בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

• גליון קטז • שנה ג
פרשת תולדות דבר השוה
תשפ"ו לכל נפש
אידיש
אין די וואכענדיגע גליון איז דא צוויי תורות
הרה"ק ר' שמואל מקארוב איז געווען איינער
תוכן התורה פון די גרויסע תלמידים פונעם הרה"ק דער חוזה פון
[א] לשון הפסוק / .די גרויסקייט פון תפילת צדיק בן צדיק. לובלין ,אין זיינע יונגע יארן האט ר' שמואל זיך מקבל
געווען קיינמאל נישט צו בעטן געלט פון קיין מענטשן.
[ב] א טייטש פון הרה"ק מזיטאמיר אויף די ווערטער 'הבוחר
בשירי זמרה' / .עיקר התפילה איז צוליב זכות אבות / .פשט אין איינמאל ערב פסח האט זיך ר' שמואל געפונען אין א גרויסע
פסוק קרוב השם לכל קוראיו לכל אשר יקראהו 'באמת' / .די דחקות און נישט געהאט צו מינומום צו מאכען די יום טוב פסח,
חילוק פון תפלת צדיק בן צדיק און צדיק בן רשע. דער חוזה פון לובלין האט דאס צוגעזעהן מיט זיין רוח הקודש
[ג] פשט אינעם פסוק 'ַוַ ֶֶּי� ְְע ַַּת� ר ִיִ ְְצ ָָחק ַלַ ה' ְ -לְ נֹוֹ ַכַ ח ִִא � ְְׁש ּּת ֹוֹ ' / .די און האט געהייסן איינער פון זיינע רייכע תלמידים אפשצושיקן א
טעם פארוואס השי"ת האט ענדערש אנגענומען יצחק'ס תפלה. וואגן מיט עסנווארג צו ר' שמואל'ן.
/די כוונה פון רש"י 'אינו דומה תפלת צדיק בן צדיק לתפלת
צדיק בן רשע. ווען די וואגן איז אנגעקומען צו ר' שמואל האט ער באקומען
דערפון גרויס שמחה און געדאנקט דעם באשעפער פאר
[א] די גרויסע חסד און טאקע די ערשטע סדר נאכט האט ער
געפראוועט מיט גרויס שמחה און התרוממות הנפש ,די צווייטע
לשון הפסוק נאכט האט ר' שמואל געפילט א גרויס מידקייט און האט זיך
ַוַ ֶֶּי� ְְע ַַּת� ר ִיִ ְְצ ָָחק ַלַ ה' ְלְ ֹנַֹכַ ח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ ִִּ ,כ� י ֲֲע ָָק ָָרה ִִהיאְ ,וְ ֵיֵ ָָע ֵֵתר געוואלט אראפגעלייגן שלאפן פאר די סדר אויף א פאר מינוט.
ל�ֹו ה' .און יצחק האט זיך געשטארקט צו בעטן צו ר' שמואל איז אבער געווען זייער אויסגעמוטשעט און געשלאפן
דעם אויבערשטן – צו די פאר א שטיק צייט ,אזוי ווען ער האט זיך אויפגעכאפט איז שוין
ריכטונג וואס איז אקעגן געווען שפעט ,און ר' שמואל האט מקפיד געווען צו עסן די כזית
ַַו ֶ �ֶּי ְְע �ַַּתר ִיִ ְְצ ָָחק ַַלה' ְְלֹנ ַַֹכח
ִִא � ְְׁשּתּ�ֹו ִ�ִּכי ֲֲע ָָק ָָרה הּוּ א
פאר חצות אויך די צווייטע נאכט ,און צו זיין גרויס צער האט ר'
זיין ווייב (ביי די אנדערע
ְְוֵיֵ ָָע ֵֵתר לֹוֹ ה'.
שמואל זיך געדארפט שטארק יאגן כדי צו כאפן חצות און האט
ווינקל) – ווייל זי איז געווען געזאגט די הגדה שנעלערהייט מיט א צובראכענקייט און דערפאר
� ִִּפ ֵיֵרׁשׁ ַַר � ִִׁש"י ל�ֹו ְוְ ֹל ֹא ָלָ ּּה,
ְלְ ִִפי � ֶֶׁש ֵֵאינ�ֹו ּדּ ֹוֹ ֶֶמה ְְּת� ִִפ ַַּל� ת
פרוי, קינדערלאזע א געהאט גרויס צער אז ער האט נישט געקענט אפרעכטן די סדר
ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ַַצִּד�ִ יק ִלִ ְְת ִִפ ַַּל� ת און דער אויבישטער איז מיט אזא געהויבנקייט ווי די ערשטע נאכט.
איבערגעבעטן געווארן נאך פסח ווען ר' שמואל איז געווען ביים חוזה האט אים דער
פאר אים און אנגענומען זיין תפלה. חוזה מיט זיין רוח הקודש געזאגט :ר' שמואל די צווייטע סדר
נאכט (וואס ער האט געזאגט די הגדה מיט אזא צובראכנקייט) האט
געלויכטן אין הימל מער ווי די ערשטע נאכט (וואס איז געזאגט
געווארן מיט א גוטע געפיל) ,ר' שמואל האט גלייך פארשטאנען וואס
די גרויסקייט פון תפילת צדיק בן צדיק דער חוזה מיינט און פון דעם געזען אז ביים באשעפער איז מער
חשובער די צובראכנקייט ווי זעלבסט געהויבענקייט.
ִּפ� ִ ֵיֵרׁשׁ ַַר � ִִׁש"י ל�ֹו ְוְ ֹלֹא ָלָ ּּה רש"י (ד"ה ויעתר לו) זאגט
אין די קומענדיגע תורה גייט אונז די בת עין ערקלערן אן ענליכן
אויף די פסוק אז השי"ת איז איבערגעבעטן געווארן געדאנק אז אפאר מאל ווען מען דאוונט מיט א צובראכנקייט,
צו זיין תפלה (און נישט צו איר תפלה) ווי עס שטייט מען ווייסט מען קען גארנישט בעטן פונעם באשעפער נאר מיט
'ויעתר לו השם'אְ ,לְ ִִפי � ֶֶׁש ֵֵאינ�ֹו ּדּ ֹוֹ ֶֶמה ְְּת� ִִפ ַַּל� ת ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן די כח פון זכות אבות איז מער חשוב ביים באשעפער ווי ווען
מען דאוונעט און מען בעהט צוליב די אייגענע זכותים .וזוכר
חסדי אבות
און כאטש אין פסוק זעהט מען אז ביידע האבן געדאוונט צוזאמען פאר א.
קינדער ,און ס’וואלט געדארפט שטיין ויעתר ‘להם’ השם ,פון דאס וועגן דאך
זאגט די פסוק ‘ויעתר לו השם’.
א
ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ָָר � ָָׁשע. ַַצ ִִּד� יק ִלִ ְְת ִִפ ַַּל� ת ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ָָר � ָָׁשע ווייל ס'איז נישט גלייך
ְוְ נּו ַַּכל לֹוֹ ַַמר ַַעל ֶזֶ הְּ ,ד�ְ ִִה ֵֵּנ� ה � ָָׁש ַַמ ְְע ִִּת� י ֵֵמ ַַהַּצ�ַ ִּד�ִ יק ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ א תפלה פון א צדיק וואס איז אויך א זוהן פון א
אִמיר ֵּפ� ֵ ירּוּׁשׁ ַ'ַהּבּ ֹוֹ ֵֵחר ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה'ַַ ,הְיְ ינ ּּו יָט ִ
ַַר ִִּב� י ְזְ ֵֵאב ִִמִּז�ּ ָ צדיק (אזוי ווי יצחק בן אברהם) צו א תפלה פון א צדיק
ְ
� ֶֶׁשּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּכ� ל עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּוְּך הּוּא ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ַַּב� � ִִׁש ַיַרִיִ ים � ֶֶׁשל
וואס איז א קינד פון א רשע (אזוי ווי רבקה בת בתואל).
ִזִ ְְמ ָָרהַַ ,הְיְ ינ ּּו ְלְ ִִמי � ֶֶׁשֵּמ�ֵ ִׂש�ִ ים ַַע ְְצמֹוֹ ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב� � ְְׁש ַַעת ִזִ ְְמ ָָרה
ּו ְְּת ִִפ ָָּל� הְ ,וְ ִִד ְְב ֵֵרי � ִִּפי ָָח ָָכם ֵֵחןא.
ּוְּלְ ָָה ִִבין ֶזֶ הְּ ,ד�ְ ִִה ֵֵּנ� ה ִִעי ָָּק� ר ָָה ַַע ְְבדּוּת הּוּא ְְּב� ִִחיַנַ ת ֲֲעָנָ ָוָ ה
ְוְ � ִִׁש ְְפלּוּת ֶ �ֶּב ֱֱא ֶֶמתַַ ,הְיְ ינ ּּו � ֶֶׁש ִִּי� ְְתּבּ ֹוֹ ֵנֵ ן ְְּב� ִׂש�ִ ְְכלֹוֹ ְְּכ� � ֶֶׁשעֹוֹ ֵֵמד ְלְ ִִה ְְתַּפ� ַ ֵֵּל� ל
ִלִ ְְפֵנֵ י ּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּכ� ל עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּו ְְּך הּוּאֶֶׁ � ,שִּמ�ִ ַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲעַׂש�ַ י ֵֵאיִנִ י [ב]
ָָראּוּי ְלְ ַַד ֵֵּב� ר ָּד�ָ ָָבר ְלְ ָָפָנָ יו ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך ּוְּלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמֶּמ�ֶ ּּנ ּּו ְ �ְּגדֹוֹ ָלָ ה אֹוֹ
ְְק ַַט ָָּנ� הַ ,וַ ֲֲא ִִפיּלּ �ּו � ִִּפ ְְתחֹוֹ ן ֶּפ� ֶ ה ַלַ ֲֲעמֹוֹ ד ּוְּלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמ ְְּל� ָָפָנָ יו ֵֵאיִנִ י א טייטש פון הרה"ק מזיטאמיר אויף די ווערטער
ָָראּוּי ִִמַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲעַׂש�ַ יַַ ,רק ֲֲאִנִ י ְְמ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ֵֵמ ַַה � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעזֹוֹ ר 'הבוחר בשירי זמרה'
ִלִ י ִִּב� ְזְ כּוּת ֲֲאבֹוֹ ַַתי.
ְוְ נ ּּוַכַ ל לֹוֹ ַַמר ַַעל ֶזֶ ה אונז קענען זאגן אויף דעם,
אִמיריָט ִ ְְּד� ִִה ֵֵּנ� ה � ָָׁש ַַמ ְְע ִִּת� י ֵֵמ ַַהַּצ�ַ ִִּד� יק ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ַַרִּבִ י ְזְ ֵֵאב ִִמִּזּ ָ
וראה כעי”ז באור המאיר פרשת תצוה ד”ה בפסוק ועשית: א.
ובזה נראה לומר בדרך הלצה מה שאנו אומרים בכל יום ֵּפ� ֵ יר ּּוׁשׁ ַ'ַהּבּ ֹוֹ ֵֵחר ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה' איך האב געהערט פונעם
בסדר ישתבח הבוחר בשירי זמרה מלך אל חי העולמים,
ולכאורה קשה כפל לשון שירה היינו זמרה ,ולכל הפחות הייליגן צדיק ר' זאב וואלף פון זיטאמיר א טייטש
אם המה שתי בחינות ,מהראוי לומר הבוחר בשירה ובזמרה
ו’ נוסף על השירה ,ולפי הנזכר יתפרש על נכון ,כי זמרה
ּבֹוֵחר
אויף די ווערטער ביים דאווענען (ברכת ישתבח) ַ'ַה ֵ
כמשמעו ,ושירה משמעו לשון שירים כדברינו הנאמרים, ְּבְ ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה'בַַ ,הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁשּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּכ� ל עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּו ְךּ� הּוּא
החכם אשר עיניו בראשו נשאר אצלו מן הזמרה שיריים,
מיראתו לדבר להוציא גדולת לנורא תהלות פן יגרע ,וזה ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ַַּב� � ִִׁש ַיַרִיִ ים � ֶֶׁשל ִזִ ְְמ ָָרה אז ס'מיינט צו זאגן
אומנתו לבלום פיו ולעשות עצמו אלם ,ובאמת יראת ה’ היא
אוצרו וזה עצם תענוגו יתברך ,ובוחר בשירי זמרה ,היינו מה
אז דער באשעפער וועלט נאר אויס די תפלות וואס
ששייר מהזמרה מיראתו מפניו יתברך יותר מהזמרה עצמה. זענען די 'שיריים' פון די זמירותַַ ,הְיְ ינ�ּו ְלְ ִִמי � ֶֶׁשֵּמ�ֵ ִִׂש� ים
ַַע ְְצמ�ֹו ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב� � ְְׁש ַַעת ִזִ ְְמ ָָרה ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ה דאס מיינט צו
ווער עס מאכט זיך ווי שיריים בשעת'ן זאגן זמירות און דאווענעןְ ,וְ ִִד ְְב ֵֵרי ִּפ� ִ י ָָחָכָ ם ֵֵחן און הייליגע
ווערטער פון א חכם האבן א חן און ווערן אנגענומען.
עיקר התפילה איז צוליב זכות אבות
ּּוְלְ ָָה ִִבין ֶזֶ ה און צו פארשטיין זיינע הייליגע ווערטערְְּ ,ד� ִִה ֵֵּנ� ה ִִעי ָָּק� ר ָָה ַַע ְְבדּוּת הּוּא ְְּב� ִִחיַנַ ת ֲֲעָנָ ָוָ ה ְוְ � ִִׁש ְְפלּוּת
ֶֶּב� ֱֱא ֶֶמת די עיקר עבודה פון א מענטש איז די בחינה פון ענוה און זיך קליין האלטן באמתַַ ,הְיְ ינ ּּו
� ֶֶׁש ִִּי� ְְתּבּ ֹוֹ ֵנֵ ן ְְּב� ִִׂש� ְכְ ל�ֹו ְְּכ� � ֶֶׁשעֹוֹ ֵֵמד ְלְ ִִה ְְתַּפ� ַ ֵֵּל� ל ִלִ ְְפֵנֵ י ּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּכ� ל עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּו ְְּך הּוּא דאס מיינט דער מענטש זאל
אריינטראכטן מיט זיין שכל ווען ער שטעלט זיך דאווענען פארן באשעפערֶֶׁ � ,שִּמ�ִ ַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲע ַַׂש� י ֵֵאיִנִ י ָָראּוּי
ְלְ ַַד ֵֵּב� ר ָָּד� ָָבר ְלְ ָָפָנָ יו ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך ּּוְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמֶּמ�ֶ ּנּ�ּו ְְּג� דֹוֹ ָלָ ה א�ֹו ְְק ַַט ָָּנ� ה אז אלץ מיינע אייגענע מעשים בין איך נישט
ראוי ארויסצורעדן א ווארט פארן באשעפער און בעטן פון אים א גרויסע אדער אפילו א קליינע
יּל�ּו ִּפ� ִ ְְתחֹוֹ ן ֶּפ� ֶ ה ַלַ ֲֲעמֹוֹ ד ּּוְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמ ְְּל� ָָפָנָ יו ֵֵאיִנִ י ָָראּוּי ִִמַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲע ַַׂש� י און אפילו נאר אויפצומאכן
בקשהַ ,וַ ֲֲא ִִפ ּ
א מויל און בעטן עפעס פונעם באשעפער בין אויך נישט ראוי אלץ מיינע מעשיםַַ ,רק ֲֲאִנִ י ְְמ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ
ֵֵמ ַַה � � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעזֹוֹ ר ִלִ י ִִּב� ְזְ כּוּת ֲֲאבֹוֹ ַַתי נאר איך בעט פונעם באשעפער ער זאל מיר העלפן אין זכות
פון מיינע עלטערן.
די פשוטע פשט איז ‘הבוחר בשירי זמרה’ אז השי”ת וועלט אויס די געזאנג לידער ,און יעצט גייט די בת עין ברענגען א נייע טייטש אויף די ווארט ב.
‘שירי’ אז עס מיינט ‘שיריים’.
ב
פשט אין פסוק קרוב השם לכל קוראיו לכל אשר ּו ְְּב ִִחיַנַ ת ְְּת� ִִפ ָָּל� ה ּזּו ְְמקּו ֶ �ֶּּבֶלֶ ת ְלְ ָָפָנָ יו ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְךְְּ ,כ� ַַמ ֲֲא ַַמר ַַה ָָּכ� תּוּב
יקראהו 'באמת' (תהלים קמה ,יח) ָ'ָקרֹוֹ ב ה' ְלְ ָָכל קֹוֹ ְְר ָָאיו ְלְ ֹכֹל ֲֲא � ֶֶׁשר ִיִ ְְק ָָר ֻֻא ּ
הּו
ֶ �ֶּב ֱֱא ֶֶמת'ַַ ,הְיְ ינ ּּו � ֶֶׁש ָָּק� רֹוֹ ב ה' ְלְ קֹוֹ ְְר ָָאיו ְלְ ַַק ֵֵּב� ל ְְּת� ִִפ ָָּל� ָָתם ְְּכ� � ֶֶׁש ִִּי� ְְק ְְרא ּּו ּ
הּו
ּו ְְּב ִִחיַנַ ת ְְּת� ִִפ ָָּל� ה ז ּּו ְְמק ּּו ֶֶּב� ֶלֶ ת ְלְ ָָפָנָ יו ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך און אזא ֵֵמ ֲֲח ַַמת ָָה ֱֱא ֶֶמת.
תפלה איז אנגענומען פארן באשעפערְְּ ,כ� ַַמ ֲֲא ַַמר ַַהְיְ ינ�ּו ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ תבֱֱ ,א ֶֶמת הּוּא ְְּב� ִִחיַנַ ת ָָאבֹוֹ תֹ ,ר ֹאׁשׁ
ַַה ָָּכ� תּוּב (תהלים קמה ,יח) ָ'ָקרֹוֹ ב ה' ְלְ ָכָ ל קֹוֹ ְְר ָָאיו ְלְ ֹכֹל ּּתֹוֹ ְְך סֹוֹ ףג.
ֲֲא � ֶֶׁשר ִיִ ְְק ָָר ֻֻאה�ּו ֶֶּב� ֱֱא ֶֶמת' אזוי ווי די פסוק זאגט הּו ְְּכ� � ֶֶׁשהּוּא ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ַַצִּד�ִ יקָָ ,אז יּו ַַּכל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ֵֵמ ַַה � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך ַַא ְְך ֶזֶ ּ
� ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעזֹוֹ ר ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת.
'השי"ת איז נאנט צו אלע וואס רופן אים – צו
ֲֲא ָָבל ְְּכ� � ֶֶׁשהּוּא ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ָָר � ָָׁשע ֵֵאינֹוֹ ָיָ כֹוֹ ל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת
יעדן וואס רופט אים מיט א אמת'ַַ ,הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁש ָָּק� רֹוֹ ב ָָאבֹוֹ תַַ ,רק ִִעי ָָּק� ר ַַה ַַּב� ָָּק� � ָָׁשה מּו ְְּכ ָָרח ִלִ ְְהיֹוֹ ת ִִמַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲעָׂש�ָ יו.
ה' ְלְ קֹוֹ ְְר ָָאיו ְלְ ַַק ֵֵּב� ל ְְּת� ִִפ ָָּל� ָָתם דאס מיינט אז השי"ת ְוְ ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� ה ָָּכ� ּזּו ֵֵאין ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ּּפֹוֹ ֶנֶ ה ָָּכ� ל ָָּכ� ְְך ְלְ ַַק ְְּב� ָלָ ּּה,
איז נאנט צו אלע וואס רופן אים אנצונעמען � ֶֶׁש ֵֵאינֹוֹ ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרהֶ ,זֶ ה ָָהעֹוֹ ֶׂש�ֶ ה ַַע ְְצמֹוֹ ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים.
זייערע תפילותְְּ ,כ� � ֶֶׁש ִִּי� ְְק ְְרא ּּוה�ּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת ָָה ֱֱא ֶֶמת ווען
זיי רופן און דאווענען צו אים מיט די בחינה פון ע”ע מש”כ רבינו בפרשת בא ד”ה וישב את משה ואת אהרן ב.
לפרש באריכות בחינה זה להתפלל בזכות אבות.
'אמת'. בר”ר פא ,ב :מהו ‘אמת’ ,אמר ריש לקיש אל”ף בראשן של ג.
אותיות ,מ”ם באמצע ,תי”ו בסוף .וראה עוד בגבורות ה’ למהר”ל
ַַהְיְ ינ�ּו ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת וואס די בחינה פון מפראג פ”ט :כי שלשה יש בו ראש וסוף ואמצע ,ואברהם שהוא
'אמת' מיינט אז זיי דאווענען און בעטן צו אים ראשון נגד ראש ,לכך זכה אברהם שיהיה ראש ונשיא ואב המון,
וכל אחד מן ג’ אבות זכה לדבר מיוחד ,למעלה מיוחדת ,כי
ער זאל זיי העלפן אין די זכות פון זייערע 'זכות הראש מעלה בפני עצמו ,והשני מעלה בפני עצמו ,והג’ מעלה
בעצמו .ומפני כי השני הוא שנוי אל הראשון ,ולפיכך השני הוא
אבות'ֱֱ ,א ֶֶמת הּוּא ְְּב� ִִחיַנַ ת ָָאבֹוֹ ת וואס די ווארט נגד הסוף ,כי והסוף הוא משתנה מן ההתחלה שזה התחלה וזה
'אמת' איז מרמז צו די אבות הקדושים (זכות סוף .אבל השלישי אין מתנגד ואדרבה הוא מאחד הכל ,ולפיכך
השלישי נגד האמצעי ,שהאמצעי מאחד שני קצוות.
אבות)ֹֹ ,ראׁשׁ ּּתֹוֹ ְך סֹוֹ ף וואס די ווארט א'מ'ת' איז ְ
צוזאמגעשטעלט פון די ערשטע אות אין די א"ב די אות א' און די מיטעלסטע אות מ' און די
לעצטע אות ת'ג און איז מרמז אויף די מידות פון די אבות.
די חילוק פון תפלת צדיק בן צדיק און צדיק בן רשע
ַַא ְְך ֶזֶ ה�ּו ְְּכ� � ֶֶׁשהּוּא ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ַַצ ִִּד� יק אבער דאס איז נאר ווען א מענטש איז א 'צדיק בן צדיק'ָָ ,אז י ּּוַכַ ל
ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ֵֵמ ַַה � � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעזֹוֹ ר ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת דעמאלסט קען ער בעטן פונעם באשעפער ער זאל אים
העלפן אין זכות פון זיינע עלטערן.
ֲֲא ָָבל ְְּכ� � ֶֶׁשהּוּא ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ָָר � ָָׁשע ֵֵאינֹוֹ ָיָ כֹוֹ ל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת אבער ווען ער איז א 'צדיק בן רשע'
קען ער נישט בעטן פונעם באשעפער ער זאל אים העלפן אין זכות פון זיינע עלטערןַַ ,רק ִִעי ָָּק� ר
ַַה ַַּב� ָָּק� � ָָׁשה מ ּּוְכְ ָָרח ִלִ ְְהיֹוֹ ת ִִמַּצ�ַ ד ַַמ ֲֲע ָָׂש� יו נאר די עיקר בקשה זיינע איז אז השי"ת זאל אים העלפן אין זכות
פון זיינע אייגענע גוטע מעשים.
ְוְ ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� ה ָָּכ� ז ּּו ֵֵאין ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ּּפֹוֹ ֶנֶ ה ָָּכ� ל ָָּכ� ְְך ְלְ ַַק ְְּב� ָלָ ּּה און צו אזא תפלה איילט זיך נישט השי"ת
אזוי שנעל עס אנצונעמעןֶֶׁ � ,ש ֵֵאינ�ֹו ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה ווייל השי"ת וועלט נישט אויס נאר אין די
תפלות וואס זענען 'שיריים'דֶ ,זֶ ה ָָהעֹוֹ ֶֶׂש� ה ַַע ְְצמֹוֹ ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים און די תפלות קומען פון דער וואס מאכט זיך
אליין קליין און ווייניג ווי 'שיריים' און בעט נאר אין זכות פון זיינע עלטערן.
דער בת עין דערמאנט די בחינה מערערע מאל אין ספר אז די בחינה פון ‘אמת’ איז מרמז צו די דריי אבות אברהם יצחק יעקב ,און די הסבר ג.
דערפאר איז ווייל אזוי ווי די א’ און ת’ זענען קעגנזייטיג איינס פונעם צוייטן ,די א’ איז די אנהויב פון די א”ב און די ת’ איז צום סוף ,און די מ’
איז דער וואס טוט פארמיטלען אינמיטן ,אזוי איז אויך די מידה פון די אבות ,אברהם איז פון אנהייב די מידה פון ‘חסד’ ,יצחק איז פון די אנדערע
זייט די מידה פון ‘גבורה’ ,און יעקב איז אינמיטן די מידה פון ‘תפארת’ וואס פאראייניגט די מידות פון חסד און גבורה און דערפון קומט ארויס די
מידה פון רחמים.
‘ִׁש ֵיֵרי’ מיינט געזאנגעו ,אבער דער בת עין טייטשט עס אלס ‘די ִִׁש ַיַרִיִים’ וואס איז ווייניג און בלייבט איבער.
די פשוטע טייטש פון ִ ד.
ג
ְוְ ִִה ֵֵּנ� ה ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ַַצִּד�ִ יקַַ ,על ֵֵּכ� ן ָָהָיָ ה ְְּת� ִִפ ָָּל� תֹוֹ ַַרק ִיִ ְצְ ָָחק ַ -צַ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ַצַ ִִּד� יק
ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ תְ ,וְ ִִר ְְב ָָקה ָָהְיְ ָָתה ַַצֵּד�ֵ ֶיֶקת ַַּב� ת ָָר � ָָׁשע ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ָָת ּּה ְוְ ִִה ֵֵּנ� ה ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ַַצ ִִּד� יק און יצחק איז דאך
ָָהְיְ ָָתה ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּו ָָּת ּּה.
געווען א 'צדיק בן צדיק'ַַ ,על ֵֵּכ� ן ָָהָיָ ה ְְּת� ִִפ ָָּל� ת�ֹו ַַרק
הּו 'ַוַ ֶֶּי� ְְע ַַּת� ר ִיִ ְְצ ָָחק ַלַ ה' ְלְ נֹוֹ ַַכח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ 'ַַ ,הְיְ ינ ּּו � ֶֶׁש ֲֲע ִִת ָיָרתֹוֹ
ְוְ ֶזֶ ּ
ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ת�ֹו � ֶֶׁשל ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת 'ְלְ נֹוֹ ַַכח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ 'ַַ ,הְיְ ינ ּּו ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת און דערפאר איז זיין תפלה נאר
ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְ �ְּגדּוּת ֶנֶ ֶגֶ ד ְְּת� ִִפ ָָּל� ָָת ּּה. געווען אז השי"ת זאל אים העלפן אלץ 'זכות אבות'
ּו ִִּמְּפ� ְ ֵנֵ י ַַמה ָָהָיָ ה ְְּת� ִִפ ָָּל� תֹוֹ ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְ �ְּגדּוּתְ ,לְ ֶזֶ ה ָנָ ַַתן ַַט ַַעם אין זכות פון זיין טאטע.
' ִִּכ� י ֲֲע ָָק ָָרה ִִהיא'ַַ ,הְיְ ינ�ּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ִִּב� ְְת ִִפ ָָּל� ָָת ּּה ָָהְיְ ָָתה ִִהיא
ְְּב� ַַע ְְצ ָָמ ּּה ָָה ִִעי ָָּק� ריתֵֵ ,מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁשֹּל� ֹא ָָהְיְ ָָתה ְיְ כֹוֹ ָלָ ה ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמַּצ�ַ ד
ִִרְבְ ָָקה ַ -צַ ֵֵּד� ֶיֶקת ַַּב� ת ָָר � ָָׁשע
ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ַַּכ� ַַּנ� "ל. ְוְ ִִר ְְב ָָקה ָָהְיְ ָָתה ַַצ ֵֵּד� ֶיֶקת ַַּב� ת ָָר � ָָׁשע ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ָָת ּּה ָָהְיְ ָָתה
ְלְ ָָכ ְְך 'ְוְ ֵיֵ ָָע ֵֵתר ל�ֹו ה''ֶֶׁ � ,שּבּ ֹוֹ ֵֵרא עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּוְּך הּוּא ָּפ� ָ ָנָ ה
ְ
ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּו ָָּת�ּה אבער רבקה איז געווען א 'צדיקת
ַַרק ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ ֵֵ ,מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ְְּת� ִִפ ָָּל� תֹוֹ ָָהָיָ ה ַַרק ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת � ִִׁש ַיַרִיִ ים,
� ֶֶׁש ָָעָׂש�ָ ה ַַע ְְצמֹוֹ � ִִׁש ַיַרִיִ ים ּוְּזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ִִעי ָָּק� ר.
בת רשע' ממילא ווען זי האט געדאוונט האט זי
געבעטן פונעם באשעפער נאר אין איר אייגענע
זכות.
[ג]
פשט אינעם פסוק 'ַוַ ֶֶּי� ְְע ַַּת� ר ִיִ ְצְ ָָחק ַלַ ה' ְ -לְ נֹוֹ ַכַ ח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ '
ְוְ ֶזֶ ה�ּו 'ַוַ ֶֶּי� ְְע ַַּת� ר ִיִ ְְצ ָָחק ַלַ ה' ְ -לְ נֹוֹ ַכַ ח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ ' און דאס איז וואס די פסוק זאגט 'און יצחק האט זיך
געשטארקט צו בעטן דעם באשעפער – אקעגן זיין ווייב' ַַ ,הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁש ֲֲע ִִת ָיָרת�ֹו ּו ְְּת ִִפ ָָּל� ת�ֹו � ֶֶׁשל ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה
ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת 'ְלְ נֹוֹ ַכַ ח ִִא � ְְׁש ּּתֹוֹ ' דאס מיינט אז די תפלה און געבעט פון יצחק איז געווען אין די בחינה פון
זיין פארקערט און אנדערש פון זיין ווייבהַַ ,הְיְ ינ�ּו ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְְּג� דּוּת ֶנֶ ֶגֶ ד ְְּת� ִִפ ָָּל� ָָת ּּה דאס מיינט אז זיין
תפלה איז געווען פונקט פארקערט פון איר תפלה.
ִִּכ� י ֲֲע ָָק ָָרה ִִהיא
ּו ִִּמְּפ� ְ ֵנֵ י ַַמה ָָהָיָ ה ְְּת� ִִפ ָָּל� ת�ֹו ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְְּג� דּוּת איז די תורה מסביר מיט וואס איז געווען זיין תפלה אין
די בחינה פון 'התנגדות' און פארקערט פון רבקה'ס תפלהְ ,לְ ֶזֶ ה ָנָ ַַתן ַַט ַַעם ' ִִּכ� י ֲֲע ָָק ָָרה ִִהיא' פאר דעם
גיט די פסוק די טעם 'ווייל רבקה איז געוען א עקרה'ַַ ,הְיְ ינ�ּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ִִּב� ְְת ִִפ ָָּל� ָָת ּּה ָָהְיְ ָָתה ִִהיא ְְּב� ַַע ְְצ ָָמ ּּה
ָָה ִִעי ָָּק� רית דאס מיינט ווייל אין איר תפלה איז זי געווען די עיקרוֵֵ ,מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁשֹּל� ֹא ָָהְיְ ָָתה ְיְ כֹוֹ ָלָ ה ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ
ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ַַּכ� ַַּנ� "ל ווייל זי האט נישט געקענט בעטן דעם באשעפער אין זכות פון אירע עלטערן
(וואס זענען געווען רשעים) ווי אויבנדערמאנט.
די טעם פארוואס השי"ת האט ענדערש אנגענומען יצחק'ס תפלה
ְלְ ָכָ ְְך 'ְוְ ֵיֵ ָָע ֵֵתר ל�ֹו ה'' און דערפאר האט זיך דער אייבישטער זיך געקערט צו יצחק און צו 'זיין'
תפלהֶֶׁ � .שּבּ ֹוֹ ֵֵרא עֹוֹ ָלָ ִִמים ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ָּפ� ָ ָנָ ה ַַרק ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ אז דער באשעפער האט זיך געקערט נאר צו זיין
תפלהֵֵ ,מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ְְּת� ִִפ ָָּל� ת�ֹו ָָהָיָ ה ַַרק ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת � ִִׁש ַיַרִיִ ים ווייל זיין דאווענען איז אין זיינע אויגן ווי די בחינה
נישט ווי אונז האבן געטייטשט ביז יעצט אז די ווארט ‘ְלְ נֹוַכַ ח’ מיינט צו זאגן פשוט אז ער האט זיך געשטעלט דאווענען אין די פארקערטע ריכטונג, ה.
נאר די ווארט ‘ְלְ נֹוַכַ ח’ מיינט צו זאגן אז זיין תפלה איז געווען פארקערט און אנדערש ווי רבקה’ס תפלה.
און די ווארט ‘עקרה’ מיינט נישט ווי אונז האבן געטייטשט ביז יעצט ווייל זי איז געווען קינדערלאז ,נאר די פסוק מיינט צו זאגן אז יצחק’ס דאווענען ו.
איז געווען מיט א אנדערע כוונה און פארקערט פון איר דאווענען ,ווייל רבקה איז געווען א ‘עקרה’ (כי עקרה היא) דאס מיינט אז זי איז געווען די עיקר
אין איר דאווענען ,אז זי האט געבעטן בעיקר אלץ איר אייגענע זכות ,און נישט מיט די זכות פון אירע עלטערן.
ד
פון 'שיריים' און ער האט כמעט נישט געבעטן דעם ְוְ ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ֵֵאינֹוֹ ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� ִִמי � ֶֶׁשֵּמ�ֵ ִׂש�ִ ים ַַע ְְצמֹוֹ
באשעפער ער זאל העלפן אים העלפן צוליב זיין ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב� � ְְׁש ַַעת ַַה ִִּז� ְְמ ָָרה ְוְ ַַה ְְּת� ִִפ ָָּל� ה.
אייגענע דאווענעןֶֶׁ � ,ש ָָע ָָׂש� ה ַַע ְְצמֹוֹ � ִִׁש ַיַרִיִ ים ּּוְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ְוְ ֶזֶ ה�ּו � ֶֶׁש � ִִּפ ֵיֵרׁשׁ ַַר � ִִׁש"י ֵֵאינ�ֹו ּדּ ֹוֹ ֶֶמה ְְּת� ִִפ ַַּל� ת ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ַַצִּד�ִ יק
ִִעי ָָּק� ר ווייל ער האט זיך געמאכט פאר די 'שיריים' ִלִ ְְת ִִפ ַַּל� ת ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ָָר � ָָׁשעַַ ,הְיְ ינ�ּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ֶֶּז�ה ָיָ כֹוֹ ל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ
ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ּו ֵֵּמִׂש�ִ ים ַַע ְְצמ�ֹו ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ְלְ ַגַ ֵֵּב� י ָָה ָָאבֹוֹ ת,
און די עיקר בקשה זיינע צום באשעפער איז ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ּּפֹוֹ ֶנֶ ה ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ .
געוווען מיט די זכות אבותְ ,וְ ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ֵֵאינֹוֹ יְך ַלַ ֲֲעׂשֹׂוֹ ת ַַע ְְצמֹוֹ ִִעי ָָּק� רְ ,וְ ֵֵאינֹוֹ ָיָ כֹוֹ ל ֲֲא ָָבל ַַצִּד�ִ יק ֶ �ֶּבן ָָר � ָָׁשע ָָצ ִִר ְ
ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� ִִמי � ֶֶׁשֵּמ�ֵ ִִׂש� ים ַַע ְְצמֹוֹ ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב� � ְְׁש ַַעת ַַה ִִּז� ְְמ ָָרה ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ תְ ,וְ הּוּא ִִעי ָָּק� ר ִִּב� ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ ְ ,וְ ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא
ְוְ ַַה ְְּת� ִִפ ָָּל� ה און דער באשעפער וועלט נישט אויס ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה ַַּכ� ַַּנ� "ל ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ֲֲעָנָ ָוָ ה.
ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן � ֶֶׁש ִִּנ� ְזְ ֶֶּכ� ה ָלָ ֶזֶ הָָ ,א ֵֵמן ֵֵּכ� ן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ןד.
אין די תפלות נאר ווער ס'האלט זיך ווי 'שיריים'
בשעת'ן בעטן און דאווענען.
ועיין בספר תפארת שמואל פר’ תולדות אות ב שהביא דברי ד.
רבינו ומה שהוסיף לפרש בדרך זו.
די כוונה פון רש"י 'אינו דומה תפלת צדיק בן צדיק לתפלת צדיק בן רשע
ְוְ ֶזֶ ה ּּו � ֶֶׁשִּפ� ִ ֵיֵרׁשׁ ַַר � ִִׁש"י ֵֵאינֹוֹ ּדּ ֹוֹ ֶֶמה ְְּת� ִִפ ַַּל� ת ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ַַצ ִִּד� יק ִלִ ְְת ִִפ ַַּל� ת ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ָָר � ָָׁשע און דאס איז וואס רש"י
זאגט 'ס'איז נישט גלייך די תפלה פון א 'צדיק בן צדיק' צו די תפלה פון א 'צדיק בן רשע'ַַ ,הְיְ ינ ּּו
ֵֵמ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ֶֶּז�ה ָיָ כֹוֹ ל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת ווייל דער 'צדיק בן צדיק' קען דאווענען און בעטן מיט די
כח פון זכות אבותּ ,ו ֵֵּמ ִִׂש� ים ַַע ְְצמ�ֹו ְְּכ� � ִִׁש ַיַרִיִ ים ְלְ ַגַ ֵֵּב� י ָָה ָָאבֹוֹ ת און ער מאכט זיך ווי א איבערגעבליבענע
קליין שטיקעל וואס איז איבערגעבליבן (שיריים) אקעגן די זכות און כח פון זכות אבותַַ ,הּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך
הּוּא ּּפֹוֹ ֶנֶ ה ִלִ ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ און דערפאר קערט זיך דער באשעפער צו זיין תפלה.
יְך ַלַ ֲֲעׂשֹׂוֹ ת ַַע ְְצמֹוֹ ִִעי ָָּק� ר אבער א 'צדיק בן רשע' וואס ער דארף זיך מאכן פאר ֲֲא ָָבל ַַצ ִִּד� יק ֶֶּב� ן ָָר � ָָׁשע ָָצ ִִר ְ
די עיקר אין תפלה אז השי"ת זאל זיך צוהערן צו אים צוליב זיין אייגענע זכותְ ,וְ ֵֵאינ�ֹו ָיָ כֹוֹ ל ְלְ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ
ִִמַּצ�ַ ד ְזְ כּוּת ָָאבֹוֹ ת און ער קען נישט בעטן מיט 'זכות אבות'ְ ,וְ הּוּא ִִעי ָָּק� ר ִִּב� ְְת ִִפ ָָּל� תֹוֹ און ער איז די עיקר
אין זיין דאווענעןְ ,וְ ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ּבּ ֹוֹ ֵֵחר ַַרק ְְּב� � ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה ַַּכ� ַַּנ� "ל ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ֲֲעָנָ ָוָ ה און דער באשעפער
וועלט נאר אויס די געזאנגען און די תפלות וואס זענען די שיריים ווי אויבענדערמאנט און זענען אין
די בחינה פון ענוה.
ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן � ֶֶׁש ִִּנ� ְזְ ֶֶּכ� ה ָלָ ֶזֶ הָָ ,א ֵֵמן ֵֵּכ� ן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן.
ה
תורה ב'
תוכן התורה
לשון הפסוק /.די הבטחה פון השי"ת צו אברהם / .די קשיא פון רבקה אמנו.
לשון הפסוק
ַוַ ִִּי� ְְתֹר ֲֲֹצצ ּּו ַַה ָָּב� ִנִ ים ְְּב� ִִק ְְר ָָּב� ּּה ַוַ ֹּת� ֶ
ֹאֶמר ִִאם ֵֵּכ� ן ָלָ ָּמ�ָ ה ֶֶּז�ה ָָאֹנִֹכִ י .און די קינדער האבן זיך געקריגט און זי האט געזאגט
אויב (איך האב אזויפיל צער) וואס דארף איך עס (האבן די קינדער).
די הבטחה פון השי”ת צו אברהם
ְוְ נ ּּוַכַ ל לֹוֹ ַַמר ַַעל ֶֶּד� ֶֶר ְְך ֶזֶ ה און אונז קענען טייטשען די פסוק אויף די וועגְְּ ,ד� ִִה ֵֵּנ� ה ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא
ִִה ְְב ִִט ַיַח ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ�ּו ע”ה ְוְ ָָא ַַמר ל�ֹו (בראשית טו ,א) ָ‘ָאֹנִֹכִ י ָָמֵגֵ ן ָלָ ְְך ְְׂש� ָכָ ְְר ָָך’ ְוְ גֹוֹ ' ווייל דער אייבישטער
האט דאך צוגעזאגט פאר אברהם אבינו און אים געזאגט ‘איך בין א שיצונג צו דיר – דיין שכר איז
פיל’.
ָָאֹנִֹכִ י ָָמֵגֵ ן ָלָ ְְך
ָָמֵגֵ ן ִִּב� ְלְ ׁשֹׁוֹ ן ַַּת� ְְר ּּגּוּם הּוּא ִִח ָָּנ� ם די ווארט ָָמֵגֵ ן איז אין לשון תרגום טייטש ‘אומזיסט’ְְ ,רצֹוֹ נ�ֹו לֹוֹ ַַמר
� ֶֶׁש ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ִִה ְְב ִִט ַיַח ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ ּּו ע”ה � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲע ֶֶׂש� ה לֹוֹ ּּוְלְ ַזַ ְְרעֹוֹ ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד ִִח ָָּנ� ם דאס מיינט צו זאגן
אז דער באשעפער האט צוגעזאגט פאר אברהם אבינו אז ער וועט שטענדיג טאהן צו אים און זיינע
קינדער אומזיסטע חסדְ ,וְ ֹלֹא ְיְ � ַַׁש ֵֵּל� ם ָלָ ֶֶהם ְְּכ� ַַמ ֲֲע ָָׂש� ם ְוְ ִכִ ְגְ מ ּּוָלָ ם און ווען זיי וועלן דארפן זכותים וועט ער
זיי נישט באצאלן נאר לויט זייערע מעשים און וואס ס’קומט זיך זיי (נאר ער וועט זיי געבן חסדים אומזיסט
און אסאך מער וואס עס קומט זיך זיי).
ֹאֶמר ִִאם ֵ�ֵּכן ָָל �ָָּמה �ֶֶּזה ָָאֹנ ִִֹכי. ַַו ִ �ִּי ְְתֹר ֲֲֹצצּוּ ַַה ָ�ָּבִנִ ים ְ�ְּב ִִק ְְר ָ�ָּבּהּ ַַו �ֹּת ֶ
יַח ְוְ נּו ַַּכל לֹוֹ ַַמר ַַעל ֶּד�ֶ ֶֶר ְְך ֶזֶ הְּ ,ד�ְ ִִה ֵֵּנ� ה ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּוְּך הּוּא ִִה ְְב ִִט ַ
ְ
ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ ּּו ע”ה ְוְ ָָא ַַמר לֹוֹ (בראשית טו ,א) ָ‘ָאֹנ ִִֹכי ָָמֵגֵ ן די קשיא פון רבקה אמנו
ָלָ ְְך ְׂש�ְ ָָכ ְְר ָָך’ ְוְ גֹוֹ 'ָָ ,מֵגֵ ן ִִּב� ְלְ ׁשֹׁוֹ ן ַַּת� ְְרּגּ ּוּם הּוּא ִִח ָָּנ� ם.
יַח ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ ּּו ְְרצֹוֹ נֹוֹ לֹוֹ ַַמר � ֶֶׁש ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ִִה ְְב ִִט ַ ְוְ ִִה ֵֵּנ� ה ִִר ְְב ָָקה ְְּכ� � ֶֶׁש ָָהָיָ ה ָלָ �ּה ַַצ ַַער ֵֵה ָָריֹוֹ ן ָָהָיָ ה מּו ְְּחָלָ ט
ע"ה � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעֶׂש�ֶ ה לֹוֹ ּוְּלְ ַזַ ְְרעֹוֹ ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד ִִח ָָּנ� םְ ,וְ ֹל ֹא ְיְ � ַַׁש ֵֵּל� ם ָלָ ֶֶהם ְְּב� ַַד ְְע ָָּת� �ּה � ֶֶׁש ְְּב� ַוַ ו ַַּד� אי ַַה � � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְך� ְְמ � ַַׁש ֵֵּל� ם ָלָ �ּה ְלְ ִִפי
ְְּכ� ַַמ ֲֲעָׂש�ָ ם ְוְ ִִכְגְ מּוָּלָ םא. ַַמ ֲֲע ֶֶׂש� י�ָה און ווען רבקה האט געהאט צער איז
ְוְ ִִה ֵֵּנ� ה ִִר ְְב ָָקה ְְּכ� � ֶֶׁש ָָהָיָ ה ָלָ ּּה ַַצ ַַער ֵֵה ָָריֹוֹ ן ָָהָיָ ה מּו ְְּחָלָ ט ְְּב� ַַד ְְע ָָּת� ּּה
געווען אפגעמאכט אין געוויסן אז דאס איז ווייל
יָהְ ,וְ ָָהָיָ ה � ֶֶׁש ְְּב� ַוַ וַּד�ַ אי ַַה � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך ְְמ � ַַׁש ֵֵּל� ם ָלָ ּּה ְלְ ִִפי ַַמ ֲֲעֶׂש�ֶ ָ
יַח יָהֵֵ ,מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ִִה ְְב ִִט ַ ֶזֶ ה ְלְ ֶֶפֶלֶ א ְְּב� ֵֵעיֶנֶ ָ דער אייבישטער באצאלט איר לויט אירע מעשים
ַּי�
ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ ּּו ע”ה � ֶֶׁש ַ ֲֲעֶׂש�ֶ ה ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד ִִח ָָּנ� םְ ,וְ ֹל ֹא ְלְ ִִפי וואס עס קומט זיך איר (און ס’קומט זיך איר נישט
יֶהם. ַַמ ֲֲעֵׂש�ֵ ֶ בעסער)ְ ,וְ ָָהָיָ ה ֶזֶ ה ְלְ ֶֶפֶלֶ א ְְּב� ֵֵעיֶנֶ ָיָה און דאס איז געווען
צו וואונדער אין אירע אויגןֵֵ ,מ ֲֲח ַַמת � ֶֶׁש ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָָּב� רּו ְְּך
ראה עוד מה שכתב רבינו להלן פרשת חקת ד”ה או יאמר א.
דבר אל :כאשר שמעתי בשם המגיד הגדול ז”ל שפירש מגן הּוּא ִִה ְְב ִִט ַיַח ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ�ּו ע”ה � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲע ֶֶׂש� ה ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד
אברהם לשון מגן בחינת חנם ,היינו שהקב”ה הוא נותן לעולם
בחינת חסד חנם ,וזהו בחינת מגן היינו חנם ,ובחינת אברהם
ִִח ָָּנ� ם ווייל דער אייבישטער האט דאך צוגעזאגט פאר
היינו בחינת חסד ,וזהו היתה בחינת אברהם שהיה מבין אברהם אבינו אז ער וועט שטענדיג טאהן אומזיסטע
בדעתו תמיד איך שהקב”ה עושה עמו חסד חנם בחינת מגן
אברהם. חסד (מיט זיינע קינדער)ְ ,וְ ֹלֹא ְלְ ִִפי ַַמ ֲֲע ֵֵׂש� ֶיֶהם און נישט
לויט זייערע מעשים.
ו
ֹאֶמר ִ‘ִאם ֵֵּכ� ן’
ַוַ ֹּת� ֶ ֹאֶמר ִִאם ֵֵּכ� ן’ ְְּכ� � ֶֶׁש ֵֵּי� ׁשׁ ִלִ י ַַצ ַַער ֵֵה ָָריֹוֹ ן ִִמְּס�ְ ָָת ָָמא ַַה � ֵֵּׁשם ‘ַוַ ֹּת� ֶ
ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְְך ְְמ � ַַׁש ֵֵּל� ם ִלִ י ְְּכ� ִִפי ַַמ ֲֲעַׂש�ַ י.
ֹאֶמר ִִאם ֵֵּכ� ן’ ְְּכ� � ֶֶׁש ֵֵּי� ׁשׁ ִלִ י ַַצ ַַער ֵֵה ָָריֹוֹ ן ִִמ ְְּס� ָָת ָָמא
‘ַוַ ֹּת� ֶ
יַח ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך הּוּא ‘ָלָ ָּמ�ָ ה ֶזֶ ה ָָאֹנ ִִֹכי’ַַ ,הְיְ ינ ּּו ָלָ ָּמ�ָ ה ִִה ְְב ִִט ַ
ַַה � � ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב� ַַר ְך� ְְמ � ַַׁש ֵֵּל� ם ִלִ י ְְּכ� ִִפי ַַמ ֲֲע ַַׂש� י און די פסוק יַמ ְְט ִִר ָָּי� א ָָמֵגֵ ןַַ ,הְיְ ינ ּּו � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲעֶׂש�ֶ הְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ְְּב� ִִחיַנַ ת ֶ �ֶּזה ָָאֹנ ִִֹכי ִִּג� ַ
זאגט אז זי האט זיך אפגערעדט און געזאגט‘ :אויב ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד ִִח ָָּנ� ם ִִעם ַזַ ְְרעֹוֹ .
[ִאם ֵּכֵ ן] אז איך האב אזויפיל צער איז מן אזוי’ ִ ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן � ֶֶׁש ִִּנ� ְזְ ֶֶּכ� ה ָלָ ֶזֶ ה ָָא ֵֵמן ֵֵּכ� ן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן.
הסתם באצאלט מיר יא דער באשעפער שכר נאר
וויפיל עס קומט זיך מיר לויט מיינע מעשים.
‘ָלָ ָּמ�ָ ה ֶזֶ ה ָָאֹנִֹכִ י’
‘ָלָ ָּמ�ָ ה ֶזֶ ה ָָאֹנִֹכִ י’ און רבקה האט געזאגט ‘פארוואס דארף איך דאס’ַַ ,הְיְ ינ ּּו ָלָ ָּמ�ָ ה ִִה ְְב ִִט ַיַח ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּו ְְּך
‘ָמֵגֵ ן’ דאס מיינט די פסוק אז רבקה האט געמיינט צו הּוּא ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ְְּב� ִִחיַנַ ת ‘ ֶֶּז�ה ָָאֹנִֹכִ י’ ִִּג� ַיַמ ְְט ִִר ָָּי� א ָ
זאגן ‘ָלָ ָּמ�ָ ה’ פארוואס האט דער אייבישטער צוגעזאגט פאר אברהם אבינו די בחינה פון ‘ ֶֶּז�ה ָָאֹנִֹכִ י’ וואס
איז בגמטריא ָ‘ָמֵגֵ ן’ַַ ,הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁש ַַּי� ֲֲע ֶֶׂש� ה ָָּת� ִִמיד ֶֶח ֶֶסד ִִח ָָּנ� ם ִִעם ַזַ ְְרע�ֹו דאס מיינט אז ער וועט שטענדיג טאהן
אומזיסטע חסד מיט זיינע קינדער (און זי זעהט נישט ווי ס’ווערט מקויים ביי איר).
ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן � ֶֶׁש ִִּנ� ְזְ ֶֶּכ� ה ָלָ ֶזֶ ה ָָא ֵֵמן ֵֵּכ� ן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן.
ז
מוסרי הבת עין פרשת תולדות
תפלה בענווה
אִמיר ֵֵּפירּוׁש לֹוַמר ַַעל ֶזֶ הְְּ ,ד ִִהֵּנֵ ה ָָׁש ַַמ ְְע ִִּתי ֵֵמ ַַה ַַּצ ִִּדיק ַַה ָָּקדֹוׁש ַַר ִִּבי ְזְ ֵאֵ ב ִִמִּזּ יָטָ ִ [א] ְוְ נּוַכַ ל ַ
ּבֹוֵחר ַַרק ַַּב ִִׁש ַיַרִיִ ים ֶֶׁשל ִזִ ְְמ ָָרה, ּבֹוֵרא ָּכָ ל עֹוָלָ ִִמים ָָּברּוְך הּוא ֵ ּבֹוֵחר ְְּב ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרה’ַַ ,הְיְ ינּו ֶֶׁש ֵַ‘ַה ֵ
ּוְת ִִפָּלָ הְ ,וְ ִִד ְְב ֵֵרי ִִּפי ָָחָכָ ם ֵֵחן.
ַַהְיְ ינּו ְלְ ִִמי ֶֶׁש ֵֵּמ ִִׂשים ַַע ְְצמֹו ְּכְ ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב ְְׁש ַַעת ִזִ ְְמ ָָרה ְ
[ב] ּוְלְ ָָה ִִבין ֶזֶ הְְּ ,ד ִִהֵּנֵ ה ִִע ָיָּקר ָָה ַַע ְְבדּות הּוא ְְּב ִִחיַנַ ת ֲֲעָנָ ָוָ ה ְוְ ִִׁש ְְפלּות ֶֶּב ֱֱא ֶֶמתַַ ,הְיְ ינּו ֶֶׁשִּיִ ְְתּבֹוֵנֵ ן
ּבֹוֵרא ָּכָ ל עֹוָלָ ִִמים ָָּברּוְך הּואֶֶׁ ,ש ִִּמ ַַּצד ַַמ ֲֲע ַַׂשי ֵֵאיִנִ י ָָראּוי עֹוֵמד ְלְ ִִה ְְת ַַּפֵּלֵ ל ִלִ ְְפֵנֵ י ֵ ְְּב ִִׂשְכְ לֹו ְּכְ ֶֶׁש ֵ
ְלְ ַַד ֵֵּבר ָָּד ָָבר ְלְ ָָפָנָ יו ִיִ ְְת ָָּב ַַרְך ּוְלְ ַַב ֵֵּקׁש ִִמ ֶֶּמּנּו ְּגְ דֹוָלָ ה אֹו ְְק ַַטָּנָ הַ ,וַ ֲֲא ִִפיּלּו ִִּפ ְְתחֹון ֶֶּפה ַלַ ֲֲעמֹוד ּוְלְ ַַב ֵֵּקׁש
בֹוַתי.
ִִמְּלְ ָָפָנָ יו ֵֵאיִנִ י ָָראּוי ִִמ ַַּצד ַַמ ֲֲע ַַׂשיַַ ,רק ֲֲאִנִ י ְְמ ַַב ֵֵּקׁש ֵֵמ ַַה ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב ַַרְך ֶֶׁשַּיַ ֲֲעזֹור ִלִ י ִִּבְזְ כּות ֲֲא ַ
[ג] ַַאְך ֶזֶ הּו ְּכְ ֶֶׁשהּוא ַַצ ִִּדיק ֶֶּבן ַַצ ִִּדיקָָ ,אז יּוַכַ ל ְלְ ַַב ֵֵּקׁש ֵֵמ ַַה ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב ַַרְך ֶֶׁשַּיַ ֲֲעזֹור ִִמ ַַּצד ְזְ כּות
ָָאבֹותֲֲ ,א ָָבל ְּכְ ֶֶׁשהּוא ַַצ ִִּדיק ֶֶּבן ָָר ָָׁשע ֵֵאינֹו ָיָ כֹול ְלְ ַַב ֵֵּקׁש ִִמ ַַּצד ְזְ כּות ָָאבֹותַַ ,רק ִִע ָיָּקר ַַה ַַּב ָָּק ָָׁשה
מּוְכְ ָָרח ִלִ ְְהיֹות ִִמ ַַּצד ַַמ ֲֲע ָָׂשיוְ ,וְ ִלִ ְְת ִִפָּלָ ה ָּכָ זּו ֵֵאין ַַה ָָּקדֹוׁש ָָּברּוְך הּוא ּפֹוֶנֶ ה ָּכָ ל ָּכָ ְך ְלְ ַַק ְְּבָלָ ּה,
עֹוֶׂשה ַַע ְְצמֹו ְּכְ ִִׁש ַיַרִיִ ים. ּבֹוֵחר ַַרק ְְּב ִִׁש ֵיֵרי ִזִ ְְמ ָָרהֶ ,זֶ ה ָָה ֶ ֶֶׁש ֵֵאינֹו ֵ
[ד] ְוְ ִִהֵּנֵ ה ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה ַַצ ִִּדיק ֶֶּבן ַַצ ִִּדיקַַ ,על ֵּכֵ ן ָָהָיָ ה ְְּת ִִפָּלָ תֹו ַַרק ִִמ ַַּצד ְזְ כּות ָָאבֹותְ ,וְ ִִר ְְב ָָקה
כּוָתּהְ .וְ ֶזֶ הּו ‘ַוַ ֶּיֶ ְְע ַַּתר ִיִ ְְצ ָָחק ַלַ ה’ ְלְ נֹוַכַ ח ִִא ְְׁשּתֹו’, ּוְת ִִפָּלָ ָָתּה ָָהְיְ ָָתה ִִמ ַַּצד ְזְ ָ ָָהְיְ ָָתה ַַצ ֵֵּד ֶיֶקת ַַּבת ָָר ָָׁשע ְ
ּוְת ִִפָּלָ תֹו ֶֶׁשל ִיִ ְְצ ָָחק ָָהָיָ ה ִִּב ְְב ִִחיַנַ ת ‘ְלְ נֹוַכַ ח ִִא ְְׁשּתֹו’ַַ ,הְיְ ינּו ִִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְּגְ דּות ַַהְיְ ינּו ֶֶׁש ֲֲע ִִת ָיָרתֹו ְ
ּוִמ ְְּפֵנֵ י ַַמה ָָהָיָ ה ְְּת ִִפָּלָ תֹו ִִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִִה ְְתַנַ ְּגְ דּותְ ,לְ ֶזֶ ה ָנָ ַַתן ַַט ַַעם ‘ִּכִ י ֲֲע ָָק ָָרה ִִהיא’, ֶנֶ ֶגֶ ד ְְּת ִִפָּלָ ָָתּהִ ,
ַַהְיְ ינּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת ֶֶׁש ִִּב ְְת ִִפָּלָ ָָתּה ָָהְיְ ָָתה ִִהיא ְְּב ַַע ְְצ ָָמּה ָָה ִִע ָיָּקריתֵֵ ,מ ֲֲח ַַמת ֶֶׁשֹּלא ָָהְיְ ָָתה ְיְ כֹוָלָ ה ְלְ ַַב ֵֵּקׁש
ִִמ ַַּצד ְזְ כּות ָָאבֹות ַּכַ ַּנַ ”ל.
ּבֹוֵרא עֹוָלָ ִִמים ָָּברּוְך הּוא ָָּפָנָ ה ַַרק ִלִ ְְת ִִפָּלָ תֹוֵֵ ,מ ֲֲח ַַמת ֶֶׁש ְְּת ִִפָּלָ תֹו ָָהָיָ ה ְלְ ָכָ ְך ‘ְוְ ֵיֵ ָָע ֵֵתר לֹו ה’’ֶֶׁ ,ש ֵ
ַַרק ִִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִִׁש ַיַרִיִ יםֶֶׁ ,ש ָָע ָָׂשה ַַע ְְצמֹו ִִׁש ַיַרִיִ ים ּוְזְ כּות ָָאבֹות ִִע ָיָּקרְ ,וְ ַַה ָָּקדֹוׁש ָָּברּוְך הּוא ֵֵאינֹו
ּבֹוֵחר ַַרק ְְּב ִִמי ֶֶׁש ֵֵּמ ִִׂשים ַַע ְְצמֹו ְּכְ ִִׁש ַיַרִיִ ים ִִּב ְְׁש ַַעת ַַהִּזִ ְְמ ָָרה ְוְ ַַה ְְּת ִִפָּלָ ה.ֵ
אכילה
[א] ְוְ ֵיֵ ׁש ְלְ ָָת ֵֵרץ ֶֶׁש ָָא ַַמר ִיִ ְְצ ָָחק ְלְ ֵֵע ָָׂשו ֵ‘ֵצא ַַה ָָּׂש ֶֶדה’ ְוְ גֹו'ֵֵּ ,פירּוׁש ְלְ ָָׂש ֶֶדה ֶֶׁשל ְְּת ִִפָּלָ הְּ ,כְ ַַמ ֲֲא ַַמר
דּוָּׁשה ַַּב ַַּמ ֲֲאָכָ לְ ,וְ ֶזֶ הּו ‘ַוַ ֲֲע ֵֵׂשה
ׂשּוַח ַַּב ָָּׂש ֶֶדה’ְּ ,כְ ֵֵדי ְלְ ַַה ְְמ ִִׁשיְך ְְּב ִִחיַנַ ת ְְק ָ
ַַהָּכָ תּוב (בראשית כד ,סג) ‘ָלָ ַ
דּוָּׁשהֶֶׁ ,שֶּזֶ ה ָָהָיָ ה ֶנֶ ְְח ָָמד לֹו ְוְ ֶנֶ ֱֱא ָָהב
ִלִ י ַַמ ְְט ַַע ִִּמים ַּכַ ֲֲא ֶֶׁשר ָָא ַַה ְְב ִִּתי’ֵֵּ ,פירּוׁש ַַט ַַעם ֶֶׁשל ְְּב ִִחיַנַ ת ְְק ָ
אֹוָתם ַַמ ְְט ַַע ִִּמים ְלְ ָָא ִִביָך ַּכַ ֲֲא ֶֶׁשר ָָא ֵֵהב’,
ִִמָּכָ ל ָָּד ָָברְ .וְ ֶזֶ הּו ַּגַ ם ֵּכֵ ן ַּכַ ָּוָ וַנַ ת ִִר ְְב ָָקה ְְּב ָָא ְְמ ָָרּה ‘ְוְ ֶֶא ֱֱע ֶֶׂשה ָ
ח
דּוָּׁשה ֶֶׁשִּיִ ְְצ ָָחק ָָא ַַהב אֹותֹוֶֶׁ ,ש ִִהיא ָָהְיְ ָָתה ְיְ כֹוָלָ ה ְלְ ַַה ְְמ ִִׁשיְך ְְּב ִִחיַנַ ת ִּכִ יְּוְ וָנָ ה ַּגַ ם ֵּכֵ ן ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת ַַט ַַעם ְְק ָ
דּוָּׁשה.
ְְק ָ
לֹוַמר ֶֶׁש ֲֲע ַַדִיִ ין ֹלא ָָהָיָ ה ְְׁשהּות ְוְ ֶזֶ הּו ֶֶׁש ָָּׁש ַַאל ִיִ ְְצ ָָחק ֶֶאת ַיַ ֲֲעֹקֹבַ'ַ ,מה ֶזֶ ה ִִמ ַַה ְְר ָָּת' ְוְ גֹו'ְְ ,רצֹונֹו ַ
דּוָּׁשה.
ְלְ ִִה ְְת ַַּפֵּלֵ ל ְוְ ַלַ ֲֲעׂשֹותְ ,וְ ִִאם ֵּכֵ ן ֵֵאיְך ִיִ ְְהֶיֶ ה ּבֹו ְְּב ִִחיַנַ ת ַַט ַַעם ְְק ָ
לֹוַמר ַַעל ֶֶּד ֶֶרְך ַַהָּכָ תּוב (ישעי' סה ,כד) ֹלֶהיָך ְלְ ָָפָנָ י'ְְ ,רצֹונֹו ַ [ב] ְוְ ַַעל ֶזֶ ה ֵֵה ִִׁשיב 'ִּכִ י ִִה ְְק ָָרה ה' ֱֱא ֶ
קֹוֶדם ֶֶׁש ִִה ְְת ַַּפַּלַ ְלְ ִִּתיַּ .גַ ם ָָר ַַמז
יִתי ֶ יִתי ָָצ ִִריְך ְלְ ִִה ְְת ַַּפֵּלֵ לִּ ,כִ י ַנַ ֲֲעֵנֵ ִ
ֶ'ֶט ֶֶרם ִיִ ְְק ָָראּו ַוַ ֲֲאִנִ י ֶֶא ֱֱעֶנֶ ה'ֶֶׁ ,שֹּלא ָָהִיִ ִ
יָמה דּוָּׁשהְְּ ,ב ַַמה ֶֶׁש ֲֲאִנִ י ַַמ ֲֲא ִִמין ֶֶּב ֱֱאמּוָנָ ה ְְׁשֵלֵ ָ 'ִּכִ י ִִה ְְק ָָרה ה''ֶֶׁ ,שֶּזֶ הּו ְְּב ַַע ְְצמֹו ְְּב ִִחיַנַ ת ַַה ְְמ ָָׁשַכַ ת ַַה ְְּק ָ
עֹוֶצם ָיָ ִִדי ָָע ָָׂשה ִלִ י ֶֶאת ַַה ַַּמ ֲֲאָכָ ל ַַהֶּזֶ ה. ֶֶׁש ַַה ֵֵּׁשם ִיִ ְְת ָָּב ַַרְך ִִה ְְק ָָרה ְלְ ָָפָנָ י ֶֶאת ַַה ַַּמ ֲֲאָכָ לְ ,וְ ֹלא ֹּכ ִִֹחי ְוְ ֶ
לע”נ הרה”ח ר’ מרדכי אהרן ב”ר זאב ז”ל
זכות רבינו יגן על בתו האשה החשובה
מרת קרוגער להתברך בכל מילי דמיטב .אכי”ר
שירו לו שיעור חדש
קהל קאסאן – לייקוואוד
שיעור בספה”ק בת עין בכל ליל שבת מיד אחר התפילה
ע"י הרה"צ ר' יוסף יחזקאל ראטענבערג שליט"א
טעמו וראו כי טוב
לזיכוי הרבים :די גליון איז דא צו באקומען וועכנטליך אין טאשער בית המדרש אין בארא פארק.
נעמט א חלק אין הפצת הגליון און זייט מנדב לעילוי נשמת אייערע קרובים און נאנטע
פאר הערות און מנדב זיין נא לפנות Mechonusa@gmail.com
ט
