טעם זקנים · Taam Zekeinim — תולדות (2026-11-09)

קס"ד
יו"ל :ב' כסלו ה'תשפ"ז לפ"ק
תוכן השיעור
שינון ליקוטי־מוהר"ן בעל־פה
כשרבינו היה סמוך על שולחן חותנו
הערות והארות מתקבלות
געלייגט דעם טלית פאר תפילין בחפץ לב ,נא להתקשר אל:
האס
יוסף מענדל ָ
'כיום אתמול' -אזוי ווי א נעכטן מאנסי ארה"ב
1-845-200-0443
'מחובר לטהור -טהור' (ארה"ק)072-257-3456 :
זיך געשעמט צו בעטן פרנסה
דריי מופתים
כל הזכויות שמורות
ישוב הדעת
אין דעם ַאלקער
ביז מען ווארפט ארויס די קישעלעך לקבלת הקונטרס וכן
ההקלטה ( )MP3של השיעור,
דעם רבי'ן א בענקל יש לפנות דרך האימייל:
Rlyb148@Gmail.Com
דו האסט רחמנות?!
ָאן הענט און ָאן פיס
כדי ליטול חלק בהוצאות
העתקת הטייפס ולהדפיסם,
וכמו־כן כדי לקבל את
הקונטרסים דרך הדואר (בכל
שבועיים) במחיר חודשי של $30
יש להתקשר:
(+1) 845-323-9216
ניתן להאזין לכל השיחות שי"ל על־ידינו:
בקו 'מערכת ברסלב'
ארה''ק02.560.7387 :
ארה''ב646.585.2985 :
ענגלאנד0330.390.0487 :
בעלגיע03.808.1775 :
לשמיעת השיעור
המצו"ב יש להקיש:
#2.1.2.1.1ואח"כ #164
בס"ד
שיחת חיזוק
פרשת במדבר שנת תשל"ח
(טייפ מס' )#337
שינון ליקוטי־מוהר"ן בעל־פה
(חסרה ההתחלה; כפי הנראה עונה על השאלה אם רבינו רצה שילמדו ליקוטי מוהר"ן 'בעל פה'א) מען
האט נישט געהאלטן פון דעם ,נאר פשוט געדענקען דעם טייטש פון דעם רבי'ן ,ווי
דער רבי טייטשט עס איין ,אבער פונקט מיט דאס לשון? -דאס איז א מין 'שלא לשמה'.
(אחד הנוכחים :אבער דער דיבור איז אמת -אז מען קען ליקוטי מוהר"ן אויסעווייניג וועלן -ב) דאס
איז עפעס אנדערש.
וואס מיינט מען 'אויסעווייניג'?! איך ווייס אזעלכע וואס האבן געקענט אויסעווייניג
(דאס לשון) -און אז מען האט אים געגעבן א פרעג א 'רבה בר בר חנה' האט ער נישט
געקענט אויסטייטשן דעם 'רבה בר בר חנה' .דער 'אויסעווייניג' איז אן אנדערע זאך.
א עיין חיי מוהר"ן אות שמ"ו :וְ ָא ַמר ֶׁש ּטוֹ ב לִ ְקבּ ַֹע לְ ַע ְצמוֹ ְשנֵ י ִש עו ִּרים לִ לְ מֹד ְס ָפ ָריו ַה ְ ּקדוֹ ִשיםִ ,שעוּר
ֶׁא ָחד ּ ָפשוּט לִ לְ מֹד ִ ּב ְמ ִהירוּת ַה ְר ֵ ּבה ְמאֹד ְּּכ ֵדי ֶׁש ִּ ּי ְּהיֶׁ ה ָׁשגוּר ְּ ּב ַעל ּ ֶׁפה ,וְ ִש עוּר ֶׁא ָחד לִ לְ מֹד ְ ּב ִע ּיוּן ָ ּגדוֹ ל; גם
עיין ימי מוהרנ"ת חלק א' אות כ"ט :ו ַּפ ַעם ַא ַחת נָ ַס ְע ִּתי ִע ּמוֹ וְ ִד ֵ ּבר ִע ּ ִמי ֵמ ִענְ יַ ן ַה ֵּס ֶׁפר ֶׁש ּלוֹ ֶׁש ִּנ ְד ּ ַפס ְ ּב ָסמו ְּך
וְ ִש ַ ּבח אוֹ תוֹ ְמאֹד וְ ָא ַמר ֵמ ַא ַחר ֶׁש ְּכ ָבר נִ ְד ּ ַפס ְּצ ִּריכִּ ין לִּ לְּ מֹד אוֹ תוֹ ְּמאֹד ַעד ֶׁש ִּ ּי ְּהיֶׁ ה ָׁשגוּר ְּ ּב ַעל ּ ֶׁפה וְ כוּ' ַּכ ְמב ָֹאר
ְ ּב ָמקוֹ ם ַא ֵחר.
"ת ֶׁש ַר ִ ּבי ְ ּג ַדלְ יָ ה וֶׁ ולְ וֶׁ ול לוֹ ֵמד ֻׁשלְ ָחן ָערו ְּך ִעם ַה ּ ָמ גִ ינִ ים ב עיין שיש"ק (ישן) ח"ב ,אות תקע"בִ :ס ּ ְפ ר ּו לְ מוֹ ַה ְרנַ ְּ
"ת ָא ַמר לוֹ " :לְּ ַמד ַ ּג ם ֶׁאת ַה ִּּל ּקו ֵּטי יהם ַה ְר ֵ ּב ה ְּכ ֵדי לָ ַד ַעת אוֹ ָתם ְ ּב ַעל ּ ֶׁפהַ ,א ַחר ַּכ ְך ְּכ ֶׁש ָר ָאה ּו מוֹ ַה ְרנַ ְּ וְ חוֹ זֵ ר ֲעלֵ ֶׁ
מוֹ ֲה ַר"ן ַעד ֶׁש ֵּת ַדע אוֹ תוֹ ְּ ּב ַעל ּ ֶׁפהִּּ ,כי ְּּכ ֶׁש ָּׁתנו ַּח ַ ּב ֶׁ ּק ֶׁבר וְּ ַת ְּר ִּ ּגיש ַה ּתוֹ לַ ַעת ֶׁש ָׁ ּב ֵא ָׁיבר וְּ ָׁה ֶׁע ֶׁצם ַה ֶּׁזה מו ְּּט ַ ּבע
יך"[ .עיין עלים לתרופה במכתב מיום ג' תרומה תקצ"ה :ו ְּצ ִריכִ ין לִ ְקבּ ַֹע ַה ִּּל ּקו ֵּטי מוֹ ֲה ַר"ן ִּהיא ֹלא ִּּת ְּק ַרב ֵאלֶׁ ָׁ
יע ָה ֵעת לִ כְ נֹס ַ ּב ֶׁ ּק ֶׁבר וְ לִ ְש ַּכב ּתוֹ ָרתוֹ וְ ִשֹיחוֹ ָתיו ַה ְ ּקדוֹ ִשים ַ ּב ֵּלב ָּכל ָּכ ְך ַעד ֲא ֶׁש ר ֲא ִפ ּל ּו ַא ַחר ֵמ ָאה ָשנִ ים ְּכ ֶׁש ַ ּי ִ ּג ַ
ָש ם ַ ּגם ָׁש ם ְּי ַחיֶׁ ה ֶׁאת ַע ְּצמוֹ ְּ ּב ִּד ּבו ָּׁריו ַה ְּ ּקדוֹ ִּשים ,וְ כֵ ן לְ ֵעת ַה ְּת ִח ָ ּיה וְ לָ נֶׁ ַצח ,וּלְ ַק ֵ ּים ְ ּב ִה ְת ַהלֶׁ כְ ָך ָ ּב עוֹ לָ ם ַה ֶּׁזה
יך ,וְ ַה ִקיצוֹ ָת וְ כוּ']. ַּתנְ ֶׁחה אוֹ ְת ָךּ ְ ,ב ָשכְ ְ ּב ָך ַ ּב ֶׁ ּק ֶׁבר ִּת ְשמֹר ָעלֶׁ ָ
ב | _____________________________________________________ טעם זקנים
(ר' מאיר קארליבאך :רבי אברהם ר' נחמנ'ס האט גע'חזר'ט משניות ,ש"ך ,מיט אלצדינג ,מיטן לשון?)
איך וועל דיר זאגן ,ער איז געווען א הייליגער מענטש; ער האט נישט געהאט קיין שום
אנדערע דביקות נאר אין אויבערשטן אליין ,ממילא איז עס אריין אין זכרון,
פארשטייסט?! אז דער מענטש האט אנדערע דביקות'ן צו נארישקייטן ,האקט עס
איבער דעם זכרון ,קען נישט זיין אז דער זכרון זאל ליגן אזוי ווי ער דארף ליגןג.
אבער איך ווייס נישט צו ער האט גע'חזר'ט אויסעווייניג .וועדליג איך האב אים
געקענט ווייס איך נישט צו ער האט געקענט פשוט נעמען חזר'ן די ווערטער -ניין.
ער האט אסאך געלערנט אין דער יוגנט ,ער האט אסאך געלערנט ,און דער מח איז
געווען א הייליגער מח ,איז געווען ביי אים 'כמונח בקופסא' ,וואס אז מען לייגט עפעס
אריין -ליגט עס!
(אחד הנוכחים :דעם רבי'נס דרך הלימוד איז דאך אזוי ,מען זאל לערנען און לערנען ביז עס גייט אריין
אין קאפ) יא ,יא ,דער רבי האט נישט געהייסן חזר'ן אויסעווייניגד.
(אחד הנוכחים :לערנען און נאכאמאל לערנען!) וועט עס ממילא בלייבן אין מח; דערצו דארף
מען זיין אן ערליכע איד אויך.
אסאך זאגן אז די אלע וואס חזר'ן אויסעווייניג האבן נישט קיין עמקות אין לערנען,
ווייל דאס חזר'ן אויסעווייניג מיט דעם לשון נעמט צו דאס עמקות פון לערנען ,דאס
האקט איבער דאס עמקות פונעם לערנען.
דעם רבי'נס זאך איז אויך אזוי; אז איך וויל האבן אן עמקות און א געפיל - -
ג עיין ליקוטי מוהר"ן סי' ק"יִּ :כי ַה ּתוֹ ָרה ִהיא רו ָּחנִ ּיוּת .וַ ֲא ֶׁשר זַ ְך יָ ָש ר ּ ָפ ֳעלוֹ .וְ ִשֹכְ לוֹ רו ָּחנִ י .יָ כוֹ ל לִ ְת ּפֹס ָּכל
ַה ּתוֹ ָרה ֻּׁכ ָּל ּה .וְ ֹלא ִי ְש ַּכח דָּ ָברִּ .כי דָּ ָבר רו ָּחנִ י ֵאינוֹ ּתוֹ ֵפס ָמקוֹ ם .וִ יכוֹ לָ ה ַה ּתוֹ ָרה לְ ִה ְת ּ ַפ ּ ֵשט וְ לִ ְשכּ ֹן ְ ּב ִשֹכְ לוֹ .
ַא ְך ִמי ֶׁשהוּא ְמגַ ּ ֵש ם דִּ ְב ֵרי ַה ּתוֹ ָרה .וְ עוֹ ֶׁשֹה ִמ ּ ֶׁמ ָ ּנה ַמ ּ ָמשוּתֲ .אזַ י יֵ ש לָ ּה ִשעוּר וְ ִק ְצ ָ ּב הַּ .כ ָּמה הוּא יָ כוֹ ל לִ ְת ּפֹס
ְ ּב ִשֹכְ לוֹ וְ ֹלא יוֹ ֵתר .וְ ִאם ִי ְר ֶׁצה לְ ַה ּ ִשֹיג יוֹ ֵתרֲ .אזַ י ִידָּ ֶׁחה ַמה ּ ֶׁש ְּכ ָבר נִ כְ נַ ס ְ ּב ִשֹכְ לוֹ ְּ .כ ֶׁד ֶׁר ְך ָּכל דָּ ָבר ַ ּג ְש ִמיִ .אם
הוּא ְּכ ָבר ָמלֵ אִ .אם יְ ַמ ְּל ֶׁא ּנ ּו יוֹ ֵתר ִי ְד ֶׁחה ַמה ּ ֶׁש ָהיָ ה בּ וֹ ְּכ ָבר .ו ִּמ ֶׁ ּז ה ָ ּב א ַה ּ ִשכְ ָחה.
ד [עיין שיחות הר"ן אות ע"וּ ַ :ג ם ֹלא ָהיָ ה ְמ ַצ ֶׁ ּוה לַ ֲחזֹר ֵּתכֶׁ ף ַעל לִ ּמוּדוֹ ַרק ְרצוֹ נוֹ ָּת ִמיד ָהיָ ה לִ לְ מֹד ַה ֵּס ֶׁפר
ר־כ ְך יַ ְת ִחיל ּ ַפ ַעם ֵשנִ י וְ ִיגְ מֹר אוֹ תוֹ ֻּׁכ ּלוֹ .וְ כֵ ן ּ ַפ ַעם
אוֹ ַה ּפוֹ ֵסק ֶׁש ּלוֹ ֵמד ְּכ ֵס ֶׁדר ֵמרֹאשוֹ לְ סוֹ פוֹ ִ ּבזְ ִריזוּת ,וְ ַא ַח ָּ
ַא ַחר ּ ַפ ַעם].
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | ג
רבי נתן האט א זאג געגעבן צו ר' אפרים'ל (בן ר' נפתלי)" :דו פרויקע מיט דיין
קעפעלע ,זאל איך זיך רעכטן אז נחמן זאל האבן מער געפיל אין דעם רבי'נס ספר
ווי דיר?!".
ר' נחמן (טולטשינער) האט נישט געקענט אויסעווייניג דעם ליקוטי מוהר"ן (הלשון);
נאר עפעס אן עמקות' ,וויסן' א תורה ,האט געקענט ר' נחמן מער ווי ר' אפרים'ל.
זעהען מיר דאך פון דעם אליין ארויס ,די עמקות פון דעם רבי'נס (תורות) איז נישט
ווייל איך קען דאס לשון אויסעווייניג ,נאר ווייל ער איז מער אן ערליכער איד ,ליגט
טאקע מער עמקות .און אז ער איז זיך מער מעמיק אין דער תורה ,ליגט עס מערער.
מיר איז אפילו קיין ספק נישטא אז די כוונה איז נישט געוועזן אפזאגן דאס לשון אויף
אויסעווייניג.
(אחד הנוכחים :רבי נתן האט עפעס געזאגט וועגן קענען ליקוטי מוהר"ן בעל־פה?) "אין דעם ביין
ה
ליגט ליקוטי מוהר"ן"" ,אין דעם ביין ליגט ליקוטי מוהר"ן"!
ר' יצחק בער האט א זאג געגעבן" :ברוך ה' ,וואו מען עפנט נאר אויף ,שיינט עס
מיר!" -שיינט מיר דעם רבי'נס דיבורים.
מען האט גארנישט געוואלט ליידן אז מען לערנט אויסעווייניג א תורה .אינעווייניג,
'אותיות מחכימות' ,איז גאר בעסער צו לערנען.
עס ווערט געבראכטו " ,רב נטרונאי גאון" האט געקענט גאנץ ש"ס מיטן לשון,
ווארום דעמאלט איז ש"ס נישט געוועזן ,האט ער עס איבערגעזעצט אויף דעם לשון,
אויסעווייניג ,גאנץ ש"ס' ,רב נטרונאי גאון' ,פון די רבנן סבוראי ,פון די פריערדיגע
גאונים נאך ,נאך פאר רב האי גאון.
דעמאלט איז געווען אזעלכע גזירות רעות רח" ל ,דער אויבערשטער האט געגעבן
אזא מיט סארט גאון ,און מיר האבן א ש"ס ,דאס איז עפעס אנדערש.
ה עיין לעיל הערה ב'.
ו ספר העתים סי' קע"ט.
ד | _____________________________________________________ טעם זקנים
דער עיקר ,ברוך ה' -מיר האבן דעם רבי'נס ספרים ,מען לערנט ,מען קען עפענען
דעם ספר און קוקן ,און לערנען.
הלוואי וואלטן מיר מקיים געווען די רייד וואס מיר רעדן דא ,פשוט טראכטן אין א
תורה ,לערנען אין א תורה ,איינשלאפן מיט א תורה ,הלוואי וואלט מען דאס מקיים
געוועןז.
❖❖❖
כשהיה סמוך על שולחן חותנו
(לומד חיי מוהר"ן ,סימן ק"ה)
ִיסת ֹו לַ ֻח ָפהַ ,הכֹל ָהיָ ה ִמן יוֹם לֵ ָדת ֹו ַעד ֶׁשנ ְִת ַג ֵדל וְ נ ֲַע ָשה ַבר ִמצְ וָ ה ַעד ְכנ ָ
(ב ִשבְ ֵחי ָה ַר"ן) ָפחוֹת ִמ ִט ָפה ִמן ַה ָים ִב ְק ִה ַלת־ק ֶֹׁדש ֶׁמע ְזבוז .וכְ בָ ר ְמב ָֹאר ְקצָ ת ְ
ֵמ ִענְיַ ן ֲעבו ָֹדת ֹו ֶׁש ַגם ְב ֵאלו ַה ָי ִמים ִב ֵימי ַק ְטנות ֹו ַמ ָמש ִה ְתעו ֵֹרר לַ ֲעבו ָֹדת ֹו יִ ְת ָב ַר ְך
ועדיוְ ֶׁוקע ִכי ִמ ָשם נ ְִש ַת ֵד ְך ִעם ַבת ָה ַר ָבנִי ַהנָגִ יד עדוֶׁ ִ וְ כו' .וְ ַהנִשו ִאין ֶׁשל ֹו ָהיו ְב ֶׁמ ְ
ַה ְמפֻ ְר ָסם ְבתו ָֹרה ובְ יִ ְר ָאה מו ֵֹרנו ָה ַרב ַר ִבי ֶׁאפְ ַריִ ם ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה .וְ חו ְֹתנ ֹו ָהיָ ה ִאיש
ר־כ ְך נ ְִת ַגלְ ֵגל ַה ָדבָ ר ַעד נִכְ ָבד ְמאֹד ו ְמיֻ ָחס ְמקוֹר ֻח ָצב ֹו ָהיָ ה ְב ַזאסְ לַ אבַ .א ְך ַא ַח ָ
אטין...
ֶׁש ָקבַ ע יְ ִשיבָ ת ֹו ִבכְ פַ ר אוֹסְ יַ ִ
עס איז דא "הוסיאטין" אין גאליציע ,און עס איז דא "אוסיאטין" לעבן טשעהרין.
ועדוְ ֶׁוקע ,וְ ָהיָ ה ַמ ֲחזִ יק ְכפָ ִרים ַהנַ"ל. עדוֶׁ ִ...ובִ ְש ָאר ְכפָ ִרים ֶׁש ֵהם ֵמ ַה ִישוב ֶׁשל ֶׁמ ְ
וְ ָהיָ ה ְמפֻ ְרסָ ם ְב ֵשם טוֹב ֵבין ָכל ַה ַצ ִד ִיקים ַה ְמפֻ ְרסָ ִמיםֶׁ ,ש ֻכ ָלם נ ְִת ַאכְ סְ נו ֶׁאצְ ל ֹוִ ,כי
ָהיָ ה ִאיש ָחשוב ְמאֹדַ .גם ִא ְשת ֹוִ ,היא ֲחמוֹת ֹו ֶׁשל ַר ֵבנו זִ כְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ הָ ,היְ ָתה ִא ָשה
ְכ ֵש ָרה ְמאֹד .וְ ָזכָ ה לְ ִה ְת ַח ֵתן ִעם ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה.
וְ ֵתכֶׁ ף ְביוֹם ַה ֻח ָפהַ ,א ַחר יְ צִ ָיאת ֹו ֵמ ַה ֻח ָפהָ ,היָ ה ִמ ְשתו ֵֹקק ו ִמ ְת ַג ְע ֵג ַע לְ ַה ֵשם
יִ ְת ָב ַר ְך וְ כו' ,וְ נ ְִת ַח ֵבר ֵתכֶׁ ף ִעם ַר ִבי ִש ְמעוֹן ְב ַר ִבי ֶׁבער .ו ֵמ ָאז ָהיָ ה עוֹסֵ ק ַב ֲעבו ַֹדת
ז עיין חיי מוהר"ן אות פ"ג :הוּא זְ כוּת ָ ּגדוֹ ל לְ ָה ָא ָדם ְּכ ֶׁשזּוֹ כֶׁ ה ֶׁש ִ ּי ְהי ּו ַמ ְח ְשבוֹ ָתיו ְמשוֹ ְטטוֹ ת ְ ּב ִד ְב ֵרי ַר ֵ ּבנ ּו
זִ כְ רוֹ נוֹ לִ ְב ָרכָ ה ַה ָ ּקדוֹ ש וְ ַהנּוֹ ָרא ְמאֹד ֲא ֶׁשר ֵאין ֲער ְֹך ֵאלָ יו ; גם עיין שיחות הר"ן אות רצ"ז ,וחיי מוהר"ן אות
שפ"ח ,שרצונו היה מאד שנלך עם התורות שגילה.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | ה
ַה ֵש ם ַב ְכפָ ִרים ַהנַ"ל וְ יָ גַ ע וְ ָט ַרח ַב ֲעבו ַֹדת ה' ִביגִ ָיעה ְגדוֹלָ ה ובִ ְמ ִס ַירת נֶׁפֶׁ ש וְ כו'.
וְ ָהיָ ה נוֹסֵ ַע ִמ ָשם לִ פְ ָר ִקים לְ ֶׁמזְ בוז ,וְ ָח ַזר וְ נָסַ ע ִמ ֶׁמ ְזבוז לְ ָשם.
צו דעם בעל־שם־הקדוש.
וְ גַ ם ָהיָ ה ַד ְרכ ֹו לְ ַד ֵבר לִ פְ ָר ִקים ִעם ֲאנ ִָשים ַב ֲעבו ַֹדת ַה ֵשם וְ ָהיָ ה ְמעו ְֹר ָרם ְמאֹד,
וְ ִה ְמ ִש ְיך ֶׁאת לִ ָבם לְ ַה ֵשם יִ ְת ָב ַר ְך ְב ִה ְשתו ְֹקקות נ ְִמ ָרץ ְמאֹד .ובִ ְרבוֹת ַה ָי ִמים וְ ָשנִים
ֶׁש ָהיָ ה ִמ ְת ַענֶׁה ו ִמ ְתיַ ֵג ַע ְמאֹד ַב ֲעבו ַֹדת ַה ֵש ם ובְ ִה ְתבו ְֹדדות ְבלִ י ִשעור וְ נִסְ יוֹנוֹת ֵאין
ִמסְ ָפר ,וְ הוא ֲע ַדיִ ן ָהיָ ה יו ֵֹשב ַב ְכפָ ר ַהנַ"ל ַעל ֻשלְ ָחן חו ְֹתנוְֹ .בתו ְֹך ָכ ְך ִה ְת ִחילו ְקצָ ת
ֲאנ ִָשים לְ ִה ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו ְקצָ תַ ,גם ִב ְהיוֹת ֹו יו ֵֹשב ַעל ֻשלְ ַחן חו ְֹתנ ֹו ַב ְכפָ ר ַהנַ"ל.
ווען דער רבי איז געווען ביים שווער אויף קעסט ,דארטן איז שוין אויך מקורב
געווארן צו אים מענטשן.
וְ ַהכֹל ָהיָ ה ִב ֵימי נְעו ָריו ַמ ָמש ,ק ֶֹׁדם ֱהיוֹת ֹו ֶׁבן ֶׁע ְש ִרים ָשנָהִ ,כי ָהיָ ה ָז ִריז ָגדוֹל
ַב ֲעבו ָֹדת ֹו וְ גַ ם ִה ְת ִחיל ְב ַק ְטנות ֹו ַמ ָמש ַכ ִנ ְז ָכר לְ ֵעיל.
❖
געלייגט דעם טלית פאר תפילין
(סימן ק"ו)
וְ סִ ֵפר לִ י ַר ִבי ִש ְמעוֹן ַהנַ"לֶׁ ,ש ֵתכֶׁ ף ַא ַחר ֶׁש ִכ ָסה ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ְפנֵי ַה ַכ ָלה
ְביוֹם ֲח ֻתנָת ֹוָ ,הלַ ְך ִמ ָיד וְ ָק ָרא ַכ ָמה ְבנֵי ַהנְעו ִרים.
אמאל פלעגט זיין ,פון דעם 'באדעקן' ביז דער 'חופה' האט געדויערט .היינט גייט
מען דאך באלד צו דער חופה.
וְ ִד ֵּבר ִעם ָכל ֶׁא ָחד וְ ֶׁא ָחד ִב ִיחידות ,וְ נ ִָסה או ָֹתם ְב ָחכְ ָמת ֹו ֵהיכָ ן ֵהם עו ְֹמ ִדים.
ער האט זיי געפרואווט 'בחכמתו' וואו שטייען זיי ,וואו האלטן זיי.
ו | _____________________________________________________ טעם זקנים
ם־כן ְב ָחכְ ָמהְ ,כ ִאלו הוא ר־כ ְך ָק ָרא ֶׁאת ַר ִבי ִש ְמעוֹן וְ ִה ְת ִחיל לְ ַד ֵבר ִעמ ֹו ַג ֵ וְ ַא ַח ָ
רוֹצֶׁ ה ַחס וְ ָשלוֹם ַהבְ לֵ י עוֹלָ ם ַה ֶׁזה .וְ ַר ִבי ִש ְמעוֹן ָע ַמד ִמ ְשתו ֵֹמם וְ ל ֹא ֵה ִשיב ל ֹוִ ,כי
הוא ל ֹא ָחפֵ ץ ְב ֵא ֶׁלהָ .ענָה ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה וְ ָא ַמר ֵאלָ יו" :וְ כִ י ֵא ין ַא ָתה ֶׁבן ָא ָדם?
ַמדו ַע ֵאינ ְָך ָחפֵ ץ ְב ֵאלו ַה ְדבָ ִרים ֶׁשל עוֹלָ ם ַה ֶׁזה?" ֵה ִשיב ל ֹוֲ " :אנִי ִאיש ָתם וְ ָחפֵ ץ
ִב ְת ִמימות" ָ .ענָה ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה וְ ָא ַמר לוְ " ֹ:כפִ י ַהנ ְִר ֶׁאה ֶׁש ִי ְהיֶׁ ה ֶׁה ֵכרות ָגדוֹל
ֵבינֵינו" וְ ָא ַמר ל ֹו ִבלְ שוֹן ַא ְש ְכנַז" :סֶ ע הָ אט ַא ָפנִ ים ָאז ִמיר וֶ ועלְ ן זִ ְיך ֶקענֶ ען".
ר־כ ְך סִ ֵפר ל ֹו ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ הֶׁ ,ש ִד ֵבר ִעם ֵאלו ְבנֵי ַהנְעו ִרים וְ נ ִָסה ובָ ַחן
ַא ַח ָ
או ָֹתם -וְ ִהנֵה ֵהם ְרחו ִֹקים ֵמ ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך ְמאֹדַ ,אף ַגם ֵהם ְפגו ִמים ובַ ֲעלֵ י ֲעבֵ ָרה
ַר ֲח ָמנָא לִ צְ לַ ן.
וְ ֵתכֶׁ ף ָהלַ ְך ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ִעם ַר ִבי ִש ְמעוֹן ַעל ַה ָש ֶׁדה וְ ִד ְברו יַ ַחד ַה ְר ֵבה
ַב ֲעבו ַֹדת ַה ֵשם ְב ִה ְשתו ְֹקקות ָגדוֹל ,וְ ִד ֵבר ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה לְ ַר ִבי ִש ְמעוֹן ִדבְ ֵרי
י־אם לִ פְ רֹש ִמ ַת ֲאווֹת עוֹלָ ם ִה ְתעו ְֹררות ַה ְר ֵבה " ֶׁש ֵאין שום ַתכְ לִ ית ָבעוֹלָ ם ַה ֶׁזה ִכ ִ
ַה ֶׁזה וְ לַ ֲעבֹד ֶׁאת ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך; ובִ פְ ָרט ָאנֹכִ י ֶׁש ַהיוֹם יוֹם ֻח ָפ ִתי ומו ֲֹחלִ ין לִ י ָכל
ָה ֲעווֹנוֹתְ ,בוַ ַדאי ֲאנִי צָ ִר ְיך לְ פַ ְש ֵפש ְב ַמ ֲע ַשי ַה ְר ֵבה" וְ כַ יוֹצֵ א ְב ֵא ֶׁלה ַה ְדבָ ִרים ִד ֵבר
ִעמ ֹו ַה ְר ֵבה .וְ ָהלְ כו יַ ַחד וְ ִד ְברו ִמ ֶׁזה ַעד ַה ֻח ָפה.
ַא ְש ֵרי ַהזוֹכֶׁ ה ְביוֹם ֻח ָפת ֹו לַ ֲחשֹב ַעל ַה ַתכְ לִ ית ֶׁב ֱא ֶׁמת!
ו ֵמ ָאז וָ ָהלְ ָאה נ ְִת ַק ֵש ר ַר ִבי ִש ְמעוֹן ִעם ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ,וְ הוא ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה
ִד ֵבר ִעמ ֹו ַה ְר ֵבה ְב ִה ְתעו ְֹררות ָגדוֹל ,וְ ָהיָ ה ְמ ַד ֵבר ַעל לִ ב ֹו ֶׁש ַי ֲע ֶׁשה ְכמוֹת ֹו לִ פְ רֹש
ַעצְ מ ֹו ִמן ָהעוֹלָ ם לְ גַ ְמ ֵרי ולְ ִה ְתיַ ֵג ַע וְ לִ ְטר ַֹח וְ לַ ֲעסֹק ַרק ַב ֲעבו ָֹדת ֹו יִ ְת ָב ַר ְךֲ .אבָ ל ַר ִבי
ִש ְמעוֹן ָא ַמר ל ֹוַ " :א ֶׁתם ְבוַ ַדאי ִת ְזכו לִ ְהיוֹת צַ ִדיק ְמפֻ ְר ָסם -וַ ֲאנִי ָחפֵ ץ לִ ְהיוֹת ְמ ַש ֵמש
ֶׁאצְ לְ כֶׁ ם ָת ִמיד" וְ כֵ ן ֲהוָ הֲ .אבָ ל ַגם ַר ִבי ִש ְמעוֹן ָהיָ ה ִאיש ָכ ֵשר ֻמפְ לָ ג ְב ַמ ֲעלָ הִ ,כי
ָש ַמ ְע ִתי ִמ ִפי ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ְב ַעצְ מ ֹו לִ פְ נֵי ַכ ָמה ָשנִיםֶׁ ,ש ַר ִבי ִש ְמעוֹן ְכבָ ר ָשבַ ר
ָכל ַה ִמ דוֹת ָרעוֹת לְ גַ ְמ ֵרי.
(השואל :דער 'יום חופתו' איז געווען דעמאלט דער טאג פון דער בר־מצוה?) יא ,אזוי זאגט מען,
אז עס איז געווען אין איין טאג.
ביי רבי נתן'ען איז געווען ,רבי נתן איז געבוירן געווארן תק"מ -חמשה עשר בשבטח,
ח עיין ימי מוהרנ"ת חלק א' אות א'.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | ז
און ער האט חתונה געהאט תקנ"ג' ,שבת נחמו' ,ביי די דרייצן מיט א האלב יארט.
אמאל איז דאס נישט געווען קיין נייעס ,די חתנים פלעגן לייגן טלית פאר די תפילין,
פאר דער בר מצוה ,זיי פלעגן לייגן טלית פאר די תפילין.
❖
'כיום אתמול' -אזוי ווי א נעכטן
(סימן ק"ז)
וְ סִ ֵפר ַר ִבי ִש ְמעוֹן...
ר ' שמעון איז געווארן מקורב צום רבי'ן נאך פאר דער חופה; האט ער געזאגט
טאקעי " :איך האב אוועקגעווארפן אלע רבי'ס ,אלע גוטע אידן ,און זיך מקרב
געווען צו א אינגל ,נאך פאר דער חופה!".
ֶׁ ...ש ַפ ַעם ַא ַחתַ ,א ַחר ֶׁשנ ֲַע ָֹשה ְמפֻ ְרסָ ם ,נָסַ ע ִעם ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ֶׁד ֶׁר ְך ְכפַ ר
אטיןֶׁ ,ש ָשם יָ גַ ע ַר ֵבנו זִ כְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ַב ֲעבו ָֹדת ֹו ַה ְגדוֹלָ ה ְבבֵ ית חו ְֹתנוֶֹׁ ,ש ָהיָ האוֹסְ יַ ִ
ָדר ָשם...
דעם רבי'נס חדר האט די שוויגער צוגענומע ןיא .איז דער רבי אוועק קיין
מעדוועדיווקע .דעמאלט איז דער רבי אלט געווען אכצן יאר .ער איז געווארן א רבי ביי
די אכצן .פלעגט נאך דער רבי אמאל צופארן צו דעם דארף אוסיאטין -דארטן האט
דער רבי זייער אסאך געהארוועט ' -בבית חותנו'.
...וְ נָסַ ע ִעמ ֹו ֶׁד ֶׁר ְך ַה ָשדוֹת וְ כַ יוֹצֵ א ,וְ ָהיָ ה ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ִמ ְת ַג ְע ֵג ַע ְמאֹד
וְ ָא ַמרַ " :כ ָמה ָהיָ ה טוֹב לְ פָ נַי ְבכָ אןִ ,כי ְבכָ ל ְפ ִס ָיעה ופְ ִס ָיעה ִה ְר ַג ְש ִתי ַט ַעם ַגן ֵע ֶׁדן".
דא איז מיר געוועזן גוט ' -בכל פסיעה ופסיעה' האב איך געפילט טעם גן עדן.
ט שם.
י עיין שיש"ק (חדש) ח"ב ,אות שי"ט.
יא עיין להלן.
ח | _____________________________________________________ טעם זקנים
ִכי ָשם ְב ֵאלו ַה ְד ָרכִ ים ָהיָ ה ָרגִ יל לֵ ילֵ ְך ולְ ִה ְתבו ֵֹדד ,וְ ָהיָ ה ֵמצֵ ר ו ִמ ְת ַג ְע ֵג ַע ְמאֹד
וְ ָא ַמרֲ " :הל ֹא ָכאן ָהיָ ה טוֹב לְ פָ נַי ְמאֹד -וְ לָ ָמה לִ י ַה ִפ ְרסום ֶׁשל ַעכְ ָשו?!
'וואס טויג מיר דאס פירסום?!'
ַגם עוֹד ַפ ַעם ַא ַחת סִ ֵפר ְבפָ נַיֶׁ ,ש ִב ְהיוֹת ֹו ִב ֵימי נְעו ָריוְ ,כ ֶׁש ָהיָ ה ִמ ְתבו ֵֹדד ְב ֵאיזֶׁה
ָמקוֹם ַב ַי ַער א ֹו ַב ָש ֶׁדה ְ -כ ֶׁש ָח ַזר ִמ ָשם ָהיָ ה ָכל ָהעוֹלָ ם ָח ָדש ְב ֵעינָיו וְ נ ְִד ָמה ל ֹו ְכ ִאלו
הוא עוֹלָ ם ַא ֵחר לְ גַ ְמ ֵרי ,וְ ל ֹא ָהיָ ה ָהעוֹלָ ם נ ְִר ֶׁאה ְב ֵע ינָיו ְכלָ ל ַכ ֲא ֶׁשר ִמק ֶֹׁדם.
א ז ער האט זיך אומגעקערט פון דארט איז געווען די גאנצע וועלט ניי -א נייע וועלט.
וואס 'התבודדות' קען ברענגען ' -ישוב הדעת'!
יעדער איינער ביי וואס ער האלט ,ביי וואס ער קען האלטן ,איז דאס אלץ וואס ער
איז זיך מער מיישב ,ער מאכט מער ישוב הדעת.
"איזה חכם הרואה את הנולד"יב; דער וואס זעהט דעם 'נולד' -דער איז א 'חכם';
דאס איז 'ישוב הדעת'; אז עס זאל נקבע ווערן דער נולד אין דעם מענטשן ,ממילא
מאכט ער אן אנדער חשבון.
דער איז א חכם ,דער וואס קוקט אויף דעם עולם הנצחי ,אויף דורי דורות ,עס
ווערט קיינמאל נישט אפגעהאקטיג.
יב תמיד לב ,א.
יג עיין ליקוטי הלכות הל' שבת ה"ו אות ג'ִ :ע ַ ּקר ַה ָחכְ ָמה ָה ֲא ִמ ִּתית ִהוא ָחכְ ַמת ַה ַ ּצדִּ ִיקים ַה ְ ּגדוֹ לִ ים
יתם ַה ִּ ּנ ְּצ ִּחי לְ ָהכִ ין לָ ֶׁהם ֵצ ָידה לְ ַד ְר ָּכם ָה ָאר ְֹך ַעד ֶׁש ָ ּזכ ּו ָה ֲא ִמ ִּת ִ ּיים ֶׁש ָ ּזכ ּו לְ ִה ְת ַח ֵּכ ם ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת לַ ֲחשֹב ַעל ַּתכְּ לִּ ָׁ
לָ זֶׁ ה ִ ּב ְשלֵ מוּתִּ .כי זֶׁ ה ִע ַ ּק ר ַה ָחכְ ָמה ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ִ ּב ְב ִחינַ ת " ֵאיזֶׁ ה ּו ָׁחכָׁ ם ָׁהרוֹ ֶׁאה ֶׁאת ַהנּוֹ לָׁ ד"ֶׁ .ש ִע ַ ּקר ַה ָחכְ ָמה הוּא
ְּכ ֶׁש ּ ִמ ְס ַּת ְּכלִ ין ַעל סוֹ ף ָּכל דָּ ָבר ַמה ִ ּי ְהיֶׁ ה נוֹ לַ ד וְ נִ ְצ ַמח ִמ ֶּׁזה ָה ֵע ֶׁסק וְ ַה ָחכְ ָמה וְ ָה ִע ָ ּקר הוּא ַה ּסוֹ ף ָה ַא ֲחרוֹ ן
יטב ַמה ִּ ּי ְּהיֶׁ ה נוֹ לַ ד ִּמ ּ ַמ ֲע ָׁשיו וַ ֲע ָׁס ָׁקיו ַ ּב ּסוֹ ף ָׁה ַא ֲחרוֹ ןֲ .א ֶׁשר ֶׁש ָׁ ּצ ִּר ְּ
יך ָּׁכל ֶׁא ָׁחד לְּ ַה ְּש ִּּכיל ַעל דְּּ ָׁרכָׁ יו וּלְּ ִּה ְּתיַ ּ ֵשב ֵה ֵ
לָ זֶׁ ה ֵאין זוֹ כִ ין ְ ּבשוּם ָחכְ ָמה ֶׁש ָ ּב עוֹ לָ ם ַה ֶׁ ּזה ִּכי ִאם ַעל ְי ֵדי ָחכְ מוֹ ת ַה ַ ּצדִּ ִיקים ָה ֲא ִמ ִּת ִ ּיים ֶׁש ֵהם ָחכְ ַמת ַה ּתוֹ ָרה
ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | ט
דער רבי רעדט דארטן אין דער תורה פון "ימי חנוכה"יד' :אתמול' איז די זאך פון
תשובהִּ " ,כי ֶאלֶ ף ָׁשנִּ ים ְּב ֵעינֶ ָׁ
יך ְּכיוֹ ם ֶא ְּתמוֹ ל ִּכי יַ ֲעבֹר"' .תשובה' האט אין זיך א כח
אז טויזנט יאר איז אזוי ווי א 'נעכטן'.
וואס דער מענטש איז ווייט פון דעם אויבערשטן ,איז דער זמן ביי אים גרעסער ,ער
האט נאך פופציג יאר ,זעכציג יאר ,איך האב דאך נאך צו לעבן אסאך יארן ,איז כדאי
אריינברענגען צו זיך תענוגים...
אבער וואס דער מענטש טוהט מערער תשובה ,ווערט אלץ ביי אים דער זמן
קלענער ,טויזנט יאר איז אזוי ווי א נעכטן' ,כיום אתמול' ,ממילא וויפיל איז כדאי פאר
איין טאג אוועקצוגעבן אינגאנצן?!
א מענטש אז ער ווייסט אז היינט איז זיין 'יום אחרון' וועט ער זיך נאריש מאכן דעם
טאג?! ער ווייסט אז היינט איז זיין 'יום אחרון'! און אז מארגן?!
וואס הייסט תשובה? "כי אלף שנים כיום אתמול"! דאס איז דער כח פון תשובה,
דאס הייסט תשובהטו ,דער גאנצער זמן ווערט ביי אים אזוי ווי א 'יום אתמול' .און וואס
ער טוהט מערער תשובה ,איז דער זמן קלענער און קלענער.
וואס דער מענטש איז ווייט פון תשובה ,איז ביי אים א גרויסער זמן ,ער האט נאך
צייט צו פארברענגען ,צו הנאה האבן.
יד ליקוטי מוהר"ן תניינא סי' ב' אות ד' ,וזל"ש :וְ זֶׁ ה ְ ּב ִחינַ ת :גַ ם ִמ ְּתמוֹ לּ ְ ,ב ִחינַ ת דִּ בּ וּר ֶׁשל ְּתשו ָּבהְּ ,כ מוֹ
יך ְּכיוֹ ם ֶׁא ְתמוֹ ל". ֹאמר שוּב ּו ְבנֵ י ָא ָדם ִּכי ֶׁאלֶׁ ף ָשנִ ים ְ ּב ֵעינֶׁ ָ
ֶׁש ָּכ תוּב ְּ(ת ִה ִּלים צ)" :וַ ּת ֶׁ
טו עיין ליקוטי הלכות הל' מילה ה"ד אות י"ט :וְ זֶׁ ה ּו ֶׁש ּמ ֶֹׁש ה ַר ֵ ּבנ ּו ְמ ַה ֵ ּבל ַה ְּז ַמן וְ אוֹ ֵמרִּּ ,כי ֶׁאלֶׁ ף ָׁשנִּ ים ְּ ּב ֵעינֶׁ ָׁ
יך
ְּּכיוֹ ם ֶׁא ְּתמוֹ ל ִּּכי יַ ֲעבֹרֶׁ ,ש ֶׁ ּז ה ּו ְ ּב ִחינַ ת לְ ַמ ְעלָ ה ֵמ ַה ְּז ַמןֶׁ ,ש ֶׁאלֶׁ ף ָשנִ ים ֵאינָ ם נֶׁ ְח ָש ִבים ִּכי ִאם ְּכיוֹ ם ֶׁא ָחד ...וְ ַעל
ְי ֵדי ְ ּב ִחינָ ה זֹאת דַּ יְ ָקא ְּכ ֶׁש ּ ִמ ְס ַּת ְּכלִ ים ַעל זֶׁ ה ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ו ַּמ ֲא ִמינִ ים ָ ּבזֶׁ ה ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ַעל ְּי ֵדי זֶׁ ה דַּ ְּי ָׁקא זוֹ כִּ ין לִּ ְּתשו ָּׁבה
יך ֶׁש ִ ּי ְהיֶׁ ה ֲא ִפ ּל ּו ִמ ָּכל ַה ְּנ ִפילוֹ ת ֶׁש ָ ּב עוֹ לָ םַ ,ר ֲח ָמנָ א לִ ְצלָ ןַּ ,כ ַּנ"לּ ְ .ב ִחינַ ת ָּת ֵשב ֱאנוֹ ש ַעד ְּשלֵ ָׁמה ָּׁת ִּמיד ִי ְהיֶׁ ה ֵא ְ
יך ְּכיוֹ ם ֶׁא ְתמוֹ ל וְ כוּ' ַּכ ַּנ"ל ִּ ...כי ָּכל ֹאמר שוּב ּו ְבנֵ י ָא ָדם ִּכי ֶׁאלֶׁ ף ָשנִ ים ְ ּב ֵעינֶׁ ָ דַּ ָּכ א ַעד דִּ כְ דּ וּכָ א ֶׁשל נֶׁ ֶׁפש .וַ ּת ֶׁ
ָה ֲעוֹ נוֹ ת וְ ָה ֲע ֵברוֹ ת ֶׁשל ְ ּבנֵ י ָה ָא ָדם ֶׁש ְּמעוֹ ְר ִרין ַחס וְ ָשלוֹ םֲ ,חרוֹ ן ַא ּפוֹ ַר ֲח ָמנָ א לִ ְצלָ ןַ ,הכּ ֹל נִ ְמ ָש ְך ַרק ֵמ ַה ָּט עוּת
ֶׁשל ַה ְּז ַמן ֶׁש ִּנ ְד ֶׁמה לָ ֶׁהם ְּכ ִא ּל ּו יֵ ש לָ ֶׁהם ֵאיזֶׁ ה זְ ַמן ָ ּב עוֹ לָ םֲ ,א ָבל ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ַהכּ ֹל ֶׁה ֶׁבל ,וכו' ,עייעו"ש.
י | _____________________________________________________ טעם זקנים
דער עיקר איז זיך צו מיישב זיין' ,די וועלט איז דאך פארט נישט קיין אייביגע וועלט,
און דער עיקר איז דאך דער עולם הנצחי ,דארף מען נאר זעהן דא טוהן די זאכן וואס
עס איז דארטן חשוב'.
יעדער איינער ,וואס ער איז נענטער צום אויבערשטן ,איז ווייל ער האט מער ישוב
הדעת ,ער איז זיך מער מיישבטז.
❖
'מחובר לטהור -טהור'
(סימן ק"ח)
ַא ַחר ָכ ְך נ ְִת ַגלְ ֵגל ַה ָדבָ ר וְ ָהיָ ה ֻמכְ ָרח לְ ִהסְ ַת ֵלק ִמ ֻשלְ ַחן חו ְֹתנ ֹו ִכי ֲחמוֹת ֹו נִפְ ְט ָרה
אהלִ יב .וְ ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ְב ַעצְ מ ֹו
וְ לָ ַקח חו ְֹתנ ֹו ִא ָשה ַא ֶׁח ֶׁרת ִמ ְק ִה ַלת ק ֶֹׁדש ָמ ְ
אהלִ יב וְ ַעל יָ ד ֹו נִגְ ַמר ַה ִשדו ְך ִה ִש ָיאה ל ֹו ִכי הוא ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה נָסַ ע ִעמ ֹו לָ ִעיר ָמ ְ
וְ נ ִֵשאת לוִֹ .כי ַאף ַעל ִפי ֶׁש ָהיָ ה ֲע ַדיִ ן ִב ֵימי נְעו ָריו ַמ ָמש וְ כִ ְמ ֻד ֶׁמה ֶׁש ָש ַמ ְע ִתי ֶׁש ָהיָ ה
ָאז ְב ֶׁע ֶׁר ְך ְשמ ֹונֶׁה ֶׁע ְֹש ֵרה ָשנִים ַאף ַעל ִפי כֵ ן ָנ ְֹשאו ל ֹו ָפנִים ְקצָ ת ֲאנ ִָשים ֵמ ֲח ַמת
ֶׁש ָהיָ ה נֶׁכֶׁ ד ַה ַב ַעל ֵשם טוֹב זִ כְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ,וְ גַ ם ָראו וְ ֵהבִ ינו ב ֹו ְב ַעצְ מ ֹו ֶׁשהוא ְכלִ י
יָ ָקר ִמ ָפז ו ִמ ְפנִינִים .וְ ַה ַמ ְֹש ִכילִ ים ֵהבִ ינו ַגם ָאז ֶׁש ַכ ֲא ֶׁשר יִ ְת ַג ֵדל יִ ְהיֶׁ ה ִחדוש ָבעוֹלָ ם.
אהלִ יב ָכ ְך ָהיָ הִ ,כי נ ְִת ַאכְ סֵ ן ָשם ְבבֵ ית ִאיש נִכְ ָבד ֶׁא ָחד ו ַמ ֲע ֶֹׁשה ֶׁש ָהיָ ה ְב ָמ ְ
ֵמ ַה ְמק ָֹרבִ ים לְ ָה ַרב ַה ָקדוֹש דוֹד ֹו ַר ִבי ָברו ְך ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה; וְ ָה ִאיש ָהיָ ה ָע ִשיר נִכְ ָבד
וְ ִק ְבל ֹו ְבכָ בוֹד ָגדוֹל וְ ָע ָֹשה סְ ֻע ָדה ֲעבורוֹ .וְ ָהיו ָשם עוֹד ֲאנ ִָשים ֲחשובִ ים ֵמ ַה ְמק ָֹרבִ ים
לְ ָה ַרב ַהנַ"ל ,וְ נ ְָתנו ל ֹו יַ יִ ן לִ ְש תוֹת וְ הוא ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ָהיָ ה ֲע ַדיִ ן סָ גור וְ ל ֹא ָהיָ ה ָרגִ יל
ֵיהםלו ַֹמר תו ָֹרה ָב ַר ִביםַ ,א ְך ָאז ִב ְש ַעת ִמ ְש ֵתה ַה ַייִ ן נ ְִתלַ ֵהב לִ ב ֹו ופָ ַתח ִפיו וְ גִ ָלה לִ פְ נ ֶׁ
ְדבָ ִרים נִפְ לָ ִאים וְ נו ָֹר ִאים; וְ ָה ֲאנ ִָשים ֲא ֶׁשר ָהיו ָשם ָראו ֶׁאת ַה ַמ ְר ָאה ַהזֹאתֵ ,ה ָמה
ָראו ֵכן ָת ָמהו ,וְ נִבְ ֲהלו ְמאֹד ,וְ ָאז ָהיָ ה ַהנִשֹו ִאין ֶׁשל חו ְֹתנ ֹו וְ ָשבו לְ בֵ ָיתם.
טז עיין ליקוטי מוהר"ן תניינא סי' י'ַ :מה ּ ֶׁש ָהעוֹ לָ ם ְרחוֹ ִקים ֵמ ַה ּ ֵש ם ִי ְת ָ ּב ַר ְך וְ ֵאינָ ם ִמ ְת ָק ְר ִבים ֵאלָ יו ִי ְת ָ ּב ַר ְך,
הוּא ַרק ֵמ ֲח ַמת ֶׁש ֵאין לָ ֶׁהם יִ ּשוּב ַהדַּ ַעת ,וְ ֵאינָ ם ְמיַ ּ ְש ִבין ַע ְצ ָמן .וְ ָה ִע ָ ּקר לְ ִה ְש ַּתדֵּ ל לְ יַ ּ ֵשב ַע ְצמוֹ ֵהי ֵטבָ ,מה
ַה ַּתכְ לִ ית ִמ ָּכל ַה ַּת ֲאווֹ ת ו ִּמ ָּכל ִענְ ְינֵ י ָהעוֹ לָ ם ַה ֶּׁזהֵ ,הן ַּת ֲאווֹ ת ַה ִּנכְ נָ סוֹ ת לַ ּגוּףֵ ,הן ַּת ֲאווֹ ת ֶׁשחוּץ לַ ּגוּףְּ ,כגוֹ ן
ָּכבוֹ ד ,וְ ָאז ְ ּבוַ דַּ אי יָ שוּב ֶׁאל ה'.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | יא
ובְ אוֹת ֹו ַה ְז ַמן ָבא לְ ָשם ָה ַרב ַה ַצ ִדיק ַה ְמפֻ ְרסָ ם מו ֵֹרנו דֹב ִמ ַזאסְ לַ אב ַהנ ְִק ָרא ְבפִ י
כֹל ַר ִב י ֶׁבער ְב ַר ִבי בונִים ֶׁש ָזכָ ה לִ ְנס ַֹע לְ ֶׁא ֶׁרץ יִ ְֹש ָר ֵאל וְ נ ְִס ַת ֵלק ָשם .וְ סִ ְפרו לְ פָ נָיו ָכל
ַהנַ"ל ָכל ַמה ֶׁש ָש ְמעו ִמ ִפיו ָאז ,וְ נִבְ ַהל וְ נ ְִשתו ֵֹמם ְמאֹד וְ ָא ַמר ֶׁש ִי ְהיֶׁ ה ִחדוש ָגדוֹל
ָבעוֹלָ ם.
ובִ ְהיוֹת ֹו יו ֵֹשב ַב ְכפָ ר ֲע ַדיִ ן ַעל ֻשלְ ַחן חו ְֹתנ ֹו ִה ְת ִחילו ֲאנ ִָשים ִמ ְמקוֹמוֹת
ַה ְסמוכִ ים לְ ִה ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו; וְ לִ פְ ָע ִמים נָסְ עו ֵאלָ יו וְ ָהיָ ה ַמלְ ִהיב לִ ָבם ְמאֹד לְ ַה ֵשם
יִ ְת ָב ַר ְך ,וְ נ ְִת ָק ְרבו ַעל יָ ד ֹו לְ ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך ,וְ נַ ֲעשֹו ֲאנָ ִשים ְכ ֵׁש ִרים ְמאֹד ַעד הַ יוֹם הַ ֶזה
ַ -א ְש ֵרי לָ ֶׁהם!
ַא ַחר ָכ ְך ֲע ַדיִ ן ָהיָ ה יו ֵֹשב ְקצָ ת ַעל ֻשלְ ַחן חו ְֹתנוַֹ ,א ְך ְב ֶׁמ ֶׁש ְך ַה ְז ַמן ְקצָ ת ל ֹא יָ צְ ָאה
ֲחמוֹת ֹו יְ ֵדי חוֹבָ ָתה נֶׁגְ דוִֹ ,כי ְבבֵ ית חו ְֹתנ ֹו ַהנַ"ל ָהיָ ה לְ ַר ֵבנו זִ כְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ֶׁח ֶׁדר ְמיֻ ָחד
ְבתו ְֹך ַה ֵבית ִד ָירה ֶׁשקו ִֹרין ַאלְ ִקיר ( ֶׁח ֶׁדר צְ ָד ִדי ָק ָטן) .וְ ָשם ָהיָ ה יו ֵֹשב ו ִמ ְתבו ֵֹדד
וְ עוֹסֵ ק ַב ֲעבו ָֹדתוֹ ,וְ לִ פְ ָר ִקים ָהיָ ה יוֹצֵ א לַ חוץ לְ ִה ְתבו ֵֹדד ַב ָש ֶׁדה א ֹו לַ ַי ַער וְ כַ יוֹצֵ א.
וַ יְ ִהי ַהיוֹם וְ נָסַ ע ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ֶׁאל ָה ִעיר וְ ָהלְ כָ ה חֲ מוֹת ֹו וְ ֶׁה ֱע ִמ ָידה ִמ ָט ָתה
ָשםִ ,כי ָרצְ ָתה לִ ַקח ֶׁאת ַה ֶׁח ֶׁדר ִב ְשבִ ילָ ה .וְ ֵתכֶׁ ף ְכ ֶׁש ָבא ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה לְ ָשם
ו ָמצָ א ֶׁש ָל ְק ָחה ִמ ֶׁמנו ְמקוֹם ְק ֻד ָשתוֹ ,ל ֹא ָהיָ ה יָ כוֹל עוֹד לִ ְהיוֹת סָ מו ְך ַעל ֻשלְ ַחן חו ְֹתנ ֹו
ועדיוְ ֶׁוקע.
עדוֶׁ ִ -וְ ָאז יָ צָ א ִמן ַה ְכפָ ר ,וְ נִכְ נַס לְ תו ְֹך ָה ִעיר וְ ָקבַ ע ִד ָירת ֹו ְב ֶׁמ ְ
(ר' מאיר :מען ווייסט ווער עס זענען געווען די מענטשן וואס זענען מקורב געווארן דעמאלט? רבי נתן
ברענגט" :ונעשו אנשים כשרים עד היום הזה") רבי נתן איז דאך מקורב געווארן שפעטער אין
ברסלב; איז די וואס זענען מקורב געווארן דארטן ,האבן זיך געהאלטן ביז דעמאלט.
עס איז דא אמאל א מקורב וואס גייט אוועק ,און דא האבן זיי זיך נאך געהאלטן 'עד
היום הזה'.
'התקרבות' הייסט ,איך בין נאנט צו אים ,איך גיי נישט אוועק! דאס הייסט
'התקרבות'' ,פה אשב' ,איך שפיר אז דאס איז מיין תכלית ,דאס איז אינגאנצן מיין
חיות ,אט דאס הייסט 'התקרבות'.
יב | _____________________________________________________ טעם זקנים
דער רבי ,אין אלע צייטן האט ער געהאט די מענטשן; אט איז מען נתלהב געווארן,
און שוין האט ער זיי געגעבן א בחירה -צוויי וועגן ,אזוי ווי ביי דער תורה הקדושהיז.
ביים רבי'ן איז נישט געווען קיינמאל אז ער זאל געבן א זאך און עס זאל זיין אז עס
"מוז" שוין זיין אזוייח; עס איז דא בחירה ,דו קענסט זיך האלטן ,דו קענסט אוועקגיין;
ביים צדיק איז דא דער וועג פון "צדיקים ילכו בם" ,אבער דער וואס האט קשיות גייט
אוועק.
עס איז נישטא קיין זאך וואס עס זאל זיין שוין אויף אייביג אז דאס איז עס; נאר -
אט איז ער א מלאך ,ער ברענט ,ער פלאקערט ,אבער ער ( -היצר הרע) לויפט נישט
אוועק פון דיר .איי פארוואס איז איצטער מער שטילער? ער וויל איך זאל מיינען אז
ער איז שוין אוועק ...ער וויל איך זאל ז יך איינרעדן אז ער איז שוין אוועק.
דער וואס איז א בר־דעת (פארשטייט) -ניין ,ער איז נישט אוועק ,ער שטייט
פונ דערווייטנס און ווארט טאמער וועט ער זיך קענען אריינכאפן ,אבער ער איז
נאכנישט אוועק .טאמער דאכט זיך דעם מענטשן אז ער איז שוין - -טויג עס נישט.
(עס קען גאר זיין אז) ער ברענט ,ער ברענט ,ער ברענט; (דערנאך אז) ער ווערט
אפגעקילט ,ווערט ער אינגאנצן דערווייטערט.
אט דאס הייסט 'התקרבות' ,אז מען זאל וויסן ,דו ווערסט טאקע מקורב ,אבער דער
בעל־דבר שווייגט נישט און ער וועט נישט שווייגן ,איך דארף זיך אונטערגארטלען,
נישט מיינען אז דאס איז עס.
יז עיין ליקוטי מוהר"ן סי' ל"א אות ט'ָ :ה ַרב ָׁצ ִּר ְּ
יך ַ ּגם ֵּכן ֶׁש ִ ּי ְהיֶׁ ה לוֹ ְשנֵ י כּ ֹחוֹ ת ֶׁש ֵ ּיש לְ ַה ּתוֹ ָרה ַסם ַח ִ ּיים וְ ַסם
ּפש ִּעים יִּ ָּׁכ ְּשלוּ"ִ .אם הוּא וְ כוּ'ּ ְ ,ב א ֶֹׁפן ֶׁש ִ ּי ְהיֶׁ ה ֶׁא ְפ ָשר לְ ַה ּ ִמ ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו לְ ַק ֵ ּבל ִּכ ְרצוֹ נוֹ ַ ,
"צדִּּ ִּיקים יֵ לְּ כוּ ,ו ְּ
ִמ ְש ּתוֹ ֵקק לַ ֲעבוֹ ַדת ַה ּ ֵש ם ִי ְת ָ ּב ַר ְך ,יוּכַ ל לְ ַק ֵ ּבל ֵמ ָה ַרב דֶּׁ ֶׁר ְך ְי ָש ָרה לַ ֲעבֹד ֶׁאת ה' .וְ ִאם לָ או וְ ִטינָ א יֵ ש ְ ּבלִ בּ וֹ ,
יוּכַ ל ַ ּג ם ֵּכן לִ ְמצֹא ְ ּב ָה ַרב דָּ ָבר ֶׁש ְי ַק ֵ ּצץ ִ ּבנְ ִטיעוֹ ת וְ ִיכְ ּפֹר ַ ּבכּ ֹלַ ,חס וְ ָשלוֹ ם.
יח עיין חיי מוהר"ן אות ת"ל.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | יג
אז רבי נתן איז געווארן מקורב( ,איז אויף אים איבערגעגאנגען אסאך) .ער זאגט טאקעיט:
"ער ווייסט נישט ווי אזוי ער האט געקענט דאס אויסהאלטן!" אזעלכע מניעות,
אזעלכע התנגדות ,א געוואלד.
כ
דער רבי האט אים אמאל געזאגט " :אריינגענארט אין זאק אריין!" (ענה רבי נתן
ואמר" ):רבי ,בינדט צו שטארק איך זאל נישט קענען ארויס!".
'התקרבות' הייסט אז מען גייט אריין אין דער זאך אריין מיט אן 'אמת' ,מען זוכט
אין דער זאך ,אט דאס הייסט 'התקרבות' ,נישט נאר אזוי פון אויבן-אויף.
אז מען שטייט און מען דאוונט; דער דאוונט און דער דאוונט ,און יעדער איינער
דאוונט זיין דאווענען; דער לייגט אבער אריין מער כוחות אין דאווענען ,ער איז מער
מקושר צו די ווערטער ,עס איז אן אנדער דאווענען .פון אויבן-אויף -אלע דאווענען,
עס איז אוודאי זייער גוט.
אזוי איז אין התקרבות אויך; וואס דער מענטש ליגט מער אין דער זאך ,ער גראבט
מערער ,דעמאלט איז ער נענטער.
אויף רבי נתן'ען האט מען געזאגטכא " :ער איז געקומען שפעטער פון אונז -און
ער האט געמאכט בעסער פון אונז!".
דער לעצטער ,דער קלענסטער מקורב ,איז רבי נתן געווען צום רבי'ן .ער איז
געקומען שפעטער און געמאכט בעסער.
פארוואס? ביי אים איז געווען דאס 'התקרבות' גאר אנדערש; "אזא מין רבי -לאמיר
זיך דערנענטערן!"כב.
אין מעדוועדיווקע דארטן האט זיך שוין געטוהן ,דער רבי האט געהאט דארטן א
מעמד ,און געווארן א שטיקל מפורסם ,דארטן זענען מקורב געווארן די אלע גדולים,
יט ימי מוהרנ"ת חלק א' ,אות א'.
כ שיש"ק (חדש) ח"ב ,אות קכ"ד.
כא עיין שם אות תקס"ד.
כב עיין שם אות קמ"ז.
יד | _____________________________________________________ טעם זקנים
רבי יודל ,מיט רבי שמואל אייזיק ,ר' בער ,דער טירהאוויצער מגיד ,אלץ אין
מעדוועדיווקעכג.
(אחד הנוכחים :ר' חייקל אויך!) ר' חייקל איז טאקע אויך געווען פון מעדוועדיווקעכד ,ער
האט אין די ערטער דארטן געוואוינט ,עס איז א קליין שטעטעלע ,איך בין נישט געווען
דארטן ,עס איז לעבן טשעהרין ,א דערפעלע.
דער רבי איז קיינעם נישט מרחק ,אדרבה ,ער איז יעדן איינעם מחזק .אבער יעדער
איינער דארף וויסן ,וואס הייסט 'התקרבות'? נישט זיין נאר פון אויבן-אויף ,נאר
אריינגיין מיט די עצות ,מיט די געדאנקען ,דעמאלט איז ער טאקע אנדערש מקורב.
דער רבי ר' אלימלך האט געזאגט אמאל" :המחובר לטהור -טהור"כה; אז ער איז
'מחובר לטהור' -איז ער אויך 'טהור' .האט איינער געפרעגט דעם רבי'ן ר' אלימלך,
דער טהור האט דאך אזוי פיל געהארוועט ביז ער איז געווארן א טהור ,און ער ? - -
(ענה לו" ):דו מיינסט אז זיין א 'מחובר לטהור' איז גרינג? ווערן א 'מחובר' איז
אויך נישט גרינג; אזוי ווי דער 'טהור' האט געהארעוועט אז ער זאל ווערן א 'טהור',
דארף מען אסאך הארעווען מען זאל זיין א 'מחובר לטהור'!".
"דו מיינסט א 'מחובר לטהור' איז אזוי גרינג? עס איז נישט אזוי גרינג!"
(אחד הנוכחים :אנדערע זאגן א 'מחובר לטהור' איז נאך שווערער!כו ) דאס האב איך נישט
געהערט; דאכט זיך מיר אז עס איז געדרוקט אויך אזוי.
כג עיין להלן חיי מוהר"ן אות קי"ב.
כד עיין שיש"ק (חדש) ח"ד בערכו אות ק"ו.
כה משניות כלים פי"ב ,מ"ב.
כו עיין ספר 'רמתים צופים' על תנא דבי אליהו ,פ"ג :שמעתי מכ"ק אדמו"ר זי"ע [ -רבי בונם מפשיסחא]
ששאל להרה"ק היהודי זלה"ה שהיה אומר כל המחובר לטהור וכו' .ושאל לו ,וכי הקב"ה וותרן וכו' ,ומה
סברא הוא זו שבדבר קל יהיה לו מדריגת הצדיק אשר לא נהנה מהעולם הזה? והשיב לו שזה עבודה
גדולה מאוד להיות דבק לצדיק האמיתי ויותר קשה מלהיות צדיק בעצמו ואין כאן ויתור כלל .ומי שהיה
רגיל אצל הצדיקים האמיתים יודע ומבחין דבריו הקדושים הללו.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | טו
דער וואס ער איז א 'טהור' איז נישטא וואס צו רעדן ,א 'טהור'! דער וואס ער איז,
אבער נאך וואס ער איז און זיין א מחובר צו דעם טהור ,דאס איז נישט קיין קלייניקייט.
מען זעהט דאך ארויס ,דער אויבערשטער איז דאס חיות פון אלע וועלטן ,דער
אויבערשטער איז יעדן איינעם מחיה ,און פונ דעסטוועגן איז מען נישט אזוי נאנט צום
אויבערשטן; ווייל דער אויבערשטער איז 'סתים וגליא' ,אט ווייזט ער זיך ארויס צו יעדן
איינעם ,א שיין פון אמונה ,און אט איז ער שוין 'סתים' כדי עס זאל זיין א בחירהכז.
וויפיל א מענטש בעט מערער ,זעהט ער מער ארויס דאס אלקות און ער איז נענטער
צום אויבערשטן.
אז איינער איז געקומען צום רבי'ן ,האט ער געקענט זעהן ביים רבי'ן וואס ער האט
געוואלט; וואס ער האט געזוכט און געוואלט -אזוי האט ער געזעהן.
אז מען ווערט שוין אנגערופן אויף דעם נאמען ,זאל עס נישט זיין 'בשם המושאל',
נאר ריכטיג; דו הייסט דאך אויף דעם נאמען -זאל טאקע זיין!
דער רבי האט אזוי געזאגטכח " :אנדערע אז מען קומט צו זיי ,ווייסט מען נישט
פארוואס מען קומט ,ווייסט מען נישט פארוואס מען פארט אוועק" - -
דאס התקרבות צום רבי'ן איז נישט אזוי ווי די אנדערע התקרבות צו אנדערע
מפורסמים וואס מען קומט צו פארן ,מען כאפט שי ריים ,מען פארט אוועק און שוין.
דאס התקרבות צום רבי'ן הייסט ,אריינגיין אין די עצות פונעם רבי'ן ,אריינגיין אין די
מידות ,אין אלץ ,דאס הייסט התקרבות.
כז עיין ליקוטי מוהר"ן סי' ס"ו ענין ההנהגה של בחינת 'מגלה טפח ומכסה טפחיים' אשר יש הן להקב"ה
והן לצדיקים ,עיי"ש.
כח חיי מוהר"ן אות של"הַ ּ :פ ַעם ַא ַחת דִּ ֵ ּבר ַר ֵ ּבנ ּו זִ כְ רוֹ נוֹ לִ ְב ָרכָ ה ִעם ַאנְ ֵשי ְשלוֹ ֵמנ ּו וְ ָא ַמר לָ ֶׁהםֲ :הֹלא ָּכל
ַה ַּנ ַחת רו ַּח וְ ַה ַּת ֲענוּג ֶׁש ִּלי הוּא ַרק ְּכ ֶׁש ֲאנִ י רוֹ ֶׁאה ֵאיזֶׁ ה דִּ ְב ֵרי יַ ֲהדוּת וַ ֲעבוֹ ַדת ה' ְ ּב ֶׁא ָחד ֵמ ֲאנָ ַשיֲ ,הֹלא ִה ְפ ַק ְר ִּתי
ש ּקוֹ ִּרין (גו ֶּׁטער ֶׁאת ַע ְצ ִמי וְ ִא ְש ִּתי ו ָּבנַ י ַה ְי ָק ִרים ,וְ ַרק ִ ּב ְש ִביל זֶׁ הַ .ה ִּאם ֹלא ָׁה ִּי ִּ
יתי יָׁ כוֹ ל לִּ ְּהיוֹ ת ְּמ ֻפ ְּר ָׁסם ו ַּמנְּ ִּהיג ֶׁ
יוּד) ְּּכמוֹ ָּׁכל ַה ּ ַמנְּ ִּהיגִּ ים ֶׁשנּוֹ ְּס ִּעים ַה ֲח ִּס ִּידים ֲאלֵ ֶׁיהם וְּ ֵאינָׁ ם יוֹ ְּד ִּעים ַעל ָׁמה נוֹ ְּס ִּעים ,וְּ חוֹ זְּ ִּרים וְּ ָׁש ִּבים ו ָּׁב ִּאים
יתי ְּ ּבכָׁ ל זֶׁ הַ ,רק לָׁ ַק ְּח ִּּתי ַע ְּצ ִּמי לַ ֲעסֹק ָׁ ּבזֶׁ ה לְּ ַה ֲחזִּ יר ֶׁא ְּתכֶׁ ם לְּ מו ָּׁטב.
וְּ ֵאינָׁ ם יוֹ ְּד ִּעים ַמה ָׁ ּב ִּאיםֲ .א ָׁבל ֲאנִּ י ֹלא ָׁר ִּצ ִּ
ֲהֹלא ְּכ ֶׁש ֲאנִ י רוֹ ֶׁאה ֵאיזֶׁ ה ֲעבוֹ ַדת ה' ְ ּב ָענִ י ֶׁש ַ ּב ֲענִ ִ ּיים ֶׁשהוֹ לֵ ְך ְ ּבכוֹ ַבע ָקרו ַּע ו ַּמלְ בּ ו ִּשים ְקרו ִּעים ו ִּמנְ ָעלִ ים
ְקרו ִּעים הוּא יָ ָקר ֶׁא ְצלִ י וְ כוּ' ַ ּב ָ ּק ָש ִתי ְמאֹד ִמ ֶּׁכם ֱהי ּו ֲאנָ ִשים ְּכ ֵש ִרים ִּכי זֶׁ ה ָּכל ִי ְש ִעי וְ כָ ל ֶׁח ְפ ִצי.
טז | _____________________________________________________ טעם זקנים
ביים רבי'ן איז אן אנדער סארט התקרבות ,ער ווארפט קיינעם נישט ארויס ,אבער
דאס הייסט 'התקרבות' -גיי אריין אינעווייניג אריין ,לאז דיך נישט נארן ,אט דאס
הייסט 'התקרבות'.
אזעלכע מקורבים איז טאקע אין יעדן דור געווען נישט קיין סאך; אזעלכע מקורבים,
אריינגיין בעומק אין דער זאך אריין ,נישט לאזן זיך נארן ,און וואס מערער 'הצנע לכת',
וואס מערער פארבאהאלטן ,וואס מער די עבודה זאל אלץ זיין נאר לה' ,קיינער זאל
נישט וויסן ,ווי ווייט מען האט געקענט פארבאהאלטן זיך האט מען זיך פארבאהאלטן.
רבי אברהם ר' נחמן'ס איז געווען אויף די עלטערע יארן שוין א קראנקער מענטש,
און אלץ נאר זיך פארבאהאלטן! נאר פארבאהאלטן! אלע יארן האט מען נישט
געוואוסט וואו ער איז ,נאר לה' ,נאר לה'! 'הצנע לכת'! אט דאס איז דער עיקר אמת.
דער מענטש דארף אין דער עולם נאר זעהן עס זאל אלץ זיין באמת ' -תורת אמת',
און אויך 'תפילה' איז 'לכל אשר יקראוהו באמת'כט.
❖
זיך געשעמט צו בעטן פרנסה
(סימן ק"ט)
וְ ִהנֵה ְבכָ ל ָה ִענְיָ נִים ָה ֵא ֶׁלה יֵ ש ַה ְר ֵבה ְמאֹד לְ סַ ֵפר ַכ ָמה וְ כַ ָמה ֲאלָ פִ ים וְ ִרבְ בוֹת
ַמ ֲע ִשיוֹת ֶׁש ָעבְ רו ָעלָ יו ְב ֵאלו ַה ָי ִמים וְ ַה ָשנִים ֶׁש ָי ַשב ַב ְמקוֹמוֹת ַהנַ"לֶׁ ,ש ָאז ָהיָ ה ִע ַקר
יְ גִ ָיעת ֹו וְ ִט ְר ָחת ֹו ַב ֲעבו ָֹדת ֹו יִ ְת ָב ַר ְך ִביגִ ָיעה ְגדוֹלָ ה ְמאֹד ,וְ ָהיו ל ֹו ִמלְ ָחמוֹת ְגדוֹלוֹת
ְבכָ ל יוֹם ובְ כָ ל ָש ָעה ק ֶֹׁדם ֶׁש ִהכְ נ ִַיע וְ ִש ֵבר ָכל ִמ ָדה ו ִמ ָדה ,וְ כָ ל ַת ֲאוָ ה וְ ַת ֲאוָ ה.
ו ֵמ ֲח ַמת ֶׁשל ֹא ָזכִ ִיתי לְ ִה ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו ָאז ַרק ְבבוֹא ֹו לְ פֹה ְב ֶׁר ְסלֶׁ ב ,וְ כָ ל ֵאלו ַה ְדבָ ִרים
ָש ַמ ְע ִתי ְבסֵ רוגִ יןֻ ,ר ָבם ִמ ִפיו ַה ָקדוֹש ,וְ ַה ְש ָאר ִמ ְש ָאר ֲאנ ִָשים ֶׁש ִה ִכירו אוֹת ֹו ָאז -
ל־כן ֵאינִי יָ כוֹל לְ סַ ֵפר ַהכֹל ַכ ֵס ֶׁדר ָה ָראוי ,וַ ֲאנִי ֻמכְ ָרח לְ ַד ֵלג ַה ְר ֵבה ֵמ ִענְיָ ן לְ ִענְיָ ן.
ַע ֵ
"קרוֹ ב ה'
(שם)ָ : כט עיין ליקוטי מוהר"ן תניינא סי' ב' אות ד'ַ :ה ּ ְּת ִּפ ָׁ ּלה ִּהיא ַרק ַעל ְּי ֵדי ֱא ֶׁמתְּ ,כמוֹ ֶׁש ָּכ תוּב ָ
ֹלקים זֶׁ ה ְּ ּב ִּחינַ ת ּתוֹ ָׁרה ...וְ הוּא ְ ּב ִחינַ ת ֱא ֶׁמתּ ִ ,ב ְב ִחינַ ת ַ(מלְ ֲאכִ י ב)ּ :
"תוֹ ַרת וְ כוּ' לְ כֹל ֲא ֶׁש ר ִי ְק ָר ֻׁאה ּו ֶׁב ֱא ֶׁמת"ֱ .א ִּ
ֱא ֶׁמת ָה ְי ָתה ְ ּב ִפיהוּ".
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | יז
וְ כָ ל ַמה ֶׁש ַי ֲעלֶׁ ה ַעל ִזכְ ר ֹונִי ל ֹא ֶׁא ָמנַע ִמ ְלסַ ֵפרִ ,כי ַגם ִמ ַמה ֶׁש ָש ַמ ְע ִתי ְכבָ ר נ ְִש ַכח
ָהרֹב.
ביים רבי'ן איז גארנישט געוועזן די אלע זאכן -מען זאל אריינקומען צום רבי'ן בעטן
דעם רבי'ן די אלע גשמיות ,פרנסה -גארנישט ,נאר רעדן פונעם תכלית ,מען האט זיך
געשעמט.
עס איז געווען דעם רבי'נס א שוואגער ,ר' צבי ,ער איז געווען א גרויסער ארעמאן.
ווען דער רבי פלעגט קומען קיין טשעהרין ,פלעגט ער אריינגיין צום רבי'ן .ער איז געווען
אן ארעמאן ,און ער האט זיך געשעמט צו בעטן דעם רבי'ן אויף פרנסה .ביז איינמאל
איז אים געווען אזוי פיל ענג ,האט ער געזאגט ער וועט בעטן דעם רבי'ן .איז מען געזעצן
ביים רבי'ן .ווען מען איז אוועקגעגאנגען ,איז ער געבליבן .זיין כוונה איז געווען ער זאל
רעדן מיטן רבי'ן ' -וואס דארף ער האבן אזא דחקות ועניות?'.
ער איז צוגעגאנגען ,ער האט געוואלט פארמאכן דאס קלאמקעלע אז קיינער זאל
נישט אריינגיין ,ער זאל קענען רעדן צום רבי'ן וואס אים פעלט.
בטבע איז ער געווען אן 'איש-מתון' ,א געלאסענער מענטש ,וואס ער האט
געדארפט טוהן פלעגט ער זיך באטראכטן.
טראכט ער ביי זיך" :ווי שעם איך זיך נישט? בעטן דעם רבי'ן אויף פרנסה? דער
רבי וועט דאך מיר זאגן' ,נאך אזעלכע דיבורים וואס מען האט איצטער גערעדט
פעלט דיר מער נישט נאר פרנסה?!' -ווי שעם איך זיך נישט?!".
אזוי טראכט ער פאר זיך אליין ,און ער טראכט ווייטער צוריק" :זאל איך נישט זאגן
דעם רבי'ן? הייס איך א מין 'גונב דעת' ,איך מיין דאך יא און איך זאג נישט!".
ער שטייט שוין אינמיטן וועג און ער טראכט וואס זאל ער טוהן' ,ער זאל יא זאגן
דעם רבי'ן ,ער זאל נישט זאגן דעם רבי'ן'.
יח | _____________________________________________________ טעם זקנים
האט דער רבי זיך אנגערופן" :דיך האב איך שוין באווארנט מיט פרנסה; דיין
ברודער דארטן -אויף אים איז א רחמנות ,ער וועט זיין א - -ער וועט קיינמאל
נישט האבן אויף שבת!"ל.
(ר' מאיר :ווער איז געווען דער צווייטער ברודער?) ר' משה ,עס שטייט דארטן אויסגערעכנט
די נעמען .זיי זענען געווען די קינדער פון ר' אפרים'ען.
קעגן וואס רעדן מיר דא דער זאך? עס האט זיך גארנישט אנגעזעהן דער חסרון פון
גשמיות ,מען איז אזוי געווען מקושר צום תכלית -אז עס האט זיך גארנישט אנגעזעהן
דער זאך.
❖
דריי מופתים
(סימן ק"י)
וְ ֶׁא ְרשֹם ֵאי ֶׁזה ַמ ֲע ִשיוֹת ְק ַטנוֹת ֶׁש ָש ַמ ְע ִתי ִמ ִפיו ַה ָקדוֹש זִ כְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ הֶׁ ,ש ִס ֵפר
ֶׁש ִב ֵימי נְעו ָריו ְב ֵעת ָעסְ ק ֹו ַב ֲעבו ַֹדת ַה ֵש ם ִביגִ ָיעה ְגדוֹלָ הָ ,היָ ה ָחפֵ ץ ְמאֹד ֶׁש ַה ֵשם
יִ ְת ָב ַר ְך יִ ְהיֶׁ ה ַמ ְר ֶׁאה ל ֹו מוֹפֵ ת לְ ַמ ַען ִת ְת ַח ֵזק ֱאמונָת ֹו יו ֵֹתר וְ ָהיָ ה ַמ ְע ִתיר ו ַמפְ צִ יר
ו ַמ ְר ֶׁבה ִב ְתפִ לוֹת לְ ַה ֵשם יִ ְת ָב ַר ְך ַעל ֶׁזה.
לשה מוֹפְ ִתים ֶׁשנ ֲַעשו ל ֹו ָאז:
וְ סִ ֵפר ְש ָ
ֶׁא ָחדִ ,כי ְב ָמקוֹם ֶׁש ָהיָ ה ָרגִ יל לֵ ילֵ ְך ַבחוץ ָאנֶׁה וָ ָאנָה ,וְ ָעסַ ק ְב ִה ְתבו ְֹדדות ו ְדבֵ קות
לְ ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְךָ ,היָ ה עו ֵֹמד ְבאוֹת ֹו ַה ֶׁד ֶׁר ְך צֶׁ לֶׁ ם ָגדוֹל ֶׁש ָל ֶׁהםַ ,היְ נו ְש ִתי וָ ֵע ֶׁרב ְכ ַד ְר ָכם,
ִבפְ ָרט ַב ְכפָ ִרים .וְ ָהיָ ה ְמבַ לְ ֵבל אוֹת ֹו ְמאֹדִ ,כי ָהיו ל ֹו יִ סו ִרים ַעל ֶׁש ַה ְש ִתי וָ ֵע ֶׁרב עו ֵֹמד
לְ ֶׁנגְ ד ֹו ְב ֵעת ִהלוכ ֹו ִב ְדבֵ קות וְ ִה ְתבו ְֹדדות .וְ ִה ְת ַפלֵ ל לְ ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך ֶׁש ַי ֲע ֶׁשה ל ֹו מוֹפֵ ת
ֶׁזה ֶׁש ִי ְהיֶׁ ה נ ֱֶׁע ָקר ַה ֶׁצלֶׁ ם .וַ ִיגְ זֹר א ֶֹׁמר וַ ָי ָקם ,ופִ ְתאוֹם נ ֱֶׁע ַקר ַה ֶׁצלֶׁ ם וְ נָפַ ל לָ ָא ֶׁרץ.
ל עיין תוכן הסיפור בכוכבי אור -אנשי מוהר"ן אות א' (מחזור ב') בא"דָ :ענָ ה ַא ְדמוֹ "ר זַ ַצ"ל וְ ָא ַמר לוֹ ְ ּבזוֹ
ימאןַ ,דיין ַח ִּ ּיים אוֹ יף ארגְּ טַ ,ד ְּיין ְּ ּברו ֶּׁדער מ ֶֹׁשה וֶׁ ועט זַ ְּיין ַא ִּציכְּ ִּטיגֶׁ ער ָׁא ִּר ַ ארזָׁ ְּיך שוֹ ין ַפ ְּ אב ִּא ְּ
יך ָׁה ּ ַה ָּלשוֹ ן :דִּּ ְּ
יך מ ֶֹׁשה ִי ְהיֶׁ ה ָענִ י עהל אוֹ יף ַש ָׁ ּבת! [לְ ָך ְּכ ַבר דָּ ַאגְ ִּתיָ ,א ִח ָ אב ען ֵקיין ֶׁמ ְּ ִּא ְּיהם ִּאיז ַא ַר ֲח ָׁמנוּת ֶׁ -ער וֶׁ ועט נִּ יט ָׁה ֶׁ ּ
יהם ָמרוּדַ ,ח ִ ּיים ֶׁש ְּל ָך ָעלָ יו ַר ֲח ָמנוּת ְ ּגדוֹ לָ ה לא ִי ְהיֶׁ ה לוֹ ֶׁק ַמח ַעל ַש ָ ּב ת] וְ כֵ ן נִ ְת ַק ֵ ּים ִ ּב ְשלָ ְש ָּת ם ָּכל ְי ֵמי ַח ֵ ּי ֶׁ
ְמכֻׁ ָ ּון ַמ ּ ָמש ְּכ ִד ְב ֵרי ַר ֵ ּבנ ּו זַ "ל (וְ ָש ַמ ְע ִּתי זֹאת ִמ ּ ִפי ְ ּבנוֹ ַר ִ ּבי יַ ֲעקֹב ֶׁש ּ ָש ַמע זֹאת ַּכ ָּמה ּ ְפ ָע ִמים ִמ ּ ִפ י ָא ִביו ְ ּב ַעצְ מוֹ ).
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | יט
ד אס איז אויך א זאך די זאך ,נישט קיין זאך פון פרנסה ,נאר א זאך אז די עבודה
זיינע זאל זיין שענער; ווען ער איז עוסק בעבודת ה' ,זאל ער נישט דורכגיין קעגן א
צלם.
דאס האט אים דערלאנגט צו דער עבודה ,איז מקויים געווארן ,עס איז אויסגעריסן
געווארן דער צלם.
ַה ֵשנִיֵ ,מ ִענְיַ ן ַה ָדגִ ים ֶׁש ָהיָ ה הוֹלֵ ְך לִ פְ נֵי ַהנ ָָהר וְ ָרצָ ה ֶׁש ָיבוֹאו ל ֹו ָדגִ ים לְ יָ ד ֹו ְבלִ י
ְמצו ָדה ,וְ נ ְִת ַק ֵים ָכ ְך.
(השואל :פארוואס האט דער רבי געדארפט האבן די פיש?) נישט די פיש .עס איז דא אן ענין
פון 'שידוד הטבע'; די טבע איז ,אז מען וויל כאפן פיש פון א טייך ,לאזט מען אריין א
מין נעץ און מען כאפט פיש ,דאס איז א טבע; דער רבי האט געוואלט א זאך 'למעלה
מן הטבע' ,אז תפילה איז אזוי גרויס אז עס דארף נישט אנקומען צו דער טבע ,ווייזן אז
מען קען פועל'ן א זאך 'למעלה מן הטבע' ,א 'שידוד הטבע'; ממילא איז עס אין אנדערע
זאכן אויך אזוי.
דאס אז עס זאל אים קומען די פיש אנטקעגן ,דאס איז אן ענין פון 'שידוד הטבע'.
דער רבי האט געבעטן עס זאל אזוי זיין ,און עס איז אזוי געוועזן.
ממילא אז מען ווייסט שוין אז תפילה קען משדד זיין דער טבע ,איז עס אין אנדערע
זאכן אויך אזוי.
ישי ָשכַ ְח ִתיִ ,כ ְמ ֻד ֶׁמה ֶׁש ָהיָ ה ַמה ֶׁש ָחפֵ ץ ֶׁש ִי ְר ֶׁאה ֵמת וְ ִהפְ צִ יר לְ ַה ֵשם וְ ַה ְשלִ ִ
יִ ְת ָב ַר ְך ַעל ֶׁזה ,וְ נ ְִת ַק ֵים ָכ ְך ֶׁש ָבא ֵאלָ יו ִפ ְתאוֹם ֵמת ֶׁא ָחד ,וְ הוא ָהיָ ה שוֹכֵ ב ְב ַח ְדר ֹו
ַהיְ נו ְבהָ ַאלְ ִקיר ֶׁשל ֹו ְבבֵ ית חו ְֹתנוֹ .וְ נִפְ ַחד ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה ָאז ְמאֹד ְמאֹדִ ,כי ָאז
ָהיָ ה ֶׁאצְ ל ֹו ַפ ַעם ָה ִראשוֹן ֶׁש ָר ָאה ְב ֵעינָיו ֶׁאת ַה ֵמתִ ,כי זֶׁה ָהיָ ה ִב ְת ִח ַלת יְ ֵמי נְעו ָריו.
ל־כן נָפַ ל ָעלָ יו ַפ ַחד ָגדוֹל ָעצום ְמאֹד ר־כ ְך ֶׁשאוֹת ֹו ַה ֵמת ָהיָ ה ָר ָשעַ ,ע ֵ וְ גַ ם ָא ַמר ַא ַח ָ
ְבלִ י ִשעור.
וְ ִה ְת ִחיל לִ צְ עֹק ְמאֹד ִבצְ ָע ָקה ְמ ֻשנָה ְמאֹד ובָ או ִב ְמרוצָ ה ַאנ ְֵשי ַה ַביִ ת וְ ָרצו לִ כְ נֹס
לְ ַח ְדרוֹ .וְ ל ֹא יָ כְ לו לִ כְ נֹס ֵמ ֲח ַמת ֶׁש ַר ֵבנו ִזכְ רוֹנ ֹו לִ בְ ָרכָ ה סָ גַ ר ִמ ְת ִח ָלה ֶׁאת ַה ֶׁח ֶׁדר
כ | _____________________________________________________ טעם זקנים
ִמ ִבפְ נִים .וְ ֻהכְ ְרחו לַ ֲעשוֹת ַת ְחבולוֹת לִ כְ נֹס .וְ ֵאינִי זוֹכֵ ר ִאם סִ ֵפר ֶׁש ָס ְתרו ַהכ ֶֹׁתל ,א ֹו
ר־כ ְך נָח ִמ ַפ ְחדוֹ .וְ ָא ַמר
ֶׁשנִכְ נְסו ִמלְ ַמ ְעלָ ה ִמן ַהכ ֶֹׁתל ָה ַאלְ ִקיר ובָ או ֵאלָ יו .וְ ַא ַח ָ
ֶׁשאוֹת ֹו ַה ֵמת ָהיָ ה ָר ָשע ובִ ְשבִ יל ֶׁזה נִפְ ַחד ָכל ָכ ְך.
ל־ש ֵכן ְבסוֹף יָ ָמיוֶׁ ,ש ָאז ר־כ ְך ָר ָאה ַכ ָמה וְ כַ ָמה ֵמ ִתים וְ ל ֹא נִפְ ַחד עוֹד; ִמ ָכ ֶׁ וְ ַא ַח ָ
נ ֲַע ָשה ַב ַעל ַה ָש ֶׁדהֶׁ ,ש ָאז ָבאו ֵאלָ יו לַ ֲאלָ פִ ים וְ לִ ְרבָ בוֹת ְבלִ י ִשעור ִב ְשבִ יל ִתקוןִ .כי
ָב ֶׁזה ָהיָ ה עוֹסֵ ק ְביו ֵֹתר ,לְ ַת ֵקן נ ְִשמוֹת ַה ֵמ ִתים ונ ְָשמוֹת ַע ְר ִטילָ ִאין ֶׁש ֲע ַדיִ ן ל ֹא נִכְ נְסו
ַבגוף ְכלָ ל וְ כו' ַכ ְמב ָֹאר ְב ָמקוֹם ַא ֵחר (לְ ַק ָמן קנא).
וְ סִ ֵפר ֶׁש ָהיָ ה ָענִי ָשבו ַע ֶׁא ָחד ,ופַ ַעם ַא ַחת ל ֹא ָהיָ ה ל ֹו ַמה ֶׁל ֱאכֹל ָב ֶׁע ֶׁרב ,וְ ָהלַ ְך
[מ ְט ַפ ַחת ִעם גְ ִריסִ ים] וְ ֵהבִ יא ֹיפן ִ אט ַשיילֶ ע ַא ַחת ִעם ְגרו ְ ַב ָש ֶׁדה ְכ ַד ְרכ ֹו ו ָמצָ א פַ ְ
לְ בֵ ית ֹו לְ בַ ֵשל .וכְ פִ י ַהנ ְִש ַמע ִמ ִפ יו ֶׁש ֶׁזה ַה ָדבָ ר ָהיָ ה יָ ָקר ְב ֵעינָיו ְכמוֹצֵ א ָשלָ ל ָרבַ ,על
ֶׁש ָהיָ ה ל ֹו ִב ָטחוֹן ְב ַה ֵשם יִ ְת ָב ַר ְך ,וְ ַה ֵש ם יִ ְת ָב ַר ְך ִה ְז ִמין ל ֹו ַפ ְרנָסָ ה ַב ָש ֶׁדה.
ִכי ָש ַמ ְע ִתי ִמ ִפיו ַה ָקדוֹש ֶׁש ָא ַמרֶׁ ,שהוא יו ֵֹד ַע ִמ ִב ָטחוֹןֶׁ ,ש ֲאפִ לו ִאם ָהיָ ה יו ֵֹשב
ַב ָש ֶׁדה ַמ ָמש ָהיָ ה ל ֹו ִב ָטחוֹן ְב ַה ֵשם יִ ְת ָב ַר ְך ֶׁש ַיזְ ִמין ל ֹו ַפ ְרנָסָ תוַֹ .א ְך ֶׁזה ַה ָדבָ ר ָק ֶׁשה
וְ כָ בֵ ד יו ֵֹתרַ ,היְ נו ֶׁש ַה ַצ ִדיק ָה ֲא ִמ ִתי יַ ֲח ִזיק ַה ָמעוֹת ֶׁאצְ לוֹ ,וְ ל ֹא יְ פַ ֵזר ִמ ָיד ֶׁזה ָק ֶׁשה
וְ כָ בֵ ד יו ֵֹתר וְ כו'.
וְ סִ ֵפר לְ פָ נַי ֶׁש ָהיו ל ֹו ְשל ֹש ְמאוֹת ֲא ֻד ִמים נ ָָדן ֶׁשל ֹו וְ ָהיָ ה אוֹכֵ ל ֵמאוֹת ֹו ַה ָמעוֹת
ר־כ ְך ָעבַ ר ָעלָ יו ַהנַ"ל ֶׁש ָהיָ ה ָענִי וְ כו' ַכנַ"לֲ ,אבָ ל ִב ְת ִח ָלה ל ֹא ָח ַשב ַעד ֶׁש ָכלו ,וְ ַא ַח ָ
ְכלָ לַ ,רק ָעסַ ק ַב ֲעבו ָֹדת ֹו וְ ָאכַ ל ֵמ ַה ָס ְך ַהנַ"ל וְ כו' ַכנַ"ל.
מען האט גערעדט אמאל ,ביים בעל־שם־הקדוש איז געווען ,עס האט נישט
איבערגענעכטיגט די געלט .דער רבי האט געזאגט אז דאס איז א העכערע זאך ,אז די
געלט איז דא -און ער איז נישט מפזר -ביז די געלט ענדיגט זיך ,דאס איז א העכערע
זאךלא.
דער שטייגער איז ,אז א מענטש האט שוין דאס געלט ,און דאס איז זיין פרנסה,
הויבט ער אן דאגה'ן ,עס איז שוין ווינציגער ,עס איז שוין ווינציגער .דאס אז עס זאל
לא עיין חיי מוהר"ן אות תצ"ט.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | כא
אים גארנישט מבלבל זיין קיין שום זאך ביז די געלט ענדיגט זיך ,דאס איז נאך א
העכערער בטחון.
דאס איז אן איידעלע זאך; אט האט מען טויזנט רובל און עס ווערט ווינציגער ,און
וואס עס ווערט ווינציגער איז עס נוגע אין מח; דאס אז עס זאל אים גארנישט מבלבל
זיין ,נישט טוהן עפעס אפילו עס ענדיגט זיך דאס געלט ,דאס איז נאך א העכערער
בטחון.
דער רבי האט געזאגטלב " :איך האב געוואלט מיינע לייט זאלן האבן פרנסה; איי
-בטחון? [בטחון איז דאך אן עבודה] -וועט מען טוהן אנדערע עבודות!".
אז איינער האט נישט קיין געלט ,מוז ער דאך האבן בטחון ,דאס איז דאך א
געוואלדיגע עבודה.
" איך האב געוואלט מען זאל יא האבן פרנסה; איי בטחון? מען וועט טוהן אן
אנדערע (עבודה!").
❖
ישוב הדעת
דער רבי זאגט אין תורה ס"ז (תניינא)לג" :וזה בחינת ההעלמה"!
[רבי נתן האט גערעדט אמאל דער תורה -ער האט אנגעהויבן אויסצורעכענען אלץ
וואס איז די 'העלמה'לד" ]:העלמה ,העלמה ,העלמה! דער אויבערשטער איז דאס
לב חיי מוהר"ן אות תק"אִ :מ ְּכ ָבר ָא ַמר ֶׁש ָח ֵפץ ְמאֹד ֶׁש ִ ּי ְהיֶׁ ה לָ נ ּו ּ ַפ ְרנָ ָסהַ .אף ַעל ּ ִפי ֶׁש ִ ּב ָּטחוֹ ן ַ ּגם ֵּכן טוֹ ב
ְמאֹדַ ,אף ַעל ּ ִפי כֵ ן טוֹ ב ְמאֹד ְּכ ֶׁשזּוֹ כִ ין ֶׁש ֵ ּיש לוֹ ַמ ֲע ַמד ּ ַפ ְרנָ ָסהִּ ,כי ְ ּב ָמקוֹ ם ֲעבוֹ ַדת ַה ִ ּב ָּטחוֹ ן ִ ּב ְמקוֹ ם זֶׁ ה יַ ֲע ֶׁשֹה
ֲעבוֹ ָדה ַא ֶׁח ֶׁרתְּ .כלוֹ ַמר ִּכי ִאם ֹלא ִי ְהיֶׁ ה לוֹ ַמ ֲע ַמד ּ ַפ ְרנָ ָסה וְ יִ ְהיֶׁ ה לוֹ ִ ּבלְ בּ וּל ַהדַּ ַעת ֵמ ַה ּ ַפ ְרנָ ָסה וְ ִי ְצ ָט ֵר ְך ְ ּבכָ ל
ּ ַפ ַעם לְ ַח ֵּזק ַע ְצמוֹ ְ ּב ִמדַּ ת ַה ִ ּב ָּטחוֹ ןּ ְ ,ב ָמקוֹ ם זֶׁ ה יַ ֲעסֹק ַ ּב ֲעבוֹ ָדה ַא ֶׁח ֶׁרת וְ ִה ְת ַח ְּזקוּת ַא ֵחר ִ ּב ְש ָאר ִענְ ְינֵ י ֲעבוֹ ַדת
ה' ,וְ ָה ֵבן .וְ ַאף ַעל ּ ִפי כֵ ן ָא ַמר ֶׁש ָה ִע ָ ּקר הוּא ִ ּב ָּטחוֹ ן ,וְ ָא ַמר ְ ּבזֶׁ ה ַה ָּלשוֹ ן :נָׁ אר ִּ ּב ָּׁטחוֹ ן.
לג וזל"ש :וְ זֶׁ ה ְ ּב ִחינַ ת ַה ַה ֲעלָ ָמהֶׁ ,ש ִּנ ְת ַע ֵּלם ַה ּי ִֹפי וְ ַה ּ ְפ ֵאר ֶׁשל ָּכל ָהעוֹ לָ םִּ .כי יֵ ש ַצדִּ יקֶׁ ,שהוּא ַה ּי ִֹפי וְ ַה ּ ְפ ֵאר
וְ ַה ֵחן ֶׁשל ָּכל ָהעוֹ לָ ם ֻּׁכ ּלוֹ ,וכו' עיי"ש.
לד עיין שיש"ק (חדש) ח"ג אות תש"ל.
כב | _____________________________________________________ טעם זקנים
חיות פון אלע וועלטן ,און דער אויבערשטער איז נ-ע-ל-ם! דער אויבערשטער איז
נ-ע-ל-ם!".
"דער צדיק איז דער יסוד פון אלע וועלטן -און ער איז נ-ע-ל-ם! -דאס הייסט
'העלמה'!"
וואס דער מענטש איז מערער אויסגעהייליגט ,איז די אמונה ביי אים שענער ,דאס
אלקות שיינט אים" ,אבי אתה"!
דערפאר שטייט אין פסוקלה" :ודברת בם בשבתך בביתך" (וכו'); ווען דו זיצט אין
שטוב ,ווען דו גייסט אין וועג ,ווען דו לייגסט זיך ,ווען דו שטייסט אויף ,בפשיטות,
"ודברת בם" -ולא בדברים בטלים! נאר מקיים זיין די ווערטער אליין ,אין שטוב ,און
לו
אינדרויסן ,ביים לייגן זיך ,ביים אויפשטיין ,אט דאס איז 'תמיד'; "וַ ֲאנִּ י ָׁת ִּמיד ִּע ָׁמ ְּך"!
די גמרא זאגטלז" :הבא לטהר מסייעין אותו" -אז איינער קומט זיך מטהר זיין,
העלפט מען אים .דארף יעדער איינער זעהן ער זאל זיין א 'הבא ליטהר' ,איך קום זיך
מטהר זיין .אז איך וויל זיך מטהר זיין ,וועט מען מיר העלפן.
מען זאל זיך גוט מיישב זיין פארן אויבערשטן ,צו בין איך אן 'הבא ליטהר'! אז אויבן
זאגט מען אז מען וועט העלפן ,וועט מען העלפן ,מען העלפט.
לח
און וואס איז 'הבא ליטהר' ? אויך נאר מיט תפילה ,בעטן דעם אויבערשטן!
לה דברים ו ,ז.
לו תהלים עג ,כב.
לז יומא ל"ח ע"ב.
לח עיין ליקוטי הלכות הל' תפילת המנחה ה"ז ,אות פ"ד :וְ ַעל ֵּכן יָ ָקר וְ ָחשוּב ְמאֹד ֵא ֶׁצל ה' ִי ְת ָ ּב ַר ְך ָּכל
ִה ְתעוֹ ְררוּת וְ ִה ְתעוֹ ְררוּת ֶׁשל ָּכ ל ָא ָדם ִמ ָּכל ָמקוֹ ם ֶׁשהוּא .וְ כַ ּמו ָּבא ַה ְר ֵ ּבה ְ ּב ִד ְב ֵרי ַרזַ "ל ִ ּב גְ ָמ ָרא ו ִּמ ְד ָר ִשים
ֶׁש ה' ִי ְת ָ ּב ַר ְך ְמ ַב ֵ ּקש ִמ ִ ּי ְש ָר ֵאל ּ ִפ ְתח ּו לִ י ְּכ ַמ ַחט ִס ְד ִקית וַ ֲאנִ י ֶׁא ְפ ַּתח לָ כֶׁ ם וְ כוּ'ִּ .כי ֵּתכֶׁ ף ֶׁש ָׁה ָׁא ָׁדם ִּמ ְּתעוֹ ֵרר
ִּ ּב ְּת ִּפ ָׁ ּלה וָׁ ֲעבוֹ ָׁדה ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ָּׁכל ֶׁשהוּאִ ,מ ְתעוֹ ֵרר ֵּתכֶׁ ף ִא ְת ָערו ָּתא דִּ לְ ֵע ָּלא ַה ְר ֵ ּבהִּ ,כי ַה ָׁ ּבא לִּ ָּׁט ֵהר ְּמ ַס ְּ ּי ִּעין אוֹ תוֹ .
וְ ַעל ְי ֵדי זֶׁ ה יֵ ש לוֹ כּ ַֹח לְ ִה ְתעוֹ ֵרר עוֹ ד ,וּכְ מוֹ כֵ ן נִ ְמ ָש ְך ִא ְת ָערו ָּתא דִּ לְ ֵע ָּל א יוֹ ֵתר וְ כוּ'.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | כג
מען האט שוין אפגעציילט "פערציג טאג" ספירה! אוי -געוואלד געוואלד! "פערציג
טאג" אפגעציילט ספירה! עס גייט דאך זיבן וואכן קעגן ז' נקייםלט; מיר האלטן "דעם
פינעפטן טאג אין דער זעקסטער וואך" שוין; וואספארא 'נקיים' איז ביי מיר?! איך
דארף נעמען די ז' נקיים אין די הענט ,די ספירה איז ז' נקיים ,און נאכדעם דארף זיין די
מקוה -די גרויסקייט פון דער מקוה פון שבועותמ.
אוי ,וואויל איז דעם וואס ער איז זיך מיישב פארן אויבערשטן; וואס מען איז זיך
מער מיישב ' -אשרי לו'!
וויפיל מיר רעדן דערפון ,דארף מען אלץ מער רעדן און מער רעדן ,אז די זאך זאל
נישט זיין אלט ביי אונז .מען וועט אמאל וויסן אז אינגאנצן מיין הנהגה וואס איך האב
זיך געפירט איז אלץ וועדליג איך האב גערעדט צום אויבערשטן דיבורים ,מען וועט
דאס נאך אמאל וויסן!
איצטער ווייסט מען דאס נאכנישט אזוי אינגאנצן ,אבער אמאל וועט מען וויסן;
ווער שמועסט -א ברסלב'ער חסיד וועט דאס אוודאי וויסן ביי זיך; 'וואס איך בין און
וואס מיט מיר טוהט זיך ,איז אלץ וועדליג איך בין זיך מיישב ,וועדליג איך רעד צום
אויבערשטן דיבורים; אז איך וועל זיך האלטן אין דער זאך מערער ,וועל איך זיין
שענער'.
(מען דארף דאס) גוט אנקלאפן אין דעם גוף אז מען זאל וויסן אז דאס איז א וודאי ,אז
אינגאנצן מיין זאך -תורה ותפילה -און יעדע זאך ,איז 'ישוב הדעת'; אז איך לערן,
דארף מען אויך א 'ישוב הדעת'; אז איך לערן ,איך דאוון ,וואס איך טוה עפעס א זאך,
דאס תמימות פון דער זאך איז 'ישוב הדעת'.
דער רבי זאגט אין א תורהמא ִּ " :ב ְּמגִּ ַלת ֵס ֶפר ָׁכתוב ָׁעלָׁ י ,לַ ֲעשׂ וֹ ת ְּרצוֹ נְּ ָׁך ֱאל ֹ ַקי
ָׁח ָׁפ ְּצ ִּתי" .זאגט דער רבי ,אז א מענטש' ,וואס' ער לערנט זעהט ער עס איז אנגעשריבן
לט שער הכוונות -דרושי פסח ,דרוש ג'.
מ עיין ליקוטי מוהר"ן סי' נ"ו אות ז' בגודל מעלת המקוה של שבועות.
אתי ִ ּב ְמגִ ַ ּלת ֵס ֶׁפר ָּכ תוּב ָעלַ י לַ ֲעשֹוֹ ת ְרצוֹ נְ ָך" וְ כוּ' ּ ְ
(ת ִה ִּלים מא ליקוטי מוהר"ן סי' קכ"אָ " :אז ָא ַמ ְר ִּתי ִה ֵּנה ָב ִ
מ)ְּ .כ ֶׁש ָא ָדם רוֹ ֶׁאה וְ לוֹ ֵמד ְ ּב ֵס ֶׁפר ,ו ְּבכָ ל ָמקוֹ ם ֶׁש הוּא רוֹ ֶׁאה וְ לוֹ ֵמד ,מוֹ ֵצא ֶׁאת ַע ְצמוֹ ַ ,ה ְינ ּו ֶׁש ּלוֹ ֵק ַח לְ ַע ְצמוֹ
כד | _____________________________________________________ טעם זקנים
נאר אויף אים ' -מען מיינט מיך' ,איז א סימן " -איך וויל טוהן דיין רצון" .אז "במגילת
ספר כתוב עלי" -עס איז אלץ אנגעשריבן אויף מיר ,איז א סימן' ,איך וויל טוהן דיין
רצון'.
וואס מען לערנט -דאס מיינט מען מיר ,דאס מיינט מען מיר .ער לערנט שולחן
ערוך ,משניות ,גמרא ,ער לערנט דעם רבי'נס ספרים ,ער לערנט מדרש ,וואס ער טוהט
א זאך ' -אה ,דאס מיינט מען דאך מיך' ,איז א סימן 'ער וויל טוהן דעם אויבערשטנס
רצון!'.
"במגלת" מאכט :מ'צוה ג'דולה ל'היות ב'שמחה ת'מידמב; דאס מיינט מען אויך מיך,
'כתוב עלי'מג.
רבי נתן שרייבט אין די מכתבים צום זוהןמד ' -דער רבי האט טאקע דיך געמיינט!'
'טאקע דיך האט ער געמיינט!' .דער רבי זאגט" :מצוה גדולה להיות בשמחה תמיד" -
דער 'במגיל"ת' איז אויך 'כתוב עלי'.
דאס איז א געוואלדיגע זאך' ,מצוה גדולה להיות בשמחה תמיד' ,אז דער
אויבערשטער העלפט א מענטשן אז ער קומט נאר צו דער מסקנא אז מען דארף האבן
א 'ישוב הדעת' ,מעג ער שוין זיין פרייליך ,דערמיט מעג ער שוין זיין פרייליך.
ימן ֶׁש ָח ֵפץ לַ ֲעשֹוֹ ת מו ָּסר ,וְ רוֹ ֶׁאה ּ ְפ ִחיתוּתוֹ וְ ִש ְפלוּתוֹ ּ ְ ,בכָ ל ָמקוֹ ם ְ ּב ֵאיזֶׁ ה ֵס ֶׁפר ֶׁש הוּא ָ ּב א ו ְּמ ַע ֵ ּין ָש ם ,זֶׁ ה ִס ָ
ימן לַ ֲעשֹוֹ ת ְרצוֹ נְ ָך ֱא ַ
ֹלקי ָח ָפ ְצ ִּתי אתי ִ ּב ְמגִ ַּל ת ֵס ֶׁפר ָּכתוּב ָעלָ י .זֶׁ ה ִס ָ ְרצוֹ נוֹ ִי ְת ָ ּב ַר ְך .וְ זֶׁ הָ ,אז ָא ַמ ְר ִּתי ִה ֵ ּנה ָב ִ
ַּכ ַּנ"ל.
מב ליקוטי מוהר"ן תניינא סי' כ"ד.
אצ ֶׁקער זַ "ל ַעל ַה ֶּׁנ ֱא ַמר ְ ּב תוֹ ָרה קכ"א מג עיין שיש"ק (ישן) ח"ו ,אות רע"ד :דָּ ַרש ּ ַפ ַעם ַר ִ ּבי ִי ְצ ָחק אוֹ ְטווֹ ְ
אתי ִ ּב ְמגִ ַּלת ֵס ֶׁפר ָּכ תוּב ָעלָ י'( ,עיין שם) .ו ְּש ָאלוֹ ֶׁא ָחד ֵמ ַאנְ ֵשי ְשלוֹ ֵמנ ּו ִאם ֵּכן ְּכ ִפי ְ ּב ֵפרוּש ַה ָּכתוּב ִ'ה ֵּנ ה ָ ּב ִ
ֹאמר נָ א לִ י ֵהיכָ ן ְמ ֻׁר ּ ָמז ְ ּב ָפסוּק זֶׁ ה ַע ְצמוֹ ָה ֲעבוֹ ַדת ה' ָה ָראוּי לִ י ,וְ ָענָ ה לוֹ ֶׁש ַעל ֵּכן ֵּת ַבת ַה ְמב ָֹאר ּ ְפנִ ים י ַ
אשי ֵּתבוֹ ת ִמ ְ'צוָ ה ְ ּג'דוֹ לָ ה לִ ְ'היוֹ ת ְ ּב' ִשֹ ְמ ָחה ָּת ִ'מיד (ליקו"מ ח"ב סימן כד) .וְ הוּא ֶׁר ֶׁמז ָה ָראוּי לְ כָ ל ִ ּב ְ'מ'גִ ַּ'ל'ת' ָר ֵ
ֶׁא ָחד לְ ַח ּ ֵפש ֹוּלְ ַד ְקדֵּ ק ַא ַחר ִמ ְצוָ ה זוֹ .
מד עיין עלים לתרופה במכתב מיום ה' תצוה תקצ"בֲ :אנִ י יוֹ ֵד ַע ָה ֱא ֶׁמת ֶׁשהוּא זִּ כְּ רוֹ נוֹ לִּ ְּב ָׁרכָׁ ה ִּּכ ֵּון ְּ ּבכָׁ ל דְּּ ָׁב ָׁריו
יך ֶׁשהוּאּ ַ ,גם ַעל ּ ִפי דְּ ָב ָריו יך ֶׁשהוּא ֵא ְ יך ְּ ּב ֵפרוּש וְ ַעל ָּכל ֶׁא ָחד וְ ֶׁא ָחד ,וְ לא דַּ י ֶׁש ְ ּיכוֹ לִ ין לִ ְצעֹק ָּת ִמיד ֵא ְ ַ ּגם ָׁעלֶׁ ָׁ
ימים ְ ּב ַתכְ לִ ית ֲא ִמ ַּתת ַע ְמקוּת ַה ְּת ִמימוּת ֶׁ ּב ֱא ֶׁמת ְיכוֹ לִ ין ַ ּגם ַה ְ ּקדוֹ ִשים וְ ַה ְ ּנ ִע ִ
ימים וְ ַה ְי ָק ִרים וְ ַה ִּנ ְפלָ ִאים וְ ַה ְּת ִמ ִ
לְּ ַשֹ ּ ֵמ ַח ַע ְּצמוֹ ְּ ּבכָׁ ל ֵעת ,וְ לַ ֲחטֹף ַה ָ ּיגוֹ ן וַ ֲאנָ ָחה לְ ָה ְפכוֹ לְ ִשֹ ְמ ָחה; גם ע יין שם מכתב מיום א' ראה תקצ"ג.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | כה
כאטש ער איז נאך ווייט פון דעם 'ישוב הדעת' ,ער האט נאך נישט וואס ער דארף
האבן ,ער איז נאך זייער ווייט ,אבער וויבאלד ער האט געמאכט ביי זיך א החלטה ,ער
האט געמאכט ביי זיך א החלטה ' -איך מוז זעהן זיך מיישב זיין' ,מעג ער 'שוין' זיין
פרייליך אז דער אויבערשטער האט אים געהאלפן אז ער איז געקומען אויף דער
החלטה צו מאכן א 'ישוב הדעת'.
אונז קומט דאך אויס ,ווי קען מען מקיים זיין די ביידע זאכן' ,מצוה גדולה להיות
בשמחה תמיד' ,דער רבי זאגט ' -זיין בשמחה תמיד' ,און ' זיך מיישב זיין אזוי ווי מען
דארף'? איך ווייס דאך ווער איך בין ,און וואו איך האלט? אזוי ווי דער אמת'ער צדיק
איז גאנץ' ,לא טעם טעם חטא כל ימיו' ,בין איך דאך פארקערט' ,מכף רגל ועד ראש
מה
אין בי מתום'!?
איך דארף טאקע קומען צום צדיק וואס ער איז 'גאנץ'; טאמער האט ער עפעס א
'חסרון' -טויג שוין נישט; ווייל איך בין אזוי צעקלאפט ,דארף איך קומען צו דעם צדיק
וואס ער איז 'לא טעם טעם חטא כל ימיו' ,ער איז אינגאנצן 'גאנץ' ,פון דעם אנהויב
ביזן סוף איז ער גאנץ ,ממילא קען ער פארריכטן אפילו דעם וואס איז אזוי צעבראכן
אז ער האט נישט אין זיך קיין איין גאנצער איברמו.
דערמיט אליין דארף מען אויך זיין זייער פרייליך ' -ברוך ה' וואס מען איז נישט קיין
מתנגד אויפן רבי'ן ,און די ספרים זענען ביי מיר חשוב'מז .דער רבי האט דאך געזאגטמח:
" אויף מיר וואלט איר געקריגט?!".
מה על פי הפסוק בישעיה א ,ו.
מו עיין ליקוטי מוהר"ן סי' ל' בענין שכל מה שהחולה גדול ביותר צריך רופא גדול ביותר; עיין גם שם
תניינא סי' נ"ח.
מז עיין חיי מוהר"ן אות נ'ּ ְ :באוֹ ָתן ָה ִע ִּתים ֶׁש ָהיָ ה ָ ּב ֵעת ֶׁש ָ ּבא ִמ ֶּׁל ְמ ֶׁ ּב ְר ְ ּג ָאז דִּ ֵ ּבר ִע ּ ָמנ ּו ַה ְר ֵ ּב ה ְמאֹד ֵמ ִענְ יַ ן
ִה ְת ַח ְּז קוּת לִ ְהיוֹ ת ְ ּב ִשֹ ְמ ָחה ָּת ִמיד .וְּ ָׁא ַמר ָׁאז לָׁ נ ּו ֶׁש ָׁראוּי לָׁ נ ּו לִּ ְּשֹמ ַֹח ְּמאֹד ַמה ּ ֶׁש ִּּנ ַ ּצלְּ נ ּו ְּ ּב ַר ֲח ָׁמיו ִּמ ִּּל ְּהיוֹ ת
ֹלקינ ּו ֶׁש ְ ּב ָר ָאנ ּו לִ כְ בוֹ דוֹ וְ ִה ְבדִּ ילָ נ ּו ִמן ַה ּתוֹ ִעים ִמ ּ ְשנֵ י ּתוֹ ִעים ִּמ ְּתנַ ְּ ּג ִּדים ָׁעלָׁ יו .וְ ָא ַמר ָאז ְ ּבזוֹ ַה ָּלשוֹ ן ָ ּברו ְּך ֱא ֵ
ַה ְינ ּו ֵמ ַה ּתוֹ ִעים לְ גַ ְמ ֵרי ֵמ ַה ּתוֹ ָרה ֶׁש ֵהם ָה ַעכּ וּ"ם וְ ָה ֶׁא ּ ִפיקוֹ ְר ִסים וְ גַ ם נִ ַ ּצלְ נ ּו ֵמ ַה ּתוֹ ִעים ַה ִּמ ְתנַ ְ ּג ִדים ַהחוֹ לְ ִקים
ָעלָ יו ֶׁש ָא ְבד ּו ַמה ּ ֶׁש ָא ְבד ּו ְ ּבלִ י ִש עוּר וְ ֵע ֶׁר ְך ו ִּמ ְס ּ ָפ ר.
מח שם בהמשך :וְ ָא ַמר ֲהֹלא ַא ֶּׁת ם ְ ּבוַ דַּ אי ֱהיִ ֶׁ
יתם ִמ ְתנַ ְ ּג ִדים ְ ּגדוֹ לִ ים לוּלֵ א ֲח ָס ָדיו וְ ַר ֲח ָמיו ַה ְמ ֻׁר ִ ּבים ֲא ֶׁשר
נִ ַ ּצלְ נ ּו ִמ ּ ַפח יוֹ ְק ִשים ִמ ַּכת ַה ִּמ ְתנַ ְ ּג ִדים ֲא ֶׁש ר ִאם ָהיִ ינ ּו שוֹ ְמ ִעין לָ ֶׁהם ַחס וְ ָשלוֹ ם ָהיָ ה נֶׁ ֱא ָבד ִּת ְקוָ ֵתנ ּו ָחלִ ילָ ה
כו | _____________________________________________________ טעם זקנים
אידן ,גרויסע ערליכע אידן ,יראים וכשרים ,לומדים ,זענען ווייט פון דעם רבי'נס
זאך .מיר דאנקען ה' יתברך אז מיר זענען אריינגעפאלן אין דעם חלק ,מיר קריגן נישט
אויפן רבי'ן ,מיר זענען נישט מבזה די ספרים ,דארף מען זייער זייער פרייליך זיין
דערמיט.
ביים רבי'ן איז נישט קיין סתירה איין ווארט מיט דעם אנדערן ווארט; מען קען מקיים
זיין ' -האבן ישוב הדעת אויף יעדן זאך' ,און מען קען מקיים זיין ' -זיין פרייליך תמיד'.
אדרבה ,דער רבי זאגט אין תורה י'מט :קומען צו 'ישוב הדעת' איז דורך 'שמחה'.
'שמחה' איז 'חירות המוחין' .אז מען וויל האבן ישוב הדעת ,צובינדן דעם געדאנק צו
עפעס א רעיון ,און מעיין זיין אין דער זאך ,און ארום רעדן דער זאך' ,שמחה' דאס איז
'עולם החירות' .אויב ער האט נישט קיין שמחה ,לויפט אוועק דער געדאנק ,ער קען
אים נישט צובינדן ,איך וויל אים צובינדן און ער לאזט זיך נישט.
זאגט דער רבי' ,שמחה' איז 'עולם החירות' ,דער מח איז פריי ,דעמאלט קען איך
אים צובינדן.
זאגט דער רבי ווייטערנ " :ולבוא לשמחה הוא על ידי מה שמוצא בעצמו איזה
נקודה טובה על־כל־פנים".
יתם חוֹ לְ ִקים ,וְ ָא ַמר ִ ּבלְ שוֹ ן ַא ְש ְּכנַ ז ְ ּבזוֹ ַה ָּלשוֹ ן" ,אוֹ ף ִּמיר וָׁ ואלְּ ט וְ כוּ'ָ .ענָ ה וְ ָא ַמר ְּכ ַמ ְת ִמ ַּ
יה וְ ָא ַמרָ ,עלַ י ֱהיִ ֶׁ
ִּאיהר גִּ ְּיק ִּריגְּ ט".
מט תניינא ,וזל"שַ :א ְך דַּ עֶׁ ,ש ַעל ְי ֵדי ָמ ָרה ְשחוֹ ָרה ִאי ֶׁא ְפ ָשר לְ ַהנְ ִהיג ֶׁאת ַה ּמ ַֹח ִּכ ְרצוֹ נוֹ ,וְ ַעל ֵּכן ָק ֶׁשה לוֹ
לְ יַ ּ ֵש ב דַּ ְע ּתוֹ ַ .רק ַעל ְּי ֵדי ַה ּ ִּשֹ ְֹּמ ָׁחה יוּכַ ל לְּ ַהנְּ ִּהיג ַה ּמ ַֹח ִּּכ ְּרצוֹ נוֹ ,וְּ יוּכַ ל לְּ יַ ּ ֵש ב דַּ ְּע ּתוֹ ִּ .כי ִשֹ ְמ ָחה הוּא עוֹ לָ ם
"כי ְב ִשֹ ְמ ָחה ֵת ֵצאוּ"ֶׁ ,ש ַעל ְי ֵדי ִשֹ ְמ ָחה נַ ֲע ִשֹין ֶׁ ּבן חוֹ ִרין וְ יוֹ ְצ ִאין ִמן ַה ָ ּגלוּת .וְ ַעל ַה ֵחרוּתּ ִ ,ב ְב ִחינַ ת ( ִי ְש ַעיָ ה נ"ה)ִּ :
ֵּכן ְּכ ֶׁש ּ ְמ ַק ּ ֵש ר ִשֹ ְמ ָחה ֶׁאל ַה ּמ ַֹחֲ ,אזַ י מֹחוֹ וְ ַד ְע ּתוֹ ֶׁ ּבן חוֹ ִרין ,וְ ֵאינוֹ ִ ּב ְב ִחינַ ת ָ ּגלוּת ,וַ ֲאזַ י יוּכַ ל לְ ַהנְ ִהיג ֶׁאת מֹחוֹ
ִּכ ְרצוֹ נוֹ וּלְ יַ ּ ֵש ב דַּ ְע ּתוֹ ֵ ,מ ַא ַחר ֶׁש ּמֹחוֹ ְ ּב ֵחרוּת וְ ֵאינוֹ ְ ּב גָ לוּת.
נ וזל"ש :וְּ לָׁ בוֹ א לְּ ִּשֹ ְּמ ָׁחה הוּא ַעל יְּ ֵדי ַמה ּ ֶׁש ּמוֹ ֵצא ְּ ּב ַע ְּצמוֹ ֵאיזֶׁ ה נְּ ֻקדָּׁ ה טוֹ ָׁבה ַעל ָּׁכל ּ ָׁפנִּ יםַּ ,כ ְמב ָֹאר ַעל ּ ָפסוּק:
אֹלקי ְ ּב עוֹ ִדי" ְ ּ(בלִ ּקו ֵּטי ָה ִראשוֹ ןּ ְ ,ב ִס ָימן רפב)ַ ,ע ֵ ּין ָשם .וְ ַעל ָּכל ּ ָפנִ ים יֵ ש לוֹ לִ ְשֹמ ַֹח ַ ּב ּ ֶׁמה ֶׁש ָ ּזכָ ה לִ ְהיוֹ ת "אזַ ְּמ ָרה לֵ ַ ֲ
ֹלקינ ּו ֶׁש ְ ּב ָר ָאנ ּו לִ כְ בוֹ דוֹ ,וְ ִה ְבדִּ ילָ נ ּו וְ כוּ' וְ נָ ַתן לָ נ ּו ְ
'ב ר ּוך ֱא ֵ ִמ ֶׁ ּז ַרע יִ ְשֹ ָר ֵאלֶׁ ,ש ּלֹא ָע ַשֹנִ י ּגוֹ י ,וּכְ מוֹ ֶׁש ָאנ ּו אוֹ ְמ ִריןּ ָ :
(ש ָ ּבת עז:): ּתוֹ ַרת ֱא ֶׁמת' וְ כוּ'ִ .מ ָּכל זֶׁ ה וְ כַ ּיוֹ ֵצא ָ ּב זֶׁ ה ָראוּי לוֹ לִ ַ ּק ח לוֹ ִשֹ ְמ ָח ה לְ ַשֹ ּ ֵמ ַח דַּ ְע ּתוֹ ַּכ ַ ּנ"ל .וְ זֶׁ ה ְ ּב ִחינַ ת ַ
יחא דַּ ְע ֵּת ּה'ֶׁ ,שהוּא דָּ ָבר ָ ּגדוֹ ל ,דְּ ַה ְינ ּו ֶׁש ּ ְמ ַק ּ ֵש ר ַה ּ ִשֹ ְֹמ ָחה לְ מֹחוֹ וְ ַד ְע ּתוֹ ,וַ ֲאזַ י ַה ּמ ַֹח ְּמ ֻש ְּח ָׁרר ,וְּ יֵ ש לוֹ ִּי ּשוּב 'ב ִד ָ ְּ
יחא דַּ ְע ֵּת ּה. ַהדַּ ַעת ַּכ ַּנ"ל ,וְ גַ ם לְ ַמ ְעלָ ה נַ ֲע ֶׁשֹה ִמ ֶׁ ּז ה ִיחוּד ָ ּגדוֹ ל ַעל ְי ֵדי ְ ּב ִד ָ
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | כז
קומען צו 'ישוב הדעת' איז נאר דורך 'שמחה' ,דעמאלט קען ער פירן דעם מח
'כרצונו'.
אז דער בעל־ דבר זעהט איינער וויל אינזין האבן דעם תכלית ,האט ער אסאך וועגן
אים אפצוקלאפן; איין וועג זיינער איז' ,מרה שחורה' ,ער מאכט אים מרה שחורה'דיג
' -דו ביסט אזוי צעקלאפט ,אז דו קענסט נישט בשום־אופן ווערן גאנץ ,מאך זיך נישט
נאריש' .דער בעל־דבר ווערט אזוי פרום ,ער קען ווערן פרום אויך ,ער מאכט אים אזוי
פרום ,און ער זאגט אים' :דו וועסט נישט קענען בשום אופן אויספירן דיינס ,מאך דיך
נישט נאריש'נא.
דארף מען אים זאגן' :מיין רבי זאגט נישט אזוי; מיין רבי זאגט ,אז איך וויל אינזין
האבן דעם תכלית דארף איך זיך שטארקן מיט שמחה -איך דארף דיר נישט פאלגן;
מיין רבי זאגט ,אז איך וויל האבן ישוב הדעת ,איז נאר מיט שמחה!'.
דער אויבערשטער זאל אונז העלפן מיר זאלן טאקע פאלגן דעם רבי'ן.
❖
אין דעם ַאלקער
(ר' מאיר :וואס איז דאס אן "אלקיר"?) א קליין צימערל ,א ד' על ד'.
אז מען האט חתונה געמאכט א קינד פלעגט מען אים געבן קעסט און מען פלעגט
אים געבן אן אלקער .אזוי ווי היינט גיט מען א וואוינונג ,האט מען געגעבן אן אלקער.
דער שווער האט געגעבן דעם איידעם א פארווארפן צימערל ,א ד' על ד'.
נא עיין ליקוטי תפילות חלק שני תפילה כ"א :ו ְּבכַ ָּמה ַּת ְחבּ וּלוֹ ת ִמ ְת ַ ּג ֵ ּב ר ַה ַ ּב ַעל דָּ ָבר וַ ֲחיָ לוֹ ָתיו ָעלֵ ינ ּו ְ ּבכָ ל
יך ַע ְּצבוּת ַחס וְּ ָׁשלוֹ ם ָׁעלֵ ינ ּו ,וְ הוּא ְ ּב ַת ְחבּ וּלוֹ ָתיו ָערֹם יַ ֲע ִרים הוּא ו ְּמ ַר ֶּׁמה אוֹ ָתנוּ ,ו ִּּמ ְּתלַ ֵ ּבש ֵעת ,לְּ ַה ְּמ ִּש ְּ
ַע ְּצמוֹ ְּ ּב ִּמ ְּצוֹ תַ ,עד ֶׁש ִּנ ְד ֶׁמה לָ נ ּו ֶׁש ֵ ּיש לָ נ ּו ַע ְצבוּת ֵמ ֲעווֹ נוֹ ֵתינ ּו ו ֶּׁב ֱא ֶׁמת ְּ ּבכָׁ ל זֶׁ ה הוּא ּפוֹ ֵרשֹ ֶׁר ֶׁשת לְּ ַרגְּ לֵ ינ ּוִּ ,כי
יך ַעל ָּכל ַמה ּ ֶׁש ָע ַבר יח ֵתנ ּו לְ ָפנֶׁ ָ
כְ ָבר לִ ּ ַמ ְד ָּתנ ּו ֶׁש ַעל זֶׁ ה ְצ ִריכִ ין לְ יַ ֵחד ָש ָעה ַא ַחת ְ ּביוֹ ם ,לְ ַש ֵ ּבר לִ ֵ ּבנ ּו וּלְ ָפ ֵרש ִשֹ ָ
יח ַע ְצ ֵמנ ּו ְ ּבכָ ל כּ ֹחוֹ ֵתינ ּו לָ בֹא לְ ִשֹ ְמ ָחה גְ דוֹ לָ ה ָעלֵ ינוֲּ ,א ָבל ָּכל ַה ּיוֹ ם ֻּׁכ ּלוֹ ְצ ִריכִ ין לְ ִה ְת ַח ֵּזק ְ ּב ִשֹ ְמ ָחה ,וּלְ ַהכְ ִר ַ
ֶׁש הוּא ִע ָ ּקר ְק ֻׁד ּ ַש ת יִ ְשֹ ָר ֵאל.
כח | _____________________________________________________ טעם זקנים
דער אלקער איז געווען ,א קליין צימערל ,אין דעם איז געווען א בעטל ,א צעבראכן
טישל מיט א בענקל ,א קעסטל ,און דארט האט מען געדינט דעם אויבערשטן ,און
ווער עס האט געוואלט איז געווארן א גרויסער ערליכער איד אין דעם אלקער!
אזוי איז געווען אמאל ,דער שווער האט געגעבן אן אלקער ,און א יאר קעסט .מען
האט געקענט האבן עטליכע קינדערלעך אין דעם אלקער .מען האט געמאכט א
פארהאנג ,עס איז נישט געווען וואו צו רירן זיך .און עס איז געווען -גרויסע ערליכע
אידן זענען געווארן אין דעם אלקער.
(ר' מאיר :איר האט געוואוינט ביים שווער'ס דירה?) אוודאי ,דער שווער האט מיר געגעבן אן
אלקער .די קעסט איז געווען שענער ווי דעם אלקער -ער האט געגעבן גוטע קעסט.
ער האט דעמאלט געזאגט" :אויבן וועט מען ארומטראגן זיינע קעסט!" אזא ארעמאן
-און מיר געגעבן א יאר קעסט ' -כל טוב'!
איך האב גאר אליין נישט געוואוסט אז אין שטוב איז דא אזא מין ארעמקייט .זי (-
זוגתו של רלוי"צ) האט געגעסן צוזאמען מיט זיי ,און איך האב געגעסן אליין.
נאכדעם בין איך געוואויר געווארן פארוואס זי האט געגעסן באזונדער ,ווייל ביידן
געבן עסן איז נישט געוועזן -נאר פאר מיר אליין ,און אז איך וועל וויסן אז זי האט נישט
וואס צו עסן -איך וועל עסן א מיטאג ווען זי האט נישט וואס צו עסן -וועט דאך מיר
נישט באקומען ,האט מען געמאכט אזוי ,עסן באזונדער אזוי...
ער איז געווען א צדיק ,ער האט מקיים געווען וואס ער האט צוגעזאגט ,נדן געגעבן,
אויסגעקליידט ,און א יאר קעסט.
היינט ברוך ה' גיט מען דריי צימערן ,מיט אלע באקוועמליכקייטן ,מיט מעבל וואס
אמאל האט מען געקענט זיך אפלעבן צען יאר וואס קאסט היינט די מעבל; היינט
מאכט מען א חתונה וואס מען האט געקענט אמאל אפלעבן צען יאר מיט וואס די
חתונה קאסט אפ.
אמאל -וואס חתונה? -אביסל הערינג מיט א ברויט ,און מען האט געמאכט דארטן
א טאפ זיסע וואסער ,און מען האט געטאנצט!
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | כט
אזוי ווי ביים בעטלערנב ,א גרוב -פון אויבן צוגעדעקט מיט ערד און מיסט " -און
דארטן זענען זיי זייער פרייליך געווען!" -אה -ביי דער חתונה!
אמאל איז דאס געווען ,היינט איז אנדערש ,די אמת'ע שמחה איז היינט נישטא.
פונדעסטוועגן קען מען זאגן אז דער אויבערשטער פירט דער וועלט וואס אמאל
שענערנג ,דער אויבערשטער זאל העלפן.
❖
ביז מען ווארפט ארויס די קישעלעך
(סימן קי"א)
וְ ָהיָ ה ָרגִ יל לְ ַס ֵפר ַה ְר ֵבה ֵמ ִענְיַ ן ַמ ְח ְשבו ָֹתיו ֶׁש ָהיו ל ֹו ָאז ִב ֵימי נְעו ָריו ְב ֵעת ֶׁש ָעסַ ק
ַב ֲעבו ָֹדתוֶֹׁ .ש ִצ ֵיר ְב ַד ְעת ֹו ֶׁש ֵאינ ֹו רוֹצֶׁ ה לִ ְהיוֹת ְמפֻ ְרסָ ם ְבשום אֹפֶׁ ן ,וְ ל ֹא ָהיָ ה רוֹצֶׁ ה
לִ ְהיוֹת ְמ ַק ֵבל ְכלָ ל ,וְ ָהיו ל ֹו ַכ ָמה וְ כַ ָמה ַמ ֲח ָשבוֹת ְב ִענְיָ ן זֶׁ ה ֵא ְיך ֶׁש ַי ְעלִ ים ַעצְ מ ֹו ִמן
ָהעוֹלָ ם ו ֵמ ֵהיכָ ן ִת ְהיֶׁ ה ַפ ְרנ ָָסתוֹ .וְ לִ פְ ָע ִמים ָהיו ל ֹו ַמ ֲח ָשבוֹת ֶׁש ְי ַח ֵזר ַעל ַה ְפ ָת ִחים,
וְ ִאיש ל ֹא יֵ ַדע ִמ ֶׁמנו.
-קיינער זאל נישט וויסן פון אים.
אין אומאן איז דאס געווען (בימי הרעב); אריינגעגאנגען אין א שטוב אריין בעטן א
שטיקל ברויט ,און ווייטער געדינט דעם אויבערשטן; דא אין ארץ ישראל פירט דער
אויבערשטער אביסל שענער.
דארטן איז געווען אזא מין ארעמקייט; אז א יונגערמאן נאך דער חתונה איז אראפ
פון די קעסט ,איז געווען ממש -איך גיי אויס.
נב עיין סיפורי מעשיות מעשה י"ג.
נג עיין שיחות הר"ן אות ש"ז-ש"ח.
ל | _____________________________________________________ טעם זקנים
דער רבי האט געוואלט נאר עבודת ה'; אז ער ווערט הונגעריג ,זאל ער אריין אין א
שטוב אריין בעטן א שטיקל ברויט ,און גע דינט ווייטער דעם אויבערשטןנד.
דארטן איז געווען אלעס מער 'מסירות נפש'; יעדע נקודה וואס מען האט געדארפט
טוהן אין אידישקייט ,ווער שמועסט -א ברסלב'ער חסיד ,איז געווען מסירות נפש
ממש.
דער רבי האט דאך אזוי געזאגט קעגן קעסט" :ביז מען ווארפט נישט ארויס די
קישעלעך זאל מען נישט אוועקגיין!"נה.
(למשל ):אז ער האט א יאר קעסט ,מען האט אים אפגעגעבן דארט א צימער ,אן
אלקער שוין ,און דאס יאר האט זיך געענדיגט ,זאגט אים דער שווער' :גיי ,איך האב
דיר נישט צו געבן קיין עסן' -זאלסטו נישט גיין ,נאר אז ער וועט דיר ארויסווארפן די
קישעלעך שוין.
דער רבי האט געזאגט מיט דעם לשון " :ביז ער וועט נישט ארויסווארפן די
קישעלעך זאלסטו נישט אוועקגיין!" האלט זיך נאך.
אזוי איז געווען ,אזוי איז געווען' ,גרויסע עובדים'! ר' מענדלע ליטוואק ,זי האט
געבאקן בייגל און געגאנגען פארקויפן די בייגל ,און ער איז געווען דער 'עובד' -
וואספארא עבודה! זיי האבן עוסק געווען אין עבודות ,מיט געוואלדיגע מסירות נפש!
איצטער פירט דער אויבערשטער שענער ,אבער די עבודת השם וואס עס איז
דארטן געוועזן זעהט מען נישט דא.
נד עיין שיחות הר"ן אות רמ"חָ :א ַמר :טוֹ ב ָהיָ ה לְ ָה ָא ָדם ֶׁש ִ ּי ְב ַחר לוֹ ֵאיזֶׁ ה ָמקוֹ ם וְ יֵ ֵשב ָש ם יוֹ ָמם וָ לַ ְילָ ה
יך לֶׁ ֱאכֹל יָ רוּץ לְ תוֹ ְך ֵאיזֶׁ ה ַ ּביִ ת וַ ִ ּי ַ ּקח ָשם ְ ּב ִח ּ ָפזוֹ ן ֵאיזֶׁ ה ֲח ִתיכַ ת
וְ יַ ֲעסֹק ְ ּב תוֹ ָרה ו ְּת ִפ ָּלה וַ ֲעבוֹ ַדת ה' .וּכְ ֶׁש ָ ּצ ִר ְ
לֶׁ ֶׁחם וְ כַ ּיוֹ ֵצא לְ ַה ֲע ִביר ַר ֲעבוֹ נוֹ ,וְ ַא ַחר ָּכ ְך יַ ֲחזֹר לַ ֲעבוֹ ָדתוֹ .עיין גם טעם זקנים קונטרסים מ"ד קל"ג" :דער
רבי האט געזאגט :איך האב געוואלט מיינע לייט ,פרנסה -זאלן זיי גארנישט טוהן ,נאר עבודת השם! אז
ער וועט ווערן הונגעריג זאל ער אריינגיין אין א שטוב בעטן א שטיקל ברויט ,און ווייטער טוהן (אין עבודת
השם)!".
נה עיין שיש"ק (חדש) ח"ג ,אות ת"ו.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | לא
אפילו אין מיינע צייטן ,אז איינער איז געווען א מלמד ,איז אויך געווען אויפן ארעמען
אופן ,ווייל עס איז דאך 'ברסלב' .די בעלי־בתים וואס גיבן בעסער ,האבן נישט געוואלט
געבן (בניהם אצל ברסלב'ער) .די עבודה איז אלץ געווען מיט מסירות נפש ,ממילא איז עס
געווען מיט מער אמת אויך.
❖
דעם רבי'ן א בענקל
(סימן קי"ב)
ועדיוְ ֶׁוקע... ר־כ ְך נִכְ נַס לְ ֶׁמ ְ
עדוֶׁ ִ ַא ַח ָ
-נאכדעם איז דער רבי אריין קיין מעדוועדיווקע .לפי חשבון איז דער רבי דעמאלט
אלט געווען אכצן יאר.
...וְ ָשם נ ְִת ַק ְבצו ַכ ָמה ַאנ ְֵשי ְכפָ ִרים ,וְ ָעשו ל ֹו ַמ ֲע ָמד ָקבו ַע לִ ֵתן ל ֹו ֶׁא ָחד ֶׁרענ ְְדל
[סוג ַמ ְט ֵב ַע] ְבכָ ל ָשבו ַע.
יעדע וואך א גאנצע רענדל ,דאס איז דריי רובל .יענע יארן דריי רוסישע רובל האט
מען געקענט גוט דורכלעבן.
ועדיוְ ֶׁוקע ְב ַה ְש ֵקט וְ ַשלְ וָ ה ְקצָ ת ,וְ ָשם ִה ְת ִחילו ַכ ָמה ֲאנ ִָשים עדוֶׁ ִ וְ יָ ַשב ָשם ְב ֶׁמ ְ
לְ ִה ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו ,וְ נִלְ וו ֵאלָ יו ֲאנ ִָשים ַר ִבים ִמיוֹם ֶׁאל יוֹם .וְ ִה ְת ִחילו לִ ְנס ַֹע ֵאלָ יו
ֵמ ַה ְסבִ יבוֹתַ ,עד ֶׁש ִה ְת ִחילו לִ ְנס ַֹע ֵאלָ יו ִמ ְמקוֹמוֹת ְרחו ִֹקיםְ ,ב ֵע ֶׁר ְך ֶׁע ְש ִרים ַפ ְרסָ אוֹת.
אשיב נ ְִת ָק ְרבו ֵאלָ יו ְב ֵעת יְ ִשיבָ ת ֹו ָשם.ִכי ַאנ ְֵשי ַד ִ
'אנשי דאשיב' איז רבי יודל ,און רבי שמואל אייזיק ,און ר' בער.
וְ כָ ל ִמי ֶׁש ָזכָ ה לְ ִה ְת ָק ֵרב ֵאלָ יו נ ְִת ַמ ֵלא יִ ְר ַאת ַה ֵשם .וְ ָהיָ ה ֵמ ִשיב ַר ִבים ֵמ ָעווֹן
ועדיוְ ֶׁוקע ָהיָ ה ל ֹו ְקצָ ת וְ ֵק ְרבָ ם לְ ַה ֵשם יִ ְת ָב ַר ְך ְב ִה ְת ָק ְרבות ָגדוֹל וְ כו' וְ כו' .וְ גַ ם ְב ֶׁמ ְ
עדוֶׁ ִ
ַמ ֲחל ֶֹׁקתֲ ,אבָ ל ָכל ש ֹונ ְָאיו נָפְ לו לְ פָ נָיו .וְ ָהיו ָשם ֵאיזֶׁה ַמ ֲע ִשיוֹת ִעם ָה ַר ָבנִים ְד ָשם,
ַא ְך ֵא ינִי יו ֵֹד ַע או ָֹתם ַעל ֻב ְריָ ן.
לב | _____________________________________________________ טעם זקנים
וויבאלד דער רבי האט שוין מקרב געווען מענטשן צום אויבערשטן ,איז שוין געווען
א 'קול הברה'נו.
(לא ברור וחסר;) א מלמד איז געווען דארטן וואס האט זיך געטשעפעט מיטן רבי'ן.
(אמרו לו חבריו של המלמד' ):אז דו וועסט קענען האבן א השפעה אויף רבי נחום'ען
(טשערנאבלער) אז רבי נחום זאל עפעס רעדן (אויפן רבי'ן) ,דעמאלט וועסטו קענען' -( -אז
תצליח לעורר מחלוקת על רבינו).
האט דער מלמד שוין געהאט אין געדאנק אז ווען רבי נחום וועט קומען -רבי נחום
פלעגט קומען אלעמאל -זאל ער קענען עפעס צוגרייטן.
אז רבי נחום איז געקומען ,איז דער רבי געגאנגען צו רבי נחום'ען .דער מלמד האט
געזעהן ווי דער רבי גייט ,האט ער געזעהן עס זאל נישט קיין שום בענקל זיין .רבי נחום
איז געזעצן אויף א בענקל ,און קיין שום (אנדער) בענקל זאל דארט נישט זיין (ותהיה מזה
פחיתות כבוד לרבינו).
ר' חייקל איז געגאנגען מיטן רבי'ן צו רבי נחום'ען .האט ר' חייקל געזעהן
פונ דערווייטנס ווי דער מלמד לויפט ארויס ,האט ער פארשטאנען אז ער האט דארטן
עפעס געטוהן...
נאכן אריינגיין האט ער געזעהן עס איז קיין בענקל נישטא ,האט ער געגעבן א געשריי
-א חזן האט א קול " -דעם רבי'ן א בענקל!" האט מען אריינגעברענגט א בענקל.
האט ר' חייקל דערציילט -דאס איז געווען ,תחילת נאכט איז דער רבי אריין צו רבי
נחום'ען ,און ער איז גלייך ארויסגעגאנגען -זאגט ר' חייקל :וואס זיי האבן גערעדט -
האב איך נישט געקענט הערן ,נאר איך האב געזעהן דורכן לעכעלע פונעם שליסל ווי
זיי זענען געזעצן ,דער רבי איז געזעצן אזוי ,און ר' נחום איז געזעצן אזוי (בפינת השולחן
נו עיין ליקוטי מוהר"ן סי' כ"ב אות ז' :וְּ קוֹ ל ֲה ָׁב ָׁרה הוּא; דַּ עִּ ,כי ְּכ ֶׁש ִּנ ְתעוֹ ֵרר קוֹ ל דִּ ְק ֻׁד ּ ָש הֲ ,אזַ י ִמ ְתעוֹ ֵרר ִמ ּ ֶׁמ ּנ ּו
קוֹ ל דְּ ִס ְט ָרא ָא ֳח ָרא ,וכו' עיי"ש .גם עיין חיי מוהר"ן אות קט"ו :וְּ כָׁ ל ַמה ֶׁש ֵ ּק ֵרב יוֹ ֵתר ֲאנָׁ ִּשים לְּ ַה ּ ֵש ם ִּי ְּת ָׁ ּב ַר ְּך,
ֹלקת יוֹ ֵתרֲ .א ָבל הוּא זִ כְ רוֹ נוֹ לִ ְב ָרכָ ה ָע ָשֹה ֶׁאת ֶׁש ּלוֹ ,וְ ָעלָ ה ְ ּבכָ ל יוֹ ם ו ְּבכָ ל ָש ָעה ו ְּבכָ ל ֶׁרגַ ע ִּה ְּתגַ ֵ ּבר ַה ּ ַמ ֲח ֶׁ
לְ ַמ ֲעלוֹ ת ְ ּגבוֹ הוֹ ת וְ ָרמוֹ ת ֲא ֶׁשר ֵאין לְ ַש ֵער ְּכלָ ל .וְּ לוּלֵ א ֶׁש ִּה ְּת ַ ּג ֵ ּבר ַה ִּ ּק ְּטרוּג ַעל ָׁהעוֹ לָׁ ם ַעד ֶׁש ּלֹא ָׁהיָׁ ה ָׁהעוֹ לָׁ ם
ְּּכ ַדאי לִּ ינֹק ֵמאוֹ ר ָּׁכ זֶׁ ה וְּ ָׁע ַמד וּגְּ נָׁ זוֹ ָׁ ,היָׁ ה נִּ ְּת ַ ּג ֶׁ ּלה ְּ ּג ֻד ָׁ ּלתוֹ ָׁ ּבעוֹ לָׁ ם וְּ ָׁהיָׁ ה ַמ ֲחזִּ יר ָּׁכל ָׁהעוֹ לָׁ ם ֵאלָׁ יו ִּי ְּת ָׁ ּב ַר ְּך.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | לג
מזה ומזה) ,א גאנצע נאכט ,און איינער האט געקוקט צום אנדערן ,נאר דאס האט ער
געזעהן.
א גאנצע נאכט רבי נחום מיטן רבי'ן -אזא נאכט!
ער האט נישט געהערט רעדן ,נאר דאס האט ער געקענט זעהן דורכן שליסל -ר'
חייקל.
נו ,רבי נחום טשערנאבלער איז דאך געווען א תלמיד ביים בעל־שם־הקדוש ,ער
איז געווען זייער גרויס אין דער וועלט ,נאכדעם איז ער געווען ביים "מגיד" אויך.
דער רבי האט נישט געוואלט קיין שום פירסום; דער אויבערשטער פירט דאך אבער
תמיד אויס ,דער אויבערשטער האט דאך יא געוואלט ,איז אזוי געווען.
(השואל :דער מלמד האט דעמאלט אויפגעהערט?) געווענט ליך אז דער מלמד האט שוין
געזעהן אז רבי נחום ( -הוא בידידות עם רבינו) ,האט ער שוין געזעהן אז ער קען גארנישט
מאכן.
❖
דו האסט רחמנות?!
אויך איז געווען א רב דארטן אין א קליין שטעטעלע לעבן מעדוועדיווקע ,פון וואו
עס פלעגן פארן עטליכע מענטשן צום רבי'ן ,און דער רב האט זיי אנגעטוהן צרות ,און
ווען זיי זענען געקומען פון רבי'ן ,האט ער זיי נאך מער אנגעטוהן צרות.
(צווישן זיי איז דארט געווען א פרנס ),דער פרנס האט געהאט א כח פון די רעגירונג אויך.
דריי יאר איז ער געווען פרנס .אין די דריי יאר האט ער געהאט די דיעה .די אידן האבן
אים אויסגעקליבן .אין אסאך זאכן האט ער געהאט א דיעה וואס מען האט נישט
געקענט טוהן אן אים -די בתי מדרשים ,דער בית הקברות ,אסאך זאכן.
אמאל זענען זיי געקומען צום רבי'ן ,זאגן זיי דעם רבי'ן ,זיי קענען נישט אוועקפארן
צוריק ,ער (דער רב) טוט זיי א ן צרות ,זיי קענען נישט אויסהאלטן .ווען זיי פלעגן קומען
פון רבין ,האט ער זיי נאך מער גע'רודפ'ט.
לד | _____________________________________________________ טעם זקנים
האט דער רבי געזאגט צו דעם פרנס" :דו זאלסט אים זאגן' :דער רבי האט געזאגט,
אויב דו וועסט נישט אויפהערן וועסטו שטארבן!' וועט ער דאך נישט פאלגן ,וועט
ער דאך שטארבן; זאג איך דיר ָׁא ן ,דו זאלסט אים נישט לאזן לייגן אויפן פעלד
וואו עס ליגן מענטשן ,נאר ביים פארקן!" -ביים גדר ,דארטן וואו עס ליגן די בעלי־
עבירה ,די נידריגע מענטשן ליגן דארטן ,פון דער זייט.
ער איז געקומען צוגיין ,האט ער געזאגט דעם רב די ווערטער וואס דער רבי האט
אים געזאגט' .וכך היה' ,איז ער געשטארבן .דער רב איז געשטארבן ' -פשי-אה'! א
רעש ,מען דארף אים מאכן א כבוד ,קומען פון די שטעט ארום" ,א רב איז געשטארבן",
אים מאכן דעם שענסטן פלאץ.
זאגט דער פרנס" :ביים פארקן!" " -וואס?!" -זיי ווילן אים הרג'ענען " -אונזער רב
ביים פארקן?" " -אזוי וויל איך; אז איר וועט מיר נישט וועלן ,וועט איר מיך מאכן אויס
פרנס (נאך די דריי יאר); איצטער בין איך פרנס -ביים פארקן!".
איז געווארן א געוואלדיגע געשריי דארטן ,זיי זענען אוועקגעלאפן צו די רעגירונג,
(וענו להם" ):איר האט אים אויסגעוועלט ,עס איז זיינע דריי יאר; אז איר וועט נישט
וועלן ,וועט איר אים מער נישט נעמען!".
האבן זיי געזעהן אז עס איז שלעכט ,האבן זיי אים אנגעהויבן צו פאלן צו די פיס -
די קינדער " -אונזער טאטן -פארוואס קומט אים אזוי?!" .האט ער שוין נישט געקענט
פארליידן דאס רחמנות ,און מען האט אים געלייגט אינמיטן פעלד.
נאכדעם האט דער פרנס זיך דערמאנט ,איך וועל דאך קומען צום רבי'ן און איך
האב דעם רבי'ן נישט געפאלגט -וואס זאל ער טוהן?!
אז ער איז געקומען צום רבי'ן ,האט ער געזאגט צום רבי'ן" :איך האב נישט געקענט
פארליידן דאס רחמנות!".
זאגט דער רבי" :דו האסט רחמנות -און איך נישט? מתים פון הונדערטער יארן
זענען געקומען פאר מיר קלאגן -זיי האבן נאך אזא מיאוס'ן נפטר נישט געזעהן!".
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | לה
עס ווערט געבראכט ,אז עס קומט א נפטר א רשע ,האבן די מתים ארום אים צערנז.
דאס הייסט א 'העלמה' אין דער וועלט! דא רעש'ט מען זיך ,מען קאכט זיך
וואספארא כבוד מען גייט אים געבן - -
א פסוק איז דא אין תהליםנחָׁ " :שלַ ח יָׁ ָׁדיו ִּב ְּשל ֹ ָׁמיו ִּח ֵלל ְּב ִּריתוֹ "" .שלח ידיו בשלומיו"
-אז מען טשעפעט 'בשלומיו' ,דאס מיינט מען די צדיקים ,איז א סימן אז "חילל
בריתו"נט.
א ון דער רבי האט זיך אנגערופן צו דעם פרנס" :דו האסט מיך נישט געפאלגט?"
-האט דער רבי אים געגעבן אן עונש ,ער איז געווארן אזוי ווי פאר'שיכור'ט ,נישט מיטן
גלייכן געדאנק.
עס איז דא דיעות; א טייל זאגן אז דער רבי האט אים דאס געגעבן אויף א יאר צייט;
א טייל זאגן ער האט אים געגעבן בכלל; דער רבי האט אים מעניש געווען פארוואס
ער האט נישט געפאלגט.
אונזערע לייט פלעגן זאגן אז ער האט געדארפט גיין פון דער וועלט ווייל ער האט
נישט געפאלגט דעם רבי' ן ,נאר דער רבי האט דאס איבערגעביטן אויף דער זאך.
מען דארף זיך זייער היטן נישט טשעפען דעם אמת'ן צדיק .א פסוק איז דאס" :וְּ לַ ַהג
ַה ְּר ֵבה יְּ גִּ ַעת ָׁבשָׁׂ ר" .זאגט די גמראסא ,אז איינער איז מבזה א תלמיד חכם ,איז ער נידון
נז עיין שו"ע יו"ד סי' שס"ב" :אין קוברין רשע אצל צדיק וכו' .והיא על פי גמ' סנהדרין מ"ז ע"א .גם עיין
ספר חסידים סי' תש"ה " :מעשה בת"ח צדיק שקברוהו אצל מי שאינו הגון ,בא הצדיק לכל בני העיר
בחלום :הריעותם לי שקברתוני אצל בית הכסא שריחו רע וכו'".
נח נה ,כא.
נט עיין ספר 'שפתי צדיקים' :בשם הבעש"ט זלה"ה " .שלח ידיו בשלומיו חלל בריתו" .מי ששולח ידיו
בשלומי אמוני ישראל ובאנשים כשרים זה סימן שבוודאי חילל בריתו והוא נואף.
ס קהלת יב ,יב.
סא עירובין כ"א ע"ב.
לו | _____________________________________________________ טעם זקנים
'בצואה רותחת' -אין א גיהנום פון 'צואה רותחת'סב.
די גמרא מאכט א חשבוןסג ,מצרים איז ד' מאות פרסה על ד' מאות פרסה ,און כוש
איז אזויפיל מאל גרעסער ,און דער גן איז איז אזויפיל גרעסער פון כוש ,און דער גיהנום
איז נאך מער ווי אלע ,נמצא אי ז די וועלט קעגן יענע וועלט אזוי ווי א 'כיסוי קדירה'.
אזוי גרויס איז דער גיהנום ,און דארטן איז דא גענוג פלעצער ...עס איז דא א גיהנום
פון 'צואה רותחת' אויך; אז מען איז לועג אויף דברי חכמים איז 'נידון בצואה רותחת'.
אזא העלמה איז די וועלטַ " ,גם ֶאת ָׁהעֹלָׁ ם נָׁ ַתן ְּבלִּ ָׁבם"סד ,די וועלט הייסט 'עולם'
על שם 'העלמה' .דער ווארט 'עולם' איז טייטש 'העלמה' ,מלשון 'נעלם'סה.
דארטן ווערט מען נישט נתפעל פון א לויה פון הונדערט-טויזנט מענטשן ,דארטן
איז אן 'עלמא דקשוט' ,די אמת'ע וועלט .פארקערט ,עס איז א גמרא דאסו ,אז עמיצער
ווערט נקבר נישט בכבוד גדול ,איז דאס גאר א סימן טוב.
סב עיין ליקוטי מוהר"ן סי' ס"א אות א''ַ :ה ּלוֹ ֵעג ַעל דִּ ְב ֵרי ֲחכָ ִמים נִ דּ וֹ ן ְ ּבצוֹ ָאה רוֹ ַת ַחת'ְּ ,כמוֹ ֶׁש ָּכ תוּב" :וְ לַ ַהג
יהם ֵהם יהם ,וְ ִד ְב ֵר ֶׁ יעת ָ ּב ָשֹר" .וְּ הוּא ִּמדָּׁ ה ְּּכנֶׁ גֶׁ ד ִּמדָּׁ הִּ ,כי הוּא ֵאינוֹ ַמ ֲא ִמין ְ ּב ִד ְב ֵר ֶׁ
יהם ,ו ַּמלְ ִעיג ֲעלֵ ֶׁ ַה ְר ֵ ּבה יְ גִ ַ
ַא ְך לְ מוֹ ָתר ֶׁא ְצלוֹ ַ ,על ֵּכ ן נִ דּ וֹ ן ְ ּב מוֹ ָתרוֹ ת.
סג תענית דף י' ע"אָּ :תנ ּו ַר ָ ּבנָ ןֶׁ ,א ֶׁרץ ִמ ְצ ַר ִים ַהוְ יָ א ַא ְר ָ ּבע ֵמאוֹ ת ּ ַפ ְר ָסה ַעל ַא ְר ַ ּב ע ֵמאוֹ ת ּ ַפ ְר ָסה .ו ִּמ ְצ ַריִ ם
ֶׁא ָחד ִמ ּ ִש ּ ִשים ְ ּבכוּש ,וְ כוּש ֶׁא ָחד ִמ ּ ִש ּ ִשים ָ ּב עוֹ לָ ם ,וְ עוֹ לָ ם ֶׁא ָחד ִמ ּ ִש ּ ִשים ְ ּב גַ ן ,וְ גַ ן ֶׁא ָחד ִמ ּ ִש ּ ִשים ְ ּב ֵע ֶׁדן .וְ ֵע ֶׁדן
יהנּוֹ ם ֵאין לוֹ ִשיעוּר. יהנּוֹ ם[ .וְ יֵ ש אוֹ ְמ ִרים]ּ ֵ ,ג ִ יה ָ ּנם .נִ ְמ ָצא ָּכל ָהעוֹ לָ ם ֻּׁכ ּלוֹ ְּככִ סוּי ְק ֵד ָרה לְ ֵ ּג ִ
ֶׁא ָחד ִמ ּ ִש ּ ִשים ְ ּבגֵ ִ
וְ יֵ ש אוֹ ְמ ִרים]ֵ ,ע ֶׁדן ֵאין לוֹ ִשיעוּר.
סד קהלת ג ,יא.
סה עיין מ דרש תנחומא פר' קדושים סי' ח'ָ :א ַמר ְשֹלמֹהֶׁ ,את ַהכּ ֹל ָׁע ָׁשה יָׁ ֶׁפה ְּ ּב ִּע ּתוֹ ַ ּג ם ֶׁאת ָׁהעוֹ לָׁ ם נָׁ ַתן
ְּ ּבלִּ ָׁ ּבם (קהלת ג ,יא)ָ ,העֹלָ ם ְּכ ִתיבָ ,ח ֵסר וָ א''וַ .מה ּו כֵ ןִ .א ּלוּלֵ י ֶׁש ַה ָ ּקדוֹ ש ָ ּב רו ְּך הוּא ֶׁה ֱעלִ ים ִמ ִּלבּ וֹ ֶׁשל ָא ָדם ֶׁאת
יתהֹ ,לא ָהיָ ה ָא ָדם בּ וֹ נֶׁ ה וְ ֹלא נוֹ ֵט ַעֶׁ ,ש ָהיָ ה אוֹ ֵמר ,לְ ָמ ָחר ֲאנִ י ֵמת ,לָ ָּמה ֲאנִ י עוֹ ֵמד ו ִּמ ְתיַ ֵ ּג ַע לַ ֲא ֵח ִרים. ַה ּ ִמ ָ
יתהֶׁ ,ש ְ ּי ֵהא ָא ָדם בּ וֹ נֶׁ ה .זָ כָ הִ ,י ְהיֶׁ ה לוֹ . לְ ִפיכָ ְך ֶׁה ֱעלִ ים ַה ָ ּקדוֹ ש ָ ּברו ְּך הוּא ִמ ִּלבּ וֹ ת ֶׁשל ְ ּבנֵ י ָא ָדם ֶׁאת יוֹ ם ַה ּ ִמ ָ
ֹלא זָ כָ ה ,לַ ֲא ֵח ִרים.
סו סנהדרין דף מ"ז ע"א.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | לז
ָאן הענט און ָאן פיס
"לֹא יִּ ְּהיֶ ה ְּב ָׁך ֵאל זָׁ ר"סז -עס זאל נישט זיין אין דיר דער 'אל זר' .ווי קען זיין אין א
מענטשן אן 'א"ל זר'? אן 'אל זר' וועט זיך אריינלייגן אין א מענטש? נאר עס איז דא
זאכן וואס דאס הייסט 'עבודה־זרה'" ,כל המתגאה כאילו עובד עובד עבודה זרה"סח;
"כל הכועס כאילו עובד עבודה־זרה"סט; "המחליף בדיבורו כאילו עובד עבודה זרה"ע;
זאגט דיר דער פסוק" :לא יהיה בך" -עס זאל נישט זיין אין דיר דעם "אל זר"עא.
אז דער אויבערשטער העלפט ,מען איז זיך מיישב פארן אויבערשטן' ,ישוב הדעת',
זעהסטו אז עס איז דא אן 'אל זר'; דארף מען שרייען צום אויבערשטן.
עס איז געווען אמאל א שלש סעודות (בשבועות הגדול) -האט רבי נתן געשריגן" :כלב
ארויס פון דא! כלב ארויס פון דא!"עב.
א פסוק איז דאעג" :וְּ ַה ְּכלָׁ ִּבים ַע ֵזי נֶ ֶפש לֹא יָׁ ְּדעו שָׁׂ ְּב ָׁעה ,וְּ ֵה ָׁמה ר ִֹּעים לֹא יָׁ ְּדעו ָׁה ִּבין".
יפין".
מען זאגט דארטן אין "בני היכלא" אין דעם זמר" :וְּ לָׁ א ָׁעאלִּ ין ַהנֵ י ַכלְּ ִּבין ַד ֲח ִּצ ִּ
וועמען מיינט מען די 'כלבין חציפין'? נאר ,וויבאלד א מענטש האט אויף זיך א 'פירסום
סז תהלים פא ,י.
סח סוטה דף ד' ע"ב.
סט שבת דף ק"ה ע"ב.
ע סנהדרין דף צ"ב ע"א.
עא עיין זוהר חדש פר' נחֵ :א ֶּׁלה ּתוֹ לְ דוֹ ת נ ַֹח ,ר' ֲאלֶׁ ְּכ ַסנְ דְּ ָראי ּ ְפ ַתח (תהלים פא) ֹלא ִי ְהיֶׁ ה ְב ָך ֵאל זָ ר וְ ֹלא
ִת ְש ַּת ֲחוֶׁ ה לְ ֵאל נֵ כָ רֹ .לא ִּי ְּהיֶׁ ה ְּב ָׁך ֵאל זָׁ ר -זֶׁ ה יֵ ֶׁצר ָׁה ָׁרע .וְ ֹלא ִת ְש ַּת ֲחוֶׁ ה לְ ֵאל נֵ כָ רֶׁ ,ש ּלֹא ִּת ְבעוֹ ל ֲא ָר ִמיתַ .ר ִ ּבי
ֶׁאלְ ָעזָ ר אוֹ ֵמרֹ ,לא ִּי ְּהיֶׁ ה ְּב ָׁך ֵאל זָׁ ר ֶׁ -ש ּל ֹא ְּּת ֵהא נ ַֹח לִּ כְּ עֹסֶׁ ,ש ָּׁכל ַהכּ וֹ ֵעסְּּ ,כ ִּא ּל ּו עוֹ ֵבד ע''א ָ ...א ַמר ִר ִ ּבי ִש ְמעוֹ ן,
ִמדַּ ת ַה ַ ּצדִּ יקָ ,ק ֶׁשה לִ כְ עוֹ ס ,וְ נ ַֹח לִ ְרצוֹ ת .וְ זוֹ ַה ּ ִמדָּ ה ְ ּגדוֹ לָ ה ִמכּ ו ָּּלם .ו ָּבא ַה ָּכ תוּב לְ הוֹ רוֹ תֵ ,א ֶׁ ּלה ּתוֹ לְּ דוֹ ת נ ַֹח,
יבוּרוֹ ,נ ַֹח ְּ ּב ַמ ֲהלָׁ כוֹ .ו ִּמי עוֹ ֶׁש ה זֶׁ ה? ִּאיש ַצדִּּ יק .וּכְ ֶׁש ּ ֵמ ת ,אוֹ ְמ ִרים ָעלָ יוֵ ,אי ָענָ יוֵ ,אי ָח ִסיד. נ ַֹח ְּ ּב ַד ְּע ּתוֹ ,נ ַֹח ְּ ּב ִּד ּ
ָּׁת ִּמים ָׁהיָׁ ה ְּ ּבדוֹ רוֹ ָׁתיו ,וּלְ ַמאי יִ זְ ֶּׁכ ה? ֶׁאת ָׁה ֱאֹל ִּקים ִּה ְּת ַה ֶׁ ּל ְּך נ ַֹח -לְ ַמ ְעלָ ה ַעל ָּכל ַה ּ ַמ ֲעלוֹ ת.
עב עיין תוכן הסיפור בשיש"ק (חדש) ח"ב ,אות שי"ט.
עג ישעיה נו ,יא.
לח | _____________________________________________________ טעם זקנים
של שקר'; "עזות -מלכותא בלא תגא"עד; אויבן האט מען אים נישט געקרוינט ,אויבן
האט מען אים נישט געגעבן קיין מלכות ,ער נעמט זיך אליין א מלכותעה.
רבי נתן האט זיך צושריגן אמאל" :כלב ארויס פון מיר ,כלב ארויס!".
ער האט געזעהן עס איז עפעס צופיל פירסום דארטן ,האט ער געשריגן" :כלב
ארויס ,כלב ארויס".
דער רבי האט דאך געזאגטעו " :איך האב אין אייך אסאך אמת אריינגעבראכט!".
וואס איז דער 'אמת'? האבן א 'ישוב הדעת' פארן אויבערשטן' ,רבונו־של־עולם ,האב
אויף מיר רחמנות ,פיר מיר מיט דיין אמת!'.
נאר דאס רעדן צום אויבערשטן דיבורים ,אט די פארמעג וואס מיר באקומען דורכן
רבי'ן ,דאס איז שוין א גרויסע זאך.
אז איך פאל דורך מיט כעס ,מיט שקרים ,מיט גאוה -דערצייל שוין דעם
אויבערשטן; איידער ער ( -היצר הרע) קומט בין איך אים מקדים פריער; גלייך דערצייל
שוין דעם אויבערשטן.
מיט די עצות פונעם רבי'ן ,האבן א שייכות מיטן אויבערשטן ,רעדן מיטן אויבערשטן,
"אשפוך לפניו שיחי" ,אזוי קען איך האבן א קביעות'דיגע זאך; אז נישט ( -בלי התבודדות),
דער מענטש כאפט טאקע גוטע זאכן ,אבער ער כאפט דעם היפך אויך.
עד סנהדרין דף ק"ה ע"א.
עה עיין ליקוטי מוהר"ן סי' כ"ב אות ד' :יֵ ש רוֹ ִעים ֶׁשל ַה ִּס ְט ָרא ָא ֳח ָרא ,וְ ֵהם ַ ּגם ֵּכן ְמ ֻׁפ ְר ְס ֵמי ַהדּ וֹ ר ,וְ כוֹ ִפין
ֲאנָ ִשים לִ ְתחֹוֹ ת ִש ְעבּ ו ַּדיהוּ ,וְ ִע ַ ּקר ַמלְ כו ָּתם הוּא ַעל ְי ֵדי ַע ּזוּתִּ ,כי ַ'ע ּזוּת ַמלְּ כ ּו ָׁתא ְּ ּבלָׁ א ָּׁתגָׁ א' ַ(סנְ ֶׁה ְד ִרין ק"ה,).
וְ ֵהם ִּככְ לָ ִבים ְ ּב ַע ּזו ָּתםּ ִ ,ב ְב ִחינַ ת ( ְי ַש ְעיָ ה ּו נ"ו)" :וְּ ַה ְּּכלָׁ ִּבים ַע ֵּזי נֶׁ ֶׁפש ֵה ּ ָׁמה ר ִֹּעים" ,וְ ֵהן ּ ְּ'פנֵ י ַהדּ וֹ ר ִּּכ ְּפנֵ י ַה ֶּׁכלֶׁ ב'
(סוֹ ָטה מ"ט ; ):עיין גם ליקוטי מוהר"ן תניינא סי' ה' אות ה' :יֵ ש ַמנְ ִהיגִ יםֶׁ ,ש ִּמ ְתנַ ֲהגִ ים ְ ּב ַר ָ ּבנוּת וּמוֹ ְשלִ ים ַעל
ַעם דַּ ל ,וְ ֵהם ִמ ְת ָ ּג ִאים ַעל ַהדּ וֹ ר ְ ּב ִח ָּנםִּּ ,כי ֹלא נִּ ָּׁתן לָׁ ֶׁהם ְּ ּג ֻד ָׁ ּלה ִּמן ַה ּ ָׁש ַמ ִּים ְּּכלָׁ לַ ,רק ֵהם ִּמ ְּת ָׁ ּג ִּאים ֵמ ַע ְּצ ָׁמם ַעל
ַהדּ וֹ ר ְּ ּב ִּח ָּׁנם ,וְ ֵהם ְמ ַק ְ ּבלִ ין ֶׁח ֶׁרב ַה ַ ּג ֲאוָ הּ ִ ,ב ְב ִחינַ ת (דְּ ָב ִרים ל"ג)" :וַ ֲא ֶׁשר ֶׁח ֶׁרב ַ ּג ֲאוָ ֶׁת ָך" ַעל ְי ֵדי ַה ֵ ּג ִרים ַה ַּנ"לֶׁ ,ש ֵהם
יסין ַ ּג ֲאוָ ה ְ ּב ִי ְשֹ ָר ֵאל ַּכ ַּנ"ל ,וּמוֹ ְשלִ ים ַעל ַעם דַּ ל ְ ּב ִח ָ ּנם ,וְ יֵ ש לָ ֶׁהם כּ ַֹח ֲא ִפ ּל ּו לְ ַה ֲענִ יש ֶׁאת ִמי ֶׁש ֵאינוֹ רוֹ ֶׁצה ַמכְ נִ ִ
יע ַע ְצמוֹ ַּת ַחת ֶׁמ ְמ ַשלְ ָּתם ,וְ כָ ל זֶׁ ה ַעל ְי ֵדי ֶׁח ֶׁרב ַה ַ ּג ֲאוָ ה ַה ַּנ"ל .ו ֶּׁב ֱא ֶׁמת ֵאין זֶׁ ה נִ ְק ָרא ַמ ֲענִ ישֶׁ ,א ָּל א ַמ ִּזיק, לְ ַהכְ נִ ַ
ִּכי ֵהן ַמ ִּז ֵיקי ָעלְ ָמא.
עו חיי מוהר"ן אות תקל"חָ :א ַמר ַעל ַאנְ ֵשי ְשלוֹ ֵמנ ּו ֶׁש ָ ּק ֶׁשה לָ ֶׁהם ֶׁש ָ ּי ִרימ ּו ֶׁאת ַע ְצ ָמן לְ ַהנְ ִהיג ְ ּב ַר ָ ּבנוּת
וְ ִה ְתנַ ּ ְש אוּת ֵמ ֲח ַמת ֶׁש ִּהכְּ נַ ְּס ִּּתי ָׁ ּב ֶׁהם ֱא ֶׁמת ַה ְּר ֵ ּבה יוֹ ֵתר ִּמדַּ י.
פרשת במדבר ,שנת תשל"ח ___________________________________________ | לט
דער רבי האט א זאג געגעבן" :מיינע לייט וועט שוין נישט באקומען קיין עבירה,
אז זיי וועלן טוהן ,וועט עס זיין ָׁאן הענט און ָׁאן פיס!".
מען פאלט דורך ,אין דעם עולם פאלט מען דורך; אבער אז מען ווייסט פונעם רבי'ן
איז עס 'אן הענט און אן פיס'.
עס שטייט אין דער הקדמה פון תיקוניםעז" :הבא להרגך ,השכם להרגו"; זאגט די
"תיקונים" ,ווער איז דער 'הבא להרגך'? דער יצר־הרע -ער איז דער 'הבא להרגך',
ער קומט אלע טאג מיט טענות ,נאר מקטרג זיין אויף יעדן איינעם ,ער איז דער 'הבא
להרגך'.
איז די עצה" ,השכם" ,פעדער זיך פאר אים .עס שטייט נישט וואס 'השכם'; אבער
מיט דער עצה פונעם רבי'ן איז 'השכם' ,פעדער זיך' ,דערצייל דעם אויבערשטן'.
אז א מענטש האט 'התבודדות' זאל ער זיך שוין באנוגן דערמיט?! דער יצר־הרע
קומט צוגיין -וועט ער דען ווארטן ביז מארגן ווען ער וועט האבן התבודדות?! ער
דארף 'שוין' דערציילן ' -רבונו של עולם!' -שוין רעדן.
איז שוין 'אן הענט און אן פיס' ,די עבירה איז שוין 'אן הענט און אן פיס' ,ער רעדט
עס שוין פארן אויבערשטן ,ער האט שוין 'וידוי דברים' ,דאס איז דער 'קיום תורה'.
רבי נתן האט געזאגט" :די תורה האבן מיר מקבל געווען דורך משה רבינו ,און
'קיום התורה' -דורכן רבי'ן!"עח .דאס אז עס זאל זיך האלטן די תורה ביי מיר ,עס זאל
זיך האלטן די אלע מאמרי חז"ל אין מיר ,מוז מען אנקומען צום רבי'ן!
עז דף ח' ע"ב.
עח עיין כוכבי אור -אנשי מוהר"ן ,אות ו'ָ :א ַמר ּ ַפ ַעם ַא ַחת ְ ּבזֶׁ ה ַה ָּלשוֹ ןַ ,ה ִּּל ּמוּד ֶׁשל דִּּ ינֵ י ַה ּתוֹ ָׁרה נָׁ ַתן לָׁ נ ּו
ַה ּ ֵש ם יִּ ְּת ָׁ ּב ַר ְּך ַעל ְּי ֵדי מ ֶֹׁשה ַר ֵ ּבנ ּו ָׁעלָׁ יו ַה ּ ָׁשלוֹ ם ,וְּ ַה ִּּל ּמוּד ֶׁשל ִּק ּיוּם ַה ּתוֹ ָׁרה נָׁ ַתן לָׁ נ ּו ַה ּ ֵש ם ִּי ְּת ָׁ ּב ַר ְּך ַעל ְּי ֵדי ַא ְּדמוֹ "ר
זַ ַצ"ל .וְ ַעל זֶׁ ה ְמ ַר ּ ֵמז ַה ּ ָפסוּק "ו ְּש ַא ְב ֶּׁתם ַמ ִים ְ ּב ָשֹשֹוֹ ן ִמ ּ ַמ ַע ְינֵ י ַה ְישו ָּעה" ,ו ְּמ ַת ְר ֵ ּגם יוֹ נָ ָתן" ,ו ְּת ַק ְ ּבלִ ין ֻׁאלְ ּ ַפן
ֲח ָדת ְ ּב ֶׁח ְדוָ ה ִמ ְ ּב ִח ֵירי דְּ ַצדִּ ַיק ָ ּי א" ; גם עיין ליקוטי הלכות הל' ברכת הפי רות ה"ה אות ט"וַ :ה ּתוֹ ָׁרה ְּּכ ָׁבר
ִּק ַ ּבלְּ נ ּו ַעל ְּי ֵדי מ ֶֹׁשה ַר ֵ ּבנ ּוַ ,א ְּך ְּ ּבכָׁ ל ָׁשנָׁ ה וְּ ָׁשנָׁ ה ְּצ ִּריכִּ ין לְּ ָׁהכִּ ין ֶׁאת ַע ְּצמוֹ ֵמ ָׁח ָׁדש וְּ לִּ זְּ כּ וֹ ת לְּ ַק ֵ ּבל ַעל ַע ְּצמוֹ ִּק ּיוּם
ַה ּתוֹ ָׁרה.
מ | _____________________________________________________ טעם זקנים
אפילו נאר עטליכע דיבורים -איך גיב דיר שוין א 'מחאה'עט -און עס איז שוין
צובראכן אויף שטיקער ,עס איז שוין נישט די גאוה ,עס איז שוין נישט דער כעס ,ער
בעט שוין דעם אויבערשטן.
אז ער קומט צוגיין מקטרג זיין ( -היצר הרע ,אומר לו הקב"ה" ):איך האב שוין געהערט
פון אים אליין"; "נאך איידער דו ביסט געקומען האט ער מיר שוין אליין דערציילט".
דאס איז דער עיקר קיום התורה היינטפ.
זיין א גאנצער מענטש אזוי ווי עס איז געווען אמאל' ,צדיקים' ,זיי זאלן קיינמאל נישט
דורכפאלן ,דאס איז היינט כמעט נישט שכיח ,אבער על־כל־פנים גיב כאטש א מחאה,
דערצייל כאטש דעם אויבערשטן ,גיב א מחאה ,און נאכאמאל און נאכאמאל.
עס שטייט אין תיקוניםפא" :שמ"ע" מאכט ש'או מ'רום ע'יניכם .ביי "שמע ישראל"
איז מען דאך מקבל אויף זיך 'עול מלכות שמים'; "שאו מרום עיניכם" ,הויב אויף די
אויגן צום אויבערשטן ,דאס איז א מין קבלת עול מלכות שמים -אויפהויבן די אויגן
צום אויבערשטן.
דער רבי ברענגט טאקע אין די תורה פון חצותפב " :ובבוקר טוב להסתכל על
השמים".
5
עט עיין ליקוטי הלכות הל' חזקת קרקעות ה"ה אות י"גֲ :א ִפ ּל ּו ִאם רוֹ ֶׁאה ֶׁש ֵאינוֹ ּפוֹ ֵעלַ ,חס וְ ָשלוֹ ם,
ִ ּב ְת ִפ ָּל תוֹ ַ ,אדְּ ַר ָ ּבאָ ,ה ַרע ִמ ְת ַ ּג ֵ ּב ר ָעלָ יו ְ ּביוֹ ֵתרַ ,אף ַעל ּ ִפי כֵ ן יֵ ַדע וְ יַ ֲא ִמין ֶׁש ּפוֹ ֵעל ַה ְר ֵ ּבה ִ ּב ְת ִפ ָּל תוֹ וְ ַצ ֲע ָקתוֹ ִּ ,כי
ַעל ָּכל ּ ָפנִ ים ְּת ִפ ָּל תוֹ וְ ַצ ֲע ָקתוֹ הוּא ְ ּב ִחינַ ת ֶׁמ ָח ָאה.
פ כמבואר באריכות בליקוטי הלכות הל' ראש חודש ה"ה.
פא דף פ"ה ע"ב.
פב ליקוטי מוהר"ן סי' קמ"ט.
סימן טוב ומזל טוב יהא לנו ולכל ישראל
ברכת מזל טוב מעומק הלב ליו"ר המכון ,ה"ה
הרה"ח ר' יוסף מענדל האס שליט"א
לרגל אירוסי בנו החה"ח המופלג בתוי"ש כמר נחמן שמעון נ"י
עב"ג הרה"ח ר' שמשון רפאל ערלאנגער שליט"א מירושלים עיה"ק ת"ו
למזל טוב
המברכים :חברי המכון
למזל טוב
בקשו רחמים מרובים ברכת מזל טוב
עבור האברך
לידידינו
אלטר נפתלי הרה"ח ר' יואל הלוי
בן-ציון יוזשעף שליט"א
בן מינדל לרגל שמחת נישואי בתו עם החה"ח צבי
במוה"ר יהודה ראטמאן שליט"א
לרפו"ש
למזל טוב
ר' מנחם מענדל מו"ה יצחק יעקב ב"ר
ב"ר יעקב יהושע ע"ה מרדכי הלוי ע"ה
נלב"ע י"ד ניסן תשפ"ג
הרה"ק רבי שבתי בן
רבי מאיר ע"ה מרת פיגא רבקה בת
ר' חיים צבי ע"ה
רבי שמואל מאיר בן נלב"ע ז' מנחם אב תשפ"ב
רבי אהרן משה ע"ה
מרת רוחמה שרה בת
הרבנית פריידא בת ר' יצחק ע"ה
רבי מרדכי ע"ה נלב"ע י"ב שבט תשע"ט
מו"ה בנימין שמואל ב"ר מו"ה יעקב ב"ר שמואל
זושא וואלף רייס ע"ה הכהן ע"ה
נלב"ע ד' מנחם אב תשפ"ו נלב"ע י"ג אייר תשפ"א
תהא נשמתם צרורה בצרור החיים
