שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON — תולדות (2026-11-09)

בס"ד
פרשת
תולדות
ד' כסלו תשפ"ז
מוצ"ש ר"ת מוצ"ש גאונים הדלקת נרות
5:26 5:07 3:58
שלמה יודא לעפקאוויטש
לוי שרייבער
מיט אן
אויסשליסליך
רירנדע
'פערזענליכע'
געשיכטע
ויעתר לו ה' :שאין דומה תפלת צדיק בן צדיק לתפלת צדיק בן רשע (רש"י)
גרויסקייט
פון די
זכות אבות ווען יא און ווען נישט
נומער // #554פר' תולדות תשפ"ז לפ"ק
Unit 4 2a Northfield Road,
London N16 5RN
Tel: 020 39 815 815
Fax: 020 3670 3882
3
Email: shabboslondon@gmail.com
רעדאקטאר'ס טישל
© כל הזכיות שמורות
למעשה גערעדט 4
אפיס שעות:
6
זונטאג ביז מיטוואך :פון 1ביז 4נאכמיטאג,
על הפרק דאנערשטאג :פון 12מיטאג ביז 11ביינאכט
אין אנדערע שעות ביטע לאזט א מעסעדזש
און מיר וועלן אייך צוריקרופען
8
מודעות דעדליין:
מללו מילא גרייטע מודעות 8:00 :דאנערשטאג נאכט.
מודעות וואס דארפן נאך א נוסח אדער דעזיין:
4:00דאנערשטאג נאכמיטאג
12
עס איז ראטזאם צו רעזערווירן ווי פריער
ותימרון חידושא אייך צו קענען צושטעלן די בעסטע סערוויס
לעטר פתורא 12
24
אונזער גליון איז דא צו באקומען יעדע
14
וואך ביי די פאלגענדע אדדרעסן:
פארזעצונג
Getters Tannug -
Dunsmure Road St Kildas Road
לעטר פתורא 18 Kol Tov–Dunsmure
Road
Watermint Grocery
Makolet–High St
34
Breuer & Spitser Outside 52 Darenth
הילולא דצדיקיא Egg Stores Outside
41 Leadale Road
– Kosher Mart
36
Craven Park Rd 86 Cazenove Road
חמרא טבא Carmel–111 Craven
סאטמאר
Park Road 42 Craven Walk
סאטמאר
Carmel–143
38
Clapton Common 67 Heathland Road
מחשבות סאטמאר
Hype–Hillwood
סקווירא 47 East Bank
Indigs Bakery
מתיקא כדובשא 52 Kosher Spot
87 Egerton Road
באבוב
Kleins mini market 11 Elm Park Avenue
54
חברה ש''ס
89 Stamford Hill
ווער געדענקט וויזניץ 121 Clapton
ויזניץ לונדון Common
44
Stamford Lodge
26 Lampard Grove
56
Warwick Court פשעווארסק
ואלין מליא 45 Moundfield
Yetev Lev Court
ביאלא Road
Carlton Mansions
58
Vartery area
למען תספר Symour Ct
ביהמ''ד קנה בושם
45 Heathland Road
Fairview Grocery
פינטער'ס
Berrys
ביהמ"ד אבני קודש
Holmwood
34 Theydon Road
Hatzlacha Grocery
קלארשטעלונג :שבת בשבתו אויסגאבע איז געאייגענט אהיימצונעמען רוזין 33 Paget Road
לכבוד שבת פאר די משפחה צו הנאה האבן און נישט צו טראגן אין די בתי
מדרשים און זיכער נישט צו ליינען בשעת'ן דאווענען. מקואות און געשעפט אייגנטומער :פאר סיי וועלכע
הערות אדער אינפארמאציע בנוגע דעליווערי'ס און
דיסטריוביושען ביטע רופט07894907879 :
2
רעדאקטאר'ס טישל
פונעם רעדאקטאר'ס טישל
בעבור תברכך נפשי //
ווער דארף וויכטיגער די ברכה?
וויסנדיג אז יעקב אבינו צוליב זיין גרויס צדקות איז "שרייב אז מיין פארמעגן זאל צעטיילט ווערן אין זיבן קינדער האט דער גרויסער אפטייקער
ממילא א געבענטשטער ,ווייל ער טוט דעם רצון ה'. זעקס גלייכע חלקים". פארמאגט.
אברהם אבינו האט געהאט גרויס עשירות ,פון וואו? "וואס הייסט?" וואונדערט זיך דער אדוואקאט. די רעדע איז פון וולאדימיר פון מאסקווע ,וואס
פון דעם באשעפער'ס ברכות אליינס .יצחק איז "דו האסט דאך זיבן קינדער?" האט זיך שטארק אריינגעלייגט אין די מעדעצינישע
געווען רייך ,פון וואו? פון דעם אויבערשטנ'ס ברכות, "אמת ,אבער פאר באריס געב איך גארנישט"... פעלד .יארן האט ער שטודירט ,געפארשט ,פרובירט
נו אויב אזוי וועט יעקב – וואס גייט אין זייערע וועגן – "וואס?!" צעשרייט זיך דער אדוואקאט און צוזאמגעשטעלט ,ביז ער איז געווארן פון די
אויך באקומען זיינע ברכות גראד פונעם באשעפער. ערשטוינט" .פונקט באריס פון דיינע אלע קינדער גרעסטע מעדעצין-פראדוצירער אין גאנץ רוסלאנד.
אבער עשיו ,ער איז דאך א רשע ,ער גייט נישט לאזסטו נישט איבער קיין שום ירושה?! אויב עפעס פון אלע עקן רוסלאנד איז מען געקומען צו
אין זיינע עלטערנ'ס דרכים און וועט דעריבער נישט וואלסטו אים געדארפט געבן די גאנצע!" וולאדימיר דער אפטייקער ,וועלכער האט פאר יעדן
זיין אויטאמאטיש געבענטשט .פארט אבער איז ער "ס'איז זייער פשוט '',ענטפערט דער אפטייקער צוגעשטעלט זיינע נויטיגע רפואות ,און דער עולם
דאך געווען יצחק'ס זון ,האט ער געקלערט אז ער מיט א קלארן הסבר" .מיינע זעקס קינדער זענען האט ממש געזען וואונדער.
וועט אים בענטשן. ליידער וואס זיי זענען ,ס'געפעלט מיר בכלל נישט פארשטייט זיך אז צוזאמען מיט דעם איז די געלט
אויב אזוי פארוואס איז געזאגט געווארן פאר זייער וועג ,אבער דאס איז די מציאות .טאמער איך אויך אריינגעפלאסן; ער האט פארקויפט אזויפיל
רבקה בנבואה אז זי זאל יא אונטערשיקן יעקב צו גיי זיי נישט איבערלאזן ירושה גייען זיי זיך וואלגערן מעדעצינען און רפואות אז די באנק קאנטע האט זיך
נעמען די ברכות? דער תירוץ איז אז יעקב איז טאקע אין די גאסן הונגעריג און היימלאז ,ווייל קיין אייגענע אים אנגעפילט אין גרויסע ציפערן.
געווען א צדיק ,אבער די ברכות זענען דאך געגעבן געלט קענען זיי דאך נישט פארדינען. ווי געזאגט האט ער פארמאגט זיבן זין ,אבער
געווארן אויך פאר זיינע קינדער און אייניקלעך עד "ווידער באריס ,ער איז דאך א געלונגענער ,ער קיין נחת האט ער כמעט פון קיינעם נישט געהאט,
סוף כל הדורות ,און דעמאלט וועלן ליידער זיין קען די סודות פון מעדעצין און ער פארדינט אליינס אפילו נישט קיין גוי'אישע נחת ...זיי האבן אלע
צווישן זיינע אייניקלעך אויך אזעלכע וועלכע פירן געלט ,ער האט דאך דעם זעלבן קוואל פון געלט פון געהוליעט און פארברענגט די צייט ,נישט געהאלטן
זיך אויף ווי עשיו למחצה לשליש ולרביע ,און טאקע וואו איך האב דערגרייכט מיין רייכקייט ,ממילא פאר ביים ארבעטן און דורכגעפירט דאס לעבן מיט
צוליב דעם ,טאקע אז אונזער שוואכער דור זאל אים זארג איך זיך בכלל נישט .דעריבער לאז איך די גארנישט באדייטפול .זיי האבן הנאה געהאט פונעם
אויך געבענטשט ווערן ,איז יעקב געשיקט געווארן גאנצע זאך פאר די אנדערע זעקס קינדער ,אז כאטש פאטער'ס פארמעגן און טראץ אלע בקשות אז זיי
אויסצוכאפן די ברכות( .זע אינעם מחשבות מאמר פון ידידינו הרב ביז זיי זענען מצליח צו פארשווענדן דאס גאנצע זאלן פארבעסערן זייערע וועגן האט דאס גארנישט
שלמה טייטלבוים שליט"א נאך א שיינע תירוץ אויף די קשיא)
פארמעגן זאלן זיי האבן פון וואו צו לעבן". געהאלפן.
*** *** אן אויסנאם איז געווען באריס .באריס איז
דא זעט מען אז ווען מען גייט אין די עלטערנ'ס אז מען לערנט די וואכעדיגע סדרה איבער די געגאנגען אינעם טאטנ'ס דרכים אבער ביזן סוף; ער
וועגן איז מען פארזיכערט מיט ברכות לרוב סיי פון ברכות וואס יצחק האט געגעבן פאר זיינע צוויי האט זיך אריינגעטאן אינגאנצן אינעם אפטייקישער
די אבות הק' און בעיקר פון באשעפער אליינס! קינדער איז שווער א מרפסן-איגרא'דיגע קשיא: וועלט ,ער האט זיך געלערנט ביים טאטן און אפילו
לאמיר זיך טאקע אריינטון די וואך אינעם נושא פון פארוואס האט יצחק אבינו געוואלט שענקען די געגאנגען ווייטער ווי אים ,אויסטרעפנדיג נאך נייערע
זכות אבות ,מיט פילע אינטערעסאנטע סיפורים און ברכות דווקא פארן רשע עשיו?! די פשוט'ע תירוץ סארט מעדעצינען ,גראזן און געטראנקען פון אלע
אנעקדאטן. איז אז ער איז געווען בלינד און נישט געוואוסט פון סארטן ,וואס האט אויך צו אים צוגעשלעפט א
אז מען רעדט פון אפטייקערס און מעדעצינען, עשיו'ס מעשים ,אבער דאס איז זייער שווער צו גרויסע צאל קונים.
איז נישט קיין סוד אז עס זענען נעבעך דא פילע אידן פארשטיין; יצחק אבינו האט געהאט רוח הקודש, די יארן זענען געלאפן ,און וולאדימיר ווערט
וועלכע ליגן אין שפיטאל און ברויכן צוקומען צו כל ער איז געווען הייליג הייליג וואס אונז קענען אפילו נישט יונגער .ער הייבט שוין אן שמעקן די ערד פון
מיני דאקטוירם און רפואות ,וואס טוט אפעקטירן נישט משיג זיין ,און ער האט נישט געקענט פילן אז די אנדערע זייט ..און ער פארשטייט אז ער דארף
די לעבן פון זייער גאנצע משפחה .לאמיר זען וויאזוי עשיו איז נישט ערליך?! איבערלאזן א צוואה איבער די גרויסע פארמעגן
'לב אחד' טוט לינדערן די צער און זעט דערצו אז די נאר איז דער אלשיך הק' מסביר לויטן דאזיגן משל; וואס ער לאזט איבער.
שוועריגקייטן זאלן זיין ווי ווייניגער. אוודאי האט יצחק געוואוסט וואס זיין תכשיט'ל ער רופט אריבער א געניטער אדוואקאט ,א
זאלט איר אלע האבן א ליכטיגן שבת איז און איבער זיינע 'מעשים טובים' ..אבער טאקע חבר זיינער ,און געבט אים איבער וואס ער זאל
דער רעאדקטאר צוליב דעם האט ער געוואלט אים געבן די ברכות, אריינשרייבן אין צוואה.
3
למעשה גערעדט
למעשה גערעדט //הרב י.ק.
להודות ולהלל (א)
משקיע צו זיין 'כל הון דעלמא' איז דער מאשין וואס פראדוצירט אמאל איז געווען א פאבריקאנט וואס האט פארמאגט גרויסע
סחורה 24שעה א טאג .עס קען אפילו זיין אז די סחורה פון די מאשינען צו פאבריצירן זיינע טייערע סחורה.
אנדערע מאשין איז אביסל טייערער ,אבער סוף כל סוף איז דאס וויבאלד ער האט פארמאגט מערערע סארט סחורה ,האט ער
א זאך וואס גייט אן 60 24/6מינוט א שעה ,און דער ריווח איז עד פארמאגט אסאך ערליי מאשינען.
אין לשער (משל מן החיים). עס זענען געווען מאשינען וואס האבן געארבעט עטליכע שעה
*** אין טאג ,און עס זענען געווען מאשינען וואס האבן געארבעט
א מענטש איז א הולך ,ער דארף כסדר שטייגן העכער און העכער אפילו 12שעה אין א ציה.
[ספרים זאגן אז אויב מ'שטייגט נישט איז עס ח"ו פארקערט, אבער עס זענען געווען אויך אזעלכע מאשינען וואס האבן
ווייל מ'קען נישט שטיין אויף איין פלאץ]. געארבעט אן אויפהער 24 ,שעה ארום דעם זייגער.
און הגם מ'דארף שטייגן אין יעדע הינזיכט ,איז אבער פארט אזוי איז אנגעגאנגען די ביזנעס יאר נאך יאר ,און עס איז ברוך ה'
באקאנט אז מ'קען נישט אייננעמען די גאנצע וועלט אויף איין געווען גוטע צייטן ,גרויסע רווחים ,פאר אלע אידן געווינטשן.
מאל ,נאר מ'דארף נעמען אן ענין פאר א געוויסע צייט און משקיע ויהי היום ,איז דורכגעפארן דעם שטעטל א מעכטיגער
זיין אין דעם אלע כוחות (ווי דער רבי ר' אלימלך זי"ע שרייבט
אינדזשעניר ,איינער וואס איז געווען
אז מ'זאל ארבעטן אויף אן ענין 40טעג [וכדומה]). באקאנט אין די גאנצע מדינה מיט זיין גרויס
ווען מיר שטייען אין די טעג פון פאר חנוכה, פון די אנדערע קענטשאפט צו אויפבויען און פארבעסערן
איז די צייט זיך אריינצולאזן אביסל אין די זייט זענען דא מאשינען פון סחורה.
סוגיא פון "הודאה" – להודות ולהלל. זייער אסאך דער פאבריקאנט האט גלייך געמאכט ביי
פון איין זייט זעען מיר אין פסוקים (עיין ישעי' מ"ג כ"א)
מענטשן אים אן אפוינטמענט ,און אים באשטעלט ער
און אין ספרי קודש (רמב"ן סוף פרשת בא) אז דער עיקר
וואס האבן א זאל אריבערקומען כאפן א בליק וואס מ'קען
תכלית פון א איד איז הודאה להשי"ת ,עד כדי
שוועריגקייט מאכן בעסער אד"ג אין זיין פאבריק.
מיט דעם ענין פאר די 'רייט פרייז' איז ער געקומען ,און
כך אז דער נאמען "יהודי" איז פארבינדן מיט פון דאנקען מיט ער איז דורך די גאנצע פאבריק פון אויבן ביז
הודאה (בראשית כ"ט ל"ה). אן אמת אונטן.
פון די אנדערע זייט זענען דא זייער אסאך צום שלוס זאגט ער פאר דעם בעל הבית:
מענטשן וואס האבן א שוועריגקייט מיט דעם "קוק אהער ,דו האסט זייער א גוטע פאבריק
ענין פון דאנקען מיט אן אמת .בעטן יא ,אבער וואס מ'קען זען אז דו מאכסט שיינע רווחים פון דעם ,אבער עס
דאנקען איז שוין שווערער. איז ממש א שאד ,מיט אפאר שעה ארבעט אין יעדע מאשין קען
און באמת ווען מיר קוקען זיך ארום זעען מיר אז 'דער גרעסטער איך דיר אויפהייבן די ווערד פון די סחורה אויף פיל א העכערע
מאשין' וואס מיר נוצן איז הודאה .א איד איז כסדר פארנומען קוואליטעט.
מיט דאנקען ,מ'רעדט שוין נישט ביי גאר אסאך פון די מאה דער בעל הבית הערט און זיינע אויגן פאלן כמעט ארויס פון די
ברכות און פסוקי דזמרה ,נאר אפילו שמונה עשרה וואס איז לעכער (יש לו מנה רוצה מאתיים" ,)..נו ",זאגט ער אים" .אומר ועושה,
לכאורה מער אויף די זייט פון בקשה ,איז אויך דא ג' ראשונות געגאנגען ,הייב אן די ארבעט ,און כ'וועל באצאלן טבין ותקילין".
און אחרונות וואס איז שבח ,און אויך אין די אנדערע ברכות "דער פראבלעם איז ",זאגט דער אינדזשעניר" .אז איך בין
האט מען אריינגעריקט כסדר שבח פאר השי"ת. יעצט בעצם אויפן וועג צו די גרויסע שטאט ,וואס דארט ווארט
איז אויב א מענטש וויל משקיע זיין צייט און כוחות אין א געוויסע אויף מיר דער גרויסער עושר ראטשילד אליין ,דערפאר האב
נושא – איז אוודאי פון די ערשטע זאכן זיך צו מתבונן זיין" :ווי איך נישט קיין צייט מער ווי אפאר שעה ,ממילא קען איך נאר
קען איך באמת זאגן די אלע ווערטער וואס כ'זאג ממילא מיט א ארבעטן אויף איין מאשין".
קליין ביסלע אמת ,א הרגשה פון הודאה וכדומה". דער בעל הבית מאכט א שנעלע חשבון און ער קומט צו די
המשך אי"ה אין קומענדיגן מאמר. מסקנא אז אוודאי די בעסטע מאשין וואס אין דעם איז כדאי
4
5
על הפרק
על הפרק
על הפרק //הרב ש .שטערן
אכטונג געבן אויפן מח!
א שמעק פון גאולה ,גרעניצט זיך מיט הארבע דברי דער גארער וועלט. גאר אסאך רעאקציעס זענען אריינגעקומען אינעם
ווי קען מען בכלל ליינען די ווערטער וואס דער כפירה ומינות ,העברה על השבועות ,און דאס גלייבן מערכת ,נאך אונזערע פריערדיגע ארטיקלען איבער
בריוו שרייבער שרייבט ,ציטירט ווארט ביי ווארט :אין כחי ועוצם ידי ,אז דאס זאל חלילה עפעס קענען די שרעקליכע גזירות וואס אחינו בני ישראל אין
"אויב עפעס ,ליידן מיר יעצט ווייניגער פון שנאת ברענגען .ודי בזה ורח''ל מהאי דעתא. ארץ ישראל האבן אויסצושטיין פון די ציוניסטישע
ישראל דווקא בזכות די מדינה ,ווייל א איד איז מער רעגירונג .רוב פון זיי זענען געווען געוואלדיגע חיזוק
שנאת ישראל איז נישט אז מיר זאלן אנגיין מיט די הייליגע ארבעט.
געבוירן געווארן נעכטן נישט קיין פארווארפענער איבער די וועלט ,נאר ער
האט א היים ,א לאנד הינטער אים ...יעדער ווייסט אבער איין איינציג בריוו האט ביי אונז געהויבן
דער ליינער שרייבט אז שנאת ישראל איז אלעמאל
גאנץ גוט אז אויב מ'איז אין א צרה איז דא וואו צו אויגן-ברעמען ,ווען ס'האט זיך נישט געלאזט גלייבן
געווען .דאס איז זיכער אמת ,פון די ערשטע טעג פון
אנטלויפן ...די לאנד איז ב"ה אויפגעבויט מיט הייזער, ביים ליינען אז היינטיגע צייטן זענען נאך דא אידיש-
אונזער גלות ביז די לעצטע דורות האבן אידן געליטן
ביזנעסעס ,מוסדות ,אלעס וואס מ'דארף!"... רעדנדע אידן ,וואס האבן אזעלכע סארט מחשבות,
פון די פיינטשאפט פון די פעלקער .אבער דערפון
קאמענטארן זענען איבעריג! רח''ל מהאי דעתא (ווי פארשטענדליך מיינען מיר גארנישט פערזענליך,
צו קומען צום אויספיר אז די מדינה האט נישט קיין
חלק אין דער היינטיגער שנאת ישראל ,איז א טעות מיר רעדן בלויז איבער דעם געדאנק).
מעג מען עס בכלל אנרופן גאולה? דער אנאנימער בריוו-שרייבער איז געקומען
וואס קען נישט דורכגיין.
אבער אז ער האט געשריבן ,מעגן מיר דאך אונז מוסר זאגן ,היתכן מיר זענען 'כפויי טובה' פאר
די שאלה איז נישט ווער האט אויסגעטראפן שנאת
ענטעפערן .ניין? די געוואלדיגע 'מתנה' וואס דער רבש''ע האט
ישראל .די שאלה איז ווער האט אין די לעצטע איבער
דער אנאנימער בריוו-שרייבער הייבט אן ציטירנדיג הונדערט יאר געגעבן די פעלקער א נייעם תירוץ און געשאנקען פאר כלל ישראל די לעצטע קרוב צו
צוויי מקורות פון מפרשי הפסוקים אויף תהלים און א נייעם וועג אויסצוגיסן זייער שנאה אויף אידישע אכציג יאר ,אז כלל ישראל האט א רואיגע מקום
קינדער .ווען מען שטעלט אויף ספר ירמי' ,אז איידער משיח מנוחה וואו צו לייגן דאס קעפעלע אינעם ביטערן
אויף א מדינה אין נאמען וועט קומען וועט זיין א 'גאולה' גלות...
פון כלל ישראל ,און ווען די די שאלה איז וואס וועט זיך אנהייבן דורך נישט ווי אבסורד זענען זיינע ווערטער ,און ס'איז נישטא
פעלקער איבער דער וועלט נישט ווער האט ערליכע אידן .נאכקוקנדיג די צוויי ווער ס'זאל לאכן ,ווען בלויז אין די פארגאנגענע וואכן
מקורות זעען מיר ווי איינס פון איז ארויסגעקומען נאכאמאל די סטאטיסטיקס
פארבינדן יעדע אירע שריט אויסגעטראפן
מיטן גאנצן אידישן פאלק, דעם געפינט זיך פשוט נישט אזא און נומערן פון אידישע קרבנות וואס האט ליידער
שנאת ישראל.
דארף מען נישט זיין קיין זאך ,און די אנדערע איז ממש געקאסט פאר כלל ישראל זינט די צווייטע וועלט
די שאלה איז פארדרייט ווערטער פון איינער פון
גרויסער מבין צו פארשטיין ווער האט אין מלחמה .און ווי די וועלט זאגט' :נומערן זאגן נישט
וואס דאס ברענגט מיט זיך. די אחרונים. קיין ליגנט!'..
די לעצטע
אודאי איז דער וואס אבער פאר אונז דארף מען חזר'ן א לעצטע סטאטיסטיק ווייסט אנצוצייגן אז זינט
איבער הונדערט אונזערע יסודות .כדי מיר זאלן
האט פיינט אידן נישט יאר געגעבן די גרינדונג פון די מדינה ,זענען שוין אומגעקומען
אויסגעגאנגען אויף קיין חלילה נישט האבן קיין טעות .ביי אין ארץ ישראל נאנט צו דרייסיג טויזנט (!) אידישע
די פעלקער א אלע גדולי ישראל פונעם יהדות
תירוצים .אבער דאס איז קינדער רח''ל (ארום 25,000זענען פון די זיכערהייט קרעפטן ,ווי
נייעם תירוץ החרדית ,אן קיין אויסנאם ,איז
נישט קיין סיבה אים צו געבן סאלדאטן ,שב''כ ,מוסד ,פאליציי ,ספעשעל-אגענטן וכדו' ,און ארום 5000
פרישע תירוצים .היינט האט געווען זייער קלאר אז די גאנצע זענען ציווילע בירגער) ,און איבער די גאנצע וועלט האלט די
שוין דער גוי בנוסף צו זיין רעיון הציוני איז אסור ,אז דאס נומער צווישן 200און 250אומגעקומענע אידן דורך
עצם זאך פון נעמען א גאולה פאר די צייט איז א שנאת ישראל אויך א גאנצע פאליטישע אגענדע די גוים( .די נומער איז נישט פונקטליך ,ווייל אויף נאנט צו 50פאטאליטעטן
הארבע ענין פון העברה על השבועות .עס איז אין וואס ער קען אנשטעלן אלס א תירוץ פאר זיין שנאה. איז די מאטיוון פון די רוצחים נאכנישט געווארן באשטעטיגט צי ס'איז טאקע
אלעס א דאנק דעם מדינה און אירע פירער! דעם נישט געווען קיין שום שאלה און מחלוקת! פון אנטיסעמיטיזם ,אבער דאס איז עכ"פ די 'העכסטע' שאצונג ).די אלע
לאמיר זיך האלטן צו אונזערע פשוט'ע יסודות: גדולי די אלע מחלוקות'ן וואס איז באקאנט צווישן נומערן זענען אפיציעלע רעקארדס וואס יעדער קען
ישראל ,איז נאר געווען שוין נאך וואס מעשה שטן די גאולה וועט קומען ווען דער אויבערשטער וועט נאכקוקן.
הצליח און די מדינה איז געווען א פאקט ,דעמאלט איר ברענגען ,און נישט ווען מענטשן וועלן באשליסן דאס מיינט אז איבער 99.5פראצענט פון אידישע
איז געווען חילוקי דעות וועלכע צוגאנג און שטעלונג אז זיי קענען איר ברענגען .ביז דעמאלטס וועלן פאטאליטעטן זינט די גרינדונג פון די מדינה ,איז
מ'דארף נעמען צו די נייע צרה וואס האט באטראפן מיר ווייטער דאווענען ,האפן און בעטן :את צמח ליידער אין אר''י ,דארט וואו זיי שרייען אז ס'איז די
דוד עבדך מהרה תצמיח ,וקרנו תרום בישועתך ,כי כלל ישראל ,ואיש על מחנהו ואיש על דגלו. פארזיכערסטע פלאץ פאר אידן היינטיגע צייטן ,און
דאס עצם טראכטן אז די מדינה זאל האבן עפעס לישועתך קוינו כל היום. בלויז ווייניגער ווי א האלבע פראצענט איז איבער
6
בס"ד
הזמנת כבוד
נו ה
מעריצי ישבתי ק ואת כל
להקה די ו
דהקו למי
דת
ושת כבו
ש
בי ת
ע
על
יר
ינו
מ
את
שי
חי'
מין
למ
להז
עמד
בזה
האדיר
הננו
בכבוד רב
וכינוס רבתי
מ ש י ח א מ ל כ א ד ד ו ד ס ע ו ד ת א
דינער השנתי
ביחד עם סעודת הילולא של מרן הר " ם זצ " ל
בחורי ישיבתינו הק' להחזקת יותר מ'150
דבר משא
הישיבה
קר
מוצ"ש תולדות קר
הערב
ע"י
הרב ר’
יעקב
באולם פרדס וויזניץ הרה"ג ר'
חיים
יהודה
קארנבלי 26 Lampard Grove. לייביש
באב"ד
שליט"א שליט"א
מנהל ב ע ר ב 8:45 ב ש ע ה ראש
ד'ישיבתינו הק' ישיבתינו הק'
בראשות הרבנים הגאונים עיני העדה שליט"א
ובראשם כ"ק מהרש"ב קרויס שליט"א
נשיא ישיבתינו הק'
ק נואם הכבודר
הרה"ג המפורסם מלהיב ללבות ישראל
שליט"א יחזקאל רפאפורט הרב ר'
רב דבית המדרש נועם התורה -תלמיד ישיבתינו הק'
ק אינהאלטסרייכע פאנעלר
הי"ו יושע אהרן ברייער הי"ו -מו"ה ר' מעיר וויליאמסבורג
עזריאל שעהר
מו"ה ר'
מתלמידי ישיבתינו הק' – בנושא :די ישיבה ציט זיך ארויס קיין היטשין.
אנגעפירט דורכן פה מפיק מרגליות הרה"ג ר' יואל לאנגבערג שליט"א
המחכים לקבל פניכם בכבוד
הנהלת הישיבה
7
מללו מילא
איד א
אין חלום
מיט א לאנגער מוסר דרשה האבן אידן ווארעמער נאכטאמאל. עס איז שוין א לענגערער צייט וואס דער
אויפגעהערט אריבערצוגיין פארנט פון די אבער לעצטנס האט זיך אלעס געסל וואו עס וואוינט דער אידישער גביר
שטוב פון ר' שבתי. געטוישט .יעדער ציטערט צו קומען נאנט פון שטאט לעמבערג ר' שבתי לעפלמאן
אן אומעטיגקייט האט זיך אראפגעלאזט צום שטוב פון ר' שבתי .קיין איינער וויל איז ליידיג ,יעדער ציטערט אריבערצוגיין
אויפ'ן שטוב פון ר' שבתי .די פרישע צרה נישט ווערן באוואשן מיט א זעקל פון נעבן די הויז.
האט צוגערויבט זיין רוה .טאג און נאכט בזיונות ,בושות ,וואס דער מענטשליכער ביז נישט לאנג צוריק האט יעדער איד
האט ער געטראכט וואס קען מען טון צו מענטש איז נישט מסוגל צו דערליידן. אין שטאט גוט געקענט דעם אדרעס .ר'
לינדערן די צרה ,ער האט באזוכט ביי די די צרה האט באטראפן ר' שבתי מיט שבתי ,א ווארעמער און הארציגער איד,
מקובלים אין שטאט ,ביי די גרויסע לייט עטליכע מאנאטן צוריק ווען אין זיין איז נישט געווען פון די אידן וואס האבן
און זיך אויסגעוויינט פאר יעדן איבער די געגלייבט אז די געלט וואס השי"ת האט
געראטענע טאכטער דינה איז אריין א רוח
צרה וואס גייט אריבער אויף אים אבער אים געגעבן איז זיינס ,ער האט געזען
רעה .דער רוח איז געווען א שלעכטער און
יעדער האט אים פארשיקט פון דארט מיט דערינען א פקדון פון הימל און ווען א איד
האט געגליכן צו פארשעמען מענטשן און
ליידיגע הענט ,זאגענדיג אז ער זעהט נישט
זיי דערנידערן ביז צו די טיפסטע טיפענישן. האט אים געבעטן א נדבה האט ער מיט
פאר אים קיין לעזונג.
איבערנעמענדיג די שליטה פון זיין ברייטע האנט אים געהאלפן.
אין איינער פון די טעג האט א פרייליכע
געראטענע טאכטער פלעגט ער איר אויך געסט ביי זיין טיש איז געווען
שטימונג געהערשט אין שטאט ,א נייער רב
צושלעפן ביז צו די פענסטער און יעדער אן אפטער זאך .יעדער נאכט נאך זיין
איז אנגעקומען אין שטאט ,דער הייליגער
און וועלט בארימטער צדיק הגה"ק ר' דוד דורכגייער וואס איז אריבער אונטער טעגליכער שיעור אין די לעמבערגער שול
סגל באקאנט אומעטום אין די אידישע זיין שטוב האט ער אויפ'ן העכסטן קול פלעגט ער זיך אומקערן אהיים ווען אונטער
וועלט אלץ דער הייליגער טורי זהב. אויסגערעכענט אלע עבירות וואס ער האט אים שלענגלען זיך א רייע פון ארימעלייט.
מיט שמחה און פאראדע האבן די אפגעטון פון די טאג וואס ער איז געבוירן "פנחס דו האסט שוין עפעס פארזוכט
שטאטסלייט ענטפאנגען דער גדול געווארן אויף די וועלט. היינט?" .פלעגט ער אפשטעלן אידן אין
בישראל .א רייכער קבלת פנים לכבודו של ווען עס האט פאסירט איינמאל האט גאס.
תורה איז געווארן אפגעראכטן און די ראשי מען געמיינט אז עס איז א דורכגאנג ר' שבתי האט נישט געווארט צו הערן
הקהילה האבן ארויסגעדינגען א הויז פאר'ן אבער ווען דער צווייטער דורכגייער און א יא ,ער האט איינגעלאדנט די אלע אידן
שטאטס רב. דער דריטער זענען באוואשן געווארן צו אים אין שטוב און זיי סערווירט מיט א
8
בס"ד
נעמט אהיים עפעס א אנדענק פון אייער ווארימע נתינה
£ 500 £ 750 £ 1000
תורות ועובדות – סיגוט סאטמאר
ספר אוצרות השבת ספר באילנא דחיי ז"כ חומש הבנת המקרא
£ 180 £ 250 £ 360
ספר בהיכלא דמלכא – ויספר (מרשימת ספר חידושי תורה הרה"ק מסאטמאר זי"ע
ראזענפעלד ) – דער הייליגער ר' יענקעלע פון פשעווארסק ספר כתבי יואל
יעקב – תולדות חנה
נעמט אהיים
ַמ ָּתנֹות.
דעם מוצאי שבת אין
9
פרדס וויזניץ בשעה 8:45
שטילקייט האט געהערשט אין צימער וואס עס האט אים באטראפן און אויך דער הויז איז גראדע געווען בשכינות פון
ווען דער משמש האט הויעך און קלאר באטאנט אז יעדער מאל וואס דער צדיק דעם נגיד ר' שבתי .דער וועג פון דעם שול
איבערגעגעבן די שליחות פאר'ן דיבוק. גייט אריבער זיין שטוב ווערט זיין טאכטער צו זיין נייער הויז האט מען געקענט מאכן
עס האט נישט געדויערט לאנג און גענצליך צוטרייסלט. אריבערגייענדיג דער שטוב פון ר' שבתי
דער דיבוק האט אנגענומען די בקשה "הייליגער רבי ,אז דער רוח האט אדער דורך א צווייטער וועג.
פארשפרעכנדיג אז תיכף ומיד גייט ער מורא פון אייך אפשר קען עס דער צדיק ווען עס איז אנגעקומען דער ערשטער
פארלאזן איר קערפער און מער זיך נישט ארויסטרייבן?" .האט זיך ר' שבתי געבעטן טאג און דער טורי זהב האט געדארפט
אומקערן אין איר. ביים רבי'ן. אהיימגיין פון שול האבן געוויסע געוואלט
אין געציילטע מינוטן שפעטער האט דער הייליגער טורי זהב האט געהערט אויפמערקן דעם רב ער זאל ליבערשט
דער וואונדער פאסירט ,דער רוח רעה האט די מעשה און קלארגעשטעלט פאר ר' נוצן דעם צווייטן וועג ,די אידן האבן מורא
פארלאזט די טאכטער און זי איז צוריק שבתי אז קיינמאל בעפאר האט ער נישט געהאט אז די טאכטער פון ר' שבתי וועט
געווארן געזונט ווי יעדע אנדערע מענטש. אויסגעפירט אזא זאך ,ער איז נישט באוואשן דעם רב ,אבער ווען דער רב האט
ר' שבתי ,באגייסטערט פון וואס עס געוואוינט צו טון אזוינע זאכן און ער קען גענוצט דעם וועג האט זיך קיין איינער
האט נארוואס פאסירט איז אריבערגעלאפן זיך נישט אונטערנעמען אזא אונטערנעמונג נישט געוואגט אים אפצושטעלן און מיט
צום שטוב פון דעם הייליגן טורי זהב. אויף זיינע פלייצעס. א רואיגער געוויסן האט דער נייער רב
פון טיפן הארצן האט ער אים באדאנקט א נידערגעשלאגענער איז ר' שבתי דורכשפאצירט דער שטוב פון ר' שבתי.
זאגענדיג יישר כח פאר די גרויסע הילף און ארויס פון דעם רב'ס שטוב .נישט וויסנדיג דא האט זיך אפגעשפילט אן
געפרעגט דעם טורי זהב מיט וואס ער קען וואו אהין ער זאל זיך ווענדן ווייטער האט אויסטערלישער זאך .אנשטאט דער
אים באצאלן. ער מיטגעטיילט מיט אדערע וואס דער רב דיבוק זאל בלייבן זיצן שטאלצערהייט
"איך האב גארנישט געטון" .האט דער האט אים געזאגט און ווי יעדער מאל ווען נעבן די פענסטער און מיט א הויכער קול
צדיק געזאגט מיט עניוות. דער רב גייט פארביי זיין שטוב באפאלט אויסשרייען עבירות פון יעדן דורכגייער
ר' שבתי האט נישט נאכגעלאזט. זיין טאכטער א מורא'דיגע פחד. האט די טאכטער פון ר' שבתי אנגעהויבן
זעענדיג אז געלט וועט נישט העלפן האט גוטע אידן האבן גענומען אויף זיך טרייסלען פון שרעק.
ער פארגעשלאגן פאר'ן טורי זהב אז ער ארויפצוגיין צום רב אין שטוב און מיט איין אטעם איז זי אנטלאפן פון דעם
גייט אים קויפן א מתנה א נייער טלית. אים איבערצייגן ער זאל זיין וויליג פענסטער און זי האט אזוי געטרייסלט פון
"רבי איך פאר דאך ארום אין די וועלט, אונטערצונעמען זיך אפצוגעבן מיט די שרעק ביז ווען דער רב מיט זיין פמליא
איך קום אן צו די ערטער וואו עס איז דא טאכטער פון ר' שבתי ,אדער דער טורי זהב האבן זיך דערווייטערט פון דעם שטוב.
גוטע טליתים ,איך וויל קויפן פאר'ן רבי'ן א האט פאר יעדן איינעם געזאגט די זעלבע, דער סצענע האט זיך איבערגע'חזר'ט
נייער טלית און דאס וועט זיין מיין מתנה". אז ער האט נישט קיין באקאנטשאפט מערערע מאל .יעדע מאל ,ווען אימער דער
דערצו האט דער טורי זהב מסכים מיט רוחות רעות און וועט וועגן דעם נישט רב האט אריבערשפאצירט דער שטוב פון
געווען .ר' שבתי האט געהאלטן ווארט קענען ארויסטרייבן די רוח רעה. ר' שבתי האט די טאכטער זיך אנגעהויבן
און א שטיק צייט שפעטער האט ער זיך פאר איינער פון די ראשי הקהילה ווארפן פון שרעק און איינגערוהט ביז ווען
אומגעקערט אהיים מיט א נייער טלית און האט אויפגעבליצט אן איינפאל .ער האט דער צדיק איז פארביי.
עס געגעבן פאר'ן רב. פארגעשלאגן פאר'ן טורי זהב אז אפשר מיטאמאל האט ר' שבתי געזעהן אז
געציילטע טעג שפעטער האט אים זאל דער רב אריבערשיקן דער משמש אויב האט ער געמיינט אז קיין שום כח וועט
דער טורי זהב געלאזט רופן זאגנדיג אז ער מיט א שליחות צום רוח רעה און אים נישט קענען ארויסראטעווען זיין טאכטער
ציט צוריק פון די מתנה ,ער וויל צוריק זיין באדראהען זאגנדיג אז אויב ער וועט נישט פון דעם שלעכטן רוח האט ער פאר זיך א
אלטער טלית. פארלאזן די קערפער פון די פרוי וועט ער וועג ,דער רב פון די שטאט האט א שליטה
"דער מנהג איז אז מען באגראבט א האבן א מיאוס'ער סוף. אויף דעם דיבוק.
מענטש מיט א טלית ,איך וויל אז ווען צו דעם האט שוין דער רב צוגעשטימט. לאנג האט נישט געדויערט און א קלאפ
איך קום ארויף אין יענער וועלט זאל איך מען האט געלאזט רופן דער משמש און אויפ'ן טיר פון דעם רב האט זיך געהערט.
מיטנעמען מיט מיר מיין טלית ,דער טלית אים איבערגעגעבן די שטעקן פון דעם רב ביים שוועל איז געשטאנען דער עושר פון
וועט זיין דער עדות אז קיינמאל האט איך זאגנדיג אז בשליחות פון דעם מרא דאתרא שטאט ר' שבתי.
מיט איר נישט געטראכט קיין שלעכטע זאל ער איבערגעגעבן פאר די רוח רעה ער "קומט אריין ר' שבתי" .האט אים דער
מחשבות ,איך וויל צוריק מיין אלטע טלית". זאל תיכף ומיד פארלאזן די קערפער פון הייליגער טורי זהב איינגעלאדנט צו זיך אין
קעגן די טענה האט ר' שבתי נישט דאס מיידל ווייל אויב נישט וועט אים זיין שטוב.
געהאט קיין ענטפער און דער טורי זהב ביטער און פינסטער. אריינקומענדיג אין שטוב האט ר' שבתי
האט צוריק אנגעטון זיין אלטער טלית ווי אין שטוב פון ר' שבתי איז זיך אויסגעגאסן זיין ביטער הארץ פאר דעם
אין די אמאליגע יארן. צוזאמענגעקומען אן עולם ,יעדער האט צדיק .נישט אויסלאזנדיג קיין שום פרט
[יהי אור] געוואלט זעהן וואס דא גייט פאסירן .א האט ער אים מיטגעטיילט מיט די צרה
10
בס"ד
פלאם-פייערדיגע דרשה
ומלהיב לבבות ישראלהרה"ג ר'יחזקאל מגיד מישרים
דורכ'
ן
פלאם פייערארויס וועלכע וועט מיט זיין
שליט"
רפאפורט א
פייער פון א תורת חסד תלמיד.ברענגען
די
דעם מוצאי שבת אין
פרדס וויזניץ בשעה 8:45
11
ותימרון חידושא
י .ק .קענווי איילענד
מלאכת צובע (ב)
מען עס ארויסנעמען פאר שבת. ווען איז דא צביעה ביי עסנווארג
אויב מ'האט פארגעסן דאס ארויסצונעמען ,זאל מען עס הגם אז בדרך כלל פסק'ענען מיר (סו"ס ש"כ) אז מעיקר הדין (א)
ארויסנעמען אין שבת מיט די פיס (ד) [אדער מיט אן אנדער שינוי], איז "אין צביעה באוכלים ומשקים" -עס איז נישטא קיין איסור צו
ווייל דאס איז מוקצה. פארבן עסנווארג אדער געטראנקען( ,חוץ אין געוויסע פעלער ,זע אין הערה
(ב) ,),איז דאס נאר ביי אוכלים ומשקים וואס מ'פלאנט צו עסן אדער
ווען מען איז אין די פרעמד טרינקען.
אין א פאל ווען א מענטש געפינט זיך אין א פרעמדע הויז ,דארף אבער אוכלים ומשקים וואס מ'פלאנט נישט צו עסן ,און אוודאי
מען נישט מחמיר זיין דאס ארויסצונעמען ,ווייל דער מענטש איז אויב עס איז נישט ראוי צו עסן אדער טרינקען ,איז ביי דעם יא שייך
בכלל נישט אינטערעסירט אין די קאליר (טל ברכה ח"ב עמוד .)117 דער איסור פון צביעה.
אויב געבט עס נאר אריין א שמעק קאלערינג אין די בית-הכסא וואסער
אויב עס געבט נישט אריין קיין קאליר ,נאר א געשמאק און א דערפאר ,אן אויף-פריש מיטל וואס געבט אריין א קאליר אין די
שמעק ,איז פארשטענדליך נישט דא קיין שאלה פון צובע ,עס איז וואסער פון בית הכסא – סיי וואס מ'הענגט אריין אינעווייניג אין די
אבער דא וואס קלערן אריין צי ביי דעם איז דא דער איסור פון מוליד שיסל ,און סיי וואס מ'שטעקט אריין אינעם טאנק – איז א שאלה פון
ריח .למעשה זענען אסאך פוסקי זמנינו מקיל אין דעם (ה). צובע (ג) ,ווייל די וואסער שטייט נישט אויף צו טרינקען ,דעריבער זאל
מקורות והערות
(א) דלחומרא יש חוששין לשיטת הגינת וורדים המובא בשערי תשובה ריש סימן שי"ח ,דאם מכניס במשקה דבר שנצבע המשקה על ידה ,יש בזה משום איסור צובע
[ולדעה זו יהא אסור להכניס במים שום משקה ,כגון להכניס קאווע או טיי להמים] ,ולדעה זו מהני אם נותן מקודם הדבר הצובע ,ורק אח"כ נותן ע"ג המים [מיהו לא
מועיל שינוי זה בצובע גמור כמובן].
והנה דברי הגינת וורדים נתקבל לחומרא ,ולכן כדאי אכן להחמיר שלא לשפוך ארענדזש-דזשוס על המים ,אלא יעשה להיפוך וכדומה ,אבל לא יעשה כן על חשבון
הלכה אחרת כמובן ,דאין זה אלא חומרא.
(ב) עיין מנחת שלמה (ח"ב סימן י"ד) דכפי ששמע יש חילוק בדמים בין הסוג שגם צובע ,לבין הסוג שאינו אלא מוליד ריח ,וא"כ הרי מוכח דכוונתו לכך[ .ובעיקר הענין
עיין בטל ברכה בהערותיו על מלאכת צובע הערה .]49
(ג) צו נוצן א זאך וואס איז מיוחד צו פארבן ( ,)FOOD COLOURRINGאיז דא פוסקים וואס אסר'ן אפילו ביי עסנווארג (עיין חיי"א כלל כ"ד ס"ה ובנשמת אדם
שם ,הובא חלקו במ"ב סו"ס ש"כ).
אזוי אויך פארבן עסנווארג מיט א ציל פון פארדינען געלט ,ווי א בעה"ב פון א רעסטוראנט וואס פארבט זיינע עסן כדי די געסט זאלן גליסטן צו די עסנווארג ,און דורך
דעם פארדינען מער געלט ,הייסט דאס צובע (זה כבר אסור לכל הפוסקים ,עיין היטיב פרמ"ג סו"ס ש"כ ,הובא במ"ב שם ,והדוגמא של רעסטוראנט לקחנו מטל ברכה).
(ד) ואם אינו יכול להוציאו ברגלו ,כתב בספר פסק"ת (סימן ש"כ )283שמותר להוציאו בידו עיי"ש טעמו.
(ה) עיין ארחות שבת שמביא מה ששמע ממומחים שבאמת אינו עשוי להכניס ריח בהמים ,אלא שעשוי להכניס ריח בהחדר ,יעו"ש .ויש לדון לפי המציאות אם אכן
כך הוא .ויש עוד הרבה מקילים בזה [ובטל ברכה (סוף הערה )49הקיל בלא טעם הנ"ל ,מכיון שלא נעשה רק לסלק הריח רע].
לעטר פתורא
זיך אנגעגרייט צידה לדרך אויף לעתיד לבוא
כי ציד בפיו.
חז"ל זאגן אונז אז ווען משיח וועט קומען וועט השי"ת זאגן פאר די אבות הק'' :די אידישע קינדער האבן געזינדיגט' ,און בעטן
אז זיי זאלן משפט'ן די אידן.
און ווער וועט זיך אננעמען פאר כלל ישראל? יצחק אבינו.
יצחק אבינו וועט טענה'ן אז אויך ער האט געהאט א זון עשו הרשע ,און מיט דעם אלעם האט ער אים ליב געהאט .ער וועט
בעטן פון השי"ת אז ער זאל זיך אויך מרחם זיין אויף זיינע קינדער און מעורר זיין די ליבשאפט וואס ער האט אויף זיי ,אפילו אז
זיי האבן געזינדיגט.
די בחינה איז מרומז אין דער פסוק ,ויאהב יצחק את עשו – יצחק האט ליב געהאט עשו ,כי ציד בפיו -ווייל אדאנק די אהבה
וואס ער האט ארויסגעוויזן פאר עשו ,וועט ער לעתיד לבוא האבן 'צידה' מיט וואס ער וועט קענען מעורר זיין רחמים אויף כלל
ישראל ווען משיח וועט קומען.
[הרה"ק ר"מ מפרעמישלאן זצוק"ל]
12
בס"ד
גאר אינטערעסאנט . קרישקעלעך . אנעקדאטן . זכרונות .
לעבעד יגע א ע רשטמ א לי ג:
היסטארישע פאנעל
בנושא :די ישיבה ציט זיך ארויס קיין היטשין.
ערשטמאליג אדורכגיין די גאנצע וועט מ'
היסטארישע פאנעלווי א גאר
ישיבה האט זיך ארויסגעצויגן קיין היטשין,מיט אלע
תקופה ווען
די
עפעס וואס לוינט נישט צו פארפאסן.
קרישקעלעך ארום און ארום,
דעם מוצאי שבת אין
פרדס וויזניץ בשעה 8:45
13
פארזעצונג 8
פרישע שפאנענדע און
דראמאטישע
אשר יאקאב
צווישן פארזעצונג
צוויי
נעמען
אין קורצן פון פריער:
נאך דער לוויה פון מרת מרים יוכבד שטיינבערגער ע"ה אין סטעמפארד הילל ,האט גדלי' קליין אנגעהויבן אויספארשן ווער די
פרוי איז באמת געווען ,און פארוואס איר לעבן איז געווען אזוי פארמאכט פון די אויגן פון אירע שכנים.
צוזאמען מיט זיין ברודער יוסי אין מאנסי פרובירן זיי צונויפצושטעלן די פארשידענע רמזים ,און צו פארשטיין פארוואס זייער
פאטער ,הרב שלום קליין ,האט אמאל דערמאנט דעם נאמען שטיינבערגער ,און פארוואס יוסעלע רובינשטיין איז געווען אזוי
איבערראשט פון עפעס וואס דער פאטער האט אים דערציילט וועגן דעם.
א באזוך ביים פאטער אין א נורסינג-היים האט געברענגט בלויז א קורצן זכרון ,אבער דער נאמען שטיינבערגער האט ווידער
אויפגעוועקט שאלות פון דער פארגאנגענהייט .עס ווערט אלץ קלארער אז הינטער דעם נאמען ליגט א געשיכטע וואס איז נאך
ווייט פון אויפגעקלערט ווערן.
און יעצט ליינט ווייטער:
אלעס האט אויסגעזען ווי אלעמאל ,און דאך האט ער געפילט לאנדאן ,ענגלאנד –
אז ער קוקט שוין אויף דער געגנט מיט אנדערע אויגן .ווייל ער טבת תשס''ח
האט געוואוסט אז הינטער די באקאנטע הייזער ,הינטער די טירן
דער פליגער האט זיך אראפגעלאזט אין דעם היטראו
וואס ער איז שוין טויזנטער מאל פארבייגעגאנגען ,ליגט אפשר
א געשיכטע וואס ער האט קיינמאל נישט געחלומ'ט אז ער וועט לופטפעלד נאך דער כמעט זיבן שטונדיגע רייזע און גדלי' קליין
אמאל דארפן אויספארשן. האט מיט א שטילן זיפץ צוגעמאכט זיין אויגן פאר א מאמענט.
דער טאג איז געווען קאלט ,און א פיינער ווינט האט געטריבן ער איז געווען מיד ,אבער ער האט זיך געפילט גוט אז ער
טרוקענע בלעטער צוזאמען מיט קליינע שטיקלעך פאפיר און איז שוין אויפן וועג אהיים .אין מאנסי האט ער פארברענגט
ליידיגע פלאסטישע זעקלעך איבערן טראטואר .דער דרייווער עטליכע טעג מיט זיין ברודער יוסי ,און זיי האבן צוזאמען
האט אים געפרעגט עפעס וועגן דעם פארקער ,און גדלי' האט פרובירט צו פארשטיין דעם מיסטעריעזן נאמען שטיינבערגער.
געענטפערט מיט א האלבן שמייכל ,אן באמת צו הערן וואס מען זיי האבן גערעדט ,געקלערט און געזוכט אין זכרונות פון דער
האט אים געפרעגט .זיין קערפער איז געווען מיד פון דער נסיעה, פארגאנגענהייט ,אבער קיין קלארע תשובה האבן זיי נישט
אבער זיין קאפ איז געווען וואַך ווי אינמיטן טאג .ער האט זיך געפינען.
געכאפט ביי יעדן קליינעם געדאנק ,יעדן נאמען און יעדן פרט ווען ער איז ארויסגעקומען פון לופטפעלד און אריינגעשטיגן
וואס האט געקענט זיין דער שליסל צו דער געשיכטע. אינעם שווארצן טעקסי קיין סטעמפארד הילל ,האט ער געקוקט
ווען דער קאר איז אריינגעפארן אין סטעמפארד הילל ,האט אויף די באקאנטע גאסן און געשעפטן וואו ער איז פארבייגעפארן.
14
בס"ד
זכרנו ימים מקדם שנות הראשונים בהיטשין
זכרונות. דע רמ אן
די ר
אבי סע לע
יושע אהרן ברייער פון וויליאמסבורג און מו"ה ר'
שעהר הי"
ו עזריאל
א שמועס מיט מו"ה ר'
מתלמידי ישיבתינויואל לאנגבערגשליט"א, אנגעפירט דורכן פה מפיק מרגליות הרה"ג ר'
ו הי"
טון וואס די ישיבה האט זיך ארויסגעצויגן קיין היטשין.
תקופה
וועטדיאדורך
הק',ווי מ'
דעם מוצאי שבת אין
פרדס וויזניץ בשעה 8:45
15
נישט געוואלט זיך פירן ווי א מענטש וואס פארלירט דעם שכל גדלי' געבעטן דעם דרייווער אפצושטעלן א ביסל פריער פון זיין
צוליב א מיסטעריע .ער האט שוין געלערנט אין לעבן אז ווען הויז .ער האט נישט געהאט קיין ספעציעלן חשבון מיט זיך; ער
מען יאגט זיך צו שנעל צו א תשובה ,קען מען פארפאסן דעם האט פשוט געוואלט גיין די לעצטע שטיקל וועג צופיס ,אטעמען
איינציגן ריכטיגן וועג .אבער ער האט אויך געוואוסט אז ער די קאלטע לופט און זיך צוריק אריינפאסן אין זיין געווענליכן
קען נישט מער צוריקגיין צו דער אלטער גלייכגילטיקייט .די לעבן.
געשיכטע האט זיך שוין אריינגעכאפט אין אים. אבער ווען ער איז אנגעקומען צום עק פון דער גאס ,האט ער
אין שטוב האט מען אים אויפגענומען מיט א ווארעמקייט זיך פלוצלינג אפגעשטעלט.
וואס ער האט שוין לאנג נישט געשפירט .די גאנצע משפחה האט נומער .37
געווארט אויף אים ,און ווי נאר ער איז אריינגעקומען ,זענען זיי דער הויז איז געשטאנען דארט ווי פריער ,מיט זיין טונקעלער
אים אנטקעגנגעקומען מיט שמחה און התרגשות. פראנט ,דעם פארמאכטן טויער און די פענסטער לאדנס וואס
די קינדער האבן געוואלט וויסן וויאזוי די נסיעה איז געווען, האבן קוים געלאזט זען וואס עס טוט זיך אינעווייניג .עפעס
וואס ער האט געטון אין אמעריקע ,און ווען ער וועט זיי דערציילן איז געווען אין דער שטילקייט פון דעם הויז וואס האט אים
מער .זיין ווייב האט אים אנגעקוקט מיט א שמייכל ,אבער אין אלץ אויפגעברויזט .אנדערע הייזער אין דער גאס האבן געהאט
אירע אויגן האט זיך אויך געליינט א שטילע זארג .זי האט ליכט אין די פענסטער ,מענטשן וואס זענען אריינגעקומען
געוואוסט ווי שטארק די גאנצע פרשה האט אים אויפגערודערט און ארויסגעגאנגען ,א טיר וואס האט זיך געעפנט פאר א קינד
אין די לעצטע טעג ,און זי האט געהאפט אז די צייט מיט זיין אדער א שכן .אבער ביי שטיינבערגער'ס הויז האט זיך גארנישט
ברודער וועט אים העלפן צוריקקומען אביסל רואיגער .זי האט גערירט.
אים געפרעגט צי ער וויל עפעס עסן ,און די קינדער האבן זיך גדלי' האט זיך דערמאנט ווי ער פלעגט אלס יונגער בחור
געאיילט צו ברענגען וואס ער דארף. אריבערגיין די גאס מיט א שנעלן טריט ,און ווי ער פלעגט זיך
גדלי' האט זיך אויסגעטאן דעם מאנטל ,זיך געוואשן די נישט אומקוקן ביז ער איז שוין געווען ווייט פון דעם הויז .אין
הענט און זיך אראפגעזעצט מיט זיי .ער האט געשמייכלט, יענע יארן האט ער זיך געשעמט צו מודה זיין אז דאס הויז מאכט
געענטפערט אויף זייערע פראגעס און זיך געפריידט צו זיין אים נערוועז .ער האט זיך געזאגט אז ס'איז נאר אן אלטער בנין ,א
צוריק אינדערהיים ,צווישן זיינע אייגענע קינדער .פאר א וויילע פארמאכטע טיר און א פרוי וואס רעדט נישט מיט אירע שכנים.
האט ער אפילו געשפירט ווי ער קען לאזן די שווערע מחשבות יעצט האט ער פארשטאנען אז די אומבאקוועמליכקייט איז
אין דער זייט. אפשר נישט געווען אינגאנצן אומזיסט.
אבער ווען דער שמועס איז שטילער געווארן און די ער האט געוואוסט אז מרת שטיינבערגער איז שוין נישטא.
קינדער זענען צוריקגעגאנגען צו זייערע זאכן ,האט זיך גדלי' ער האט געזען ווי מען האט איר ארויסגעטראגן אויף איר לעצטן
אראפגעזעצט אין זיין קליינעם ארבעטס-צימער .ער האט וועג ,ער האט געזען די מענטשן וואס זענען געקומען צו דער
ארויסגענומען א נאטיץ-ביכל ,דעם סארט ביכל וואס ער פלעגט לוויה ,און ער האט געזען די צוויי פרויען וואס זענען געשטאנען
נוצן ווען ער האט געדארפט געדענקען נעמען ,טעלעפאן- דארט מיט א פנים וואס האט אויסגעזען ווי זיי טראגן מיט זיך א
נומערן אדער זאכן וואס מען טאר נישט פארגעסן .אויפן ערשטן גאנצע לעבן פון זכרונות ,אבער קיינער פון די אנוועזנדע האט
ליידיגן בלאט האט ער געשריבן: נישט געקענט ליינען אויף זייערע פנימ'ער וואס זיי טראכטן.
מרים יוכבד שטיינבערגער. ווער זענען זיי געווען? פארוואס האט כמעט קיינער פון די
אונטער דעם האט ער געשריבן :די צוויי טעכטער .דערנאך: שכנים נישט געוואוסט אז די פרוי האט טעכטער? און פארוואס
טאטי .און צום סוף :יוסעלע רובינשטיין. האט מען אזוי שטרענג געהיטן דעם הויז און דעם לעבן וואס
ער האט געקוקט אויף די פיר שורות .זיי האבן אויסגעזען האט זיך דארט אפגעשפילט?
ווי נעמען פון פיר באזונדערע מענטשן ,יעדע שורה א וועלט ער האט זיך דערמאנט ווי מען האט אמאל געזאגט אז מרים
פאר זיך .אבער עפעס האט זיי פארבינדן .ער האט נאכנישט שטיינבערגער איז א פרוי וואס וויל מען זאל איר אפלאזן .זי וויל
געוואוסט וואס ,און ער האט זיך נישט געוואלט לאזן פירן דורך נישט קיין באזוכן ,זי וויל נישט קיין שכנות'דיגע שמועסן און זי
קיין פאראויסגעמאכטע מסקנות .ער האט בלויז געוואוסט אז די וויל נישט אז מען זאל פרעגן וואו זי גייט אדער ווער עס קומט צו
נעמען זענען נישט צוזאמגעקומען צופעליג אין זיין לעבן. איר .אין א געגנט וואו מען קען זיך צומאל נישט איינהאלטן פון
ער האט אנגעהויבן שרייבן די זאכן וואס זיי האבן זיכער פרעגן צי א שכן האט שוין געקויפט די נייע קאר ,אדער פארוואס
געוואוסט; מרים שטיינבערגער האט געלעבט אין סטעמפארד דער האט זיך משדך געווען מיט יענעם ,איז אזא שטילקייט אליין
הילל ,אבער כמעט קיינער האט איר נישט געקענט .זי האט געווען גענוג צו מאכן מענטשן נייגעריג.
געהאט טעכטער ,אבער זיי זענען געווען אומבאקאנט אין דער אבער איצט איז די פרוי געשטארבן ,און די שאלות זענען
געגנט .טאטי האט אמאל דערמאנט איר נאמען ,און יוסעלע געבליבן לעבעדיגער ווי אמאל.
רובינשטיין האט געהערט עפעס וואס האט אים געמאכט זיך גדלי' האט זיך געצוואונגען אראפצוגיין ווייטער .ער האט
שטארק וואונדערן .מער ווי דעם האבן זיי נישט געהאט. נישט געהאט קיין רעכט אריינצוגיין אין דעם הויז ,און ער האט
16
בס"ד
ביהמ"ד שערי שלום
טשאבא
בנשיאות כ"ק מרן רבינו שליט"א
נגיל ונשיש בזאת התורה
כי הוא לנו עוז ואורה
ול פני כ"ק רבינו שליט"א בברכה כאיש אחד בלב אחד אנו מגישים, מ
זה היום אשר קוינו בא יום שמחת התורה לעירינו לונדון ולדרים,
לשמוח ברינה על שזכה מורינו לקיים מצות כתיבת ספר תורה בכל הפירושים,
טהור לב פסע לקיים מצות בוראו ובכתב ידו כתב מספר בראשית עד סוף ספר דברים,
ועבר בעזהשי"ת על זמנים ומצבים באמונה חזקה ובכוח אזר וכתב עמודים אחר עמודים,
בכן ברגשי הלב מברכים מול פני הקודש מורינו ומדריכינו עמוד החסד שמו נודע בשערים,
ה”ה
כ"ק מרן
רבינו שליט"א
אב"ד דקהילתינו שערי שלום טשאבא
ונשיא כוללי תפארת שלום בוקר ערב וצהרים
יהא רעווא מן קדמן אביהון דבשמיא שזכות התורה יגן על מורינו ויזכה להשפעה מן שמים,
כל היעודים רפואות וישועות שקוי לעצמותיך ורפאות לשריך אורך ימים ושנות חיים,
ויזכה מורינו להמשיך בהנהגת הקהילה להורינו הדרך אשר נלכו בה רבות בשנים,
ובהאי שעתא אנו מודים ומשבחים על כל מה שכבודו עושה לכל אחד מאתנו כאב רחמים,
ומלהיב לבבינו בדרשות ודברי תורה ותמיד עוזר להכלל ולהפרט בעצה ותשועה בכל ענינים,
והברכה אחת שנזכה לחוס תחת צילו ולשמוח יחד בשמחה בכל עת ועידן בעזרת יוצר יצורים.
היוצאים בקידה בשמחת דודים.
מתפללי
הביהמ"ד
17
גערופן נאך איינעם פון דער אנדערער זייט גאס .די וועלט איז דאן האט ער ארפאגלייגט דער פעדער.
ווייטער געגאנגען אין איר געווענליכן ריטם ,ווי כאילו קיין שום א מענטש קען בויען א גאנצע געשיכטע פון פיר פאקטן ,האט
סוד איז קיינמאל נישט געווען באהאלטן אין א הויז עטליכע טירן ער געטראכט ,אבער דאס מאכט עס נאך נישט אמת .ער האט
ווייטער. נישט געוואלט אויסטראכטן א פארבינדונג בלויז ווייל ער האט
גדלי' האט זיך דערמאנט אין א זאך וואס ער האט אמאל געהערט געדארפט אז עס זאל זיין איינס .אויב ער האט געוואלט געפינען
פון אן אלטן שכן .ער האט געזאגט אז מרים שטיינבערגער איז דעם אמת ,האט ער געדארפט וויסן וועלכע פראגע צו פרעגן און
נישט געווען פון די וואס האבן זיך ארומגעדרייט אין דער געגנט, וועמען צו פרעגן.
און אז ווען מען האט איר יא געזען ,איז עס געווען אלעמאל מיט די טעכטער זענען געווען איין וועג .אפשר האבן זיי געוואוסט
א געוויסער איילעניש .זי האט נישט געקוקט אויף די מענטשן, מער ווי זיי האבן געזאגט .אפשר האבן זיי גארנישט געוואוסט.
און די מענטשן האבן זיך צוגעוואוינט נישט צו קוקן אויף איר. און יוסעלע רובינשטיין איז געווען דער צווייטער וועג ,ווייל דער
אזוי קען א מענטש וואוינען צענדליגער יארן צווישן שכנים ,און אויסרוף וואס ער האט אמאל געמאכט איז געווען צו שטארק צו
ווען ער פארט אוועק ,בלייבט כמעט נישט קיין זכרון. פארגעסן.
אבער ביי מרים שטיינבערגער איז עפעס אנדערש געווען .איר אבער יוסעלע אליין איז שוין נישט געווען צווישן די
נאמען איז נישט פארשוואונדן צוזאמען מיט איר .פארקערט: לעבעדיגע.
זינט איר טויט האט דער נאמען אנגעהויבן צו ערשיינען אין גדלי' האט זיך דערמאנט אז יוסי האט שוין גערעדט וועגן
ערטער וואו גדלי' האט קיינמאל נישט ערווארטעט — אין א געפינען יוסעלע'ס קינדער .אויב דער פאטער האט אמאל
שמועס פון זיין פאטער ,אין א זכרון פון יוסעלע רובינשטיין ,און דערציילט יוסעלע עפעס וויכטיגס ,איז מעגליך אז יוסעלע האט
יעצט אין א געשיכטע וואס האט אים שוין געפירט פון לאנדאן עס דערמאנט אין שטוב ,אדער איבערגעלאזט א בריוו ,א פאפיר,
קיין מאנסי און צוריק. א בילד ,עפעס וואס ער האט קיינמאל נישט געהאלטן פאר
ער האט זיך צוריקגעזעצט ביים טיש און נאכאמאל געקוקט וויכטיג ביז יעצט .מענטשן האבן אמאל געהאלטן סודות פאר זיך
אויף די נעמען אין זיין ביכל .ער האט נישט אויסגעמעקט קיין א גאנץ לעבן ,אבער זיי האבן נישט אלעמאל געקענט פארמיידן
איינע פון זיי ,און ער האט אויך נישט צוגעלייגט קיין נייעם נאמען. אז א קליין שטיקל פון דעם סוד זאל בלייבן אין די הענט פון די
דערווייל איז דאס געווען אלעס וואס ער האט געהאט. קומענדיגע דור.
א נאמען ,א פארמאכטן הויז ,צוויי פרויען ביי א לוויה ,און א ער האט גענומען דעם טעלעפאן און געוואלט רופן יוסי,
זכרון וואס האט זיך נישט געוואלט עפענען. אבער ער האט זיך אפגעשטעלט .אין ניו יארק איז עס נאך נישט
גדלי' האט פארמאכט דעם ביכל און עס געלייגט אין געווען די צייט צו רופן אן א סיבה .ער האט צוריק געלייגט דעם
דער שופלאד .מארגן וועט ער זיך ווידער אפגעבן מיט זיינע טעלעפאן און זיך אויפגעשטעלט צו גיין צום פענסטער.
געווענליכע זאכן .ער וועט רעדן מיט מענטשן ,ענטפערן פון זיין פענסטער האט מען געקענט זען א שטיקל פון
טעלעפאנען און זיך פירן ווי אלע אנדערע טעג .אבער ער האט דער גאס .א שכן איז געשטאנען ביים קאר און געפרואווט
געוואוסט אז אונטער דעם געווענליכן לעבן ליגט יעצט א אריינצושטופן א גרויסן זעקל אין באגאזש .צוויי קינדער זענען
פראגע וואס וועט אים נישט לאזן רוען. אריבערגעלאפן מיט זייערע שולע-טאשן ,און א פרוי האט
פארזעצונג קומט אי"ה
די תפילה פון דעם צדיק האט גע'פועל'ט.
לעטר פתורא ויעתר יצחק לנכח אשתו.
אין די תוה"ק ווערט דערציילט אז יצחק אבינו האט געדאוונט 'לנוכח אשתו'.
רש"י אויפן ארט געבט צו פארשטיין אז ער האט זיך געשטעלט דאווענען אין איין ווינקל און רבקה אמנו אין די צווייטע
ווינקל.
עס קען זיין נאך א דערהער ,אז דער 'לנכח' אשתו קומט מרמז צו זיין אז יצחק האט געדאוונט אזוי ווייל ער איז געווען ביי
זיך בשפלות .ער האט געגלייבט אז ער האט נישט גענוג זכותים אז זיינע תפילות זאלן נתקבל ווערן ביים באשעפער ,ער האט
געבעטן לנכח -קעגן איר ,אז אין איר זכות זאלן די תפילות ווערן נתקבל .אבער די תוה"ק זאגט אונז ווייטער אז אפילו אז ער
האט אזוי געדאוונט איז ער למעשה געהאלפן געווארן וועגן זיין זכות און נישט וועגן רבקה ,און ווי עס שטייט ווייטער ויעתר לו
ה' -אז אין זיין זכות זענען געענטפערט געווארן די תפילות.
[קדושת לוי]
18
בס"ד
חבורת
קנין תורה בהלכה
שע"י כולל תפארת שלום טשאבא
בנשיאות כ"ק מרן רבינו שליט"א
שישו ושמחו
בשמחת התורה
גיל ונשיש בזאת התורה כי הוא לנו עוז ואורה כולנו יחד בגיל ורנה שמחים, נ
שליח עושה שליחותו וזכה מרן רבינו שליט"א לקיים מצות בוראו באמת ובתמים,
יום אחר יום שנה אחר שנה עסק בעוז בעט"ו ובזמנו לקיים מצות יוצר יצורים,
את הספר התורה הזאת שנכתב בזמנים קשות בעזר השי"ת הרופא חולים,
הזכותים הגדולים של מורינו שליט"א להחזיק ולתמוך ידי יושבי אוהלים,
כל היום מבוקר ועד ערב הקול יוצא מבית המדרש בלימוד בפלפול חבירים,
וגם לרבות להיות עמוד החסד בעירינו ולעזור בלי ליאות ללבות נשברים,
לנהל מוסדות התורה לבנים ובנות בטירחא דגופא בשמחה ובמאור פנים,
מו++++ל פני כ"ק
לכן זכה לחסד ה' לראות פרי עמלו ספר נאה על השרטוט בקלף כתובים,
ונבוא בברכה יחד חבירים מקשיבים,
מ+רן ר+בינו
שליט”א
לרגל שמחת הכנסת ספר תורה
שיתקיים ביום א' לסדר וראשו מגיע השמים,
ויהי רצון שזכות התורה יגן שיזכה כ"ק מורינו שליט"א להמשיך
בעבודת הקדשים ,בבריית גופא ונהורא מעליא עוד רבות בשנים,
יחד כולם עונים ומברכים,
תלמידי הכולל
גם אנו בברכה מצטרפים,
יצחק שלמה אלבוים
שמואל ישעי' ווייסמאן
19
יישר כח ל
מיט די הילף פונ
מיט די כוחות פון די געטרייע 42טיעם
אונזערע גוטע ברודער האבן מיר דערג
א רינגעלע אינעם גרויסן קייט
פונעם אלוועטליכן ריזיגן ציפער פון:
$1,423,771
לאנדאן האט באוויזן! לאנדאן האט דערגרייכט! א
NSORS
PONSORS
20
לאנדאן!!! נעם בורא עולם.
מעמבערס ,מיט די 3411נדבות פון אייך
גרייכט דעם אסטראנאמישן ציפער פון:
א יישר כוח אייך!
SPON
GOLD SP
21
22
23
מיטן גאנצן הארץ
'פערזענליכ
לוי שרייבער מיט אן
אויסשליסליך רירנדע
געשיכטע
טייערע ליינער ,קומט מיט מיר אויף א פערזענליכע שפאציר;
מיר לאזן זיך אצינד ארויס אויף א וועג פון עטליכע לאנגע
טבת תשפ''ו
חדשים.
איידער איר שטייגט ארויף ,וואלטן מיר אייך גע'עצה'ט זיך
ווארעם אנצוטון און זיך באקוועם מאכן ,ווייל מיר פארן אויף א
א אידישע מאמע
שטורעמישער רייזע – א וועג באגלייט מיט שוועריגקייטן און
מאמי איז ב"ה געווען א געזונטע פרוי; אלעס שטרויכלונגען ,שטורעמעס און פארשידענע ווינטן וואס וועלן
אין שטוב איז געווען אין בעסטן ארדענונג מיט איר בייז בלאזן.
געווענליכע ענערגיע און געניטע ווירטשאפט. מאכט זיכער איידער מיר פארן ארויס אז איר זענט אינגאנצן
אלס עקרת הבית האט זי געהאט די אויפגאבע גרייט .איך וואלט אייך פארגעשלאגן אז איר זאלט מיטברענגען
פון קאכן ,באקן ,גרייטן און רייניגן .זי האט געארבעט א פעקל טישוס; נישט ווייל עס וועט זיין שרעקעדיג אדער
שווער ווי א אידישע מאמע ,כדי די קינדערלעך זאלן טרויעריג ,נאר ווייל עס וועלן אייך לכאורה רינען טרערן פון
האבן א ריינע הויז וואו אהיימצוקומען און געשמאקע עמאציע ,נאכן זען ווי שיין דאס אידישע פאלק איז און ווי ווייט
עסן נאך א טאג אין ישיבה אדער שולע. כלל ישראל איז גרייט צו גיין צו העלפן א צווייטן איד.
יענעם טאג איז עס געווען ,ווען מאמי האט עטליכע חלקים פונעם וועג וועלן זיין אביסל שווער ,אבער
אנגעהויבן שפירן אז עפעס איז נישט אין ארדענונג. זייט וויסן אז בס"ד האט די געשיכטע א גוטע ענדע! אלזא,
עס איז נישט געווען עפעס אויסערגעווענליך ,אבער גארטלט אייך אן און כאפט אייך מיט מיר אויף דער רייזע.
דאך האט אן אינערליכער אינסטינקט איר געזאגט אז
זי זאל גיין צום דאקטער דאס בודק זיין.
24
נישט געגליכן אזא רוף ,און דערפאר איז
זי אריין צוזאמען מיט טאטי.
כע'
ביידע זיצן אויף הארטע פלאסטישע
בענקלעך הינטער א בלויע פירהאנג אין
א קאלטן שפיטאל קארידאר ,ווען דער
דאקטער -וואס האט ווי עס שיינט
שוין געהאט בעסערע טעג -האט זיי
באגריסט מיט א שטאפלדיגן "העלאו"
וואס האט גלייך געוויזן אז ענגליש איז
נישט זיין מאמע-לשון און ער האט
לכאורה אהער אימיגרירט נישט לאנג
צוריק .אבער שוין ,לאמיר הערן וואס ער
דערציילט.
"איך האב געשיקט אלע בלוט-
טעסטס ,סקענס ,בילדער און עקסרעיס
צום לאבעראטאריע ,און עס איז נישט
צוריקגעקומען קיין פאזיטיווע נייעס",
פאנגט ער אן זיין צעבראכענע רעדע.
"וואס מיינט 'נישט גוט'?" האט מאמי
זיך נישט געקענט איינהאלטן.
"אה ,ווי עס קוקט אויס איז עס יענע
מעשה "...האט ער געענטפערט ,פונקט
ווי ער ענטפערט וואס ער וויל האבן
היינט פאר נאכטמאל ,טשיקן אדער
שניצל. איר געווענליכער פירערשאפט אין שטוב; זי האט עס אפגעשטופט פון טאג צו
"יענע מעשה?!" האט מאמי אים זי קאכט ,באקט ,מאכט די היימארבעט טאג צוליב דעם פארנומענעם סדר היום,
איבערגעפרעגט צושוידערט. מיט די קינדער ,פאראינטערעסירט זיך אבער עטליכע וואכן שפעטער ,ווען זי
"יא ",ענטפערט ער קאלט ווי א האט זיך שוין צופיל דערמאנט ,האט זי
אין זייער וואוילזיין און טוט די ארבעט
שוויציג גלעזל קאוק. זיך געטראפן ביים לאקאלן דזשי-פי ,וואס
פון ַאן אם הבנים והבנות...
מאמי האט געקוקט אויף טאטי האט איר אונטערזוכט.
און טאטי אויף מאמי .זיי האבן נישט פונעם ערשטן בליק האט ער געזאגט
שבט
געוואוסט פונקטליך וואס קענסער מיינט, אז פאר אים קוקט אלעס אויס בסדר,
אבער איין זאך האבן זיי גוט געוואוסט :אז אבער אויב זי איז באזארגט זאל זי גיין צום
תשפ"ו
מען רעדט נישט דא פון א פלו אדער א שפיטאל עס איבערקוקן .כנוסח הNHS-
פארקילעכץ; מען רעדט פון יענע ביטערע האט מען געווארט נאך צוויי וואכן ביז דער
מחלה וואס דערשרעקט יעדן איינעם ,פון דערנעבנדיגער האמערטאן שפיטאל האט
קליין ביז גרויס. געהאט אן אפוינטמענט איבערצוקוקן די
די באמבע לאנדעט..
די מחשבות האבן אנגעהויבן לויפן; פרוי .נאך עטליכע טעסטס און סקענס
טריטמענטס ,שפיטעלער ,דאקטוירים, עס איז פרייטאג מיטאג .מאמי איז אין האבן זיי פארשפראכן צוריקצוקומען
סורדזשעריס ,און וואס נישט. שפיטאל; זיי האבן איר גערופן אז זיי ווילן פרייטאג מיט די רעזולטאטן.
'אבער וואס וועט זיין מיטן שטוב?' איר איבערגעבן די רעזולטאטן .זי האט דערווייל גייט מאמי ווייטער אן מיט
25
וואס העלפן איר מיט די מעדעצינישע נישט געקענט איינהאלטן די טרערן. האט מאמי זיך געפרעגט אין קאפ קוים א
דורכגאנג .אלע פארשפרעכן אז זי וועט ווי מאמי דערציילט שפעטער האט זי מינוט נאכן קריגן דעם אפיציעלן דיאגנאז.
זיך בעז"ה ערהוילן און צוריק געזונט ווערן זיך נאר געזארגט איבער דעם וואוילזיין 'ווער וועט קאכן ,באקן ,און אכטונג געבן
ווי פריער. פון די פאמיליע וויאזוי די קינדער וועלן אז אלעס זאל נישט צופאלן?' האט זי צו
"ניין ,עס וועלן נישט זיין קיין לייכטע אויפנעמען די בשורה און וואס די פאלגנדע זיך געקלערט אינעם דאקטער'ס צימער,
חדשים ",האט מאמי מודה געווען'' ,אבער חדשים וועלן מיט זיך מיטברענגען. הינטער יענעם זעלבן נאאיוון פירהאנג
עס וועט זיין גוט מיטן אויבערשטנ'ס יענער שבת איז געווען א שווערער,
הילף '',האט זי איבערגעחזר'ט" .וואס מילד גערעדט .די קינדער האבן פון
איך בין יא נערוועז '',האט זי געאטעמט גארנישט געוואוסט; מאמי האט פרובירט
שווערליך" ,איז וואס וועט זיין מיטן צו באהאלטן אלעס און מאכן א פנים
שטוב? קאכן ,באקן ,רייניגן ...ווער וועט ווי כאילו אלעס גייט אן כסדרן .ווען
דא זיין פאר די קינדער? וועט טאטי אלעס איר טאכטער האט געפרעגט וואס דער
דארפן טון אליינס? וועט דיין שוועסטער דאקטער האט געזאגט ,זעענדיג מאמי'ס
האבן א מאמע וואס וועט איר באגריסן זארג ,האט זי געענטפערט" :אה ,דער
ווען זי קומט אהיים פון סקול? וועל דאקטער האט נישט פונקטליך געוואוסט
איך ליגן א גאנצן טאג אין בעט און זיין וואס עס איז ".און אזוי האט מאמי זיכער
פארלאשן?" האט מאמי ארויסגעווארפן געמאכט אז דער שבת גייט פאריבער די הויפטקווארטירן פון לב אחד אויף מענאר ראוד
שווערע שאלות ,וואס מיין יונג הארץ ,אן אומגעשטערט.
קיין שום ערפארונג ,האט נישט געהאט זונטאג אינדערפרי האב איך גערעדט
קיין שום תירוץ דערויף. מיט מאמי ,און צווישן די זאכן האט
די קומענדיגע טעג זענען געווען זיך דער שמועס געצויגן איבער איר
שווערע .מאמי האט דערציילט פאר מיין אפוינטמענט ביים דאקטער פרייטאג.
ברודער ,און טאטי האט איבערגעגעבן איך האב געשפירט אז מאמי באהאלט דא
פאר מיינע שוועסטער און זיי בארואיגט עפעס; עס האט נישט אויסגעזען ווי א
אז מאמי וועט טאקע זיין גאר שוואך פון געווענליכע אפוינטמענט .איך האב נישט
די שטארקע מעדעצין ,אבער עס וועט צופיל געדארפט מוטשען ,און מאמי
נישט לאנג נעמען און מאמי וועט צוריק האט מיר טאקע דערציילט אז זי האט
זיין אויף די פיס. באקומען דעם ביטערן דיאגנאז פון דער
"מאמי גייט מער נישט באקן חלות?" שרעקליכער מחלה.
האט דאס תמימות'דיגע מיידל געפרעגט, אוי ,קאלטע שווייס האט מיר דאן
וועלנדיג פארשטיין דעם סטאטוס קווא. באגאסן .איך האב געוואוסט אז די מחלה שיינע פעקלעך גרייט ארויסצושיקן צו די פאמיליעס
"און וואס וועט זיין מיט מיין וועש? איך איז עפעס שרעקעדיג ,אבער איך האב
קען נישט אליין וואשן!" האט זי פרובירט אייביג געמיינט אז צו אונז האט עס נישט
וואס האט נישט ארויסגעוויזן קיין שום
צו מאכן דעם מצב טעכניש. קיין שייכות און ס'וועט מיר קיינמאל
געפיל צו דעם שאק-כוואליע וואס איז
נישט בארירן .און דא ,מיין לעבעדיגע
אלעס האט אויסגעקוקט שווערליך, יעצט געשאסן געווארן אינעם צימער.
מאמע ,מיין ענערגישע מוטער ,איז קוים
מען האט נאך געהאלטן פאר אלעמען. "אקעי ,איך וועל אייך געבן די
צוויי טעג צוריק דיאגנאזירט געווארן מיט
איך בין דעמאלט אריבערגעגאנגען צו
דעם פעקל .איך בין שטיל געבליבן און פיילס און די רעזולטאטן .איר וועט זיך
מיין מאמע אביסל צו פארברענגען ,און
געווינטשן א רפואה שלימה. פארבינדן מיטן שפיטאל דורכצוגיין א
אינאיינעם זיך מחזק זיין און בארואיגן
"וואס וועט זיין מיט די טריטמענטס? טריטמענט פלאן ,און אייער באשעפער
די געמיטער ,ווען פלוצלינג האט מען
ווער וועט דיר העלפן?" האב איך געפרעגט זאל דיר היילן ",האט דער דאקטער
געהערט א קלאפ אין די טיר .ביים
עפענען האב איך באמערקט א יונגערמאן א מינוט דערויף. ארויסגעשיקט דאס באטראפענע
– ער שטעלט זיך פאר אלס א וואלונטיר מאמי האט מיר בארואיגט אז זי וועט פארפאלק פון זיין ד' על ד'.
פון "לב אחד" – ער האט אראפגעלייגט א זיין בסדר בסייעתא דשמיא ,און זי איז דער וועג אהיים פונעם שפיטאל
גרויסן זעקל און איז נעלם געווארן. בקשר מיט עסקנים און רפואה העלדן איז געווען גאר שווער .מאמי האט
26
צו יעדע אפוינטמענט איז "לב אחד" בארימטע פראפעסארן ,וואס העלדישע מאמי האט געעפנט דעם פעקל; א
מיטגעגאנגען; מאמי איז קיינמאל וואוילטעטיגע ארגאניזאציעס אינעם שיינע ווארעמע בריוו פיל מיט חיזוק און
נישט געגאנגען אין שפיטאל אליינס. פעלד פון רפואה האבן ערלעדיגט. וואונטשן פון מרת שפרונג פון "לב אחד".
א געטרייע פרוי איז מיט איר שטענדיג מאמי האט געהאט א קאלענדער דערביי זענען געווען עטליכע זיסווארג ,א
מיטגעקומען צו זיצן ביי איר זייט, פיל מיט אפוינטמענטס ,טעסטס, ליסטע פון אלעס וואס די ארגאניזאציע
אריינצובלאזן חיזוק און לייכטער צו מאכן טריטמענטס און וועכנטליכע וויזיטן אין שטעלט צו ,מתנות פאר די געשוויסטער,
דעם דורכגאנג .ליידיג זענען זיי קיינמאל ווי אויך א נומער וואס וועט אייביג זיין
שפיטאל.
נישט געקומען – א קליינע טשאקלאד גרייט צו ענטפערן אויף יעדע רוף .יוי,
טייערע אידן ,מיינע מיטרייזנדע אויפן מאמי האט געשמייכלט! דאס איז געווען
אדער א געשמאקע פרישטאג ,עפעס וועג ,וואס זאל איך אייך זאגן ,גארנישט דאס ערשטע מאל אין עטליכע טעג
זיס ,עפעס וואס האט געצייגט אז מיר האט נישט געפעלט .אוודאי האבן מיר וואס מאמי שמייכלט .מאמי האט נישט
טראכטן פון דיר .מיר זענען נישט בלויז זיך געבענקט נאך מאמי'ס עסן און איר געצעגערט און גלייך אריינגערופן דעם
א טעכנישע ארגאניזאציע ,נאר מיר זענען לעבעדיגן גייסט ,און עס איז געווען נומער זיך צו באדאנקען.
אן ארגאניזאציע מיט א שטיק הארץ, שווער ,זייער שווער צו זען מאמי אין בעט
נעמליך ,איין הארץ -לב אחד. "דו דארפסט אונז נישט דאנקען",
און ווי די טריטמענטס שוואכן איר אזוי האט די סופארט איינגעשטעלטע
איידער פורים האבן מיר ערהאלטן א שטארק אפ ,אבער וואס "לב אחד" האט רעאגירט" .מיר זענען יעצט א טייל פון
הזמנה צו א ספעציעלן פראגראם וואס געטון איז געווען אומגלויבליך. דיין משפחה .זארג נישט ,מיר וועלן זיין
דא יעדע מינוט און ביי יעדע שריט פון
דעם דורכגאנג".
מאמי האט אויסגערעכנט אירע זארגן:
דאס עסן ,די שרעקעדיגע אפוינטמענטס,
און ווער עס גייט אכטונג געבן אויף די
קינדער .מאמי האט געהאט אסאך
קשיות ,און דא האט זי א אידישע מאמע
– פונקט ווי זי – וואס האט תירוצים
אויף אלעס .זי פארשפרעכט אז "לב
אחד" וועט צושטעלן עסן ,זארגן פאר די
קינדער ,און מיטגיין מיט איר צו 'אלע'
אפוינטמענטס.
דער שטוב איז אין יענע רגע נתהפך
הערליכע משלוח מנות ברענגעדיג א שמחת פורים רייכע ערב פורים מסיבה פאר די משפחות וואס געווארן פון פינסטערניש צו ליכטיגקייט.
טראץ די שווערע דורכגאנג מוטשען זיך
ווי נאר "לב אחד" איז אריין אין דעם
לעקסיקאן פון דער משפחה ,האט די
'פינסטערע יענע מחלה' באקומען א פנים
פון 'א לייכטערע דורכגאנג'.
אדר
תשפ''ו
קיינמאל נישט אליין!
א טריטמענט פלאן איז אויסגעארבעט
געווארן דורך גרויסע דאקטוירים און
האטס מיר אלע א פרייליכן פורים
27
זיך אין שפיטאל -די "לב אחד" מאמע, קינדער אין שטוב ,וואס האבן געטראפן "לב אחד" האט אהערגעשטעלט פאר
וואס באגלייט איר אומאויפהערליך, ביי די פרויען פון "לב אחד" אן אפענע אלע קינדער פון די משפחות .אויך אני
אפגעזען פון די צייט. אויער ,א ווארעמע הארץ ,און איבער הקטן האב דארט אנטיילגענומען .וואס
איין דינסטאג בין איך געווען ביי מיין אלעמען ,איינער וואס גייט די עקסטרע זאל איך אייך זאגן ,די שמחה וואס איז
מאמע אין שטוב ,און א קלאּפ אין טיר מייל זיי צו העלפן. דארט געווען איז עפעס וואס מען קען
הערט זיך — דאס מאל איז שוין געווען נישט באשרייבן .דער קאנטראסט פון
א שטוב וואו א מאמע ליגט אין בעט,
ניסן
די נארמע צו פרעגן אויב עס איז פון
א היים וואו איינער איז קראנק ,און מען
"לב אחד" .מיין שוועסטער איז געווען
קומט דא טאנצן צו העכערע ספערן ,האט
פרייליך ,אפשר האט "לב אחד" געשיקט
תשפ''ו
געמאכט יעדן איינעם ווערן טיף בארירט.
נאך עפעס.
פורים האבן זיי געשיקט שיינע משלוח
"העלא ,ווער איז דארט?" שריי איך
מנות ,און פון דאן און ווייטער איז עס
פונעם אנדערן זייט. מילגרוים זאפט און סמודיס, געווען איין לאנגע קייט פון מתנות און
"לב אחד ",ענטפערט דער בחור'ל אפיקומן און פעקלעך בריוון ,וואונטשן און חיזוק פאר די
קאטעגאריש. עס איז ערב יום טוב .אלע אידישע
איך עפן אויף ,און ער האלט צוויי מאמעס קאכן ,באקן ,רייניגן און גרייטן
געקוועטשטע דזשוסעס: פרישע אן דאס הויז לכבוד יום טוב ,אבער מיין
מילגרוים זאפט און נאך א ספעציעלע מאמי איז אין בעט .עממ ...נישט יעדן
סמודי .ווען איך פרעג מיין מאמע וואס טאג; מאנטאג איז זי אין שפיטאל וואו זי
דאס באדייט ,זאגט זי אז דאס קומט באקומט שטארקע טריטמענטס .אבער
יעדע דינסטאג פון "לב אחד" ,און עס זענען דא נאך מאמיס וואס געפינען
סדר שבת התאחדות שע"י משפחת לב אחד
צרכי שבת בהרחבה און געשמאקע מיני טעימה צוגעשטעלט פאר אידן אין שפיטעלער שבת טיש רייך צוגעגרייט ביים אומפארגעסליכן שבת
28
עס ארבעט זיך נישט אויס ,איז דא א סיי פליישיגע דעליס און סיי מילכיגע די טרינקען אנטהאלטן ספעציעלע
פלאץ וואו יעדע קינד פון 'משפחת לב פיצא געשעפטן ,און די משפחות קענען וויטאמינען און מינעראלן וואס העלפן
אחד' קען פארברענגען – דאס איז אין אויסוועלן וואס זיי ווילן פאר נאכטמאל. די אימיון סיסטעם פונעם מענטש .יעדע
דער לב אחד אקטיוועטיס סענטער אויף עס הערט זיך ווי א מאסיווע חסד דינסטאג ,אן קיין באשטעלונג ,פרישע
מענאר ראוד ,דארט איז יעדן טאג נאך אפאראט ,אבער דאס ווערט געטון אזוי סמודיס; נאך א קליינע זאך וואס מאכט
סקול דא אקטיוויטעטן און פארברענגען איידל און באשיידן .אויך לאנטש פאר א גרויסן אפדרוק ,און איבער אלעמען —
פאר די מיידלעך ,ווען געטרייע וואלונטירן די קינדער ווערט צוגעשטעלט; מאמי עפעס וואס מען האט אינזין אן דעם וואס
שמועסן שפילן און געבן א געשמאקע קען דאך נישט באקן אדער איינקויפן דער פאציענט זאל דארפן בעטן.
צייט פאר די קינדער .טאעמר א מיידל און פאקן פרישע לאנטש צו נעמען אין אזוי איז געקומען יו"ט פסח .מאמי
דארף מאכן היים-ארבעט און האט נישט חדר אדער שולע ,דעריבער שיקן זיי איז געווען עטליכע מאל דורכאויס יום
מיט וועם ווייל מאמי איז דאך נישט געשמאקע געבעקסן ,גרייט אין זעקלעך. טוב אין שפיטאל ,און "לב אחד" איז
געזונט ,וועט א וואלונטיר עס מיט איר איר פארשטייט? זיי האבן אלעס אינזינען. יעדע מאל מיטגעגאנגען .אוודאי האבן זיי
טון הארצן גערן. "ווער האט געשיקט די קעיק?" פרעג געשיקט א שיינע שפילצייג פאר אפיקומן
איך מיין ברודער ,ווען איך זע ליגן אין און זיך געזארגט אז דער שטוב זאל זיין
די אקטיוויטיס זענען ענדלאזע
א זייט א קאקאש קעיק און עטליכע אין ארדענונג און אלעס זאל קלאפן,
פארוויילונג ,די קינדער האבן הנאה און
פושקעס ראגעלעך למיניהם. מיט א שיינעם פעקל לכבוד פסח וואס
מען פארברענגט אינאיינעם .פון צייט
האט אנטהאלטן נעפקינס און אנדערע
צו צייט פארט מען ארויס ,זאל עס "אה ,דאס קומט פון 'לב אחד'", קלייניגקייטן.
זיין א חול המועד אדער א האלידעי ענטפערט ער מיר" .זיי געבן א וועכנטליכע
וואוטשער אין גראדזשינסקי'ס ,און מיר א פרישער זמן שטייט שוין ביים שוועל.
טריפ צו 'לעגאלענד' אדער אן אנדערע
מאמי גייט ווייטער קריגן טריטמענטס;
אטראקציע. קויפן אביסל קעיק פאר שבת ".איך ווער
איר געזיכט איז שוין בלאס ,און איר פנים
אויך א שבת ווערט צונויפגעשטעלט ווידער אמאל עמאציאנאל איבערגענומען
ווייזט אז זי נעמט אריין אין זיך עפעס
פאר די קינדער ,באזונדער פאר די אינגלעך פון די חסד אקטן.
וואס לאזט איר נישט אנגיין מיט'ן סדר
און באזונדער פאר די מיידלעך; אוי ,א היום .מיר חזר'ן אבער איבער אז אלעס
סיון תשפ''ו
שבת מעין עולם הבא מיט אלעם גוטן! קומט פונעם גרויסן ליבער באשעפער
די קינדער פארגעסן אינגאנצן וואס עס וואס טוט נאר גוטס ,און דערצו ווייסן
טוט זיך אין שטוב און דעם פעקל וואס זיי מיר אז אלע באהאנדלונגען וואס זי גייט
האבן איבערגעלאזט אינדערהיים. אסאך מער ווי אנפילן דאס לאָ ך אצינד דורך איז פאר איר רפואה ,און אט
אייגנטליך רעדט איך דא פון א מאמע אט וועט זי ווערן בעסער און צוריק זיין
נאך שולע ,ווען מאמי איז נישט
וואס איז נישט געזונט ,אבער נישט אונזער מאמי ווי אמאל.
אינדערהיים ,האט מיין שוועסטער ליב
אייביג רעדט מען נאר פון א מאמע; איך צו גיין שפילן ביי אירע חבר'טעס; אבער
אייר
באציה זיך פשוט צו די ריינע טרוקענע ווען זיי זענען נישט אינדערהיים אדער
פאקטן פון מיין אמת'ע געשיכטע ,אבער
תשפ''ו
אפטמאל איז עס דער טאטע ל"ע אדער
זיסע ,ליכטיגע געשוויסטער וואס שלאגן
זיך צו לעבן און קעמפן צו קענען אטעמען
ה"י' .לב אחד' טוט אלעס ,און ווי מרת מילכיגס און פליישיגס,
שפרונג האט זיך אויסגעדרוקט" :מיר מזונות און לאנטש
פילן אן דעם לאך; יעדע זאך וואס פעלט
איר וואונדערט זיך אוודאי ווער עס
וועלן מיר ערפילן ,אזוי אז מען זאל נישט קאכט און שפייזט די קינדער ווען מאמי
באמערקן אז עס פעלט". איז אין בעט .אוי ,איך האב פארגעסן
און איך קען צולייגן פון אייגענע מיטצוטיילן :יא ,זיי ,טאקע זיי! "לב אחד"
ערפארונג ,אז נישט נאר זי פילט אן דעם שיקט וועכנטליך צוויי פרישע מאלצייטן.
לאך ,נאר זי באדעקט עס נאך פיל מער... א חלק פון די מענער וואלונטירן זיי האבן אן אויסוואל פון געשעפטן,
ביים לב אחד אויספלוג
29
קליידער פארן נייעם סעזאן ,האט מרת עטליכע מאגאזינען צו ליינען דורכאויס
שפרונג זיך אנגעבאטן אז זי זעלבסט וועט שבת ווען זי האט נישט געקענט
מיטגיין ,וויבאלד מאמי איז דאך אין בעט. ארויסקומען פון בעט .זאל עס זיין ווען
אזוי זעען מיר כסדר טעגליך נאכאנאנד מאמי האט געמוזט שפעט ביינאכט
א הארץ וואס גיסט זיך איבער פאר א אריינפארן אין שפיטאל מיט הויכע
צווייטן איד. פיבער ,און "לב אחד" איז געווען דארט
אין די שטילקייט פון דער נאכט ווען
קיינער זעט נישט אדער הערט נישט;
אלול
זיי האבן איר געטראגן צום שפיטאל,
געווארט מיט איר עטליכע שעה ,און
תשפ''ו
ווען מען האט געדארפט אפנעמען א
פרעסקריפשען פונעם פארמאסי איז די
פרוי פון "לב אחד" געגאנגען עס אפנעמען אן ארגאניזאציע מיט 'הארץ' -אינמיטן די שווערע
משפחת 'לב אחד' און געברענגט פאר מאמי. באהאנדלונגען ברענגט מען א קראנץ בלומען צו
אויפפרישן די געמיט
עס גלייבט זיך שווער אז שוין איר פארשטייט? זיי טוען אלעס...
תמוז
גאנצע זיבן חדשים זענען פארביי זינט
אב תשפ''ו
מאמי האט באקומען די דיאגנאז .עס
תשפ''ו
זענען געווען שווערע טעג און נאך
שווערערע טעג ,אבער מאמי ענדיגט
שוין די טריטמענטס בסייעתא דשמיא,
דאקטוירים צעפרידן – לב אחד
און דארף יעצט אנהייבן א רונדע פון ווייטער איבערגעגעבן בלומען און מאגאזינען ,פארמאסי
אנדערע קאמפליצירטע מעדיצינישע און באגלייטונג
באהאנדלונגען. עס זענען שוין אדורך עטליכע חדשים
און מען האט זיך שוין ווי צוגעוואוינט איך זע אז איר ווערט איבערגענומען
איין טאג ,פרשת כי תצא ,בין איך פון דעם אלעם ,אבער זייט וויסן אז
צום נייעם לעבן .מאמי איז וועכנטליך
געגאנגען אפנעמען מיין שוועסטער אין א געשריבענעם ארטיקל דורך א
אין שפיטאל; אמאל דארף זי גיין מער
פונעם "לב אחד האּב" אויף מענאר דוממ'דיגער פעדער אויף קאלט פאפיר
ווי איינמאל א וואך פאר אונטערזוכונגען,
ראוד .וואס איך האב דאן געזען האט מיר קען מען נישט ארויסברענגען די אלע
אבער ב"ה מען הערט אז עס ווערט
איבערראשט ביז גאר ,אזוי ווייט אז מיינע הארציגע איבערגעגעבענע טעלעפאן
בעסער און די דאקטוירים זענען גאר
עמאציעס האבן איבערגערינען. רופן ,דאס באגלייטן און דעם פארשטאנד
צעפרידן פון די טריטמענטס.
ביז דאן האב איך געוואוסט איבער פון "לב אחד" און זייערע סופארט
מרת שפרונג און דער גאנצער שטאב ארבעטער .טעכנישע זאכן וואס ווערן
די אומערמידליכע ,אומשאצבארע און
פון "לב אחד" זענען זייער איבערגעגעבן געטון מיט אזויפיל הארץ איז אסאך,
אומבאשרייבליכע חסד פון "לב אחד",
און רופן כסדר מיין טאטע און די אבער א הארץ וואס שפירט א צווייטע
און דאס אז זיי האלטן די שטוב פעסט
געשוויסטער צו פארזיכערן אז אלעס איז הארץ איז פיל מער.
און באגלייטן אלע משפחה מיטגלידער
אין ארדענונג און גארנישט פעלט נישט.
ביים דורכגאנג פון "יענע מעשה" .אבער איינער וואס איז דא פאר דיר ביי
דא האב איך זיך אנגעטראפן מיט א קליין ווען מען האט געדארפט קויפן יעדע חלק פונעם דורכגאנג; א גרופע
הייזקע וואס פארמאגט אין זיך א פולס פון נייע חבר'טעס וואס וועלן דיר רופן
פון העלפן אידישע קינדער ,ליכטיג מאכן פרעגן וויאזוי דו מאכסט עס און נישט
און גרינגער מאכן פאר משפחות וואס בלויז "וויאזוי שפירסטו" ,ווייל מען
האבן עלטערן אדער קינדער וואס ליידן רעדט דא פון פרויען מיט ערפארונג וואס
ליידער פון די ביטערע מחלה. פארשטייען וואס מען דארף פרעגן און
עס האט געווירבלט מיט קינדער וואס מען דארף זיכער מאכן.
במלוא מובן המילה .קינדערלעך האבן זאל עס זיין יענער פרייטאג ווען "לב
פארברענגט; איינער איז געזעצן אויף א אחד" האט אריינגעשיקט שיינע בלומען
קאנאפע און געליינט ביכער פון זייער לכבוד שבת ,אדער א צווייטע מאל ווען
רייכע לייברערי ,א צווייטע וואלונטיר זיי האבן זיכער געמאכט אז מאמי האט
אפילו מאמי איז נישט אינדערהיים דארף מען נאכאלץ
האבן 'שבת פארטי'
30
מעדעצינישע הילף און זיי געבן נישט קיין גרייט מען צו די עסן און די לאנטשעס, האט געמאכט היימארבעט מיט צוויי
טריטמענטס ,אבער דאס וואס זיי טוען מען קאכט און מען באקט; דא מאכט קינדער – לויט די קליידער האבן זיי
– די סופארט – איז עפעס וואס היילט מען אויך די פרישע סמודיס און מילגרוים אויסגעזען ווי געשוויסטער פון די זעלבע
אויס און העלפט יעדע מינוט פונעם זאפט .איך בין ארויס משם אזוי פיל מער פאמיליע ,אנדערע האבן געשפילט מיט
דורכגאנג". אינספירירט פונעם ארגאניזאציע ,אז איך שפילצייג ,און עטליכע זיסע ליכטיגע
האב געטראכט :הלוואי וועל איך האבן קינדערלעך האבן קאלירט בילדער .עס
א געלעגנהייט דאס צו קענען מיטטיילן האט אויסגעזען ווי איין ריזיגע משפחה
חשון
פארן שטאט. פון קינדער וואס פירן א ווירטשאפט.
דער צימער איז אייגנטליך דער "מרת
תשפ''ז תשרי
שרי וועלטשער צימער" ,נתנדב דורך
משפחת וועלטשער הע"י ,לעי"נ זייער
אומפארגעסליכע ווייב און מאמע ע"ה.
תשפ''ז
איינס פון 71
מיר גייען אט אט אפשטייגן פון אונזער
מנוחת הנפש
רייזע .יא ,מיין מאמע איז ב"ה שוין כמעט אויסהיילן אָ ן טריעטמענטס
אינגאנצן בעסער" .לב אחד" הערט אבער זייענדיג דארט האב איך שוין
עס איז א פארנומענער חודש ,חודש ארומגעוואנדערט אביסל און פרובירט
נישט אויף; זיי זענען דא ביז מען קומט
תשרי; פון סליחות ביז אסרו חג סוכות צו פארשן וואס די אנדערע צימערן
גענצליך צוריק צו די כוחות.
איז איין לאנגע קייט פון זיין פארנומען. זענען .אט זע איך דעם "שימי וויזעל
אבער שטייענדיג יעצט ,נאכן מיטרייזן ב"ה מאמי האט געהאט א געלעגנהייט זיך צימער" ,וואס איז געמאכט פאר מענטשן
מיט מיר פאר 10חדשים ,האט דער אפצורוען פון די שווערע באהאנדלונגען, וואס קומען אהין תיכף נאכן קריגן א
באשעפער צוגעפירט אז "לב אחד" מאכט און דארף אצינד זיך בארואיגן און אפרוען טריטמענט; דארט קען מען זיך בארואיגן.
א קאמפיין צו קענען ווייטער אנגיין מיט כדי צו קענען צוריקבאקומען אירע כוחות. עס איז א צימער וואס מאכט דיר שפירן
זייערע קריטיש וויכטיגע הצלת נפשות. "לב אחד" האט אינזינען פאר יעדן ווי דו ביסט אויף א צווייטן פלאנעט;
ווען איך האב זיך באקענט מיט יו"ט א קליין פעקעלע ,עפעס וואס זאל די לעקטערס ,דער אקוואריום ,די
די ארגאניזאציע קאמיטע ,האב איך דערמאנען נאכאנאנד אז זיי געדענקען באקוועמע קאוטשעס און אלעס ארום.
געהערט אז מיין געשיכטע איז איינס פון און פארגעסן קיינמאל נישט פון אונזער זיצן דארט פאר צוויי-דריי שעה ברענגט
71משפחות .דאס וואס איר האט יעצט פאמיליע. א מנוחת הנפש אפילו פאר געזונטע
געליינט האט זיך אפגעשפילט 71מאל מאמי דרוקט זיך אויס צו מיר ביי א מענטשן ,נו ,שטעל דיר פאר וואס עס
דעם יאר ,און נישט יעדע משפחה איז געלעגנהייט" :איך ווייס נישט וויאזוי מיר טוט פאר חולים...
גלייך; יעדע פאמיליע האט אן אנדערע וואלטן זיך אן עצה געגעבן אן לב אחד". דאן האב איך געזען דעם "חדר אברהם
דורכגאנג ,און "לב אחד" וועט זיך און איך זע אז זי מיינט וואס זי זאגט .און אהרן קארנבלי" ,וואס איז דער קאך,
באגיין מיט יעדן באזונדער לויט וואס זי לייגט צו" :זיי טוען טאקע נישט קיין נתנדב דורך זיין חשוב'ע משפחה .דא
עס איז דאס בעסטע פאר זיי .יא10 ,
אפיס מיטגלידער און קרוב צו הונדערט
וואלונטירן העלפן 71משפחות אין די
יעצטיגע מינוטן וואס איר ליינט דעם
ארטיקל.
מען דארף ניטאמאל ענדיגן מיט
קיין הייסע געבעט אדער א טיפן וויי-
געשריי; עס איז זעלבסטפארשטענדליך
אז מען דארף זיי העלפן.
לאמיר האבן א ליכטיגן שבת און בעטן
"על החולים שיתרפאו ועל הבריאים
שלא יחלו" – שבת היא מלזעוק ורפואה
קרובה לבוא.
א הערליכע 'געבורטסטאג פארטי' פאר א קינד וועלכע איינע פון די פריזשידערס אנגעפילט מיט היימישע
מוטשעט זיך נעבען מיטן מחלה עסן לכבוד שבת ביים שבת התאחדות
31
בס
התודה ו
שלוחה קדם ידידנו וידיד נפש כל חי הרבי הנגיד המ
מקדש מעט ראש וראשון לכל דבר שבקדושה איש
מרגליות רודף צדקה וחסד מרבה להטיב בית
בנימין זא הרה"ח ר'
בן הגה“צ המפו‘ הרב יודא א
וחתן האי גברא רבא ויקירא איש החסד העסקן הדגול העומד לימין אב
הרה“ח הנגיד המפו‘ מו“ה ר‘ א
חבר הנהלת המוסדות סאטמא
על אשר נדב והכין וערך בה
סעודת ראש
כיד המלך בשר ודגים וכל
והנה כי כן יבורך גבר האי פה מפיק מרגליות ענף עץ אבות תורה
קדשים מעמיד תלמידים רבים אשר השמיע בהאי סעודת
האב"ד בערס
הרחמן הוא יחדש עליו ועל כל בני ביתו וכל אשר לו חודש של כיס מ
וברכה ששון ושמחה פרנסה וככלכלה וכ
כעתירת ידידיו בברכת מו
אברהם איזאק יודא אריה לייביש רייכמן
ר"מ כולל חב"ד י"ם אבד"ק דוקלא
אברהם משה קראוס שמואל חיים ראזנבערג
אבד"ק וואגאש רב הצעיר נייהייזל
יואל גאלדשטיין נחשון שמעוני
אבד"ק בוגוש אב"ד עדת יראים צענא)תימן(
זלמן קליערס יחזקאל שרגא קיש
אבד"ק טבריא-לונדון הרבי מדינוב
צבי אריה הלוי שטערן יעקב מאיר ראזענפעלד
אבד"ק נאנאש אבד"ק יאסי
אהרן מנחם מנדל טעשער אברהם משה אפרים קראוס
אבד"ק עדת ישראל סידני ראב"ד ש'פאטאק גבאי
32
ס"
והברכה
מפו' מיקירי מתפללי היכלנו העומד תמיד הכן לימין
ש האשכולות בתורה וחסידות לו עשר ידות פה מפיק
תו פתוח לרוחה לכל כביתו של אברהם אבינו
שליט"א אב גראטט
זצ“ל ר“מ בבי מדרשא אריה
ביון ודל והולך במסי"נ בשיטתו הבהירה של רבינו הק' מסאטמאר זי"ע
שליט“א אשר זאב גרין
אר על טהרת הק‘ בעיר בני ברק
הרחבה גדולה בהיכל הכולל
ש חודש כסלו מטעמים ולא חסר כל טוב
ה וחסידות אצלו משולבות מרביץ תורה ויראת שמים לעדרי צאן
מצוה פנינים יקרים דברים נחמדים לשמחת לב השומעים
סאניף שליט"א
מלא ברכת השם לב טהור ברא לי אלוקים ורוח נכון חדש בקרבי מתוך חיים
כל טוב סלה יחד עם המון שפע קודש עד עולם
ודים דרבנן שנהנו מאותו סעודה
יוסף אלכסנדר גאלדשטיין נח ברוך פינקל
אבד"ק ולאדאוא אבד"ק קארדיף
חיים מאיר וויסבערגר נתן נטע דוב שרייבער
מגי"ש דרשו 95 ראש כולל בנין יהושע
יצחק אלחנן איטצינגער יוסף איטצינגער
הרבי מפראנקפורט הרבי הצעיר מפ"פ
שלמה אליעזר סג"ל האפפמן יהושע נחמן בערגער
ראש כולל מרצלטה דומ"ץ דזיקוב
אהרן יודא פינקעלשטיין אברהם יצחק וויזער
אבד"ק בערסאניף הרבי מזידיטשוב
גרשון זילבער ברוך ישעיה טעשער
אב"ד דקהל קאזאן ר"מ כולל דברי שלמה
33
הילולא דצדיקיא יארצייטן פון די קומענדיגע וואך
הלוי (הורוויץ) מבאסטאן זי"ע ,תש"ב,
ומנו"כ בהה"ז יום ב' -ו' כסלו שב"ק פרשת תולדות -ד' כסלו
רבי דוד בן רבי שמואל (בארנשטיין)
רבי חיים (טויבמאן) מברעזנא בן רבי יחיאל רבי שמואל (פאלאנסקי) מקאלניבלאט
מסאכאטשאוו זי"ע הי"ד ,תש"ג
מיכל (וויינגארטן) מלובעשאוו זי"ע ,תרנ"ד בן רבי מרדכי זי"ע ,תקע"ב ,ומנו"כ
רבי יעקב ישראל בן רבי שלמה שמואל
רבי אליעזר מגראדזיסק בן רבי אברהם בקאלניבלאט
(טווערסקי) מטשערנאביל זי"ע ,תשמ"ד,
חיים (הורוויץ) מפלאנטש הי"ד זי"ע ,תש"ג רבי יעקב דוד (קאליש) מאמשינוב בן רבי
ומנו"כ בבית דוד
(זכה לבוא לקבר ישראל) ישראל יצחק מווארקא זי"ע ,תרל"ח ,ומנו"כ
רבי נחום דוד משה בן רבי יחיאל מיכל
רבי חיים מיכאל דוב בן רבי יוסף באמשינוב
(בראנדוויין) מטורקא סטרעטין זי"ע,
(ווייסמאנדל) מנייטרא מאונט קיסקא זי"ע, רבי יעקב מרדכי בן רבי ישראל (בראנדוויין)
תשמ"ח ,ומנו"כ בב"ב
תשי"ח ,ומנו"כ בניו דזשערזי מסטרעטין זי"ע תשט"ז ,ומנו"כ בהה"מ
רבי יחזקאל שרגא (ליפשיץ הלברשטאם)
יום ה' -ט' כסלו מסטראפקוב בן רבי ישכר דוב מאונגוואר
זי"ע ,תשנ"ה ,ומנו"כ בהה"ז יום א' -ה' כסלו
רבי משה בן רבי שמעון (סופר) זי"ע
מפראנקפורט דמיין ,תמ"ח רבי שמואל אליעזר בן רבי יהודה הלוי
רבי דובער בן רבי שניאור זלמן יום ג' -ז' כסלו (איידליש) [מהרש"א] זי"ע ,שצ"ב ,ומנו"כ
(שניאורסאהן) האדמו"ר האמצעי באוסטראה
מליובאוויטש זי"ע ,תקפ"ח ,ומנו"כ בניעזין רבי ארי' לייב בן רבי חיים ברעסלא זי"ע
רבי אשר אנשיל בן רבי שמואל הלוי
אב"ד עמדין וראטערדאם בעל שו"ת פני
רבי משה (שפירא) מסלאוויטא בן (יונגרייז) מטשענגער זי"ע תרל"ד ,ומנו"כ
ארי' ,תקס"ט
רבי פנחס מקאריץ זי"ע ,ת"ר ,ומנו"כ בטשענגער
בסלאוויטא רבי יוסף דוד בן רבי אברהם יצחק זינצהיים
זי"ע רב הכולל במדינת צרפת בעל יד דוד, רבי יעקב יהודה בן רבי מרדכי מנחם מענדל
רבי מנחם בן רבי מאיר (אייזענשטאדטער) (טענענבוים) מנאדרזין ווארקא זי"ע,
תקע"ג
זי"ע אב"ד אונגוואר בעל חומת אש ,תרכ"ד תרמ"ו ,ומנו"כ בווארשא
רבי אהרן בן רבי קלונימוס קלמן עפשטיין
רבי דוד דוב בן רבי אהרן ארי' יודא יעקב רבי ברוך דוב בער בן רבי שמואל דוד
זי"ע מקראקא ,תרמ"ב
(מייזליש) זי"ע אב"ד נאשעלסק בעל שו"ת (לייבוביץ) מקאמעניץ זי"ע ,ת"ש ,ומנו"כ
הרד"ד ,תרל"ו רבי צבי בן רבי גרשון רויטבלאט זי"ע אב"ד
מעזריטשקא ,תרס"ב בקאמעניץ
רבי יעקב אריה (שפירא) מנעשכיז בן רבי
מרדכי מסלביחוב זי"ע ,תרס"ח ,ומנו"כ רבי מרדכי דוד בן רבי נחום צבי
בקאוולי (טייטלבוים) מדראהביטש זי"ע ,תר"פ,
ומנו"כ בצפת
רבי יחיאל מיכל בן רבי שמאי
(דראהביטשער) ממעזשיבוזש זי"ע ,תר"פ,
סגולה גדולה ונפלאה
ומנו"כ במעזשיבוזש
מאת מופת הדור
יום ד' -ח' כסלו הגה"ק מטשענגער זי"ע
רבי דוד יעקב (טווערסקי) מזיטאמיר בן
רבי מרדכי מקאריסטשאוו זי"ע ,ת"ש, רבי משה בן רבי יצחק זי"ע אב"ד לובלין
ומנו"כ בזיטאמיר בעל מהרש"א מהדורא בתרא ,תכ"ט לומר בכל יום
רבי אליעזר בן רבי אליהו יהושע
(געלדציילער) ר"י אור ישראל זי"ע,
רבי יצחק בן רבי יודא נבון זי"ע ראב"ד
ירושלים ת"ו בעל דין אמת ,תקמ"ז
שני מזמורי
תשס"ה ,ומנו"כ במאנסי רבי אהרן בן רבי מרדכי מטשערנאביל
זי"ע ,תרל"ב ,ומנו"כ בטשערנאביל
תהלים
קאפיטל פ' ואח"כ קאפיטל ע"ב
ער"ש -י' כסלו
רבי נחום דובער בן רבי יוסף יצחק
שניאורסאן זי"ע מאווריטש ,תרנ"ו
להצלחה ולשמירה ולכ"ט
רבי שמשון בן רבי משה (בלאך) זי"ע נתפרסם לזכות אליעזר בן זלאטא לזיווג הגון
[הנקרא ר' שמשון חסיד] דומ"ץ האמבורג רבי פנחס דוד בן רבי שמואל שמעלקא
34
שישו ושמחו בשמחת התורה
ברגשי גילה ושמחה עילאה ,בלב מלא תהלה ,מיטב ברכותינו נרימה ,בשפה
ברורה ונעימה ,ברגשי הוקרה ,אל הדרת כבוד האי גברא רבא ויקירא ,מעוז
ומגדל ,דולה ומשקה מבאר מים חיים בטוב טעם מתובל ,מקים עולה של תורה
וחינוך ומעמידנו בקרן אורה ,יום ולילה לא ישבות בלב ונפש מסורה ,ענף עץ
אבות פרי עץ חיים ,שפתותיו שושנים נוטפות מור באמרותיו היקרים ,ידיו רב
לו בהרחבת גבולי הקדושה ,במדה מרובה וגדושה ,אוזן קשבת להיטיב בכל
עת ,למען מוסדינו ביתר שאת ,ולהוסיף פעולות טובות ונשגבות,
אבדק"ק הגה"צ
טשאבא
שליט"א
סגן נשיא מוסדינו
העומד בראש מוסדינו לחנך בנות ישראל בלב ונפש מסורה
לרגל שהשמחה בביתו שורה ,בחדוה ואורה,
הכנסת ספר התורה
הנכתב על ידו
בעוז ותפארה
ויהא רעווא מן קדם אביהון דבשמיא ,שמשמחת התורה יושפע שפע רב
טוב לנו ולכל ישראל ,ויתן לך אלוקים מטל השמים זו תורה ,ולראות
דורות ישרים ומבורכים בבנים ובני בנים עוסקים בתורה ומצות ,על
ישראל שלום ,ואך ששון ושמחה בהרחבת הדעת וכל מילי דמיטב ,ויזכה
עוד רבות בשנים ,דשנים ורעננים ,להמשיך בהרבצת התורה ולנהל עדת
ישורון ,לרומם קרן החינוך מתוך הרחבת הדעת ואנפין נהורין ,וזכות
אבות יגן לבנים ,להתברך בשפע ברכה והצלחה בכל ענינים ,עד ביאת
גואל ציון במהרה בקרב הימים.
החותמים בשמחה רבה והערצה ,בגילה רנה ודיצה
הרב מרדכי אלעזר טווערסקי הרב מרדכי צבי וויינבערג
ועד הרוחני
גדול העונה יותר מן המברך
משה אהרן דאסקאל
35
הילולא דצדיקיא יארצייטן פון די קומענדיגע וואך
רבי יעקב יצחק בן רבי יקותיאל זלמן הלוי מרדכי ,תרצ"ד בעל נזירות שמשון ,תצ"ח
(לאנדא) זי"ע אב"ד דוקלא בעל אמרי רבן רבי אלעזר בן רבי אברהם חיים (הורוויץ) רבי יוסף בן רבי צבי הירש (לייכטאג) זי"ע
רבי ,תקכ"ג הי"ד מטארנא אב"ד גראדזשיסק ,תש"ג אב"ד דאמבראווא בעל שו"ת עמודי אש
רבי יחיאל בן רבי אהרן (העללער) זי"ע רבי מנחם נחום בן רבי שלו' יוסף (פרידמאן) לבית יוסף ,תרי"ז
אב"ד האליסק בעל עמודי אור ,תרכ"ב רבי משה יוסף בן רבי אברהם דוד
הי"ד מהוסיאטין -לבוב ,תש"ג
רבי יואל צבי בן רבי שמעון (ראטה) זי"ע (וואהרמאן) מבוטשאטש זי"ע ,תרי"ח,
רבי איסר זלמן בן רבי ברוך פרץ (מעלצער)
בעל שו"ת ודרשות בית היוצר ,תרנ"ג ומנו"כ בטבריא
מירושלים [עץ חיים] ,תשי"ד ,ומנו"כ
רבי יצחק בן רבי ישראל (פרידמאן) רבי ישראל בן רבי דוד יודא (גראס) זי"ע
בהה"מ
מסאדיגורא רימינוב זי"ע ,תרפ"ה ,ומנו"כ אב"ד ווילחאוויץ ,תר"ע
בניו יארק רבי פנחס מנחם אלעזר בן רבי בנימין
רבי יצחק בן רבי ברוך מאיר מאזאריניץ שב"ק פרשת ויצא -י"א כסלו אליעזר (יוסטמאן) זי"ע אב"ד פילץ בעל
בעלץ זי"ע הי"ד ,תש"א ,בבעלץ שפתי צדיק ,תרפ"א
רבי יחיאל בן רבי הלל (וויינבערגער) רבי יושע בן רבי שלו' שכנא הכהן (רש"ך) רבי משה מרדכי בן רבי צבי חיים (עפשטיין)
מסערדאהעלי זי"ע ,תשנ"ו ,ומנו"כ בק"י זי"ע ראב"ד קראקא ,תצ"ה זי"ע ר"י סלאבאדקא וחברון בעל לבוש
ח"ידידנו הנעלה הרה
ר'
חמרא טבא
זאלסטו לעבן הונדערט יאר
ועשה לי מטעמים ואכלה ואברככה לפני ה'.
מיט גרויס עניות און דחקות האט געלעבט דער הייליגער תפארת שלמה פון ראדאמסק זצוק"ל.
איין יאר ערב פסח איז ממש נישט געווען מיט וואס צו צוגיין צום יום טוב ,דער צדיק האט ארויסגעקוקט אויף א ישועה
און דערווייל איז ער געזעצן און געלערנט ביי זיך אין שטוב.
ש _ל יט "אמיטאמאל הערט ער א שטויס אין טיר .ביים שוועל איז געשטאנען דער חסיד ר' אליניק פון ראדאמסק.
אויף זיינע פלייצעס האט ער געהאלטן א האלבע זאק קארטאפל מיט קאטשקע פעטנס און א קריגל אויל .האבנדיג
פולע הענט האט ער נישט געקענט אנקלאפן אויפן טיר ,נאר געגעבן א שטויס מיט די פיס און דער טיר האט זיך געעפנט.
"רבי איך האב געברענגט אויף פסח ,אז דער רבי זאל האבן וואס צו עסן ",האט ער אויסגערופן.
דער הייליגער תפארת שלמה איז געווארן זייער נתרגש פון דער מחזה הוד .מיט א באגייסטערונג האט ער זיך געגעבן
א רוף אן צו אים אז בזכות זה וואונטשט ער אים אן אז ער זאל לעבן הונדערט יאר.
דערציילט דער מחבר אז ער האט געקענט דעם איד ביי די אכט און ניינציג יאר אלט ,דער איד פלעגט זיך דרייען פריש
און מונטער ,זאגנדיג פאר יעדן אז ער האט נאך צוויי יאר צום לעבן.
וכך הוה ,ביי די הונדערט יאר אלט איז ער נפטר געווארן פון די וועלט! די ברכה פון דעם הייליגן צדיק איז מקויים
געווארן במלואו.
[אוצרות החן]
36
בס"ד ,כס_לו תשפ"ז
סימן טו+ב ומז_ל טו+ב
יהא _לנו
ו_ל++כ_ל ישרא_++ל אמן
ארשת שפתינו נפתח בהדרתא במיטב ברכתא בעידן דחדוותא
ברון שיר ושבח לרומם ולהדר ברוב שבח והודאה להשי"ת בכל לבב
יומם יצוה ה' חסדו ,נשגר בזאת מעומק לבבינו רוב ברכות כראוי
גברא רבה עוסק בצרכי ציבור באמונה נשגר ברכותינו ברוב עונג
דרכיו ישרים ,מעשיו נפלאים ,מידותיו יקרים ,נודע בשערים בכבוד
ובהאי שעתא בסימן טוב ובמזל טוב בתת ה' שמחה רבה באהלו
רוב ברכות יתברך מן שמיא השפעות טובות ושפע רב בשם כל הציבור
ידידנו הנעלה
שליט"א אביגדור כהנא לרגל השמחה השרויה במעונו
הרה"ח ר'
בהולדת בתו שתחי'
למזל טוב ובשעה טובה ומוצלחת
מעומק נבכי לבבינו נשגר בזאת את ברכותינו הלבביות ברכות מאליפות ברוב עם
זרעא חיא וקיימא ,בנים ובני בנים עוסקים בתורה ברוב תעצומות ועוז
_לגדלה לתורה ולחופה ולמעשים טובים יזכה ,מתוך עושר וכבוד ומרוב כל
טנא מלא ברכות נשוב ונשגר ,טוב וחסד ירדפוך כל ימי חייך בבטח והשקט
ויזכו אביה ואמה לגדלה ולחנכה מתוך שמחה ונחת והרחבת הדעת לעולם חסדו
ברכות עד בלי די בית מלא ברכה בטוב ובנעימים עדי נזכה לביאת גואל צדק בקרוב
המברכים מקרב הלבבות ידידך השמחים בשמחת ך ברוב גילה ודיצה
הערשל גרין צבי ישעי' שטערן
בשם מתפ__ל__לי ו__לומדי בית המדרש
37
טייטלבוים הרב שלמה
מחשבות
יו"ר מכון מחשבת החינוך
גליון קפח שנה ה פרשת בה"ב
מ"ה!פארוואס האט עסמ"ה ה' אלוקיך דורש
מעמך? -ונחנו
געמוזט גיין אזוי קרום? סוף פרשת בחוקותי נאך די שווערע תוכחה שרייב אונז
די תורה די פרשה פון ערכין ,דער דין פון א יוד וואס
נעמט זיך אונטער צו געבן פאר צדקה זיין ערך ,זיין ווערט.
וואס האט צו טוהן די פרשה פון ערכין מיט די תוכחה?
פארוואס זענען זיי צוזאמען געשטעלט?
נאך א דריטע וועג פון א מחשבה וואס ס'לוינט
זיך צו טראכטן פון דעם.
*
משה'לה איז זייער א זיסער און לעבעדיגער יינגל,
ער האט ליב צו פארברענגען מיט זיינע חברים
לעצטע וואך האט כלל ישראל מיט געלעבט
א שווערע טראגעדיע ווען פינעף און פערציג
יידישע קינדער זענען אום געקומען אויף א
שרעקליכע אופן ,אינמיטן די גרויסע הילולא פון
רבי שמעון בר יוחאי אין מירון.
דער דין פון ערכין איז געזאגט געווארן נאר ביי יודען און יעדער איינער פרעגט זיך קשיות ,פארוואס און
נישט ביי גויים ,דאס הייסט אז ווען א מענטש נעמט זיך צו לאכן און צו שפילען ,און אלע חברים האבן ווי אזוי קען דאס זיין? און וואס וויל מען פון אונז?
אונטער צו צאלן די ווערט פון א גוי פאר הקדש ,נעמט אים אויך ליב ווייל ער האט א גוט הארץ און ער און ווי קען זיין אז רבי שמעון'ס זכות האט נישט
מען דעם גוי און מ'קוקט וויפיל ער איז ווערט ,אויב ער ברענגט אריין א געשמאקע און א לעבעדיגע מגין געווען? און נאך אנדערע פארשידענע
איז א שטארקער גוי וואס קען גוט שלעפן זאכן און גוט מצב אין כיתה. קשיות וואס קומען ארויף אין אזעלכע סארטן
ארבעטן איז ער ווערט מער ,און אויב ער איז א קליינער מצבים.
און א שוואכער וועט מען צאלן אויף אים אסאך ווייניגער. אבער די אלע גוטע מעלות וואס די חברים
דאס איז ביי א גוי ,אבער ביי א יוד ווען איינער זאגט אז
דערציילן אויף משה'לה האבן זיך ארויס געוויזן מטבע הבריאה ווען ס'געשעהט א גרויסע
נאר אין חיידער צווישן די חברים ,און ווען
אויבערשטער האט געוואלט אז יעקב זאל באקומען די ברכות און מענטשן אונז די וואך וויאזוי יצחק אבינו רופט עשיו און
ער נעמט זיך אונטער צו צאלן די ווערט פון א יוד פאר
הקדש ,דא קוקט מען נישט ווי שטארק ער איז און וויפיל דערציילטאומגליק איז דא צוויי סארטן זאכן וואס
תורהמברר צו זיין טוהן ,די די
משה'לה איז אנגעקומען אהיים איז ער געווען
פונקטליך ערשטע זאך איז
אינגאנצן א אנדערע יינגעל.
כח ער האט ,דא איז דא א פרייז וואס די תורה האט אלע פרטים ווי אזוי איז דאס געשעהן און ווער
נישט עשיו ,פארוואס דארף עס גיין אויף אזא קרומע וועג; יצחק בין שוין נישט יונג און קינד ,איןאיך טייער געוואקסן
געשריבן אז ער מוז צאלן ,די גמרא לערנט ארויס פון
זייער א משה'לה איז אויף
דעם פסוק "בערכך נפשות" – אפילו מנוול ומוכה שחין" וואס?צו מיין הערמאכןמיך אים:געדארפט ווער האטזאגט
איז שולדיג?
און ווער האט געדארפט פאלגן וועמען? און מסודר'דיגע שטוב ,יעדע זאך האט געהאט א
אפילו א אויסגעשלאגענער צובראכענער יוד וועט מען יעדער איינער בויעט זיך אויף ביי זיך אין קאפ
זאל וועלן בענטשן עשיו און ער זאל בלינד ווערן און יעקב זאל נעמען מיינע קינדער .גיי גרייט
ס'איז
בענטשן
צייט, א געהאט האט
ברכותצוצו
זאך
אסאךגעווען א צייט
יעדע און פלאץ
צאלן אויף אים די זעלבע פרייז ווי אויף א געזונטער און א
איינצופאקן שפילן און א צייט
שטאררקער מענטש ,ווייל דא קוקט מען לויט דעם נפש
מיר איז דא
בילד וואס האבקלארעביי איךמיט אא מסקנא
די שפילערייען ,א צייט צו עסן און א צייט צו
פון דעם יוד און נישט לויט דעם גוף.
פונקטליך געשעהן.
די ברכות .דער אויבערשטער קען דאך מאכן אסאך א פשוט'ערע בענטשן.
קענען א פלאץ צו זאלאדיר
פלאץ צו עסן און איךשלאפן,
פארוואס טאקע? כדי גיין
סעודהדעם איז
קומט גלייך נאך גוטע
צו טרעפן די רוחניות'דיגע סיבה ,יעדער איינער שפילען ,א פלאץ פאר די שיך און א פלאץ פאר
צווייטעא
זאך וואס די צו
ווייל א יוד וואס ליידט ,א יוד וואס ס'קומען אויף אים
וועג; עפענען פאר יצחק די אויגן ער זאל זען ווער איז דאס עשיו און זוכט און וויל וויסן וואס איז די עבירה וואס די טאש ,און דאס האט משה'לה נישט געקענט
שמועס ,און ווען עשיו איז געגאנגען אין
יסורים ,ווערט נישט ווייניגער ,פארקערט ער ווערט מער
פארטראגן.
אויסגערייניגט און מער חשוב ,זיין נפש ווערט נאך מער גאנצע הערט די
וועלכע זאך רבקהגעעשעהן ,און וועגן דעם איז דאס
אריין לייגן פאר יצחק די מחשבה צו בענטשן יעקב ,פארוואס מוז און לעבעדיג מאכן צו געהאט ליב האט פונקטליך מוז'ן מיר מחזק זיין ,און ס'איז ממשיך משה'לה
חשוב נאך ער האט יסורים.
רופן יעקב פון ישיבה, געלאפן זי איז חיות
וועגן דעם איז די פרשה פון ערכין געשריבן געווארן נאך
אריין ברענגען א מצב ,משה'לה האט נישט ליב פאנגען
רמזים די טרעפןצו צו
וואס מ'האט שוין געוואוסט פריהער אז דאס גייט געהאט צו האלטן סדרים מיט שעות ,ער האט
די תוכחה ,אז אויב ס'וועט קומען א יוד א בעל יסורים
זוכן
ווייסן וואלד
וואס מיט אנדערע
עס גיין קרום אויב ס'קען גיין גלייך? און ער וועט טראכטן ביי זיך ,אוי וויי ,אזוי פיל צרות
אוועקכאפן די ברכות פון יעקב
געשיקטמיט וואס
ציגןפוןאוןווי מ'וויל און שפילן
זייער ליב געהאט אז מ'קען עסן ווען מ'וויל און
וואס איך גיי אריבער ,וואס בין איך שוין ווערט סתם א
מ'וויל און ווי אזוי צוגעגרייט צוויי פארוואס. געשעהן און
אויסגעשלאגענע הושענא! מסתמא בין איך א גרויסער די צוויי נטיות פון דעם מענטש שטאמט
איין נקודה ,יעדער מענטש האט אין זיך א מ'וויל ,אבער וואס זאל מען טוהן אז אינדערהיים
* בעל עברה און וועגן דעם האב איך אזוי פיל צרות.
פחד און ער האט מורא אז אפשר איז נישטא קיין פלאץ פאר אזא סארט אויף
זאגט אים די תורה קוק דיך נישט אזוי שטארק אראפ,
עשיו.נאטורליכע
וועט עס געשהען אויך פאר אים ,ממילא ווען ער פירונג ,און וואס זאל מען טוה אז אינדערהיים
אויך ווען דו וואלסט אריבער געגאנגען חלילה די גאנצע
פארשטייט שוין ווער ס'איז שולדיג און ווי אזוי איז דא געזעצן און משה'לה האט פיינט געזעצן.
ווען דער בריסקער רב איז געווען אין די שטאט בראסט אויפן וועג שווערנאךצוטאגפארשטיין. א באקאנטע מעשה וואס איז זייער
תוכחה ביסטו ווערט ,א ווערט פון א געשלאגענער יוד
דאס איז פונקטליך געשעהן ,און וואס זענען די אזוי האט זיך משה'לה געטראפן טאג
איז מיט גארנישט נישט ווייניגער פון א אנדערער יוד
עבירות וואס האבן דאס גורם געווען ,קען ער זיך מיט א גרויסע שוועריגקייט ,און מיט שווערע
וואס ס'גייט אים גוט ,ווייל דער נפש איז די וויכטיגסטע.
אהיים צו זיין שטאט בריסק ,איז אים אנגעקומען א טעלעגראם. משה'להאיז דאס עשיו? האט ווער עלטערן,געוואוסט
צווישן אים מיט זיינענישט
א שטר פון געלד בלייבט די זעלבע ווערט אויך ווען ערדען מלחמות בארוהיגן מיט די מסקנא אז ער איז נישט אויף די
יצחק אבינו האט
ליסט פון די בעלי עבירה און ער מאכט נישט די מאך נישט ,משה'לה גיי נישט ,קום אהער גיי אהין,
איז צוקנייטשט און צוטרויטן -א ווערט פון א יידישע
לציון טעותים ,מ'קען ווייטער רוהיג שלאפן ובא
"די דייטשן זענען דא אין בריסק ,קום נישט אהיים". נשמה ווערט קיינמאל נישט ווייניגער אויך ווען ס'איז נאך
א.א.וו .די אטמאספער אין דערהיים איז געווען
גרויסער צדיק? יצחק אליין
האבן פראבירט אויס איז אעשיועלטערן גואל.דען יצחק טאקע געמיינטזייעראז
א תוכחה.
אנגעצויגן ,די
מיר קומען נישט פארשטעלן דא וואס איז צו לערנען משה'לה ווי אזוי זיך צו פירן ריכטיג,
"בערכך נפשות להשם"
אנגעשריגןגעהערט די איידעלע א גוטן שבתפון דארט האט זיך אנגעהויבן א לאנגע וועג וואס האט גענומען האבן איםהאט עלטערןערשפעטעראים-,דיווען געזאגט
די ריכטיגע סיבה און וואס וויל טאקע דער משה'לה האט נישט געקענט פארשטיין וואס
פארשטעלן מ'וויל פון האט דאך
אייבישטער פון אונז מיר ווילן דא
מער ווי א יאר .אין די צייט איז דער בריסקער רב אנטלאפן פון ווערטער פון יעקב " -הקול קול יעקב והידים ידי עשיו" ,אז ער האט
שטאט צו שטאט ,אינמיטן וועג האט ער זיך געטראפן מיט אפאר געהערט פון יעקב דעם אויבערשטנ'ס נאמען ,א זאך וואס ער האט
פון זיינע קינדער און צוזאמען האבן זיי געזוכט א וועג ארויס פון די קיינמאל נישט געהערט פון עשיו.
ברענענדיגע אייראפע. דער מדרש זאגט אויפן פסוק "ועיני לאה רכות" ,אז לאה די
נאך א יאר צייט זענען זיי אנגעקומען קיין אדעסע ,און דארט טאכטער פון לבן האט אסאך געוויינט און מתפלל געווען אז זי
געטראפן א רוסישע שיף וואס וועט זיי נעמען קיין איסטאנבול אין זאל נישט חתונה האבן מיט עשיו הרשע ,דאס הייסט אז ביז חרן
טערקיי אויפן וועג קיין ארץ ישראל. איז אנגעקומען די נייעס אויף די גרויסע רשעות פון עשיו ,יעדער
דאס איז געווען א גרויסע רוסישע שיף ,וואס דער שיפ'ס קאפיטאן האט געוואוסט ווער דאס איז עשיו .עס איז נישט מסתבר צו זאגן אז
הארטער רוס ,צוגעוואוינט צו קריגן און מלחמות -וואס איז געווען א ַ פונקט זיין טאטע יצחק אבינו האט עס נישט געוואוסט ,און אפילו
-האט נישט מורא געהאט ארויסצופארן אויף די סכנה'דיגע וועג יא ,האט דאך רבקה יא געוואוסט ,איז פארוואס האט זי אים נישט
אינמיטן די מלחמה .אסאך אידן האבן זיך מיטגעכאפט מיט דעם דערציילט?
שיף און אויסגענוצט די געלעגנהייט צו אנטלויפן פון אייראפע וואס דער מדרש זאגט אז רבקה האט געוואלט יעקב זאל באקומען די
איז געווען צוריסן און צושאסן מיט די שרעקליכע וועלטס קריג. ברכות ווייל זי האט געהערט בנבואה פון שם בן נח אז "רב יעבוד
דער שיפ'ס קאפיטאן איז געווען זייער וואויל צו די אידן און צעיר" -אז עשיו וועט זיין אונטערטעניגט אונטער יעקב ,אויב אזוי
צוגעשטעלט א ווינקל אין קאך זיי זאלן קענען כשר'ן די כלים און זיך פארוואס האט זי נישט געזאגט פאר יצחק אז יעקב איז דער וואס
קאכן כשר'ע עסן אויפן וועג. דארף באקומען די ברכות?
פארשטייט זיך אז דער בריסקער רב וואס איז געווען באקאנט נאך איז דא א מדרש וואס זאגט ,אז איינע פון די טעמים פארוואס
אלץ א גרויסער מחמיר ,האט נישט געוואלט פארזוכן פון די עסן יצחק אבינו איז בלינד געווארן ,איז ווייל דער אויבערשטער האט
וואס מ'האט דארט געקאכט ,און אויך פאר זיינע קינדער האט ער געזען אז יצחק וועט וועלן בענטשן עשיו ,האט דער אויבערשטער
נישט געלאזט עסן פון די גע'כשר'טע קאך. געמאכט אז יצחק זאל נישט זען און אזוי וועט יעקב קענען קומען
דער שיפ'ס קאפיטאן האט זיך זייער געזארגט פאר זיינע געסט און ארויסכאפן די ברכות .דארף מען פארשטיין ,אויב דער
38
רוס של ב
ה כ
כ
א רשת שפוותא ,נפתח בהדרתא ,שבח דא שירתא ,בעידן משוש חדוות א
ב סימן טוב ומזל טוב ,שבחי תודה יבא ויקרב ,שפתי רננות יהללו פינו לרו ב
י ביעו שפתינו רננות כיאות וכראוי ,על פעולתיו במסירות נפלאה בכל מיד י
ג בור החיל לטהרת ישראל מוזג ,בדקדוק ובתכלית וזהירות בכל תג ות ג
ד ורש א"ך טוב וחסד ,במומחיות וזריזות תמיד ,עומד הכן בכל הלב צמי ד
ו בעת שהשמחה במעונו ,דיצה וחדוה בארמונו ,לרגל שמחת הולדת בת ו
ר גשי לבבינו נביע אומר ,הגיע עת הזמיר ,ברוך שהחיינו וקימנו מלא או ר
כ וס של ברכה נרים ונברך ,רב שלום אהלך ,מה רב חלקך ומנת פעולת כ
ה נה שכרו אתו ותהלתו שמורה ,זכות לנצח בהדרה ,הוד והדר לתפאר ה
נ עלה על נס להוקיר בהאי עידן ,להאי גברא יקר הערכין ,מוכתר בנימוסי נ
א וצר כלי חמדתא ,פאר המעלות ורב תבונתא ,כביר המעש ברב פעלת א
באותות אהבה וידידות נאמנה ,נקדם ברגשי חיבה ורננה ,ברכת מזלא טבא וגדיא יאה ,משמי מרומי
עילאה ,בלב מלא תהלה ,בשבח יקר וגדולה ,להרבני היקר פאר המדה והמעלה ,יקר רוח מאוד נעלה,
אוצר כלי חמדה וסגולה ,עוסק בטהרת ישראל בלי שום תשלום גמולה ,ה"ה
הי"ו מוה"ר אביגדור כהנא
עת לחננה כי בא מועד מעוזים ,קול גילת ורנן משוררים ,ראשית ביכורים
הולדת בתו הבכורה
למזל טוב ובשעה טובה ומוצלחת
ס ילודין וקילוסין נודה לבורא יתברך שמו ,כה יתן וכה יוסיף דורש טוב לעמ ו
י זכה לראות ולרוות רב נחת ושובע שמחות ברננים ,לגדלה בשמחה בנעימי מ
מ שוש לבבינו בחדוה ומעוז ,על זאת שבחו ונעלוז ,נודה ונהלל בקול כרו ז
ן ביע רננות ויושפע בכל צעד ושעל ,טללי אורה כטל יזל ,שפע רב ממע ל
ט נא מלא ברכות בטהרתן של ישראל מושיע בקשוט ,ממקור הברכות ינבו ט
ו יצליח ה' דרכו ,ישלח ברכה מרובה בכל משלח ידיו ,א"ך טוב וחסד ירדפוה ו
ב יחד עם ב"ב תענוג דקדושה לרוב ,ויערה ה' רוח טהרה בביאת הגואל בקרו ב
אלו דברי ברכה ,ברון שיר ושבחה ,בכבוד והערכה
הרב אנשיל האלפערין הרב צבי נחמי' הלוי שנעק
יוסף מנחם פעלד יחיאל פיפקו מיכאל דוב יוסט שלמה יודא סיניצקי בנימין שטערן ראה"ק
39
אבער דער שיפ'ס קאפיטאן האט גלייך געכאפט וואס ס'גייט דא און ער איז אפאר מאל צוגעקומען צום בריסקער רב און געפרעגט
פאר. פארוואס ער עסט נישט פון די געקאכטע עסן וואס איז דאך
"דו מיינסט אז איך בין א גוי?!" רופט זיך אן דער שיפ'ס קאפיטאן. ספעציעל געמאכט כשר ,און אויב ער וויל נישט פאר זיך לפחות
"דו האסט מורא פון בישול עכו"ם? האסט א גראבן טעות ,איך בין א זאל ער געבן פאר זיינע קליינע קינדער צו עסן פון דעם .דער שיפ'ס
איד פונקט ווי דיר ,דו קענסט זיין רואיג!" קאפיטאן האט גערעדט נאר רוסיש און די גאנצע שמועס מיט דעם
ווען דער תלמיד איז צוריקגעקומען און דערציילט פארן בריסקער בריסקער רב איז געגאנגען דורך א דאלמעטשער ,א מתורגמן.
רב די גאנצע מעשה ,איז דער רב אויפגעשפרינגען מיט שמחה. דער רב האט בשום אופן זיך נישט געוואלט ברעכן און נישט הנאה
"וואס?! ער איז א איד? ער איז א איד?" געהאט פון די עסן וואס איז געקאכט געווארן אויפן שיף ,וויפיל דער
שיפ'ס קאפיטאן האט אים פרובירט איינצורעדן האט גארנישט
"וואס איז די גרויסע שמחה רבי? ער איז טאקע א איד ,אבער ער
געהאלפן .דער בריסקער רב איז נאר געווארן מער שטרענג און מער
זעט דאך אויס פונקט ווי א גוי ",האט זיך דער איד געוואונדערט.
אנגעצויגן מיט יעדע מאל וואס דער שיפ'ס קאפיטאן איז צוגעקומען
"ס'איז מיר אראפ א שטיין פון הארצן ",האט דער בריסקער רב
צו אים.
געענטפערט" .די גאנצע צייט בין איך געווען באזארגט; וואס האט
"איך וויל פארשטיין וואס דער רב האט געטראפן שלעכט אין
זיך דער גוי אזוי צו זארגן פאר מיר און פאר מיינע קינדער? פון וואו
מיר? פארוואס וויל ער נישט עסן פון מיינע עסן?" איז דער שיפ'ס
קומט די נאנטקייט פון דער גוי צו מיר? וועלכע צרות וועט נאך
קאפיטאן אריין געקומען איין טאג מיט א טענה.
ארויסקומען פון דעם? אבער יעצט אז איך האב געהערט אז ער איז
א איד בין איך רואיג". "דאס זענען מיינע אייגענע ענינים ",האט זיך דער רב ארויסגעדרייט.
"דו קענסט עס נישט פארשטיין".
*
"איך וועל נישט ארויס גיין פון דא ביז איך וועל דאס פארשטיין.
יעקב און עשיו האבן צוטיילט צווישן זיך ביידע וועלטן; יעקב
איך קען נישט צולאזן אז מיינע געסט זאלן בלייבן הונגעריג אין לויף
האט גענומען עולם הבא און עשיו האט גענומען עולם הזה .דאס
פון אזא לאנגע רייזע!" האט ער נישט נאכגעלאזט.
הייסט אז עשיו האט טאקע גארנישט צו טון מיט עולם הבא ,אבער
פונדעסטוועגן מוז יעקב יא האבן צו טון מיט עולם הזה ,ווייל ס'איז דער בריסקער רב איז געווארן זייער אנגעצויגן פון אים און פרובירט
דאך נישט מעגליך צו טון מצוות אן צו האבן עולם הזה .תפילין צו ערקלערן דורכן איבערטייטשער אז ביי אונז אידן עסט מען כשר
קאסט געלט ,מעשר קען מען אראפנעמען נאר ווען מ'האט געלט, און ס'זענען דא געוויסע געזעצן וואס מ'מעג עסן און וואס נישט.
אזוי אויך צדקה און חסד קען מען טון נאר ווען מ'האט געלט ,שבת "איך האב אן עצה ",איז פלוצלינג דער שיפ'ס קאפיטאן
און יום טוב דארף מען מענג זיין און דאס קאסט אויך ,בקיצור יעקב אויפגעקומען מיט עפעס א דורכברוך" .אונטן אין די שיף האבן מיר
אבינו מוז האבן א שיינע שטיקל אין די עולם הזה כדי ער זאל קענען א גאנצע טאנק מיט לעבעדיגע פיש ,דער רב וועט אליין אראפקומען
צוקומען צום עולם הבא. און אויסוועלן א כשר'ע פיש ,איך וועל געבן פאר דער רב א נייע טאפ
לויט דעם איז קלאר ,אז ווער ס'דארף באקומען די ברכות איז וואס מ'האט נאך קיינמאל נישט גענוצט און דער רב וועט זיך אליין
יעקב און נישט עשיו ,און יצחק אבינו האט דאס אויך געוואוסט און קאכן די פיש".
ער האט טאקע יא געוואלט בענטשן יעקב און נישט עשיו. דער רב האט געטראכט אפאר מינוט ,דערנאך האט ער
אבער יצחק האט מורא געהאט פון איין זאך ,וואס דאס האט אים געענטפערט מיט א קרעכץ" ,שוין ,זאל זיין פאר די קליינע קינדער".
צוריק געהאלטן פון צו בענטשן יעקב ,ווייל ווען א מענטש האט דער בריסקער רב האט געשיקט איינע פון זיינע נאנטע מענטשן
צופיל גוטס איז דא א חשש פון "וישמן ישורון ויבעט" -ער וועט זאל אראפגיין און אויסוועלן א פיש און ער זאל עס אליין קאכן.
זיך אנפילן מיט גשמיות און פארגעסן פון דעם אויבערשטן ,ער "געדענק אבער אז דו אליין זאלסט אנצינדן די פייער אונטער דעם
קען דורך די שפע אינגאנצן אראפ פארן פון די ריכטיגע וועג און זיך טאפ ,און אויב איינער אנדערש וועט אנצינדן די פייער זאלסטו דאס
צוקלעבן צום גוי .דאס איז נישט קיין גרינגע נסיון און פון דעם האט פארלעשן און נאך אמאל אנצינדן ",האט אים דער רב אנגעווארנט.
יצחק מורא געהאט. דער איד איז אראפ ,ער האט אויסגעזוכט א כשר'ע פיש לויט די
איז וואס טוט מען אז יעקב זאל קענען האבן די גאנצע שפע און סימני טהרה און צוגעגרייט די פיש צום קאכן .ווען ער איז געקומען
אויך בלייבן אפגעהיטן? אנצינדן די פייער זעט ער אז די פייער איז שוין אנגעצינדן ,דער איד
זאגט דער מדרש" ,שתי ירושות הנחיל יצחק לבניו" – צוויי האט פארלאשן די פייער און נאכאמאל אנגעצינדן.
ירושות האט יצחק אריבערגעפירט צו זיינע קינדער ,איין ירושה "פארוואס האסטו פארלאשן די פייער און גלייך צוריק
איז "הקול קול יעקב" און די צווייטע ירושה איז "הידים ידי עשיו", אנגעצינדן?" האט זיך דער שיפ'ס קאפיטאן געוואונדערט.
דאס זענען די צוויי וועגן וואס וועט אויפפאסן אז יעקב זאל זיך נישט דער איד איז געווארן צומישט און נישט געוואוסט וואס צו
נאכשלעפן נאך עשיו .לכתחילה איז דא די ערשטע וועג ,אז ער ענטפערן פאר דעם קאפיטאן .ער האט אים נישט געוואלט זאגן
וועט שטיין אויף זיין מדרגה פון "הקול קול יעקב" ,ער וועט היטן איבער די הלכה פון בישול עכו"ם ,כדי ער זאל זיך נישט באליידגן.
40
רב׳ ברך את א
ה
וה
ם
ארשת שפתינו יערב בלב מלא שבח והודאה ימלא פינו תהלותיו
ברכת אברהם דבר בעתו מה טוב ,אליעזר דולה ומשקה מעיינותיו
רב טוב וחסד לעזור נפשות ישראל עד שמוציא אל הפועל מזימותיו
העמיד דבר דבר על כנו בביסוס מפעלינו לרפואה ריבוי נטיעותיו
םהיר במלאכתו בכשרונותיו הברוכים בזריזות כדי לכונן יסודותיו
אותה נפשו ויעש לטובת הכלל מהותו שופע רב טוב וחסד סביביו
לילות כימים במסירות רבה ונושא משאו באמונה בשתי זרועתיו
ידיו ידי חרוצים משכיל על דבר טוב קונה עולמות ביקרת מעשיו
על זאת שבחו אהובים נוצר תאנה יאכל פירות מתוקים במפעלותיו
זמרה בקול תודה נרים להביע הערכה מפוארים מעשה אצבעותיו
רגשי לבבינו ברון שבח ושירה תהגה לשונינו תהלות צדקותיו
הרבני היקר כביר המעש להצלת נפשות ישראל
אברהם אליעזר הר“ר
גאטטעסמאן
הי“ו
רוח החיים וממייסדי חדר האקסידזשען טעראפי
לעזור לאנשי עירנו בלב ונפש מסורה
לרגל שמחת הולדת בנו
למזל טוב ובשעה טובה ומוצלחת
מרן דבשמיא יהא בסעדו ויזכה לגדלו ולחנכו לתורה לחופה ולמעשים טובים
זוהר מעשיו לטובת הכלל יעמדו לו ולבני ביתו להתברך במדה טובה מרובים
להתברך מלא חפנים נחת ושמחות לראות בנים עוסקים בתורה ולמצוות פונים
טוב וחסד ירדפוהו ולהמשיך בהרחבת הדעת להיטיב בחסדיו לזולתו בכל ענינים
והון ואושר בביתו יצו ה‘ ברכה מרובה באסמיו בתענוג דקדושה ברוב אונים
בהצלחה רבה בפעולותיו הכבירים עדי נזכה לביאת גואל צדק בגיל ורננים
המברכים בלב ונפש חפיצה
הנהלת וחברי העוסקים להקמת האפיס
41
«אבער דו ווייסט דאך אז איך האב א גוטע סיבה פארוואס איך די תורה און די מצוות ווי ס'דארף צו זיין .אבער אויב ער וועט זיך
האב נישט חתונה געהאט »,פארענטפערט זיך חזקיהו« .ווייל איך צופיל דערנענטערן צום גוי ,דעמאלט מוז מען צוקומען צום צווייטן
האב געזען מיט רוח הקודש אז ס'וועט פון מיר ארויסקומען א זון א וועג פון "הידים ידי עשיו" ,ווייל די שנאה וואס דער גוי האט צום איד
גרויסער רשע וואס וועט פארזינדיגן כלל ישראל». וועט אים צוריקהאלטן.
«ס'איז נישט דיין געשעפט ווער דיינע קינדער וועלן זיין און וויאזוי אבער ווי אזוי מאכט מען די שנאה פון עשיו צו יעקב? ווי אזוי
זיי וועלן אויסוואקסן ,דאס איז דעם אויבערשטנ'ס חשבונות און דו ברענגט מען צו א מצב ס'זאל טאקע ווערן אז 'עשיו שונא ליעקב'?
האסט נישט וואס זיך אריינצומישן אין דעם .דו האסט א מצוה צו האט דער אויבערשטער געפירט אז יצחק זאל צוזאגן די ברכות
חתונה האבן ,און דו האסט דאס מבטל געווען ממילא האסטו נישט דווקא פאר עשיו ,און יעקב זאל עס קומען ארויסנעמען במרמה,
מער וואס צו זוכן דא אויף די וועלט». אזוי וועט ווערן אויפגעבויט די שנאה פון עשיו צו יעקב און דאס
ווען חזקיהו האט געהערט די שטרענגע ווערטער פונעם נביא וועט אויפפאסן און זיכער מאכן אז די ברכות זאלן נישט אראפנעמען
האט ער זיך אויסגעדרייט צום וואנט ,און אנגעהויבן צו וויינען און צו יעקב פון זיין הייליגע וועג און אים נישט גורם זיין זיך צו צוקלעבן צום
דאווענען .ער האט זיך אונטערגענומען תשובה צו טון און יא חתונה גוי ,ממילא קען מען שוין געבן די ברכות פאר יעקב רואיגערהייט.
האבן .ער האט געבעטן ישעיה הנביא זאל אים געבן זיין טאכטער ווייל נאר ווען דער איד איז אפגעשיידט און דערווייטערט פונעם
צו חתונה האבן ,אפשר בזכות דעם נביא וועט ער האבן בעסערע גוי און פון די גוי'אישע וועגן ,האט די ברכה א ריכטיגע ווערד און
קינדער. ס'איז דא אויף וועמען צו חל זיין.
השי»ת האט אנגענומען זיינע תפילות ,און פאר א סימן צו חזקיהו *
אז ער וועט געזונט ווערן ,האט דער אויבערשטער געמאכט אז די זון
איינע פון די מלכים אין כלל ישראל איז געווען חזקיהו המלך ,ער
איז צוריק געגאנגען צען שעה צוריק ,און די טאג איז לענגער געווארן.
איז געווען א גרויסער צדיק.
די גאנצע וועלט האט גע'רעש'ט פון די גרויסע נס וואס איז געשען
חזקיהו האט איבערגענומען די מלוכה פון זיין טאטע אחז וואס
פאר דער אידישער קעניג חזקיהו און אלע האבן דאס בארימט.
איז געווען א גרויסער רשע .אחז האט אריינגעברענגט פארשידענע
בלאדן מלך בבל איז געקומען צו פארן פאר א באזוך ,כדי גוי'אישע מנהגים אין כלל ישראל ,ער האט געדינט עבודה זרה און
אויסצודריקן זיין גרויסע התפעלות פון דער נס וואס איז מיט חזקיהו
אראפגעצויגן כלל ישראל צו זייער א נידעריגע מדרגה.
געשען.
ווען חזקיהו איז געווארן מלך האט ער די ערשטע זאך
חזקיהו המלך האט זיך זייער געפריידט צו דעם באזוך ,ס'איז
ארויסגעווארפן די עבודה זרה פון גאנץ ארץ ישראל ,מחזק געווען
געווען פאר אים א גרויסע כבוד אז א גוי'אישער קעניג זאל קומען
אידישקייט צווישן די אידן און אויפגעשטעלט בתי מדרשים און
צו אים א וויזיט .ער איז ארויס פון די כלים צו ווייזן זיין שמחה צום
ישיבות .ער האט צוגעברענגט צו א מצב אז גאנץ כלל ישראל איז
באזוך ,און ער האט געגעבן פאר דעם בבלי'שער קעניג א שפאציר
געזעצן און געלערנט תורה.
אין אלע זיינע אוצרות .ער האט אויך אויפגעמאכט פאר אים די
אוצרות פון בית המקדש .צום סוף ווען זיי האבן זיך געזעצט צו א איין טאג איז דער קעניג חזקיהו קראנק געווארן ,זיין מצב איז
סעודה האט חזקיהו אוועקגעשיקט די באדינערס ,און די מלכה געווארן שווערער און שווערער .גאנץ כלל ישראל האבן געדאוונט
אליין האט געברענגט די עסן צום טיש ,אלעס כדי צו ווייזן די גרויסע אויף אים ,אבער ס'האט גארנישט געהאלפן.
פריינדשאפט און די נאנטקייט צווישן די צוויי מלכים. דער נביא פונעם דור ,ישעיה הנביא ,איז אים געקומען איין טאג
ישעיה הנביא איז געקומען צו חזקיהו המלך און אים געזאגט מבקר חולה זיין ,און דער קעניג האט געבעטן א ברכה פון דעם נביא
בנבואה« ,דו האסט זייער שטארק געוואלט ווייזן דיין נאנטקייט צום ער זאל ווערן געזונט.
מלך בבל ,ס'איז דיר זייער געפאלן אים צו ווייזן דיינע אוצרות און «ס'איז שוין צו שפעט ,ס'איז דא אויף דיר א גזירה אז דו זאלסט
אים פערזענליך צו באדינען ,אבער מיט דעם האסטו צוגעברענגט שטארבן »,זאגט אים ישעיה הנביא« .און נישט נאר אז דו גייסט
אז דיינע קינדער וועלן גיין אין גלות קיין בבל און דארט וועלן זיי מוזן שטארבן אויף דער וועלט ,נאר דיין עולם הבא האסטו אויך
באדינען די בבלי'שע מלכים ,נישט מיט קיין נאנטקייט נאר אלץ פארלוירן».
קנעכט»... «פארוואס?» פרעגט חזקיהו« .וועלכע עבירה האב איך געטון?
ווייל כדי די ברכה זאל זיך האלטן מוז מען געדענקען זיך צו איך האב דאך אזויפיל אידישקייט אויפגעטון אויף די וועלט».
האלטן אפגעשיידט פונעם גוי! «ווייל דו האסט קיינמאל נישט חתונה געהאט».
צו באקומען דעם פולן גליון "מחשבות" שיקט אן אימעיל צום מערכת
42
43
ויעתר לו ה' :שאין דומה תפלת צדיק בן צדיק לתפלת צדיק בן רשע (רש"י)
גרויסקייט
פון די
זכות אבות
אויך דער יעב"ץ שרייבט אין זיין סידור:
די פרשה פון עקידה און קרבנות דארף מען פרשת העקידה מעורר דער כח ,מעלות
מסדר זיין אין שול ,דער מקדש מעט אין צו זיין זכות אבות און סגולות פון
אונזער גלות ,אויפן שטייגער ווי מ'פלעגט
איינע פון די זאכן וואס מ'הייבט אן
'זכות אבות' //
דערמאנען זכות אבות איידער מ'האט
מיט דעם דאס דאווענען יעדן טאג איז די עס פאדערט זיך
גע'שחט'ן דעם תמיד של שחר .ווי מיר
פרשה פון דער עקידה ,אויף וואס דער טור דערצו אויך 'זכות
לערנען אין די משנה אין יומא (פ"ג יא) "האיר
ברענגט (או"ח סימן א') "וטוב לומר פרשת עצמו' //ווען יא
המזרח עד שבחברון" ,צו דערמאנען דעם העקידה" .שרייבט דערויף דער בית יוסף, און ווען נישט //
זכות פון די אבות וועלכע ליגן אין חברון. אז מ'זאגט עס כדי צו דערמאנען פונעם די גאולה השלימה
דער סדר היום (סדר תפלת שבת) שרייבט זכות אבות פארן אויבערשטן. בזכות אבותינו
44
דער באגריף פון 'זכות אבות' די וואך לערנען מיר אין די
איז בייגעשטאנען פאר אידן תורה דעם פסוק "ויעתר לו
אין אלע זייערע צרות במשך ה'" (כה ,כא) .עס איז באקאנט
הדורות .דער מדרש זאגט וואס רש"י איז מפרש" :לו ולא
(שמות רבה מד) אז ווען משה רבינו לה ,שאין דומה תפלת צדיק בן
ע"ה האט געזאגט צו הקב"ה צדיק לתפלת צדיק בן רשע,
'זכור לאברהם יצחק ולישראל לפיכך לו ולא לה".
עבדיך' (שמות לב ,יג) איז ער ווי מפרשי התורה זענען
באלד געענטפערט געווארן. מפרש ,איז דאס א לימוד ווי
אין פסיקתא (בחודש השביעי דף
שטארק זכות אבות העלפט.
כאטש די צדיקת רבקה איז
קנג ):שטייט אז ווען אידן זענען
געווען מורא'דיג גרויס ,זי האט
מזכיר דעם זכות אבות זענען זיי
געהארעוועט אויף זיך אפילו זי
זאפארט זוכה בדין ,און אויך ביי
איז געווען א טאכטער פון דעם
די תפילות איז מען אלץ מזכיר
רשע בתואל ,א שוועסטער
'זכות אבות'.
פון דעם רשע לבן ,און אן
אינעם היינטיגן ארטיקל אפשטאמיגע פון א פלאץ
וועלן מיר ברענגען פארשידענע וואו עס האבן געוואוינט
ענינים וואס האבן א שייכות צו רשעים און זי האט זיך נישט
'זכות אבות' ,ווען צדיקים האבן אפגעלערנט פון זייערע
זיך באנוצט דערמיט און וויאזוי מעשים .פונדעסטוועגן איז די
מ'דארף עס אויסנוצן לטובה. תפילה פון א צדיק בן צדיק
מיר באדאנקען זיך פארן שטערקער ,ווייל ער האט א
מערכת פון 'דער איד' פארן אונז קדושה מצד אבותיו ,און זכות
שענקען דעם ארטיקל מאוצרם אבותיו מסייעתו וואס באגלייט
הטוב. אים אויף ווייטער.
נישט מבטל זיין אין קיין שום ענין ,ווייל נישט דארפן מער ציטערן פון קיין שום וועגן פרשת העקידה :היינט האבן מיר
דאס איז גורם א טובה פאר זיך און פאר ענין וכו' .דער אויבערשטער ווערט מיט נישט אויף וואס זיך צו פארלאזן ,נאר
אלע אידן. דעם פול מיט רחמים אויפן גאנצן אידישן אויפן זכות פון אונזערע אבות הקודמים,
פאלק ,אין שטן ואין פגע רע וואס זאל דאס האלט אונז אין גלות .וויבאלד דער
זיך באנוצט מיט זכות אבות קענען בייקומען אידן .דערפאר איז ראוי
צו דערמאנען יעדן טאג דעם ענין פון
ענין פון די עקידה איז געווען זייער גרויס,
סיי מצד העוקד [אברהם אבינו] און סיי
בעת א סכנה די עקידה ,איידער מיר זאגן אונזערע
תפילות ,כדי דער אויבערשטער אין הימל
מצד הנעקד [יצחק אבינו] ,האט הקב"ה
צוגעזאגט פאר אידן אז אינעם יום הדין,
די טאכטער פון הייליגן בעל שם טוב זאל ווערן פול מיט רחמנות אויף אונז, ווען אידן שטייען בצער פאר די מקטרגים
זי"ע איז געווען די צדיקת מרת אדל ע"ה, אננעמען אונזערע תפילות און אונזערע און די וואס זוכן אויף אונז שלעכטס,
וואס איר טאכטער די צדיקת מרת פיגא געבעטן מיט חמלה .א בעל נפש זאל עס זאלן מיר דערמאנען עקידת יצחק און
45
יענעם חסיד .דאווענען רואיג אן קיין דעמאלט אנגעהויבן טראכטן וואספארא ע"ה האט חתונה געהאט צום צדיק רבי
תנועות קען בלויז עמיצער וועלכער האט שייכות ער האט מיט זיין זיידן דער שמחה זצ"ל ,דער זון פון הרה"ק רבי נחמן
זכות אבות ,און איז שוין אויסגעלייטערט הייליגער חכם צבי ז"ל .האט ער געזען האראדענקער זי"ע וואס ליגט אין טבריא,
פון זיין חומריות מצד אבותיו הק' .דער אז ער איז אין אים אנגעהאנגען כחוט און זיי זענען געווען די עלטערן פון הרה"ק
וועלכער האט נישט קיין זכות אבות דארף השערה ,האט ער דאן אנגעכאפט א האר המפורסם רבי נחמן מברסלב זי"ע.
נאך אסאך אריינארבעטן צו צעברעכן זיין מיט זיין הייליגע האנט. אין שנת תקנ"ח איז רבי נחמן
חומריות". ברסלב'ער זי"ע ארויפגעפארן קיין
(רביד הזהב בסוף בהשמטה ד"ה אם) דאווענען אָן תנועות קען מען ארץ ישראל ,און אינמיטן וועג האט
נאר מיט זכות אבות אויסגעבראכן א גרויסע סכנה אויף די
אז מ'האט זכות אבות קען שיף .האט רבי נחמן זיך אנגערופן' :כאטש
איך בין נזהר זיך נישט צו באנוצן מיט
מען פועל'ן הרה"ק רבי מרדכי'לע קרעמניצער
זי"ע ,דער בן זקונים און יונגסטער פון זכות אבות ,אבער יעצט בשעת א סכנה
די פינף געהויבענע קינדער פון הייליגן איז אנדערש'.
דער בארימטער גאון וצדיק רבי
שמואל ראזענבערג זצ"ל ,אונסדארפער זלאטשובער מגיד הרה"ק רבי יחיאל ער האט דערביי דערמאנט דעם זכות
רב ,מח"ס "באר שמואל" ,האט געהאט מיכל זי"ע ,איז שוין געווען אויסגערופן פון זיין גרויסן זיידן דער בעש"ט הק' ,דעם
א געוואלדיגע הערצה צו הרה"ק רבי מיט זיין גרויס קדושה אלס קינד .עס זכות פון זיין באבע מרת אדל ע"ה (דעם
שלום אליעזר מראצפערט זי"ע ,זייענדיג ווערט איבער אים דערציילט די פאלגנדע בעש"ט'ס טאכטער) און דעם זכות פון זיידן
א צדיק בן צדיק ,זון פון הייליגן דברי חיים מעשה: הרה"ק רבי נחמן האראדענקער.
זי"ע. אין זלאטשוב איז געווען א חסיד אן (שבחי הר"ן עמ' מ"ט)
עס ווערט דערציילט אין ספר עובד ה' באמת ,וועלכער פלעגט מאכן
"תולדות שמואל" (דף פ): משונה'דיגע מאדנע תנועות בשעת'ן
דאווענען .האט דאס קליין יונגל מרדכי דער דברי חיים :איך וועל
כ'האב געהערט פון ר' יצחק ווידער ,א
תלמיד נאמן פון אונסדארפער רב ,וואס
אפגעלאכט דערפון. ארויפקומען מיטן זכות אבות
איז אליין געווען דערביי ווען עמיצער איז יענעם חסיד האט עס פארדראסן ,איז
הגה"ק רבי סיני הלברשטאם זצ"ל
אמאל געקומען פון דער ראצפערטער ער אריין צום מגיד זי"ע זיך אפרעדן.
אבדק"ק זימיגראד אייניקל פון מרן הגה"ק
געגנט מיט א קוויטל און פדיון צום האט רבי מיכל'ע זלאטשובער הדברי חיים זי"ע ברענגט אין ספר "חמדה
אונסדארפער רב ז"ל. אריינגערופן זיין זון און אים געפרעגט: גנוזה" (ח"א) ,אז זיין זיידע דער הייליגער
דער אונסדארפער רב האט זיך פאר "וואס לאכסטו אפ פון יענעמ'ס עבודה?" צאנזער רב האט געזאגט ווען ער איז
יענעם אנטשולדיגט פארוואס מ'ברענגט האט דאס קינד געענטפערט" :ס'איז קראנק געווארן דאס ערשטע מאל ,אז
אים א קוויטל .ס'איז דאך נישט זיין נישט קיין דרך ארץ צו שטיין פארן ווען ער האט זיך מתבונן געווען מיט וואס
שטייגער צו נעמען ,אבער פונדעסטוועגן מלך מלכי המלכים מיט אזוינע מאדנע ער וועט ארויפקומען לעולם הבא ,האט
וויל ער יענעם נישט מדחה זיין. תנועות". ער זיך בארעכנט אז ער וועט קומען מיט
דער אונסדארפער רב האט גענומען האט רבי מיכל'ע אים געענטפערט: זיין זכות אבות.
דאס קוויטל ,אבער מיטן פדיון האט ער "קינד מיינס ,וואונדער זיך נישט אויף ער שרייבט אז דער דברי חיים האט
יענעם געמאכט אלס א שליח מצוה ער
זאל עס טראגן צו הרב הצדיק רבי שלום
אליעזר ,דער זון פון הייליגן דברי חיים,
זאגנדיג" :דורך דעם וואס מ'האט זכות
אבות קען מען פועל'ן".
זיך פירן בדרכי אבות וועט
נוצן זייער זכות
מרן הגה"ק בעל ייטב לב מסיגעט
זי"ע האט א שטיק צייט פאר זיין פטירה
געלאזט צוואה פאר זיינע קינדער און
אייניקלעך צו זאגן תורה פאר אידישע
קינדער און דורך דעם ממשיך זיין פאר זיי
46
זיך נישט פארלאזן אויפן זייערע עלטערן ,וועט אויף זיי מקוים
ווערן דער "זכות אבות" ,וואס זייערע
אלע השפעות טובות און כל מיני ברכות.
די מעשה ווערט געברענגט אין ספר
זכות אבות רייד האבן געמאכט פרי למעלה ושורש "תהלה למשה" .עס איז געווען אינעם
לעצטן שבועות פון ייטב לב זי"ע בעלמא
למטה .בכל עת ועונה ,שבתים און ימים
כ"ק אדמו"ר רבי יאנקעלע טובים ,זאלן מיינע קינדער זאגן פאר'ן הדין ,שבועות שנת תרמ"ג ,ווען דער ייטב
מפשעווארסק זצוק"ל האט דערציילט, עם ה' דעם דרך ה' ,מוכיח זיין בשער און לב איז שוין געווען א חולה מסוכן ר"ל ,און
אז אמאל ווען דער הייליגער שינאווער מעורר צו זיין אידישע קינדער לתשובה, ער איז צוליב די שטארקע יסורים בכלל
רב זי"ע האט געהאלטן אינמיטן דעם ומה' מענה לשון. נישט מער אריינגעקומען אין ביהמ"ד.
זמר 'אשת חיל' פאר קידוש פרייטאג צו נאר די ערשטע נאכט יו"ט איז ער נאך
דער ייטב לב האט אויסגעפירט מיט
נאכטס ,האט ער זיך אפגעשטעלט און אריינגעקומען אין ביהמ"ד צו מאכן
עטליכע טייטשן אויף די פסוקים אין
געזאגט" :א שאד אז רבי יוסף פון רימנוב קידוש ,און נאך קידוש האט ער געזאגט
ברכת כהנים" ,כה תברכו את בני ישראל, א דרוש ,וואס איז געווען דאס לעצטע
האט נישט געקענט זיין טאטן; דער רבי אמור להם" ,ווי געדרוקט אין ספר ייטב מאל וואס ער האט גערעדט ביי זיך אין
ר' הערש האט געזאגט "ולחם עצלות 'לא' פנים .מיט דעם האט ער זיך געזעגנט פון בית המדרש ,ווייל פון דעמאלט איז דער
תאכל"". זיינע חסידים וואס זענען געקומען זיך ייטב לב מער נישט אריינגעקומען אין שול
האט דער פשעווארסקער רבי מסתופף זיין בצל קדשו ,און ווי געזאגט, ביז צו זיין פטירה לחיי העולם הבא ,יענעם
צוגעלייגט" :אזוי האב איך געהערט .קען איז ער פון דעמאלט אן מער נישט יאר ו' אלול ,תרמ"ג.
זיין אז דער רבי ר' הערש האט געזאגט א אריינגעקומען אינעם ביהמ"ד אין סיגעט.
דעם ייטב לב'ס דרוש איז געדרוקט
געוויסן פשט אויף דעם פסוק ,אבער ס'איז דאס איז טאקע געבליבן פאררעכנט אין ספר ייטב פנים (ח"ב מאמר זמן מתן תורתינו
אויך מעגליך אז די כוונה פון שינאווער רב ווי א צוואה וואס דער ייטב לב האט אות נ"ג) ,בתוך דבריו האט דער ייטב לב
איז געווען אין א בחינה וואס דער רבי ר' געלאזט פאר זיינע קינדער און קינד'ס געזאגט :כ'האב זוכה געווען ,דער הייליגער
אלימלך האט געזאגט :מ'זאל זיך נישט קינדער ,זיי זאלן אייביג זאגן תורה ברבים זיידע [מרן הישמח משה] זלה"ה האט מיך
פארלאזן אויפן זכות אבות! וואס דאס פאר אידישע קינדער ,און ווי באקאנט סומך געווען מיט זיינע הענט ,און מיר
האבן טאקע די קינדער און אייניקלעך געגעבן דעם כח אנצואווייזן און דרש'נען
איז געווען די בחינת העבודה פון רבי'ן ר'
פונעם ייטב לב זי"ע גע'ירש'נט דעם כח פאר'ן עם ה' תוכחות מוסר און זיי מעורר
הערש ,וועלכער האט דערגרייכט צו זיין
הדרוש והחידוש ,זאגנדיג דברי תורה פאר זיין לתשובה .דעם כח גיב איך איבער
גרויסע מדריגה מיטן כח פון זיין אייגענער
אידישע קינדער כל ימי חייהם און אזוי פאר מיינע קינדער ווייטער ,זיי זאלן נישט
יגיעה ,אן קיין זכות אבות".
משפיע געווען רחמים וחסדים וכל מילי נאכלאזן פון מנהג אבותינו הק' ,נאר זיי
(י"ג אורות ח"ג עמ' רצה) דמיטב לבני ישראל. זאלן זיך פירן ווייטער אין דעם וועג פון
47
העלפט אביסעלע צו דינען השי"ת פאר
דעם וואס וויל זיין אן עובד ה' ,אבער די
אבער דאס איז נאר ווען ער נעמט נישט
די מעלת היחוס צו אן אנדערע זאך ,צום צו זכות אבות פאדערט זיך
עיקר עשיה ליגט אויפן מענטש אליין .מען ביישפיל מחלוקת ,ווייל דעמאלט איז שוין אויך זכות עצמו
דארף מיט די בעסטע כוחות זיך משתדל יחוס נישט קיין שום מעלה .דעריבער
אויפן פסוק אין פרשת בחוקותי
זיין איינצוקויפן קדושה פארן נפש ,אן האט יעקב אבינו געבעטן אויף מחלוקת
"וזכרתי את בריתי יעקב וגו'" ,ברענגט
זיך פארלאזן אויפן יחוס פון די אבות קרח "בקהלם אל תחד כבודי" ,ווייל ביי
דער של"ה הקדוש אז דאס איז א פסוק
הקדושים". מחלוקת איז שוין נישט קיין שום ענין
פון נחמה וואס ווערט דערמאנט אינמיטן
מער דער זכות אבות.
די קללות פון בחוקותי ,ווייל דאס אליין
א תלמיד חכם בן תלמיד חכם הרה"ק רבי דוד'ל זאבילטובער זי"ע
פלעגט שטארק פאדערן מען זאל נישט
איז אויך א תוכחה ,ווייל א רשע בן רשע
קומט פריער יוצא זיין מיט זכות אבות נאר וויסן אז א
וואס זינדיגט איז נישט קיין פארגלייך
צו א רשע בן צדיק .א צדיק'ס זון וואס
אין שו"ת תורה לשמה (סימן רסב) איז איד מוז אליין הארעווען אין עבודת ה'. זינדיגט האט א פיל גרעסערן שטראף,
דא א שאלה צי א תלמיד חכם וואס איז א האט ער אמאל געטייטשט דעם פסוק "על ווייל ער האט דאך צוגעזען דעם טאטן זיך
זון פון א תלמיד חכם האט א בעפארצוג
פון אנדערע תלמידי חכמים.
פאלגענד איז דאס לשון פון די שאלה:
צוויי תלמידי חכמים געפינען זיך אין
איין שטאט .זיי זענען אייניג אין חכמה
און מיט די יארן ,אבער איינער פון זיי
איז א תלמיד חכם בן תלמיד חכם .איז די
שאלה :האט ער מיט דעם א בעפארצוג
מער ווי דעם אנדערן ,מ'זאל אים מכבד
זיין ,צום ביישפיל אין פאל ווען מ'נעמט
זיין חתימה אז ער זאל אונטערשרייבן
פריער ,ביי מסיבות און ביים אריינגיין און
ארויסגיין וכדו'?
נאך א שאלה ,אויב מצד זייער טאטן
איז נישטא קיין צווישנשייד ,נאר איינער
פון זיי האט א ברודער וואס איז אויך א כן יעזוב איש את אביו" ,א איד טאר זיך פירן בחסידות ,און ער האלט עס נישט
תלמיד חכם ,איז ער חשוב'ער מ'זאל אים נישט פארלאזן אויף די כוחות און יגיעות אן .דאס איז אלזא א חלק פון די תוכחה;
פעדערן בעפאר דעם צווייטן וואס האט וואס זיינע אבות הק' האבן אריינגעלייגט מ'וועט געדענקען אז אידן זענען מזרע
נישט קיין ברודער א תלמיד חכם? אין אים ,נאר ער דארף אליין זוכן פייער אבות הקדושים ,זיי שטאמען פון אברהם
תשובה :זיכער האט א ת"ח בן ת"ח א און התלהבות מצד עצמו ,כאילו זיינע יצחק ויעקב ,און פונדעסטוועגן האבן זיי
בעפארצוג פונעם חבר וואס איז א זון פון עלטערן וואלטן אינגאנצן נישט געהאט זיך נישט געפירט בדרך הישר.
אן אדם פשוט און ס'איז ריכטיג אים צו קיין התלהבות אין עבודת ה'. פירט אויס דער של"ה הק'" :דעריבער
פעדערן צוליב דעם .א ראיה דערצו איז הרה"ק מסאטמאר זי"ע איז מעתיק דארף זיך יעדער משים זיין על הלב,
פון די גמרא אין תענית (דף כא ):און פון אין ספה"ק דברי יואל (פרשת נשא עמ' שיט) ובפרט ווער ס'האט געהאט ערליכע
מנחות (דף נג ).וואו מ'זעט אז א בר אוריין פון ספה"ק נועם אלימלך (פרשת אמור), אבות ,יראי אלקים ,און אויך ווער ס'זיצט
ובר אבהן האט א שטערקערן כח ,ווייל אז די בני אהרן האבן נישט געטארט אויף א מקום פון חכמים לומדי תורה ,צו
ער האט אויך זכות אבות. טראכטן איבער דעם יחוס פון זייערע זען זיך צו פירן אין זייערע פיסטריט מיט
לגבי די שאלה צי ווען מ'האט א אבות ,נאר זיי האבן געדארפט אליין תורה ,מעשים ,מדות און דרכי החסידות".
ברודער א תלמיד חכם האט מען אויך א בוחר זיין דעם גוטן וועג .ווייל ס'איז נישט אין ספה"ק נועם אלימלך (פרשת קרח)
גרעסערן חשיבות ,איז די תשובה אז יא. גענוג בלויז דער זכות אבות כדי צו קענען איז דא א שמועס ,ווי גרויס ס'איז דער
שטייגן אין קדושה .אויב האט מען נישט ענין פון זכות אבות וואס טוט ביישטיין
נישט נוצן דעם זכות אבות אויך זכות עצמו העלפט אפילו נישט די
מעלות אבותיו ,ס'קען נאך ח"ו מזיק זיין.
פאר אידן בעת'ן וועלן דינען דעם
אויבערשטן צו האבן א סייעתא דשמיא
צו שאפן געלט פירט אויס דער סאטמאר רב" ,הגם יחוס פון הימל צו קענען טון די מצוה בשלימות;
48
ווייל אידן וועלן שרייען צעקות גדולות אין דער מונקאטשער רב פירט אויס: די גמרא זאגט אין מסכת פסחים
די צייטן פון זיין גלות און דעמאלט וועט "דאס אלעס האב איך געזאגט בדרך (דף קד ).אז מ'רופט א 'בנן של קדושים'
זיין 'ישמע-קל' -דער באשעפער וועט זיי צחות ,אבער ווי דערמאנט איז עס אויך מיט דעם טיטל ,ווייל ער קוקט נישט
צוהערן און ענטפערן. ליידער דער אמת ,און מ'דארף מזהיר זיין אין קיין צורה פון געלט .זאגט דערויף
רבי חיים וויטאל איז מסביר אז בעת די און מודיע זיין ,אפשר וועט עס מציל זיין, דער מונקאטשער רב הגה"ק בעל מנחת
אנדערע אומות האבן שטענדיג געהאט א אפילו ביי איינעם ,איז שוין אויך כדאי! אלעזר זי"ע שארפע תוכחה" ,מ'קען זאגן
ממשלה אויף אנדערע אומות ,איז אבער (דברי תורה ח"ב אות קד) בדרך צחות (כאטש ס'איז ליידער דער אמת) אז
אנדערש מיט ישמעאל .די אראבער זענען מיר זעען אין אונזערע דורות ווי די "בנן
אייביג געווען אזוינע וואס האבן גערוט
אין געצעלטן און מדבריות ,נישט געהאט
הק' רבי חיים וויטאל :כח פון של קדושים" ,וואס שטאמען באמת פון
מקור קדוש מחצבם ,האבן געווארפן אן
קיין פארקער מיט אנדערע ,ענליך צו ישמעאל איז וועגן 'זכות אויג אויף געלט .זייער גאנצע פלאג איז
רויבער וואס גייען ארויס פלינדערן און
באראבעווען מענטשן און נאכדעם זענען
אבות' וויאזוי זיי קענען זיך באנוצן מיטן כבוד
און מיטן זכות פון זייערע אבות ,כדי זיך
זיי צוריק אין זייערע געצעלטן ,דאס איז הקדוש המקובל האלקי רבי חיים אנצוזאמלען גרויס געלט .צוליב דעם
ישמעאל ,ווי ס'שטייט אין פסוק "והוא וויטאל זצ"ל ,דער תלמיד מובהק פונעם חנפ'ען זיי פאר יעדן בעל זרוע ,וואס
יהיה פרא אדם ידו בכל" ,און נאכדעם הייליגן אר"י ז"ל ,שרייבט גאר פחד'יגע ברענגט א גרויסן הירוס פאר דת תורתינו
זענען זיי עתיד צו קעניגן אויף דער וועלט דיבורים אין זיין ספר הק' "עץ הדעת טוב" הק' ,פאר זיי און זייער שטוב ,און פאר
און אויף אידן. אויף תהלים (קכד ,א) ,אז דער שטארקער אלע ארום זיי וואס לערנען זיך אפ פון
אויף גלות ישמעאל זאגט דער פסוק כח פון גלות ישמעאל איז ווייל ס'העלפט זייערע מעשים ,נאר נאכצויאגן נאכן
"לולי ה' שהיה לנו בקום עלינו 'אדם' אים 'זכות אבות'. געלט ,און דאס ווערט דער ציל פון לעבן.
אזי חיים בלעונו" ,אז ביים פינפטן גלות רבי חיים וויטאל שמועסט אויס אז דאס טוען זיי און זייערע מנהיגים (וואס
איז דאס ערגסטע ,ווייל זיי ווילן אונז כאטש מ'ווייסט נאר פון פיר גלות'ער; ווערן גערופן אדמו"רים).
איינשלינגען לעבעדיג .זיי ווילן ח"ו בבל ,מדי ,יון און אדום ,וועלן אבער אידן "דאס פרעגט די גמרא 'בנן של
בחרון אפם אויסמעקן דעם נאמען פון באחרית הימים זיין אין גלות ישמעאל,
קדושים' ,וואס א יחוס און חשיבות
אידן מתחת השמים ,דאס איז 'אזי חיים וואס איז דער פינפטער גלות ווי דערמאנט
טראגן שוין די בנן של קדושים? (אויב
בלעונו' ,ווי א זאך וואס מ'שלינגט אראפ, אין פרקי דרבי אליעזר און אין מדרשים
און אין ספר הזוהר. זייער גאנצער ציל איז נאר געלט זענען זיי דאך
וואס מ'ווייסט נישט בכלל אז ס'האט
עקזיסטירט .אנדערש ווי ביי די אנדערע גארנישט ווערד) .ענטפערט די גמרא' ,דלא
מיט דעם איז ער מסביר דאס קאפיטל
גלות'ער וואס עס איז געווען לייכטער, איסתכלו בצורתא דזוזא' -זיי קוקן נישט
אין תהלים" ,לולי ה' שהיה לנו בקום
עס איז געווען "המים שטפונו" .ווי עלינו אדם" .אז בעת אידן וועלן זיין אין און גלוסטן נישט נאך געלט ,ווייל אין
עמיצער וואס דאס וואסער האט אים די פיר גלות'ער פון די ד' מלכיות ,וועלן אזא פאל ווען געלט מיינט גארנישט ,איז
פארשווענקט ,אבער זיין גוף עקזיסטירט זיי זאגן "לולי ה' שהיה לנו" -ווען נישט טאקע א גרויסע חשיבות צו זיין א בנן
נאך. דעם באשעפער וואלטן מיר געווען של קדושים ,וואס קדושת וזכות אבותיו
גענצליך פארלוירן .ס'איז אבער דא נאך מסייעתו".
די אנדערע אומות זענען געווען א
בחינה פון 'עבר על נפשנו מים הזדונים', א פינפטער גלות ,די לעצטע פון אלעם, דער מונקאטשער רב לייגט צו ,אז
זייער גאנצער ציל איז געווען אויסצו'שמד'ן און אויך דער שווערסטער פון אלעם, מ'קען מיט דעם אויך טייטשן וואס
אידן ,זיי זאלן אויפטוישן דעם דת ,נישט דאס איז 'גלות ישמעאל' ,וואס ער ווערט ס'שטייט אין ירושלמי (עבודה זרה פ"ג
עוסק זיין בתורה און נישט מקיים זיין גערופן 'פרא אדם' ,נישט קיין 'אדם' גמור, ה"א) ,פארוואס הייסט 'נחום איש קודש
קיין מצוות ,ווי באקאנט פון די זמני בעת די אנדערע פיר גלות'ן זענען געגליכן קדשים' מיט דעם טיטל ,ווייל ער האט
השמד ח"ו .דאס איז געווען אויף 'נפשנו', צו חיות. קיינמאל נישט געקוקט אין קיין צורת
ווייל די כוונות איז נאר געווען אויף די די סיבה פארוואס ישמעאל ווערט מטבע .קען מען זאגן על דרך צחות- :
נפשות .ס'איז נאר ארויסגעקומען פון גערופן 'אדם' ,איז וויבאלד ער איז געווען די קדושים אשר בארץ ווערן גערופן
דעם א שאדן צו די גופים ,ווייל זיי האבן דער זון פון אברהם ,האט ער זכות אבות, 'קדושים' (סתם) ,אבער היינטיגע צייטן
גע'הרג'עט די אידן וואס האבן זיך נישט ווי מיר געפינען אין פסוק אז אברהם האט זענען זיי געלט-ליבהאבער ,מוז מען זאגן
געוואלט טויפן ,און נאר השי"ת האט געזאגט" :לו ישמעאל יחיה לפניך" (יז, א באזונדערן שבח ,אז איינער איז א
רחמנות געהאט אויף אונז ,ולא נתננו טרף יח) ,דערצו האט ער אויך דעם זכות פון "קודש קדשים" ,ער האט כל ימיו נישט
לשיניהם .אנדערש איז ביי גלות ישמעאל, מילה ,וואס צוליב די סיבה הייסט ער אויך געקוקט אין קיין צורת מטבע ,ער האט
וואס זיי זוכן צו הרג'ען סיי די נפשות און 'אדם' .דערפאר איז זיין גלות שטערקער זיך נישט אומגעקוקט דערויף ,לא בגבורת
סיי די גופים ,זיי זוכן איינצושלינגען די ווי די אנדערע 4מלכויות .ווי חז"ל זאגן הזו"ז יחפץ ,דערפאר האט מען אים
אידן לעבעדיג און נישט לאזן פאר זיי קיין אז דעריבער ווערט ער גערופן 'ישמעאל', גערופן 'קודש קדשים'.
49
שורש וענף .זיי זענען עתיד אויסצוטיילן
פאר אידן שווערע משונה'דיגע צרות,
וואס מ'האט נאך אזוינס נישט געזען.
רבי חיים וויטאל פירט אויס :מיר
ווייסן נישט וואס צו טון ,מיר האבן
נישט קיין אנדערע האפענונג אויסער
זיך צו פארלאזן אינגאנצן אויפן הייליגן
באשעפער ,ער זאל אונז ראטעווען פון
זייערע הענט .דאס איז עזרנו בשם ה',
דער באשעפער מוז אונז העלפן ,ווייל ער
האט דאך באשאפן די גאנצע וועלט נאר
צוליב אידן ,און ער זאל אונז אויסלייזן
מיט די גאולה שלימה העתידה במהרה
בימינו ,כדי די הימל און ערד זאלן האבן
א קיום.
ווי ער שרייבט ,איז דאך זיכער אז די מה) ווערט נאכגעברענגט א הייליג ווארט ביז דא איז די ווערטער פון הרה"ק רבי
אבות הקדושים אליין קענען מאנען זייער וואס הרה"ק רבי פנחס'ל קאריצער חיים וויטאל זי"ע אין זיין ספר עץ הדעת
גרויסן זכות ,ווייל גדולים צדיקים במיתתן זי"ע האט איבערגעגעבן פון הרה"ק רבי טוב אויף תהלים.
יותר מבחייהם ,און לגבי זיך אליין איז ישראל מפיקוב זי"ע ,דער עלטסטער זון
דאך נישט שייך צו זאגן אז זייער זכות
האט זיך אויפגעהערט; וועט דאס זיין
פון הרה"ק המפורסם ,סניגורן של ישראל,
מרן רבי לוי יצחק מבארדיטשוב זי"ע, דער זכות אבות
דער סימן לעתיד צו וויסן ווען ס'איז די בעל "קדושת לוי" ,וואס האט נאכגעזאגט איז נאך גאנץ
אמת'ע גאולה ,ווען אליהו הנביא וועט פון זיין הייליגן טאטן דער בארדיטשובער
רב א פשט אויפן מאמר חז"ל "זכות אבות די גמרא ברענגט אין מסכת שבת (דף
קומען מבשר זיין די גאולה און די אבות
תמה". נה ,).אז שמואל האט געזאגט "תמה זכות
הקדושים וועלן אויפשטיין לתחיה און
אבות" ,דער "זכות אבות" האט זיך שוין
וועלן נישט גיין קיין ארץ ישראל אליין 'זכות אבות תמה' -דער זכות אבות
איז נאך גאנץ בתמימות! מ'האט נאכנישט אפגעשטעלט.
אן דעם כלל ישראל ,וועט בעל כרחך
ביישטיין אויך דער גרויסער "זכות אבות" אנגעהויבן באצאלן דעם זכות אבות די אמוראים קריגן זיך פון ווען דער
פאר אידישע קינדער. אליין ,ווייל אלעס איז נאר די פירות און 'זכות אבות' האט זיך אויפגעהערט ,צי
פירי פירות. פון די צייטן פונעם נביא הושע בן בארי
דאס וואס מיר דערמאנען ביים
עכ"ל פונעם בארדיטשובער רב. אדער פון חזקיהו המלך .פונדעסטוועגן,
דאווענען "זכות אבות" איז נישט ווייל
אפילו ס'איז מער נישטא קיין זכות אבות,
מיר זענען דורש דעם זכות פאר אונז ,נאר
שרייבט תוספות אויפן פלאץ ,האט
וויבאלד אונזער עיקר תפילה און בקשה ביי די גאולה נוצט דער "ברית אבות" קיינמאל זיך נישט
איז אויף די גאולה העתידה ,ווייל מיר
האבן מער נישט קיין אנדערע עצה נאר יא 'זכות אבות' אפגעשטעלט ,ווי ס'שטייט אין פסוק
(ויקרא כו ,מב)' :וזכרתי את בריתי יעקב ,ואף
דאס אז ס'זאל שוין זיין די גאולה שלימה הרה"ק מסאטמאר זי"ע איז מסביר את בריתי יצחק ואף את בריתי אברהם
און משיח צדקינו זאל קומען .דעריבער אין דברי יואל (פרשת בחוקותי עמ' תל"א) ,אז אזכור'.
דערמאנען מיר אויך דעם זכות אברהם דאס אלעס וואס די אמוראים רעדן אז
יצחק ויעקב ,אונזערע הייליגע אבות ,זיי אין ספרים שטייט א בחינה אויף "בך
דער זכות אבות האט זיך שוין געענדיגט,
זאלן שוין אויפשטיין תחיית המתים און חותמין" .אז יצחק אבינו האט געהאט
איז נאר כלפי די אידן אליין .דער גורם
ירש'נען ארץ ישראל ,און פאר זיי אליין דעם זכות אבות פון אברהם; יעקב האט
החטא ברענגט ליידער זיי זאלן מער נישט
איז דאך זיכער אפגעהיטן זייער גרויסער געהאט דעם זכות אבות פון אברהם און
זוכה זיין נהנה צו זיין פונעם זכות אבות;
זכות ,הקב"ה וועט דאך מקיים זיין דעם יצחק ,אנדערש איז געווען מיט אברהם
אבער לגבי די גאולה ,וואו ס'פאדערט זיך
בונד וואס ער האט זיי געשוואוירן ,וועלן דער זכות אבות זוכה צו זיין אויסגעלייזט אבינו ,וואס האט נאכנישט געהאט
מיר אויך געהאלפן ווערן אין זייער זכות, צו ווערן ,גייט עס שוין בכלל נישט אריין קיין שום זכות אבות .דאס איז דער
אין דעם ,מ'זאגט מער נישט אז דער "בך חותמין" ,אז אידישע קינדער וועלן
ותחזינה עיננו בביאת משיח צדקינו.
זכות אבות האט זיך געענדיגט און דער אויסגעלייזט ווערן אין א בחינה פון
וזוכר חסדי אבות ומביא זכות אבות וועט יא ביישטיין פאר אידן אברהם ,אן קיין שום זכות אבות.
גואל לבני בניהם געהאלפן צו ווערן תשועת עולמים! אין ספר אמרי פנחס (שער התפילה אות
50
51
מתיקא כדובשא
י .אריק
ותקח רבקה בגדי עשו ותלבש את יעקב
קיין שפיטאל האבן זיי אבער נישט פארמאגט יצחק האט געפרעגט פון יעקב ווער ביסטו
און זיי האבן זיך זייער געפלאגט האט ער געענטפערט ,עשיו בנך בכורך אני
האבן די חכמי כעלעם אן אסיפה געמאכט קיין ליגנט האט ער נישט געזאגט דארט
יעדער האט זיינע עצות געטראכט נאר אויף 2וועגן קען מען אויסטייטשן דאס ווארט
ביז אלע האבן באשלאסן אויפאמאל זאגט דער הייליגער חתם סופר א פלא'דיגע זאך
יעקב איש אמת זאל זאגן עד כדי כך?
נעבן דעם לאך בויען א שפיטאל
נאר ער האט נאר געקענט זאגן די רייד
וועט מען זיך נישט מער פלאגן
ווייל ער האט אנגעטון עשיו'ס קלייד
נאר תיכף אין שפיטאל אריין טראגן
זאגט דער חת"ס מ'זעט פון דעם קלאר בחוש
דאס פאסט פאר כעלעמער קהל דאך דעם חסרון פון גיין מיט א גוי'אישן לבוש
אנשטאט צו פארשטאפן דעם לאך
עס האט אויפן נפש א השפעה
זוכט מען נעבעך עצות צום בראך דארף מען שטיין על המשמר כראוי
מיר טארן זיי נישט מאכן נאך
נישט אריינצולאזן דעם גוי צו מיר
דער מהר"ל אין ספר גבורות השם נישט אפן און נישט דורך אן הינטער טיר
זאגט ,יעדער האט זיין פארנעם
היינטיגע צייט איז א וועלט פון סגולות
מענער ,איז זייער עיקר עבודת הבורא יעדער פרובירט פארשידענע פעולות
לערנען פלייסיג די הייליגע תורה
אלו דברים שאין להם שיעור
פון רבי מתיא בן חרש ביז קערעסטיר
און פרויען איז זייערע עיקר זכויות
זיך אנטון און פירן בדרכי הצניעות מענטשן דערציילן ישועות נאך און נאך
מען זעט אין די בלעטער יעדע וואך
זיינע ווערטער דארפן נישט קיין הסכמה
אבער מ'זעט קלאר מסתמא מען טאר אבער נישט פארגעסן קלאר
וואס צדיקים בעלי רוח הקודש אמת און וואר
ביי "מענער" האט דער יצה"ר מורא
זיי זאלן נישט לערנען תורה רבי ר' מענדעלע מרימנוב זאגט" :געדענק"
יעדע נייע מאדע ברענגט ח"ו א נייע קרענק
אנדערע ענינים לאזט ער גערן
דאס טוט אים נישט אזוי שטערן די ווערטער דארף מען האלטן אין זכרון
און אסאך צרות פון אידן פארשפארן
ביי "נשים" לאזט דער יצה"ר אסאך זאכן
מען זעט אין שפיטעלער ל"ע קליינע קינדער
פארשידענע מצוות צו מאכן
מיט פארשידענע פראבלעמען יעדער באזונדער
אבער ביי צניעות פארלייגט ער זיך אסאך
מיר זענען בכח דאס צו פארמיידן
ווייל דאס איז זייער עיקר זאך אויב מיר וועלן זיך מיט אידישע מלבושים קליידן
מדה טובה מרובה ביז גאר די וועלט דערציילט פון כעלעם נאך
בעטן השי"ת צו זיין קלאר אינמיטן די גאס איז געווארן א לָאך
מיר זאלן אונזער תפקיד ערפילן מענטשן זענען אריינגעפאלן כסדר
און טון דעם אויבערשטנ'ס ווילן זיך צובראכן ל"ע הענט און פיס ליידער
52
בס"ד
בהתקרב הימים הבאים לקראתנו לשלום חודש סיון אשר בו דרכו רגלי אבותינו על הר סיני,
ובחר בנו להיות לו לעם סגולה ,והנחיל לנו כלי חמדתו למורשה ,וכבר נודע בשערים דברי
השלה"ק שביום ער"ח סיון הוא יום מסוגל לעורר לבב עמך בתפלה על בנינו ועל דורותינו ועל
רוחניות זרע ישראל עבדיך ולדורות ישרים
גייענדיג צום דרוק
ובפרט בתקופה האחרונה אשר אויבי ה' יהמיון ונועצו לב יחדיו להערים סוד על המקדש מעט
אלו בתי מדרשות שבבל ה"ה הישיבות הקדושות חצרות בית ה' ,ואין אתנו יודע עד מה – מה
יולד יום ,וצריכים אנו לשמירה עליונה לבל יפרצוה זרים ולבל יעשקונו זדים שלא יכבה נר
ישראל ונוכל להמשיך בעוז חינוך צאצאינו שיחי' על אדני התורה והיראה ויבואו טהורים
הרועים האבןאבותינו ורבותינו לרעות את הגדיים על משכנות
ערווארטעט ארויס צו קומען אין 2027למס'
בדרכי ויתעסקו בתורה בטהרתה
גייענדיג צום דרוק פונעם שבת בשבתו,
היים-לצרה
בנוגעתפלה
יקדיםהןאדם
שפעטער), האפנטליך)נאך
לעולם (אדער
(סנהדרין מ"ד פונעם 'ועד
הדרך באמרם לנומעלדונג
רבותינו ז"ל פאלגענדע מיר באקומען די
והרי הורונו
סקולינג קינדער און אזוי אויך בנוגע ישיבות. הפועל לעזרת הישיבות':
די רעגירונג האט יעצט פארעפנטליכט א
על כן מן הראוי שביום ערב ר"ח סיון (מוקדם)
אין די זעלבע צייט האבן די עסקני הוועד קאנסולטאציע ,כדי צו הערן דעם באפעלקערונג'ס
יום חמישי לסדר 'ולא יבואו לראות כבלע את הקודש'
געהאלפן די מוסדות בנוגע עלטערע כתות, מיינונג איבער די רעגולאציעס וואס ווערן יעצט
און אזוי אויך גע'עצה'ט פילצאליגע עלטערן צוגעגרייט בנוגע קינדער וואס גייען נישט אין
יתאספו בבתי כנסיות ובבתי מדרשות לשפוך שיחנו
בנוגע די נאכאנאנדע שאלות פון דער רעגיסטרירטע שולעס ,נאכדעם וואס דער
קדם אבינו שבשמים להרבות בתפלה ותחנונים ופרקי
קאונסיל בנוגע זייערע קינדער'ס עדיוקעשען. סקול אקט 2026איז באשטעטיגט געווארן.
התפלה
השפעה אחר
קען האבן א יעצטיגעהמנחה
קאנסולטאציע בעלות
די רצון
בעתאדורך, תהלים
געזעץ איז אין די חדשים זינט דאס
אויף די רעגולאציעס .דעריבער וועלן מיר אין די זענען די עסקני הוועד כסדר געווען פארנומען
זרענו יודעי זרענו וזרע
ציבור ווער ויהיו דעם וואכןמישראל
אינפארמירן קומענדיגעתורה
ישראל שלא תשתכח שאריתקענען
ישמורכדי צו ישראל
שתדלנות, ושומראון
אין אקטיוויטעטן
ולתפארת עדי הארץ לגאון
ענטפערן. דבקים פרי
פארזיכטיג בה'מען זאל קודש
וויאזוי אוהבי ה' זרעאון לשמה
וואס זענען ולומדי תורתך
רעגולאציעס שמךאויף די
האבן א השפעה
נזכה בקרוב לבנין בית הבחירה ומלאה הארץ דעה את ה' בביאת גוא"צ בב"א
יוסף יהודה ווייס חיים מנחם גאליצקי ברוך נתן הלברשטאם
משה מנחם ווייס יוסף יהודה פאדווא
53
ווער
די ליינער קענען אריינצוגעבן אינפארמאציע אויף די בילדער דורך:
לאזן א מעסעדזש אוף שבת בשבתו טעלפון סיסטעם #226
020 39 815 815 #5
געדענקט?!
ווער
אריינפאסטן אין שבת בשבתו לעטער באקס
Unit 4, 2a Northfield Road, London N16 5RN
שיקן אן אימייל צו:
ווער געדענקט
sbsvergedenkt@gmail.com
אזוי אויך בעהט מען פון די ליינער זיי זאלן אריינשיקן
אינטערסאנטע בילדער להנות בהם בני אדם געדענקט?!
ענטפער פון ווער געדענקט #225
די הערליכע בילד איז ביים מעמד הנחת אבן
הפינה פאר די עדת ישראל מקוה אין קווין
עליזאבעט וואלק ,וועלכע איז פארגעקומען
אין חודש טבת תשכ"ד ,מיט די השתתפות פון
פילע פראמינענטע רבני עירנו.
מען דערקענט אויפן בילד:
)1הר"ר בנימין וואלף ז"ל
)2הרה"ג ר' שלמה בוימגארטן זצ"ל -
אב"ד ק"ק תורה עץ חיים
)3הרה"ג ר' יונה עהרנטרוי זצ"ל -
רב דקהל עדת ישורון [ג"ג]
)4הגה"צ ר' שמעלקא פינטער זצ"ל -
אב"ד ביקאווסקא
)5הר"ר .....דזשיאלובסקי ז"ל
)6הרה"ג ר' אליעזר פאזען זצ"ל -דומ"ץ דק"ק
עדת ישראל – יארצייט ב' כסליו
)8הרה"ח ר' מרדכי אברהם משה הלוי דוננער ז"ל
)9הגה"צ ר' חנוך דוב פדווא זצ"ל -גאב"ד עירנו
)11הרה"ג ד"ר ר' שלמה שאהנפעלד ז"ל -
רב דק"ק עדת ישראל
א דאנק פאר ידידנו הרה"ח ר' אלימלך זילבערמאן הי"ו פארן אונז צושטעלן דעם שיינעם בילד )12הר"ר יצחק לאבענשטיין ז"ל –
נשיא דק"ק עדת ישראל
54
ב"ה
פרשת ואלה תולדות ,הט"ה אזנ"ך לרנת"י לפ"ק
והיית א"ך שמח
ברכת סימן טוב ומזל טוב לבבית משגרים אנחנו
לימינו מול ידידנו וחברינו סגל חבורנו העומד
תמיד לימיננו ,בכוחות מרובות והתאמצות
במסירות נפלאה מאד מיוחד במינו
ה"ה אהובנו וידידנו עוז ,בשמו מפארים נעלוז
אביגדור הר"ר
כהנא הי"ו
בריח התיכון של "שיעור ליל שישי"
באור החיים הקדוש
הנלמד ע"י אלופינו הרה"ג כמוה"ר ישעי' שטערן שליט"א
בבית המדרש ביאלא המעטירה תחת דגלו והנהגתו של
כ"ק מרן אדמו"ר עט"ר שליט"א
לרגל השמחה הגדולה השרויה במעונו
בלידת בתו תחי'
בשעטו"מ
אל מולו כורעים ומשתחווים ומודים באהבים בשיר ושבח נאמר ברוך
ביתך תמלא ברכות לרובי רבבות חדריך כל הון יקר ונעימה
ישלם השם פעליך הטוב ותהי משכורתיך שלימה בנפש גוף וממון
גאון עוזו של אדוננו האור החיים הקדוש יעמוד לימינך לזכותא
דולה ומקשה לכל בני חבורתא ומסדר הכל על נכון בהוד והדר
ותזכה לרוות ממנה רב נחת דקדושה עונג וגם שמחה לרוב
ראשו תעלה ברכתנו לרצון שיזכה להמשיך במלאכתו לחזוק עבודה ותורה
המאחלים בהוקרה באהבה וידידות
בני חבורת שיעור אוה"ח הק' -ביאלא
גם אני מצטרף בחפץ ובאהבה כלולה
בן ציון יוסף אקסלער
55
שיקט אריין אייער בריוו צו:
Unit 4 2a Northfield Road, N16 5RN
ואלין מליא Fax: 020 3670 3882
Tel: 020 39 815 815 Ext. 6
Email: sbsbriven@gmail.com
יארן געקענט קויפן מיט פופציג פעני קאסט היינט 2-3פונט ,לויט דעם וואלט יא אן עיר החסד!
מען געדארפט איינפירן אז די קלענסטע וואוטשער היינט זאל זיין פון צוויי צו די פאפולערע בריוון אפטיילונג אינעם הויכע-קוואליטעט אויסגאבע שבת
פונט ...אפגערעדט אז אויב רעדט מען פון אן אר''י'דיגער איד איז דאס נאך בשבתו
סאך מער ,ווייל מיט 15יאר צוריק האט ער באקומען פאר פופציג פעני פיר איך וויל דא אפענטפערן דעם בריוו שרייבער אין פרשת וירא ,וועלכער
שקלים ,און היינט באקומט ער פאר דעם א נישטיגע צוויי שקל... האט זיך באקלאגט אז לאנדאן איז בכלל נישט קיין עיר החסד ,און עס
איך האלט אז דאס איז פשוט ווייל מענטשן כאפן נישט ,דעריבער איז וויכטיג אראפגעמאלן כמעט ווי סדום ,וואו די משולחים קענען כמעט נישט דעקן
אז מענטשן זאלן דאס ארייננעמען אין קאפ :פופציג פעני איז זייער א שוואכע זייערע אייגענע טיקעטס.
נתינה! ווען דו געבסט פאר איינעם 50פעני איז אזוי ווי דו וואלסט אים געגעבן צום ערשט וויל איך קלארמאכן אז איך בין נישט קיין לאנדאנער געבוירענער
10-15פעני מיט צוואנציג יאר צוריק .בפרט אידן וואס דאווענען אין קלענערע און לאו דווקא א פאטריאט פונעם היגן מענטאליטעט ,אבער וואס איז אמת
בתי מדרשים ,וואו ס'קומען זייער ווייניג געלט גייער ,איזו ואס שטערט דיר צו איז אמת און דאס דארף געזאגט ווערן.
געבן אפאר פונט פאר יעדן גבאי צדקה ,ס'וועט דיר קאסטן ס''ה 10-15פונט
איך האלט שוין מיט א היבשע פאר יאר די מצב פון צדקה דאהי ,סיי וואס
א טאג אין ערגסטן פאל (דאס איז בערך די זעלבע סכום וואס איינער וואס
מ'הערט פון משולחים פון אר''י ,סיי וואס מ'רעדט מיט לאקאלע גבאי צדקה
דאוונט אין א גרויסע שול געבט אויס א דאווענען ווען ער טיילט בלויז פופציג
און סיי וואס מ'האלט אליינס מיט דאווענענדיג אין ביהמ''ד ,און איבערהויפט
פעני )..און האסט פאר דעם מחי' געווען א איד. וואס אי זמיר שוין אויסגעקומען אין די לעצטע איבער צען יאר אליינס צו גיין
ביטע אריינלייגן מיין בריוו כאטש עס איז אביסל לענגער ווי כ'האב געפלאנט. א היבשע פאר מאל נאכגעלט פאר פארשידענע צוועקן.
ה.ל.ר.
די מציאות איז אז די מצב הצדקה האט זיך אסאך פארבעסערט אין די
אן עצה פאר די שפעטע חתונות לעטערע יארן ,כ'זע עס מיט די אייגענע אויגן און כ'האב דאס שוין געהערט פון
פילע משולחים און גבאי צדקה .ערגעץ וואו איז געשען א טויש אין די מוחות
צו די ואילין מיליא קאלום אין שבת בשבתו און דער עולם – בפרט די יונגע נייע עשירים – טיילן גאר שיין געלט .מען קען
איך וויל דא מיטטיילן מיט די ליינערס א מחשבה וואס ס'איז מיר בייגעפאלן אריינגיין אין די סיבות פון דעם ,ס'קען זיין אז דאס איז צוליב וואס דער עולם
לגבי די לאנגע אויסגעצויגענע חתונות וואס קען אפשר זיין זייער א גוטע איז היינט מער ברייט און שווענדעריש ווי די אמאליגע דור לאנדאנער ,און אז
איידיע! מ'איז ברייט פאר זיך איז מען אויך ברייט מיט יענעם .איך האלט גראשע אויך
ס'איז נישט קיין סוד אז קיינער -ממש קיינער -וויל נישט האבן די אז 'שבת בשבתו' האט א שטארקע חלק אין דעם ,וויבאלד צווישן אייערע
אויסגעצויגענע חתונות .נאר וואס דען ,א קינד'ס חתונה איז א גרויסע נאכט שפאלטענעס איז שוין מערערע מאל ארויפגעברענגט געווארן אט דער
ווי מיר ווייסן ,ממילא לאזט זיך עס שלעפן אן קיין חשבון ,וכל המאחר אשרי נושא ,צי ביי די בריוון אדער אנדערע קאלומס ,און די שטארקע השפעה וואס
לו... איר האט איז זיכער אריין ביי אסאך מענטשן.
דער עיקר וואס שטערט פאר מענטשן געווענליך איז דער בדחן .אבער אזוי האב איך נאך עטליכע מהלכים ,אבער דער עיקר איז דער פאקט:
נישט ווייל מען וויל אים נישט הערן ,פארקערט ,איך האלט אז רוב בדחנים פאקטיש האבן זיך זאכן געטוישט לטובה ,עס איז א נארמאלע זאך אז מ'גייט
היינט -און דווקא היינט מער ווי דרייסיג פערציג יאר צוריק -לייגן אראפ די אין ביהמ''ד נאך געלט פאר 'הכנסת כלה' און מענטשן וואס קענען דיר נישט
בדחנות מיט א געוואלדיגע תוכן און טעם אז ס'ממש א מחי'! נאר וואס דען, און דו קענסט זיי נישט געבן דרייערס ,פינעווערס און צומאל אפילו צענערס
דער זייגער!!! מען האלט איינס צוויי אזייגער באנאכט ,ווער האט נאך כח אדער צוואנציגערס.
דעמאלט צו הערן? פרעג איך אייך ,איז עס נישט אשאד?! דער בדחן ארבעט און די סיבה פארוואס איך פיל ווי איך מוז ענטפערן אויף יענעמ'ס בריוו ,איז
זיך איבער ,ער זאגט באמת שיינע זאכן ,אבער דער עולם איז צו מיד צו הערן! ווייל איך פיל אז אזא סארט שפראך טוט אפ מער ווי וויפיל ס'טוט אויף;
דעריבער וויל איך מציע זיין א חידוש פון א פלאן :די חתונה זאל זיך שליסן דער דרך העולם איז אז ווען מ'געבט פאר איינעם א קאמפלימענט וועט אים
מיט מאקסימום א צוואנציג מינוט'יגע אדער האלבע שעה מצוה-טאנץ ,נישט דאס אסאך אנדערש שטופן צו טון ווייטער די גוטע זאך ,ווי מען וועט אים
מער! מ'זאל פשוט טאנצן מיט די כלה אזוי ווי דער מנהג אן קיין שום בדחנות אראפרייסן.
אדער גראמען ,און אלע גייען אהיים 12:30בערך. דעריבער לאנדאנער אידן :זייט וויסן אז מענטשן געבן דא ב''ה שיין געלט
אבער ניין ,מ'פארגעסט נישט דעם בדחן ,איך וויל הערן דעם בדחן די ערשטע און זייטס ווייטער ממשיך מיט דעם דרך! אוודאי איז אייביג דא וואו צו ווערן
נאכט שבע ברכות!! דאס וועט זיין די נאכט וואס מ'זיצט איינס-אהאלב שעה בעסער ,ובפרט דארף יעדער יחיד זיך מאכן זיין אייגענע חשבון הנפש צי ער
און מ'הערט דעם בדחן! געבט גענוג צדקה לויט זיין יכולת ,אבער צו זאגן אז אין לאנדאן געבט נישט
וואס פארדינט מען פון אזא מהלך? זייער אסאך! )1יעדער האט א נארמאלע דער עולם קיין געלט איז נישט קיין ריכטיגע סטעיטמענט.
טאג נאכדעם)2 .יעדער וויל הערן יעדע אות פונעם בדחן )3 .די זאל ווארפט איין נקודה וואס איך האלט יא אז ס'דארף א שטארקע תיקון ,און דאס
דיך נישט ארויס )4 .די ערשטע נאכט שבע ברכות וועט אלעמאל האבן א קומט לכאורה פשוט ווייל מענטשן כאפן זיך נישט ,איז די 'פופציג פעני
גרויסע משמעות. וואוטשערס' .עס איז שוין לכה''פ 20-30יאר וואס א פופציג פעני וואוטשער
פאר דו מאכסט עס אוועק ,קלער עס איבער ,אפשר איז עס טאקע א גוטע איז א 'נארמאלע' נתינה ,און ווען איינער רייסט אראפ אזא צעטל פילט ער זיך
געדאנק?..... ווי ער האט געטון זיינס און געגעבן שיין.
אייער פריינד די פראבלעם איז ,אז אין די לעצטע דרייסיג יאר האבן זיך פרייזן געדאפלט
ע .ווייס און געטריפלט און לכאורה אפילו מער ווי דעם ,זאכן וואס האסט אין יענע
56
כ ר ב - ה לתוד
ת ת רו זמ
ה ד ו
מ
בס"ד
קדם האברך היקר והנעלה איש המעלה מחשובי
מתפללי בית מדרשנו מיקירי אנ"ש ענף עץ אבות
פה מפיק מרגליות רב הפעלים להעמיד תושבי עירנו
על הדרך הסלולה לנו מאבותינו ורבותינו הק'
האב"ד בוגוש שליט"א
חדב"ן ידידנו רודף צדקה וחסד מרבה להטיב בהיכל ה'
האב"ד אינטערדאם שליט"א
על העבודת הקודש כבעל קורא בבית מדרשנו
בשבת קודש לסדר "משמע דומה ומשא" בטוב טעם ודעת שלא על מנת לקבל פרס
בלי שום תשלום וגמול והכל מתוך לב ונפש חפיצה בסבר פנים יפות
והנה כי כן יבורך גבר על שסידר ופעל ועשה שתתקיים הקידושא
רבא לכבוד ההילולא קדישא של הרה"ק מוהר"י מפשעוארסק זי"ע
בבית מדרשו של כ"ק אדמו"ר מזשארנאוצא שליט"א בהשתדלות מורנו
הראש הכולל שליט"א ראש הקהל ביהמ"ד זשארנאוצא בעירנו
וזאת הברכה ערוכה ושמורה להדר"ג ,ישלם ה' את מעשיך הטובים בכפל כפליים ויזכה
הדר"ג להרבות כבוד שמים ולהרחיב גבולי הקדושה כשאיפת לבך הטהורה לתפארת אבותיך
הקדושים מתוך שפע ברכה והצלחה ואורה וכל טוב סלה עד עולם
כעתירת וכברכת מתפללי בי מדרשא שבת פר' חי' שרה
מרדכי טייטלבוים אברהם ישעי׳ ראטבארד
אבד"ק בייטש גבאי
בינימין זאב משה הכהן מוללער אשר צבי משה הכהן ווארמבערג דוד ישראל מאיר זלצמן
חזן ביהמ"ד אייזמאן אנטווערפען הרבי מיערסלוב גזבר הקהל אבד"ק אילפורד
בצלאל ראטענבערג אברהם משה אפרים קראוס אברהם משה קראוס יצחק אלחנן איטצינגער
אבד"ק אנטוערפען ראב"ד ש׳פאטאק גבאי אבד"ק וואגאש הרבי מפראנפורט
יוסי איטצינגער ישראל אביגדור שטרן יהושע סג"ל האפפמאנן
הרבי הצעיר מפ"פ בן האב"ד קואהל שליט"א אבד"ק מרצלטה
יצחק בנימין גרובער יוסף שטערען שמואל ראזענגארטען
ר"מ כולל זרע שמשון י"ם ראב"ד סערדהעל-קוסבה ר"מ כולל מרצלטה
משה מרדכי שטערן
בן הראב"ד סערדהעל-קוסבה שליט"א
57
פרשת
ת
תושלפ"דזות
למען תספר
געווען ,מען גייט מאכן א סעודה פאר אלע באקאנטע טייערע ליכטיגע קינדערלעך!
אלע מיינע גוטע פריינט ,אז איך פריי מיך זאל זיך יעדער ס'שטייט אין די וואכעדיגע סדרה אלה תולדות יצחק בן
מיטפרייען; אזעלכע גוטע געשעפטן ,און דאס געלט וואס אברהם אברהם הוליד את יצחק ,יעדער איינער ווייסט די
עס גייט אים אריינברענגען נאכדעם און עס גייט וואקסן רש"י ,פארוואס עס שטייט אברהם הוליד את יצחק ,עס
די געלט נאכמער .פתחי' איז געווען מורא'דיג פרייליך ,ער שטייט דאך שוין יצחק בן אברהם ,נאר ווייל די ליצני הדור
האט געדאנקט דעם אויבערשטן און ער האט געלאזט וויסן האבן געמאכט חוזק און געזאגט אז יצחק איז נישט קיין
פאר אלע זיינע גוטע פריינט עס קומט פאר היינט נאכט א קינד פון אברהם נאר פון אבימלך ,זיי האבן געמאכט אזוי
שיינע סעודה ביי מיר אינדערהיים אינעם גארטן און מען ליצנות .דעריבער האט דער אויבערשטער געמאכט אז די
גייט עסן און טרינקען און זיך לאזן וואוילגיין. אויסזען און די פנים פון יצחק זאל אויסקוקן ווי אברהם,
דער סוחר ר' פתחי' האט צוגעגרייט א רייכע טיש האבן אלע געזאגט אברהם הוליד את יצחק און נישט
אנגעפילט מיט אלע מיני טרינקען און אבימלך.
אלע מיני עסן ,ער האט איינגעלאדנט יעצט וועט עטס זען וואספארא
זיינע גוטע ידידים .אויך האט ער געפערליכע זאך ליצנות איז.
אריבערגערופן א ספעציעלער מענטש פאר בערך 150יאר צוריק ,איז
וואס ער הייסט ר' ניסים ,מען רופט געווען זייער א רייכער סוחר מיטן
אים נישט מיט קיין ר' ווייל ער איז נאמען ר' פתחי' ,ער האט געוואוינט
געווען א לץ ,אזא וויצן מאכער אזא אין דעם אראבישן שטאט באגדאד.
דזשאוקע"ר ,ער הייסט ניסים דער ר' פתחי' דער גרויסער עושר האט
לץ ,האט ער גערופן דער ניסים זאל געמאכט זייער זייער גוטע געשעפטן,
קומען בשעת'ן סעודה און רעדן זיינע די געלט ביי אים האט זיך געזאמלט
שטותים און יעדער וועט לאכן ,עס און עס איז געוואקסן זייער אסאך.
וועט זיין אזוי אינטערעסאנט. עס איז געווען א שיינעם טאג ,נאך
דער ניסים איז געווען אביסל א דעם וואס ער האט געענדיגט איינע
נידריגער און א ברייטליכער ,און ער פון זיינע גאר גוטע געשעפטן ,ער האט
האט געהאט א מויל וואס האט זיך אפגעקויפט א גרויסע ריזיגע בנין מיט
נישט אויפגעהערט צו שאקלען ,ער פעלדער מיט גערטנער ,ער איז געווען
דער הויז פונעם הייליגן בן איש חי אין באגדאד
האט געהאלטן אין איין רעדן און מאכן אזוי פרייליך .ר' פתחי' האט מחליט
58
דער עולם האט קודם אנגעהויבן לאכן מען האט געמיינט ליצנות פון מענטשן ,חוזק מאכן פון מענטשן .נו ,אז ער
עס איז א דזשאוק ,דער עולם האט געלאכט און מען האט וועט קומען וועט זיכער זיין פרייליך ,יא יא .קיין יראת
געזען ווי ניסימ'ס פנים ווערט רויט ,עה! עה! עהה!!! און שמים האט ער נישט געהאט ,ער פלעגט מאכן ליצנות פון
ער הייבט אן צאמצופאלן פון דעם בענקל ,דער עולם האט ערליכע אידן.
אנגעהויבן ווערן דערשראקן מען האט נישט געוואוסט וואס אנפאנג פון די סעודה ,קודם האט מען מכבד געווען יעדן
צו טון ,מען האט אים אנגעהויבן זעצן פון דא ,פון דארטן, איינעם מיט א גוטע גלעזל לחיים ,אזוי אז די סעודה זאל זיך
עההה!!!!! און זיין פנים איז שוין געווען זיבן קאלירן ,עס אנהייבן אזוי ווי עס דארף צו זיין אז עס זאל ווערן אביסל
איז געווען רויט עס איז געווארן בלוי צו גרין צו רויט צוריק לעבעדיג .דער ניסים האט זיך אויפגעשטעלט גלייך אנהייב
צו געל ער ווערט שוין באלד ווייס ,עה!! עה!!! עהה!!!! און אזוי האט ער אנגעהויבן מיט זיינע שיינע גראמען און
עהה!!!!!! ....נאך עטליכע לאנגע מינוטן מיט זיין ליצנות ,אין איין האנט האט
האט זיך ניסים אויסגעשטרעקט אויף ער געהאלטן די גלעזל און אין די
דער ערד נישט בין החיים ,טויט. אנדערע האנט האט ער געמאכט מיט
עס איז געווארן אזא פאניק די הענט און אזוי האט ער געדרייט
דארט ביי ר' פתחי'ס שטוב ,אן אהין און אהער און יעדער איינער
איבערקערעניש איז געווארן ,אוי וויי, האט געלאכט.
אזא בראך ,ניסים איז דא געשטארבן, די געלעכטער האט זיך געהערט
וואס איז דאס? מען וועט אונז זיכער זייער זייער ווייט נאך די הויז פון פתחי',
באשולדיגן פאר זיין טויט ,ווער ווייסט אידן אין באגדאד פאר איבער 100יאר צוריק
יעדע צוויי מינוט האט מען געהערט
וואס ווארט אונז אפ ,מען וועט נאך דער גאנצער עולם שיסט אויס אין א
זאגן אז איך האב אים פאר'סמ'ט אדער געלעכטער און ניסים רויל"ד ווייטער
וואס און איך האב אים געשטיקט, מיט זיינע גוטע ווערטלעך .דער עולם
וואס טוט מען דא?. האלט נאך קוים אנהייב סעודה און
רופן זיך אן איינער פון די חברה מען קען קוים קומען צו זיך ,דער עולם
דארטן מיט א קאלט בלוטיגקייט, קען זיך קוים האלטן ביי די זייטן און
ניסים מאכט נאך א דזשאו"ק און נאך
נעה ,איך האלט איך האב א גוטן
א דזשאו"ק ,ער איז געווען א גרויסער
עצה ,פתחי' ,דו קענסט זיך אינגאנצן
לץ.
ארויסדרייען פון דעם פראבלעם.
די קולות האבן דערגרייכט זייער
נו ,וואס זאגסטו וואס זאל מען טון?
ווייט ,ביזן שטוב פונעם הייליגן צדיק
קוק ווי ער ליגט דא אזוי ער ליגט דא
רבי יוסף חיים דער רב פון באגדאד,
ווי א מת מצוה.
דער הייליגער בן איש חי דער הייליגער
דו ווייסט דאך סעדי' דער דאקטער צדיק .דער בן איש חי זיצט ביי זיך אין
דער הייליגער בן איש חי זיצט און לערנט און
וואוינט נישט ווייט פון דא אויפן הערט א פראסטע געלעכטער פון ווייט אוועק שטוב און ער הערט די געלעכטער
צווייטן שטאק ,ער וואוינט ממש דא וואס קומט פון יענער זייט .האט דער
קעגנאיבער אויפן צווייטן שטאק, רב געגעבן א קרעכץ ארויס "אוי וויי",
שטעל אים דארטן ביים טיר ,לייג אים דארטן אראפ ,און און נאכדעם איז ער צוריקגעגאנגען לערנען.
פארטיג. שוין ,דער ניסים שטייט אויפן טיש און ער מאכט
מען האט אנגעכאפט נעבעך דעם ניסים ,און מען האט ווערטלעך ,דער סוחר פתחי' געבט א שטעל אפ :ניסים!
אים ארויפגעשלעפט צום צווייטן שטאק צו ר' סעדי' דער יעצט אביסל א הפסקה ,זעץ זיך אוועק מען גייט עסן ,און
דאקטער און מען האט אים געלייגט אזוי שטייענדיג ביי זיין באלד וועסטו קענען ווייטער דערציילן און זינגען.
טיר אנגעלענט אויף זיין טיר ,זיי האבן געגעבן א שטארקע שוין ,מען האט דערלאנגט א טעלער פאר יעדן איינעם
קלאפ אויף די טיר און אראפגעלאפן די טרעפן שנעל אז ביי יעדעמ'ס פלאץ ,און ניסים האט אויך באקומען א גרויסע
סעדי' זאל זיי נישט באמערקן. טעלער ,א גרויסע פארציע פיש .זיצנדיג אזוי בשעת'ן עסן
שוין ,סעדי' דער דאקטער הערט א קלאפ אויף זיין טיר די פיש ,זיין מויל הערט זיך דאך נישט אויף צו שאקלען
אינמיטן די נאכט ,א שטארקע קלאפ ,און עס איז דאך טונקל ער זאגט ווייטער ווערטלעך און ווייטער ווערטלעך און
מען זעט נישט קיין סאך ,מען קען דאך גארנישט זען ,ער ווייטער ,אזוי אינמיטן אריינבייסן אין די פיש איז געווען א
האט נישט באמערקט ,און ער געבט אזא מאך אויף די טיר, גוטע ביינדל אין די פיש ,און די ביין איז געבליבן שטעקן ביי
ער קומט ארויס און ער האט געטריפ"ט אויף ניסים ,ווייל ניסים אין האלז און אה אה! אהה!! עהה!!!
59
עס איז שרעקעדיג ,ער קוקט אריין ניסים איז דעמאלט אראפגעפאלן .אזוי
אין מיין פענסטער ,שמעלקא האט האבן זיי ביידע אנגעהויבן צוזאמען זיך
געציטערט פון דעם גנב ,ער האט אראפקוילערן די טרעפ .זיי קומען אן
געהאט דארטן א ביגל אייזן וואס מען אונטן און ער קוקט אריין אין די פנים,
טוט מיט דעם אויסגלייכן די קליידער יוי!! דאס איז ניסים .ניסים! ניסים!
מען גלייכט עס אויס מיט א ביגל אייזן, ער הייבט אים אן באקסן און זעצן,
אזא גרויסער ביגל אייזן וואס דאס ניסים ,אוי וויי ניסים איז טויט ,איך בין
נוצט ער נאכדעם וואס ער ענדיגט שוין ארויפגעפאלן אויף אים איך האב אים
אויפצונייען די שיינע קלייד ביגלט ער זיכער גע’הרג’עט.
מיט דעם אלע קנייטשן ער מאכט עס דער גוי איז געווען שרעקליך אנגעטרינקען סעדי' טראכט צו זיך וואס טו איך,
גראד ,ער געבט א כאפ די ביגל אייזן, קוק אן ניסים איז געקומען צו מיך
ער לויפט צום פענסטער ,און ער געבט צום דאקטער ,זעט זיך אויס ער האט
עס א ווארף אויפן גנב... געהאט עפעס א פראבלעם און יעצט
דו גנב דו רויבער ...בוםםם!!! אין איז ער נעבעך געשטארבן פון דעם
פנים אריין ,אזוי האסטו! וואס איך האב געטריפ"ט אויף אים
די פענסטער האט זיך צובראכן און אויף די טרעפן ,ער איז אראפגעפאלן
די ביגל אייזן איז אריין אין פנים אריין. אלע טרעפן מיט מיר.
שמעלקא האט געווארט צו הערן סעדי' האט נישט געוואוסט וואס
עפעס ,אבער עס איז געווען שטיל. צו טון דא ,וואס זאל איך טון ,יעדער
אקעי ,ער איז זיכער באוואוסטלאז וועט זאגן אז איך האב אים גע’הרג’עט,
דער אריגינעלע בילד פונעם הייליגן בן איש חי איך קען אזא זאך נישט צולאזן איך
ער וועט שוין פון דא נישט קענען
זי''ע וואס ער האט געשיקט פאר זיין חבר החכם
אנטלויפן ,יעצט קען איך אים בינדן די סלימאן דוד ששון זי''ע קיין בומביי האב אים נישט געוואלט הרג’ענען,
הענט און די פיס און איבערגעבן פאר איך האב נישט באמערקט ,איך מוז
די פאליציי ,אזא רויבער. עפעס טון.
ער קומט ארויס פון זיין טיר ,ער גייט אים אנטקעגן און אההה ,איך האב א גוטע עצה ,דא אריין אין די ווינקל אויף
ער זעט טאקע ווי ער ליגט דארטן .ער הייבט אים אן צו די גאס וואוינט דאך שמעלקא דער שניידער ,איך וועל אים
בינדן און ער זעט ווי ער רירט זיך נישט ,איך גלייב נישט, דארט אראפשטעלן...
נ י ס י ם דאס איז ניסים איך האב אים גע’הרג’עט ,אוי וויי, שוין ער גייט צו שמעלקא דער שניידער און לייגט אים
ניסים האט מיר נישט געוואלט הרג’ענען ,אפשר ניסים אראפ דארט און פארטיג ,איך ווייס פון גארנישט ,ביי מיר
האט געוואלט גנב'ענען ,אבער איך האב אים גע'הרג'עט, איז ער נישט געשטארבן איך ווייס נישט ,איך האב אים
וואס קען איך טון דא ,די גאנצע שטאט וועט שמועסן אז גארנישט געטון ,עס איז א טעות געווען איך האב אים נישט
איך האב גע'הרג'עט ניסים ,איך האב אים נישט געוואלט געוואלט הרג’ענען.
הרג'ענען אפילו ,ער האט אריינגעקוקט אין מיין פענסטער, שמעלקא דער שניידער פלעגט ארבעטן בייטאג און
האט ער געכאפט אין פנים ,אוי וויי ,א בראך פאר מיר ,וואס אסאך מאל אויך שפעט ביינאכט ,אויב די ארבעט איז
טו איך דא איך קען אים נישט לאזן ליגן דא אזוי ביי מיין נישט פארטיג געווארן בייטאג האט ער משלים געווען
פענסטער. ביינאכט .יענער נאכט האט ער געארבעט זייער שווער ,ער
ער האט מחליט געווען ,אזוי ווי ניסים איז געווען אזוי האט געארבעט פאר די קליידער פונעם גלח ,דער גלח האט
נידריג און ברייט האט ער מחליט געווען ער גייט אים פשוט געמוזט האבן די שיינע קליידער און ער האלט אינמיטן
אויפשטעלן ביי די וואנט פון די גאס ביי די אנדערע זייט פון ארבעטן אזוי ווי עס דארף צו זיין און ער הערט נישט וואס
די גאס ערגעץ ער זאל שטיין ,ער וועט זיכער מאכן אז ער גייט פאר.
שטייט אזוי אביסל שיף ,ס'זאל אויסקוקן אזוי ווי ניסים איז דער סעדי' דער דאקטער לייגט אים אזוי אנגעלאנט אויף
אנגעטרינקען און ער שטייט דארטן. זיין פענסטער ,זיינע צוויי הענט און זיינע פיס הענגען אזוי
אזוי האט ער טאקע געטון ,ער האט אים דארט אראפ ,ווי כאילו ער וואלט געלעבט און דא געשטאנען ,און
אוועקגעשטעלט .ער שטייט שוין ,יא עס קוקט אויס ווי ער סעדי' געבט א לויף אוועק...
לעבט נאך ,יא ,פיין!! עס איז מסודר. שמעלקא דער שניידער האלט אינמיטן זיין ארבעט ,די
ער לויפט אריין שנעל צוריק אינדערהיים .די מעשה האט ליכט ברענט און פלוצלינג באמערקט ער ...ווי א גנב קוקט
גארנישט מיט מיר געהאט עס האט גארנישט מיט מיר איך אריין אין זיין פענסטער ,קוק אים אן ,איך קען נישט קוקן
60
איבערקערעניש .אין דריי האב אים נישט גע'הרג'עט
פלעצער איז געווארן אן איך האב אים זיכער נישט
איבערקערעניש; פתחי' גע’הרג’עט איך האב אים
טראכט צו זיך אוי וויי, נישט געוואלט הרג'ענען,
מען גייט דא פאר'משפט'ן ניין.
צום טויט דעם שיכור ווען שוין ,איינער פון די גאר
ער איז אומשולדיג ,איך אנגעטרינקענע שיכורים
האב אים דאך גע’הרג’עט, וואס זענען געווען פיין
ווי קען איך צולאזן אז אנגעשאשקעט ביי פתחי'
מען גייט הרג'ענען אן אין שטוב ,איז געווען
אומשולדיגער מענטש, דער בימה אין אן אלטע ביה''כ אין באגדאד
דער גוי דארטן וואס
איך מוז מיך גיין איבערגעבן האט גערייניגט .ער האט
און דערציילן דעם אמת. געענדיגט רייניגן ביי פתחי' ,ער האט זיך פיין אנגעטרינקען
ר' סעדי' דער דאקטער טראכט צו זיך ,אוי וויי ,קוק די מיט די אלע איבריגע בראנפן וואס איז געבליבן ,און דער
פאליציי מיינט אז דער שיכור האט אים גע’הרג’עט ,איך האב גוי איז שוין געגאנגען כמעט אויף אלע פיר ...אזוי איז ער
אים דאך גע’הרג’עט ,אוי וויי מען גייט דא פאר'משפט'ן אן געגאנגען ,עה ,ער איז געווען טויט שיכור ,טויט שיכור איז
אומשולדיגן מענטש ,ניין איך מוז עס גיין דערציילן ,איך מוז ער געווען ,און ער קומט אראפ די גאס און ער זעט ניסים
גיין איבערגעבן און דערציילן אז איך האב אים גע’הרג’עט. שטייט און קוקט אים אין פנים אריין ,און ער לאכט אפילו,
שמעלקא האט טאקע געהאט א שווערע נאכט ,די ווייל זיין מויל נעבעך איז געווען אזוי אפן האט אויסגעקוקט
קומענדיגע טאג איז ער אויפגעשטאנען גאנץ שפעט נאכן ווי ער לאכט.
שניידן א גאנצע נאכט ,אבער ער דערמאנט זיך ,אוי וויי, און דער שיכור קומט צו ,ניסים! דו לאכסט? דו לאכסט
איך האב נעכטן גע’הרג’עט איינעם ..ער קומט ארויס און ער פון מיר? ער האט געכאפט די פלעשל וואס ער האט נאך
הערט עס טוט זיך אויף די גאסן מען שמועסט אז א שיכור געהאלטן אין די הענט ,ער האט געגעבן אזא זעץ אויף
האט גע’הרג’עט דעם לץ ניסים ,און מען גייט פאר'משפט'ן ניסימ'ס קאפ און ניסים איז געגעבן א פלאץ אראפ אויף
דעם שיכור ,ער געבט זיך א כאפ ,וואס ,איך האב דאך אים די ערד ...דער שיכור געבט זיך א כאפ ,אה אוי ,ער איז
קלאר גע’הרג’עט! איך האב אים געווארפן א ביגל אייזן אין גע’הרג’עט ,ער איז נישט דא ,יוי! איך געדענק ווען דו האסט
פנים אריין ,ער איז פון דעם אויפגעבלאזן געווארן און גוט נאך געלאכט אפאר מינוט צוריק האסטו געלאכט ,איך האב
אפגעבריט געווארן פון דעם איז ער גע’הרג’עט געווארן, אים נישט געוואלט הרג’ענען ,נעקסטע מאל לאך נישט פון
זיכער ,אוי וויי איך טאר נישט צולאזן אז מען זאל גיין מיך ,דו האסט געלאכט פון מיר פארדעם האסטו געכאפט
הרג’ענען אן אומשולדיגער מענטש. אין קאפ ,איך האב דיר אבער נישט געוואלט הרג’ענען ,איך
אזוי גייען אריבער פתחי' דער סוחר ,סעדי' דער דאקטער בעט דיר זיי מיר מוחל ,זיי מיר מוחל ,און ער בייגט זיך צו
און שמעלקא דער שניידער צו די פאליציי .פאליציי הערט און דער שיכור שרייט ,נעקס"ט טיי"ם לאך נישט!
וואס דא גייט פאר ,דריי מענטשן קומען זיך מודה זיין און ער געבט נישט אכטונג ,און ער האט נישט באמערקט
אז זיי האבן גע’הרג’עט ניסים און זאגן אז דער שיכור איז ווי עס קומט דארט צוויי פאליציי צו שפאצירן אויף די גאס,
אומשולדיג ווען דער שיכור האט אים קלאר גע’הרג’עט, זיי געבן אכטונג אויף די גאסן ביינאכט.
וואס גייט דא פאר? ווער האט אים טאקע גע’הרג’עט? אוי ,מען האט מיר געפאקט מען האט מיר געפאקט,
זיי האבן געלאזט אריבער רופן דער ריכטער ,דער פאליציי האבן געזען מיט זייערע אויגן ווי דער שיכור
ריכטער האט געוואוסט אז עס איז דא נאך איין טאג ביז שטייט איבער ניסים און ניסים איז טויט.
צום משפט און ער דארף ארויסגעבן א פסק ,און ער קען דו האסט גע’הרג’עט ניסים דער לץ?
זיך נישט קיין עצה געבן .דער ריכטער דער שופט האט נאך
קיינמאל נישט געהאט אזא זאך ,אזא מאדנע געשעעניש, יא ,אאאבבבעררר....
פיר מענטש זענען זיך מודה אז זיי האבן גע’הרג’עט איין גלייך האט מען געכאפט דעם שיכור ,געבינדן הענט און
מענטש און יעדער ערגעץ אנדערש. פיס און אים אריינגעטראגן אין תפיסה.
דער גוי'אישער ריכטער האט נישט געהאט קיין אנדערע עס איז ארויסגעגאנגען א קול די קומענדיגע טאג אין
ברירה ,וויאזוי קען מען טאקע וויסן ווער עס האט אים שטאט אז ביז צוויי טעג וועט מען פאר'משפט'ן דעם שיכור
באמת גע’הרג’עט און ווער עס איז עכט שולדיג ,איז דעם גוי פארדעם וואס ער האט גע’הרג’עט ניסים דער לץ
ער אריבערגעגאנגען צום אידישן רב פון באגדאד ,דער אינמיטן די נאכט.
גרויסער צדיק דער הייליגער גאון דער בן איש חי ,ער איז ווי נאר די שמועה איז ארויסגעקומען איז געווארן אן
61
אריבערגעגאנגען צו אים ער זאל אים ארויסהעלפן מיט די
משפט.
דער הייליגער בן איש חי האט געזאגט דער פסק פארן
שופט און דער שופט איז ארויסגעגאנגען זייער צופרידן.
יעצט ווייסט ער שוין וואס ער האט צו טון.
די קומענדיגע טאג איז פארגעקומען דער גרויסער
משפט ,אלע מענטשן האבן זיך פארזאמלט אינעם גרויסן
זאל אין די געריכט הויז ,יעדער האט געוואלט זען וועמען
דער שופט גייט באשולדיגן ,די גאנצע שטאט באגדאד האט
געשטראמט מיט מענטשן ,אידן און להבדיל גוים ,יעדער
דער הייליגער ציון פון דעם בן איש חי זי''ע אויפן הר הזיתים קעגן מקום יעדער האט געוואלט זען וועמען מען גייט פאר'משפט'ן,
המקדש איז געווען זייער זייער ערשטוינט פון אזא מאדנע מעשה.
דער ריכטער רופט ארויף :די ערשטע זאלן די פאליציי
וויאזוי צו ארויסגעבן אויף א מענטש ,וואס אזוי פלעגט
ארויפברענגען דעם שיכור וועמען מען האט געכאפט
מען באשטראפן אין די צייט ווען זיי האבן געהאט א בית
מיינענדיג אז ער האט גע’הרג’עט .דער שיכור קומט ארויף,
המקדש ,און ניסים האט באקומען די אלע פיר שטראפן ער איז שוין געווען דעמאלט אינגאנצן ניכטער .יעצט זאל
צוליב זיין גרויסער זינד פון ליצנות. ארויפקומען פתחי' .יעצט זאל ארויפקומען סעדי' .און
די ערשטע זאך איז די שטראף געווען חנק; ער האט זיך יעצט זאל ארויפקומען שמעלקא.
דערשטיקט מיט א פיש ביין ,מיט דעם האט ער געהאט ניסים האט מען שוין לאנג באגראבן.
חנק.
דער ריכטער דער שופט געבט א קלאפ מיט זיין האמערל,
די צווייטע מיתה איז סקילה; דאס איז געווען ביים און עס ווערט שטיל אינעם גאנצן זאל.
דאקטער ווען ער האט זיך איבערגעדרייט אלע טרעפן ,אזוי
אלע מענטשנ'ס אויגן זענען געוואנדן צום שופט .און
טוט מען מיט איינער וואס ער דארף סקילה מען ווארפט
דער שופט הייבט אן מיט די געריכט.
אים קודם אראפ און ער פאלט אראפ.
עס זיצן דא פיר מענטשן; דער סוחר ,דער דאקטער,
די דריטע שטראף איז געווען שריפה; ער איז פארברענט
דער שניידער און דער שיכור ,אלע זאגן אז זיי האבן אים
געווארן פון דעם שניידער'ס ביגל אייזן. גע’הרג’עט און זיי זענען שולדיג ,הערטס מיר צו חשוב'ע
און די פערטע איז הרג; דער שיכור האט אים גע’הרג’עט פארזאמלטע ,איך וועל אייך זאגן די ריכטיגע משפט ווער
מיטן באטל אויפן קאפ ארויף. עס איז שולדיג.
וויסן זאלט איר אלע חשוב'ע פארזאמלטע ,האט דער א-י-ר א-ל-ע פ-י-ר ז-ע-נ-ט ר-י-י-ן פ-ו-ן ש-ט-ר-א-ף!
ריכטער געענדיגט ,איר קוקט מיך אן ווי זייער א גרויסער און ער געבט א קלאפ מיט זיין האמערל ,באנגגגג..
חכם ,זאלט איר וויסן דאס איז נישט מיין חכמה נאר דאס
אלע מענטשן קוקן זיך ארום ,וואס פאר א מין שופט איז
איז דער אידישער רב!
דאס ,וואס הייסט ,אלע זאגן אז זיי האבן אים גע’הרג’עט
דער הייליגער בן איש חי איז דארטן געווען ,און דער און דער שופט זאגט אז יעדער איינער איז אומשולדיג,
שופט האט געוויזן אויפן הייליגן בן איש חי ,ער האט מיר וואס גייט דא פאר.
געזאגט דער משפט און ער האט מיר געזאגט וויאזוי צו און דער שופט זאגט ווייטער ,איך וועל אייך פונקטליך
פסקנ'ען ווייל איך האב נישט געקענט טרעפן די ריכטיגע מסביר זיין מיין משפט פארוואס איך האב אזוי גע'פסק'נט.
וועג ארויס. דער געשטארבענעם ניסים איז געווען
אלע האבן זייער גוט געזען די א גרויסער לץ ,איז ער געשטארבן
חכמה פונעם הייליגן בן איש חי ,אלע צוליב א קללה ,ווייל מאכן ליצנות איז
האבן פארשטאנען אז קיין ליצנות א געפערליכע געפערליכע עבירה און
טאר מען נישט מאכן וואס דאס איז א דער שטראף פארדעם איז זייער הארב
געפערליכע שטראף וואס דער ניסים וואס דאס באשטראפט דער באשעפער
איז אדורכגעגאנגען ,מיטגעמאכט אלע אליין ,חשוב'ע פארזאמלטע ,עס זיצן
פיר שטראפן; חנק און נאכדעם סקילה דא אידן און להבדיל גוים ,ביי די אידן
און נאכדעם שריפה און נאכדעם הרג, דער ריכטער דער שופט גיבט א קלאפ מיט זיין איז פארהאנען פיר מיני מיתות וויאזוי
מען קען באשטראפן א מענטש ,האמער'ל ,און עס ווערט שטיל אינעם גאנצען זאל פארדעם וואס ער האט געמאכט
ליצנות און עובר געווען אויף די גרויסע בית דין האט פיר סארטן שטראפן
62
בדחן צוצוהערן ווי ער בדחנ'ט ביי די עבירה פון ליצנות.
מצוה טאנץ. די הייליגע גמרא זאגט אין מסכת
ווען מען האט אים שפעטער סוטה דף מ"ב ע"א אמר רבי ירמי' בר
געפרעגט וואס ער האט צוגעזען. אבא :ארבע כיתות אין מקבלות פני
האט ער געזאגט אז ביז י' האב איך השכינה - ,פיר מיני מענטשן גייען
נאך געקענט מיטהאלטן ,אבער פון נישט מקבל זיין פני השכינה ,די
דארט און ווייטער האב איך שוין נישט ערשטע איז די כת ליצים ,זיי גייען
פארשטאנען קיין איין ווארט ,עס איז נישט מקבל זיין פני השכינה.
געווען צו טיף פאר מיר ...יעדע ווערטל אבער אקעגן דעם שטייט אין די
וואס דער הייליגער ראפשיצער רב הייליגע גמרא תענית כ"ב ע"א ,רבי
זצ''ל האט געמאכט איז געלעגן אין ברוקא חוזאה איז ארויס לשוק ,ער
דעם באהאלטענע סודות התורה. איז ארויס אין גאס ,והנה אליהו הנביא
דער ראפשיצער רב האט אמאל לקראתו ,און אט אליהו קומט אים
געזאגט נישט דא נאך אזא קרומע אנטקעגן.
זאך ווי א גלייכווערטל ,ממש פאר ער ער זאגט פאר אליהו הנביא :שלום
איז נפטר געווארן בסוף ימיו האט דער ציון פונעם הייליגן ראפשיצער רב זי''ע
עליך רבי ומורי!
ער אויפגעהערט צו רעדן ,האט מען און אליהו הנביא זאגט אים ,איך זוך
געמיינט אז ער איז שטום געווארן, ארום צווישן אלע סוחרים ווער עס איז
האט ער געזאגט ,ווייל איך האב שוין מזומן לחיי העולם הבא .אה דו זעסט
נישט קיין כח צו מייחד זיין אזויפיל די צוויי אידעלעך וואס קומען דארט
יחודים ,דאס מיינט אז יעדער ווארט זיי זענען מזומן לחיי העולם הבא.
איז געווען באמת אויסגערעכנט און
הייליג. רבי ברוקא גייט צו ,ער פרעגט די
צוויי ,טייערע אידעלעך בני חביבי ,מיט
אויך האט דער הייליגער ראפשיצער וואס זענט איר זוכה ,צו די מתנה די
געזאגט סוף ימיו" :איך האב קיינמאל הויכע ,געבט'ס מיר א קלארע תשובה.
קיין ווערטל געמאכט" ...ער האט
געזאגט" :א סימן אז איך האב קיינמאל אמרו ליה ענטפערן זיי ,אינשי
קיין ווערטל נישט געמאכט אז פאר בדוחי אנן ,ווען א איד בכל קצוות איז
מיין פטירה וועל איך אויך מאכן א נעבעך בעצבות ,מאכן מיר פרייליך,
ווערטל" ...און בשעת יציאת נשמה, אינשי בדוחי אנן ...מיר זענען בדחנים
האט ער געבעטן אלע זאלן פארלאזן מיר מאכן פרייליך מענטשן .מורא'דיג,
דעם צימער ,ווייל זיין נשמה שעמט
דער אוהל פון דעם הייליגן ראפשיצער רב זי''ע בדחנים זענען מזומן לעולם הבא נאך
-אין לאנצוהט - די .120
זיך ארויסצוגיין ברבים...
עס איז א גרויסע מצוה צו מאכן דער הייליגער ראפשיצער רב זי"ע
בשמחה אנדערע ,אבער נישט דורך א וועג פון אן עבירה איז געווען א גרויסער בדחן ,צדיקים האבן ליב געהאט
דורך ליצנות ,חוזק מאכן ,דאס טאר מען אוודאי נישט, צו הערן ווי דער ראפשיצער רב זאגט בדחנות ,ווען דער
זיכער נישט. ראפשיצער רב האט זיך אויפגעשטעלט זאגן איך בין
דער לאנגער והוא רחום ,פלעגט זיין בכיות נוראות ,אזוי
דער אויבערשטער זאל העלפן אין זכות וואס מען גייט זיך
דערציילט דער הייליגער צאנזער רב זי"ע.
אפהאלטן פון טון די גרויסע עבירה פון ליצנות און מען גייט
זיך אכטונג געבן דאס מויל ,יעדעס ווארט וואס מען זאגט ער פלעגט צו זאגן די בדחנות לויט אלף בית.
ארויס ,זאל דער אויבערשטער העלפן אז מיר זאלן זוכה זיין מענטשן זענען געקומען מיט טענות צום הייליגן
אז דער אויבערשטער וועט צוהערן אונזערע תפילות ווען ראפשיצער רב'ס טאטע הרה"ק רבי מענדעלע לינסקער
אונז דאווענען ,ווייל אז מען האט א ריינעם מויל הערט דער זי"ע אז זיין זון דער ראפשיצער רב שטייט ביי מצוה טאנץ
אויבערשטער צו די תפילות ,און דער אויבערשטער וועט און בדחנ'ט און מאכט ווערטלעך ,ווי פאסט צו טון אזא
צוהערן אונזערע תפילות וואס אונז דאווענען שוין ותחזינה זאך? און נאכדערצו אייער זון ,ס'נישט קיין כבוד פאר אייך.
עינינו אונזערע אויגן זאלן זען בשובך לציון ברחמים ,מיט האט רבי מענדעלע לינסקער אפגעמאכט אז ער וועט
גרויס רחמנות ,זאל אונז שוין טאקע דער אויבערשטער אליינס גיין זען וואס דארט גייט פאר .איז ער אליינס
אויסלייזן במהרה בימינו אמן. געגאנגען צו א חתונה וואו דער ראפשיצער רב איז געווען
63
ב ס ״ ד
ְל ִהּז ֵָכר
ְּבז ְִכרֹון
ָקדֹוׁש
צום
המופת
קוויטל
דורות
+צינדן
$ 72 לעכטל
לזכות
אויפליינען
קוויטל
+צינדן לעכטל צו ווערן געליינט און
לזכות אראפגעלייגט ביים ציון
$ 101 +אויסזאגן
תהלים לזכות
הקדוש פונעם הייליגן
משפיע ישועות
הרה"ק
המנוחת אשר
אריינלייגן
קוויטל אין מ'טשענגער
וואונדערליכן זי"ע
סידור 391
$ הישועות
כמספר אנשיל-ישועה
רביה"ק אשר אנשיל ב"ר
שמואל הלוי זי"ע
און זייט צווישן
פאר
די הונדערטער
גליקליכע אידן
וועלכע זעען אפענע
און וואונדערליכע
ישועות יעדעס
יאר ביים הייליגן
יארצייט!
אימעיל טעקסט רופט ַה ּי ֹו ם ְּב ַר ֲח ִמ י ם ִּת זְ ֹּכ ר :
csenger999 718. קול טשענגער שיקט אייער
@gmail.com
400.
7768 44.3.303.505.723
לאזט מעסידזש
קוויטל
שוין היינט!
יומא דהילולא
מופת א' ויצא קדישא של
הדור בעל
ה׳ כסלו מנוחת אשר
הבעל״ט מ'טשענגער זי"ע
64
