gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

טעם זקנים · Taam Zekeinim — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: טעם זקנים · Taam Zekeinim

שבוע: תולדות (2026-11-09)

טעם זקנים · Taam Zekeinim — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫קס"ד‬ ‫יו"ל‪ :‬ב' כסלו ה'תשפ"ז לפ"ק‬ ‫תוכן השיעור‬ ‫שינון ליקוטי־מוהר"ן בעל־פה‬ ‫כשרבינו היה סמוך על שולחן חותנו‬ ‫הערות והארות מתקבלות‬ ‫געלייגט דעם טלית פאר תפילין‬ ‫בחפץ לב‪ ,‬נא להתקשר אל‪:‬‬ ‫האס‬ ‫יוסף מענדל ָ‬ ‫'כיום אתמול' ‪ -‬אזוי ווי א נעכטן‬ ‫מאנסי ארה"ב‬ ‫‪1-845-200-0443‬‬ ‫'מחובר לטהור ‪ -‬טהור'‬ ‫(ארה"ק‪)072-257-3456 :‬‬ ‫זיך געשעמט צו בעטן פרנסה‬ ‫דריי מופתים‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫ישוב הדעת‬ ‫אין דעם ַאלקער‬ ‫ביז מען ווארפט ארויס די קישעלעך‬ ‫לקבלת הקונטרס וכן‬ ‫ההקלטה (‪ )MP3‬של השיעור‪,‬‬ ‫דעם רבי'ן א בענקל‬ ‫יש לפנות דרך האימייל‪:‬‬ ‫‪Rlyb148@Gmail.Com‬‬ ‫דו האסט רחמנות?!‬ ‫ָאן הענט און ָאן פיס‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫כדי ליטול חלק בהוצאות‬ ‫העתקת הטייפס ולהדפיסם‪,‬‬ ‫וכמו־כן כדי לקבל את‬ ‫הקונטרסים דרך הדואר (בכל‬ ‫שבועיים) במחיר חודשי של ‪$30‬‬ ‫יש להתקשר‪:‬‬ ‫‪(+1) 845-323-9216‬‬ ‫ניתן להאזין לכל השיחות שי"ל על־ידינו‪:‬‬ ‫בקו 'מערכת ברסלב'‬ ‫ארה''ק‪02.560.7387 :‬‬ ‫ארה''ב‪646.585.2985 :‬‬ ‫ענגלאנד‪0330.390.0487 :‬‬ ‫בעלגיע‪03.808.1775 :‬‬ ‫לשמיעת השיעור‬ ‫המצו"ב יש להקיש‪:‬‬ ‫‪ #2.1.2.1.1‬ואח"כ ‪#164‬‬ ‫בס"ד‬ ‫שיחת חיזוק‬ ‫פרשת במדבר שנת תשל"ח‬ ‫(טייפ מס' ‪)#337‬‬ ‫שינון ליקוטי־מוהר"ן בעל־פה‬ ‫(חסרה ההתחלה; כפי הנראה עונה על השאלה אם רבינו רצה שילמדו ליקוטי מוהר"ן 'בעל פה'א) מען‬ ‫האט נישט געהאלטן פון דעם‪ ,‬נאר פשוט געדענקען דעם טייטש פון דעם רבי'ן‪ ,‬ווי‬ ‫דער רבי טייטשט עס איין‪ ,‬אבער פונקט מיט דאס לשון? ‪ -‬דאס איז א מין 'שלא לשמה'‪.‬‬ ‫(אחד הנוכחים‪ :‬אבער דער דיבור איז אמת ‪ -‬אז מען קען ליקוטי מוהר"ן אויסעווייניג וועלן ‪ -‬ב) דאס‬ ‫איז עפעס אנדערש‪.‬‬ ‫וואס מיינט מען 'אויסעווייניג'?! איך ווייס אזעלכע וואס האבן געקענט אויסעווייניג‬ ‫(דאס לשון) ‪ -‬און אז מען האט אים געגעבן א פרעג א 'רבה בר בר חנה' האט ער נישט‬ ‫געקענט אויסטייטשן דעם 'רבה בר בר חנה'‪ .‬דער 'אויסעווייניג' איז אן אנדערע זאך‪.‬‬ ‫א עיין חיי מוהר"ן אות שמ"ו‪ :‬וְ ָא ַמר ֶׁש ּטוֹ ב לִ ְקבּ ַֹע לְ ַע ְצמוֹ ְשנֵ י ִש עו ִּרים לִ לְ מֹד ְס ָפ ָריו ַה ְ ּקדוֹ ִשים‪ִ ,‬שעוּר‬ ‫ֶׁא ָחד ּ ָפשוּט לִ לְ מֹד ִ ּב ְמ ִהירוּת ַה ְר ֵ ּבה ְמאֹד ְּּכ ֵדי ֶׁש ִּ ּי ְּהיֶׁ ה ָׁשגוּר ְּ ּב ַעל ּ ֶׁפה‪ ,‬וְ ִש עוּר ֶׁא ָחד לִ לְ מֹד ְ ּב ִע ּיוּן ָ ּגדוֹ ל; גם‬ ‫עיין ימי מוהרנ"ת חלק א' אות כ"ט‪ :‬ו ַּפ ַעם ַא ַחת נָ ַס ְע ִּתי ִע ּמוֹ וְ ִד ֵ ּבר ִע ּ ִמי ֵמ ִענְ יַ ן ַה ֵּס ֶׁפר ֶׁש ּלוֹ ֶׁש ִּנ ְד ּ ַפס ְ ּב ָסמו ְּך‬ ‫וְ ִש ַ ּבח אוֹ תוֹ ְמאֹד וְ ָא ַמר ֵמ ַא ַחר ֶׁש ְּכ ָבר נִ ְד ּ ַפס ְּצ ִּריכִּ ין לִּ לְּ מֹד אוֹ תוֹ ְּמאֹד ַעד ֶׁש ִּ ּי ְּהיֶׁ ה ָׁשגוּר ְּ ּב ַעל ּ ֶׁפה וְ כוּ' ַּכ ְמב ָֹאר‬ ‫ְ ּב ָמקוֹ ם ַא ֵחר‪.‬‬ ‫"ת ֶׁש ַר ִ ּבי ְ ּג ַדלְ יָ ה וֶׁ ולְ וֶׁ ול לוֹ ֵמד ֻׁשלְ ָחן ָערו ְּך ִעם ַה ּ ָמ גִ ינִ ים‬ ‫ב עיין שיש"ק (ישן) ח"ב‪ ,‬אות תקע"ב‪ִ :‬ס ּ ְפ ר ּו לְ מוֹ ַה ְרנַ ְּ‬ ‫"ת ָא ַמר לוֹ ‪" :‬לְּ ַמד ַ ּג ם ֶׁאת ַה ִּּל ּקו ֵּטי‬ ‫יהם ַה ְר ֵ ּב ה ְּכ ֵדי לָ ַד ַעת אוֹ ָתם ְ ּב ַעל ּ ֶׁפה‪ַ ,‬א ַחר ַּכ ְך ְּכ ֶׁש ָר ָאה ּו מוֹ ַה ְרנַ ְּ‬ ‫וְ חוֹ זֵ ר ֲעלֵ ֶׁ‬ ‫מוֹ ֲה ַר"ן ַעד ֶׁש ֵּת ַדע אוֹ תוֹ ְּ ּב ַעל ּ ֶׁפה‪ִּּ ,‬כי ְּּכ ֶׁש ָּׁתנו ַּח ַ ּב ֶׁ ּק ֶׁבר וְּ ַת ְּר ִּ ּגיש ַה ּתוֹ לַ ַעת ֶׁש ָׁ ּב ֵא ָׁיבר וְּ ָׁה ֶׁע ֶׁצם ַה ֶּׁזה מו ְּּט ַ ּבע‬ ‫יך"‪[ .‬עיין עלים לתרופה במכתב מיום ג' תרומה תקצ"ה‪ :‬ו ְּצ ִריכִ ין לִ ְקבּ ַֹע‬ ‫ַה ִּּל ּקו ֵּטי מוֹ ֲה ַר"ן ִּהיא ֹלא ִּּת ְּק ַרב ֵאלֶׁ ָׁ‬ ‫יע ָה ֵעת לִ כְ נֹס ַ ּב ֶׁ ּק ֶׁבר וְ לִ ְש ַּכב‬ ‫ּתוֹ ָרתוֹ וְ ִשֹיחוֹ ָתיו ַה ְ ּקדוֹ ִשים ַ ּב ֵּלב ָּכל ָּכ ְך ַעד ֲא ֶׁש ר ֲא ִפ ּל ּו ַא ַחר ֵמ ָאה ָשנִ ים ְּכ ֶׁש ַ ּי ִ ּג ַ‬ ‫ָש ם ַ ּגם ָׁש ם ְּי ַחיֶׁ ה ֶׁאת ַע ְּצמוֹ ְּ ּב ִּד ּבו ָּׁריו ַה ְּ ּקדוֹ ִּשים‪ ,‬וְ כֵ ן לְ ֵעת ַה ְּת ִח ָ ּיה וְ לָ נֶׁ ַצח‪ ,‬וּלְ ַק ֵ ּים ְ ּב ִה ְת ַהלֶׁ כְ ָך ָ ּב עוֹ לָ ם ַה ֶּׁזה‬ ‫יך‪ ,‬וְ ַה ִקיצוֹ ָת וְ כוּ']‪.‬‬ ‫ַּתנְ ֶׁחה אוֹ ְת ָך‪ּ ְ ,‬ב ָשכְ ְ ּב ָך ַ ּב ֶׁ ּק ֶׁבר ִּת ְשמֹר ָעלֶׁ ָ‬ ‫ב | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫(ר' מאיר קארליבאך‪ :‬רבי אברהם ר' נחמנ'ס האט גע'חזר'ט משניות‪ ,‬ש"ך‪ ,‬מיט אלצדינג‪ ,‬מיטן לשון?)‬ ‫איך וועל דיר זאגן‪ ,‬ער איז געווען א הייליגער מענטש; ער האט נישט געהאט קיין שום‬ ‫אנדערע דביקות נאר אין אויבערשטן אליין‪ ,‬ממילא איז עס אריין אין זכרון‪,‬‬ ‫פארשטייסט?! אז דער מענטש האט אנדערע דביקות'ן צו נארישקייטן‪ ,‬האקט עס‬ ‫איבער דעם זכרון‪ ,‬קען נישט זיין אז דער זכרון זאל ליגן אזוי ווי ער דארף ליגןג‪.‬‬ ‫אבער איך ווייס נישט צו ער האט גע'חזר'ט אויסעווייניג‪ .‬וועדליג איך האב אים‬ ‫געקענט ווייס איך נישט צו ער האט געקענט פשוט נעמען חזר'ן די ווערטער ‪ -‬ניין‪.‬‬ ‫ער האט אסאך געלערנט אין דער יוגנט‪ ,‬ער האט אסאך געלערנט‪ ,‬און דער מח איז‬ ‫געווען א הייליגער מח‪ ,‬איז געווען ביי אים 'כמונח בקופסא'‪ ,‬וואס אז מען לייגט עפעס‬ ‫אריין ‪ -‬ליגט עס!‬ ‫(אחד הנוכחים‪ :‬דעם רבי'נס דרך הלימוד איז דאך אזוי‪ ,‬מען זאל לערנען און לערנען ביז עס גייט אריין‬ ‫אין קאפ) יא‪ ,‬יא‪ ,‬דער רבי האט נישט געהייסן חזר'ן אויסעווייניגד‪.‬‬ ‫(אחד הנוכחים‪ :‬לערנען און נאכאמאל לערנען!) וועט עס ממילא בלייבן אין מח; דערצו דארף‬ ‫מען זיין אן ערליכע איד אויך‪.‬‬ ‫אסאך זאגן אז די אלע וואס חזר'ן אויסעווייניג האבן נישט קיין עמקות אין לערנען‪,‬‬ ‫ווייל דאס חזר'ן אויסעווייניג מיט דעם לשון נעמט צו דאס עמקות פון לערנען‪ ,‬דאס‬ ‫האקט איבער דאס עמקות פונעם לערנען‪.‬‬ ‫דעם רבי'נס זאך איז אויך אזוי; אז איך וויל האבן אן עמקות און א געפיל ‪- -‬‬ ‫ג עיין ליקוטי מוהר"ן סי' ק"י‪ִּ :‬כי ַה ּתוֹ ָרה ִהיא רו ָּחנִ ּיוּת‪ .‬וַ ֲא ֶׁשר זַ ְך יָ ָש ר ּ ָפ ֳעלוֹ ‪ .‬וְ ִשֹכְ לוֹ רו ָּחנִ י‪ .‬יָ כוֹ ל לִ ְת ּפֹס ָּכל‬ ‫ַה ּתוֹ ָרה ֻּׁכ ָּל ּה‪ .‬וְ ֹלא ִי ְש ַּכח דָּ ָבר‪ִּ .‬כי דָּ ָבר רו ָּחנִ י ֵאינוֹ ּתוֹ ֵפס ָמקוֹ ם‪ .‬וִ יכוֹ לָ ה ַה ּתוֹ ָרה לְ ִה ְת ּ ַפ ּ ֵשט וְ לִ ְשכּ ֹן ְ ּב ִשֹכְ לוֹ ‪.‬‬ ‫ַא ְך ִמי ֶׁשהוּא ְמגַ ּ ֵש ם דִּ ְב ֵרי ַה ּתוֹ ָרה‪ .‬וְ עוֹ ֶׁשֹה ִמ ּ ֶׁמ ָ ּנה ַמ ּ ָמשוּת‪ֲ .‬אזַ י יֵ ש לָ ּה ִשעוּר וְ ִק ְצ ָ ּב ה‪ַּ .‬כ ָּמה הוּא יָ כוֹ ל לִ ְת ּפֹס‬ ‫ְ ּב ִשֹכְ לוֹ וְ ֹלא יוֹ ֵתר‪ .‬וְ ִאם ִי ְר ֶׁצה לְ ַה ּ ִשֹיג יוֹ ֵתר‪ֲ .‬אזַ י ִידָּ ֶׁחה ַמה ּ ֶׁש ְּכ ָבר נִ כְ נַ ס ְ ּב ִשֹכְ לוֹ ‪ְּ .‬כ ֶׁד ֶׁר ְך ָּכל דָּ ָבר ַ ּג ְש ִמי‪ִ .‬אם‬ ‫הוּא ְּכ ָבר ָמלֵ א‪ִ .‬אם יְ ַמ ְּל ֶׁא ּנ ּו יוֹ ֵתר ִי ְד ֶׁחה ַמה ּ ֶׁש ָהיָ ה בּ וֹ ְּכ ָבר‪ .‬ו ִּמ ֶׁ ּז ה ָ ּב א ַה ּ ִשכְ ָחה‪.‬‬ ‫ד [עיין שיחות הר"ן אות ע"ו‪ּ ַ :‬ג ם ֹלא ָהיָ ה ְמ ַצ ֶׁ ּוה לַ ֲחזֹר ֵּתכֶׁ ף ַעל לִ ּמוּדוֹ ַרק ְרצוֹ נוֹ ָּת ִמיד ָהיָ ה לִ לְ מֹד ַה ֵּס ֶׁפר‬ ‫ר־כ ְך יַ ְת ִחיל ּ ַפ ַעם ֵשנִ י וְ ִיגְ מֹר אוֹ תוֹ ֻּׁכ ּלוֹ ‪ .‬וְ כֵ ן ּ ַפ ַעם‬ ‫אוֹ ַה ּפוֹ ֵסק ֶׁש ּלוֹ ֵמד ְּכ ֵס ֶׁדר ֵמרֹאשוֹ לְ סוֹ פוֹ ִ ּבזְ ִריזוּת‪ ,‬וְ ַא ַח ָּ‬ ‫ַא ַחר ּ ַפ ַעם]‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | ג‬ ‫רבי נתן האט א זאג געגעבן צו ר' אפרים'ל (בן ר' נפתלי)‪" :‬דו פרויקע מיט דיין‬ ‫קעפעלע‪ ,‬זאל איך זיך רעכטן אז נחמן זאל האבן מער געפיל אין דעם רבי'נס ספר‬ ‫ווי דיר?!"‪.‬‬ ‫ר' נחמן (טולטשינער) האט נישט געקענט אויסעווייניג דעם ליקוטי מוהר"ן (הלשון);‬ ‫נאר עפעס אן עמקות‪' ,‬וויסן' א תורה‪ ,‬האט געקענט ר' נחמן מער ווי ר' אפרים'ל‪.‬‬ ‫זעהען מיר דאך פון דעם אליין ארויס‪ ,‬די עמקות פון דעם רבי'נס (תורות) איז נישט‬ ‫ווייל איך קען דאס לשון אויסעווייניג‪ ,‬נאר ווייל ער איז מער אן ערליכער איד‪ ,‬ליגט‬ ‫טאקע מער עמקות‪ .‬און אז ער איז זיך מער מעמיק אין דער תורה‪ ,‬ליגט עס מערער‪.‬‬ ‫מיר איז אפילו קיין ספק נישטא אז די כוונה איז נישט געוועזן אפזאגן דאס לשון אויף‬ ‫אויסעווייניג‪.‬‬ ‫(אחד הנוכחים‪ :‬רבי נתן האט עפעס געזאגט וועגן קענען ליקוטי מוהר"ן בעל־פה?) "אין דעם ביין‬ ‫ה‬ ‫ליגט ליקוטי מוהר"ן"‪" ,‬אין דעם ביין ליגט ליקוטי מוהר"ן"!‬ ‫ר' יצחק בער האט א זאג געגעבן‪" :‬ברוך ה'‪ ,‬וואו מען עפנט נאר אויף‪ ,‬שיינט עס‬ ‫מיר!" ‪ -‬שיינט מיר דעם רבי'נס דיבורים‪.‬‬ ‫מען האט גארנישט געוואלט ליידן אז מען לערנט אויסעווייניג א תורה‪ .‬אינעווייניג‪,‬‬ ‫'אותיות מחכימות'‪ ,‬איז גאר בעסער צו לערנען‪.‬‬ ‫עס ווערט געבראכטו ‪" ,‬רב נטרונאי גאון" האט געקענט גאנץ ש"ס מיטן לשון‪,‬‬ ‫ווארום דעמאלט איז ש"ס נישט געוועזן‪ ,‬האט ער עס איבערגעזעצט אויף דעם לשון‪,‬‬ ‫אויסעווייניג‪ ,‬גאנץ ש"ס‪' ,‬רב נטרונאי גאון'‪ ,‬פון די רבנן סבוראי‪ ,‬פון די פריערדיגע‬ ‫גאונים נאך‪ ,‬נאך פאר רב האי גאון‪.‬‬ ‫דעמאלט איז געווען אזעלכע גזירות רעות רח" ל‪ ,‬דער אויבערשטער האט געגעבן‬ ‫אזא מיט סארט גאון‪ ,‬און מיר האבן א ש"ס‪ ,‬דאס איז עפעס אנדערש‪.‬‬ ‫ה עיין לעיל הערה ב'‪.‬‬ ‫ו ספר העתים סי' קע"ט‪.‬‬ ‫ד | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫דער עיקר‪ ,‬ברוך ה' ‪ -‬מיר האבן דעם רבי'נס ספרים‪ ,‬מען לערנט‪ ,‬מען קען עפענען‬ ‫דעם ספר און קוקן‪ ,‬און לערנען‪.‬‬ ‫הלוואי וואלטן מיר מקיים געווען די רייד וואס מיר רעדן דא‪ ,‬פשוט טראכטן אין א‬ ‫תורה‪ ,‬לערנען אין א תורה‪ ,‬איינשלאפן מיט א תורה‪ ,‬הלוואי וואלט מען דאס מקיים‬ ‫געוועןז‪.‬‬ ‫❖❖❖‬ ‫כשהיה סמוך על שולחן חותנו‬ ‫(לומד חיי מוהר"ן‪ ,‬סימן ק"ה)‬ ‫ִיסת ֹו לַ ֻח ָפה‪ַ ,‬הכֹל ָהיָ ה‬ ‫ִמן יוֹם לֵ ָדת ֹו ַעד ֶׁשנ ְִת ַג ֵדל וְ נ ֲַע ָשה ַבר ִמצְ וָ ה ַעד ְכנ ָ‬ ‫(ב ִשבְ ֵחי ָה ַר"ן) ָפחוֹת ִמ ִט ָפה ִמן ַה ָים‬ ‫ִב ְק ִה ַלת־ק ֶֹׁדש ֶׁמע ְזבוז‪ .‬וכְ בָ ר ְמב ָֹאר ְקצָ ת ְ‬ ‫ֵמ ִענְיַ ן ֲעבו ָֹדת ֹו ֶׁש ַגם ְב ֵאלו ַה ָי ִמים ִב ֵימי ַק ְטנות ֹו ַמ ָמש ִה ְתעו ֵֹרר לַ ֲעבו ָֹדת ֹו יִ ְת ָב ַר ְך‬ ‫ועדיוְ ֶׁוקע ִכי ִמ ָשם נ ְִש ַת ֵד ְך ִעם ַבת ָה ַר ָבנִי ַהנָגִ יד‬ ‫עדוֶׁ ִ‬ ‫וְ כו'‪ .‬וְ ַהנִשו ִאין ֶׁשל ֹו ָהיו ְב ֶׁמ ְ‬ ‫ַה ְמפֻ ְר ָסם ְבתו ָֹרה ובְ יִ ְר ָאה מו ֵֹרנו ָה ַרב ַר ִבי ֶׁאפְ ַריִ ם ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה‪ .‬וְ חו ְֹתנ ֹו ָהיָ ה ִאיש‬ ‫ר־כ ְך נ ְִת ַגלְ ֵגל ַה ָדבָ ר ַעד‬ ‫נִכְ ָבד ְמאֹד ו ְמיֻ ָחס ְמקוֹר ֻח ָצב ֹו ָהיָ ה ְב ַזאסְ לַ אב‪ַ .‬א ְך ַא ַח ָ‬ ‫אטין‪...‬‬ ‫ֶׁש ָקבַ ע יְ ִשיבָ ת ֹו ִבכְ פַ ר אוֹסְ יַ ִ‬ ‫עס איז דא "הוסיאטין" אין גאליציע‪ ,‬און עס איז דא "אוסיאטין" לעבן טשעהרין‪.‬‬ ‫ועדוְ ֶׁוקע‪ ,‬וְ ָהיָ ה ַמ ֲחזִ יק ְכפָ ִרים ַהנַ"ל‪.‬‬ ‫עדוֶׁ ִ‬‫‪...‬ובִ ְש ָאר ְכפָ ִרים ֶׁש ֵהם ֵמ ַה ִישוב ֶׁשל ֶׁמ ְ‬ ‫וְ ָהיָ ה ְמפֻ ְרסָ ם ְב ֵשם טוֹב ֵבין ָכל ַה ַצ ִד ִיקים ַה ְמפֻ ְרסָ ִמים‪ֶׁ ,‬ש ֻכ ָלם נ ְִת ַאכְ סְ נו ֶׁאצְ ל ֹו‪ִ ,‬כי‬ ‫ָהיָ ה ִאיש ָחשוב ְמאֹד‪ַ .‬גם ִא ְשת ֹו‪ִ ,‬היא ֲחמוֹת ֹו ֶׁשל ַר ֵבנו זִ כְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה‪ָ ,‬היְ ָתה ִא ָשה‬ ‫ְכ ֵש ָרה ְמאֹד‪ .‬וְ ָזכָ ה לְ ִה ְת ַח ֵתן ִעם ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה‪.‬‬ ‫וְ ֵתכֶׁ ף ְביוֹם ַה ֻח ָפה‪ַ ,‬א ַחר יְ צִ ָיאת ֹו ֵמ ַה ֻח ָפה‪ָ ,‬היָ ה ִמ ְשתו ֵֹקק ו ִמ ְת ַג ְע ֵג ַע לְ ַה ֵשם‬ ‫יִ ְת ָב ַר ְך וְ כו'‪ ,‬וְ נ ְִת ַח ֵבר ֵתכֶׁ ף ִעם ַר ִבי ִש ְמעוֹן ְב ַר ִבי ֶׁבער‪ .‬ו ֵמ ָאז ָהיָ ה עוֹסֵ ק ַב ֲעבו ַֹדת‬ ‫ז עיין חיי מוהר"ן אות פ"ג‪ :‬הוּא זְ כוּת ָ ּגדוֹ ל לְ ָה ָא ָדם ְּכ ֶׁשזּוֹ כֶׁ ה ֶׁש ִ ּי ְהי ּו ַמ ְח ְשבוֹ ָתיו ְמשוֹ ְטטוֹ ת ְ ּב ִד ְב ֵרי ַר ֵ ּבנ ּו‬ ‫זִ כְ רוֹ נוֹ לִ ְב ָרכָ ה ַה ָ ּקדוֹ ש וְ ַהנּוֹ ָרא ְמאֹד ֲא ֶׁשר ֵאין ֲער ְֹך ֵאלָ יו ; גם עיין שיחות הר"ן אות רצ"ז‪ ,‬וחיי מוהר"ן אות‬ ‫שפ"ח‪ ,‬שרצונו היה מאד שנלך עם התורות שגילה‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | ה‬ ‫ַה ֵש ם ַב ְכפָ ִרים ַהנַ"ל וְ יָ גַ ע וְ ָט ַרח ַב ֲעבו ַֹדת ה' ִביגִ ָיעה ְגדוֹלָ ה ובִ ְמ ִס ַירת נֶׁפֶׁ ש וְ כו'‪.‬‬ ‫וְ ָהיָ ה נוֹסֵ ַע ִמ ָשם לִ פְ ָר ִקים לְ ֶׁמזְ בוז‪ ,‬וְ ָח ַזר וְ נָסַ ע ִמ ֶׁמ ְזבוז לְ ָשם‪.‬‬ ‫צו דעם בעל־שם־הקדוש‪.‬‬ ‫וְ גַ ם ָהיָ ה ַד ְרכ ֹו לְ ַד ֵבר לִ פְ ָר ִקים ִעם ֲאנ ִָשים ַב ֲעבו ַֹדת ַה ֵשם וְ ָהיָ ה ְמעו ְֹר ָרם ְמאֹד‪,‬‬ ‫וְ ִה ְמ ִש ְיך ֶׁאת לִ ָבם לְ ַה ֵשם יִ ְת ָב ַר ְך ְב ִה ְשתו ְֹקקות נ ְִמ ָרץ ְמאֹד‪ .‬ובִ ְרבוֹת ַה ָי ִמים וְ ָשנִים‬ ‫ֶׁש ָהיָ ה ִמ ְת ַענֶׁה ו ִמ ְתיַ ֵג ַע ְמאֹד ַב ֲעבו ַֹדת ַה ֵש ם ובְ ִה ְתבו ְֹדדות ְבלִ י ִשעור וְ נִסְ יוֹנוֹת ֵאין‬ ‫ִמסְ ָפר‪ ,‬וְ הוא ֲע ַדיִ ן ָהיָ ה יו ֵֹשב ַב ְכפָ ר ַהנַ"ל ַעל ֻשלְ ָחן חו ְֹתנוֹ‪ְ .‬בתו ְֹך ָכ ְך ִה ְת ִחילו ְקצָ ת‬ ‫ֲאנ ִָשים לְ ִה ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו ְקצָ ת‪ַ ,‬גם ִב ְהיוֹת ֹו יו ֵֹשב ַעל ֻשלְ ַחן חו ְֹתנ ֹו ַב ְכפָ ר ַהנַ"ל‪.‬‬ ‫ווען דער רבי איז געווען ביים שווער אויף קעסט‪ ,‬דארטן איז שוין אויך מקורב‬ ‫געווארן צו אים מענטשן‪.‬‬ ‫וְ ַהכֹל ָהיָ ה ִב ֵימי נְעו ָריו ַמ ָמש‪ ,‬ק ֶֹׁדם ֱהיוֹת ֹו ֶׁבן ֶׁע ְש ִרים ָשנָה‪ִ ,‬כי ָהיָ ה ָז ִריז ָגדוֹל‬ ‫ַב ֲעבו ָֹדת ֹו וְ גַ ם ִה ְת ִחיל ְב ַק ְטנות ֹו ַמ ָמש ַכ ִנ ְז ָכר לְ ֵעיל‪.‬‬ ‫❖‬ ‫געלייגט דעם טלית פאר תפילין‬ ‫(סימן ק"ו)‬ ‫וְ סִ ֵפר לִ י ַר ִבי ִש ְמעוֹן ַהנַ"ל‪ֶׁ ,‬ש ֵתכֶׁ ף ַא ַחר ֶׁש ִכ ָסה ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ְפנֵי ַה ַכ ָלה‬ ‫ְביוֹם ֲח ֻתנָת ֹו‪ָ ,‬הלַ ְך ִמ ָיד וְ ָק ָרא ַכ ָמה ְבנֵי ַהנְעו ִרים‪.‬‬ ‫אמאל פלעגט זיין‪ ,‬פון דעם 'באדעקן' ביז דער 'חופה' האט געדויערט‪ .‬היינט גייט‬ ‫מען דאך באלד צו דער חופה‪.‬‬ ‫וְ ִד ֵּבר ִעם ָכל ֶׁא ָחד וְ ֶׁא ָחד ִב ִיחידות‪ ,‬וְ נ ִָסה או ָֹתם ְב ָחכְ ָמת ֹו ֵהיכָ ן ֵהם עו ְֹמ ִדים‪.‬‬ ‫ער האט זיי געפרואווט 'בחכמתו' וואו שטייען זיי‪ ,‬וואו האלטן זיי‪.‬‬ ‫ו | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫ם־כן ְב ָחכְ ָמה‪ְ ,‬כ ִאלו הוא‬ ‫ר־כ ְך ָק ָרא ֶׁאת ַר ִבי ִש ְמעוֹן וְ ִה ְת ִחיל לְ ַד ֵבר ִעמ ֹו ַג ֵ‬ ‫וְ ַא ַח ָ‬ ‫רוֹצֶׁ ה ַחס וְ ָשלוֹם ַהבְ לֵ י עוֹלָ ם ַה ֶׁזה‪ .‬וְ ַר ִבי ִש ְמעוֹן ָע ַמד ִמ ְשתו ֵֹמם וְ ל ֹא ֵה ִשיב ל ֹו‪ִ ,‬כי‬ ‫הוא ל ֹא ָחפֵ ץ ְב ֵא ֶׁלה‪ָ .‬ענָה ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה וְ ָא ַמר ֵאלָ יו‪" :‬וְ כִ י ֵא ין ַא ָתה ֶׁבן ָא ָדם?‬ ‫ַמדו ַע ֵאינ ְָך ָחפֵ ץ ְב ֵאלו ַה ְדבָ ִרים ֶׁשל עוֹלָ ם ַה ֶׁזה?" ֵה ִשיב ל ֹו‪ֲ " :‬אנִי ִאיש ָתם וְ ָחפֵ ץ‬ ‫ִב ְת ִמימות" ‪ָ .‬ענָה ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה וְ ָא ַמר לו‪ְ " ֹ:‬כפִ י ַהנ ְִר ֶׁאה ֶׁש ִי ְהיֶׁ ה ֶׁה ֵכרות ָגדוֹל‬ ‫ֵבינֵינו" וְ ָא ַמר ל ֹו ִבלְ שוֹן ַא ְש ְכנַז‪" :‬סֶ ע הָ אט ַא ָפנִ ים ָאז ִמיר וֶ ועלְ ן זִ ְיך ֶקענֶ ען"‪.‬‬ ‫ר־כ ְך סִ ֵפר ל ֹו ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה‪ֶׁ ,‬ש ִד ֵבר ִעם ֵאלו ְבנֵי ַהנְעו ִרים וְ נ ִָסה ובָ ַחן‬ ‫ַא ַח ָ‬ ‫או ָֹתם ‪ -‬וְ ִהנֵה ֵהם ְרחו ִֹקים ֵמ ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך ְמאֹד‪ַ ,‬אף ַגם ֵהם ְפגו ִמים ובַ ֲעלֵ י ֲעבֵ ָרה‬ ‫ַר ֲח ָמנָא לִ צְ לַ ן‪.‬‬ ‫וְ ֵתכֶׁ ף ָהלַ ְך ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ִעם ַר ִבי ִש ְמעוֹן ַעל ַה ָש ֶׁדה וְ ִד ְברו יַ ַחד ַה ְר ֵבה‬ ‫ַב ֲעבו ַֹדת ַה ֵשם ְב ִה ְשתו ְֹקקות ָגדוֹל‪ ,‬וְ ִד ֵבר ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה לְ ַר ִבי ִש ְמעוֹן ִדבְ ֵרי‬ ‫י־אם לִ פְ רֹש ִמ ַת ֲאווֹת עוֹלָ ם‬ ‫ִה ְתעו ְֹררות ַה ְר ֵבה " ֶׁש ֵאין שום ַתכְ לִ ית ָבעוֹלָ ם ַה ֶׁזה ִכ ִ‬ ‫ַה ֶׁזה וְ לַ ֲעבֹד ֶׁאת ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך; ובִ פְ ָרט ָאנֹכִ י ֶׁש ַהיוֹם יוֹם ֻח ָפ ִתי ומו ֲֹחלִ ין לִ י ָכל‬ ‫ָה ֲעווֹנוֹת‪ְ ,‬בוַ ַדאי ֲאנִי צָ ִר ְיך לְ פַ ְש ֵפש ְב ַמ ֲע ַשי ַה ְר ֵבה" וְ כַ יוֹצֵ א ְב ֵא ֶׁלה ַה ְדבָ ִרים ִד ֵבר‬ ‫ִעמ ֹו ַה ְר ֵבה‪ .‬וְ ָהלְ כו יַ ַחד וְ ִד ְברו ִמ ֶׁזה ַעד ַה ֻח ָפה‪.‬‬ ‫ַא ְש ֵרי ַהזוֹכֶׁ ה ְביוֹם ֻח ָפת ֹו לַ ֲחשֹב ַעל ַה ַתכְ לִ ית ֶׁב ֱא ֶׁמת!‬ ‫ו ֵמ ָאז וָ ָהלְ ָאה נ ְִת ַק ֵש ר ַר ִבי ִש ְמעוֹן ִעם ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה‪ ,‬וְ הוא ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה‬ ‫ִד ֵבר ִעמ ֹו ַה ְר ֵבה ְב ִה ְתעו ְֹררות ָגדוֹל‪ ,‬וְ ָהיָ ה ְמ ַד ֵבר ַעל לִ ב ֹו ֶׁש ַי ֲע ֶׁשה ְכמוֹת ֹו לִ פְ רֹש‬ ‫ַעצְ מ ֹו ִמן ָהעוֹלָ ם לְ גַ ְמ ֵרי ולְ ִה ְתיַ ֵג ַע וְ לִ ְטר ַֹח וְ לַ ֲעסֹק ַרק ַב ֲעבו ָֹדת ֹו יִ ְת ָב ַר ְך‪ֲ .‬אבָ ל ַר ִבי‬ ‫ִש ְמעוֹן ָא ַמר ל ֹו‪ַ " :‬א ֶׁתם ְבוַ ַדאי ִת ְזכו לִ ְהיוֹת צַ ִדיק ְמפֻ ְר ָסם ‪ -‬וַ ֲאנִי ָחפֵ ץ לִ ְהיוֹת ְמ ַש ֵמש‬ ‫ֶׁאצְ לְ כֶׁ ם ָת ִמיד" וְ כֵ ן ֲהוָ ה‪ֲ .‬אבָ ל ַגם ַר ִבי ִש ְמעוֹן ָהיָ ה ִאיש ָכ ֵשר ֻמפְ לָ ג ְב ַמ ֲעלָ ה‪ִ ,‬כי‬ ‫ָש ַמ ְע ִתי ִמ ִפי ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ְב ַעצְ מ ֹו לִ פְ נֵי ַכ ָמה ָשנִים‪ֶׁ ,‬ש ַר ִבי ִש ְמעוֹן ְכבָ ר ָשבַ ר‬ ‫ָכל ַה ִמ דוֹת ָרעוֹת לְ גַ ְמ ֵרי‪.‬‬ ‫(השואל‪ :‬דער 'יום חופתו' איז געווען דעמאלט דער טאג פון דער בר־מצוה?) יא‪ ,‬אזוי זאגט מען‪,‬‬ ‫אז עס איז געווען אין איין טאג‪.‬‬ ‫ביי רבי נתן'ען איז געווען‪ ,‬רבי נתן איז געבוירן געווארן תק"מ ‪ -‬חמשה עשר בשבטח‪,‬‬ ‫ח עיין ימי מוהרנ"ת חלק א' אות א'‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | ז‬ ‫און ער האט חתונה געהאט תקנ"ג‪' ,‬שבת נחמו' ‪ ,‬ביי די דרייצן מיט א האלב יארט‪.‬‬ ‫אמאל איז דאס נישט געווען קיין נייעס‪ ,‬די חתנים פלעגן לייגן טלית פאר די תפילין‪,‬‬ ‫פאר דער בר מצוה‪ ,‬זיי פלעגן לייגן טלית פאר די תפילין‪.‬‬ ‫❖‬ ‫'כיום אתמול' ‪ -‬אזוי ווי א נעכטן‬ ‫(סימן ק"ז)‬ ‫וְ סִ ֵפר ַר ִבי ִש ְמעוֹן‪...‬‬ ‫ר ' שמעון איז געווארן מקורב צום רבי'ן נאך פאר דער חופה; האט ער געזאגט‬ ‫טאקעי ‪ " :‬איך האב אוועקגעווארפן אלע רבי'ס‪ ,‬אלע גוטע אידן‪ ,‬און זיך מקרב‬ ‫געווען צו א אינגל‪ ,‬נאך פאר דער חופה!"‪.‬‬ ‫‪ֶׁ ...‬ש ַפ ַעם ַא ַחת‪ַ ,‬א ַחר ֶׁשנ ֲַע ָֹשה ְמפֻ ְרסָ ם‪ ,‬נָסַ ע ִעם ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ֶׁד ֶׁר ְך ְכפַ ר‬ ‫אטין‪ֶׁ ,‬ש ָשם יָ גַ ע ַר ֵבנו זִ כְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ַב ֲעבו ָֹדת ֹו ַה ְגדוֹלָ ה ְבבֵ ית חו ְֹתנוֹ‪ֶׁ ,‬ש ָהיָ ה‬‫אוֹסְ יַ ִ‬ ‫ָדר ָשם‪...‬‬ ‫דעם רבי'נס חדר האט די שוויגער צוגענומע ןיא ‪ .‬איז דער רבי אוועק קיין‬ ‫מעדוועדיווקע‪ .‬דעמאלט איז דער רבי אלט געווען אכצן יאר‪ .‬ער איז געווארן א רבי ביי‬ ‫די אכצן‪ .‬פלעגט נאך דער רבי אמאל צופארן צו דעם דארף אוסיאטין ‪ -‬דארטן האט‬ ‫דער רבי זייער אסאך געהארוועט ‪' -‬בבית חותנו'‪.‬‬ ‫‪...‬וְ נָסַ ע ִעמ ֹו ֶׁד ֶׁר ְך ַה ָשדוֹת וְ כַ יוֹצֵ א‪ ,‬וְ ָהיָ ה ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ִמ ְת ַג ְע ֵג ַע ְמאֹד‬ ‫וְ ָא ַמר‪ַ " :‬כ ָמה ָהיָ ה טוֹב לְ פָ נַי ְבכָ אן‪ִ ,‬כי ְבכָ ל ְפ ִס ָיעה ופְ ִס ָיעה ִה ְר ַג ְש ִתי ַט ַעם ַגן ֵע ֶׁדן"‪.‬‬ ‫דא איז מיר געוועזן גוט ‪' -‬בכל פסיעה ופסיעה' האב איך געפילט טעם גן עדן‪.‬‬ ‫ט שם‪.‬‬ ‫י עיין שיש"ק (חדש) ח"ב‪ ,‬אות שי"ט‪.‬‬ ‫יא עיין להלן‪.‬‬ ‫ח | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫ִכי ָשם ְב ֵאלו ַה ְד ָרכִ ים ָהיָ ה ָרגִ יל לֵ ילֵ ְך ולְ ִה ְתבו ֵֹדד‪ ,‬וְ ָהיָ ה ֵמצֵ ר ו ִמ ְת ַג ְע ֵג ַע ְמאֹד‬ ‫וְ ָא ַמר‪ֲ " :‬הל ֹא ָכאן ָהיָ ה טוֹב לְ פָ נַי ְמאֹד ‪ -‬וְ לָ ָמה לִ י ַה ִפ ְרסום ֶׁשל ַעכְ ָשו?!‬ ‫'וואס טויג מיר דאס פירסום?!'‬ ‫ַגם עוֹד ַפ ַעם ַא ַחת סִ ֵפר ְבפָ נַי‪ֶׁ ,‬ש ִב ְהיוֹת ֹו ִב ֵימי נְעו ָריו‪ְ ,‬כ ֶׁש ָהיָ ה ִמ ְתבו ֵֹדד ְב ֵאיזֶׁה‬ ‫ָמקוֹם ַב ַי ַער א ֹו ַב ָש ֶׁדה ‪ְ -‬כ ֶׁש ָח ַזר ִמ ָשם ָהיָ ה ָכל ָהעוֹלָ ם ָח ָדש ְב ֵעינָיו וְ נ ְִד ָמה ל ֹו ְכ ִאלו‬ ‫הוא עוֹלָ ם ַא ֵחר לְ גַ ְמ ֵרי‪ ,‬וְ ל ֹא ָהיָ ה ָהעוֹלָ ם נ ְִר ֶׁאה ְב ֵע ינָיו ְכלָ ל ַכ ֲא ֶׁשר ִמק ֶֹׁדם‪.‬‬ ‫א ז ער האט זיך אומגעקערט פון דארט איז געווען די גאנצע וועלט ניי ‪ -‬א נייע וועלט‪.‬‬ ‫וואס 'התבודדות' קען ברענגען ‪' -‬ישוב הדעת'!‬ ‫יעדער איינער ביי וואס ער האלט‪ ,‬ביי וואס ער קען האלטן‪ ,‬איז דאס אלץ וואס ער‬ ‫איז זיך מער מיישב‪ ,‬ער מאכט מער ישוב הדעת‪.‬‬ ‫"איזה חכם הרואה את הנולד"יב; דער וואס זעהט דעם 'נולד' ‪ -‬דער איז א 'חכם';‬ ‫דאס איז 'ישוב הדעת'; אז עס זאל נקבע ווערן דער נולד אין דעם מענטשן‪ ,‬ממילא‬ ‫מאכט ער אן אנדער חשבון‪.‬‬ ‫דער איז א חכם‪ ,‬דער וואס קוקט אויף דעם עולם הנצחי‪ ,‬אויף דורי דורות‪ ,‬עס‬ ‫ווערט קיינמאל נישט אפגעהאקטיג‪.‬‬ ‫יב תמיד לב‪ ,‬א‪.‬‬ ‫יג עיין ליקוטי הלכות הל' שבת ה"ו אות ג'‪ִ :‬ע ַ ּקר ַה ָחכְ ָמה ָה ֲא ִמ ִּתית ִהוא ָחכְ ַמת ַה ַ ּצדִּ ִיקים ַה ְ ּגדוֹ לִ ים‬ ‫יתם ַה ִּ ּנ ְּצ ִּחי לְ ָהכִ ין לָ ֶׁהם ֵצ ָידה לְ ַד ְר ָּכם ָה ָאר ְֹך ַעד ֶׁש ָ ּזכ ּו‬ ‫ָה ֲא ִמ ִּת ִ ּיים ֶׁש ָ ּזכ ּו לְ ִה ְת ַח ֵּכ ם ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת לַ ֲחשֹב ַעל ַּתכְּ לִּ ָׁ‬ ‫לָ זֶׁ ה ִ ּב ְשלֵ מוּת‪ִּ .‬כי זֶׁ ה ִע ַ ּק ר ַה ָחכְ ָמה ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ִ ּב ְב ִחינַ ת " ֵאיזֶׁ ה ּו ָׁחכָׁ ם ָׁהרוֹ ֶׁאה ֶׁאת ַהנּוֹ לָׁ ד"‪ֶׁ .‬ש ִע ַ ּקר ַה ָחכְ ָמה הוּא‬ ‫ְּכ ֶׁש ּ ִמ ְס ַּת ְּכלִ ין ַעל סוֹ ף ָּכל דָּ ָבר ַמה ִ ּי ְהיֶׁ ה נוֹ לַ ד וְ נִ ְצ ַמח ִמ ֶּׁזה ָה ֵע ֶׁסק וְ ַה ָחכְ ָמה וְ ָה ִע ָ ּקר הוּא ַה ּסוֹ ף ָה ַא ֲחרוֹ ן‬ ‫יטב ַמה ִּ ּי ְּהיֶׁ ה נוֹ לַ ד ִּמ ּ ַמ ֲע ָׁשיו וַ ֲע ָׁס ָׁקיו ַ ּב ּסוֹ ף ָׁה ַא ֲחרוֹ ן‪ֲ .‬א ֶׁשר‬ ‫ֶׁש ָׁ ּצ ִּר ְּ‬ ‫יך ָּׁכל ֶׁא ָׁחד לְּ ַה ְּש ִּּכיל ַעל דְּּ ָׁרכָׁ יו וּלְּ ִּה ְּתיַ ּ ֵשב ֵה ֵ‬ ‫לָ זֶׁ ה ֵאין זוֹ כִ ין ְ ּבשוּם ָחכְ ָמה ֶׁש ָ ּב עוֹ לָ ם ַה ֶׁ ּזה ִּכי ִאם ַעל ְי ֵדי ָחכְ מוֹ ת ַה ַ ּצדִּ ִיקים ָה ֲא ִמ ִּת ִ ּיים ֶׁש ֵהם ָחכְ ַמת ַה ּתוֹ ָרה‬ ‫ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | ט‬ ‫דער רבי רעדט דארטן אין דער תורה פון "ימי חנוכה"יד‪' :‬אתמול' איז די זאך פון‬ ‫תשובה‪ִּ " ,‬כי ֶאלֶ ף ָׁשנִּ ים ְּב ֵעינֶ ָׁ‬ ‫יך ְּכיוֹ ם ֶא ְּתמוֹ ל ִּכי יַ ֲעבֹר"‪' .‬תשובה' האט אין זיך א כח‬ ‫אז טויזנט יאר איז אזוי ווי א 'נעכטן'‪.‬‬ ‫וואס דער מענטש איז ווייט פון דעם אויבערשטן‪ ,‬איז דער זמן ביי אים גרעסער‪ ,‬ער‬ ‫האט נאך פופציג יאר‪ ,‬זעכציג יאר‪ ,‬איך האב דאך נאך צו לעבן אסאך יארן‪ ,‬איז כדאי‬ ‫אריינברענגען צו זיך תענוגים‪...‬‬ ‫אבער וואס דער מענטש טוהט מערער תשובה‪ ,‬ווערט אלץ ביי אים דער זמן‬ ‫קלענער‪ ,‬טויזנט יאר איז אזוי ווי א נעכטן‪' ,‬כיום אתמול'‪ ,‬ממילא וויפיל איז כדאי פאר‬ ‫איין טאג אוועקצוגעבן אינגאנצן?!‬ ‫א מענטש אז ער ווייסט אז היינט איז זיין 'יום אחרון' וועט ער זיך נאריש מאכן דעם‬ ‫טאג?! ער ווייסט אז היינט איז זיין 'יום אחרון'! און אז מארגן?!‬ ‫וואס הייסט תשובה? "כי אלף שנים כיום אתמול"! דאס איז דער כח פון תשובה‪,‬‬ ‫דאס הייסט תשובהטו‪ ,‬דער גאנצער זמן ווערט ביי אים אזוי ווי א 'יום אתמול'‪ .‬און וואס‬ ‫ער טוהט מערער תשובה‪ ,‬איז דער זמן קלענער און קלענער‪.‬‬ ‫וואס דער מענטש איז ווייט פון תשובה‪ ,‬איז ביי אים א גרויסער זמן‪ ,‬ער האט נאך‬ ‫צייט צו פארברענגען‪ ,‬צו הנאה האבן‪.‬‬ ‫יד ליקוטי מוהר"ן תניינא סי' ב' אות ד'‪ ,‬וזל"ש‪ :‬וְ זֶׁ ה ְ ּב ִחינַ ת‪ :‬גַ ם ִמ ְּתמוֹ ל‪ּ ְ ,‬ב ִחינַ ת דִּ בּ וּר ֶׁשל ְּתשו ָּבה‪ְּ ,‬כ מוֹ‬ ‫יך ְּכיוֹ ם ֶׁא ְתמוֹ ל"‪.‬‬ ‫ֹאמר שוּב ּו ְבנֵ י ָא ָדם ִּכי ֶׁאלֶׁ ף ָשנִ ים ְ ּב ֵעינֶׁ ָ‬ ‫ֶׁש ָּכ תוּב ְּ(ת ִה ִּלים צ)‪" :‬וַ ּת ֶׁ‬ ‫טו עיין ליקוטי הלכות הל' מילה ה"ד אות י"ט‪ :‬וְ זֶׁ ה ּו ֶׁש ּמ ֶֹׁש ה ַר ֵ ּבנ ּו ְמ ַה ֵ ּבל ַה ְּז ַמן וְ אוֹ ֵמר‪ִּּ ,‬כי ֶׁאלֶׁ ף ָׁשנִּ ים ְּ ּב ֵעינֶׁ ָׁ‬ ‫יך‬ ‫ְּּכיוֹ ם ֶׁא ְּתמוֹ ל ִּּכי יַ ֲעבֹר‪ֶׁ ,‬ש ֶׁ ּז ה ּו ְ ּב ִחינַ ת לְ ַמ ְעלָ ה ֵמ ַה ְּז ַמן‪ֶׁ ,‬ש ֶׁאלֶׁ ף ָשנִ ים ֵאינָ ם נֶׁ ְח ָש ִבים ִּכי ִאם ְּכיוֹ ם ֶׁא ָחד ‪ ...‬וְ ַעל‬ ‫ְי ֵדי ְ ּב ִחינָ ה זֹאת דַּ יְ ָקא ְּכ ֶׁש ּ ִמ ְס ַּת ְּכלִ ים ַעל זֶׁ ה ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ו ַּמ ֲא ִמינִ ים ָ ּבזֶׁ ה ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ַעל ְּי ֵדי זֶׁ ה דַּ ְּי ָׁקא זוֹ כִּ ין לִּ ְּתשו ָּׁבה‬ ‫יך ֶׁש ִ ּי ְהיֶׁ ה ֲא ִפ ּל ּו ִמ ָּכל ַה ְּנ ִפילוֹ ת ֶׁש ָ ּב עוֹ לָ ם‪ַ ,‬ר ֲח ָמנָ א לִ ְצלָ ן‪ַּ ,‬כ ַּנ"ל‪ּ ְ .‬ב ִחינַ ת ָּת ֵשב ֱאנוֹ ש ַעד‬ ‫ְּשלֵ ָׁמה ָּׁת ִּמיד ִי ְהיֶׁ ה ֵא ְ‬ ‫יך ְּכיוֹ ם ֶׁא ְתמוֹ ל וְ כוּ' ַּכ ַּנ"ל ‪ִּ ...‬כי ָּכל‬ ‫ֹאמר שוּב ּו ְבנֵ י ָא ָדם ִּכי ֶׁאלֶׁ ף ָשנִ ים ְ ּב ֵעינֶׁ ָ‬ ‫דַּ ָּכ א ַעד דִּ כְ דּ וּכָ א ֶׁשל נֶׁ ֶׁפש‪ .‬וַ ּת ֶׁ‬ ‫ָה ֲעוֹ נוֹ ת וְ ָה ֲע ֵברוֹ ת ֶׁשל ְ ּבנֵ י ָה ָא ָדם ֶׁש ְּמעוֹ ְר ִרין ַחס וְ ָשלוֹ ם‪ֲ ,‬חרוֹ ן ַא ּפוֹ ַר ֲח ָמנָ א לִ ְצלָ ן‪ַ ,‬הכּ ֹל נִ ְמ ָש ְך ַרק ֵמ ַה ָּט עוּת‬ ‫ֶׁשל ַה ְּז ַמן ֶׁש ִּנ ְד ֶׁמה לָ ֶׁהם ְּכ ִא ּל ּו יֵ ש לָ ֶׁהם ֵאיזֶׁ ה זְ ַמן ָ ּב עוֹ לָ ם‪ֲ ,‬א ָבל ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ַהכּ ֹל ֶׁה ֶׁבל‪ ,‬וכו'‪ ,‬עייעו"ש‪.‬‬ ‫י | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫דער עיקר איז זיך צו מיישב זיין‪' ,‬די וועלט איז דאך פארט נישט קיין אייביגע וועלט‪,‬‬ ‫און דער עיקר איז דאך דער עולם הנצחי‪ ,‬דארף מען נאר זעהן דא טוהן די זאכן וואס‬ ‫עס איז דארטן חשוב'‪.‬‬ ‫יעדער איינער‪ ,‬וואס ער איז נענטער צום אויבערשטן‪ ,‬איז ווייל ער האט מער ישוב‬ ‫הדעת‪ ,‬ער איז זיך מער מיישבטז‪.‬‬ ‫❖‬ ‫'מחובר לטהור ‪ -‬טהור'‬ ‫(סימן ק"ח)‬ ‫ַא ַחר ָכ ְך נ ְִת ַגלְ ֵגל ַה ָדבָ ר וְ ָהיָ ה ֻמכְ ָרח לְ ִהסְ ַת ֵלק ִמ ֻשלְ ַחן חו ְֹתנ ֹו ִכי ֲחמוֹת ֹו נִפְ ְט ָרה‬ ‫אהלִ יב‪ .‬וְ ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ְב ַעצְ מ ֹו‬ ‫וְ לָ ַקח חו ְֹתנ ֹו ִא ָשה ַא ֶׁח ֶׁרת ִמ ְק ִה ַלת ק ֶֹׁדש ָמ ְ‬ ‫אהלִ יב וְ ַעל יָ ד ֹו נִגְ ַמר ַה ִשדו ְך‬ ‫ִה ִש ָיאה ל ֹו ִכי הוא ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה נָסַ ע ִעמ ֹו לָ ִעיר ָמ ְ‬ ‫וְ נ ִֵשאת לוֹ‪ִ .‬כי ַאף ַעל ִפי ֶׁש ָהיָ ה ֲע ַדיִ ן ִב ֵימי נְעו ָריו ַמ ָמש וְ כִ ְמ ֻד ֶׁמה ֶׁש ָש ַמ ְע ִתי ֶׁש ָהיָ ה‬ ‫ָאז ְב ֶׁע ֶׁר ְך ְשמ ֹונֶׁה ֶׁע ְֹש ֵרה ָשנִים ַאף ַעל ִפי כֵ ן ָנ ְֹשאו ל ֹו ָפנִים ְקצָ ת ֲאנ ִָשים ֵמ ֲח ַמת‬ ‫ֶׁש ָהיָ ה נֶׁכֶׁ ד ַה ַב ַעל ֵשם טוֹב זִ כְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה‪ ,‬וְ גַ ם ָראו וְ ֵהבִ ינו ב ֹו ְב ַעצְ מ ֹו ֶׁשהוא ְכלִ י‬ ‫יָ ָקר ִמ ָפז ו ִמ ְפנִינִים‪ .‬וְ ַה ַמ ְֹש ִכילִ ים ֵהבִ ינו ַגם ָאז ֶׁש ַכ ֲא ֶׁשר יִ ְת ַג ֵדל יִ ְהיֶׁ ה ִחדוש ָבעוֹלָ ם‪.‬‬ ‫אהלִ יב ָכ ְך ָהיָ ה‪ִ ,‬כי נ ְִת ַאכְ סֵ ן ָשם ְבבֵ ית ִאיש נִכְ ָבד ֶׁא ָחד‬ ‫ו ַמ ֲע ֶֹׁשה ֶׁש ָהיָ ה ְב ָמ ְ‬ ‫ֵמ ַה ְמק ָֹרבִ ים לְ ָה ַרב ַה ָקדוֹש דוֹד ֹו ַר ִבי ָברו ְך ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה; וְ ָה ִאיש ָהיָ ה ָע ִשיר נִכְ ָבד‬ ‫וְ ִק ְבל ֹו ְבכָ בוֹד ָגדוֹל וְ ָע ָֹשה סְ ֻע ָדה ֲעבורוֹ‪ .‬וְ ָהיו ָשם עוֹד ֲאנ ִָשים ֲחשובִ ים ֵמ ַה ְמק ָֹרבִ ים‬ ‫לְ ָה ַרב ַהנַ"ל‪ ,‬וְ נ ְָתנו ל ֹו יַ יִ ן לִ ְש תוֹת וְ הוא ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ָהיָ ה ֲע ַדיִ ן סָ גור וְ ל ֹא ָהיָ ה ָרגִ יל‬ ‫ֵיהם‬‫לו ַֹמר תו ָֹרה ָב ַר ִבים‪ַ ,‬א ְך ָאז ִב ְש ַעת ִמ ְש ֵתה ַה ַייִ ן נ ְִתלַ ֵהב לִ ב ֹו ופָ ַתח ִפיו וְ גִ ָלה לִ פְ נ ֶׁ‬ ‫ְדבָ ִרים נִפְ לָ ִאים וְ נו ָֹר ִאים; וְ ָה ֲאנ ִָשים ֲא ֶׁשר ָהיו ָשם ָראו ֶׁאת ַה ַמ ְר ָאה ַהזֹאת‪ֵ ,‬ה ָמה‬ ‫ָראו ֵכן ָת ָמהו‪ ,‬וְ נִבְ ֲהלו ְמאֹד‪ ,‬וְ ָאז ָהיָ ה ַהנִשֹו ִאין ֶׁשל חו ְֹתנ ֹו וְ ָשבו לְ בֵ ָיתם‪.‬‬ ‫טז עיין ליקוטי מוהר"ן תניינא סי' י'‪ַ :‬מה ּ ֶׁש ָהעוֹ לָ ם ְרחוֹ ִקים ֵמ ַה ּ ֵש ם ִי ְת ָ ּב ַר ְך וְ ֵאינָ ם ִמ ְת ָק ְר ִבים ֵאלָ יו ִי ְת ָ ּב ַר ְך‪,‬‬ ‫הוּא ַרק ֵמ ֲח ַמת ֶׁש ֵאין לָ ֶׁהם יִ ּשוּב ַהדַּ ַעת‪ ,‬וְ ֵאינָ ם ְמיַ ּ ְש ִבין ַע ְצ ָמן‪ .‬וְ ָה ִע ָ ּקר לְ ִה ְש ַּתדֵּ ל לְ יַ ּ ֵשב ַע ְצמוֹ ֵהי ֵטב‪ָ ,‬מה‬ ‫ַה ַּתכְ לִ ית ִמ ָּכל ַה ַּת ֲאווֹ ת ו ִּמ ָּכל ִענְ ְינֵ י ָהעוֹ לָ ם ַה ֶּׁזה‪ֵ ,‬הן ַּת ֲאווֹ ת ַה ִּנכְ נָ סוֹ ת לַ ּגוּף‪ֵ ,‬הן ַּת ֲאווֹ ת ֶׁשחוּץ לַ ּגוּף‪ְּ ,‬כגוֹ ן‬ ‫ָּכבוֹ ד‪ ,‬וְ ָאז ְ ּבוַ דַּ אי יָ שוּב ֶׁאל ה'‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | יא‬ ‫ובְ אוֹת ֹו ַה ְז ַמן ָבא לְ ָשם ָה ַרב ַה ַצ ִדיק ַה ְמפֻ ְרסָ ם מו ֵֹרנו דֹב ִמ ַזאסְ לַ אב ַהנ ְִק ָרא ְבפִ י‬ ‫כֹל ַר ִב י ֶׁבער ְב ַר ִבי בונִים ֶׁש ָזכָ ה לִ ְנס ַֹע לְ ֶׁא ֶׁרץ יִ ְֹש ָר ֵאל וְ נ ְִס ַת ֵלק ָשם‪ .‬וְ סִ ְפרו לְ פָ נָיו ָכל‬ ‫ַהנַ"ל ָכל ַמה ֶׁש ָש ְמעו ִמ ִפיו ָאז‪ ,‬וְ נִבְ ַהל וְ נ ְִשתו ֵֹמם ְמאֹד וְ ָא ַמר ֶׁש ִי ְהיֶׁ ה ִחדוש ָגדוֹל‬ ‫ָבעוֹלָ ם‪.‬‬ ‫ובִ ְהיוֹת ֹו יו ֵֹשב ַב ְכפָ ר ֲע ַדיִ ן ַעל ֻשלְ ַחן חו ְֹתנ ֹו ִה ְת ִחילו ֲאנ ִָשים ִמ ְמקוֹמוֹת‬ ‫ַה ְסמוכִ ים לְ ִה ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו; וְ לִ פְ ָע ִמים נָסְ עו ֵאלָ יו וְ ָהיָ ה ַמלְ ִהיב לִ ָבם ְמאֹד לְ ַה ֵשם‬ ‫יִ ְת ָב ַר ְך‪ ,‬וְ נ ְִת ָק ְרבו ַעל יָ ד ֹו לְ ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך‪ ,‬וְ נַ ֲעשֹו ֲאנָ ִשים ְכ ֵׁש ִרים ְמאֹד ַעד הַ יוֹם הַ ֶזה‬ ‫‪ַ -‬א ְש ֵרי לָ ֶׁהם!‬ ‫ַא ַחר ָכ ְך ֲע ַדיִ ן ָהיָ ה יו ֵֹשב ְקצָ ת ַעל ֻשלְ ַחן חו ְֹתנוֹ‪ַ ,‬א ְך ְב ֶׁמ ֶׁש ְך ַה ְז ַמן ְקצָ ת ל ֹא יָ צְ ָאה‬ ‫ֲחמוֹת ֹו יְ ֵדי חוֹבָ ָתה נֶׁגְ דוֹ‪ִ ,‬כי ְבבֵ ית חו ְֹתנ ֹו ַהנַ"ל ָהיָ ה לְ ַר ֵבנו זִ כְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ֶׁח ֶׁדר ְמיֻ ָחד‬ ‫ְבתו ְֹך ַה ֵבית ִד ָירה ֶׁשקו ִֹרין ַאלְ ִקיר ( ֶׁח ֶׁדר צְ ָד ִדי ָק ָטן) ‪ .‬וְ ָשם ָהיָ ה יו ֵֹשב ו ִמ ְתבו ֵֹדד‬ ‫וְ עוֹסֵ ק ַב ֲעבו ָֹדתוֹ‪ ,‬וְ לִ פְ ָר ִקים ָהיָ ה יוֹצֵ א לַ חוץ לְ ִה ְתבו ֵֹדד ַב ָש ֶׁדה א ֹו לַ ַי ַער וְ כַ יוֹצֵ א‪.‬‬ ‫וַ יְ ִהי ַהיוֹם וְ נָסַ ע ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ֶׁאל ָה ִעיר וְ ָהלְ כָ ה חֲ מוֹת ֹו וְ ֶׁה ֱע ִמ ָידה ִמ ָט ָתה‬ ‫ָשם‪ִ ,‬כי ָרצְ ָתה לִ ַקח ֶׁאת ַה ֶׁח ֶׁדר ִב ְשבִ ילָ ה‪ .‬וְ ֵתכֶׁ ף ְכ ֶׁש ָבא ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה לְ ָשם‬ ‫ו ָמצָ א ֶׁש ָל ְק ָחה ִמ ֶׁמנו ְמקוֹם ְק ֻד ָשתוֹ‪ ,‬ל ֹא ָהיָ ה יָ כוֹל עוֹד לִ ְהיוֹת סָ מו ְך ַעל ֻשלְ ַחן חו ְֹתנ ֹו‬ ‫ועדיוְ ֶׁוקע‪.‬‬ ‫עדוֶׁ ִ‬‫‪ -‬וְ ָאז יָ צָ א ִמן ַה ְכפָ ר‪ ,‬וְ נִכְ נַס לְ תו ְֹך ָה ִעיר וְ ָקבַ ע ִד ָירת ֹו ְב ֶׁמ ְ‬ ‫(ר' מאיר‪ :‬מען ווייסט ווער עס זענען געווען די מענטשן וואס זענען מקורב געווארן דעמאלט? רבי נתן‬ ‫ברענגט‪" :‬ונעשו אנשים כשרים עד היום הזה") רבי נתן איז דאך מקורב געווארן שפעטער אין‬ ‫ברסלב; איז די וואס זענען מקורב געווארן דארטן‪ ,‬האבן זיך געהאלטן ביז דעמאלט‪.‬‬ ‫עס איז דא אמאל א מקורב וואס גייט אוועק‪ ,‬און דא האבן זיי זיך נאך געהאלטן 'עד‬ ‫היום הזה'‪.‬‬ ‫'התקרבות' הייסט‪ ,‬איך בין נאנט צו אים‪ ,‬איך גיי נישט אוועק! דאס הייסט‬ ‫'התקרבות'‪' ,‬פה אשב'‪ ,‬איך שפיר אז דאס איז מיין תכלית‪ ,‬דאס איז אינגאנצן מיין‬ ‫חיות‪ ,‬אט דאס הייסט 'התקרבות'‪.‬‬ ‫יב | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫דער רבי‪ ,‬אין אלע צייטן האט ער געהאט די מענטשן; אט איז מען נתלהב געווארן‪,‬‬ ‫און שוין האט ער זיי געגעבן א בחירה ‪ -‬צוויי וועגן‪ ,‬אזוי ווי ביי דער תורה הקדושהיז‪.‬‬ ‫ביים רבי'ן איז נישט געווען קיינמאל אז ער זאל געבן א זאך און עס זאל זיין אז עס‬ ‫"מוז" שוין זיין אזוייח; עס איז דא בחירה‪ ,‬דו קענסט זיך האלטן‪ ,‬דו קענסט אוועקגיין;‬ ‫ביים צדיק איז דא דער וועג פון "צדיקים ילכו בם"‪ ,‬אבער דער וואס האט קשיות גייט‬ ‫אוועק‪.‬‬ ‫עס איז נישטא קיין זאך וואס עס זאל זיין שוין אויף אייביג אז דאס איז עס; נאר ‪-‬‬ ‫אט איז ער א מלאך‪ ,‬ער ברענט‪ ,‬ער פלאקערט‪ ,‬אבער ער (‪ -‬היצר הרע) לויפט נישט‬ ‫אוועק פון דיר‪ .‬איי פארוואס איז איצטער מער שטילער? ער וויל איך זאל מיינען אז‬ ‫ער איז שוין אוועק‪ ...‬ער וויל איך זאל ז יך איינרעדן אז ער איז שוין אוועק‪.‬‬ ‫דער וואס איז א בר־דעת (פארשטייט) ‪ -‬ניין‪ ,‬ער איז נישט אוועק‪ ,‬ער שטייט‬ ‫פונ דערווייטנס און ווארט טאמער וועט ער זיך קענען אריינכאפן‪ ,‬אבער ער איז‬ ‫נאכנישט אוועק‪ .‬טאמער דאכט זיך דעם מענטשן אז ער איז שוין ‪ - -‬טויג עס נישט‪.‬‬ ‫(עס קען גאר זיין אז) ער ברענט‪ ,‬ער ברענט‪ ,‬ער ברענט; (דערנאך אז) ער ווערט‬ ‫אפגעקילט‪ ,‬ווערט ער אינגאנצן דערווייטערט‪.‬‬ ‫אט דאס הייסט 'התקרבות'‪ ,‬אז מען זאל וויסן‪ ,‬דו ווערסט טאקע מקורב‪ ,‬אבער דער‬ ‫בעל־דבר שווייגט נישט און ער וועט נישט שווייגן‪ ,‬איך דארף זיך אונטערגארטלען‪,‬‬ ‫נישט מיינען אז דאס איז עס‪.‬‬ ‫יז עיין ליקוטי מוהר"ן סי' ל"א אות ט'‪ָ :‬ה ַרב ָׁצ ִּר ְּ‬ ‫יך ַ ּגם ֵּכן ֶׁש ִ ּי ְהיֶׁ ה לוֹ ְשנֵ י כּ ֹחוֹ ת ֶׁש ֵ ּיש לְ ַה ּתוֹ ָרה ַסם ַח ִ ּיים וְ ַסם‬ ‫ּפש ִּעים יִּ ָּׁכ ְּשלוּ"‪ִ .‬אם הוּא‬ ‫וְ כוּ'‪ּ ְ ,‬ב א ֶֹׁפן ֶׁש ִ ּי ְהיֶׁ ה ֶׁא ְפ ָשר לְ ַה ּ ִמ ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו לְ ַק ֵ ּבל ִּכ ְרצוֹ נוֹ ‪ַ ,‬‬ ‫"צדִּּ ִּיקים יֵ לְּ כוּ‪ ,‬ו ְּ‬ ‫ִמ ְש ּתוֹ ֵקק לַ ֲעבוֹ ַדת ַה ּ ֵש ם ִי ְת ָ ּב ַר ְך‪ ,‬יוּכַ ל לְ ַק ֵ ּבל ֵמ ָה ַרב דֶּׁ ֶׁר ְך ְי ָש ָרה לַ ֲעבֹד ֶׁאת ה'‪ .‬וְ ִאם לָ או וְ ִטינָ א יֵ ש ְ ּבלִ בּ וֹ ‪,‬‬ ‫יוּכַ ל ַ ּג ם ֵּכן לִ ְמצֹא ְ ּב ָה ַרב דָּ ָבר ֶׁש ְי ַק ֵ ּצץ ִ ּבנְ ִטיעוֹ ת וְ ִיכְ ּפֹר ַ ּבכּ ֹל‪ַ ,‬חס וְ ָשלוֹ ם‪.‬‬ ‫יח עיין חיי מוהר"ן אות ת"ל‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | יג‬ ‫אז רבי נתן איז געווארן מקורב‪( ,‬איז אויף אים איבערגעגאנגען אסאך)‪ .‬ער זאגט טאקעיט‪:‬‬ ‫"ער ווייסט נישט ווי אזוי ער האט געקענט דאס אויסהאלטן!" אזעלכע מניעות‪,‬‬ ‫אזעלכע התנגדות‪ ,‬א געוואלד‪.‬‬ ‫כ‬ ‫דער רבי האט אים אמאל געזאגט ‪ " :‬אריינגענארט אין זאק אריין!" (ענה רבי נתן‬ ‫ואמר‪" ):‬רבי‪ ,‬בינדט צו שטארק איך זאל נישט קענען ארויס!"‪.‬‬ ‫'התקרבות' הייסט אז מען גייט אריין אין דער זאך אריין מיט אן 'אמת'‪ ,‬מען זוכט‬ ‫אין דער זאך‪ ,‬אט דאס הייסט 'התקרבות'‪ ,‬נישט נאר אזוי פון אויבן‪-‬אויף‪.‬‬ ‫אז מען שטייט און מען דאוונט; דער דאוונט און דער דאוונט‪ ,‬און יעדער איינער‬ ‫דאוונט זיין דאווענען; דער לייגט אבער אריין מער כוחות אין דאווענען‪ ,‬ער איז מער‬ ‫מקושר צו די ווערטער‪ ,‬עס איז אן אנדער דאווענען‪ .‬פון אויבן‪-‬אויף ‪ -‬אלע דאווענען‪,‬‬ ‫עס איז אוודאי זייער גוט‪.‬‬ ‫אזוי איז אין התקרבות אויך; וואס דער מענטש ליגט מער אין דער זאך‪ ,‬ער גראבט‬ ‫מערער‪ ,‬דעמאלט איז ער נענטער‪.‬‬ ‫אויף רבי נתן'ען האט מען געזאגטכא‪ " :‬ער איז געקומען שפעטער פון אונז ‪ -‬און‬ ‫ער האט געמאכט בעסער פון אונז!"‪.‬‬ ‫דער לעצטער‪ ,‬דער קלענסטער מקורב‪ ,‬איז רבי נתן געווען צום רבי'ן‪ .‬ער איז‬ ‫געקומען שפעטער און געמאכט בעסער‪.‬‬ ‫פארוואס? ביי אים איז געווען דאס 'התקרבות' גאר אנדערש; "אזא מין רבי ‪ -‬לאמיר‬ ‫זיך דערנענטערן!"כב‪.‬‬ ‫אין מעדוועדיווקע דארטן האט זיך שוין געטוהן‪ ,‬דער רבי האט געהאט דארטן א‬ ‫מעמד‪ ,‬און געווארן א שטיקל מפורסם‪ ,‬דארטן זענען מקורב געווארן די אלע גדולים‪,‬‬ ‫יט ימי מוהרנ"ת חלק א'‪ ,‬אות א'‪.‬‬ ‫כ שיש"ק (חדש) ח"ב‪ ,‬אות קכ"ד‪.‬‬ ‫כא עיין שם אות תקס"ד‪.‬‬ ‫כב עיין שם אות קמ"ז‪.‬‬ ‫יד | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫רבי יודל‪ ,‬מיט רבי שמואל אייזיק‪ ,‬ר' בער‪ ,‬דער טירהאוויצער מגיד‪ ,‬אלץ אין‬ ‫מעדוועדיווקעכג‪.‬‬ ‫(אחד הנוכחים‪ :‬ר' חייקל אויך!) ר' חייקל איז טאקע אויך געווען פון מעדוועדיווקעכד‪ ,‬ער‬ ‫האט אין די ערטער דארטן געוואוינט‪ ,‬עס איז א קליין שטעטעלע‪ ,‬איך בין נישט געווען‬ ‫דארטן‪ ,‬עס איז לעבן טשעהרין‪ ,‬א דערפעלע‪.‬‬ ‫דער רבי איז קיינעם נישט מרחק‪ ,‬אדרבה‪ ,‬ער איז יעדן איינעם מחזק‪ .‬אבער יעדער‬ ‫איינער דארף וויסן‪ ,‬וואס הייסט 'התקרבות'? נישט זיין נאר פון אויבן‪-‬אויף‪ ,‬נאר‬ ‫אריינגיין מיט די עצות‪ ,‬מיט די געדאנקען‪ ,‬דעמאלט איז ער טאקע אנדערש מקורב‪.‬‬ ‫דער רבי ר' אלימלך האט געזאגט אמאל‪" :‬המחובר לטהור ‪ -‬טהור"כה; אז ער איז‬ ‫'מחובר לטהור' ‪ -‬איז ער אויך 'טהור'‪ .‬האט איינער געפרעגט דעם רבי'ן ר' אלימלך‪,‬‬ ‫דער טהור האט דאך אזוי פיל געהארוועט ביז ער איז געווארן א טהור‪ ,‬און ער ‪? - -‬‬ ‫(ענה לו‪" ):‬דו מיינסט אז זיין א 'מחובר לטהור' איז גרינג? ווערן א 'מחובר' איז‬ ‫אויך נישט גרינג; אזוי ווי דער 'טהור' האט געהארעוועט אז ער זאל ווערן א 'טהור'‪,‬‬ ‫דארף מען אסאך הארעווען מען זאל זיין א 'מחובר לטהור'!"‪.‬‬ ‫"דו מיינסט א 'מחובר לטהור' איז אזוי גרינג? עס איז נישט אזוי גרינג!"‬ ‫(אחד הנוכחים‪ :‬אנדערע זאגן א 'מחובר לטהור' איז נאך שווערער!כו ) דאס האב איך נישט‬ ‫געהערט; דאכט זיך מיר אז עס איז געדרוקט אויך אזוי‪.‬‬ ‫כג עיין להלן חיי מוהר"ן אות קי"ב‪.‬‬ ‫כד עיין שיש"ק (חדש) ח"ד בערכו אות ק"ו‪.‬‬ ‫כה משניות כלים פי"ב‪ ,‬מ"ב‪.‬‬ ‫כו עיין ספר 'רמתים צופים' על תנא דבי אליהו‪ ,‬פ"ג‪ :‬שמעתי מכ"ק אדמו"ר זי"ע [‪ -‬רבי בונם מפשיסחא]‬ ‫ששאל להרה"ק היהודי זלה"ה שהיה אומר כל המחובר לטהור וכו'‪ .‬ושאל לו‪ ,‬וכי הקב"ה וותרן וכו'‪ ,‬ומה‬ ‫סברא הוא זו שבדבר קל יהיה לו מדריגת הצדיק אשר לא נהנה מהעולם הזה? והשיב לו שזה עבודה‬ ‫גדולה מאוד להיות דבק לצדיק האמיתי ויותר קשה מלהיות צדיק בעצמו ואין כאן ויתור כלל‪ .‬ומי שהיה‬ ‫רגיל אצל הצדיקים האמיתים יודע ומבחין דבריו הקדושים הללו‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | טו‬ ‫דער וואס ער איז א 'טהור' איז נישטא וואס צו רעדן‪ ,‬א 'טהור'! דער וואס ער איז‪,‬‬ ‫אבער נאך וואס ער איז און זיין א מחובר צו דעם טהור‪ ,‬דאס איז נישט קיין קלייניקייט‪.‬‬ ‫מען זעהט דאך ארויס‪ ,‬דער אויבערשטער איז דאס חיות פון אלע וועלטן‪ ,‬דער‬ ‫אויבערשטער איז יעדן איינעם מחיה‪ ,‬און פונ דעסטוועגן איז מען נישט אזוי נאנט צום‬ ‫אויבערשטן; ווייל דער אויבערשטער איז 'סתים וגליא'‪ ,‬אט ווייזט ער זיך ארויס צו יעדן‬ ‫איינעם‪ ,‬א שיין פון אמונה‪ ,‬און אט איז ער שוין 'סתים' כדי עס זאל זיין א בחירהכז‪.‬‬ ‫וויפיל א מענטש בעט מערער‪ ,‬זעהט ער מער ארויס דאס אלקות און ער איז נענטער‬ ‫צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫אז איינער איז געקומען צום רבי'ן‪ ,‬האט ער געקענט זעהן ביים רבי'ן וואס ער האט‬ ‫געוואלט; וואס ער האט געזוכט און געוואלט ‪ -‬אזוי האט ער געזעהן‪.‬‬ ‫אז מען ווערט שוין אנגערופן אויף דעם נאמען‪ ,‬זאל עס נישט זיין 'בשם המושאל'‪,‬‬ ‫נאר ריכטיג; דו הייסט דאך אויף דעם נאמען ‪ -‬זאל טאקע זיין!‬ ‫דער רבי האט אזוי געזאגטכח ‪" :‬אנדערע אז מען קומט צו זיי‪ ,‬ווייסט מען נישט‬ ‫פארוואס מען קומט‪ ,‬ווייסט מען נישט פארוואס מען פארט אוועק" ‪- -‬‬ ‫דאס התקרבות צום רבי'ן איז נישט אזוי ווי די אנדערע התקרבות צו אנדערע‬ ‫מפורסמים וואס מען קומט צו פארן‪ ,‬מען כאפט שי ריים‪ ,‬מען פארט אוועק און שוין‪.‬‬ ‫דאס התקרבות צום רבי'ן הייסט‪ ,‬אריינגיין אין די עצות פונעם רבי'ן‪ ,‬אריינגיין אין די‬ ‫מידות‪ ,‬אין אלץ‪ ,‬דאס הייסט התקרבות‪.‬‬ ‫כז עיין ליקוטי מוהר"ן סי' ס"ו ענין ההנהגה של בחינת 'מגלה טפח ומכסה טפחיים' אשר יש הן להקב"ה‬ ‫והן לצדיקים‪ ,‬עיי"ש‪.‬‬ ‫כח חיי מוהר"ן אות של"ה‪ַ ּ :‬פ ַעם ַא ַחת דִּ ֵ ּבר ַר ֵ ּבנ ּו זִ כְ רוֹ נוֹ לִ ְב ָרכָ ה ִעם ַאנְ ֵשי ְשלוֹ ֵמנ ּו וְ ָא ַמר לָ ֶׁהם‪ֲ :‬הֹלא ָּכל‬ ‫ַה ַּנ ַחת רו ַּח וְ ַה ַּת ֲענוּג ֶׁש ִּלי הוּא ַרק ְּכ ֶׁש ֲאנִ י רוֹ ֶׁאה ֵאיזֶׁ ה דִּ ְב ֵרי יַ ֲהדוּת וַ ֲעבוֹ ַדת ה' ְ ּב ֶׁא ָחד ֵמ ֲאנָ ַשי‪ֲ ,‬הֹלא ִה ְפ ַק ְר ִּתי‬ ‫ש ּקוֹ ִּרין (גו ֶּׁטער‬ ‫ֶׁאת ַע ְצ ִמי וְ ִא ְש ִּתי ו ָּבנַ י ַה ְי ָק ִרים‪ ,‬וְ ַרק ִ ּב ְש ִביל זֶׁ ה‪ַ .‬ה ִּאם ֹלא ָׁה ִּי ִּ‬ ‫יתי יָׁ כוֹ ל לִּ ְּהיוֹ ת ְּמ ֻפ ְּר ָׁסם ו ַּמנְּ ִּהיג ֶׁ‬ ‫יוּד) ְּּכמוֹ ָּׁכל ַה ּ ַמנְּ ִּהיגִּ ים ֶׁשנּוֹ ְּס ִּעים ַה ֲח ִּס ִּידים ֲאלֵ ֶׁיהם וְּ ֵאינָׁ ם יוֹ ְּד ִּעים ַעל ָׁמה נוֹ ְּס ִּעים‪ ,‬וְּ חוֹ זְּ ִּרים וְּ ָׁש ִּבים ו ָּׁב ִּאים‬ ‫יתי ְּ ּבכָׁ ל זֶׁ ה‪ַ ,‬רק לָׁ ַק ְּח ִּּתי ַע ְּצ ִּמי לַ ֲעסֹק ָׁ ּבזֶׁ ה לְּ ַה ֲחזִּ יר ֶׁא ְּתכֶׁ ם לְּ מו ָּׁטב‪.‬‬ ‫וְּ ֵאינָׁ ם יוֹ ְּד ִּעים ַמה ָׁ ּב ִּאים‪ֲ .‬א ָׁבל ֲאנִּ י ֹלא ָׁר ִּצ ִּ‬ ‫ֲהֹלא ְּכ ֶׁש ֲאנִ י רוֹ ֶׁאה ֵאיזֶׁ ה ֲעבוֹ ַדת ה' ְ ּב ָענִ י ֶׁש ַ ּב ֲענִ ִ ּיים ֶׁשהוֹ לֵ ְך ְ ּבכוֹ ַבע ָקרו ַּע ו ַּמלְ בּ ו ִּשים ְקרו ִּעים ו ִּמנְ ָעלִ ים‬ ‫ְקרו ִּעים הוּא יָ ָקר ֶׁא ְצלִ י וְ כוּ' ַ ּב ָ ּק ָש ִתי ְמאֹד ִמ ֶּׁכם ֱהי ּו ֲאנָ ִשים ְּכ ֵש ִרים ִּכי זֶׁ ה ָּכל ִי ְש ִעי וְ כָ ל ֶׁח ְפ ִצי‪.‬‬ ‫טז | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫ביים רבי'ן איז אן אנדער סארט התקרבות‪ ,‬ער ווארפט קיינעם נישט ארויס‪ ,‬אבער‬ ‫דאס הייסט 'התקרבות' ‪ -‬גיי אריין אינעווייניג אריין‪ ,‬לאז דיך נישט נארן‪ ,‬אט דאס‬ ‫הייסט 'התקרבות'‪.‬‬ ‫אזעלכע מקורבים איז טאקע אין יעדן דור געווען נישט קיין סאך; אזעלכע מקורבים‪,‬‬ ‫אריינגיין בעומק אין דער זאך אריין‪ ,‬נישט לאזן זיך נארן‪ ,‬און וואס מערער 'הצנע לכת'‪,‬‬ ‫וואס מערער פארבאהאלטן‪ ,‬וואס מער די עבודה זאל אלץ זיין נאר לה'‪ ,‬קיינער זאל‬ ‫נישט וויסן‪ ,‬ווי ווייט מען האט געקענט פארבאהאלטן זיך האט מען זיך פארבאהאלטן‪.‬‬ ‫רבי אברהם ר' נחמן'ס איז געווען אויף די עלטערע יארן שוין א קראנקער מענטש‪,‬‬ ‫און אלץ נאר זיך פארבאהאלטן! נאר פארבאהאלטן! אלע יארן האט מען נישט‬ ‫געוואוסט וואו ער איז‪ ,‬נאר לה'‪ ,‬נאר לה'! 'הצנע לכת'! אט דאס איז דער עיקר אמת‪.‬‬ ‫דער מענטש דארף אין דער עולם נאר זעהן עס זאל אלץ זיין באמת ‪' -‬תורת אמת'‪,‬‬ ‫און אויך 'תפילה' איז 'לכל אשר יקראוהו באמת'כט‪.‬‬ ‫❖‬ ‫זיך געשעמט צו בעטן פרנסה‬ ‫(סימן ק"ט)‬ ‫וְ ִהנֵה ְבכָ ל ָה ִענְיָ נִים ָה ֵא ֶׁלה יֵ ש ַה ְר ֵבה ְמאֹד לְ סַ ֵפר ַכ ָמה וְ כַ ָמה ֲאלָ פִ ים וְ ִרבְ בוֹת‬ ‫ַמ ֲע ִשיוֹת ֶׁש ָעבְ רו ָעלָ יו ְב ֵאלו ַה ָי ִמים וְ ַה ָשנִים ֶׁש ָי ַשב ַב ְמקוֹמוֹת ַהנַ"ל‪ֶׁ ,‬ש ָאז ָהיָ ה ִע ַקר‬ ‫יְ גִ ָיעת ֹו וְ ִט ְר ָחת ֹו ַב ֲעבו ָֹדת ֹו יִ ְת ָב ַר ְך ִביגִ ָיעה ְגדוֹלָ ה ְמאֹד‪ ,‬וְ ָהיו ל ֹו ִמלְ ָחמוֹת ְגדוֹלוֹת‬ ‫ְבכָ ל יוֹם ובְ כָ ל ָש ָעה ק ֶֹׁדם ֶׁש ִהכְ נ ִַיע וְ ִש ֵבר ָכל ִמ ָדה ו ִמ ָדה‪ ,‬וְ כָ ל ַת ֲאוָ ה וְ ַת ֲאוָ ה‪.‬‬ ‫ו ֵמ ֲח ַמת ֶׁשל ֹא ָזכִ ִיתי לְ ִה ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו ָאז ַרק ְבבוֹא ֹו לְ פֹה ְב ֶׁר ְסלֶׁ ב‪ ,‬וְ כָ ל ֵאלו ַה ְדבָ ִרים‬ ‫ָש ַמ ְע ִתי ְבסֵ רוגִ ין‪ֻ ,‬ר ָבם ִמ ִפיו ַה ָקדוֹש‪ ,‬וְ ַה ְש ָאר ִמ ְש ָאר ֲאנ ִָשים ֶׁש ִה ִכירו אוֹת ֹו ָאז ‪-‬‬ ‫ל־כן ֵאינִי יָ כוֹל לְ סַ ֵפר ַהכֹל ַכ ֵס ֶׁדר ָה ָראוי‪ ,‬וַ ֲאנִי ֻמכְ ָרח לְ ַד ֵלג ַה ְר ֵבה ֵמ ִענְיָ ן לְ ִענְיָ ן‪.‬‬ ‫ַע ֵ‬ ‫"קרוֹ ב ה'‬ ‫(שם)‪ָ :‬‬ ‫כט עיין ליקוטי מוהר"ן תניינא סי' ב' אות ד'‪ַ :‬ה ּ ְּת ִּפ ָׁ ּלה ִּהיא ַרק ַעל ְּי ֵדי ֱא ֶׁמת‪ְּ ,‬כמוֹ ֶׁש ָּכ תוּב ָ‬ ‫ֹלקים זֶׁ ה ְּ ּב ִּחינַ ת ּתוֹ ָׁרה ‪ ...‬וְ הוּא ְ ּב ִחינַ ת ֱא ֶׁמת‪ּ ִ ,‬ב ְב ִחינַ ת ַ(מלְ ֲאכִ י ב)‪ּ :‬‬ ‫"תוֹ ַרת‬ ‫וְ כוּ' לְ כֹל ֲא ֶׁש ר ִי ְק ָר ֻׁאה ּו ֶׁב ֱא ֶׁמת"‪ֱ .‬א ִּ‬ ‫ֱא ֶׁמת ָה ְי ָתה ְ ּב ִפיהוּ"‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | יז‬ ‫וְ כָ ל ַמה ֶׁש ַי ֲעלֶׁ ה ַעל ִזכְ ר ֹונִי ל ֹא ֶׁא ָמנַע ִמ ְלסַ ֵפר‪ִ ,‬כי ַגם ִמ ַמה ֶׁש ָש ַמ ְע ִתי ְכבָ ר נ ְִש ַכח‬ ‫ָהרֹב‪.‬‬ ‫ביים רבי'ן איז גארנישט געוועזן די אלע זאכן ‪ -‬מען זאל אריינקומען צום רבי'ן בעטן‬ ‫דעם רבי'ן די אלע גשמיות‪ ,‬פרנסה ‪ -‬גארנישט‪ ,‬נאר רעדן פונעם תכלית‪ ,‬מען האט זיך‬ ‫געשעמט‪.‬‬ ‫עס איז געווען דעם רבי'נס א שוואגער‪ ,‬ר' צבי‪ ,‬ער איז געווען א גרויסער ארעמאן‪.‬‬ ‫ווען דער רבי פלעגט קומען קיין טשעהרין‪ ,‬פלעגט ער אריינגיין צום רבי'ן‪ .‬ער איז געווען‬ ‫אן ארעמאן‪ ,‬און ער האט זיך געשעמט צו בעטן דעם רבי'ן אויף פרנסה‪ .‬ביז איינמאל‬ ‫איז אים געווען אזוי פיל ענג‪ ,‬האט ער געזאגט ער וועט בעטן דעם רבי'ן‪ .‬איז מען געזעצן‬ ‫ביים רבי'ן‪ .‬ווען מען איז אוועקגעגאנגען‪ ,‬איז ער געבליבן‪ .‬זיין כוונה איז געווען ער זאל‬ ‫רעדן מיטן רבי'ן ‪ ' -‬וואס דארף ער האבן אזא דחקות ועניות?'‪.‬‬ ‫ער איז צוגעגאנגען‪ ,‬ער האט געוואלט פארמאכן דאס קלאמקעלע אז קיינער זאל‬ ‫נישט אריינגיין‪ ,‬ער זאל קענען רעדן צום רבי'ן וואס אים פעלט‪.‬‬ ‫בטבע איז ער געווען אן 'איש‪-‬מתון'‪ ,‬א געלאסענער מענטש‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫געדארפט טוהן פלעגט ער זיך באטראכטן‪.‬‬ ‫טראכט ער ביי זיך‪" :‬ווי שעם איך זיך נישט? בעטן דעם רבי'ן אויף פרנסה? דער‬ ‫רבי וועט דאך מיר זאגן‪' ,‬נאך אזעלכע דיבורים וואס מען האט איצטער גערעדט‬ ‫פעלט דיר מער נישט נאר פרנסה?!' ‪ -‬ווי שעם איך זיך נישט?!"‪.‬‬ ‫אזוי טראכט ער פאר זיך אליין‪ ,‬און ער טראכט ווייטער צוריק‪" :‬זאל איך נישט זאגן‬ ‫דעם רבי'ן? הייס איך א מין 'גונב דעת' ‪ ,‬איך מיין דאך יא און איך זאג נישט!"‪.‬‬ ‫ער שטייט שוין אינמיטן וועג און ער טראכט וואס זאל ער טוהן‪' ,‬ער זאל יא זאגן‬ ‫דעם רבי'ן‪ ,‬ער זאל נישט זאגן דעם רבי'ן'‪.‬‬ ‫יח | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫האט דער רבי זיך אנגערופן‪" :‬דיך האב איך שוין באווארנט מיט פרנסה; דיין‬ ‫ברודער דארטן ‪ -‬אויף אים איז א רחמנות‪ ,‬ער וועט זיין א ‪ - -‬ער וועט קיינמאל‬ ‫נישט האבן אויף שבת!"ל‪.‬‬ ‫(ר' מאיר‪ :‬ווער איז געווען דער צווייטער ברודער?) ר' משה‪ ,‬עס שטייט דארטן אויסגערעכנט‬ ‫די נעמען‪ .‬זיי זענען געווען די קינדער פון ר' אפרים'ען‪.‬‬ ‫קעגן וואס רעדן מיר דא דער זאך? עס האט זיך גארנישט אנגעזעהן דער חסרון פון‬ ‫גשמיות‪ ,‬מען איז אזוי געווען מקושר צום תכלית ‪ -‬אז עס האט זיך גארנישט אנגעזעהן‬ ‫דער זאך‪.‬‬ ‫❖‬ ‫דריי מופתים‬ ‫(סימן ק"י)‬ ‫וְ ֶׁא ְרשֹם ֵאי ֶׁזה ַמ ֲע ִשיוֹת ְק ַטנוֹת ֶׁש ָש ַמ ְע ִתי ִמ ִפיו ַה ָקדוֹש זִ כְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה‪ֶׁ ,‬ש ִס ֵפר‬ ‫ֶׁש ִב ֵימי נְעו ָריו ְב ֵעת ָעסְ ק ֹו ַב ֲעבו ַֹדת ַה ֵש ם ִביגִ ָיעה ְגדוֹלָ ה‪ָ ,‬היָ ה ָחפֵ ץ ְמאֹד ֶׁש ַה ֵשם‬ ‫יִ ְת ָב ַר ְך יִ ְהיֶׁ ה ַמ ְר ֶׁאה ל ֹו מוֹפֵ ת לְ ַמ ַען ִת ְת ַח ֵזק ֱאמונָת ֹו יו ֵֹתר וְ ָהיָ ה ַמ ְע ִתיר ו ַמפְ צִ יר‬ ‫ו ַמ ְר ֶׁבה ִב ְתפִ לוֹת לְ ַה ֵשם יִ ְת ָב ַר ְך ַעל ֶׁזה‪.‬‬ ‫לשה מוֹפְ ִתים ֶׁשנ ֲַעשו ל ֹו ָאז‪:‬‬ ‫וְ סִ ֵפר ְש ָ‬ ‫ֶׁא ָחד‪ִ ,‬כי ְב ָמקוֹם ֶׁש ָהיָ ה ָרגִ יל לֵ ילֵ ְך ַבחוץ ָאנֶׁה וָ ָאנָה‪ ,‬וְ ָעסַ ק ְב ִה ְתבו ְֹדדות ו ְדבֵ קות‬ ‫לְ ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך‪ָ ,‬היָ ה עו ֵֹמד ְבאוֹת ֹו ַה ֶׁד ֶׁר ְך צֶׁ לֶׁ ם ָגדוֹל ֶׁש ָל ֶׁהם‪ַ ,‬היְ נו ְש ִתי וָ ֵע ֶׁרב ְכ ַד ְר ָכם‪,‬‬ ‫ִבפְ ָרט ַב ְכפָ ִרים‪ .‬וְ ָהיָ ה ְמבַ לְ ֵבל אוֹת ֹו ְמאֹד‪ִ ,‬כי ָהיו ל ֹו יִ סו ִרים ַעל ֶׁש ַה ְש ִתי וָ ֵע ֶׁרב עו ֵֹמד‬ ‫לְ ֶׁנגְ ד ֹו ְב ֵעת ִהלוכ ֹו ִב ְדבֵ קות וְ ִה ְתבו ְֹדדות‪ .‬וְ ִה ְת ַפלֵ ל לְ ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך ֶׁש ַי ֲע ֶׁשה ל ֹו מוֹפֵ ת‬ ‫ֶׁזה ֶׁש ִי ְהיֶׁ ה נ ֱֶׁע ָקר ַה ֶׁצלֶׁ ם‪ .‬וַ ִיגְ זֹר א ֶֹׁמר וַ ָי ָקם‪ ,‬ופִ ְתאוֹם נ ֱֶׁע ַקר ַה ֶׁצלֶׁ ם וְ נָפַ ל לָ ָא ֶׁרץ‪.‬‬ ‫ל עיין תוכן הסיפור בכוכבי אור ‪ -‬אנשי מוהר"ן אות א' (מחזור ב') בא"ד‪ָ :‬ענָ ה ַא ְדמוֹ "ר זַ ַצ"ל וְ ָא ַמר לוֹ ְ ּבזוֹ‬ ‫ימאן‪ַ ,‬דיין ַח ִּ ּיים אוֹ יף‬ ‫ארגְּ ט‪ַ ,‬ד ְּיין ְּ ּברו ֶּׁדער מ ֶֹׁשה וֶׁ ועט זַ ְּיין ַא ִּציכְּ ִּטיגֶׁ ער ָׁא ִּר ַ‬ ‫ארזָׁ ְּ‬‫יך שוֹ ין ַפ ְּ‬ ‫אב ִּא ְּ‬ ‫יך ָׁה ּ‬ ‫ַה ָּלשוֹ ן‪ :‬דִּּ ְּ‬ ‫יך מ ֶֹׁשה ִי ְהיֶׁ ה ָענִ י‬ ‫עהל אוֹ יף ַש ָׁ ּבת! [לְ ָך ְּכ ַבר דָּ ַאגְ ִּתי‪ָ ,‬א ִח ָ‬ ‫אב ען ֵקיין ֶׁמ ְּ‬ ‫ִּא ְּיהם ִּאיז ַא ַר ֲח ָׁמנוּת ‪ֶׁ -‬ער וֶׁ ועט נִּ יט ָׁה ֶׁ ּ‬ ‫יהם‬ ‫ָמרוּד‪ַ ,‬ח ִ ּיים ֶׁש ְּל ָך ָעלָ יו ַר ֲח ָמנוּת ְ ּגדוֹ לָ ה לא ִי ְהיֶׁ ה לוֹ ֶׁק ַמח ַעל ַש ָ ּב ת] וְ כֵ ן נִ ְת ַק ֵ ּים ִ ּב ְשלָ ְש ָּת ם ָּכל ְי ֵמי ַח ֵ ּי ֶׁ‬ ‫ְמכֻׁ ָ ּון ַמ ּ ָמש ְּכ ִד ְב ֵרי ַר ֵ ּבנ ּו זַ "ל (וְ ָש ַמ ְע ִּתי זֹאת ִמ ּ ִפי ְ ּבנוֹ ַר ִ ּבי יַ ֲעקֹב ֶׁש ּ ָש ַמע זֹאת ַּכ ָּמה ּ ְפ ָע ִמים ִמ ּ ִפ י ָא ִביו ְ ּב ַעצְ מוֹ )‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | יט‬ ‫ד אס איז אויך א זאך די זאך‪ ,‬נישט קיין זאך פון פרנסה‪ ,‬נאר א זאך אז די עבודה‬ ‫זיינע זאל זיין שענער; ווען ער איז עוסק בעבודת ה'‪ ,‬זאל ער נישט דורכגיין קעגן א‬ ‫צלם‪.‬‬ ‫דאס האט אים דערלאנגט צו דער עבודה‪ ,‬איז מקויים געווארן‪ ,‬עס איז אויסגעריסן‬ ‫געווארן דער צלם‪.‬‬ ‫ַה ֵשנִי‪ֵ ,‬מ ִענְיַ ן ַה ָדגִ ים ֶׁש ָהיָ ה הוֹלֵ ְך לִ פְ נֵי ַהנ ָָהר וְ ָרצָ ה ֶׁש ָיבוֹאו ל ֹו ָדגִ ים לְ יָ ד ֹו ְבלִ י‬ ‫ְמצו ָדה‪ ,‬וְ נ ְִת ַק ֵים ָכ ְך‪.‬‬ ‫(השואל‪ :‬פארוואס האט דער רבי געדארפט האבן די פיש?) נישט די פיש‪ .‬עס איז דא אן ענין‬ ‫פון 'שידוד הטבע'; די טבע איז‪ ,‬אז מען וויל כאפן פיש פון א טייך‪ ,‬לאזט מען אריין א‬ ‫מין נעץ און מען כאפט פיש‪ ,‬דאס איז א טבע; דער רבי האט געוואלט א זאך 'למעלה‬ ‫מן הטבע'‪ ,‬אז תפילה איז אזוי גרויס אז עס דארף נישט אנקומען צו דער טבע‪ ,‬ווייזן אז‬ ‫מען קען פועל'ן א זאך 'למעלה מן הטבע'‪ ,‬א 'שידוד הטבע'; ממילא איז עס אין אנדערע‬ ‫זאכן אויך אזוי‪.‬‬ ‫דאס אז עס זאל אים קומען די פיש אנטקעגן‪ ,‬דאס איז אן ענין פון 'שידוד הטבע'‪.‬‬ ‫דער רבי האט געבעטן עס זאל אזוי זיין‪ ,‬און עס איז אזוי געוועזן‪.‬‬ ‫ממילא אז מען ווייסט שוין אז תפילה קען משדד זיין דער טבע‪ ,‬איז עס אין אנדערע‬ ‫זאכן אויך אזוי‪.‬‬ ‫ישי ָשכַ ְח ִתי‪ִ ,‬כ ְמ ֻד ֶׁמה ֶׁש ָהיָ ה ַמה ֶׁש ָחפֵ ץ ֶׁש ִי ְר ֶׁאה ֵמת וְ ִהפְ צִ יר לְ ַה ֵשם‬ ‫וְ ַה ְשלִ ִ‬ ‫יִ ְת ָב ַר ְך ַעל ֶׁזה‪ ,‬וְ נ ְִת ַק ֵים ָכ ְך ֶׁש ָבא ֵאלָ יו ִפ ְתאוֹם ֵמת ֶׁא ָחד‪ ,‬וְ הוא ָהיָ ה שוֹכֵ ב ְב ַח ְדר ֹו‬ ‫ַהיְ נו ְבהָ ַאלְ ִקיר ֶׁשל ֹו ְבבֵ ית חו ְֹתנוֹ‪ .‬וְ נִפְ ַחד ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ָאז ְמאֹד ְמאֹד‪ִ ,‬כי ָאז‬ ‫ָהיָ ה ֶׁאצְ ל ֹו ַפ ַעם ָה ִראשוֹן ֶׁש ָר ָאה ְב ֵעינָיו ֶׁאת ַה ֵמת‪ִ ,‬כי זֶׁה ָהיָ ה ִב ְת ִח ַלת יְ ֵמי נְעו ָריו‪.‬‬ ‫ל־כן נָפַ ל ָעלָ יו ַפ ַחד ָגדוֹל ָעצום ְמאֹד‬ ‫ר־כ ְך ֶׁשאוֹת ֹו ַה ֵמת ָהיָ ה ָר ָשע‪ַ ,‬ע ֵ‬ ‫וְ גַ ם ָא ַמר ַא ַח ָ‬ ‫ְבלִ י ִשעור‪.‬‬ ‫וְ ִה ְת ִחיל לִ צְ עֹק ְמאֹד ִבצְ ָע ָקה ְמ ֻשנָה ְמאֹד ובָ או ִב ְמרוצָ ה ַאנ ְֵשי ַה ַביִ ת וְ ָרצו לִ כְ נֹס‬ ‫לְ ַח ְדרוֹ‪ .‬וְ ל ֹא יָ כְ לו לִ כְ נֹס ֵמ ֲח ַמת ֶׁש ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה סָ גַ ר ִמ ְת ִח ָלה ֶׁאת ַה ֶׁח ֶׁדר‬ ‫כ | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫ִמ ִבפְ נִים‪ .‬וְ ֻהכְ ְרחו לַ ֲעשוֹת ַת ְחבולוֹת לִ כְ נֹס‪ .‬וְ ֵאינִי זוֹכֵ ר ִאם סִ ֵפר ֶׁש ָס ְתרו ַהכ ֶֹׁתל‪ ,‬א ֹו‬ ‫ר־כ ְך נָח ִמ ַפ ְחדוֹ‪ .‬וְ ָא ַמר‬ ‫ֶׁשנִכְ נְסו ִמלְ ַמ ְעלָ ה ִמן ַהכ ֶֹׁתל ָה ַאלְ ִקיר ובָ או ֵאלָ יו‪ .‬וְ ַא ַח ָ‬ ‫ֶׁשאוֹת ֹו ַה ֵמת ָהיָ ה ָר ָשע ובִ ְשבִ יל ֶׁזה נִפְ ַחד ָכל ָכ ְך‪.‬‬ ‫ל־ש ֵכן ְבסוֹף יָ ָמיו‪ֶׁ ,‬ש ָאז‬ ‫ר־כ ְך ָר ָאה ַכ ָמה וְ כַ ָמה ֵמ ִתים וְ ל ֹא נִפְ ַחד עוֹד; ִמ ָכ ֶׁ‬ ‫וְ ַא ַח ָ‬ ‫נ ֲַע ָשה ַב ַעל ַה ָש ֶׁדה‪ֶׁ ,‬ש ָאז ָבאו ֵאלָ יו לַ ֲאלָ פִ ים וְ לִ ְרבָ בוֹת ְבלִ י ִשעור ִב ְשבִ יל ִתקון‪ִ .‬כי‬ ‫ָב ֶׁזה ָהיָ ה עוֹסֵ ק ְביו ֵֹתר‪ ,‬לְ ַת ֵקן נ ְִשמוֹת ַה ֵמ ִתים ונ ְָשמוֹת ַע ְר ִטילָ ִאין ֶׁש ֲע ַדיִ ן ל ֹא נִכְ נְסו‬ ‫ַבגוף ְכלָ ל וְ כו' ַכ ְמב ָֹאר ְב ָמקוֹם ַא ֵחר (לְ ַק ָמן קנא)‪.‬‬ ‫וְ סִ ֵפר ֶׁש ָהיָ ה ָענִי ָשבו ַע ֶׁא ָחד‪ ,‬ופַ ַעם ַא ַחת ל ֹא ָהיָ ה ל ֹו ַמה ֶׁל ֱאכֹל ָב ֶׁע ֶׁרב‪ ,‬וְ ָהלַ ְך‬ ‫[מ ְט ַפ ַחת ִעם גְ ִריסִ ים] וְ ֵהבִ יא‬ ‫ֹיפן ִ‬ ‫אט ַשיילֶ ע ַא ַחת ִעם ְגרו ְ‬ ‫ַב ָש ֶׁדה ְכ ַד ְרכ ֹו ו ָמצָ א פַ ְ‬ ‫לְ בֵ ית ֹו לְ בַ ֵשל‪ .‬וכְ פִ י ַהנ ְִש ַמע ִמ ִפ יו ֶׁש ֶׁזה ַה ָדבָ ר ָהיָ ה יָ ָקר ְב ֵעינָיו ְכמוֹצֵ א ָשלָ ל ָרב‪ַ ,‬על‬ ‫ֶׁש ָהיָ ה ל ֹו ִב ָטחוֹן ְב ַה ֵשם יִ ְת ָב ַר ְך‪ ,‬וְ ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך ִה ְז ִמין ל ֹו ַפ ְרנָסָ ה ַב ָש ֶׁדה‪.‬‬ ‫ִכי ָש ַמ ְע ִתי ִמ ִפיו ַה ָקדוֹש ֶׁש ָא ַמר‪ֶׁ ,‬שהוא יו ֵֹד ַע ִמ ִב ָטחוֹן‪ֶׁ ,‬ש ֲאפִ לו ִאם ָהיָ ה יו ֵֹשב‬ ‫ַב ָש ֶׁדה ַמ ָמש ָהיָ ה ל ֹו ִב ָטחוֹן ְב ַה ֵשם יִ ְת ָב ַר ְך ֶׁש ַיזְ ִמין ל ֹו ַפ ְרנָסָ תוֹ‪ַ .‬א ְך ֶׁזה ַה ָדבָ ר ָק ֶׁשה‬ ‫וְ כָ בֵ ד יו ֵֹתר‪ַ ,‬היְ נו ֶׁש ַה ַצ ִדיק ָה ֲא ִמ ִתי יַ ֲח ִזיק ַה ָמעוֹת ֶׁאצְ לוֹ‪ ,‬וְ ל ֹא יְ פַ ֵזר ִמ ָיד ֶׁזה ָק ֶׁשה‬ ‫וְ כָ בֵ ד יו ֵֹתר וְ כו'‪.‬‬ ‫וְ סִ ֵפר לְ פָ נַי ֶׁש ָהיו ל ֹו ְשל ֹש ְמאוֹת ֲא ֻד ִמים נ ָָדן ֶׁשל ֹו וְ ָהיָ ה אוֹכֵ ל ֵמאוֹת ֹו ַה ָמעוֹת‬ ‫ר־כ ְך ָעבַ ר ָעלָ יו ַהנַ"ל ֶׁש ָהיָ ה ָענִי וְ כו' ַכנַ"ל‪ֲ ,‬אבָ ל ִב ְת ִח ָלה ל ֹא ָח ַשב‬ ‫ַעד ֶׁש ָכלו‪ ,‬וְ ַא ַח ָ‬ ‫ְכלָ ל‪ַ ,‬רק ָעסַ ק ַב ֲעבו ָֹדת ֹו וְ ָאכַ ל ֵמ ַה ָס ְך ַהנַ"ל וְ כו' ַכנַ"ל‪.‬‬ ‫מען האט גערעדט אמאל‪ ,‬ביים בעל־שם־הקדוש איז געווען‪ ,‬עס האט נישט‬ ‫איבערגענעכטיגט די געלט‪ .‬דער רבי האט געזאגט אז דאס איז א העכערע זאך‪ ,‬אז די‬ ‫געלט איז דא ‪ -‬און ער איז נישט מפזר ‪ -‬ביז די געלט ענדיגט זיך‪ ,‬דאס איז א העכערע‬ ‫זאךלא‪.‬‬ ‫דער שטייגער איז‪ ,‬אז א מענטש האט שוין דאס געלט‪ ,‬און דאס איז זיין פרנסה‪,‬‬ ‫הויבט ער אן דאגה'ן‪ ,‬עס איז שוין ווינציגער‪ ,‬עס איז שוין ווינציגער‪ .‬דאס אז עס זאל‬ ‫לא עיין חיי מוהר"ן אות תצ"ט‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | כא‬ ‫אים גארנישט מבלבל זיין קיין שום זאך ביז די געלט ענדיגט זיך‪ ,‬דאס איז נאך א‬ ‫העכערער בטחון‪.‬‬ ‫דאס איז אן איידעלע זאך; אט האט מען טויזנט רובל און עס ווערט ווינציגער‪ ,‬און‬ ‫וואס עס ווערט ווינציגער איז עס נוגע אין מח; דאס אז עס זאל אים גארנישט מבלבל‬ ‫זיין‪ ,‬נישט טוהן עפעס אפילו עס ענדיגט זיך דאס געלט‪ ,‬דאס איז נאך א העכערער‬ ‫בטחון‪.‬‬ ‫דער רבי האט געזאגטלב‪ " :‬איך האב געוואלט מיינע לייט זאלן האבן פרנסה; איי‬ ‫‪ -‬בטחון? [בטחון איז דאך אן עבודה] ‪ -‬וועט מען טוהן אנדערע עבודות!"‪.‬‬ ‫אז איינער האט נישט קיין געלט‪ ,‬מוז ער דאך האבן בטחון‪ ,‬דאס איז דאך א‬ ‫געוואלדיגע עבודה‪.‬‬ ‫" איך האב געוואלט מען זאל יא האבן פרנסה; איי בטחון? מען וועט טוהן אן‬ ‫אנדערע (עבודה!")‪.‬‬ ‫❖‬ ‫ישוב הדעת‬ ‫דער רבי זאגט אין תורה ס"ז (תניינא)לג‪" :‬וזה בחינת ההעלמה"!‬ ‫[רבי נתן האט גערעדט אמאל דער תורה ‪ -‬ער האט אנגעהויבן אויסצורעכענען אלץ‬ ‫וואס איז די 'העלמה'לד‪" ]:‬העלמה‪ ,‬העלמה‪ ,‬העלמה! דער אויבערשטער איז דאס‬ ‫לב חיי מוהר"ן אות תק"א‪ִ :‬מ ְּכ ָבר ָא ַמר ֶׁש ָח ֵפץ ְמאֹד ֶׁש ִ ּי ְהיֶׁ ה לָ נ ּו ּ ַפ ְרנָ ָסה‪ַ .‬אף ַעל ּ ִפי ֶׁש ִ ּב ָּטחוֹ ן ַ ּגם ֵּכן טוֹ ב‬ ‫ְמאֹד‪ַ ,‬אף ַעל ּ ִפי כֵ ן טוֹ ב ְמאֹד ְּכ ֶׁשזּוֹ כִ ין ֶׁש ֵ ּיש לוֹ ַמ ֲע ַמד ּ ַפ ְרנָ ָסה‪ִּ ,‬כי ְ ּב ָמקוֹ ם ֲעבוֹ ַדת ַה ִ ּב ָּטחוֹ ן ִ ּב ְמקוֹ ם זֶׁ ה יַ ֲע ֶׁשֹה‬ ‫ֲעבוֹ ָדה ַא ֶׁח ֶׁרת‪ְּ .‬כלוֹ ַמר ִּכי ִאם ֹלא ִי ְהיֶׁ ה לוֹ ַמ ֲע ַמד ּ ַפ ְרנָ ָסה וְ יִ ְהיֶׁ ה לוֹ ִ ּבלְ בּ וּל ַהדַּ ַעת ֵמ ַה ּ ַפ ְרנָ ָסה וְ ִי ְצ ָט ֵר ְך ְ ּבכָ ל‬ ‫ּ ַפ ַעם לְ ַח ֵּזק ַע ְצמוֹ ְ ּב ִמדַּ ת ַה ִ ּב ָּטחוֹ ן‪ּ ְ ,‬ב ָמקוֹ ם זֶׁ ה יַ ֲעסֹק ַ ּב ֲעבוֹ ָדה ַא ֶׁח ֶׁרת וְ ִה ְת ַח ְּזקוּת ַא ֵחר ִ ּב ְש ָאר ִענְ ְינֵ י ֲעבוֹ ַדת‬ ‫ה'‪ ,‬וְ ָה ֵבן‪ .‬וְ ַאף ַעל ּ ִפי כֵ ן ָא ַמר ֶׁש ָה ִע ָ ּקר הוּא ִ ּב ָּטחוֹ ן‪ ,‬וְ ָא ַמר ְ ּבזֶׁ ה ַה ָּלשוֹ ן‪ :‬נָׁ אר ִּ ּב ָּׁטחוֹ ן‪.‬‬ ‫לג וזל"ש‪ :‬וְ זֶׁ ה ְ ּב ִחינַ ת ַה ַה ֲעלָ ָמה‪ֶׁ ,‬ש ִּנ ְת ַע ֵּלם ַה ּי ִֹפי וְ ַה ּ ְפ ֵאר ֶׁשל ָּכל ָהעוֹ לָ ם‪ִּ .‬כי יֵ ש ַצדִּ יק‪ֶׁ ,‬שהוּא ַה ּי ִֹפי וְ ַה ּ ְפ ֵאר‬ ‫וְ ַה ֵחן ֶׁשל ָּכל ָהעוֹ לָ ם ֻּׁכ ּלוֹ ‪ ,‬וכו' עיי"ש‪.‬‬ ‫לד עיין שיש"ק (חדש) ח"ג אות תש"ל‪.‬‬ ‫כב | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫חיות פון אלע וועלטן‪ ,‬און דער אויבערשטער איז נ‪-‬ע‪-‬ל‪-‬ם! דער אויבערשטער איז‬ ‫נ‪-‬ע‪-‬ל‪-‬ם!"‪.‬‬ ‫"דער צדיק איז דער יסוד פון אלע וועלטן ‪ -‬און ער איז נ‪-‬ע‪-‬ל‪-‬ם! ‪ -‬דאס הייסט‬ ‫'העלמה'!"‬ ‫וואס דער מענטש איז מערער אויסגעהייליגט‪ ,‬איז די אמונה ביי אים שענער‪ ,‬דאס‬ ‫אלקות שיינט אים‪" ,‬אבי אתה"!‬ ‫דערפאר שטייט אין פסוקלה‪" :‬ודברת בם בשבתך בביתך" (וכו'); ווען דו זיצט אין‬ ‫שטוב‪ ,‬ווען דו גייסט אין וועג‪ ,‬ווען דו לייגסט זיך‪ ,‬ווען דו שטייסט אויף‪ ,‬בפשיטות‪,‬‬ ‫"ודברת בם" ‪ -‬ולא בדברים בטלים! נאר מקיים זיין די ווערטער אליין‪ ,‬אין שטוב‪ ,‬און‬ ‫לו‬ ‫אינדרויסן‪ ,‬ביים לייגן זיך‪ ,‬ביים אויפשטיין‪ ,‬אט דאס איז 'תמיד'; "וַ ֲאנִּ י ָׁת ִּמיד ִּע ָׁמ ְּך"!‬ ‫די גמרא זאגטלז‪" :‬הבא לטהר מסייעין אותו" ‪ -‬אז איינער קומט זיך מטהר זיין‪,‬‬ ‫העלפט מען אים‪ .‬דארף יעדער איינער זעהן ער זאל זיין א 'הבא ליטהר'‪ ,‬איך קום זיך‬ ‫מטהר זיין‪ .‬אז איך וויל זיך מטהר זיין‪ ,‬וועט מען מיר העלפן‪.‬‬ ‫מען זאל זיך גוט מיישב זיין פארן אויבערשטן‪ ,‬צו בין איך אן 'הבא ליטהר'! אז אויבן‬ ‫זאגט מען אז מען וועט העלפן‪ ,‬וועט מען העלפן‪ ,‬מען העלפט‪.‬‬ ‫לח‬ ‫און וואס איז 'הבא ליטהר' ? אויך נאר מיט תפילה‪ ,‬בעטן דעם אויבערשטן!‬ ‫לה דברים ו‪ ,‬ז‪.‬‬ ‫לו תהלים עג‪ ,‬כב‪.‬‬ ‫לז יומא ל"ח ע"ב‪.‬‬ ‫לח עיין ליקוטי הלכות הל' תפילת המנחה ה"ז‪ ,‬אות פ"ד‪ :‬וְ ַעל ֵּכן יָ ָקר וְ ָחשוּב ְמאֹד ֵא ֶׁצל ה' ִי ְת ָ ּב ַר ְך ָּכל‬ ‫ִה ְתעוֹ ְררוּת וְ ִה ְתעוֹ ְררוּת ֶׁשל ָּכ ל ָא ָדם ִמ ָּכל ָמקוֹ ם ֶׁשהוּא‪ .‬וְ כַ ּמו ָּבא ַה ְר ֵ ּבה ְ ּב ִד ְב ֵרי ַרזַ "ל ִ ּב גְ ָמ ָרא ו ִּמ ְד ָר ִשים‬ ‫ֶׁש ה' ִי ְת ָ ּב ַר ְך ְמ ַב ֵ ּקש ִמ ִ ּי ְש ָר ֵאל ּ ִפ ְתח ּו לִ י ְּכ ַמ ַחט ִס ְד ִקית וַ ֲאנִ י ֶׁא ְפ ַּתח לָ כֶׁ ם וְ כוּ'‪ִּ .‬כי ֵּתכֶׁ ף ֶׁש ָׁה ָׁא ָׁדם ִּמ ְּתעוֹ ֵרר‬ ‫ִּ ּב ְּת ִּפ ָׁ ּלה וָׁ ֲעבוֹ ָׁדה ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ָּׁכל ֶׁשהוּא‪ִ ,‬מ ְתעוֹ ֵרר ֵּתכֶׁ ף ִא ְת ָערו ָּתא דִּ לְ ֵע ָּלא ַה ְר ֵ ּבה‪ִּ ,‬כי ַה ָׁ ּבא לִּ ָּׁט ֵהר ְּמ ַס ְּ ּי ִּעין אוֹ תוֹ ‪.‬‬ ‫וְ ַעל ְי ֵדי זֶׁ ה יֵ ש לוֹ כּ ַֹח לְ ִה ְתעוֹ ֵרר עוֹ ד‪ ,‬וּכְ מוֹ כֵ ן נִ ְמ ָש ְך ִא ְת ָערו ָּתא דִּ לְ ֵע ָּל א יוֹ ֵתר וְ כוּ'‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | כג‬ ‫מען האט שוין אפגעציילט "פערציג טאג" ספירה! אוי ‪ -‬געוואלד געוואלד! "פערציג‬ ‫טאג" אפגעציילט ספירה! עס גייט דאך זיבן וואכן קעגן ז' נקייםלט; מיר האלטן "דעם‬ ‫פינעפטן טאג אין דער זעקסטער וואך" שוין; וואספארא 'נקיים' איז ביי מיר?! איך‬ ‫דארף נעמען די ז' נקיים אין די הענט‪ ,‬די ספירה איז ז' נקיים‪ ,‬און נאכדעם דארף זיין די‬ ‫מקוה ‪ -‬די גרויסקייט פון דער מקוה פון שבועותמ‪.‬‬ ‫אוי‪ ,‬וואויל איז דעם וואס ער איז זיך מיישב פארן אויבערשטן; וואס מען איז זיך‬ ‫מער מיישב ‪' -‬אשרי לו'!‬ ‫וויפיל מיר רעדן דערפון‪ ,‬דארף מען אלץ מער רעדן און מער רעדן‪ ,‬אז די זאך זאל‬ ‫נישט זיין אלט ביי אונז‪ .‬מען וועט אמאל וויסן אז אינגאנצן מיין הנהגה וואס איך האב‬ ‫זיך געפירט איז אלץ וועדליג איך האב גערעדט צום אויבערשטן דיבורים‪ ,‬מען וועט‬ ‫דאס נאך אמאל וויסן!‬ ‫איצטער ווייסט מען דאס נאכנישט אזוי אינגאנצן‪ ,‬אבער אמאל וועט מען וויסן;‬ ‫ווער שמועסט ‪ -‬א ברסלב'ער חסיד וועט דאס אוודאי וויסן ביי זיך; 'וואס איך בין און‬ ‫וואס מיט מיר טוהט זיך‪ ,‬איז אלץ וועדליג איך בין זיך מיישב‪ ,‬וועדליג איך רעד צום‬ ‫אויבערשטן דיבורים; אז איך וועל זיך האלטן אין דער זאך מערער‪ ,‬וועל איך זיין‬ ‫שענער'‪.‬‬ ‫(מען דארף דאס) גוט אנקלאפן אין דעם גוף אז מען זאל וויסן אז דאס איז א וודאי‪ ,‬אז‬ ‫אינגאנצן מיין זאך ‪ -‬תורה ותפילה ‪ -‬און יעדע זאך‪ ,‬איז 'ישוב הדעת'; אז איך לערן‪,‬‬ ‫דארף מען אויך א 'ישוב הדעת'; אז איך לערן‪ ,‬איך דאוון‪ ,‬וואס איך טוה עפעס א זאך‪,‬‬ ‫דאס תמימות פון דער זאך איז 'ישוב הדעת'‪.‬‬ ‫דער רבי זאגט אין א תורהמא ‪ִּ " :‬ב ְּמגִּ ַלת ֵס ֶפר ָׁכתוב ָׁעלָׁ י‪ ,‬לַ ֲעשׂ וֹ ת ְּרצוֹ נְּ ָׁך ֱאל ֹ ַקי‬ ‫ָׁח ָׁפ ְּצ ִּתי"‪ .‬זאגט דער רבי‪ ,‬אז א מענטש‪' ,‬וואס' ער לערנט זעהט ער עס איז אנגעשריבן‬ ‫לט שער הכוונות ‪ -‬דרושי פסח‪ ,‬דרוש ג'‪.‬‬ ‫מ עיין ליקוטי מוהר"ן סי' נ"ו אות ז' בגודל מעלת המקוה של שבועות‪.‬‬ ‫אתי ִ ּב ְמגִ ַ ּלת ֵס ֶׁפר ָּכ תוּב ָעלַ י לַ ֲעשֹוֹ ת ְרצוֹ נְ ָך" וְ כוּ' ּ ְ‬ ‫(ת ִה ִּלים‬ ‫מא ליקוטי מוהר"ן סי' קכ"א‪ָ " :‬אז ָא ַמ ְר ִּתי ִה ֵּנה ָב ִ‬ ‫מ)‪ְּ .‬כ ֶׁש ָא ָדם רוֹ ֶׁאה וְ לוֹ ֵמד ְ ּב ֵס ֶׁפר‪ ,‬ו ְּבכָ ל ָמקוֹ ם ֶׁש הוּא רוֹ ֶׁאה וְ לוֹ ֵמד‪ ,‬מוֹ ֵצא ֶׁאת ַע ְצמוֹ ‪ַ ,‬ה ְינ ּו ֶׁש ּלוֹ ֵק ַח לְ ַע ְצמוֹ‬ ‫כד | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫נאר אויף אים ‪' -‬מען מיינט מיך'‪ ,‬איז א סימן ‪" -‬איך וויל טוהן דיין רצון"‪ .‬אז "במגילת‬ ‫ספר כתוב עלי" ‪ -‬עס איז אלץ אנגעשריבן אויף מיר‪ ,‬איז א סימן‪' ,‬איך וויל טוהן דיין‬ ‫רצון'‪.‬‬ ‫וואס מען לערנט ‪ -‬דאס מיינט מען מיר‪ ,‬דאס מיינט מען מיר‪ .‬ער לערנט שולחן‬ ‫ערוך‪ ,‬משניות‪ ,‬גמרא‪ ,‬ער לערנט דעם רבי'נס ספרים‪ ,‬ער לערנט מדרש‪ ,‬וואס ער טוהט‬ ‫א זאך ‪' -‬אה‪ ,‬דאס מיינט מען דאך מיך'‪ ,‬איז א סימן 'ער וויל טוהן דעם אויבערשטנס‬ ‫רצון!'‪.‬‬ ‫"במגלת" מאכט‪ :‬מ'צוה ג'דולה ל'היות ב'שמחה ת'מידמב; דאס מיינט מען אויך מיך‪,‬‬ ‫'כתוב עלי'מג‪.‬‬ ‫רבי נתן שרייבט אין די מכתבים צום זוהןמד ‪ ' -‬דער רבי האט טאקע דיך געמיינט!'‬ ‫'טאקע דיך האט ער געמיינט!'‪ .‬דער רבי זאגט‪" :‬מצוה גדולה להיות בשמחה תמיד" ‪-‬‬ ‫דער 'במגיל"ת' איז אויך 'כתוב עלי'‪.‬‬ ‫דאס איז א געוואלדיגע זאך‪' ,‬מצוה גדולה להיות בשמחה תמיד'‪ ,‬אז דער‬ ‫אויבערשטער העלפט א מענטשן אז ער קומט נאר צו דער מסקנא אז מען דארף האבן‬ ‫א 'ישוב הדעת'‪ ,‬מעג ער שוין זיין פרייליך‪ ,‬דערמיט מעג ער שוין זיין פרייליך‪.‬‬ ‫ימן ֶׁש ָח ֵפץ לַ ֲעשֹוֹ ת‬ ‫מו ָּסר‪ ,‬וְ רוֹ ֶׁאה ּ ְפ ִחיתוּתוֹ וְ ִש ְפלוּתוֹ ‪ּ ְ ,‬בכָ ל ָמקוֹ ם ְ ּב ֵאיזֶׁ ה ֵס ֶׁפר ֶׁש הוּא ָ ּב א ו ְּמ ַע ֵ ּין ָש ם‪ ,‬זֶׁ ה ִס ָ‬ ‫ימן לַ ֲעשֹוֹ ת ְרצוֹ נְ ָך ֱא ַ‬ ‫ֹלקי ָח ָפ ְצ ִּתי‬ ‫אתי ִ ּב ְמגִ ַּל ת ֵס ֶׁפר ָּכתוּב ָעלָ י‪ .‬זֶׁ ה ִס ָ‬ ‫ְרצוֹ נוֹ ִי ְת ָ ּב ַר ְך‪ .‬וְ זֶׁ ה‪ָ ,‬אז ָא ַמ ְר ִּתי ִה ֵ ּנה ָב ִ‬ ‫ַּכ ַּנ"ל‪.‬‬ ‫מב ליקוטי מוהר"ן תניינא סי' כ"ד‪.‬‬ ‫אצ ֶׁקער זַ "ל ַעל ַה ֶּׁנ ֱא ַמר ְ ּב תוֹ ָרה קכ"א‬ ‫מג עיין שיש"ק (ישן) ח"ו‪ ,‬אות רע"ד‪ :‬דָּ ַרש ּ ַפ ַעם ַר ִ ּבי ִי ְצ ָחק אוֹ ְטווֹ ְ‬ ‫אתי ִ ּב ְמגִ ַּלת ֵס ֶׁפר ָּכ תוּב ָעלָ י'‪( ,‬עיין שם)‪ .‬ו ְּש ָאלוֹ ֶׁא ָחד ֵמ ַאנְ ֵשי ְשלוֹ ֵמנ ּו ִאם ֵּכן ְּכ ִפי‬ ‫ְ ּב ֵפרוּש ַה ָּכתוּב ִ'ה ֵּנ ה ָ ּב ִ‬ ‫ֹאמר נָ א לִ י ֵהיכָ ן ְמ ֻׁר ּ ָמז ְ ּב ָפסוּק זֶׁ ה ַע ְצמוֹ ָה ֲעבוֹ ַדת ה' ָה ָראוּי לִ י‪ ,‬וְ ָענָ ה לוֹ ֶׁש ַעל ֵּכן ֵּת ַבת‬ ‫ַה ְמב ָֹאר ּ ְפנִ ים י ַ‬ ‫אשי ֵּתבוֹ ת ִמ ְ'צוָ ה ְ ּג'דוֹ לָ ה לִ ְ'היוֹ ת ְ ּב' ִשֹ ְמ ָחה ָּת ִ'מיד (ליקו"מ ח"ב סימן כד)‪ .‬וְ הוּא ֶׁר ֶׁמז ָה ָראוּי לְ כָ ל‬ ‫ִ ּב ְ'מ'גִ ַּ'ל'ת' ָר ֵ‬ ‫ֶׁא ָחד לְ ַח ּ ֵפש ֹוּלְ ַד ְקדֵּ ק ַא ַחר ִמ ְצוָ ה זוֹ ‪.‬‬ ‫מד עיין עלים לתרופה במכתב מיום ה' תצוה תקצ"ב‪ֲ :‬אנִ י יוֹ ֵד ַע ָה ֱא ֶׁמת ֶׁשהוּא זִּ כְּ רוֹ נוֹ לִּ ְּב ָׁרכָׁ ה ִּּכ ֵּון ְּ ּבכָׁ ל דְּּ ָׁב ָׁריו‬ ‫יך ֶׁשהוּא‪ּ ַ ,‬גם ַעל ּ ִפי דְּ ָב ָריו‬ ‫יך ֶׁשהוּא ֵא ְ‬ ‫יך ְּ ּב ֵפרוּש וְ ַעל ָּכל ֶׁא ָחד וְ ֶׁא ָחד‪ ,‬וְ לא דַּ י ֶׁש ְ ּיכוֹ לִ ין לִ ְצעֹק ָּת ִמיד ֵא ְ‬ ‫ַ ּגם ָׁעלֶׁ ָׁ‬ ‫ימים ְ ּב ַתכְ לִ ית ֲא ִמ ַּתת ַע ְמקוּת ַה ְּת ִמימוּת ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ְיכוֹ לִ ין ַ ּגם‬ ‫ַה ְ ּקדוֹ ִשים וְ ַה ְ ּנ ִע ִ‬ ‫ימים וְ ַה ְי ָק ִרים וְ ַה ִּנ ְפלָ ִאים וְ ַה ְּת ִמ ִ‬ ‫לְּ ַשֹ ּ ֵמ ַח ַע ְּצמוֹ ְּ ּבכָׁ ל ֵעת‪ ,‬וְ לַ ֲחטֹף ַה ָ ּיגוֹ ן וַ ֲאנָ ָחה לְ ָה ְפכוֹ לְ ִשֹ ְמ ָחה; גם ע יין שם מכתב מיום א' ראה תקצ"ג‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | כה‬ ‫כאטש ער איז נאך ווייט פון דעם 'ישוב הדעת'‪ ,‬ער האט נאך נישט וואס ער דארף‬ ‫האבן‪ ,‬ער איז נאך זייער ווייט‪ ,‬אבער וויבאלד ער האט געמאכט ביי זיך א החלטה‪ ,‬ער‬ ‫האט געמאכט ביי זיך א החלטה ‪' -‬איך מוז זעהן זיך מיישב זיין'‪ ,‬מעג ער 'שוין' זיין‬ ‫פרייליך אז דער אויבערשטער האט אים געהאלפן אז ער איז געקומען אויף דער‬ ‫החלטה צו מאכן א 'ישוב הדעת'‪.‬‬ ‫אונז קומט דאך אויס‪ ,‬ווי קען מען מקיים זיין די ביידע זאכן‪' ,‬מצוה גדולה להיות‬ ‫בשמחה תמיד'‪ ,‬דער רבי זאגט ‪' -‬זיין בשמחה תמיד'‪ ,‬און ' זיך מיישב זיין אזוי ווי מען‬ ‫דארף'? איך ווייס דאך ווער איך בין‪ ,‬און וואו איך האלט? אזוי ווי דער אמת'ער צדיק‬ ‫איז גאנץ‪' ,‬לא טעם טעם חטא כל ימיו'‪ ,‬בין איך דאך פארקערט‪' ,‬מכף רגל ועד ראש‬ ‫מה‬ ‫אין בי מתום'!?‬ ‫איך דארף טאקע קומען צום צדיק וואס ער איז 'גאנץ'; טאמער האט ער עפעס א‬ ‫'חסרון' ‪ -‬טויג שוין נישט; ווייל איך בין אזוי צעקלאפט‪ ,‬דארף איך קומען צו דעם צדיק‬ ‫וואס ער איז 'לא טעם טעם חטא כל ימיו'‪ ,‬ער איז אינגאנצן 'גאנץ'‪ ,‬פון דעם אנהויב‬ ‫ביזן סוף איז ער גאנץ‪ ,‬ממילא קען ער פארריכטן אפילו דעם וואס איז אזוי צעבראכן‬ ‫אז ער האט נישט אין זיך קיין איין גאנצער איברמו‪.‬‬ ‫דערמיט אליין דארף מען אויך זיין זייער פרייליך ‪' -‬ברוך ה' וואס מען איז נישט קיין‬ ‫מתנגד אויפן רבי'ן‪ ,‬און די ספרים זענען ביי מיר חשוב'מז‪ .‬דער רבי האט דאך געזאגטמח‪:‬‬ ‫" אויף מיר וואלט איר געקריגט?!"‪.‬‬ ‫מה על פי הפסוק בישעיה א‪ ,‬ו‪.‬‬ ‫מו עיין ליקוטי מוהר"ן סי' ל' בענין שכל מה שהחולה גדול ביותר צריך רופא גדול ביותר; עיין גם שם‬ ‫תניינא סי' נ"ח‪.‬‬ ‫מז עיין חיי מוהר"ן אות נ'‪ּ ְ :‬באוֹ ָתן ָה ִע ִּתים ֶׁש ָהיָ ה ָ ּב ֵעת ֶׁש ָ ּבא ִמ ֶּׁל ְמ ֶׁ ּב ְר ְ ּג ָאז דִּ ֵ ּבר ִע ּ ָמנ ּו ַה ְר ֵ ּב ה ְמאֹד ֵמ ִענְ יַ ן‬ ‫ִה ְת ַח ְּז קוּת לִ ְהיוֹ ת ְ ּב ִשֹ ְמ ָחה ָּת ִמיד‪ .‬וְּ ָׁא ַמר ָׁאז לָׁ נ ּו ֶׁש ָׁראוּי לָׁ נ ּו לִּ ְּשֹמ ַֹח ְּמאֹד ַמה ּ ֶׁש ִּּנ ַ ּצלְּ נ ּו ְּ ּב ַר ֲח ָׁמיו ִּמ ִּּל ְּהיוֹ ת‬ ‫ֹלקינ ּו ֶׁש ְ ּב ָר ָאנ ּו לִ כְ בוֹ דוֹ וְ ִה ְבדִּ ילָ נ ּו ִמן ַה ּתוֹ ִעים ִמ ּ ְשנֵ י ּתוֹ ִעים‬ ‫ִּמ ְּתנַ ְּ ּג ִּדים ָׁעלָׁ יו‪ .‬וְ ָא ַמר ָאז ְ ּבזוֹ ַה ָּלשוֹ ן ָ ּברו ְּך ֱא ֵ‬ ‫ַה ְינ ּו ֵמ ַה ּתוֹ ִעים לְ גַ ְמ ֵרי ֵמ ַה ּתוֹ ָרה ֶׁש ֵהם ָה ַעכּ וּ"ם וְ ָה ֶׁא ּ ִפיקוֹ ְר ִסים וְ גַ ם נִ ַ ּצלְ נ ּו ֵמ ַה ּתוֹ ִעים ַה ִּמ ְתנַ ְ ּג ִדים ַהחוֹ לְ ִקים‬ ‫ָעלָ יו ֶׁש ָא ְבד ּו ַמה ּ ֶׁש ָא ְבד ּו ְ ּבלִ י ִש עוּר וְ ֵע ֶׁר ְך ו ִּמ ְס ּ ָפ ר‪.‬‬ ‫מח שם בהמשך‪ :‬וְ ָא ַמר ֲהֹלא ַא ֶּׁת ם ְ ּבוַ דַּ אי ֱהיִ ֶׁ‬ ‫יתם ִמ ְתנַ ְ ּג ִדים ְ ּגדוֹ לִ ים לוּלֵ א ֲח ָס ָדיו וְ ַר ֲח ָמיו ַה ְמ ֻׁר ִ ּבים ֲא ֶׁשר‬ ‫נִ ַ ּצלְ נ ּו ִמ ּ ַפח יוֹ ְק ִשים ִמ ַּכת ַה ִּמ ְתנַ ְ ּג ִדים ֲא ֶׁש ר ִאם ָהיִ ינ ּו שוֹ ְמ ִעין לָ ֶׁהם ַחס וְ ָשלוֹ ם ָהיָ ה נֶׁ ֱא ָבד ִּת ְקוָ ֵתנ ּו ָחלִ ילָ ה‬ ‫כו | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫אידן‪ ,‬גרויסע ערליכע אידן‪ ,‬יראים וכשרים‪ ,‬לומדים‪ ,‬זענען ווייט פון דעם רבי'נס‬ ‫זאך‪ .‬מיר דאנקען ה' יתברך אז מיר זענען אריינגעפאלן אין דעם חלק‪ ,‬מיר קריגן נישט‬ ‫אויפן רבי'ן‪ ,‬מיר זענען נישט מבזה די ספרים‪ ,‬דארף מען זייער זייער פרייליך זיין‬ ‫דערמיט‪.‬‬ ‫ביים רבי'ן איז נישט קיין סתירה איין ווארט מיט דעם אנדערן ווארט; מען קען מקיים‬ ‫זיין ‪' -‬האבן ישוב הדעת אויף יעדן זאך'‪ ,‬און מען קען מקיים זיין ‪' -‬זיין פרייליך תמיד'‪.‬‬ ‫אדרבה‪ ,‬דער רבי זאגט אין תורה י'מט‪ :‬קומען צו 'ישוב הדעת' איז דורך 'שמחה'‪.‬‬ ‫'שמחה' איז 'חירות המוחין'‪ .‬אז מען וויל האבן ישוב הדעת‪ ,‬צובינדן דעם געדאנק צו‬ ‫עפעס א רעיון‪ ,‬און מעיין זיין אין דער זאך‪ ,‬און ארום רעדן דער זאך‪' ,‬שמחה' דאס איז‬ ‫'עולם החירות'‪ .‬אויב ער האט נישט קיין שמחה‪ ,‬לויפט אוועק דער געדאנק‪ ,‬ער קען‬ ‫אים נישט צובינדן‪ ,‬איך וויל אים צובינדן און ער לאזט זיך נישט‪.‬‬ ‫זאגט דער רבי‪' ,‬שמחה' איז 'עולם החירות'‪ ,‬דער מח איז פריי‪ ,‬דעמאלט קען איך‬ ‫אים צובינדן‪.‬‬ ‫זאגט דער רבי ווייטערנ‪ " :‬ולבוא לשמחה הוא על ידי מה שמוצא בעצמו איזה‬ ‫נקודה טובה על־כל־פנים"‪.‬‬ ‫יתם חוֹ לְ ִקים‪ ,‬וְ ָא ַמר ִ ּבלְ שוֹ ן ַא ְש ְּכנַ ז ְ ּבזוֹ ַה ָּלשוֹ ן‪" ,‬אוֹ ף ִּמיר וָׁ ואלְּ ט‬ ‫וְ כוּ'‪ָ .‬ענָ ה וְ ָא ַמר ְּכ ַמ ְת ִמ ַּ‬ ‫יה וְ ָא ַמר‪ָ ,‬עלַ י ֱהיִ ֶׁ‬ ‫ִּאיהר גִּ ְּיק ִּריגְּ ט"‪.‬‬ ‫מט תניינא‪ ,‬וזל"ש‪ַ :‬א ְך דַּ ע‪ֶׁ ,‬ש ַעל ְי ֵדי ָמ ָרה ְשחוֹ ָרה ִאי ֶׁא ְפ ָשר לְ ַהנְ ִהיג ֶׁאת ַה ּמ ַֹח ִּכ ְרצוֹ נוֹ ‪ ,‬וְ ַעל ֵּכן ָק ֶׁשה לוֹ‬ ‫לְ יַ ּ ֵש ב דַּ ְע ּתוֹ ‪ַ .‬רק ַעל ְּי ֵדי ַה ּ ִּשֹ ְֹּמ ָׁחה יוּכַ ל לְּ ַהנְּ ִּהיג ַה ּמ ַֹח ִּּכ ְּרצוֹ נוֹ ‪ ,‬וְּ יוּכַ ל לְּ יַ ּ ֵש ב דַּ ְּע ּתוֹ ‪ִּ .‬כי ִשֹ ְמ ָחה הוּא עוֹ לָ ם‬ ‫"כי ְב ִשֹ ְמ ָחה ֵת ֵצאוּ"‪ֶׁ ,‬ש ַעל ְי ֵדי ִשֹ ְמ ָחה נַ ֲע ִשֹין ֶׁ ּבן חוֹ ִרין וְ יוֹ ְצ ִאין ִמן ַה ָ ּגלוּת‪ .‬וְ ַעל‬ ‫ַה ֵחרוּת‪ּ ִ ,‬ב ְב ִחינַ ת ( ִי ְש ַעיָ ה נ"ה)‪ִּ :‬‬ ‫ֵּכן ְּכ ֶׁש ּ ְמ ַק ּ ֵש ר ִשֹ ְמ ָחה ֶׁאל ַה ּמ ַֹח‪ֲ ,‬אזַ י מֹחוֹ וְ ַד ְע ּתוֹ ֶׁ ּבן חוֹ ִרין‪ ,‬וְ ֵאינוֹ ִ ּב ְב ִחינַ ת ָ ּגלוּת‪ ,‬וַ ֲאזַ י יוּכַ ל לְ ַהנְ ִהיג ֶׁאת מֹחוֹ‬ ‫ִּכ ְרצוֹ נוֹ וּלְ יַ ּ ֵש ב דַּ ְע ּתוֹ ‪ֵ ,‬מ ַא ַחר ֶׁש ּמֹחוֹ ְ ּב ֵחרוּת וְ ֵאינוֹ ְ ּב גָ לוּת‪.‬‬ ‫נ וזל"ש‪ :‬וְּ לָׁ בוֹ א לְּ ִּשֹ ְּמ ָׁחה הוּא ַעל יְּ ֵדי ַמה ּ ֶׁש ּמוֹ ֵצא ְּ ּב ַע ְּצמוֹ ֵאיזֶׁ ה נְּ ֻקדָּׁ ה טוֹ ָׁבה ַעל ָּׁכל ּ ָׁפנִּ ים‪ַּ ,‬כ ְמב ָֹאר ַעל ּ ָפסוּק‪:‬‬ ‫אֹלקי ְ ּב עוֹ ִדי" ְ ּ(בלִ ּקו ֵּטי ָה ִראשוֹ ן‪ּ ְ ,‬ב ִס ָימן רפב)‪ַ ,‬ע ֵ ּין ָשם‪ .‬וְ ַעל ָּכל ּ ָפנִ ים יֵ ש לוֹ לִ ְשֹמ ַֹח ַ ּב ּ ֶׁמה ֶׁש ָ ּזכָ ה לִ ְהיוֹ ת‬ ‫"אזַ ְּמ ָרה לֵ ַ‬ ‫ֲ‬ ‫ֹלקינ ּו ֶׁש ְ ּב ָר ָאנ ּו לִ כְ בוֹ דוֹ ‪ ,‬וְ ִה ְבדִּ ילָ נ ּו וְ כוּ' וְ נָ ַתן לָ נ ּו‬ ‫ְ‬ ‫'ב ר ּוך ֱא ֵ‬ ‫ִמ ֶׁ ּז ַרע יִ ְשֹ ָר ֵאל‪ֶׁ ,‬ש ּלֹא ָע ַשֹנִ י ּגוֹ י‪ ,‬וּכְ מוֹ ֶׁש ָאנ ּו אוֹ ְמ ִרין‪ּ ָ :‬‬ ‫(ש ָ ּבת עז‪:):‬‬ ‫ּתוֹ ַרת ֱא ֶׁמת' וְ כוּ'‪ִ .‬מ ָּכל זֶׁ ה וְ כַ ּיוֹ ֵצא ָ ּב זֶׁ ה ָראוּי לוֹ לִ ַ ּק ח לוֹ ִשֹ ְמ ָח ה לְ ַשֹ ּ ֵמ ַח דַּ ְע ּתוֹ ַּכ ַ ּנ"ל‪ .‬וְ זֶׁ ה ְ ּב ִחינַ ת ַ‬ ‫יחא דַּ ְע ֵּת ּה'‪ֶׁ ,‬שהוּא דָּ ָבר ָ ּגדוֹ ל‪ ,‬דְּ ַה ְינ ּו ֶׁש ּ ְמ ַק ּ ֵש ר ַה ּ ִשֹ ְֹמ ָחה לְ מֹחוֹ וְ ַד ְע ּתוֹ ‪ ,‬וַ ֲאזַ י ַה ּמ ַֹח ְּמ ֻש ְּח ָׁרר‪ ,‬וְּ יֵ ש לוֹ ִּי ּשוּב‬ ‫'ב ִד ָ‬ ‫ְּ‬ ‫יחא דַּ ְע ֵּת ּה‪.‬‬ ‫ַהדַּ ַעת ַּכ ַּנ"ל‪ ,‬וְ גַ ם לְ ַמ ְעלָ ה נַ ֲע ֶׁשֹה ִמ ֶׁ ּז ה ִיחוּד ָ ּגדוֹ ל ַעל ְי ֵדי ְ ּב ִד ָ‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | כז‬ ‫קומען צו 'ישוב הדעת' איז נאר דורך 'שמחה'‪ ,‬דעמאלט קען ער פירן דעם מח‬ ‫'כרצונו'‪.‬‬ ‫אז דער בעל־ דבר זעהט איינער וויל אינזין האבן דעם תכלית‪ ,‬האט ער אסאך וועגן‬ ‫אים אפצוקלאפן; איין וועג זיינער איז‪' ,‬מרה שחורה'‪ ,‬ער מאכט אים מרה שחורה'דיג‬ ‫‪' -‬דו ביסט אזוי צעקלאפט‪ ,‬אז דו קענסט נישט בשום־אופן ווערן גאנץ‪ ,‬מאך זיך נישט‬ ‫נאריש'‪ .‬דער בעל־דבר ווערט אזוי פרום‪ ,‬ער קען ווערן פרום אויך‪ ,‬ער מאכט אים אזוי‬ ‫פרום‪ ,‬און ער זאגט אים‪' :‬דו וועסט נישט קענען בשום אופן אויספירן דיינס‪ ,‬מאך דיך‬ ‫נישט נאריש'נא‪.‬‬ ‫דארף מען אים זאגן‪' :‬מיין רבי זאגט נישט אזוי; מיין רבי זאגט‪ ,‬אז איך וויל אינזין‬ ‫האבן דעם תכלית דארף איך זיך שטארקן מיט שמחה ‪ -‬איך דארף דיר נישט פאלגן;‬ ‫מיין רבי זאגט‪ ,‬אז איך וויל האבן ישוב הדעת‪ ,‬איז נאר מיט שמחה!'‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער זאל אונז העלפן מיר זאלן טאקע פאלגן דעם רבי'ן‪.‬‬ ‫❖‬ ‫אין דעם ַאלקער‬ ‫(ר' מאיר‪ :‬וואס איז דאס אן "אלקיר"?) א קליין צימערל‪ ,‬א ד' על ד'‪.‬‬ ‫אז מען האט חתונה געמאכט א קינד פלעגט מען אים געבן קעסט און מען פלעגט‬ ‫אים געבן אן אלקער‪ .‬אזוי ווי היינט גיט מען א וואוינונג‪ ,‬האט מען געגעבן אן אלקער‪.‬‬ ‫דער שווער האט געגעבן דעם איידעם א פארווארפן צימערל‪ ,‬א ד' על ד'‪.‬‬ ‫נא עיין ליקוטי תפילות חלק שני תפילה כ"א‪ :‬ו ְּבכַ ָּמה ַּת ְחבּ וּלוֹ ת ִמ ְת ַ ּג ֵ ּב ר ַה ַ ּב ַעל דָּ ָבר וַ ֲחיָ לוֹ ָתיו ָעלֵ ינ ּו ְ ּבכָ ל‬ ‫יך ַע ְּצבוּת ַחס וְּ ָׁשלוֹ ם ָׁעלֵ ינ ּו‪ ,‬וְ הוּא ְ ּב ַת ְחבּ וּלוֹ ָתיו ָערֹם יַ ֲע ִרים הוּא ו ְּמ ַר ֶּׁמה אוֹ ָתנוּ‪ ,‬ו ִּּמ ְּתלַ ֵ ּבש‬ ‫ֵעת‪ ,‬לְּ ַה ְּמ ִּש ְּ‬ ‫ַע ְּצמוֹ ְּ ּב ִּמ ְּצוֹ ת‪ַ ,‬עד ֶׁש ִּנ ְד ֶׁמה לָ נ ּו ֶׁש ֵ ּיש לָ נ ּו ַע ְצבוּת ֵמ ֲעווֹ נוֹ ֵתינ ּו ו ֶּׁב ֱא ֶׁמת ְּ ּבכָׁ ל זֶׁ ה הוּא ּפוֹ ֵרשֹ ֶׁר ֶׁשת לְּ ַרגְּ לֵ ינ ּו‪ִּ ,‬כי‬ ‫יך ַעל ָּכל ַמה ּ ֶׁש ָע ַבר‬ ‫יח ֵתנ ּו לְ ָפנֶׁ ָ‬ ‫כְ ָבר לִ ּ ַמ ְד ָּתנ ּו ֶׁש ַעל זֶׁ ה ְצ ִריכִ ין לְ יַ ֵחד ָש ָעה ַא ַחת ְ ּביוֹ ם‪ ,‬לְ ַש ֵ ּבר לִ ֵ ּבנ ּו וּלְ ָפ ֵרש ִשֹ ָ‬ ‫יח ַע ְצ ֵמנ ּו ְ ּבכָ ל כּ ֹחוֹ ֵתינ ּו לָ בֹא לְ ִשֹ ְמ ָחה גְ דוֹ לָ ה‬ ‫ָעלֵ ינוּ‪ֲ ,‬א ָבל ָּכל ַה ּיוֹ ם ֻּׁכ ּלוֹ ְצ ִריכִ ין לְ ִה ְת ַח ֵּזק ְ ּב ִשֹ ְמ ָחה‪ ,‬וּלְ ַהכְ ִר ַ‬ ‫ֶׁש הוּא ִע ָ ּקר ְק ֻׁד ּ ַש ת יִ ְשֹ ָר ֵאל‪.‬‬ ‫כח | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫דער אלקער איז געווען‪ ,‬א קליין צימערל‪ ,‬אין דעם איז געווען א בעטל‪ ,‬א צעבראכן‬ ‫טישל מיט א בענקל‪ ,‬א קעסטל‪ ,‬און דארט האט מען געדינט דעם אויבערשטן‪ ,‬און‬ ‫ווער עס האט געוואלט איז געווארן א גרויסער ערליכער איד אין דעם אלקער!‬ ‫אזוי איז געווען אמאל‪ ,‬דער שווער האט געגעבן אן אלקער‪ ,‬און א יאר קעסט‪ .‬מען‬ ‫האט געקענט האבן עטליכע קינדערלעך אין דעם אלקער‪ .‬מען האט געמאכט א‬ ‫פארהאנג‪ ,‬עס איז נישט געווען וואו צו רירן זיך‪ .‬און עס איז געווען ‪ -‬גרויסע ערליכע‬ ‫אידן זענען געווארן אין דעם אלקער‪.‬‬ ‫(ר' מאיר‪ :‬איר האט געוואוינט ביים שווער'ס דירה?) אוודאי‪ ,‬דער שווער האט מיר געגעבן אן‬ ‫אלקער‪ .‬די קעסט איז געווען שענער ווי דעם אלקער ‪ -‬ער האט געגעבן גוטע קעסט‪.‬‬ ‫ער האט דעמאלט געזאגט‪" :‬אויבן וועט מען ארומטראגן זיינע קעסט!" אזא ארעמאן‬ ‫‪ -‬און מיר געגעבן א יאר קעסט ‪' -‬כל טוב'!‬ ‫איך האב גאר אליין נישט געוואוסט אז אין שטוב איז דא אזא מין ארעמקייט‪ .‬זי (‪-‬‬ ‫זוגתו של רלוי"צ) האט געגעסן צוזאמען מיט זיי‪ ,‬און איך האב געגעסן אליין‪.‬‬ ‫נאכדעם בין איך געוואויר געווארן פארוואס זי האט געגעסן באזונדער‪ ,‬ווייל ביידן‬ ‫געבן עסן איז נישט געוועזן ‪ -‬נאר פאר מיר אליין‪ ,‬און אז איך וועל וויסן אז זי האט נישט‬ ‫וואס צו עסן ‪ -‬איך וועל עסן א מיטאג ווען זי האט נישט וואס צו עסן ‪ -‬וועט דאך מיר‬ ‫נישט באקומען‪ ,‬האט מען געמאכט אזוי‪ ,‬עסן באזונדער אזוי‪...‬‬ ‫ער איז געווען א צדיק‪ ,‬ער האט מקיים געווען וואס ער האט צוגעזאגט‪ ,‬נדן געגעבן‪,‬‬ ‫אויסגעקליידט‪ ,‬און א יאר קעסט‪.‬‬ ‫היינט ברוך ה' גיט מען דריי צימערן‪ ,‬מיט אלע באקוועמליכקייטן‪ ,‬מיט מעבל וואס‬ ‫אמאל האט מען געקענט זיך אפלעבן צען יאר וואס קאסט היינט די מעבל; היינט‬ ‫מאכט מען א חתונה וואס מען האט געקענט אמאל אפלעבן צען יאר מיט וואס די‬ ‫חתונה קאסט אפ‪.‬‬ ‫אמאל ‪ -‬וואס חתונה? ‪ -‬אביסל הערינג מיט א ברויט‪ ,‬און מען האט געמאכט דארטן‬ ‫א טאפ זיסע וואסער‪ ,‬און מען האט געטאנצט!‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | כט‬ ‫אזוי ווי ביים בעטלערנב‪ ,‬א גרוב ‪ -‬פון אויבן צוגעדעקט מיט ערד און מיסט ‪" -‬און‬ ‫דארטן זענען זיי זייער פרייליך געווען!" ‪ -‬אה ‪ -‬ביי דער חתונה!‬ ‫אמאל איז דאס געווען‪ ,‬היינט איז אנדערש‪ ,‬די אמת'ע שמחה איז היינט נישטא‪.‬‬ ‫פונדעסטוועגן קען מען זאגן אז דער אויבערשטער פירט דער וועלט וואס אמאל‬ ‫שענערנג‪ ,‬דער אויבערשטער זאל העלפן‪.‬‬ ‫❖‬ ‫ביז מען ווארפט ארויס די קישעלעך‬ ‫(סימן קי"א)‬ ‫וְ ָהיָ ה ָרגִ יל לְ ַס ֵפר ַה ְר ֵבה ֵמ ִענְיַ ן ַמ ְח ְשבו ָֹתיו ֶׁש ָהיו ל ֹו ָאז ִב ֵימי נְעו ָריו ְב ֵעת ֶׁש ָעסַ ק‬ ‫ַב ֲעבו ָֹדתוֹ‪ֶׁ .‬ש ִצ ֵיר ְב ַד ְעת ֹו ֶׁש ֵאינ ֹו רוֹצֶׁ ה לִ ְהיוֹת ְמפֻ ְרסָ ם ְבשום אֹפֶׁ ן‪ ,‬וְ ל ֹא ָהיָ ה רוֹצֶׁ ה‬ ‫לִ ְהיוֹת ְמ ַק ֵבל ְכלָ ל‪ ,‬וְ ָהיו ל ֹו ַכ ָמה וְ כַ ָמה ַמ ֲח ָשבוֹת ְב ִענְיָ ן זֶׁ ה ֵא ְיך ֶׁש ַי ְעלִ ים ַעצְ מ ֹו ִמן‬ ‫ָהעוֹלָ ם ו ֵמ ֵהיכָ ן ִת ְהיֶׁ ה ַפ ְרנ ָָסתוֹ‪ .‬וְ לִ פְ ָע ִמים ָהיו ל ֹו ַמ ֲח ָשבוֹת ֶׁש ְי ַח ֵזר ַעל ַה ְפ ָת ִחים‪,‬‬ ‫וְ ִאיש ל ֹא יֵ ַדע ִמ ֶׁמנו‪.‬‬ ‫‪ -‬קיינער זאל נישט וויסן פון אים‪.‬‬ ‫אין אומאן איז דאס געווען (בימי הרעב); אריינגעגאנגען אין א שטוב אריין בעטן א‬ ‫שטיקל ברויט‪ ,‬און ווייטער געדינט דעם אויבערשטן; דא אין ארץ ישראל פירט דער‬ ‫אויבערשטער אביסל שענער‪.‬‬ ‫דארטן איז געווען אזא מין ארעמקייט; אז א יונגערמאן נאך דער חתונה איז אראפ‬ ‫פון די קעסט‪ ,‬איז געווען ממש ‪ -‬איך גיי אויס‪.‬‬ ‫נב עיין סיפורי מעשיות מעשה י"ג‪.‬‬ ‫נג עיין שיחות הר"ן אות ש"ז‪-‬ש"ח‪.‬‬ ‫ל | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫דער רבי האט געוואלט נאר עבודת ה'; אז ער ווערט הונגעריג‪ ,‬זאל ער אריין אין א‬ ‫שטוב אריין בעטן א שטיקל ברויט‪ ,‬און גע דינט ווייטער דעם אויבערשטןנד‪.‬‬ ‫דארטן איז געווען אלעס מער 'מסירות נפש'; יעדע נקודה וואס מען האט געדארפט‬ ‫טוהן אין אידישקייט‪ ,‬ווער שמועסט ‪ -‬א ברסלב'ער חסיד‪ ,‬איז געווען מסירות נפש‬ ‫ממש‪.‬‬ ‫דער רבי האט דאך אזוי געזאגט קעגן קעסט‪" :‬ביז מען ווארפט נישט ארויס די‬ ‫קישעלעך זאל מען נישט אוועקגיין!"נה‪.‬‬ ‫(למשל‪ ):‬אז ער האט א יאר קעסט‪ ,‬מען האט אים אפגעגעבן דארט א צימער‪ ,‬אן‬ ‫אלקער שוין‪ ,‬און דאס יאר האט זיך געענדיגט‪ ,‬זאגט אים דער שווער‪' :‬גיי‪ ,‬איך האב‬ ‫דיר נישט צו געבן קיין עסן' ‪ -‬זאלסטו נישט גיין‪ ,‬נאר אז ער וועט דיר ארויסווארפן די‬ ‫קישעלעך שוין‪.‬‬ ‫דער רבי האט געזאגט מיט דעם לשון‪ " :‬ביז ער וועט נישט ארויסווארפן די‬ ‫קישעלעך זאלסטו נישט אוועקגיין!" האלט זיך נאך‪.‬‬ ‫אזוי איז געווען‪ ,‬אזוי איז געווען‪' ,‬גרויסע עובדים'! ר' מענדלע ליטוואק‪ ,‬זי האט‬ ‫געבאקן בייגל און געגאנגען פארקויפן די בייגל‪ ,‬און ער איז געווען דער 'עובד' ‪-‬‬ ‫וואספארא עבודה! זיי האבן עוסק געווען אין עבודות‪ ,‬מיט געוואלדיגע מסירות נפש!‬ ‫איצטער פירט דער אויבערשטער שענער‪ ,‬אבער די עבודת השם וואס עס איז‬ ‫דארטן געוועזן זעהט מען נישט דא‪.‬‬ ‫נד עיין שיחות הר"ן אות רמ"ח‪ָ :‬א ַמר‪ :‬טוֹ ב ָהיָ ה לְ ָה ָא ָדם ֶׁש ִ ּי ְב ַחר לוֹ ֵאיזֶׁ ה ָמקוֹ ם וְ יֵ ֵשב ָש ם יוֹ ָמם וָ לַ ְילָ ה‬ ‫יך לֶׁ ֱאכֹל יָ רוּץ לְ תוֹ ְך ֵאיזֶׁ ה ַ ּביִ ת וַ ִ ּי ַ ּקח ָשם ְ ּב ִח ּ ָפזוֹ ן ֵאיזֶׁ ה ֲח ִתיכַ ת‬ ‫וְ יַ ֲעסֹק ְ ּב תוֹ ָרה ו ְּת ִפ ָּלה וַ ֲעבוֹ ַדת ה'‪ .‬וּכְ ֶׁש ָ ּצ ִר ְ‬ ‫לֶׁ ֶׁחם וְ כַ ּיוֹ ֵצא לְ ַה ֲע ִביר ַר ֲעבוֹ נוֹ ‪ ,‬וְ ַא ַחר ָּכ ְך יַ ֲחזֹר לַ ֲעבוֹ ָדתוֹ ‪ .‬עיין גם טעם זקנים קונטרסים מ"ד קל"ג‪" :‬דער‬ ‫רבי האט געזאגט‪ :‬איך האב געוואלט מיינע לייט‪ ,‬פרנסה ‪ -‬זאלן זיי גארנישט טוהן‪ ,‬נאר עבודת השם! אז‬ ‫ער וועט ווערן הונגעריג זאל ער אריינגיין אין א שטוב בעטן א שטיקל ברויט‪ ,‬און ווייטער טוהן (אין עבודת‬ ‫השם)!"‪.‬‬ ‫נה עיין שיש"ק (חדש) ח"ג‪ ,‬אות ת"ו‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | לא‬ ‫אפילו אין מיינע צייטן‪ ,‬אז איינער איז געווען א מלמד‪ ,‬איז אויך געווען אויפן ארעמען‬ ‫אופן‪ ,‬ווייל עס איז דאך 'ברסלב'‪ .‬די בעלי־בתים וואס גיבן בעסער‪ ,‬האבן נישט געוואלט‬ ‫געבן (בניהם אצל ברסלב'ער)‪ .‬די עבודה איז אלץ געווען מיט מסירות נפש‪ ,‬ממילא איז עס‬ ‫געווען מיט מער אמת אויך‪.‬‬ ‫❖‬ ‫דעם רבי'ן א בענקל‬ ‫(סימן קי"ב)‬ ‫ועדיוְ ֶׁוקע‪...‬‬ ‫ר־כ ְך נִכְ נַס לְ ֶׁמ ְ‬ ‫עדוֶׁ ִ‬ ‫ַא ַח ָ‬ ‫‪ -‬נאכדעם איז דער רבי אריין קיין מעדוועדיווקע‪ .‬לפי חשבון איז דער רבי דעמאלט‬ ‫אלט געווען אכצן יאר‪.‬‬ ‫‪ ...‬וְ ָשם נ ְִת ַק ְבצו ַכ ָמה ַאנ ְֵשי ְכפָ ִרים‪ ,‬וְ ָעשו ל ֹו ַמ ֲע ָמד ָקבו ַע לִ ֵתן ל ֹו ֶׁא ָחד ֶׁרענ ְְדל‬ ‫[סוג ַמ ְט ֵב ַע] ְבכָ ל ָשבו ַע‪.‬‬ ‫יעדע וואך א גאנצע רענדל‪ ,‬דאס איז דריי רובל‪ .‬יענע יארן דריי רוסישע רובל האט‬ ‫מען געקענט גוט דורכלעבן‪.‬‬ ‫ועדיוְ ֶׁוקע ְב ַה ְש ֵקט וְ ַשלְ וָ ה ְקצָ ת‪ ,‬וְ ָשם ִה ְת ִחילו ַכ ָמה ֲאנ ִָשים‬ ‫עדוֶׁ ִ‬ ‫וְ יָ ַשב ָשם ְב ֶׁמ ְ‬ ‫לְ ִה ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו‪ ,‬וְ נִלְ וו ֵאלָ יו ֲאנ ִָשים ַר ִבים ִמיוֹם ֶׁאל יוֹם‪ .‬וְ ִה ְת ִחילו לִ ְנס ַֹע ֵאלָ יו‬ ‫ֵמ ַה ְסבִ יבוֹת‪ַ ,‬עד ֶׁש ִה ְת ִחילו לִ ְנס ַֹע ֵאלָ יו ִמ ְמקוֹמוֹת ְרחו ִֹקים‪ְ ,‬ב ֵע ֶׁר ְך ֶׁע ְש ִרים ַפ ְרסָ אוֹת‪.‬‬ ‫אשיב נ ְִת ָק ְרבו ֵאלָ יו ְב ֵעת יְ ִשיבָ ת ֹו ָשם‪.‬‬‫ִכי ַאנ ְֵשי ַד ִ‬ ‫'אנשי דאשיב' איז רבי יודל‪ ,‬און רבי שמואל אייזיק‪ ,‬און ר' בער‪.‬‬ ‫וְ כָ ל ִמי ֶׁש ָזכָ ה לְ ִה ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו נ ְִת ַמ ֵלא יִ ְר ַאת ַה ֵשם‪ .‬וְ ָהיָ ה ֵמ ִשיב ַר ִבים ֵמ ָעווֹן‬ ‫ועדיוְ ֶׁוקע ָהיָ ה ל ֹו ְקצָ ת‬ ‫וְ ֵק ְרבָ ם לְ ַה ֵשם יִ ְת ָב ַר ְך ְב ִה ְת ָק ְרבות ָגדוֹל וְ כו' וְ כו'‪ .‬וְ גַ ם ְב ֶׁמ ְ‬ ‫עדוֶׁ ִ‬ ‫ַמ ֲחל ֶֹׁקת‪ֲ ,‬אבָ ל ָכל ש ֹונ ְָאיו נָפְ לו לְ פָ נָיו‪ .‬וְ ָהיו ָשם ֵאיזֶׁה ַמ ֲע ִשיוֹת ִעם ָה ַר ָבנִים ְד ָשם‪,‬‬ ‫ַא ְך ֵא ינִי יו ֵֹד ַע או ָֹתם ַעל ֻב ְריָ ן‪.‬‬ ‫לב | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫וויבאלד דער רבי האט שוין מקרב געווען מענטשן צום אויבערשטן‪ ,‬איז שוין געווען‬ ‫א 'קול הברה'נו‪.‬‬ ‫(לא ברור וחסר;) א מלמד איז געווען דארטן וואס האט זיך געטשעפעט מיטן רבי'ן‪.‬‬ ‫(אמרו לו חבריו של המלמד‪' ):‬אז דו וועסט קענען האבן א השפעה אויף רבי נחום'ען‬ ‫(טשערנאבלער) אז רבי נחום זאל עפעס רעדן (אויפן רבי'ן)‪ ,‬דעמאלט וועסטו קענען' ‪ -( -‬אז‬ ‫תצליח לעורר מחלוקת על רבינו)‪.‬‬ ‫האט דער מלמד שוין געהאט אין געדאנק אז ווען רבי נחום וועט קומען ‪ -‬רבי נחום‬ ‫פלעגט קומען אלעמאל ‪ -‬זאל ער קענען עפעס צוגרייטן‪.‬‬ ‫אז רבי נחום איז געקומען‪ ,‬איז דער רבי געגאנגען צו רבי נחום'ען‪ .‬דער מלמד האט‬ ‫געזעהן ווי דער רבי גייט‪ ,‬האט ער געזעהן עס זאל נישט קיין שום בענקל זיין‪ .‬רבי נחום‬ ‫איז געזעצן אויף א בענקל‪ ,‬און קיין שום (אנדער) בענקל זאל דארט נישט זיין (ותהיה מזה‬ ‫פחיתות כבוד לרבינו)‪.‬‬ ‫ר' חייקל איז געגאנגען מיטן רבי'ן צו רבי נחום'ען‪ .‬האט ר' חייקל געזעהן‬ ‫פונ דערווייטנס ווי דער מלמד לויפט ארויס‪ ,‬האט ער פארשטאנען אז ער האט דארטן‬ ‫עפעס געטוהן‪...‬‬ ‫נאכן אריינגיין האט ער געזעהן עס איז קיין בענקל נישטא‪ ,‬האט ער געגעבן א געשריי‬ ‫‪ -‬א חזן האט א קול ‪" -‬דעם רבי'ן א בענקל!" האט מען אריינגעברענגט א בענקל‪.‬‬ ‫האט ר' חייקל דערציילט ‪ -‬דאס איז געווען‪ ,‬תחילת נאכט איז דער רבי אריין צו רבי‬ ‫נחום'ען‪ ,‬און ער איז גלייך ארויסגעגאנגען ‪ -‬זאגט ר' חייקל‪ :‬וואס זיי האבן גערעדט ‪-‬‬ ‫האב איך נישט געקענט הערן‪ ,‬נאר איך האב געזעהן דורכן לעכעלע פונעם שליסל ווי‬ ‫זיי זענען געזעצן‪ ,‬דער רבי איז געזעצן אזוי‪ ,‬און ר' נחום איז געזעצן אזוי (בפינת השולחן‬ ‫נו עיין ליקוטי מוהר"ן סי' כ"ב אות ז'‪ :‬וְּ קוֹ ל ֲה ָׁב ָׁרה הוּא; דַּ ע‪ִּ ,‬כי ְּכ ֶׁש ִּנ ְתעוֹ ֵרר קוֹ ל דִּ ְק ֻׁד ּ ָש ה‪ֲ ,‬אזַ י ִמ ְתעוֹ ֵרר ִמ ּ ֶׁמ ּנ ּו‬ ‫קוֹ ל דְּ ִס ְט ָרא ָא ֳח ָרא ‪ ,‬וכו' עיי"ש‪ .‬גם עיין חיי מוהר"ן אות קט"ו‪ :‬וְּ כָׁ ל ַמה ֶׁש ֵ ּק ֵרב יוֹ ֵתר ֲאנָׁ ִּשים לְּ ַה ּ ֵש ם ִּי ְּת ָׁ ּב ַר ְּך‪,‬‬ ‫ֹלקת יוֹ ֵתר‪ֲ .‬א ָבל הוּא זִ כְ רוֹ נוֹ לִ ְב ָרכָ ה ָע ָשֹה ֶׁאת ֶׁש ּלוֹ ‪ ,‬וְ ָעלָ ה ְ ּבכָ ל יוֹ ם ו ְּבכָ ל ָש ָעה ו ְּבכָ ל ֶׁרגַ ע‬ ‫ִּה ְּתגַ ֵ ּבר ַה ּ ַמ ֲח ֶׁ‬ ‫לְ ַמ ֲעלוֹ ת ְ ּגבוֹ הוֹ ת וְ ָרמוֹ ת ֲא ֶׁשר ֵאין לְ ַש ֵער ְּכלָ ל‪ .‬וְּ לוּלֵ א ֶׁש ִּה ְּת ַ ּג ֵ ּבר ַה ִּ ּק ְּטרוּג ַעל ָׁהעוֹ לָׁ ם ַעד ֶׁש ּלֹא ָׁהיָׁ ה ָׁהעוֹ לָׁ ם‬ ‫ְּּכ ַדאי לִּ ינֹק ֵמאוֹ ר ָּׁכ זֶׁ ה וְּ ָׁע ַמד וּגְּ נָׁ זוֹ ‪ָׁ ,‬היָׁ ה נִּ ְּת ַ ּג ֶׁ ּלה ְּ ּג ֻד ָׁ ּלתוֹ ָׁ ּבעוֹ לָׁ ם וְּ ָׁהיָׁ ה ַמ ֲחזִּ יר ָּׁכל ָׁהעוֹ לָׁ ם ֵאלָׁ יו ִּי ְּת ָׁ ּב ַר ְּך‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | לג‬ ‫מזה ומזה)‪ ,‬א גאנצע נאכט‪ ,‬און איינער האט געקוקט צום אנדערן‪ ,‬נאר דאס האט ער‬ ‫געזעהן‪.‬‬ ‫א גאנצע נאכט רבי נחום מיטן רבי'ן ‪ -‬אזא נאכט!‬ ‫ער האט נישט געהערט רעדן‪ ,‬נאר דאס האט ער געקענט זעהן דורכן שליסל ‪ -‬ר'‬ ‫חייקל‪.‬‬ ‫נו‪ ,‬רבי נחום טשערנאבלער איז דאך געווען א תלמיד ביים בעל־שם־הקדוש‪ ,‬ער‬ ‫איז געווען זייער גרויס אין דער וועלט‪ ,‬נאכדעם איז ער געווען ביים "מגיד" אויך‪.‬‬ ‫דער רבי האט נישט געוואלט קיין שום פירסום; דער אויבערשטער פירט דאך אבער‬ ‫תמיד אויס‪ ,‬דער אויבערשטער האט דאך יא געוואלט‪ ,‬איז אזוי געווען‪.‬‬ ‫(השואל‪ :‬דער מלמד האט דעמאלט אויפגעהערט?) געווענט ליך אז דער מלמד האט שוין‬ ‫געזעהן אז רבי נחום ‪( -‬הוא בידידות עם רבינו)‪ ,‬האט ער שוין געזעהן אז ער קען גארנישט‬ ‫מאכן‪.‬‬ ‫❖‬ ‫דו האסט רחמנות?!‬ ‫אויך איז געווען א רב דארטן אין א קליין שטעטעלע לעבן מעדוועדיווקע‪ ,‬פון וואו‬ ‫עס פלעגן פארן עטליכע מענטשן צום רבי'ן‪ ,‬און דער רב האט זיי אנגעטוהן צרות‪ ,‬און‬ ‫ווען זיי זענען געקומען פון רבי'ן‪ ,‬האט ער זיי נאך מער אנגעטוהן צרות‪.‬‬ ‫(צווישן זיי איז דארט געווען א פרנס‪ ),‬דער פרנס האט געהאט א כח פון די רעגירונג אויך‪.‬‬ ‫דריי יאר איז ער געווען פרנס‪ .‬אין די דריי יאר האט ער געהאט די דיעה‪ .‬די אידן האבן‬ ‫אים אויסגעקליבן‪ .‬אין אסאך זאכן האט ער געהאט א דיעה וואס מען האט נישט‬ ‫געקענט טוהן אן אים ‪ -‬די בתי מדרשים‪ ,‬דער בית הקברות‪ ,‬אסאך זאכן‪.‬‬ ‫אמאל זענען זיי געקומען צום רבי'ן‪ ,‬זאגן זיי דעם רבי'ן‪ ,‬זיי קענען נישט אוועקפארן‬ ‫צוריק‪ ,‬ער (דער רב) טוט זיי א ן צרות‪ ,‬זיי קענען נישט אויסהאלטן‪ .‬ווען זיי פלעגן קומען‬ ‫פון רבין‪ ,‬האט ער זיי נאך מער גע'רודפ'ט‪.‬‬ ‫לד | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫האט דער רבי געזאגט צו דעם פרנס‪" :‬דו זאלסט אים זאגן‪' :‬דער רבי האט געזאגט‪,‬‬ ‫אויב דו וועסט נישט אויפהערן וועסטו שטארבן!' וועט ער דאך נישט פאלגן‪ ,‬וועט‬ ‫ער דאך שטארבן; זאג איך דיר ָׁא ן‪ ,‬דו זאלסט אים נישט לאזן לייגן אויפן פעלד‬ ‫וואו עס ליגן מענטשן‪ ,‬נאר ביים פארקן!" ‪ -‬ביים גדר‪ ,‬דארטן וואו עס ליגן די בעלי־‬ ‫עבירה‪ ,‬די נידריגע מענטשן ליגן דארטן‪ ,‬פון דער זייט‪.‬‬ ‫ער איז געקומען צוגיין‪ ,‬האט ער געזאגט דעם רב די ווערטער וואס דער רבי האט‬ ‫אים געזאגט‪' .‬וכך היה'‪ ,‬איז ער געשטארבן‪ .‬דער רב איז געשטארבן ‪' -‬פשי‪-‬אה'! א‬ ‫רעש‪ ,‬מען דארף אים מאכן א כבוד‪ ,‬קומען פון די שטעט ארום‪" ,‬א רב איז געשטארבן"‪,‬‬ ‫אים מאכן דעם שענסטן פלאץ‪.‬‬ ‫זאגט דער פרנס‪" :‬ביים פארקן!" ‪" -‬וואס?!" ‪ -‬זיי ווילן אים הרג'ענען ‪" -‬אונזער רב‬ ‫ביים פארקן?" ‪" -‬אזוי וויל איך; אז איר וועט מיר נישט וועלן‪ ,‬וועט איר מיך מאכן אויס‬ ‫פרנס (נאך די דריי יאר); איצטער בין איך פרנס ‪ -‬ביים פארקן!"‪.‬‬ ‫איז געווארן א געוואלדיגע געשריי דארטן‪ ,‬זיי זענען אוועקגעלאפן צו די רעגירונג‪,‬‬ ‫(וענו להם‪" ):‬איר האט אים אויסגעוועלט‪ ,‬עס איז זיינע דריי יאר; אז איר וועט נישט‬ ‫וועלן‪ ,‬וועט איר אים מער נישט נעמען!"‪.‬‬ ‫האבן זיי געזעהן אז עס איז שלעכט‪ ,‬האבן זיי אים אנגעהויבן צו פאלן צו די פיס ‪-‬‬ ‫די קינדער ‪" -‬אונזער טאטן ‪ -‬פארוואס קומט אים אזוי?!"‪ .‬האט ער שוין נישט געקענט‬ ‫פארליידן דאס רחמנות‪ ,‬און מען האט אים געלייגט אינמיטן פעלד‪.‬‬ ‫נאכדעם האט דער פרנס זיך דערמאנט‪ ,‬איך וועל דאך קומען צום רבי'ן און איך‬ ‫האב דעם רבי'ן נישט געפאלגט ‪ -‬וואס זאל ער טוהן?!‬ ‫אז ער איז געקומען צום רבי'ן‪ ,‬האט ער געזאגט צום רבי'ן‪" :‬איך האב נישט געקענט‬ ‫פארליידן דאס רחמנות!"‪.‬‬ ‫זאגט דער רבי‪" :‬דו האסט רחמנות ‪ -‬און איך נישט? מתים פון הונדערטער יארן‬ ‫זענען געקומען פאר מיר קלאגן ‪ -‬זיי האבן נאך אזא מיאוס'ן נפטר נישט געזעהן!"‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | לה‬ ‫עס ווערט געבראכט‪ ,‬אז עס קומט א נפטר א רשע‪ ,‬האבן די מתים ארום אים צערנז‪.‬‬ ‫דאס הייסט א 'העלמה' אין דער וועלט! דא רעש'ט מען זיך‪ ,‬מען קאכט זיך‬ ‫וואספארא כבוד מען גייט אים געבן ‪- -‬‬ ‫א פסוק איז דא אין תהליםנח‪ָׁ " :‬שלַ ח יָׁ ָׁדיו ִּב ְּשל ֹ ָׁמיו ִּח ֵלל ְּב ִּריתוֹ "‪" .‬שלח ידיו בשלומיו"‬ ‫‪ -‬אז מען טשעפעט 'בשלומיו'‪ ,‬דאס מיינט מען די צדיקים‪ ,‬איז א סימן אז "חילל‬ ‫בריתו"נט‪.‬‬ ‫א ון דער רבי האט זיך אנגערופן צו דעם פרנס‪" :‬דו האסט מיך נישט געפאלגט?"‬ ‫‪-‬האט דער רבי אים געגעבן אן עונש‪ ,‬ער איז געווארן אזוי ווי פאר'שיכור'ט‪ ,‬נישט מיטן‬ ‫גלייכן געדאנק‪.‬‬ ‫עס איז דא דיעות; א טייל זאגן אז דער רבי האט אים דאס געגעבן אויף א יאר צייט;‬ ‫א טייל זאגן ער האט אים געגעבן בכלל; דער רבי האט אים מעניש געווען פארוואס‬ ‫ער האט נישט געפאלגט‪.‬‬ ‫אונזערע לייט פלעגן זאגן אז ער האט געדארפט גיין פון דער וועלט ווייל ער האט‬ ‫נישט געפאלגט דעם רבי' ן‪ ,‬נאר דער רבי האט דאס איבערגעביטן אויף דער זאך‪.‬‬ ‫מען דארף זיך זייער היטן נישט טשעפען דעם אמת'ן צדיק‪ .‬א פסוק איז דאס‪" :‬וְּ לַ ַהג‬ ‫ַה ְּר ֵבה יְּ גִּ ַעת ָׁבשָׁׂ ר"‪ .‬זאגט די גמראסא‪ ,‬אז איינער איז מבזה א תלמיד חכם‪ ,‬איז ער נידון‬ ‫נז עיין שו"ע יו"ד סי' שס"ב‪" :‬אין קוברין רשע אצל צדיק וכו'‪ .‬והיא על פי גמ' סנהדרין מ"ז ע"א‪ .‬גם עיין‬ ‫ספר חסידים סי' תש"ה‪ " :‬מעשה בת"ח צדיק שקברוהו אצל מי שאינו הגון‪ ,‬בא הצדיק לכל בני העיר‬ ‫בחלום‪ :‬הריעותם לי שקברתוני אצל בית הכסא שריחו רע וכו'"‪.‬‬ ‫נח נה‪ ,‬כא‪.‬‬ ‫נט עיין ספר 'שפתי צדיקים'‪ :‬בשם הבעש"ט זלה"ה ‪" .‬שלח ידיו בשלומיו חלל בריתו"‪ .‬מי ששולח ידיו‬ ‫בשלומי אמוני ישראל ובאנשים כשרים זה סימן שבוודאי חילל בריתו והוא נואף‪.‬‬ ‫ס קהלת יב‪ ,‬יב‪.‬‬ ‫סא עירובין כ"א ע"ב‪.‬‬ ‫לו | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫'בצואה רותחת' ‪ -‬אין א גיהנום פון 'צואה רותחת'סב‪.‬‬ ‫די גמרא מאכט א חשבוןסג‪ ,‬מצרים איז ד' מאות פרסה על ד' מאות פרסה‪ ,‬און כוש‬ ‫איז אזויפיל מאל גרעסער‪ ,‬און דער גן איז איז אזויפיל גרעסער פון כוש‪ ,‬און דער גיהנום‬ ‫איז נאך מער ווי אלע‪ ,‬נמצא אי ז די וועלט קעגן יענע וועלט אזוי ווי א 'כיסוי קדירה'‪.‬‬ ‫אזוי גרויס איז דער גיהנום‪ ,‬און דארטן איז דא גענוג פלעצער‪ ...‬עס איז דא א גיהנום‬ ‫פון 'צואה רותחת' אויך; אז מען איז לועג אויף דברי חכמים איז 'נידון בצואה רותחת'‪.‬‬ ‫אזא העלמה איז די וועלט‪ַ " ,‬גם ֶאת ָׁהעֹלָׁ ם נָׁ ַתן ְּבלִּ ָׁבם"סד‪ ,‬די וועלט הייסט 'עולם'‬ ‫על שם 'העלמה'‪ .‬דער ווארט 'עולם' איז טייטש 'העלמה'‪ ,‬מלשון 'נעלם'סה‪.‬‬ ‫דארטן ווערט מען נישט נתפעל פון א לויה פון הונדערט‪-‬טויזנט מענטשן‪ ,‬דארטן‬ ‫איז אן 'עלמא דקשוט'‪ ,‬די אמת'ע וועלט‪ .‬פארקערט‪ ,‬עס איז א גמרא דאסו‪ ,‬אז עמיצער‬ ‫ווערט נקבר נישט בכבוד גדול‪ ,‬איז דאס גאר א סימן טוב‪.‬‬ ‫סב עיין ליקוטי מוהר"ן סי' ס"א אות א'‪'ַ :‬ה ּלוֹ ֵעג ַעל דִּ ְב ֵרי ֲחכָ ִמים נִ דּ וֹ ן ְ ּבצוֹ ָאה רוֹ ַת ַחת'‪ְּ ,‬כמוֹ ֶׁש ָּכ תוּב‪" :‬וְ לַ ַהג‬ ‫יהם ֵהם‬ ‫יהם‪ ,‬וְ ִד ְב ֵר ֶׁ‬ ‫יעת ָ ּב ָשֹר"‪ .‬וְּ הוּא ִּמדָּׁ ה ְּּכנֶׁ גֶׁ ד ִּמדָּׁ ה‪ִּ ,‬כי הוּא ֵאינוֹ ַמ ֲא ִמין ְ ּב ִד ְב ֵר ֶׁ‬ ‫יהם‪ ,‬ו ַּמלְ ִעיג ֲעלֵ ֶׁ‬ ‫ַה ְר ֵ ּבה יְ גִ ַ‬ ‫ַא ְך לְ מוֹ ָתר ֶׁא ְצלוֹ ‪ַ ,‬על ֵּכ ן נִ דּ וֹ ן ְ ּב מוֹ ָתרוֹ ת‪.‬‬ ‫סג תענית דף י' ע"א‪ָּ :‬תנ ּו ַר ָ ּבנָ ן‪ֶׁ ,‬א ֶׁרץ ִמ ְצ ַר ִים ַהוְ יָ א ַא ְר ָ ּבע ֵמאוֹ ת ּ ַפ ְר ָסה ַעל ַא ְר ַ ּב ע ֵמאוֹ ת ּ ַפ ְר ָסה‪ .‬ו ִּמ ְצ ַריִ ם‬ ‫ֶׁא ָחד ִמ ּ ִש ּ ִשים ְ ּבכוּש‪ ,‬וְ כוּש ֶׁא ָחד ִמ ּ ִש ּ ִשים ָ ּב עוֹ לָ ם‪ ,‬וְ עוֹ לָ ם ֶׁא ָחד ִמ ּ ִש ּ ִשים ְ ּב גַ ן‪ ,‬וְ גַ ן ֶׁא ָחד ִמ ּ ִש ּ ִשים ְ ּב ֵע ֶׁדן‪ .‬וְ ֵע ֶׁדן‬ ‫יהנּוֹ ם ֵאין לוֹ ִשיעוּר‪.‬‬ ‫יהנּוֹ ם‪[ .‬וְ יֵ ש אוֹ ְמ ִרים]‪ּ ֵ ,‬ג ִ‬ ‫יה ָ ּנם‪ .‬נִ ְמ ָצא ָּכל ָהעוֹ לָ ם ֻּׁכ ּלוֹ ְּככִ סוּי ְק ֵד ָרה לְ ֵ ּג ִ‬ ‫ֶׁא ָחד ִמ ּ ִש ּ ִשים ְ ּבגֵ ִ‬ ‫וְ יֵ ש אוֹ ְמ ִרים]‪ֵ ,‬ע ֶׁדן ֵאין לוֹ ִשיעוּר‪.‬‬ ‫סד קהלת ג‪ ,‬יא‪.‬‬ ‫סה עיין מ דרש תנחומא פר' קדושים סי' ח'‪ָ :‬א ַמר ְשֹלמֹה‪ֶׁ ,‬את ַהכּ ֹל ָׁע ָׁשה יָׁ ֶׁפה ְּ ּב ִּע ּתוֹ ַ ּג ם ֶׁאת ָׁהעוֹ לָׁ ם נָׁ ַתן‬ ‫ְּ ּבלִּ ָׁ ּבם (קהלת ג‪ ,‬יא)‪ָ ,‬העֹלָ ם ְּכ ִתיב‪ָ ,‬ח ֵסר וָ א''ו‪ַ .‬מה ּו כֵ ן‪ִ .‬א ּלוּלֵ י ֶׁש ַה ָ ּקדוֹ ש ָ ּב רו ְּך הוּא ֶׁה ֱעלִ ים ִמ ִּלבּ וֹ ֶׁשל ָא ָדם ֶׁאת‬ ‫יתה‪ֹ ,‬לא ָהיָ ה ָא ָדם בּ וֹ נֶׁ ה וְ ֹלא נוֹ ֵט ַע‪ֶׁ ,‬ש ָהיָ ה אוֹ ֵמר‪ ,‬לְ ָמ ָחר ֲאנִ י ֵמת‪ ,‬לָ ָּמה ֲאנִ י עוֹ ֵמד ו ִּמ ְתיַ ֵ ּג ַע לַ ֲא ֵח ִרים‪.‬‬ ‫ַה ּ ִמ ָ‬ ‫יתה‪ֶׁ ,‬ש ְ ּי ֵהא ָא ָדם בּ וֹ נֶׁ ה‪ .‬זָ כָ ה‪ִ ,‬י ְהיֶׁ ה לוֹ ‪.‬‬ ‫לְ ִפיכָ ְך ֶׁה ֱעלִ ים ַה ָ ּקדוֹ ש ָ ּברו ְּך הוּא ִמ ִּלבּ וֹ ת ֶׁשל ְ ּבנֵ י ָא ָדם ֶׁאת יוֹ ם ַה ּ ִמ ָ‬ ‫ֹלא זָ כָ ה‪ ,‬לַ ֲא ֵח ִרים‪.‬‬ ‫סו סנהדרין דף מ"ז ע"א‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | לז‬ ‫ָאן הענט און ָאן פיס‬ ‫"לֹא יִּ ְּהיֶ ה ְּב ָׁך ֵאל זָׁ ר"סז ‪ -‬עס זאל נישט זיין אין דיר דער 'אל זר'‪ .‬ווי קען זיין אין א‬ ‫מענטשן אן 'א"ל זר'? אן 'אל זר' וועט זיך אריינלייגן אין א מענטש? נאר עס איז דא‬ ‫זאכן וואס דאס הייסט 'עבודה־זרה'‪" ,‬כל המתגאה כאילו עובד עובד עבודה זרה"סח;‬ ‫"כל הכועס כאילו עובד עבודה־זרה"סט; "המחליף בדיבורו כאילו עובד עבודה זרה"ע;‬ ‫זאגט דיר דער פסוק‪" :‬לא יהיה בך" ‪ -‬עס זאל נישט זיין אין דיר דעם "אל זר"עא‪.‬‬ ‫אז דער אויבערשטער העלפט‪ ,‬מען איז זיך מיישב פארן אויבערשטן‪' ,‬ישוב הדעת'‪,‬‬ ‫זעהסטו אז עס איז דא אן 'אל זר'; דארף מען שרייען צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫עס איז געווען אמאל א שלש סעודות (בשבועות הגדול) ‪ -‬האט רבי נתן געשריגן‪" :‬כלב‬ ‫ארויס פון דא! כלב ארויס פון דא!"עב‪.‬‬ ‫א פסוק איז דאעג‪" :‬וְּ ַה ְּכלָׁ ִּבים ַע ֵזי נֶ ֶפש לֹא יָׁ ְּדעו שָׁׂ ְּב ָׁעה‪ ,‬וְּ ֵה ָׁמה ר ִֹּעים לֹא יָׁ ְּדעו ָׁה ִּבין"‪.‬‬ ‫יפין"‪.‬‬ ‫מען זאגט דארטן אין "בני היכלא" אין דעם זמר‪" :‬וְּ לָׁ א ָׁעאלִּ ין ַהנֵ י ַכלְּ ִּבין ַד ֲח ִּצ ִּ‬ ‫וועמען מיינט מען די 'כלבין חציפין'? נאר‪ ,‬וויבאלד א מענטש האט אויף זיך א 'פירסום‬ ‫סז תהלים פא‪ ,‬י‪.‬‬ ‫סח סוטה דף ד' ע"ב‪.‬‬ ‫סט שבת דף ק"ה ע"ב‪.‬‬ ‫ע סנהדרין דף צ"ב ע"א‪.‬‬ ‫עא עיין זוהר חדש פר' נח‪ֵ :‬א ֶּׁלה ּתוֹ לְ דוֹ ת נ ַֹח‪ ,‬ר' ֲאלֶׁ ְּכ ַסנְ דְּ ָראי ּ ְפ ַתח (תהלים פא) ֹלא ִי ְהיֶׁ ה ְב ָך ֵאל זָ ר וְ ֹלא‬ ‫ִת ְש ַּת ֲחוֶׁ ה לְ ֵאל נֵ כָ ר‪ֹ .‬לא ִּי ְּהיֶׁ ה ְּב ָׁך ֵאל זָׁ ר ‪ -‬זֶׁ ה יֵ ֶׁצר ָׁה ָׁרע‪ .‬וְ ֹלא ִת ְש ַּת ֲחוֶׁ ה לְ ֵאל נֵ כָ ר‪ֶׁ ,‬ש ּלֹא ִּת ְבעוֹ ל ֲא ָר ִמית‪ַ .‬ר ִ ּבי‬ ‫ֶׁאלְ ָעזָ ר אוֹ ֵמר‪ֹ ,‬לא ִּי ְּהיֶׁ ה ְּב ָׁך ֵאל זָׁ ר ‪ֶׁ -‬ש ּל ֹא ְּּת ֵהא נ ַֹח לִּ כְּ עֹס‪ֶׁ ,‬ש ָּׁכל ַהכּ וֹ ֵעס‪ְּּ ,‬כ ִּא ּל ּו עוֹ ֵבד ע''א ‪ָ ...‬א ַמר ִר ִ ּבי ִש ְמעוֹ ן‪,‬‬ ‫ִמדַּ ת ַה ַ ּצדִּ יק‪ָ ,‬ק ֶׁשה לִ כְ עוֹ ס‪ ,‬וְ נ ַֹח לִ ְרצוֹ ת‪ .‬וְ זוֹ ַה ּ ִמדָּ ה ְ ּגדוֹ לָ ה ִמכּ ו ָּּלם‪ .‬ו ָּבא ַה ָּכ תוּב לְ הוֹ רוֹ ת‪ֵ ,‬א ֶׁ ּלה ּתוֹ לְּ דוֹ ת נ ַֹח‪,‬‬ ‫יבוּרוֹ ‪ ,‬נ ַֹח ְּ ּב ַמ ֲהלָׁ כוֹ ‪ .‬ו ִּמי עוֹ ֶׁש ה זֶׁ ה? ִּאיש ַצדִּּ יק‪ .‬וּכְ ֶׁש ּ ֵמ ת‪ ,‬אוֹ ְמ ִרים ָעלָ יו‪ֵ ,‬אי ָענָ יו‪ֵ ,‬אי ָח ִסיד‪.‬‬ ‫נ ַֹח ְּ ּב ַד ְּע ּתוֹ ‪ ,‬נ ַֹח ְּ ּב ִּד ּ‬ ‫ָּׁת ִּמים ָׁהיָׁ ה ְּ ּבדוֹ רוֹ ָׁתיו‪ ,‬וּלְ ַמאי יִ זְ ֶּׁכ ה? ֶׁאת ָׁה ֱאֹל ִּקים ִּה ְּת ַה ֶׁ ּל ְּך נ ַֹח ‪ -‬לְ ַמ ְעלָ ה ַעל ָּכל ַה ּ ַמ ֲעלוֹ ת‪.‬‬ ‫עב עיין תוכן הסיפור בשיש"ק (חדש) ח"ב‪ ,‬אות שי"ט‪.‬‬ ‫עג ישעיה נו‪ ,‬יא‪.‬‬ ‫לח | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫של שקר'; "עזות ‪ -‬מלכותא בלא תגא"עד; אויבן האט מען אים נישט געקרוינט‪ ,‬אויבן‬ ‫האט מען אים נישט געגעבן קיין מלכות ‪ ,‬ער נעמט זיך אליין א מלכותעה‪.‬‬ ‫רבי נתן האט זיך צושריגן אמאל‪" :‬כלב ארויס פון מיר‪ ,‬כלב ארויס!"‪.‬‬ ‫ער האט געזעהן עס איז עפעס צופיל פירסום דארטן‪ ,‬האט ער געשריגן‪" :‬כלב‬ ‫ארויס‪ ,‬כלב ארויס"‪.‬‬ ‫דער רבי האט דאך געזאגטעו‪ " :‬איך האב אין אייך אסאך אמת אריינגעבראכט!"‪.‬‬ ‫וואס איז דער 'אמת'? האבן א 'ישוב הדעת' פארן אויבערשטן‪' ,‬רבונו־של־עולם‪ ,‬האב‬ ‫אויף מיר רחמנות‪ ,‬פיר מיר מיט דיין אמת!'‪.‬‬ ‫נאר דאס רעדן צום אויבערשטן דיבורים‪ ,‬אט די פארמעג וואס מיר באקומען דורכן‬ ‫רבי'ן‪ ,‬דאס איז שוין א גרויסע זאך‪.‬‬ ‫אז איך פאל דורך מיט כעס‪ ,‬מיט שקרים‪ ,‬מיט גאוה ‪ -‬דערצייל שוין דעם‬ ‫אויבערשטן; איידער ער (‪ -‬היצר הרע) קומט בין איך אים מקדים פריער; גלייך דערצייל‬ ‫שוין דעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫מיט די עצות פונעם רבי'ן‪ ,‬האבן א שייכות מיטן אויבערשטן‪ ,‬רעדן מיטן אויבערשטן‪,‬‬ ‫"אשפוך לפניו שיחי"‪ ,‬אזוי קען איך האבן א קביעות'דיגע זאך; אז נישט (‪ -‬בלי התבודדות)‪,‬‬ ‫דער מענטש כאפט טאקע גוטע זאכן‪ ,‬אבער ער כאפט דעם היפך אויך‪.‬‬ ‫עד סנהדרין דף ק"ה ע"א‪.‬‬ ‫עה עיין ליקוטי מוהר"ן סי' כ"ב אות ד'‪ :‬יֵ ש רוֹ ִעים ֶׁשל ַה ִּס ְט ָרא ָא ֳח ָרא‪ ,‬וְ ֵהם ַ ּגם ֵּכן ְמ ֻׁפ ְר ְס ֵמי ַהדּ וֹ ר‪ ,‬וְ כוֹ ִפין‬ ‫ֲאנָ ִשים לִ ְתחֹוֹ ת ִש ְעבּ ו ַּדיהוּ‪ ,‬וְ ִע ַ ּקר ַמלְ כו ָּתם הוּא ַעל ְי ֵדי ַע ּזוּת‪ִּ ,‬כי ַ'ע ּזוּת ַמלְּ כ ּו ָׁתא ְּ ּבלָׁ א ָּׁתגָׁ א' ַ(סנְ ֶׁה ְד ִרין ק"ה‪,).‬‬ ‫וְ ֵהם ִּככְ לָ ִבים ְ ּב ַע ּזו ָּתם‪ּ ִ ,‬ב ְב ִחינַ ת ( ְי ַש ְעיָ ה ּו נ"ו)‪" :‬וְּ ַה ְּּכלָׁ ִּבים ַע ֵּזי נֶׁ ֶׁפש ֵה ּ ָׁמה ר ִֹּעים"‪ ,‬וְ ֵהן ּ ְּ'פנֵ י ַהדּ וֹ ר ִּּכ ְּפנֵ י ַה ֶּׁכלֶׁ ב'‬ ‫(סוֹ ָטה מ"ט‪ ; ):‬עיין גם ליקוטי מוהר"ן תניינא סי' ה' אות ה'‪ :‬יֵ ש ַמנְ ִהיגִ ים‪ֶׁ ,‬ש ִּמ ְתנַ ֲהגִ ים ְ ּב ַר ָ ּבנוּת וּמוֹ ְשלִ ים ַעל‬ ‫ַעם דַּ ל‪ ,‬וְ ֵהם ִמ ְת ָ ּג ִאים ַעל ַהדּ וֹ ר ְ ּב ִח ָּנם‪ִּּ ,‬כי ֹלא נִּ ָּׁתן לָׁ ֶׁהם ְּ ּג ֻד ָׁ ּלה ִּמן ַה ּ ָׁש ַמ ִּים ְּּכלָׁ ל‪ַ ,‬רק ֵהם ִּמ ְּת ָׁ ּג ִּאים ֵמ ַע ְּצ ָׁמם ַעל‬ ‫ַהדּ וֹ ר ְּ ּב ִּח ָּׁנם‪ ,‬וְ ֵהם ְמ ַק ְ ּבלִ ין ֶׁח ֶׁרב ַה ַ ּג ֲאוָ ה‪ּ ִ ,‬ב ְב ִחינַ ת (דְּ ָב ִרים ל"ג)‪" :‬וַ ֲא ֶׁשר ֶׁח ֶׁרב ַ ּג ֲאוָ ֶׁת ָך" ַעל ְי ֵדי ַה ֵ ּג ִרים ַה ַּנ"ל‪ֶׁ ,‬ש ֵהם‬ ‫יסין ַ ּג ֲאוָ ה ְ ּב ִי ְשֹ ָר ֵאל ַּכ ַּנ"ל‪ ,‬וּמוֹ ְשלִ ים ַעל ַעם דַּ ל ְ ּב ִח ָ ּנם‪ ,‬וְ יֵ ש לָ ֶׁהם כּ ַֹח ֲא ִפ ּל ּו לְ ַה ֲענִ יש ֶׁאת ִמי ֶׁש ֵאינוֹ רוֹ ֶׁצה‬ ‫ַמכְ נִ ִ‬ ‫יע ַע ְצמוֹ ַּת ַחת ֶׁמ ְמ ַשלְ ָּתם‪ ,‬וְ כָ ל זֶׁ ה ַעל ְי ֵדי ֶׁח ֶׁרב ַה ַ ּג ֲאוָ ה ַה ַּנ"ל‪ .‬ו ֶּׁב ֱא ֶׁמת ֵאין זֶׁ ה נִ ְק ָרא ַמ ֲענִ יש‪ֶׁ ,‬א ָּל א ַמ ִּזיק‪,‬‬ ‫לְ ַהכְ נִ ַ‬ ‫ִּכי ֵהן ַמ ִּז ֵיקי ָעלְ ָמא‪.‬‬ ‫עו חיי מוהר"ן אות תקל"ח‪ָ :‬א ַמר ַעל ַאנְ ֵשי ְשלוֹ ֵמנ ּו ֶׁש ָ ּק ֶׁשה לָ ֶׁהם ֶׁש ָ ּי ִרימ ּו ֶׁאת ַע ְצ ָמן לְ ַהנְ ִהיג ְ ּב ַר ָ ּבנוּת‬ ‫וְ ִה ְתנַ ּ ְש אוּת ֵמ ֲח ַמת ֶׁש ִּהכְּ נַ ְּס ִּּתי ָׁ ּב ֶׁהם ֱא ֶׁמת ַה ְּר ֵ ּבה יוֹ ֵתר ִּמדַּ י‪.‬‬ ‫פרשת במדבר‪ ,‬שנת תשל"ח ___________________________________________ | לט‬ ‫דער רבי האט א זאג געגעבן‪" :‬מיינע לייט וועט שוין נישט באקומען קיין עבירה‪,‬‬ ‫אז זיי וועלן טוהן‪ ,‬וועט עס זיין ָׁאן הענט און ָׁאן פיס!"‪.‬‬ ‫מען פאלט דורך‪ ,‬אין דעם עולם פאלט מען דורך; אבער אז מען ווייסט פונעם רבי'ן‬ ‫איז עס 'אן הענט און אן פיס'‪.‬‬ ‫עס שטייט אין דער הקדמה פון תיקוניםעז‪" :‬הבא להרגך‪ ,‬השכם להרגו"; זאגט די‬ ‫"תיקונים"‪ ,‬ווער איז דער 'הבא להרגך'? דער יצר־הרע ‪ -‬ער איז דער 'הבא להרגך'‪,‬‬ ‫ער קומט אלע טאג מיט טענות‪ ,‬נאר מקטרג זיין אויף יעדן איינעם‪ ,‬ער איז דער 'הבא‬ ‫להרגך'‪.‬‬ ‫איז די עצה‪" ,‬השכם"‪ ,‬פעדער זיך פאר אים‪ .‬עס שטייט נישט וואס 'השכם'; אבער‬ ‫מיט דער עצה פונעם רבי'ן איז 'השכם'‪ ,‬פעדער זיך‪' ,‬דערצייל דעם אויבערשטן'‪.‬‬ ‫אז א מענטש האט 'התבודדות' זאל ער זיך שוין באנוגן דערמיט?! דער יצר־הרע‬ ‫קומט צוגיין ‪ -‬וועט ער דען ווארטן ביז מארגן ווען ער וועט האבן התבודדות?! ער‬ ‫דארף 'שוין' דערציילן ‪' -‬רבונו של עולם!' ‪ -‬שוין רעדן‪.‬‬ ‫איז שוין 'אן הענט און אן פיס'‪ ,‬די עבירה איז שוין 'אן הענט און אן פיס'‪ ,‬ער רעדט‬ ‫עס שוין פארן אויבערשטן‪ ,‬ער האט שוין 'וידוי דברים'‪ ,‬דאס איז דער 'קיום תורה'‪.‬‬ ‫רבי נתן האט געזאגט‪" :‬די תורה האבן מיר מקבל געווען דורך משה רבינו‪ ,‬און‬ ‫'קיום התורה' ‪ -‬דורכן רבי'ן!"עח‪ .‬דאס אז עס זאל זיך האלטן די תורה ביי מיר‪ ,‬עס זאל‬ ‫זיך האלטן די אלע מאמרי חז"ל אין מיר‪ ,‬מוז מען אנקומען צום רבי'ן!‬ ‫עז דף ח' ע"ב‪.‬‬ ‫עח עיין כוכבי אור ‪ -‬אנשי מוהר"ן‪ ,‬אות ו'‪ָ :‬א ַמר ּ ַפ ַעם ַא ַחת ְ ּבזֶׁ ה ַה ָּלשוֹ ן‪ַ ,‬ה ִּּל ּמוּד ֶׁשל דִּּ ינֵ י ַה ּתוֹ ָׁרה נָׁ ַתן לָׁ נ ּו‬ ‫ַה ּ ֵש ם יִּ ְּת ָׁ ּב ַר ְּך ַעל ְּי ֵדי מ ֶֹׁשה ַר ֵ ּבנ ּו ָׁעלָׁ יו ַה ּ ָׁשלוֹ ם‪ ,‬וְּ ַה ִּּל ּמוּד ֶׁשל ִּק ּיוּם ַה ּתוֹ ָׁרה נָׁ ַתן לָׁ נ ּו ַה ּ ֵש ם ִּי ְּת ָׁ ּב ַר ְּך ַעל ְּי ֵדי ַא ְּדמוֹ "ר‬ ‫זַ ַצ"ל‪ .‬וְ ַעל זֶׁ ה ְמ ַר ּ ֵמז ַה ּ ָפסוּק "ו ְּש ַא ְב ֶּׁתם ַמ ִים ְ ּב ָשֹשֹוֹ ן ִמ ּ ַמ ַע ְינֵ י ַה ְישו ָּעה"‪ ,‬ו ְּמ ַת ְר ֵ ּגם יוֹ נָ ָתן‪" ,‬ו ְּת ַק ְ ּבלִ ין ֻׁאלְ ּ ַפן‬ ‫ֲח ָדת ְ ּב ֶׁח ְדוָ ה ִמ ְ ּב ִח ֵירי דְּ ַצדִּ ַיק ָ ּי א" ; גם עיין ליקוטי הלכות הל' ברכת הפי רות ה"ה אות ט"ו‪ַ :‬ה ּתוֹ ָׁרה ְּּכ ָׁבר‬ ‫ִּק ַ ּבלְּ נ ּו ַעל ְּי ֵדי מ ֶֹׁשה ַר ֵ ּבנ ּו‪ַ ,‬א ְּך ְּ ּבכָׁ ל ָׁשנָׁ ה וְּ ָׁשנָׁ ה ְּצ ִּריכִּ ין לְּ ָׁהכִּ ין ֶׁאת ַע ְּצמוֹ ֵמ ָׁח ָׁדש וְּ לִּ זְּ כּ וֹ ת לְּ ַק ֵ ּבל ַעל ַע ְּצמוֹ ִּק ּיוּם‬ ‫ַה ּתוֹ ָׁרה‪.‬‬ ‫מ | _____________________________________________________ טעם זקנים‬ ‫אפילו נאר עטליכע דיבורים ‪ -‬איך גיב דיר שוין א 'מחאה'עט ‪ -‬און עס איז שוין‬ ‫צובראכן אויף שטיקער‪ ,‬עס איז שוין נישט די גאוה‪ ,‬עס איז שוין נישט דער כעס‪ ,‬ער‬ ‫בעט שוין דעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫אז ער קומט צוגיין מקטרג זיין (‪ -‬היצר הרע‪ ,‬אומר לו הקב"ה‪" ):‬איך האב שוין געהערט‬ ‫פון אים אליין"; "נאך איידער דו ביסט געקומען האט ער מיר שוין אליין דערציילט"‪.‬‬ ‫דאס איז דער עיקר קיום התורה היינטפ‪.‬‬ ‫זיין א גאנצער מענטש אזוי ווי עס איז געווען אמאל‪' ,‬צדיקים'‪ ,‬זיי זאלן קיינמאל נישט‬ ‫דורכפאלן‪ ,‬דאס איז היינט כמעט נישט שכיח‪ ,‬אבער על־כל־פנים גיב כאטש א מחאה‪,‬‬ ‫דערצייל כאטש דעם אויבערשטן‪ ,‬גיב א מחאה‪ ,‬און נאכאמאל און נאכאמאל‪.‬‬ ‫עס שטייט אין תיקוניםפא‪" :‬שמ"ע" מאכט ש'או מ'רום ע'יניכם‪ .‬ביי "שמע ישראל"‬ ‫איז מען דאך מקבל אויף זיך 'עול מלכות שמים'; "שאו מרום עיניכם"‪ ,‬הויב אויף די‬ ‫אויגן צום אויבערשטן‪ ,‬דאס איז א מין קבלת עול מלכות שמים ‪ -‬אויפהויבן די אויגן‬ ‫צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫דער רבי ברענגט טאקע אין די תורה פון חצותפב ‪" :‬ובבוקר טוב להסתכל על‬ ‫השמים"‪.‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪‬‬ ‫עט עיין ליקוטי הלכות הל' חזקת קרקעות ה"ה אות י"ג‪ֲ :‬א ִפ ּל ּו ִאם רוֹ ֶׁאה ֶׁש ֵאינוֹ ּפוֹ ֵעל‪ַ ,‬חס וְ ָשלוֹ ם‪,‬‬ ‫ִ ּב ְת ִפ ָּל תוֹ ‪ַ ,‬אדְּ ַר ָ ּבא‪ָ ,‬ה ַרע ִמ ְת ַ ּג ֵ ּב ר ָעלָ יו ְ ּביוֹ ֵתר‪ַ ,‬אף ַעל ּ ִפי כֵ ן יֵ ַדע וְ יַ ֲא ִמין ֶׁש ּפוֹ ֵעל ַה ְר ֵ ּבה ִ ּב ְת ִפ ָּל תוֹ וְ ַצ ֲע ָקתוֹ ‪ִּ ,‬כי‬ ‫ַעל ָּכל ּ ָפנִ ים ְּת ִפ ָּל תוֹ וְ ַצ ֲע ָקתוֹ הוּא ְ ּב ִחינַ ת ֶׁמ ָח ָאה‪.‬‬ ‫פ כמבואר באריכות בליקוטי הלכות הל' ראש חודש ה"ה‪.‬‬ ‫פא דף פ"ה ע"ב‪.‬‬ ‫פב ליקוטי מוהר"ן סי' קמ"ט‪.‬‬ ‫סימן טוב ומזל טוב יהא לנו ולכל ישראל‬ ‫ברכת מזל טוב מעומק הלב ליו"ר המכון‪ ,‬ה"ה‬ ‫הרה"ח ר' יוסף מענדל האס שליט"א‬ ‫לרגל אירוסי בנו החה"ח המופלג בתוי"ש כמר נחמן שמעון נ"י‬ ‫עב"ג הרה"ח ר' שמשון רפאל ערלאנגער שליט"א מירושלים עיה"ק ת"ו‬ ‫למזל טוב‬ ‫המברכים‪ :‬חברי המכון‬ ‫למזל טוב‬ ‫בקשו רחמים מרובים‬ ‫ברכת מזל טוב‬ ‫עבור האברך‬ ‫לידידינו‬ ‫אלטר נפתלי‬ ‫הרה"ח ר' יואל הלוי‬ ‫בן‪-‬ציון‬ ‫יוזשעף שליט"א‬ ‫בן מינדל‬ ‫לרגל שמחת נישואי בתו עם החה"ח צבי‬ ‫במוה"ר יהודה ראטמאן שליט"א‬ ‫לרפו"ש‬ ‫למזל טוב‬ ‫ר' מנחם מענדל‬ ‫מו"ה יצחק יעקב ב"ר‬ ‫ב"ר יעקב יהושע ע"ה‬ ‫מרדכי הלוי ע"ה‬ ‫נלב"ע י"ד ניסן תשפ"ג‬ ‫הרה"ק רבי שבתי בן‬ ‫רבי מאיר ע"ה‬ ‫מרת פיגא רבקה בת‬ ‫ר' חיים צבי ע"ה‬ ‫רבי שמואל מאיר בן‬ ‫נלב"ע ז' מנחם אב תשפ"ב‬ ‫רבי אהרן משה ע"ה‬ ‫מרת רוחמה שרה בת‬ ‫הרבנית פריידא בת‬ ‫ר' יצחק ע"ה‬ ‫רבי מרדכי ע"ה‬ ‫נלב"ע י"ב שבט תשע"ט‬ ‫מו"ה בנימין שמואל ב"ר‬ ‫מו"ה יעקב ב"ר שמואל‬ ‫זושא וואלף רייס ע"ה‬ ‫הכהן ע"ה‬ ‫נלב"ע ד' מנחם אב תשפ"ו‬ ‫נלב"ע י"ג אייר תשפ"א‬ ‫תהא נשמתם צרורה בצרור החיים‬