬ ‫ָָראּוּי ִִמַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲעַׂש�ַ י‪ַַ ,‬רק ֲֲאִנִ י ְְמ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ֵֵמ ַַה � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעזֹוֹ ר‬ ‫'הבוחר בשירי זמרה'‬ ‫ִלִ י ִִּב� ְזְ כּוּת ֲֲאבֹוֹ ַַתי‪.‬‬ ‫ְוְ נ ּּוַכַ ל לֹוֹ ַַמר ַַעל ֶזֶ ה אונז קענען זאגן אויף דעם‪,‬‬ ‫אִמיר‬‫יָט ִ‬ ‫ְְּד� ִִה ֵֵּנ� ה � ָָׁש ַַמ ְְע ִִּת� י ֵֵמ ַַהַּצ�ַ ִִּד� יק ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ַַרִּבִ י ְזְ ֵֵאב ִִמִּזּ ָ‬ ‫וראה כעי”ז באור המאיר פרשת תצוה ד”ה בפסוק ועשית‪:‬‬ ‫א‪.‬‬ ‫ובזה נראה לומר בדרך הלצה מה שאנו אומרים בכל יום‬ ‫ֵּפ� ֵ יר ּּוׁשׁ ַ'ַהּבּ ֹוֹ ֵֵחר ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה' איך האב געהערט פונעם‬ ‫בסדר ישתבח הבוחר בשירי זמרה מלך אל חי העולמים‪,‬‬ ‫ולכאורה קשה כפל לשון שירה היינו זמרה‪ ,‬ולכל הפחות‬ ‫הייליגן צדיק ר' זאב וואלף פון זיטאמיר א טייטש‬ ‫אם המה שתי בחינות‪ ,‬מהראוי לומר הבוחר בשירה ובזמרה‬ ‫ו’ נוסף על השירה‪ ,‬ולפי הנזכר יתפרש על נכון‪ ,‬כי זמרה‬ ‫ּבֹוֵחר‬ ‫אויף די ווערטער ביים דאווענען (ברכת ישתבח) ַ'ַה ֵ‬ ‫כמשמעו‪ ,‬ושירה משמעו לשון שירים כדברינו הנאמרים‪,‬‬ ‫ְּבְ ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה'ב‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁשּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּכ� ל עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּו ְךּ� הּוּא‬ ‫החכם אשר עיניו בראשו נשאר אצלו מן הזמרה שיריים‪,‬‬ ‫מיראתו לדבר להוציא גדולת לנורא תהלות פן יגרע‪ ,‬וזה‬ ‫ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ַַּב� � ִִׁש ַיַרִיִ ים � ֶֶׁשל ִזִ ְְמ ָָרה אז ס'מיינט צו זאגן‬ ‫אומנתו לבלום פיו ולעשות עצמו אלם‪ ,‬ובאמת יראת ה’ היא‬ ‫אוצרו וזה עצם תענוגו יתברך‪ ,‬ובוחר בשירי זמרה‪ ,‬היינו מה‬ ‫אז דער באשעפער וועלט נאר אויס די תפלות וואס‬ ‫ששייר מהזמרה מיראתו מפניו יתברך יותר מהזמרה עצמה‪.‬‬ ‫זענען די 'שיריים' פון די זמירות‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו ְלְ ִִמי � ֶֶׁשֵּמ�ֵ ִִׂש� ים‬ ‫ַַע ְְצמ�ֹו ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב� � ְְׁש ַַעת ִזִ ְְמ ָָרה ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ה דאס מיינט צו‬ ‫ווער עס מאכט זיך ווי שיריים בשעת'ן זאגן זמירות און דאווענען‪ְ ,‬וְ ִִד ְְב ֵֵרי ִּפ� ִ י ָָחָכָ ם ֵֵחן און הייליגע‬ ‫ווערטער פון א חכם האבן א חן און ווערן אנגענומען‪.‬‬ ‫עיקר התפילה איז צוליב זכות אבות‬ ‫ּּוְלְ ָָה ִִבין ֶזֶ ה און צו פארשטיין זיינע הייליגע ווערטער‪ְְּ ,‬ד� ִִה ֵֵּנ� ה ִִעי ָָּק� ר ָָה ַַע ְְבדּוּת הּוּא ְְּב� ִִחיַנַ ת ֲֲעָנָ ָוָ ה ְוְ � ִִׁש ְְפלּוּת‬ ‫ֶֶּב� ֱֱא ֶֶמת די עיקר עבודה פון א מענטש איז די בחינה פון ענוה און זיך קליין האלטן באמת‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו‬ ‫� ֶֶׁש ִִּי� ְְתּבּ ֹוֹ ֵנֵ ן ְְּב� ִִׂש� ְכְ ל�ֹו ְְּכ� � ֶֶׁשעֹוֹ ֵֵמד ְלְ ִִה ְְתַּפ� ַ ֵֵּל� ל ִלִ ְְפֵנֵ י ּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּכ� ל עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּו ְְּך הּוּא דאס מיינט דער מענטש זאל‬ ‫אריינטראכטן מיט זיין שכל ווען ער שטעלט זיך דאווענען פארן באשעפער‪ֶֶׁ � ,‬שִּמ�ִ ַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲע ַַׂש� י ֵֵאיִנִ י ָָראּוּי‬ ‫ְלְ ַַד ֵֵּב� ר ָָּד� ָָבר ְלְ ָָפָנָ יו ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך ּּוְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמֶּמ�ֶ ּנּ�ּו ְְּג� דֹוֹ ָלָ ה א�ֹו ְְק ַַט ָָּנ� ה אז אלץ מיינע אייגענע מעשים בין איך נישט‬ ‫ראוי ארויסצורעדן א ווארט פארן באשעפער און בעטן פון אים א גרויסע אדער אפילו א קליינע‬ ‫יּל�ּו ִּפ� ִ ְְתחֹוֹ ן ֶּפ� ֶ ה ַלַ ֲֲעמֹוֹ ד ּּוְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמ ְְּל� ָָפָנָ יו ֵֵאיִנִ י ָָראּוּי ִִמַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲע ַַׂש� י און אפילו נאר אויפצומאכן‬ ‫בקשה‪ַ ,‬וַ ֲֲא ִִפ ּ‬ ‫א מויל און בעטן עפעס פונעם באשעפער בין אויך נישט ראוי אלץ מיינע מעשים‪ַַ ,‬רק ֲֲאִנִ י ְְמ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ‬ ‫ֵֵמ ַַה � � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעזֹוֹ ר ִלִ י ִִּב� ְזְ כּוּת ֲֲאבֹוֹ ַַתי נאר איך בעט פונעם באשעפער ער זאל מיר העלפן אין זכות‬ ‫פון מיינע עלטערן‪.‬‬ ‫די פשוטע פשט איז ‘הבוחר בשירי זמרה’ אז השי”ת וועלט אויס די געזאנג לידער‪ ,‬און יעצט גייט די בת עין ברענגען א נייע טייטש אויף די ווארט‬ ‫ב‪.‬‬ ‫‘שירי’ אז עס מיינט ‘שיריים’‪.‬‬ ‫ב‬ ‫פשט אין פסוק קרוב השם לכל קוראיו לכל אשר‬ ‫ּו ְְּב ִִחיַנַ ת ְְּת� ִִפ ָָּל� ה ּזּו ְְמקּו ֶ �ֶּּבֶלֶ ת ְלְ ָָפָנָ יו ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך‪ְְּ ,‬כ� ַַמ ֲֲא ַַמר ַַה ָָּכ� תּוּב‬ ‫יקראהו 'באמת'‬ ‫(תהלים קמה‪ ,‬יח) ָ'ָקרֹוֹ ב ה' ְלְ ָָכל קֹוֹ ְְר ָָאיו ְלְ ֹכֹל ֲֲא � ֶֶׁשר ִיִ ְְק ָָר ֻֻא ּ‬ ‫הּו‬ ‫ֶ �ֶּב ֱֱא ֶֶמת'‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו � ֶֶׁש ָָּק� רֹוֹ ב ה' ְלְ קֹוֹ ְְר ָָאיו ְלְ ַַק ֵֵּב� ל ְְּת� ִִפ ָָּל� ָָתם ְְּכ� � ֶֶׁש ִִּי� ְְק ְְרא ּּו ּ‬ ‫הּו‬ ‫ּו ְְּב ִִחיַנַ ת ְְּת� ִִפ ָָּל� ה ז ּּו ְְמק ּּו ֶֶּב� ֶלֶ ת ְלְ ָָפָנָ יו ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך און אזא‬ ‫ֵֵמ ֲֲח ַַמת ָָה ֱֱא ֶֶמת‪.‬‬ ‫תפלה איז אנגענומען פארן באשעפער‪ְְּ ,‬כ� ַַמ ֲֲא ַַמר‬ ‫ַַהְיְ ינ�ּו ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ תב‪ֱֱ ,‬א ֶֶמת הּוּא ְְּב� ִִחיַנַ ת ָָאבֹוֹ ת‪ֹ ,‬ר ֹאׁשׁ‬ ‫ַַה ָָּכ� תּוּב (תהלים קמה‪ ,‬יח) ָ'ָקרֹוֹ ב ה' ְלְ ָכָ ל קֹוֹ ְְר ָָאיו ְלְ ֹכֹל‬ ‫ּּתֹוֹ ְְך סֹוֹ ףג‪.‬‬ ‫ֲֲא � ֶֶׁשר ִיִ ְְק ָָר ֻֻאה�ּו ֶֶּב� ֱֱא ֶֶמת' אזוי ווי די פסוק זאגט‬ ‫הּו ְְּכ� � ֶֶׁשהּוּא ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ַַצִּד�ִ יק‪ָָ ,‬אז יּו ַַּכל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ֵֵמ ַַה � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך‬ ‫ַַא ְְך ֶזֶ ּ‬ ‫� ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעזֹוֹ ר ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת‪.‬‬ ‫'השי"ת איז נאנט צו אלע וואס רופן אים – צו‬ ‫ֲֲא ָָבל ְְּכ� � ֶֶׁשהּוּא ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ָָר � ָָׁשע ֵֵאינֹוֹ ָיָ כֹוֹ ל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת‬ ‫יעדן וואס רופט אים מיט א אמת'‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁש ָָּק� רֹוֹ ב‬ ‫ָָאבֹוֹ ת‪ַַ ,‬רק ִִעי ָָּק� ר ַַה ַַּב� ָָּק� � ָָׁשה מּו ְְּכ ָָרח ִלִ ְְהיֹוֹ ת ִִמַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲעָׂש�ָ יו‪.‬‬ ‫ה' ְלְ קֹוֹ ְְר ָָאיו ְלְ ַַק ֵֵּב� ל ְְּת� ִִפ ָָּל� ָָתם דאס מיינט אז השי"ת‬ ‫ְוְ ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� ה ָָּכ� ּזּו ֵֵאין ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ּּפֹוֹ ֶנֶ ה ָָּכ� ל ָָּכ� ְְך ְלְ ַַק ְְּב� ָלָ ּּה‪,‬‬ ‫איז נאנט צו אלע וואס רופן אים אנצונעמען‬ ‫� ֶֶׁש ֵֵאינֹוֹ ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה‪ֶ ,‬זֶ ה ָָהעֹוֹ ֶׂש�ֶ ה ַַע ְְצמֹוֹ ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים‪.‬‬ ‫זייערע תפילות‪ְְּ ,‬כ� � ֶֶׁש ִִּי� ְְק ְְרא ּּוה�ּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת ָָה ֱֱא ֶֶמת ווען‬ ‫זיי רופן און דאווענען צו אים מיט די בחינה פון‬ ‫ע”ע מש”כ רבינו בפרשת בא ד”ה וישב את משה ואת אהרן‬ ‫ב‪.‬‬ ‫לפרש באריכות בחינה זה להתפלל בזכות אבות‪.‬‬ ‫'אמת'‪.‬‬ ‫בר”ר פא‪ ,‬ב‪ :‬מהו ‘אמת’‪ ,‬אמר ריש לקיש אל”ף בראשן של‬ ‫ג‪.‬‬ ‫אותיות‪ ,‬מ”ם באמצע‪ ,‬תי”ו בסוף‪ .‬וראה עוד בגבורות ה’ למהר”ל‬ ‫ַַהְיְ ינ�ּו ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת וואס די בחינה פון‬ ‫מפראג פ”ט‪ :‬כי שלשה יש בו ראש וסוף ואמצע‪ ,‬ואברהם שהוא‬ ‫'אמת' מיינט אז זיי דאווענען און בעטן צו אים‬ ‫ראשון נגד ראש‪ ,‬לכך זכה אברהם שיהיה ראש ונשיא ואב המון‪,‬‬ ‫וכל אחד מן ג’ אבות זכה לדבר מיוחד‪ ,‬למעלה מיוחדת‪ ,‬כי‬ ‫ער זאל זיי העלפן אין די זכות פון זייערע 'זכות‬ ‫הראש מעלה בפני עצמו‪ ,‬והשני מעלה בפני עצמו‪ ,‬והג’ מעלה‬ ‫בעצמו‪ .‬ומפני כי השני הוא שנוי אל הראשון‪ ,‬ולפיכך השני הוא‬ ‫אבות'‪ֱֱ ,‬א ֶֶמת הּוּא ְְּב� ִִחיַנַ ת ָָאבֹוֹ ת וואס די ווארט‬ ‫נגד הסוף‪ ,‬כי והסוף הוא משתנה מן ההתחלה שזה התחלה וזה‬ ‫'אמת' איז מרמז צו די אבות הקדושים (זכות‬ ‫סוף‪ .‬אבל השלישי אין מתנגד ואדרבה הוא מאחד הכל‪ ,‬ולפיכך‬ ‫השלישי נגד האמצעי‪ ,‬שהאמצעי מאחד שני קצוות‪.‬‬ ‫אבות)‪ֹֹ ,‬ראׁשׁ ּּתֹוֹ ְך סֹוֹ ף וואס די ווארט א'מ'ת' איז‬ ‫ְ‬ ‫צוזאמגעשטעלט פון די ערשטע אות אין די א"ב די אות א' און די מיטעלסטע אות מ' און די‬ ‫לעצטע אות ת'ג און איז מרמז אויף די מידות פון די אבות‪.‬‬ ‫די חילוק פון תפלת צדיק בן צדיק און צדיק בן רשע‬ ‫ַַא ְְך ֶזֶ ה�ּו ְְּכ� � ֶֶׁשהּוּא ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ַַצ ִִּד� יק אבער דאס איז נאר ווען א מענטש איז א 'צדיק בן צדיק'‪ָָ ,‬אז י ּּוַכַ ל‬ ‫ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ֵֵמ ַַה � � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעזֹוֹ ר ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת דעמאלסט קען ער בעטן פונעם באשעפער ער זאל אים‬ ‫העלפן אין זכות פון זיינע עלטערן‪.‬‬ ‫ֲֲא ָָבל ְְּכ� � ֶֶׁשהּוּא ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ָָר � ָָׁשע ֵֵאינֹוֹ ָיָ כֹוֹ ל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת אבער ווען ער איז א 'צדיק בן רשע'‬ ‫קען ער נישט בעטן פונעם באשעפער ער זאל אים העלפן אין זכות פון זיינע עלטערן‪ַַ ,‬רק ִִעי ָָּק� ר‬ ‫ַַה ַַּב� ָָּק� � ָָׁשה מ ּּוְכְ ָָרח ִלִ ְְהיֹוֹ ת ִִמַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲע ָָׂש� יו נאר די עיקר בקשה זיינע איז אז השי"ת זאל אים העלפן אין זכות‬ ‫פון זיינע אייגענע גוטע מעשים‪.‬‬ ‫ְוְ ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� ה ָָּכ� ז ּּו ֵֵאין ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ּּפֹוֹ ֶנֶ ה ָָּכ� ל ָָּכ� ְְך ְלְ ַַק ְְּב� ָלָ ּּה און צו אזא תפלה איילט זיך נישט השי"ת‬ ‫אזוי שנעל עס אנצונעמען‪ֶֶׁ � ,‬ש ֵֵאינ�ֹו ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה ווייל השי"ת וועלט נישט אויס נאר אין די‬ ‫תפלות וואס זענען 'שיריים'ד‪ֶ ,‬זֶ ה ָָהעֹוֹ ֶֶׂש� ה ַַע ְְצמֹוֹ ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים און די תפלות קומען פון דער וואס מאכט זיך‬ ‫אליין קליין און ווייניג ווי 'שיריים' און בעט נאר אין זכות פון זיינע עלטערן‪.‬‬ ‫דער בת עין דערמאנט די בחינה מערערע מאל אין ספר אז די בחינה פון ‘אמת’ איז מרמז צו די דריי אבות אברהם יצחק יעקב‪ ,‬און די הסבר‬ ‫ג‪.‬‬ ‫דערפאר איז ווייל אזוי ווי די א’ און ת’ זענען קעגנזייטיג איינס פונעם צוייטן‪ ,‬די א’ איז די אנהויב פון די א”ב און די ת’ איז צום סוף‪ ,‬און די מ’‬ ‫איז דער וואס טוט פארמיטלען אינמיטן‪ ,‬אזוי איז אויך די מידה פון די אבות‪ ,‬אברהם איז פון אנהייב די מידה פון ‘חסד’‪ ,‬יצחק איז פון די אנדערע‬ ‫זייט די מידה פון ‘גבורה’‪ ,‬און יעקב איז אינמיטן די מידה פון ‘תפארת’ וואס פאראייניגט די מידות פון חסד און גבורה און דערפון קומט ארויס די‬ ‫מידה פון רחמים‪.‬‬ ‫‘ִׁש ֵיֵרי’ מיינט געזאנגעו‪ ,‬אבער דער בת עין טייטשט עס אלס ‘די ִִׁש ַיַרִיִים’ וואס איז ווייניג און בלייבט איבער‪.‬‬ ‫די פשוטע טייטש פון ִ‬ ‫ד‪.‬‬ ‫ג‬ ‫ְוְ ִִה ֵֵּנ� ה ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ַַצִּד�ִ יק‪ַַ ,‬על ֵֵּכ� ן ָָהָיָ ה ְְּת� ִִפ ָָּל� תֹוֹ ַַרק‬ ‫ִיִ ְצְ ָָחק ‪ַ -‬צַ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ַצַ ִִּד� יק‬ ‫ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת‪ְ ,‬וְ ִִר ְְב ָָקה ָָהְיְ ָָתה ַַצֵּד�ֵ ֶיֶקת ַַּב� ת ָָר � ָָׁשע ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ָָת ּּה‬ ‫ְוְ ִִה ֵֵּנ� ה ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ַַצ ִִּד� יק און יצחק איז דאך‬ ‫ָָהְיְ ָָתה ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּו ָָּת ּּה‪.‬‬ ‫געווען א 'צדיק בן צדיק'‪ַַ ,‬על ֵֵּכ� ן ָָהָיָ ה ְְּת� ִִפ ָָּל� ת�ֹו ַַרק‬ ‫הּו 'ַוַ ֶֶּי� ְְע ַַּת� ר ִיִ ְְצ ָָחק ַלַ ה' ְלְ נֹוֹ ַַכח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ '‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו � ֶֶׁש ֲֲע ִִת ָיָרתֹוֹ‬ ‫ְוְ ֶזֶ ּ‬ ‫ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ת�ֹו � ֶֶׁשל ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת 'ְלְ נֹוֹ ַַכח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ '‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו‬ ‫ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת און דערפאר איז זיין תפלה נאר‬ ‫ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְ �ְּגדּוּת ֶנֶ ֶגֶ ד ְְּת� ִִפ ָָּל� ָָת ּּה‪.‬‬ ‫געווען אז השי"ת זאל אים העלפן אלץ 'זכות אבות'‬ ‫ּו ִִּמְּפ� ְ ֵנֵ י ַַמה ָָהָיָ ה ְְּת� ִִפ ָָּל� תֹוֹ ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְ �ְּגדּוּת‪ְ ,‬לְ ֶזֶ ה ָנָ ַַתן ַַט ַַעם‬ ‫אין זכות פון זיין טאטע‪.‬‬ ‫' ִִּכ� י ֲֲע ָָק ָָרה ִִהיא'‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ִִּב� ְְת ִִפ ָָּל� ָָת ּּה ָָהְיְ ָָתה ִִהיא‬ ‫ְְּב� ַַע ְְצ ָָמ ּּה ָָה ִִעי ָָּק� רית‪ֵֵ ,‬מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁשֹּל� ֹא ָָהְיְ ָָתה ְיְ כֹוֹ ָלָ ה ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמַּצ�ַ ד‬ ‫ִִרְבְ ָָקה ‪ַ -‬צַ ֵֵּד� ֶיֶקת ַַּב� ת ָָר � ָָׁשע‬ ‫ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ַַּכ� ַַּנ� "ל‪.‬‬ ‫ְוְ ִִר ְְב ָָקה ָָהְיְ ָָתה ַַצ ֵֵּד� ֶיֶקת ַַּב� ת ָָר � ָָׁשע ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ָָת ּּה ָָהְיְ ָָתה‬ ‫ְלְ ָָכ ְְך 'ְוְ ֵיֵ ָָע ֵֵתר ל�ֹו ה''‪ֶֶׁ � ,‬שּבּ ֹוֹ ֵֵרא עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּוְּך הּוּא ָּפ� ָ ָנָ ה‬ ‫ְ‬ ‫ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּו ָָּת�ּה אבער רבקה איז געווען א 'צדיקת‬ ‫ַַרק ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ ‪ֵֵ ,‬מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ְְּת� ִִפ ָָּל� תֹוֹ ָָהָיָ ה ַַרק ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת � ִִׁש ַיַרִיִ ים‪,‬‬ ‫� ֶֶׁש ָָעָׂש�ָ ה ַַע ְְצמֹוֹ � ִִׁש ַיַרִיִ ים ּוְּזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ִִעי ָָּק� ר‪.‬‬ ‫בת רשע' ממילא ווען זי האט געדאוונט האט זי‬ ‫געבעטן פונעם באשעפער נאר אין איר אייגענע‬ ‫זכות‪.‬‬ ‫[ג]‬ ‫פשט אינעם פסוק 'ַוַ ֶֶּי� ְְע ַַּת� ר ִיִ ְצְ ָָחק ַלַ ה' ‪ְ -‬לְ נֹוֹ ַכַ ח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ '‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו 'ַוַ ֶֶּי� ְְע ַַּת� ר ִיִ ְְצ ָָחק ַלַ ה' ‪ְ -‬לְ נֹוֹ ַכַ ח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ ' און דאס איז וואס די פסוק זאגט 'און יצחק האט זיך‬ ‫געשטארקט צו בעטן דעם באשעפער – אקעגן זיין ווייב' ‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁש ֲֲע ִִת ָיָרת�ֹו ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ת�ֹו � ֶֶׁשל ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה‬ ‫ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת 'ְלְ נֹוֹ ַכַ ח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ ' דאס מיינט אז די תפלה און געבעט פון יצחק איז געווען אין די בחינה פון‬ ‫זיין פארקערט און אנדערש פון זיין ווייבה‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְְּג� דּוּת ֶנֶ ֶגֶ ד ְְּת� ִִפ ָָּל� ָָת ּּה דאס מיינט אז זיין‬ ‫תפלה איז געווען פונקט פארקערט פון איר תפלה‪.‬‬ ‫ִִּכ� י ֲֲע ָָק ָָרה ִִהיא‬ ‫ּו ִִּמְּפ� ְ ֵנֵ י ַַמה ָָהָיָ ה ְְּת� ִִפ ָָּל� ת�ֹו ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְְּג� דּוּת איז די תורה מסביר מיט וואס איז געווען זיין תפלה אין‬ ‫די בחינה פון 'התנגדות' און פארקערט פון רבקה'ס תפלה‪ְ ,‬לְ ֶזֶ ה ָנָ ַַתן ַַט ַַעם ' ִִּכ� י ֲֲע ָָק ָָרה ִִהיא' פאר דעם‬ ‫גיט די פסוק די טעם 'ווייל רבקה איז געוען א עקרה'‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ִִּב� ְְת ִִפ ָָּל� ָָת ּּה ָָהְיְ ָָתה ִִהיא ְְּב� ַַע ְְצ ָָמ ּּה‬ ‫ָָה ִִעי ָָּק� רית דאס מיינט ווייל אין איר תפלה איז זי געווען די עיקרו‪ֵֵ ,‬מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁשֹּל� ֹא ָָהְיְ ָָתה ְיְ כֹוֹ ָלָ ה ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ‬ ‫ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ַַּכ� ַַּנ� "ל ווייל זי האט נישט געקענט בעטן דעם באשעפער אין זכות פון אירע עלטערן‬ ‫(וואס זענען געווען רשעים) ווי אויבנדערמאנט‪.‬‬ ‫די טעם פארוואס השי"ת האט ענדערש אנגענומען יצחק'ס תפלה‬ ‫ְלְ ָכָ ְְך 'ְוְ ֵיֵ ָָע ֵֵתר ל�ֹו ה'' און דערפאר האט זיך דער אייבישטער זיך געקערט צו יצחק און צו 'זיין'‬ ‫תפלה‪ֶֶׁ � .‬שּבּ ֹוֹ ֵֵרא עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ָּפ� ָ ָנָ ה ַַרק ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ אז דער באשעפער האט זיך געקערט נאר צו זיין‬ ‫תפלה‪ֵֵ ,‬מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ְְּת� ִִפ ָָּל� ת�ֹו ָָהָיָ ה ַַרק ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת � ִִׁש ַיַרִיִ ים ווייל זיין דאווענען איז אין זיינע אויגן ווי די בחינה‬ ‫נישט ווי אונז האבן געטייטשט ביז יעצט אז די ווארט ‘ְלְ נֹוַכַ ח’ מיינט צו זאגן פשוט אז ער האט זיך געשטעלט דאווענען אין די פארקערטע ריכטונג‪,‬‬ ‫ה‪.‬‬ ‫נאר די ווארט ‘ְלְ נֹוַכַ ח’ מיינט צו זאגן אז זיין תפלה איז געווען פארקערט און אנדערש ווי רבקה’ס תפלה‪.‬‬ ‫און די ווארט ‘עקרה’ מיינט נישט ווי אונז האבן געטייטשט ביז יעצט ווייל זי איז געווען קינדערלאז‪ ,‬נאר די פסוק מיינט צו זאגן אז יצחק’ס דאווענען‬ ‫ו‪.‬‬ ‫איז געווען מיט א אנדערע כוונה און פארקערט פון איר דאווענען‪ ,‬ווייל רבקה איז געווען א ‘עקרה’ (כי עקרה היא) דאס מיינט אז זי איז געווען די עיקר‬ ‫אין איר דאווענען‪ ,‬אז זי האט געבעטן בעיקר אלץ איר אייגענע זכות‪ ,‬און נישט מיט די זכות פון אירע עלטערן‪.‬‬ ‫ד‬ ‫פון 'שיריים' און ער האט כמעט נישט געבעטן דעם‬ ‫ְוְ ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ֵֵאינֹוֹ ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� ִִמי � ֶֶׁשֵּמ�ֵ ִׂש�ִ ים ַַע ְְצמֹוֹ‬ ‫באשעפער ער זאל העלפן אים העלפן צוליב זיין‬ ‫ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב� � ְְׁש ַַעת ַַה ִִּז� ְְמ ָָרה ְוְ ַַה ְְּת� ִִפ ָָּל� ה‪.‬‬ ‫אייגענע דאווענען‪ֶֶׁ � ,‬ש ָָע ָָׂש� ה ַַע ְְצמֹוֹ � ִִׁש ַיַרִיִ ים ּּוְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו � ֶֶׁש � ִִּפ ֵיֵרׁשׁ ַַר � ִִׁש"י ֵֵאינ�ֹו ּדּ ֹוֹ ֶֶמה ְְּת� ִִפ ַַּל� ת ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ַַצִּד�ִ יק‬ ‫ִִעי ָָּק� ר ווייל ער האט זיך געמאכט פאר די 'שיריים'‬ ‫ִלִ ְְת ִִפ ַַּל� ת ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ָָר � ָָׁשע‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ֶֶּז�ה ָיָ כֹוֹ ל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ‬ ‫ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ּו ֵֵּמִׂש�ִ ים ַַע ְְצמ�ֹו ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ְלְ ַגַ ֵֵּב� י ָָה ָָאבֹוֹ ת‪,‬‬ ‫און די עיקר בקשה זיינע צום באשעפער איז‬ ‫ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ּּפֹוֹ ֶנֶ ה ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ ‪.‬‬ ‫געוווען מיט די זכות אבות‪ְ ,‬וְ ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ֵֵאינֹוֹ‬ ‫יְך ַלַ ֲֲעׂשֹׂוֹ ת ַַע ְְצמֹוֹ ִִעי ָָּק� ר‪ְ ,‬וְ ֵֵאינֹוֹ ָיָ כֹוֹ ל‬ ‫ֲֲא ָָבל ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ָָר � ָָׁשע ָָצ ִִר ְ‬ ‫ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� ִִמי � ֶֶׁשֵּמ�ֵ ִִׂש� ים ַַע ְְצמֹוֹ ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב� � ְְׁש ַַעת ַַה ִִּז� ְְמ ָָרה‬ ‫ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת‪ְ ,‬וְ הּוּא ִִעי ָָּק� ר ִִּב� ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ ‪ְ ,‬וְ ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא‬ ‫ְוְ ַַה ְְּת� ִִפ ָָּל� ה און דער באשעפער וועלט נישט אויס‬ ‫ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה ַַּכ� ַַּנ� "ל ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ֲֲעָנָ ָוָ ה‪.‬‬ ‫ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן � ֶֶׁש ִִּנ� ְזְ ֶֶּכ� ה ָלָ ֶזֶ ה‪ָָ ,‬א ֵֵמן ֵֵּכ� ן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ןד‪.‬‬ ‫אין די תפלות נאר ווער ס'האלט זיך ווי 'שיריים'‬ ‫בשעת'ן בעטן און דאווענען‪.‬‬ ‫ועיין בספר תפארת שמואל פר’ תולדות אות ב שהביא דברי‬ ‫ד‪.‬‬ ‫רבינו ומה שהוסיף לפרש בדרך זו‪.‬‬ ‫די כוונה פון רש"י 'אינו דומה תפלת צדיק בן צדיק לתפלת צדיק בן רשע‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה ּּו � ֶֶׁשִּפ� ִ ֵיֵרׁשׁ ַַר � ִִׁש"י ֵֵאינֹוֹ ּדּ ֹוֹ ֶֶמה ְְּת� ִִפ ַַּל� ת ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ַַצ ִִּד� יק ִלִ ְְת ִִפ ַַּל� ת ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ָָר � ָָׁשע און דאס איז וואס רש"י‬ ‫זאגט 'ס'איז נישט גלייך די תפלה פון א 'צדיק בן צדיק' צו די תפלה פון א 'צדיק בן רשע'‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו‬ ‫ֵֵמ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ֶֶּז�ה ָיָ כֹוֹ ל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ווייל דער 'צדיק בן צדיק' קען דאווענען און בעטן מיט די‬ ‫כח פון זכות אבות‪ּ ,‬ו ֵֵּמ ִִׂש� ים ַַע ְְצמ�ֹו ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ְלְ ַגַ ֵֵּב� י ָָה ָָאבֹוֹ ת און ער מאכט זיך ווי א איבערגעבליבענע‬ ‫קליין שטיקעל וואס איז איבערגעבליבן (שיריים) אקעגן די זכות און כח פון זכות אבות‪ַַ ,‬הּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך‬ ‫הּוּא ּּפֹוֹ ֶנֶ ה ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ און דערפאר קערט זיך דער באשעפער צו זיין תפלה‪.‬‬ ‫יְך ַלַ ֲֲעׂשֹׂוֹ ת ַַע ְְצמֹוֹ ִִעי ָָּק� ר אבער א 'צדיק בן רשע' וואס ער דארף זיך מאכן פאר‬ ‫ֲֲא ָָבל ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ָָר � ָָׁשע ָָצ ִִר ְ‬ ‫די עיקר אין תפלה אז השי"ת זאל זיך צוהערן צו אים צוליב זיין אייגענע זכות‪ְ ,‬וְ ֵֵאינ�ֹו ָיָ כֹוֹ ל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ‬ ‫ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת און ער קען נישט בעטן מיט 'זכות אבות'‪ְ ,‬וְ הּוּא ִִעי ָָּק� ר ִִּב� ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ און ער איז די עיקר‬ ‫אין זיין דאווענען‪ְ ,‬וְ ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה ַַּכ� ַַּנ� "ל ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ֲֲעָנָ ָוָ ה און דער באשעפער‬ ‫וועלט נאר אויס די געזאנגען און די תפלות וואס זענען די שיריים ווי אויבענדערמאנט און זענען אין‬ ‫די בחינה פון ענוה‪.‬‬ ‫ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן � ֶֶׁש ִִּנ� ְזְ ֶֶּכ� ה ָלָ ֶזֶ ה‪ָָ ,‬א ֵֵמן ֵֵּכ� ן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן‪.‬‬ ‫ה‬ ‫תורה ב'‬ ‫תוכן התורה‬ ‫לשון הפסוק‪ /.‬די הבטחה פון השי"ת צו אברהם‪ / .‬די קשיא פון רבקה אמנו‪.‬‬ ‫לשון הפסוק‬ ‫ַוַ ִִּי� ְְתֹר ֲֲֹצצ ּּו ַַה ָָּב� ִנִ ים ְְּב� ִִק ְְר ָָּב� ּּה ַוַ ֹּת� ֶ‬ ‫ֹאֶמר ִִאם ֵֵּכ� ן ָלָ ָּמ�ָ ה ֶֶּז�ה ָָאֹנִֹכִ י‪ .‬און די קינדער האבן זיך געקריגט און זי האט געזאגט‬ ‫אויב (איך האב אזויפיל צער) וואס דארף איך עס (האבן די קינדער)‪.‬‬ ‫די הבטחה פון השי”ת צו אברהם‬ ‫ְוְ נ ּּוַכַ ל לֹוֹ ַַמר ַַעל ֶֶּד� ֶֶר ְְך ֶזֶ ה און אונז קענען טייטשען די פסוק אויף די וועג‪ְְּ ,‬ד� ִִה ֵֵּנ� ה ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא‬ ‫ִִה ְְב ִִט ַיַח ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ�ּו ע”ה ְוְ ָָא ַַמר ל�ֹו (בראשית טו‪ ,‬א) ָ‘ָאֹנִֹכִ י ָָמֵגֵ ן ָלָ ְְך ְְׂש� ָכָ ְְר ָָך’ ְוְ גֹוֹ ' ווייל דער אייבישטער‬ ‫האט דאך צוגעזאגט פאר אברהם אבינו און אים געזאגט ‘איך בין א שיצונג צו דיר – דיין שכר איז‬ ‫פיל’‪.‬‬ ‫ָָאֹנִֹכִ י ָָמֵגֵ ן ָלָ ְְך‬ ‫ָָמֵגֵ ן ִִּב� ְלְ ׁשֹׁוֹ ן ַַּת� ְְר ּּגּוּם הּוּא ִִח ָָּנ� ם די ווארט ָָמֵגֵ ן איז אין לשון תרגום טייטש ‘אומזיסט’‪ְְ ,‬רצֹוֹ נ�ֹו לֹוֹ ַַמר‬ ‫� ֶֶׁש ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ִִה ְְב ִִט ַיַח ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ ּּו ע”ה � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲע ֶֶׂש� ה לֹוֹ ּּוְלְ ַזַ ְְרעֹוֹ ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד ִִח ָָּנ� ם דאס מיינט צו זאגן‬ ‫אז דער באשעפער האט צוגעזאגט פאר אברהם אבינו אז ער וועט שטענדיג טאהן צו אים און זיינע‬ ‫קינדער אומזיסטע חסד‪ְ ,‬וְ ֹלֹא ְיְ � ַַׁש ֵֵּל� ם ָלָ ֶֶהם ְְּכ� ַַמ ֲֲע ָָׂש� ם ְוְ ִכִ ְגְ מ ּּוָלָ ם און ווען זיי וועלן דארפן זכותים וועט ער‬ ‫זיי נישט באצאלן נאר לויט זייערע מעשים און וואס ס’קומט זיך זיי (נאר ער וועט זיי געבן חסדים אומזיסט‬ ‫און אסאך מער וואס עס קומט זיך זיי)‪.‬‬ ‫ֹאֶמר ִִאם ֵ�ֵּכן ָָל �ָָּמה �ֶֶּזה ָָאֹנ ִִֹכי‪.‬‬ ‫ַַו ִ �ִּי ְְתֹר ֲֲֹצצּוּ ַַה ָ�ָּבִנִ ים ְ�ְּב ִִק ְְר ָ�ָּבּהּ ַַו �ֹּת ֶ‬ ‫יַח‬ ‫ְוְ נּו ַַּכל לֹוֹ ַַמר ַַעל ֶּד�ֶ ֶֶר ְְך ֶזֶ ה‪ְּ ,‬ד�ְ ִִה ֵֵּנ� ה ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּוְּך הּוּא ִִה ְְב ִִט ַ‬ ‫ְ‬ ‫ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ ּּו ע”ה ְוְ ָָא ַַמר לֹוֹ (בראשית טו‪ ,‬א) ָ‘ָאֹנ ִִֹכי ָָמֵגֵ ן‬ ‫די קשיא פון רבקה אמנו‬ ‫ָלָ ְְך ְׂש�ְ ָָכ ְְר ָָך’ ְוְ גֹוֹ '‪ָָ ,‬מֵגֵ ן ִִּב� ְלְ ׁשֹׁוֹ ן ַַּת� ְְרּגּ ּוּם הּוּא ִִח ָָּנ� ם‪.‬‬ ‫יַח ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ ּּו‬ ‫ְְרצֹוֹ נֹוֹ לֹוֹ ַַמר � ֶֶׁש ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ִִה ְְב ִִט ַ‬ ‫ְוְ ִִה ֵֵּנ� ה ִִר ְְב ָָקה ְְּכ� � ֶֶׁש ָָהָיָ ה ָלָ �ּה ַַצ ַַער ֵֵה ָָריֹוֹ ן ָָהָיָ ה מּו ְְּחָלָ ט‬ ‫ע"ה � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעֶׂש�ֶ ה לֹוֹ ּוְּלְ ַזַ ְְרעֹוֹ ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד ִִח ָָּנ� ם‪ְ ,‬וְ ֹל ֹא ְיְ � ַַׁש ֵֵּל� ם ָלָ ֶֶהם‬ ‫ְְּב� ַַד ְְע ָָּת� �ּה � ֶֶׁש ְְּב� ַוַ ו ַַּד� אי ַַה � � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְך� ְְמ � ַַׁש ֵֵּל� ם ָלָ �ּה ְלְ ִִפי‬ ‫ְְּכ� ַַמ ֲֲעָׂש�ָ ם ְוְ ִִכְגְ מּוָּלָ םא‪.‬‬ ‫ַַמ ֲֲע ֶֶׂש� י�ָה און ווען רבקה האט געהאט צער איז‬ ‫ְוְ ִִה ֵֵּנ� ה ִִר ְְב ָָקה ְְּכ� � ֶֶׁש ָָהָיָ ה ָלָ ּּה ַַצ ַַער ֵֵה ָָריֹוֹ ן ָָהָיָ ה מּו ְְּחָלָ ט ְְּב� ַַד ְְע ָָּת� ּּה‬ ‫געווען אפגעמאכט אין געוויסן אז דאס איז ווייל‬ ‫יָה‪ְ ,‬וְ ָָהָיָ ה‬ ‫� ֶֶׁש ְְּב� ַוַ וַּד�ַ אי ַַה � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך ְְמ � ַַׁש ֵֵּל� ם ָלָ ּּה ְלְ ִִפי ַַמ ֲֲעֶׂש�ֶ ָ‬ ‫יַח‬ ‫יָה‪ֵֵ ,‬מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ִִה ְְב ִִט ַ‬ ‫ֶזֶ ה ְלְ ֶֶפֶלֶ א ְְּב� ֵֵעיֶנֶ ָ‬ ‫דער אייבישטער באצאלט איר לויט אירע מעשים‬ ‫ַּי�‬ ‫ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ ּּו ע”ה � ֶֶׁש ַ ֲֲעֶׂש�ֶ ה ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד ִִח ָָּנ� ם‪ְ ,‬וְ ֹל ֹא ְלְ ִִפי‬ ‫וואס עס קומט זיך איר (און ס’קומט זיך איר נישט‬ ‫יֶהם‪.‬‬ ‫ַַמ ֲֲעֵׂש�ֵ ֶ‬ ‫בעסער)‪ְ ,‬וְ ָָהָיָ ה ֶזֶ ה ְלְ ֶֶפֶלֶ א ְְּב� ֵֵעיֶנֶ ָיָה און דאס איז געווען‬ ‫צו וואונדער אין אירע אויגן‪ֵֵ ,‬מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך‬ ‫ראה עוד מה שכתב רבינו להלן פרשת חקת ד”ה או יאמר‬ ‫א‪.‬‬ ‫דבר אל‪ :‬כאשר שמעתי בשם המגיד הגדול ז”ל שפירש מגן‬ ‫הּוּא ִִה ְְב ִִט ַיַח ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ�ּו ע”ה � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲע ֶֶׂש� ה ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד‬ ‫אברהם לשון מגן בחינת חנם‪ ,‬היינו שהקב”ה הוא נותן לעולם‬ ‫בחינת חסד חנם‪ ,‬וזהו בחינת מגן היינו חנם‪ ,‬ובחינת אברהם‬ ‫ִִח ָָּנ� ם ווייל דער אייבישטער האט דאך צוגעזאגט פאר‬ ‫היינו בחינת חסד‪ ,‬וזהו היתה בחינת אברהם שהיה מבין‬ ‫אברהם אבינו אז ער וועט שטענדיג טאהן אומזיסטע‬ ‫בדעתו תמיד איך שהקב”ה עושה עמו חסד חנם בחינת מגן‬ ‫אברהם‪.‬‬ ‫חסד (מיט זיינע קינדער)‪ְ ,‬וְ ֹלֹא ְלְ ִִפי ַַמ ֲֲע ֵֵׂש� ֶיֶהם און נישט‬ ‫לויט זייערע מעשים‪.‬‬ ‫ו‬ ‫ֹאֶמר ִ‘ִאם ֵֵּכ� ן’‬ ‫ַוַ ֹּת� ֶ‬ ‫ֹאֶמר ִִאם ֵֵּכ� ן’ ְְּכ� � ֶֶׁש ֵֵּי� ׁשׁ ִלִ י ַַצ ַַער ֵֵה ָָריֹוֹ ן ִִמְּס�ְ ָָת ָָמא ַַה � ֵֵּׁשם‬ ‫‘ַוַ ֹּת� ֶ‬ ‫ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך ְְמ � ַַׁש ֵֵּל� ם ִלִ י ְְּכ� ִִפי ַַמ ֲֲעַׂש�ַ י‪.‬‬ ‫ֹאֶמר ִִאם ֵֵּכ� ן’ ְְּכ� � ֶֶׁש ֵֵּי� ׁשׁ ִלִ י ַַצ ַַער ֵֵה ָָריֹוֹ ן ִִמ ְְּס� ָָת ָָמא‬ ‫‘ַוַ ֹּת� ֶ‬ ‫יַח ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך הּוּא‬ ‫‘ָלָ ָּמ�ָ ה ֶזֶ ה ָָאֹנ ִִֹכי’‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו ָלָ ָּמ�ָ ה ִִה ְְב ִִט ַ‬ ‫ַַה � � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְך� ְְמ � ַַׁש ֵֵּל� ם ִלִ י ְְּכ� ִִפי ַַמ ֲֲע ַַׂש� י און די פסוק‬ ‫יַמ ְְט ִִר ָָּי� א ָָמֵגֵ ן‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעֶׂש�ֶ ה‬‫ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ְְּב� ִִחיַנַ ת ֶ �ֶּזה ָָאֹנ ִִֹכי ִִּג� ַ‬ ‫זאגט אז זי האט זיך אפגערעדט און געזאגט‪‘ :‬אויב‬ ‫ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד ִִח ָָּנ� ם ִִעם ַזַ ְְרעֹוֹ ‪.‬‬ ‫[ִאם ֵּכֵ ן] אז איך האב אזויפיל צער איז מן‬ ‫אזוי’ ִ‬ ‫ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן � ֶֶׁש ִִּנ� ְזְ ֶֶּכ� ה ָלָ ֶזֶ ה ָָא ֵֵמן ֵֵּכ� ן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן‪.‬‬ ‫הסתם באצאלט מיר יא דער באשעפער שכר נאר‬ ‫וויפיל עס קומט זיך מיר לויט מיינע מעשים‪.‬‬ ‫‘ָלָ ָּמ�ָ ה ֶזֶ ה ָָאֹנִֹכִ י’‬ ‫‘ָלָ ָּמ�ָ ה ֶזֶ ה ָָאֹנִֹכִ י’ און רבקה האט געזאגט ‘פארוואס דארף איך דאס’‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו ָלָ ָּמ�ָ ה ִִה ְְב ִִט ַיַח ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך‬ ‫‘ָמֵגֵ ן’ דאס מיינט די פסוק אז רבקה האט געמיינט צו‬ ‫הּוּא ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ְְּב� ִִחיַנַ ת ‘ ֶֶּז�ה ָָאֹנִֹכִ י’ ִִּג� ַיַמ ְְט ִִר ָָּי� א ָ‬ ‫זאגן ‘ָלָ ָּמ�ָ ה’ פארוואס האט דער אייבישטער צוגעזאגט פאר אברהם אבינו די בחינה פון ‘ ֶֶּז�ה ָָאֹנִֹכִ י’ וואס‬ ‫איז בגמטריא ָ‘ָמֵגֵ ן’‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲע ֶֶׂש� ה ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד ִִח ָָּנ� ם ִִעם ַזַ ְְרע�ֹו דאס מיינט אז ער וועט שטענדיג טאהן‬ ‫אומזיסטע חסד מיט זיינע קינדער (און זי זעהט נישט ווי ס’ווערט מקויים ביי איר)‪.‬‬ ‫ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן � ֶֶׁש ִִּנ� ְזְ ֶֶּכ� ה ָלָ ֶזֶ ה ָָא ֵֵמן ֵֵּכ� ן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן‪.‬‬ ‫ז‬ ‫מוסרי הבת עין פרשת תולדות‬ ‫תפלה בענווה‬ ‫אִמיר ֵֵּפירּוׁש‬ ‫לֹוַמר ַַעל ֶזֶ ה‪ְְּ ,‬ד ִִהֵּנֵ ה ָָׁש ַַמ ְְע ִִּתי ֵֵמ ַַה ַַּצ ִִּדיק ַַה ָָּקדֹוׁש ַַר ִִּבי ְזְ ֵאֵ ב ִִמִּזּ יָטָ ִ‬ ‫[א] ְוְ נּוַכַ ל ַ‬ ‫ּבֹוֵחר ַַרק ַַּב ִִׁש ַיַרִיִ ים ֶֶׁשל ִזִ ְְמ ָָרה‪,‬‬ ‫ּבֹוֵרא ָּכָ ל עֹוָלָ ִִמים ָָּברּוְך הּוא ֵ‬ ‫ּבֹוֵחר ְְּב ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה’‪ַַ ,‬הְיְ ינּו ֶֶׁש ֵ‬‫ַ‘ַה ֵ‬ ‫ּוְת ִִפָּלָ ה‪ְ ,‬וְ ִִד ְְב ֵֵרי ִִּפי ָָחָכָ ם ֵֵחן‪.‬‬ ‫ַַהְיְ ינּו ְלְ ִִמי ֶֶׁש ֵֵּמ ִִׂשים ַַע ְְצמֹו ְּכְ ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב ְְׁש ַַעת ִזִ ְְמ ָָרה ְ‬ ‫[ב] ּוְלְ ָָה ִִבין ֶזֶ ה‪ְְּ ,‬ד ִִהֵּנֵ ה ִִע ָיָּקר ָָה ַַע ְְבדּות הּוא ְְּב ִִחיַנַ ת ֲֲעָנָ ָוָ ה ְוְ ִִׁש ְְפלּות ֶֶּב ֱֱא ֶֶמת‪ַַ ,‬הְיְ ינּו ֶֶׁשִּיִ ְְתּבֹוֵנֵ ן‬ ‫ּבֹוֵרא ָּכָ ל עֹוָלָ ִִמים ָָּברּוְך הּוא‪ֶֶׁ ,‬ש ִִּמ ַַּצד ַַמ ֲֲע ַַׂשי ֵֵאיִנִ י ָָראּוי‬ ‫עֹוֵמד ְלְ ִִה ְְת ַַּפֵּלֵ ל ִלִ ְְפֵנֵ י ֵ‬ ‫ְְּב ִִׂשְכְ לֹו ְּכְ ֶֶׁש ֵ‬ ‫ְלְ ַַד ֵֵּבר ָָּד ָָבר ְלְ ָָפָנָ יו ִיִ ְְת ָָּב ַַרְך ּוְלְ ַַב ֵֵּקׁש ִִמ ֶֶּמּנּו ְּגְ דֹוָלָ ה אֹו ְְק ַַטָּנָ ה‪ַ ,‬וַ ֲֲא ִִפיּלּו ִִּפ ְְתחֹון ֶֶּפה ַלַ ֲֲעמֹוד ּוְלְ ַַב ֵֵּקׁש‬ ‫בֹוַתי‪.‬‬ ‫ִִמְּלְ ָָפָנָ יו ֵֵאיִנִ י ָָראּוי ִִמ ַַּצד ַַמ ֲֲע ַַׂשי‪ַַ ,‬רק ֲֲאִנִ י ְְמ ַַב ֵֵּקׁש ֵֵמ ַַה ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב ַַרְך ֶֶׁשַּיַ ֲֲעזֹור ִלִ י ִִּבְזְ כּות ֲֲא ַ‬ ‫[ג] ַַאְך ֶזֶ הּו ְּכְ ֶֶׁשהּוא ַַצ ִִּדיק ֶֶּבן ַַצ ִִּדיק‪ָָ ,‬אז יּוַכַ ל ְלְ ַַב ֵֵּקׁש ֵֵמ ַַה ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב ַַרְך ֶֶׁשַּיַ ֲֲעזֹור ִִמ ַַּצד ְזְ כּות‬ ‫ָָאבֹות‪ֲֲ ,‬א ָָבל ְּכְ ֶֶׁשהּוא ַַצ ִִּדיק ֶֶּבן ָָר ָָׁשע ֵֵאינֹו ָיָ כֹול ְלְ ַַב ֵֵּקׁש ִִמ ַַּצד ְזְ כּות ָָאבֹות‪ַַ ,‬רק ִִע ָיָּקר ַַה ַַּב ָָּק ָָׁשה‬ ‫מּוְכְ ָָרח ִלִ ְְהיֹות ִִמ ַַּצד ַַמ ֲֲע ָָׂשיו‪ְ ,‬וְ ִלִ ְְת ִִפָּלָ ה ָּכָ זּו ֵֵאין ַַה ָָּקדֹוׁש ָָּברּוְך הּוא ּפֹוֶנֶ ה ָּכָ ל ָּכָ ְך ְלְ ַַק ְְּבָלָ ּה‪,‬‬ ‫עֹוֶׂשה ַַע ְְצמֹו ְּכְ ִִׁש ַיַרִיִ ים‪.‬‬ ‫ּבֹוֵחר ַַרק ְְּב ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה‪ֶ ,‬זֶ ה ָָה ֶ‬ ‫ֶֶׁש ֵֵאינֹו ֵ‬ ‫[ד] ְוְ ִִהֵּנֵ ה ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה ַַצ ִִּדיק ֶֶּבן ַַצ ִִּדיק‪ַַ ,‬על ֵּכֵ ן ָָהָיָ ה ְְּת ִִפָּלָ תֹו ַַרק ִִמ ַַּצד ְזְ כּות ָָאבֹות‪ְ ,‬וְ ִִר ְְב ָָקה‬ ‫כּוָתּה‪ְ .‬וְ ֶזֶ הּו ‘ַוַ ֶּיֶ ְְע ַַּתר ִיִ ְְצ ָָחק ַלַ ה’ ְלְ נֹוַכַ ח ִִא ְְׁשּתֹו’‪,‬‬ ‫ּוְת ִִפָּלָ ָָתּה ָָהְיְ ָָתה ִִמ ַַּצד ְזְ ָ‬ ‫ָָהְיְ ָָתה ַַצ ֵֵּד ֶיֶקת ַַּבת ָָר ָָׁשע ְ‬ ‫ּוְת ִִפָּלָ תֹו ֶֶׁשל ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה ִִּב ְְב ִִחיַנַ ת ‘ְלְ נֹוַכַ ח ִִא ְְׁשּתֹו’‪ַַ ,‬הְיְ ינּו ִִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְּגְ דּות‬ ‫ַַהְיְ ינּו ֶֶׁש ֲֲע ִִת ָיָרתֹו ְ‬ ‫ּוִמ ְְּפֵנֵ י ַַמה ָָהָיָ ה ְְּת ִִפָּלָ תֹו ִִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְּגְ דּות‪ְ ,‬לְ ֶזֶ ה ָנָ ַַתן ַַט ַַעם ‘ִּכִ י ֲֲע ָָק ָָרה ִִהיא’‪,‬‬ ‫ֶנֶ ֶגֶ ד ְְּת ִִפָּלָ ָָתּה‪ִ ,‬‬ ‫ַַהְיְ ינּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת ֶֶׁש ִִּב ְְת ִִפָּלָ ָָתּה ָָהְיְ ָָתה ִִהיא ְְּב ַַע ְְצ ָָמּה ָָה ִִע ָיָּקרית‪ֵֵ ,‬מ ֲֲח ַַמת ֶֶׁשֹּלא ָָהְיְ ָָתה ְיְ כֹוָלָ ה ְלְ ַַב ֵֵּקׁש‬ ‫ִִמ ַַּצד ְזְ כּות ָָאבֹות ַּכַ ַּנַ ”ל‪.‬‬ ‫ּבֹוֵרא עֹוָלָ ִִמים ָָּברּוְך הּוא ָָּפָנָ ה ַַרק ִלִ ְְת ִִפָּלָ תֹו‪ֵֵ ,‬מ ֲֲח ַַמת ֶֶׁש ְְּת ִִפָּלָ תֹו ָָהָיָ ה‬ ‫ְלְ ָכָ ְך ‘ְוְ ֵיֵ ָָע ֵֵתר לֹו ה’’‪ֶֶׁ ,‬ש ֵ‬ ‫ַַרק ִִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִִׁש ַיַרִיִ ים‪ֶֶׁ ,‬ש ָָע ָָׂשה ַַע ְְצמֹו ִִׁש ַיַרִיִ ים ּוְזְ כּות ָָאבֹות ִִע ָיָּקר‪ְ ,‬וְ ַַה ָָּקדֹוׁש ָָּברּוְך הּוא ֵֵאינֹו‬ ‫ּבֹוֵחר ַַרק ְְּב ִִמי ֶֶׁש ֵֵּמ ִִׂשים ַַע ְְצמֹו ְּכְ ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב ְְׁש ַַעת ַַהִּזִ ְְמ ָָרה ְוְ ַַה ְְּת ִִפָּלָ ה‪.‬‬‫ֵ‬ ‫אכילה‬ ‫[א] ְוְ ֵיֵ ׁש ְלְ ָָת ֵֵרץ ֶֶׁש ָָא ַַמר ִיִ ְְצ ָָחק ְלְ ֵֵע ָָׂשו ֵ‘ֵצא ַַה ָָּׂש ֶֶדה’ ְוְ גֹו'‪ֵֵּ ,‬פירּוׁש ְלְ ָָׂש ֶֶדה ֶֶׁשל ְְּת ִִפָּלָ ה‪ְּ ,‬כְ ַַמ ֲֲא ַַמר‬ ‫דּוָּׁשה ַַּב ַַּמ ֲֲאָכָ ל‪ְ ,‬וְ ֶזֶ הּו ‘ַוַ ֲֲע ֵֵׂשה‬ ‫ׂשּוַח ַַּב ָָּׂש ֶֶדה’‪ְּ ,‬כְ ֵֵדי ְלְ ַַה ְְמ ִִׁשיְך ְְּב ִִחיַנַ ת ְְק ָ‬ ‫ַַהָּכָ תּוב (בראשית כד‪ ,‬סג) ‘ָלָ ַ‬ ‫דּוָּׁשה‪ֶֶׁ ,‬שֶּזֶ ה ָָהָיָ ה ֶנֶ ְְח ָָמד לֹו ְוְ ֶנֶ ֱֱא ָָהב‬ ‫ִלִ י ַַמ ְְט ַַע ִִּמים ַּכַ ֲֲא ֶֶׁשר ָָא ַַה ְְב ִִּתי’‪ֵֵּ ,‬פירּוׁש ַַט ַַעם ֶֶׁשל ְְּב ִִחיַנַ ת ְְק ָ‬ ‫אֹוָתם ַַמ ְְט ַַע ִִּמים ְלְ ָָא ִִביָך ַּכַ ֲֲא ֶֶׁשר ָָא ֵֵהב’‪,‬‬ ‫ִִמָּכָ ל ָָּד ָָבר‪ְ .‬וְ ֶזֶ הּו ַּגַ ם ֵּכֵ ן ַּכַ ָּוָ וַנַ ת ִִר ְְב ָָקה ְְּב ָָא ְְמ ָָרּה ‘ְוְ ֶֶא ֱֱע ֶֶׂשה ָ‬ ‫ח‬ ‫דּוָּׁשה ֶֶׁשִּיִ ְְצ ָָחק ָָא ַַהב אֹותֹו‪ֶֶׁ ,‬ש ִִהיא ָָהְיְ ָָתה ְיְ כֹוָלָ ה ְלְ ַַה ְְמ ִִׁשיְך ְְּב ִִחיַנַ ת‬ ‫ִּכִ יְּוְ וָנָ ה ַּגַ ם ֵּכֵ ן ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת ַַט ַַעם ְְק ָ‬ ‫דּוָּׁשה‪.‬‬ ‫ְְק ָ‬ ‫לֹוַמר ֶֶׁש ֲֲע ַַדִיִ ין ֹלא ָָהָיָ ה ְְׁשהּות‬ ‫ְוְ ֶזֶ הּו ֶֶׁש ָָּׁש ַַאל ִיִ ְְצ ָָחק ֶֶאת ַיַ ֲֲעֹקֹב‪ַ'ַ ,‬מה ֶזֶ ה ִִמ ַַה ְְר ָָּת' ְוְ גֹו'‪ְְ ,‬רצֹונֹו ַ‬ ‫דּוָּׁשה‪.‬‬ ‫ְלְ ִִה ְְת ַַּפֵּלֵ ל ְוְ ַלַ ֲֲעׂשֹות‪ְ ,‬וְ ִִאם ֵּכֵ ן ֵֵאיְך ִיִ ְְהֶיֶ ה ּבֹו ְְּב ִִחיַנַ ת ַַט ַַעם ְְק ָ‬ ‫לֹוַמר ַַעל ֶֶּד ֶֶרְך ַַהָּכָ תּוב (ישעי' סה‪ ,‬כד)‬ ‫ֹלֶהיָך ְלְ ָָפָנָ י'‪ְְ ,‬רצֹונֹו ַ‬ ‫[ב] ְוְ ַַעל ֶזֶ ה ֵֵה ִִׁשיב 'ִּכִ י ִִה ְְק ָָרה ה' ֱֱא ֶ‬ ‫קֹוֶדם ֶֶׁש ִִה ְְת ַַּפַּלַ ְלְ ִִּתי‪ַּ .‬גַ ם ָָר ַַמז‬ ‫יִתי ֶ‬ ‫יִתי ָָצ ִִריְך ְלְ ִִה ְְת ַַּפֵּלֵ ל‪ִּ ,‬כִ י ַנַ ֲֲעֵנֵ ִ‬ ‫ֶ'ֶט ֶֶרם ִיִ ְְק ָָראּו ַוַ ֲֲאִנִ י ֶֶא ֱֱעֶנֶ ה'‪ֶֶׁ ,‬שֹּלא ָָהִיִ ִ‬ ‫יָמה‬ ‫דּוָּׁשה‪ְְּ ,‬ב ַַמה ֶֶׁש ֲֲאִנִ י ַַמ ֲֲא ִִמין ֶֶּב ֱֱאמּוָנָ ה ְְׁשֵלֵ ָ‬ ‫'ִּכִ י ִִה ְְק ָָרה ה''‪ֶֶׁ ,‬שֶּזֶ הּו ְְּב ַַע ְְצמֹו ְְּב ִִחיַנַ ת ַַה ְְמ ָָׁשַכַ ת ַַה ְְּק ָ‬ ‫עֹוֶצם ָיָ ִִדי ָָע ָָׂשה ִלִ י ֶֶאת ַַה ַַּמ ֲֲאָכָ ל ַַהֶּזֶ ה‪.‬‬ ‫ֶֶׁש ַַה ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב ַַרְך ִִה ְְק ָָרה ְלְ ָָפָנָ י ֶֶאת ַַה ַַּמ ֲֲאָכָ ל‪ְ ,‬וְ ֹלא ֹּכ ִִֹחי ְוְ ֶ‬ ‫לע”נ הרה”ח ר’ מרדכי אהרן ב”ר זאב ז”ל‬ ‫זכות רבינו יגן על בתו האשה החשובה‬ ‫מרת קרוגער להתברך בכל מילי דמיטב‪ .‬אכי”ר‬ ‫שירו לו שיעור חדש‬ ‫קהל קאסאן – לייקוואוד‬ ‫שיעור בספה”ק בת עין בכל ליל שבת מיד אחר התפילה‬ ‫ע"י הרה"צ ר' יוסף יחזקאל ראטענבערג שליט"א‬ ‫טעמו וראו כי טוב‬ ‫לזיכוי הרבים‪ :‬די גליון איז דא צו באקומען וועכנטליך אין טאשער בית המדרש אין בארא פארק‪.‬‬ ‫נעמט א חלק אין הפצת הגליון און זייט מנדב לעילוי נשמת אייערע קרובים און נאנטע‬ ‫פאר הערות און מנדב זיין נא לפנות ‪Mechonusa@gmail.com‬‬ ‫ט‬