gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON

שבוע: תולדות (2026-11-09)

שבת בשבתו - לאנדאן · SHABBOS BSHABATOI - LONDON — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫פרשת‬ ‫תולדות‬ ‫ד' כסלו תשפ"ז‬ ‫מוצ"ש ר"ת‬ ‫מוצ"ש גאונים‬ ‫הדלקת נרות‬ ‫‪5:26‬‬ ‫‪5:07‬‬ ‫‪3:58‬‬ ‫שלמה יודא לעפקאוויטש‬ ‫לוי שרייבער‬ ‫מיט אן‬ ‫אויסשליסליך‬ ‫רירנדע‬ ‫'פערזענליכע'‬ ‫געשיכטע‬ ‫ויעתר לו ה'‪ :‬שאין דומה תפלת צדיק בן צדיק לתפלת צדיק בן רשע (רש"י)‬ ‫גרויסקייט‬ ‫פון‬ ‫די‬ ‫זכות אבות‬ ‫ווען יא און ווען נישט‬ ‫נומער ‪ // #554‬פר' תולדות תשפ"ז לפ"ק‬ ‫‪Unit 4 2a Northfield Road,‬‬ ‫‪London N16 5RN‬‬ ‫‪Tel: 020 39 815 815‬‬ ‫‪Fax: 020 3670 3882‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪Email: shabboslondon@gmail.com‬‬ ‫רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫© כל הזכיות שמורות‬ ‫למעשה גערעדט‬ ‫‪4‬‬ ‫אפיס שעות‪:‬‬ ‫‪6‬‬ ‫זונטאג ביז מיטוואך‪ :‬פון ‪ 1‬ביז ‪ 4‬נאכמיטאג‪,‬‬ ‫על הפרק‬ ‫דאנערשטאג‪ :‬פון ‪ 12‬מיטאג ביז ‪ 11‬ביינאכט‬ ‫אין אנדערע שעות ביטע לאזט א מעסעדזש‬ ‫און מיר וועלן אייך צוריקרופען‬ ‫‪8‬‬ ‫מודעות דעדליין‪:‬‬ ‫מללו מילא‬ ‫גרייטע מודעות‪ 8:00 :‬דאנערשטאג נאכט‪.‬‬ ‫מודעות וואס דארפן נאך א נוסח אדער דעזיין‪:‬‬ ‫‪ 4:00‬דאנערשטאג נאכמיטאג‬ ‫‪12‬‬ ‫עס איז ראטזאם צו רעזערווירן ווי פריער‬ ‫ותימרון חידושא‬ ‫אייך צו קענען צושטעלן די בעסטע סערוויס‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫‪12‬‬ ‫‪24‬‬ ‫אונזער גליון איז דא צו באקומען יעדע‬ ‫‪14‬‬ ‫וואך ביי די פאלגענדע אדדרעסן‪:‬‬ ‫פארזעצונג‬ ‫‪Getters‬‬ ‫‪Tannug -‬‬ ‫‪Dunsmure Road‬‬ ‫‪St Kildas Road‬‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫‪18‬‬ ‫‪Kol Tov–Dunsmure‬‬ ‫‪Road‬‬ ‫‪Watermint Grocery‬‬ ‫‪Makolet–High St‬‬ ‫‪34‬‬ ‫‪Breuer & Spitser‬‬ ‫‪Outside 52 Darenth‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫‪Egg Stores‬‬ ‫‪Outside‬‬ ‫‪41 Leadale Road‬‬ ‫– ‪Kosher Mart‬‬ ‫‪36‬‬ ‫‪Craven Park Rd‬‬ ‫‪86 Cazenove Road‬‬ ‫חמרא טבא‬ ‫‪Carmel–111 Craven‬‬ ‫סאטמאר‬ ‫‪Park Road‬‬ ‫‪42 Craven Walk‬‬ ‫סאטמאר‬ ‫‪Carmel–143‬‬ ‫‪38‬‬ ‫‪Clapton Common‬‬ ‫‪67 Heathland Road‬‬ ‫מחשבות‬ ‫סאטמאר‬ ‫‪Hype–Hillwood‬‬ ‫סקווירא ‪47 East Bank‬‬ ‫‪Indigs Bakery‬‬ ‫מתיקא כדובשא‬ ‫‪52‬‬ ‫‪Kosher Spot‬‬ ‫‪87 Egerton Road‬‬ ‫באבוב‬ ‫‪Kleins mini market‬‬ ‫‪11 Elm Park Avenue‬‬ ‫‪54‬‬ ‫חברה ש''ס‬ ‫‪89 Stamford Hill‬‬ ‫ווער געדענקט‬ ‫וויזניץ‬ ‫‪121 Clapton‬‬ ‫ויזניץ לונדון ‪Common‬‬ ‫‪44‬‬ ‫‪Stamford Lodge‬‬ ‫‪26 Lampard Grove‬‬ ‫‪56‬‬ ‫‪Warwick Court‬‬ ‫פשעווארסק‬ ‫ואלין מליא‬ ‫‪45 Moundfield‬‬ ‫‪Yetev Lev Court‬‬ ‫ביאלא ‪Road‬‬ ‫‪Carlton Mansions‬‬ ‫‪58‬‬ ‫‪Vartery area‬‬ ‫למען תספר‬ ‫‪Symour Ct‬‬ ‫ביהמ''ד קנה בושם‬ ‫‪45 Heathland Road‬‬ ‫‪Fairview Grocery‬‬ ‫פינטער'ס‬ ‫‪Berrys‬‬ ‫ביהמ"ד אבני קודש‬ ‫‪Holmwood‬‬ ‫‪34 Theydon Road‬‬ ‫‪Hatzlacha Grocery‬‬ ‫קלארשטעלונג‪ :‬שבת בשבתו אויסגאבע איז געאייגענט אהיימצונעמען‬ ‫רוזין ‪33 Paget Road‬‬ ‫לכבוד שבת פאר די משפחה צו הנאה האבן און נישט צו טראגן אין די בתי‬ ‫מדרשים און זיכער נישט צו ליינען בשעת'ן דאווענען‪.‬‬ ‫מקואות און געשעפט אייגנטומער‪ :‬פאר סיי וועלכע‬ ‫הערות אדער אינפארמאציע בנוגע דעליווערי'ס און‬ ‫דיסטריוביושען ביטע רופט‪07894907879 :‬‬ ‫‪2‬‬ ‫רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫פונעם רעדאקטאר'ס טישל‬ ‫בעבור תברכך נפשי ‪//‬‬ ‫ווער דארף וויכטיגער די ברכה?‬ ‫וויסנדיג אז יעקב אבינו צוליב זיין גרויס צדקות איז‬ ‫"שרייב אז מיין פארמעגן זאל צעטיילט ווערן אין‬ ‫זיבן קינדער האט דער גרויסער אפטייקער‬ ‫ממילא א געבענטשטער‪ ,‬ווייל ער טוט דעם רצון ה'‪.‬‬ ‫זעקס גלייכע חלקים‪".‬‬ ‫פארמאגט‪.‬‬ ‫אברהם אבינו האט געהאט גרויס עשירות‪ ,‬פון וואו?‬ ‫"וואס הייסט?" וואונדערט זיך דער אדוואקאט‪.‬‬ ‫די רעדע איז פון וולאדימיר פון מאסקווע‪ ,‬וואס‬ ‫פון דעם באשעפער'ס ברכות אליינס‪ .‬יצחק איז‬ ‫"דו האסט דאך זיבן קינדער?"‬ ‫האט זיך שטארק אריינגעלייגט אין די מעדעצינישע‬ ‫געווען רייך‪ ,‬פון וואו? פון דעם אויבערשטנ'ס ברכות‪,‬‬ ‫"אמת‪ ,‬אבער פאר באריס געב איך גארנישט‪"...‬‬ ‫פעלד‪ .‬יארן האט ער שטודירט‪ ,‬געפארשט‪ ,‬פרובירט‬ ‫נו אויב אזוי וועט יעקב – וואס גייט אין זייערע וועגן –‬ ‫"וואס?!" צעשרייט זיך דער אדוואקאט‬ ‫און צוזאמגעשטעלט‪ ,‬ביז ער איז געווארן פון די‬ ‫אויך באקומען זיינע ברכות גראד פונעם באשעפער‪.‬‬ ‫ערשטוינט‪" .‬פונקט באריס פון דיינע אלע קינדער‬ ‫גרעסטע מעדעצין‪-‬פראדוצירער אין גאנץ רוסלאנד‪.‬‬ ‫אבער עשיו‪ ,‬ער איז דאך א רשע‪ ,‬ער גייט נישט‬ ‫לאזסטו נישט איבער קיין שום ירושה?! אויב עפעס‬ ‫פון אלע עקן רוסלאנד איז מען געקומען צו‬ ‫אין זיינע עלטערנ'ס דרכים און וועט דעריבער נישט‬ ‫וואלסטו אים געדארפט געבן די גאנצע!"‬ ‫וולאדימיר דער אפטייקער‪ ,‬וועלכער האט פאר יעדן‬ ‫זיין אויטאמאטיש געבענטשט‪ .‬פארט אבער איז ער‬ ‫"ס'איז זייער פשוט‪ '',‬ענטפערט דער אפטייקער‬ ‫צוגעשטעלט זיינע נויטיגע רפואות‪ ,‬און דער עולם‬ ‫דאך געווען יצחק'ס זון‪ ,‬האט ער געקלערט אז ער‬ ‫מיט א קלארן הסבר‪" .‬מיינע זעקס קינדער זענען‬ ‫האט ממש געזען וואונדער‪.‬‬ ‫וועט אים בענטשן‪.‬‬ ‫ליידער וואס זיי זענען‪ ,‬ס'געפעלט מיר בכלל נישט‬ ‫פארשטייט זיך אז צוזאמען מיט דעם איז די געלט‬ ‫אויב אזוי פארוואס איז געזאגט געווארן פאר‬ ‫זייער וועג‪ ,‬אבער דאס איז די מציאות‪ .‬טאמער איך‬ ‫אויך אריינגעפלאסן; ער האט פארקויפט אזויפיל‬ ‫רבקה בנבואה אז זי זאל יא אונטערשיקן יעקב צו‬ ‫גיי זיי נישט איבערלאזן ירושה גייען זיי זיך וואלגערן‬ ‫מעדעצינען און רפואות אז די באנק קאנטע האט זיך‬ ‫נעמען די ברכות? דער תירוץ איז אז יעקב איז טאקע‬ ‫אין די גאסן הונגעריג און היימלאז‪ ,‬ווייל קיין אייגענע‬ ‫אים אנגעפילט אין גרויסע ציפערן‪.‬‬ ‫געווען א צדיק‪ ,‬אבער די ברכות זענען דאך געגעבן‬ ‫געלט קענען זיי דאך נישט פארדינען‪.‬‬ ‫ווי געזאגט האט ער פארמאגט זיבן זין‪ ,‬אבער‬ ‫געווארן אויך פאר זיינע קינדער און אייניקלעך עד‬ ‫"ווידער באריס‪ ,‬ער איז דאך א געלונגענער‪ ,‬ער‬ ‫קיין נחת האט ער כמעט פון קיינעם נישט געהאט‪,‬‬ ‫סוף כל הדורות‪ ,‬און דעמאלט וועלן ליידער זיין‬ ‫קען די סודות פון מעדעצין און ער פארדינט אליינס‬ ‫אפילו נישט קיין גוי'אישע נחת‪ ...‬זיי האבן אלע‬ ‫צווישן זיינע אייניקלעך אויך אזעלכע וועלכע פירן‬ ‫געלט‪ ,‬ער האט דאך דעם זעלבן קוואל פון געלט פון‬ ‫געהוליעט און פארברענגט די צייט‪ ,‬נישט געהאלטן‬ ‫זיך אויף ווי עשיו למחצה לשליש ולרביע‪ ,‬און טאקע‬ ‫וואו איך האב דערגרייכט מיין רייכקייט‪ ,‬ממילא פאר‬ ‫ביים ארבעטן און דורכגעפירט דאס לעבן מיט‬ ‫צוליב דעם‪ ,‬טאקע אז אונזער שוואכער דור זאל‬ ‫אים זארג איך זיך בכלל נישט‪ .‬דעריבער לאז איך די‬ ‫גארנישט באדייטפול‪ .‬זיי האבן הנאה געהאט פונעם‬ ‫אויך געבענטשט ווערן‪ ,‬איז יעקב געשיקט געווארן‬ ‫גאנצע זאך פאר די אנדערע זעקס קינדער‪ ,‬אז כאטש‬ ‫פאטער'ס פארמעגן און טראץ אלע בקשות אז זיי‬ ‫אויסצוכאפן די ברכות‪( .‬זע אינעם מחשבות מאמר פון ידידינו הרב‬ ‫ביז זיי זענען מצליח צו פארשווענדן דאס גאנצע‬ ‫זאלן פארבעסערן זייערע וועגן האט דאס גארנישט‬ ‫שלמה טייטלבוים שליט"א נאך א שיינע תירוץ אויף די קשיא)‬ ‫פארמעגן זאלן זיי האבן פון וואו צו לעבן‪".‬‬ ‫געהאלפן‪.‬‬ ‫***‬ ‫***‬ ‫אן אויסנאם איז געווען באריס‪ .‬באריס איז‬ ‫דא זעט מען אז ווען מען גייט אין די עלטערנ'ס‬ ‫אז מען לערנט די וואכעדיגע סדרה איבער די‬ ‫געגאנגען אינעם טאטנ'ס דרכים אבער ביזן סוף; ער‬ ‫וועגן איז מען פארזיכערט מיט ברכות לרוב סיי פון‬ ‫ברכות וואס יצחק האט געגעבן פאר זיינע צוויי‬ ‫האט זיך אריינגעטאן אינגאנצן אינעם אפטייקישער‬ ‫די אבות הק' און בעיקר פון באשעפער אליינס!‬ ‫קינדער איז שווער א מרפסן‪-‬איגרא'דיגע קשיא‪:‬‬ ‫וועלט‪ ,‬ער האט זיך געלערנט ביים טאטן און אפילו‬ ‫לאמיר זיך טאקע אריינטון די וואך אינעם נושא פון‬ ‫פארוואס האט יצחק אבינו געוואלט שענקען די‬ ‫געגאנגען ווייטער ווי אים‪ ,‬אויסטרעפנדיג נאך נייערע‬ ‫זכות אבות‪ ,‬מיט פילע אינטערעסאנטע סיפורים און‬ ‫ברכות דווקא פארן רשע עשיו?! די פשוט'ע תירוץ‬ ‫סארט מעדעצינען‪ ,‬גראזן און געטראנקען פון אלע‬ ‫אנעקדאטן‪.‬‬ ‫איז אז ער איז געווען בלינד און נישט געוואוסט פון‬ ‫סארטן‪ ,‬וואס האט אויך צו אים צוגעשלעפט א‬ ‫אז מען רעדט פון אפטייקערס און מעדעצינען‪,‬‬ ‫עשיו'ס מעשים‪ ,‬אבער דאס איז זייער שווער צו‬ ‫גרויסע צאל קונים‪.‬‬ ‫איז נישט קיין סוד אז עס זענען נעבעך דא פילע אידן‬ ‫פארשטיין; יצחק אבינו האט געהאט רוח הקודש‪,‬‬ ‫די יארן זענען געלאפן‪ ,‬און וולאדימיר ווערט‬ ‫וועלכע ליגן אין שפיטאל און ברויכן צוקומען צו כל‬ ‫ער איז געווען הייליג הייליג וואס אונז קענען אפילו‬ ‫נישט יונגער‪ .‬ער הייבט שוין אן שמעקן די ערד פון‬ ‫מיני דאקטוירם און רפואות‪ ,‬וואס טוט אפעקטירן‬ ‫נישט משיג זיין‪ ,‬און ער האט נישט געקענט פילן אז‬ ‫די אנדערע זייט‪ ..‬און ער פארשטייט אז ער דארף‬ ‫די לעבן פון זייער גאנצע משפחה‪ .‬לאמיר זען וויאזוי‬ ‫עשיו איז נישט ערליך?!‬ ‫איבערלאזן א צוואה איבער די גרויסע פארמעגן‬ ‫'לב אחד' טוט לינדערן די צער און זעט דערצו אז די‬ ‫נאר איז דער אלשיך הק' מסביר לויטן דאזיגן משל;‬ ‫וואס ער לאזט איבער‪.‬‬ ‫שוועריגקייטן זאלן זיין ווי ווייניגער‪.‬‬ ‫אוודאי האט יצחק געוואוסט וואס זיין תכשיט'ל‬ ‫ער רופט אריבער א געניטער אדוואקאט‪ ,‬א‬ ‫זאלט איר אלע האבן א ליכטיגן שבת‬ ‫איז און איבער זיינע 'מעשים טובים'‪ ..‬אבער טאקע‬ ‫חבר זיינער‪ ,‬און געבט אים איבער וואס ער זאל‬ ‫דער רעאדקטאר‬ ‫צוליב דעם האט ער געוואלט אים געבן די ברכות‪,‬‬ ‫אריינשרייבן אין צוואה‪.‬‬ ‫‪3‬‬ ‫למעשה גערעדט‬ ‫למעשה גערעדט ‪ //‬הרב י‪.‬ק‪.‬‬ ‫להודות ולהלל (א)‬ ‫משקיע צו זיין 'כל הון דעלמא' איז דער מאשין וואס פראדוצירט‬ ‫אמאל איז געווען א פאבריקאנט וואס האט פארמאגט גרויסע‬ ‫סחורה ‪ 24‬שעה א טאג‪ .‬עס קען אפילו זיין אז די סחורה פון די‬ ‫מאשינען צו פאבריצירן זיינע טייערע סחורה‪.‬‬ ‫אנדערע מאשין איז אביסל טייערער‪ ,‬אבער סוף כל סוף איז דאס‬ ‫וויבאלד ער האט פארמאגט מערערע סארט סחורה‪ ,‬האט ער‬ ‫א זאך וואס גייט אן ‪ 60 24/6‬מינוט א שעה‪ ,‬און דער ריווח איז עד‬ ‫פארמאגט אסאך ערליי מאשינען‪.‬‬ ‫אין לשער (משל מן החיים)‪.‬‬ ‫עס זענען געווען מאשינען וואס האבן געארבעט עטליכע שעה‬ ‫***‬ ‫אין טאג‪ ,‬און עס זענען געווען מאשינען וואס האבן געארבעט‬ ‫א מענטש איז א הולך‪ ,‬ער דארף כסדר שטייגן העכער און העכער‬ ‫אפילו ‪ 12‬שעה אין א ציה‪.‬‬ ‫[ספרים זאגן אז אויב מ'שטייגט נישט איז עס ח"ו פארקערט‪,‬‬ ‫אבער עס זענען געווען אויך אזעלכע מאשינען וואס האבן‬ ‫ווייל מ'קען נישט שטיין אויף איין פלאץ]‪.‬‬ ‫געארבעט אן אויפהער‪ 24 ,‬שעה ארום דעם זייגער‪.‬‬ ‫און הגם מ'דארף שטייגן אין יעדע הינזיכט‪ ,‬איז אבער פארט‬ ‫אזוי איז אנגעגאנגען די ביזנעס יאר נאך יאר‪ ,‬און עס איז ברוך ה'‬ ‫באקאנט אז מ'קען נישט אייננעמען די גאנצע וועלט אויף איין‬ ‫געווען גוטע צייטן‪ ,‬גרויסע רווחים‪ ,‬פאר אלע אידן געווינטשן‪.‬‬ ‫מאל‪ ,‬נאר מ'דארף נעמען אן ענין פאר א געוויסע צייט און משקיע‬ ‫ויהי היום‪ ,‬איז דורכגעפארן דעם שטעטל א מעכטיגער‬ ‫זיין אין דעם אלע כוחות (ווי דער רבי ר' אלימלך זי"ע שרייבט‬ ‫אינדזשעניר‪ ,‬איינער וואס איז געווען‬ ‫אז מ'זאל ארבעטן אויף אן ענין ‪ 40‬טעג [וכדומה])‪.‬‬ ‫באקאנט אין די גאנצע מדינה מיט זיין גרויס‬ ‫ווען מיר שטייען אין די טעג פון פאר חנוכה‪,‬‬ ‫פון די אנדערע‬ ‫קענטשאפט צו אויפבויען און פארבעסערן‬ ‫איז די צייט זיך אריינצולאזן אביסל אין די‬ ‫זייט זענען דא‬ ‫מאשינען פון סחורה‪.‬‬ ‫סוגיא פון "הודאה" – להודות ולהלל‪.‬‬ ‫זייער אסאך‬ ‫דער פאבריקאנט האט גלייך געמאכט ביי‬ ‫פון איין זייט זעען מיר אין פסוקים (עיין ישעי' מ"ג כ"א)‬ ‫מענטשן‬ ‫אים אן אפוינטמענט‪ ,‬און אים באשטעלט ער‬ ‫און אין ספרי קודש (רמב"ן סוף פרשת בא) אז דער עיקר‬ ‫וואס האבן א‬ ‫זאל אריבערקומען כאפן א בליק וואס מ'קען‬ ‫תכלית פון א איד איז הודאה להשי"ת‪ ,‬עד כדי‬ ‫שוועריגקייט‬ ‫מאכן בעסער אד"ג אין זיין פאבריק‪.‬‬ ‫מיט דעם ענין‬ ‫פאר די 'רייט פרייז' איז ער געקומען‪ ,‬און‬ ‫כך אז דער נאמען "יהודי" איז פארבינדן מיט‬ ‫פון דאנקען מיט‬ ‫ער איז דורך די גאנצע פאבריק פון אויבן ביז‬ ‫הודאה (בראשית כ"ט ל"ה)‪.‬‬ ‫אן אמת‬ ‫אונטן‪.‬‬ ‫פון די אנדערע זייט זענען דא זייער אסאך‬ ‫צום שלוס זאגט ער פאר דעם בעל הבית‪:‬‬ ‫מענטשן וואס האבן א שוועריגקייט מיט דעם‬ ‫"קוק אהער‪ ,‬דו האסט זייער א גוטע פאבריק‬ ‫ענין פון דאנקען מיט אן אמת‪ .‬בעטן יא‪ ,‬אבער‬ ‫וואס מ'קען זען אז דו מאכסט שיינע רווחים פון דעם‪ ,‬אבער עס‬ ‫דאנקען איז שוין שווערער‪.‬‬ ‫איז ממש א שאד‪ ,‬מיט אפאר שעה ארבעט אין יעדע מאשין קען‬ ‫און באמת ווען מיר קוקען זיך ארום זעען מיר אז 'דער גרעסטער‬ ‫איך דיר אויפהייבן די ווערד פון די סחורה אויף פיל א העכערע‬ ‫מאשין' וואס מיר נוצן איז הודאה‪ .‬א איד איז כסדר פארנומען‬ ‫קוואליטעט‪.‬‬ ‫מיט דאנקען‪ ,‬מ'רעדט שוין נישט ביי גאר אסאך פון די מאה‬ ‫דער בעל הבית הערט און זיינע אויגן פאלן כמעט ארויס פון די‬ ‫ברכות און פסוקי דזמרה‪ ,‬נאר אפילו שמונה עשרה וואס איז‬ ‫לעכער (יש לו מנה רוצה מאתיים‪" ,)..‬נו‪ ",‬זאגט ער אים‪" .‬אומר ועושה‪,‬‬ ‫לכאורה מער אויף די זייט פון בקשה‪ ,‬איז אויך דא ג' ראשונות‬ ‫געגאנגען‪ ,‬הייב אן די ארבעט‪ ,‬און כ'וועל באצאלן טבין ותקילין‪".‬‬ ‫און אחרונות וואס איז שבח‪ ,‬און אויך אין די אנדערע ברכות‬ ‫"דער פראבלעם איז‪ ",‬זאגט דער אינדזשעניר‪" .‬אז איך בין‬ ‫האט מען אריינגעריקט כסדר שבח פאר השי"ת‪.‬‬ ‫יעצט בעצם אויפן וועג צו די גרויסע שטאט‪ ,‬וואס דארט ווארט‬ ‫איז אויב א מענטש וויל משקיע זיין צייט און כוחות אין א געוויסע‬ ‫אויף מיר דער גרויסער עושר ראטשילד אליין‪ ,‬דערפאר האב‬ ‫נושא – איז אוודאי פון די ערשטע זאכן זיך צו מתבונן זיין‪" :‬ווי‬ ‫איך נישט קיין צייט מער ווי אפאר שעה‪ ,‬ממילא קען איך נאר‬ ‫קען איך באמת זאגן די אלע ווערטער וואס כ'זאג ממילא מיט א‬ ‫ארבעטן אויף איין מאשין‪".‬‬ ‫קליין ביסלע אמת‪ ,‬א הרגשה פון הודאה וכדומה"‪.‬‬ ‫דער בעל הבית מאכט א שנעלע חשבון און ער קומט צו די‬ ‫המשך אי"ה אין קומענדיגן מאמר‪.‬‬ ‫מסקנא אז אוודאי די בעסטע מאשין וואס אין דעם איז כדאי‬ ‫‪4‬‬ 5 ‫על הפרק‬ ‫על הפרק‬ ‫על הפרק ‪ //‬הרב ש‪ .‬שטערן‬ ‫אכטונג געבן אויפן מח!‬ ‫א שמעק פון גאולה‪ ,‬גרעניצט זיך מיט הארבע דברי‬ ‫דער גארער וועלט‪.‬‬ ‫גאר אסאך רעאקציעס זענען אריינגעקומען אינעם‬ ‫ווי קען מען בכלל ליינען די ווערטער וואס דער כפירה ומינות‪ ,‬העברה על השבועות‪ ,‬און דאס גלייבן‬ ‫מערכת‪ ,‬נאך אונזערע פריערדיגע ארטיקלען איבער‬ ‫בריוו שרייבער שרייבט‪ ,‬ציטירט ווארט ביי ווארט‪ :‬אין כחי ועוצם ידי‪ ,‬אז דאס זאל חלילה עפעס קענען‬ ‫די שרעקליכע גזירות וואס אחינו בני ישראל אין‬ ‫"אויב עפעס‪ ,‬ליידן מיר יעצט ווייניגער פון שנאת ברענגען‪ .‬ודי בזה ורח''ל מהאי דעתא‪.‬‬ ‫ארץ ישראל האבן אויסצושטיין פון די ציוניסטישע‬ ‫ישראל דווקא בזכות די מדינה‪ ,‬ווייל א איד איז מער‬ ‫רעגירונג‪ .‬רוב פון זיי זענען געווען געוואלדיגע חיזוק‬ ‫שנאת ישראל איז נישט‬ ‫אז מיר זאלן אנגיין מיט די הייליגע ארבעט‪.‬‬ ‫געבוירן געווארן נעכטן‬ ‫נישט קיין פארווארפענער איבער די וועלט‪ ,‬נאר ער‬ ‫האט א היים‪ ,‬א לאנד הינטער אים‪ ...‬יעדער ווייסט‬ ‫אבער איין איינציג בריוו האט ביי אונז געהויבן‬ ‫דער ליינער שרייבט אז שנאת ישראל איז אלעמאל‬ ‫גאנץ גוט אז אויב מ'איז אין א צרה איז דא וואו צו‬ ‫אויגן‪-‬ברעמען‪ ,‬ווען ס'האט זיך נישט געלאזט גלייבן‬ ‫געווען‪ .‬דאס איז זיכער אמת‪ ,‬פון די ערשטע טעג פון‬ ‫אנטלויפן‪ ...‬די לאנד איז ב"ה אויפגעבויט מיט הייזער‪,‬‬ ‫ביים ליינען אז היינטיגע צייטן זענען נאך דא אידיש‪-‬‬ ‫אונזער גלות ביז די לעצטע דורות האבן אידן געליטן‬ ‫ביזנעסעס‪ ,‬מוסדות‪ ,‬אלעס וואס מ'דארף!"‪...‬‬ ‫רעדנדע אידן‪ ,‬וואס האבן אזעלכע סארט מחשבות‪,‬‬ ‫פון די פיינטשאפט פון די פעלקער‪ .‬אבער דערפון‬ ‫קאמענטארן זענען איבעריג!‬ ‫רח''ל מהאי דעתא (ווי פארשטענדליך מיינען מיר גארנישט פערזענליך‪,‬‬ ‫צו קומען צום אויספיר אז די מדינה האט נישט קיין‬ ‫חלק אין דער היינטיגער שנאת ישראל‪ ,‬איז א טעות‬ ‫מיר רעדן בלויז איבער דעם געדאנק)‪.‬‬ ‫מעג מען עס בכלל אנרופן גאולה?‬ ‫דער אנאנימער בריוו‪-‬שרייבער איז געקומען‬ ‫וואס קען נישט דורכגיין‪.‬‬ ‫אבער אז ער האט געשריבן‪ ,‬מעגן מיר דאך‬ ‫אונז מוסר זאגן‪ ,‬היתכן מיר זענען 'כפויי טובה' פאר‬ ‫די שאלה איז נישט ווער האט אויסגעטראפן שנאת‬ ‫ענטעפערן‪ .‬ניין?‬ ‫די געוואלדיגע 'מתנה' וואס דער רבש''ע האט‬ ‫ישראל‪ .‬די שאלה איז ווער האט אין די לעצטע איבער‬ ‫דער אנאנימער בריוו‪-‬שרייבער הייבט אן ציטירנדיג הונדערט יאר געגעבן די פעלקער א נייעם תירוץ און‬ ‫געשאנקען פאר כלל ישראל די לעצטע קרוב צו‬ ‫צוויי מקורות פון מפרשי הפסוקים אויף תהלים און א נייעם וועג אויסצוגיסן זייער שנאה אויף אידישע‬ ‫אכציג יאר‪ ,‬אז כלל ישראל האט א רואיגע מקום‬ ‫קינדער‪ .‬ווען מען שטעלט‬ ‫אויף ספר ירמי'‪ ,‬אז איידער משיח‬ ‫מנוחה וואו צו לייגן דאס קעפעלע אינעם ביטערן‬ ‫אויף א מדינה אין נאמען‬ ‫וועט קומען וועט זיין א 'גאולה'‬ ‫גלות‪...‬‬ ‫פון כלל ישראל‪ ,‬און ווען די‬ ‫די שאלה איז‬ ‫וואס וועט זיך אנהייבן דורך נישט‬ ‫ווי אבסורד זענען זיינע ווערטער‪ ,‬און ס'איז נישטא‬ ‫פעלקער איבער דער וועלט‬ ‫נישט ווער האט‬ ‫ערליכע אידן‪ .‬נאכקוקנדיג די צוויי‬ ‫ווער ס'זאל לאכן‪ ,‬ווען בלויז אין די פארגאנגענע וואכן‬ ‫מקורות זעען מיר ווי איינס פון‬ ‫איז ארויסגעקומען נאכאמאל די סטאטיסטיקס‬ ‫פארבינדן יעדע אירע שריט‬ ‫אויסגעטראפן‬ ‫מיטן גאנצן אידישן פאלק‪,‬‬ ‫דעם געפינט זיך פשוט נישט אזא‬ ‫און נומערן פון אידישע קרבנות וואס האט ליידער‬ ‫שנאת ישראל‪.‬‬ ‫דארף מען נישט זיין קיין‬ ‫זאך‪ ,‬און די אנדערע איז ממש‬ ‫געקאסט פאר כלל ישראל זינט די צווייטע וועלט‬ ‫די שאלה איז‬ ‫פארדרייט ווערטער פון איינער פון‬ ‫גרויסער מבין צו פארשטיין‬ ‫ווער האט אין‬ ‫מלחמה‪ .‬און ווי די וועלט זאגט‪' :‬נומערן זאגן נישט‬ ‫וואס דאס ברענגט מיט זיך‪.‬‬ ‫די אחרונים‪.‬‬ ‫קיין ליגנט!'‪..‬‬ ‫די לעצטע‬ ‫אודאי איז דער וואס‬ ‫אבער פאר אונז דארף מען חזר'ן‬ ‫א לעצטע סטאטיסטיק ווייסט אנצוצייגן אז זינט‬ ‫איבער הונדערט‬ ‫אונזערע יסודות‪ .‬כדי מיר זאלן‬ ‫האט פיינט אידן נישט‬ ‫יאר געגעבן‬ ‫די גרינדונג פון די מדינה‪ ,‬זענען שוין אומגעקומען‬ ‫אויסגעגאנגען אויף קיין‬ ‫חלילה נישט האבן קיין טעות‪ .‬ביי‬ ‫אין ארץ ישראל נאנט צו דרייסיג טויזנט (!) אידישע‬ ‫די פעלקער א‬ ‫אלע גדולי ישראל פונעם יהדות‬ ‫תירוצים‪ .‬אבער דאס איז‬ ‫קינדער רח''ל (ארום ‪ 25,000‬זענען פון די זיכערהייט קרעפטן‪ ,‬ווי‬ ‫נייעם תירוץ‬ ‫החרדית‪ ,‬אן קיין אויסנאם‪ ,‬איז‬ ‫נישט קיין סיבה אים צו געבן‬ ‫סאלדאטן‪ ,‬שב''כ‪ ,‬מוסד‪ ,‬פאליציי‪ ,‬ספעשעל‪-‬אגענטן וכדו'‪ ,‬און ארום ‪5000‬‬ ‫פרישע תירוצים‪ .‬היינט האט‬ ‫געווען זייער קלאר אז די גאנצע‬ ‫זענען ציווילע בירגער)‪ ,‬און איבער די גאנצע וועלט האלט די‬ ‫שוין דער גוי בנוסף צו זיין‬ ‫רעיון הציוני איז אסור‪ ,‬אז דאס‬ ‫נומער צווישן ‪ 200‬און ‪ 250‬אומגעקומענע אידן דורך‬ ‫עצם זאך פון נעמען א גאולה פאר די צייט איז א שנאת ישראל אויך א גאנצע פאליטישע אגענדע‬ ‫די גוים‪( .‬די נומער איז נישט פונקטליך‪ ,‬ווייל אויף נאנט צו ‪ 50‬פאטאליטעטן‬ ‫הארבע ענין פון העברה על השבועות‪ .‬עס איז אין וואס ער קען אנשטעלן אלס א תירוץ פאר זיין שנאה‪.‬‬ ‫איז די מאטיוון פון די רוצחים נאכנישט געווארן באשטעטיגט צי ס'איז טאקע‬ ‫אלעס א דאנק דעם מדינה און אירע פירער!‬ ‫דעם נישט געווען קיין שום שאלה און מחלוקת!‬ ‫פון אנטיסעמיטיזם‪ ,‬אבער דאס איז עכ"פ די 'העכסטע' שאצונג‪ ).‬די אלע‬ ‫לאמיר זיך האלטן צו אונזערע פשוט'ע יסודות‪:‬‬ ‫גדולי‬ ‫די אלע מחלוקות'ן וואס איז באקאנט צווישן‬ ‫נומערן זענען אפיציעלע רעקארדס וואס יעדער קען‬ ‫ישראל‪ ,‬איז נאר געווען שוין נאך וואס מעשה שטן די גאולה וועט קומען ווען דער אויבערשטער וועט‬ ‫נאכקוקן‪.‬‬ ‫הצליח און די מדינה איז געווען א פאקט‪ ,‬דעמאלט איר ברענגען‪ ,‬און נישט ווען מענטשן וועלן באשליסן‬ ‫דאס מיינט אז איבער ‪ 99.5‬פראצענט פון אידישע‬ ‫איז געווען חילוקי דעות וועלכע צוגאנג און שטעלונג אז זיי קענען איר ברענגען‪ .‬ביז דעמאלטס וועלן‬ ‫פאטאליטעטן זינט די גרינדונג פון די מדינה‪ ,‬איז‬ ‫מ'דארף נעמען צו די נייע צרה וואס האט באטראפן מיר ווייטער דאווענען‪ ,‬האפן און בעטן‪ :‬את צמח‬ ‫ליידער אין אר''י‪ ,‬דארט וואו זיי שרייען אז ס'איז די‬ ‫דוד עבדך מהרה תצמיח‪ ,‬וקרנו תרום בישועתך‪ ,‬כי‬ ‫כלל ישראל‪ ,‬ואיש על מחנהו ואיש על דגלו‪.‬‬ ‫פארזיכערסטע פלאץ פאר אידן היינטיגע צייטן‪ ,‬און‬ ‫דאס עצם טראכטן אז די מדינה זאל האבן עפעס לישועתך קוינו כל היום‪.‬‬ ‫בלויז ווייניגער ווי א האלבע פראצענט איז איבער‬ ‫‪6‬‬ ‫בס"ד‬ ‫הזמנת כבוד‬ ‫נו ה‬ ‫מעריצי ישבתי ק ואת כל‬ ‫ל‬‫הקה‬ ‫די ו‬ ‫ד‬‫הקו‬ ‫למי‬ ‫דת‬ ‫ו‬‫שת‬ ‫כבו‬ ‫ש‬ ‫בי‬ ‫ת‬ ‫ע‬ ‫על‬ ‫יר‬ ‫ינו‬ ‫מ‬ ‫את‬ ‫שי‬ ‫חי'‬ ‫מין‬ ‫למ‬ ‫להז‬ ‫עמד‬ ‫בזה‬ ‫האדיר‬ ‫הננו‬ ‫בכבוד רב‬ ‫וכינוס רבתי‬ ‫מ ש י ח א‬ ‫מ ל כ א‬ ‫ד ד ו ד‬ ‫ס ע ו ד ת א‬ ‫דינער השנתי‬ ‫ביחד עם סעודת הילולא של מרן הר " ם זצ " ל‬ ‫בחורי ישיבתינו הק'‬ ‫להחזקת יותר מ'‪150‬‬ ‫דבר‬ ‫משא‬ ‫הישיבה‬ ‫קר‬ ‫מוצ"ש תולדות‬ ‫קר‬ ‫הערב‬ ‫ע"י‬ ‫הרב ר’‬ ‫יעקב‬ ‫באולם פרדס וויזניץ‬ ‫הרה"ג ר'‬ ‫חיים‬ ‫יהודה‬ ‫קארנבלי‬ ‫‪26 Lampard Grove.‬‬ ‫לייביש‬ ‫באב"ד‬ ‫שליט"א‬ ‫שליט"א‬ ‫מנהל‬ ‫ב ע ר ב‬ ‫‪8:45‬‬ ‫ב ש ע ה‬ ‫ראש‬ ‫ד'ישיבתינו הק'‬ ‫ישיבתינו הק'‬ ‫בראשות הרבנים הגאונים עיני העדה שליט"א‬ ‫ובראשם כ"ק מהרש"ב קרויס שליט"א‬ ‫נשיא ישיבתינו הק'‬ ‫ק נואם הכבודר‬ ‫הרה"ג המפורסם מלהיב ללבות ישראל‬ ‫שליט"א‬ ‫יחזקאל רפאפורט‬ ‫הרב ר'‬ ‫רב דבית המדרש נועם התורה ‪ -‬תלמיד ישיבתינו הק'‬ ‫ק אינהאלטסרייכע פאנעלר‬ ‫הי"ו‬ ‫יושע אהרן ברייער‬ ‫הי"ו ‪ -‬מו"ה ר'‬ ‫מעיר וויליאמסבורג‬ ‫עזריאל שעהר‬ ‫מו"ה ר'‬ ‫מתלמידי ישיבתינו הק' – בנושא‪ :‬די ישיבה ציט זיך ארויס קיין היטשין‪.‬‬ ‫אנגעפירט דורכן פה מפיק מרגליות הרה"ג ר' יואל לאנגבערג שליט"א‬ ‫המחכים לקבל פניכם בכבוד‬ ‫הנהלת הישיבה‬ ‫‪7‬‬ ‫מללו מילא‬ ‫איד‬ ‫א‬ ‫אין חלום‬ ‫מיט א לאנגער מוסר דרשה האבן אידן‬ ‫ווארעמער נאכטאמאל‪.‬‬ ‫עס איז שוין א לענגערער צייט וואס דער‬ ‫אויפגעהערט אריבערצוגיין פארנט פון די‬ ‫אבער לעצטנס האט זיך אלעס‬ ‫געסל וואו עס וואוינט דער אידישער גביר‬ ‫שטוב פון ר' שבתי‪.‬‬ ‫געטוישט‪ .‬יעדער ציטערט צו קומען נאנט‬ ‫פון שטאט לעמבערג ר' שבתי לעפלמאן‬ ‫אן אומעטיגקייט האט זיך אראפגעלאזט‬ ‫צום שטוב פון ר' שבתי‪ .‬קיין איינער וויל‬ ‫איז ליידיג‪ ,‬יעדער ציטערט אריבערצוגיין‬ ‫אויפ'ן שטוב פון ר' שבתי‪ .‬די פרישע צרה‬ ‫נישט ווערן באוואשן מיט א זעקל פון‬ ‫נעבן די הויז‪.‬‬ ‫האט צוגערויבט זיין רוה‪ .‬טאג און נאכט‬ ‫בזיונות‪ ,‬בושות‪ ,‬וואס דער מענטשליכער‬ ‫ביז נישט לאנג צוריק האט יעדער איד‬ ‫האט ער געטראכט וואס קען מען טון צו‬ ‫מענטש איז נישט מסוגל צו דערליידן‪.‬‬ ‫אין שטאט גוט געקענט דעם אדרעס‪ .‬ר'‬ ‫לינדערן די צרה‪ ,‬ער האט באזוכט ביי די‬ ‫די צרה האט באטראפן ר' שבתי מיט‬ ‫שבתי‪ ,‬א ווארעמער און הארציגער איד‪,‬‬ ‫מקובלים אין שטאט‪ ,‬ביי די גרויסע לייט‬ ‫עטליכע מאנאטן צוריק ווען אין זיין‬ ‫איז נישט געווען פון די אידן וואס האבן‬ ‫און זיך אויסגעוויינט פאר יעדן איבער די‬ ‫געגלייבט אז די געלט וואס השי"ת האט‬ ‫געראטענע טאכטער דינה איז אריין א רוח‬ ‫צרה וואס גייט אריבער אויף אים אבער‬ ‫אים געגעבן איז זיינס‪ ,‬ער האט געזען‬ ‫רעה‪ .‬דער רוח איז געווען א שלעכטער און‬ ‫יעדער האט אים פארשיקט פון דארט מיט‬ ‫דערינען א פקדון פון הימל און ווען א איד‬ ‫האט געגליכן צו פארשעמען מענטשן און‬ ‫ליידיגע הענט‪ ,‬זאגענדיג אז ער זעהט נישט‬ ‫זיי דערנידערן ביז צו די טיפסטע טיפענישן‪.‬‬ ‫האט אים געבעטן א נדבה האט ער מיט‬ ‫פאר אים קיין לעזונג‪.‬‬ ‫איבערנעמענדיג די שליטה פון זיין‬ ‫ברייטע האנט אים געהאלפן‪.‬‬ ‫אין איינער פון די טעג האט א פרייליכע‬ ‫געראטענע טאכטער פלעגט ער איר‬ ‫אויך געסט ביי זיין טיש איז געווען‬ ‫שטימונג געהערשט אין שטאט‪ ,‬א נייער רב‬ ‫צושלעפן ביז צו די פענסטער און יעדער‬ ‫אן אפטער זאך‪ .‬יעדער נאכט נאך זיין‬ ‫איז אנגעקומען אין שטאט‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫און וועלט בארימטער צדיק הגה"ק ר' דוד‬ ‫דורכגייער וואס איז אריבער אונטער‬ ‫טעגליכער שיעור אין די לעמבערגער שול‬ ‫סגל באקאנט אומעטום אין די אידישע‬ ‫זיין שטוב האט ער אויפ'ן העכסטן קול‬ ‫פלעגט ער זיך אומקערן אהיים ווען אונטער‬ ‫וועלט אלץ דער הייליגער טורי זהב‪.‬‬ ‫אויסגערעכענט אלע עבירות וואס ער האט‬ ‫אים שלענגלען זיך א רייע פון ארימעלייט‪.‬‬ ‫מיט שמחה און פאראדע האבן די‬ ‫אפגעטון פון די טאג וואס ער איז געבוירן‬ ‫"פנחס דו האסט שוין עפעס פארזוכט‬ ‫שטאטסלייט ענטפאנגען דער גדול‬ ‫געווארן אויף די וועלט‪.‬‬ ‫היינט?"‪ .‬פלעגט ער אפשטעלן אידן אין‬ ‫בישראל‪ .‬א רייכער קבלת פנים לכבודו של‬ ‫ווען עס האט פאסירט איינמאל האט‬ ‫גאס‪.‬‬ ‫תורה איז געווארן אפגעראכטן און די ראשי‬ ‫מען געמיינט אז עס איז א דורכגאנג‬ ‫ר' שבתי האט נישט געווארט צו הערן‬ ‫הקהילה האבן ארויסגעדינגען א הויז פאר'ן‬ ‫אבער ווען דער צווייטער דורכגייער און‬ ‫א יא‪ ,‬ער האט איינגעלאדנט די אלע אידן‬ ‫שטאטס רב‪.‬‬ ‫דער דריטער זענען באוואשן געווארן‬ ‫צו אים אין שטוב און זיי סערווירט מיט א‬ ‫‪8‬‬ ‫בס"ד‬ ‫נעמט אהיים עפעס א אנדענק פון אייער ווארימע נתינה‬ ‫‪£ 500‬‬ ‫‪£ 750‬‬ ‫‪£ 1000‬‬ ‫תורות ועובדות – סיגוט סאטמאר‬ ‫ספר אוצרות השבת‬ ‫ספר באילנא דחיי ז"כ‬ ‫חומש הבנת המקרא‬ ‫‪£ 180‬‬ ‫‪£ 250‬‬ ‫‪£ 360‬‬ ‫ספר בהיכלא דמלכא – ויספר‬ ‫(מרשימת ספר חידושי תורה הרה"ק מסאטמאר זי"ע‬ ‫ראזענפעלד ) – דער הייליגער ר' יענקעלע פון פשעווארסק‬ ‫ספר כתבי יואל‬ ‫יעקב – תולדות חנה‬ ‫נעמט אהיים‬ ‫ַמ ָּתנֹות‪.‬‬ ‫דעם מוצאי שבת אין‬ ‫‪9‬‬ ‫פרדס וויזניץ בשעה ‪8:45‬‬ ‫שטילקייט האט געהערשט אין צימער‬ ‫וואס עס האט אים באטראפן און אויך‬ ‫דער הויז איז גראדע געווען בשכינות פון‬ ‫ווען דער משמש האט הויעך און קלאר‬ ‫באטאנט אז יעדער מאל וואס דער צדיק‬ ‫דעם נגיד ר' שבתי‪ .‬דער וועג פון דעם שול‬ ‫איבערגעגעבן די שליחות פאר'ן דיבוק‪.‬‬ ‫גייט אריבער זיין שטוב ווערט זיין טאכטער‬ ‫צו זיין נייער הויז האט מען געקענט מאכן‬ ‫עס האט נישט געדויערט לאנג און‬ ‫גענצליך צוטרייסלט‪.‬‬ ‫אריבערגייענדיג דער שטוב פון ר' שבתי‬ ‫דער דיבוק האט אנגענומען די בקשה‬ ‫"הייליגער רבי‪ ,‬אז דער רוח האט‬ ‫אדער דורך א צווייטער וועג‪.‬‬ ‫פארשפרעכנדיג אז תיכף ומיד גייט ער‬ ‫מורא פון אייך אפשר קען עס דער צדיק‬ ‫ווען עס איז אנגעקומען דער ערשטער‬ ‫פארלאזן איר קערפער און מער זיך נישט‬ ‫ארויסטרייבן?"‪ .‬האט זיך ר' שבתי געבעטן‬ ‫טאג און דער טורי זהב האט געדארפט‬ ‫אומקערן אין איר‪.‬‬ ‫ביים רבי'ן‪.‬‬ ‫אהיימגיין פון שול האבן געוויסע געוואלט‬ ‫אין געציילטע מינוטן שפעטער האט‬ ‫דער הייליגער טורי זהב האט געהערט‬ ‫אויפמערקן דעם רב ער זאל ליבערשט‬ ‫דער וואונדער פאסירט‪ ,‬דער רוח רעה האט‬ ‫די מעשה און קלארגעשטעלט פאר ר'‬ ‫נוצן דעם צווייטן וועג‪ ,‬די אידן האבן מורא‬ ‫פארלאזט די טאכטער און זי איז צוריק‬ ‫שבתי אז קיינמאל בעפאר האט ער נישט‬ ‫געהאט אז די טאכטער פון ר' שבתי וועט‬ ‫געווארן געזונט ווי יעדע אנדערע מענטש‪.‬‬ ‫אויסגעפירט אזא זאך‪ ,‬ער איז נישט‬ ‫באוואשן דעם רב‪ ,‬אבער ווען דער רב האט‬ ‫ר' שבתי‪ ,‬באגייסטערט פון וואס עס‬ ‫געוואוינט צו טון אזוינע זאכן און ער קען‬ ‫גענוצט דעם וועג האט זיך קיין איינער‬ ‫האט נארוואס פאסירט איז אריבערגעלאפן‬ ‫זיך נישט אונטערנעמען אזא אונטערנעמונג‬ ‫נישט געוואגט אים אפצושטעלן און מיט‬ ‫צום שטוב פון דעם הייליגן טורי זהב‪.‬‬ ‫אויף זיינע פלייצעס‪.‬‬ ‫א רואיגער געוויסן האט דער נייער רב‬ ‫פון טיפן הארצן האט ער אים באדאנקט‬ ‫א נידערגעשלאגענער איז ר' שבתי‬ ‫דורכשפאצירט דער שטוב פון ר' שבתי‪.‬‬ ‫זאגענדיג יישר כח פאר די גרויסע הילף און‬ ‫ארויס פון דעם רב'ס שטוב‪ .‬נישט וויסנדיג‬ ‫דא האט זיך אפגעשפילט אן‬ ‫געפרעגט דעם טורי זהב מיט וואס ער קען‬ ‫וואו אהין ער זאל זיך ווענדן ווייטער האט‬ ‫אויסטערלישער זאך‪ .‬אנשטאט דער‬ ‫אים באצאלן‪.‬‬ ‫ער מיטגעטיילט מיט אדערע וואס דער רב‬ ‫דיבוק זאל בלייבן זיצן שטאלצערהייט‬ ‫"איך האב גארנישט געטון"‪ .‬האט דער‬ ‫האט אים געזאגט און ווי יעדער מאל ווען‬ ‫נעבן די פענסטער און מיט א הויכער קול‬ ‫צדיק געזאגט מיט עניוות‪.‬‬ ‫דער רב גייט פארביי זיין שטוב באפאלט‬ ‫אויסשרייען עבירות פון יעדן דורכגייער‬ ‫ר' שבתי האט נישט נאכגעלאזט‪.‬‬ ‫זיין טאכטער א מורא'דיגע פחד‪.‬‬ ‫האט די טאכטער פון ר' שבתי אנגעהויבן‬ ‫זעענדיג אז געלט וועט נישט העלפן האט‬ ‫גוטע אידן האבן גענומען אויף זיך‬ ‫טרייסלען פון שרעק‪.‬‬ ‫ער פארגעשלאגן פאר'ן טורי זהב אז ער‬ ‫ארויפצוגיין צום רב אין שטוב און‬ ‫מיט איין אטעם איז זי אנטלאפן פון דעם‬ ‫גייט אים קויפן א מתנה א נייער טלית‪.‬‬ ‫אים איבערצייגן ער זאל זיין וויליג‬ ‫פענסטער און זי האט אזוי געטרייסלט פון‬ ‫"רבי איך פאר דאך ארום אין די וועלט‪,‬‬ ‫אונטערצונעמען זיך אפצוגעבן מיט די‬ ‫שרעק ביז ווען דער רב מיט זיין פמליא‬ ‫איך קום אן צו די ערטער וואו עס איז דא‬ ‫טאכטער פון ר' שבתי‪ ,‬אדער דער טורי זהב‬ ‫האבן זיך דערווייטערט פון דעם שטוב‪.‬‬ ‫גוטע טליתים‪ ,‬איך וויל קויפן פאר'ן רבי'ן א‬ ‫האט פאר יעדן איינעם געזאגט די זעלבע‪,‬‬ ‫דער סצענע האט זיך איבערגע'חזר'ט‬ ‫נייער טלית און דאס וועט זיין מיין מתנה"‪.‬‬ ‫אז ער האט נישט קיין באקאנטשאפט‬ ‫מערערע מאל‪ .‬יעדע מאל‪ ,‬ווען אימער דער‬ ‫דערצו האט דער טורי זהב מסכים‬ ‫מיט רוחות רעות און וועט וועגן דעם נישט‬ ‫רב האט אריבערשפאצירט דער שטוב פון‬ ‫געווען‪ .‬ר' שבתי האט געהאלטן ווארט‬ ‫קענען ארויסטרייבן די רוח רעה‪.‬‬ ‫ר' שבתי האט די טאכטער זיך אנגעהויבן‬ ‫און א שטיק צייט שפעטער האט ער זיך‬ ‫פאר איינער פון די ראשי הקהילה‬ ‫ווארפן פון שרעק און איינגערוהט ביז ווען‬ ‫אומגעקערט אהיים מיט א נייער טלית און‬ ‫האט אויפגעבליצט אן איינפאל‪ .‬ער האט‬ ‫דער צדיק איז פארביי‪.‬‬ ‫עס געגעבן פאר'ן רב‪.‬‬ ‫פארגעשלאגן פאר'ן טורי זהב אז אפשר‬ ‫מיטאמאל האט ר' שבתי געזעהן אז‬ ‫געציילטע טעג שפעטער האט אים‬ ‫זאל דער רב אריבערשיקן דער משמש‬ ‫אויב האט ער געמיינט אז קיין שום כח וועט‬ ‫דער טורי זהב געלאזט רופן זאגנדיג אז ער‬ ‫מיט א שליחות צום רוח רעה און אים‬ ‫נישט קענען ארויסראטעווען זיין טאכטער‬ ‫ציט צוריק פון די מתנה‪ ,‬ער וויל צוריק זיין‬ ‫באדראהען זאגנדיג אז אויב ער וועט נישט‬ ‫פון דעם שלעכטן רוח האט ער פאר זיך א‬ ‫אלטער טלית‪.‬‬ ‫פארלאזן די קערפער פון די פרוי וועט ער‬ ‫וועג‪ ,‬דער רב פון די שטאט האט א שליטה‬ ‫"דער מנהג איז אז מען באגראבט א‬ ‫האבן א מיאוס'ער סוף‪.‬‬ ‫אויף דעם דיבוק‪.‬‬ ‫מענטש מיט א טלית‪ ,‬איך וויל אז ווען‬ ‫צו דעם האט שוין דער רב צוגעשטימט‪.‬‬ ‫לאנג האט נישט געדויערט און א קלאפ‬ ‫איך קום ארויף אין יענער וועלט זאל איך‬ ‫מען האט געלאזט רופן דער משמש און‬ ‫אויפ'ן טיר פון דעם רב האט זיך געהערט‪.‬‬ ‫מיטנעמען מיט מיר מיין טלית‪ ,‬דער טלית‬ ‫אים איבערגעגעבן די שטעקן פון דעם רב‬ ‫ביים שוועל איז געשטאנען דער עושר פון‬ ‫וועט זיין דער עדות אז קיינמאל האט איך‬ ‫זאגנדיג אז בשליחות פון דעם מרא דאתרא‬ ‫שטאט ר' שבתי‪.‬‬ ‫מיט איר נישט געטראכט קיין שלעכטע‬ ‫זאל ער איבערגעגעבן פאר די רוח רעה ער‬ ‫"קומט אריין ר' שבתי"‪ .‬האט אים דער‬ ‫מחשבות‪ ,‬איך וויל צוריק מיין אלטע טלית"‪.‬‬ ‫זאל תיכף ומיד פארלאזן די קערפער פון‬ ‫הייליגער טורי זהב איינגעלאדנט צו זיך אין‬ ‫קעגן די טענה האט ר' שבתי נישט‬ ‫דאס מיידל ווייל אויב נישט וועט אים זיין‬ ‫שטוב‪.‬‬ ‫געהאט קיין ענטפער און דער טורי זהב‬ ‫ביטער און פינסטער‪.‬‬ ‫אריינקומענדיג אין שטוב האט ר' שבתי‬ ‫האט צוריק אנגעטון זיין אלטער טלית ווי‬ ‫אין שטוב פון ר' שבתי איז זיך‬ ‫אויסגעגאסן זיין ביטער הארץ פאר דעם‬ ‫אין די אמאליגע יארן‪.‬‬ ‫צוזאמענגעקומען אן עולם‪ ,‬יעדער האט‬ ‫צדיק‪ .‬נישט אויסלאזנדיג קיין שום פרט‬ ‫[יהי אור]‬ ‫געוואלט זעהן וואס דא גייט פאסירן‪ .‬א‬ ‫האט ער אים מיטגעטיילט מיט די צרה‬ ‫‪10‬‬ ‫בס"ד‬ ‫פלאם‪-‬פייערדיגע דרשה‬ ‫ומלהיב לבבות ישראלהרה"ג ר'יחזקאל‬ ‫מגיד מישרים‬ ‫דורכ'‬ ‫ן‬ ‫פלאם פייערארויס‬ ‫וועלכע וועט מיט זיין‬ ‫שליט"‬ ‫רפאפורט א‬ ‫פייער פון א תורת חסד תלמיד‪.‬‬‫ברענגען‬ ‫די‬ ‫דעם מוצאי שבת אין‬ ‫פרדס וויזניץ בשעה ‪8:45‬‬ ‫‪11‬‬ ‫ותימרון חידושא‬ ‫י‪ .‬ק‪ .‬קענווי איילענד‬ ‫מלאכת צובע (ב)‬ ‫מען עס ארויסנעמען פאר שבת‪.‬‬ ‫ווען איז דא צביעה ביי עסנווארג‬ ‫אויב מ'האט פארגעסן דאס ארויסצונעמען‪ ,‬זאל מען עס‬ ‫הגם אז בדרך כלל פסק'ענען מיר (סו"ס ש"כ) אז מעיקר הדין (א)‬ ‫ארויסנעמען אין שבת מיט די פיס (ד) [אדער מיט אן אנדער שינוי]‪,‬‬ ‫איז "אין צביעה באוכלים ומשקים" ‪ -‬עס איז נישטא קיין איסור צו‬ ‫ווייל דאס איז מוקצה‪.‬‬ ‫פארבן עסנווארג אדער געטראנקען‪( ,‬חוץ אין געוויסע פעלער‪ ,‬זע אין הערה‬ ‫(ב)‪ ,),‬איז דאס נאר ביי אוכלים ומשקים וואס מ'פלאנט צו עסן אדער‬ ‫ווען מען איז אין די פרעמד‬ ‫טרינקען‪.‬‬ ‫אין א פאל ווען א מענטש געפינט זיך אין א פרעמדע הויז‪ ,‬דארף‬ ‫אבער אוכלים ומשקים וואס מ'פלאנט נישט צו עסן‪ ,‬און אוודאי‬ ‫מען נישט מחמיר זיין דאס ארויסצונעמען‪ ,‬ווייל דער מענטש איז‬ ‫אויב עס איז נישט ראוי צו עסן אדער טרינקען‪ ,‬איז ביי דעם יא שייך‬ ‫בכלל נישט אינטערעסירט אין די קאליר (טל ברכה ח"ב עמוד ‪.)117‬‬ ‫דער איסור פון צביעה‪.‬‬ ‫אויב געבט עס נאר אריין א שמעק‬ ‫קאלערינג אין די בית‪-‬הכסא וואסער‬ ‫אויב עס געבט נישט אריין קיין קאליר‪ ,‬נאר א געשמאק און א‬ ‫דערפאר‪ ,‬אן אויף‪-‬פריש מיטל וואס געבט אריין א קאליר אין די‬ ‫שמעק‪ ,‬איז פארשטענדליך נישט דא קיין שאלה פון צובע‪ ,‬עס איז‬ ‫וואסער פון בית הכסא – סיי וואס מ'הענגט אריין אינעווייניג אין די‬ ‫אבער דא וואס קלערן אריין צי ביי דעם איז דא דער איסור פון מוליד‬ ‫שיסל‪ ,‬און סיי וואס מ'שטעקט אריין אינעם טאנק – איז א שאלה פון‬ ‫ריח‪ .‬למעשה זענען אסאך פוסקי זמנינו מקיל אין דעם (ה)‪.‬‬ ‫צובע (ג)‪ ,‬ווייל די וואסער שטייט נישט אויף צו טרינקען‪ ,‬דעריבער זאל‬ ‫מקורות והערות‬ ‫(א) דלחומרא יש חוששין לשיטת הגינת וורדים המובא בשערי תשובה ריש סימן שי"ח‪ ,‬דאם מכניס במשקה דבר שנצבע המשקה על ידה‪ ,‬יש בזה משום איסור צובע‬ ‫[ולדעה זו יהא אסור להכניס במים שום משקה‪ ,‬כגון להכניס קאווע או טיי להמים]‪ ,‬ולדעה זו מהני אם נותן מקודם הדבר הצובע‪ ,‬ורק אח"כ נותן ע"ג המים [מיהו לא‬ ‫מועיל שינוי זה בצובע גמור כמובן]‪.‬‬ ‫והנה דברי הגינת וורדים נתקבל לחומרא‪ ,‬ולכן כדאי אכן להחמיר שלא לשפוך ארענדזש‪-‬דזשוס על המים‪ ,‬אלא יעשה להיפוך וכדומה‪ ,‬אבל לא יעשה כן על חשבון‬ ‫הלכה אחרת כמובן‪ ,‬דאין זה אלא חומרא‪.‬‬ ‫(ב) עיין מנחת שלמה (ח"ב סימן י"ד) דכפי ששמע יש חילוק בדמים בין הסוג שגם צובע‪ ,‬לבין הסוג שאינו אלא מוליד ריח‪ ,‬וא"כ הרי מוכח דכוונתו לכך‪[ .‬ובעיקר הענין‬ ‫עיין בטל ברכה בהערותיו על מלאכת צובע הערה ‪.]49‬‬ ‫(ג) צו נוצן א זאך וואס איז מיוחד צו פארבן (‪ ,)FOOD COLOURRING‬איז דא פוסקים וואס אסר'ן אפילו ביי עסנווארג (עיין חיי"א כלל כ"ד ס"ה ובנשמת אדם‬ ‫שם‪ ,‬הובא חלקו במ"ב סו"ס ש"כ)‪.‬‬ ‫אזוי אויך פארבן עסנווארג מיט א ציל פון פארדינען געלט‪ ,‬ווי א בעה"ב פון א רעסטוראנט וואס פארבט זיינע עסן כדי די געסט זאלן גליסטן צו די עסנווארג‪ ,‬און דורך‬ ‫דעם פארדינען מער געלט‪ ,‬הייסט דאס צובע (זה כבר אסור לכל הפוסקים‪ ,‬עיין היטיב פרמ"ג סו"ס ש"כ‪ ,‬הובא במ"ב שם‪ ,‬והדוגמא של רעסטוראנט לקחנו מטל ברכה)‪.‬‬ ‫(ד) ואם אינו יכול להוציאו ברגלו‪ ,‬כתב בספר פסק"ת (סימן ש"כ ‪ )283‬שמותר להוציאו בידו עיי"ש טעמו‪.‬‬ ‫(ה) עיין ארחות שבת שמביא מה ששמע ממומחים שבאמת אינו עשוי להכניס ריח בהמים‪ ,‬אלא שעשוי להכניס ריח בהחדר‪ ,‬יעו"ש‪ .‬ויש לדון לפי המציאות אם אכן‬ ‫כך הוא‪ .‬ויש עוד הרבה מקילים בזה [ובטל ברכה (סוף הערה ‪ )49‬הקיל בלא טעם הנ"ל‪ ,‬מכיון שלא נעשה רק לסלק הריח רע]‪.‬‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫זיך אנגעגרייט צידה לדרך אויף לעתיד לבוא‬ ‫כי ציד בפיו‪.‬‬ ‫חז"ל זאגן אונז אז ווען משיח וועט קומען וועט השי"ת זאגן פאר די אבות הק'‪' :‬די אידישע קינדער האבן געזינדיגט'‪ ,‬און בעטן‬ ‫אז זיי זאלן משפט'ן די אידן‪.‬‬ ‫און ווער וועט זיך אננעמען פאר כלל ישראל? יצחק אבינו‪.‬‬ ‫יצחק אבינו וועט טענה'ן אז אויך ער האט געהאט א זון עשו הרשע‪ ,‬און מיט דעם אלעם האט ער אים ליב געהאט‪ .‬ער וועט‬ ‫בעטן פון השי"ת אז ער זאל זיך אויך מרחם זיין אויף זיינע קינדער און מעורר זיין די ליבשאפט וואס ער האט אויף זיי‪ ,‬אפילו אז‬ ‫זיי האבן געזינדיגט‪.‬‬ ‫די בחינה איז מרומז אין דער פסוק‪ ,‬ויאהב יצחק את עשו – יצחק האט ליב געהאט עשו‪ ,‬כי ציד בפיו ‪ -‬ווייל אדאנק די אהבה‬ ‫וואס ער האט ארויסגעוויזן פאר עשו‪ ,‬וועט ער לעתיד לבוא האבן 'צידה' מיט וואס ער וועט קענען מעורר זיין רחמים אויף כלל‬ ‫ישראל ווען משיח וועט קומען‪.‬‬ ‫[הרה"ק ר"מ מפרעמישלאן זצוק"ל]‬ ‫‪12‬‬ ‫בס"ד‬ ‫גאר אינטערעסאנט ‪.‬‬ ‫קרישקעלעך ‪.‬‬ ‫אנעקדאטן ‪.‬‬ ‫זכרונות ‪.‬‬ ‫לעבעד יגע‬ ‫א‬ ‫ע רשטמ א לי ג‪:‬‬ ‫היסטארישע פאנעל‬ ‫בנושא‪ :‬די ישיבה ציט זיך ארויס קיין היטשין‪.‬‬ ‫ערשטמאליג אדורכגיין די גאנצע‬ ‫וועט מ'‬ ‫היסטארישע פאנעלווי‬ ‫א גאר‬ ‫ישיבה האט זיך ארויסגעצויגן קיין היטשין‪,‬מיט אלע‬ ‫תקופה ווען‬ ‫די‬ ‫עפעס וואס לוינט נישט צו פארפאסן‪.‬‬ ‫קרישקעלעך ארום און ארום‪,‬‬ ‫דעם מוצאי שבת אין‬ ‫פרדס וויזניץ בשעה ‪8:45‬‬ ‫‪13‬‬ ‫פארזעצונג‬ ‫‪8‬‬ ‫פרישע שפאנענדע און‬ ‫דראמאטישע‬ ‫אשר יאקאב‬ ‫צווישן‬ ‫פארזעצונג‬ ‫צוויי‬ ‫נעמען‬ ‫אין קורצן פון פריער‪:‬‬ ‫נאך דער לוויה פון מרת מרים יוכבד שטיינבערגער ע"ה אין סטעמפארד הילל‪ ,‬האט גדלי' קליין אנגעהויבן אויספארשן ווער די‬ ‫פרוי איז באמת געווען‪ ,‬און פארוואס איר לעבן איז געווען אזוי פארמאכט פון די אויגן פון אירע שכנים‪.‬‬ ‫צוזאמען מיט זיין ברודער יוסי אין מאנסי פרובירן זיי צונויפצושטעלן די פארשידענע רמזים‪ ,‬און צו פארשטיין פארוואס זייער‬ ‫פאטער‪ ,‬הרב שלום קליין‪ ,‬האט אמאל דערמאנט דעם נאמען שטיינבערגער‪ ,‬און פארוואס יוסעלע רובינשטיין איז געווען אזוי‬ ‫איבערראשט פון עפעס וואס דער פאטער האט אים דערציילט וועגן דעם‪.‬‬ ‫א באזוך ביים פאטער אין א נורסינג‪-‬היים האט געברענגט בלויז א קורצן זכרון‪ ,‬אבער דער נאמען שטיינבערגער האט ווידער‬ ‫אויפגעוועקט שאלות פון דער פארגאנגענהייט‪ .‬עס ווערט אלץ קלארער אז הינטער דעם נאמען ליגט א געשיכטע וואס איז נאך‬ ‫ווייט פון אויפגעקלערט ווערן‪.‬‬ ‫און יעצט ליינט ווייטער‪:‬‬ ‫אלעס האט אויסגעזען ווי אלעמאל‪ ,‬און דאך האט ער געפילט‬ ‫לאנדאן‪ ,‬ענגלאנד –‬ ‫אז ער קוקט שוין אויף דער געגנט מיט אנדערע אויגן‪ .‬ווייל ער‬ ‫טבת תשס''ח‬ ‫האט געוואוסט אז הינטער די באקאנטע הייזער‪ ,‬הינטער די טירן‬ ‫דער פליגער האט זיך אראפגעלאזט אין דעם היטראו‬ ‫וואס ער איז שוין טויזנטער מאל פארבייגעגאנגען‪ ,‬ליגט אפשר‬ ‫א געשיכטע וואס ער האט קיינמאל נישט געחלומ'ט אז ער וועט‬ ‫לופטפעלד נאך דער כמעט זיבן שטונדיגע רייזע און גדלי' קליין‬ ‫אמאל דארפן אויספארשן‪.‬‬ ‫האט מיט א שטילן זיפץ צוגעמאכט זיין אויגן פאר א מאמענט‪.‬‬ ‫דער טאג איז געווען קאלט‪ ,‬און א פיינער ווינט האט געטריבן‬ ‫ער איז געווען מיד‪ ,‬אבער ער האט זיך געפילט גוט אז ער‬ ‫טרוקענע בלעטער צוזאמען מיט קליינע שטיקלעך פאפיר און‬ ‫איז שוין אויפן וועג אהיים‪ .‬אין מאנסי האט ער פארברענגט‬ ‫ליידיגע פלאסטישע זעקלעך איבערן טראטואר‪ .‬דער דרייווער‬ ‫עטליכע טעג מיט זיין ברודער יוסי‪ ,‬און זיי האבן צוזאמען‬ ‫האט אים געפרעגט עפעס וועגן דעם פארקער‪ ,‬און גדלי' האט‬ ‫פרובירט צו פארשטיין דעם מיסטעריעזן נאמען שטיינבערגער‪.‬‬ ‫געענטפערט מיט א האלבן שמייכל‪ ,‬אן באמת צו הערן וואס מען‬ ‫זיי האבן גערעדט‪ ,‬געקלערט און געזוכט אין זכרונות פון דער‬ ‫האט אים געפרעגט‪ .‬זיין קערפער איז געווען מיד פון דער נסיעה‪,‬‬ ‫פארגאנגענהייט‪ ,‬אבער קיין קלארע תשובה האבן זיי נישט‬ ‫אבער זיין קאפ איז געווען וואַך ווי אינמיטן טאג‪ .‬ער האט זיך‬ ‫געפינען‪.‬‬ ‫געכאפט ביי יעדן קליינעם געדאנק‪ ,‬יעדן נאמען און יעדן פרט‬ ‫ווען ער איז ארויסגעקומען פון לופטפעלד און אריינגעשטיגן‬ ‫וואס האט געקענט זיין דער שליסל צו דער געשיכטע‪.‬‬ ‫אינעם שווארצן טעקסי קיין סטעמפארד הילל‪ ,‬האט ער געקוקט‬ ‫ווען דער קאר איז אריינגעפארן אין סטעמפארד הילל‪ ,‬האט‬ ‫אויף די באקאנטע גאסן און געשעפטן וואו ער איז פארבייגעפארן‪.‬‬ ‫‪14‬‬ ‫בס"ד‬ ‫זכרנו ימים מקדם שנות הראשונים בהיטשין‬ ‫זכרונות‪.‬‬ ‫דע רמ אן‬ ‫די ר‬ ‫אבי סע לע‬ ‫יושע אהרן ברייער‬ ‫פון וויליאמסבורג און מו"ה ר'‬ ‫שעהר הי"‬ ‫ו‬ ‫עזריאל‬ ‫א שמועס מיט מו"ה ר'‬ ‫מתלמידי ישיבתינו‬‫יואל לאנגבערגשליט"א‪,‬‬ ‫אנגעפירט דורכן פה מפיק מרגליות הרה"ג ר'‬ ‫ו הי"‬ ‫טון וואס די ישיבה האט זיך ארויסגעצויגן קיין היטשין‪.‬‬ ‫תקופה‬ ‫וועטדיאדורך‬ ‫הק'‪,‬ווי מ'‬ ‫דעם מוצאי שבת אין‬ ‫פרדס וויזניץ בשעה ‪8:45‬‬ ‫‪15‬‬ ‫נישט געוואלט זיך פירן ווי א מענטש וואס פארלירט דעם שכל‬ ‫גדלי' געבעטן דעם דרייווער אפצושטעלן א ביסל פריער פון זיין‬ ‫צוליב א מיסטעריע‪ .‬ער האט שוין געלערנט אין לעבן אז ווען‬ ‫הויז‪ .‬ער האט נישט געהאט קיין ספעציעלן חשבון מיט זיך; ער‬ ‫מען יאגט זיך צו שנעל צו א תשובה‪ ,‬קען מען פארפאסן דעם‬ ‫האט פשוט געוואלט גיין די לעצטע שטיקל וועג צופיס‪ ,‬אטעמען‬ ‫איינציגן ריכטיגן וועג‪ .‬אבער ער האט אויך געוואוסט אז ער‬ ‫די קאלטע לופט און זיך צוריק אריינפאסן אין זיין געווענליכן‬ ‫קען נישט מער צוריקגיין צו דער אלטער גלייכגילטיקייט‪ .‬די‬ ‫לעבן‪.‬‬ ‫געשיכטע האט זיך שוין אריינגעכאפט אין אים‪.‬‬ ‫אבער ווען ער איז אנגעקומען צום עק פון דער גאס‪ ,‬האט ער‬ ‫אין שטוב האט מען אים אויפגענומען מיט א ווארעמקייט‬ ‫זיך פלוצלינג אפגעשטעלט‪.‬‬ ‫וואס ער האט שוין לאנג נישט געשפירט‪ .‬די גאנצע משפחה האט‬ ‫נומער ‪.37‬‬ ‫געווארט אויף אים‪ ,‬און ווי נאר ער איז אריינגעקומען‪ ,‬זענען זיי‬ ‫דער הויז איז געשטאנען דארט ווי פריער‪ ,‬מיט זיין טונקעלער‬ ‫אים אנטקעגנגעקומען מיט שמחה און התרגשות‪.‬‬ ‫פראנט‪ ,‬דעם פארמאכטן טויער און די פענסטער לאדנס וואס‬ ‫די קינדער האבן געוואלט וויסן וויאזוי די נסיעה איז געווען‪,‬‬ ‫האבן קוים געלאזט זען וואס עס טוט זיך אינעווייניג‪ .‬עפעס‬ ‫וואס ער האט געטון אין אמעריקע‪ ,‬און ווען ער וועט זיי דערציילן‬ ‫איז געווען אין דער שטילקייט פון דעם הויז וואס האט אים‬ ‫מער‪ .‬זיין ווייב האט אים אנגעקוקט מיט א שמייכל‪ ,‬אבער אין‬ ‫אלץ אויפגעברויזט‪ .‬אנדערע הייזער אין דער גאס האבן געהאט‬ ‫אירע אויגן האט זיך אויך געליינט א שטילע זארג‪ .‬זי האט‬ ‫ליכט אין די פענסטער‪ ,‬מענטשן וואס זענען אריינגעקומען‬ ‫געוואוסט ווי שטארק די גאנצע פרשה האט אים אויפגערודערט‬ ‫און ארויסגעגאנגען‪ ,‬א טיר וואס האט זיך געעפנט פאר א קינד‬ ‫אין די לעצטע טעג‪ ,‬און זי האט געהאפט אז די צייט מיט זיין‬ ‫אדער א שכן‪ .‬אבער ביי שטיינבערגער'ס הויז האט זיך גארנישט‬ ‫ברודער וועט אים העלפן צוריקקומען אביסל רואיגער‪ .‬זי האט‬ ‫גערירט‪.‬‬ ‫אים געפרעגט צי ער וויל עפעס עסן‪ ,‬און די קינדער האבן זיך‬ ‫גדלי' האט זיך דערמאנט ווי ער פלעגט אלס יונגער בחור‬ ‫געאיילט צו ברענגען וואס ער דארף‪.‬‬ ‫אריבערגיין די גאס מיט א שנעלן טריט‪ ,‬און ווי ער פלעגט זיך‬ ‫גדלי' האט זיך אויסגעטאן דעם מאנטל‪ ,‬זיך געוואשן די‬ ‫נישט אומקוקן ביז ער איז שוין געווען ווייט פון דעם הויז‪ .‬אין‬ ‫הענט און זיך אראפגעזעצט מיט זיי‪ .‬ער האט געשמייכלט‪,‬‬ ‫יענע יארן האט ער זיך געשעמט צו מודה זיין אז דאס הויז מאכט‬ ‫געענטפערט אויף זייערע פראגעס און זיך געפריידט צו זיין‬ ‫אים נערוועז‪ .‬ער האט זיך געזאגט אז ס'איז נאר אן אלטער בנין‪ ,‬א‬ ‫צוריק אינדערהיים‪ ,‬צווישן זיינע אייגענע קינדער‪ .‬פאר א וויילע‬ ‫פארמאכטע טיר און א פרוי וואס רעדט נישט מיט אירע שכנים‪.‬‬ ‫האט ער אפילו געשפירט ווי ער קען לאזן די שווערע מחשבות‬ ‫יעצט האט ער פארשטאנען אז די אומבאקוועמליכקייט איז‬ ‫אין דער זייט‪.‬‬ ‫אפשר נישט געווען אינגאנצן אומזיסט‪.‬‬ ‫אבער ווען דער שמועס איז שטילער געווארן און די‬ ‫ער האט געוואוסט אז מרת שטיינבערגער איז שוין נישטא‪.‬‬ ‫קינדער זענען צוריקגעגאנגען צו זייערע זאכן‪ ,‬האט זיך גדלי'‬ ‫ער האט געזען ווי מען האט איר ארויסגעטראגן אויף איר לעצטן‬ ‫אראפגעזעצט אין זיין קליינעם ארבעטס‪-‬צימער‪ .‬ער האט‬ ‫וועג‪ ,‬ער האט געזען די מענטשן וואס זענען געקומען צו דער‬ ‫ארויסגענומען א נאטיץ‪-‬ביכל‪ ,‬דעם סארט ביכל וואס ער פלעגט‬ ‫לוויה‪ ,‬און ער האט געזען די צוויי פרויען וואס זענען געשטאנען‬ ‫נוצן ווען ער האט געדארפט געדענקען נעמען‪ ,‬טעלעפאן‪-‬‬ ‫דארט מיט א פנים וואס האט אויסגעזען ווי זיי טראגן מיט זיך א‬ ‫נומערן אדער זאכן וואס מען טאר נישט פארגעסן‪ .‬אויפן ערשטן‬ ‫גאנצע לעבן פון זכרונות‪ ,‬אבער קיינער פון די אנוועזנדע האט‬ ‫ליידיגן בלאט האט ער געשריבן‪:‬‬ ‫נישט געקענט ליינען אויף זייערע פנימ'ער וואס זיי טראכטן‪.‬‬ ‫מרים יוכבד שטיינבערגער‪.‬‬ ‫ווער זענען זיי געווען? פארוואס האט כמעט קיינער פון די‬ ‫אונטער דעם האט ער געשריבן‪ :‬די צוויי טעכטער‪ .‬דערנאך‪:‬‬ ‫שכנים נישט געוואוסט אז די פרוי האט טעכטער? און פארוואס‬ ‫טאטי‪ .‬און צום סוף‪ :‬יוסעלע רובינשטיין‪.‬‬ ‫האט מען אזוי שטרענג געהיטן דעם הויז און דעם לעבן וואס‬ ‫ער האט געקוקט אויף די פיר שורות‪ .‬זיי האבן אויסגעזען‬ ‫האט זיך דארט אפגעשפילט?‬ ‫ווי נעמען פון פיר באזונדערע מענטשן‪ ,‬יעדע שורה א וועלט‬ ‫ער האט זיך דערמאנט ווי מען האט אמאל געזאגט אז מרים‬ ‫פאר זיך‪ .‬אבער עפעס האט זיי פארבינדן‪ .‬ער האט נאכנישט‬ ‫שטיינבערגער איז א פרוי וואס וויל מען זאל איר אפלאזן‪ .‬זי וויל‬ ‫געוואוסט וואס‪ ,‬און ער האט זיך נישט געוואלט לאזן פירן דורך‬ ‫נישט קיין באזוכן‪ ,‬זי וויל נישט קיין שכנות'דיגע שמועסן און זי‬ ‫קיין פאראויסגעמאכטע מסקנות‪ .‬ער האט בלויז געוואוסט אז די‬ ‫וויל נישט אז מען זאל פרעגן וואו זי גייט אדער ווער עס קומט צו‬ ‫נעמען זענען נישט צוזאמגעקומען צופעליג אין זיין לעבן‪.‬‬ ‫איר‪ .‬אין א געגנט וואו מען קען זיך צומאל נישט איינהאלטן פון‬ ‫ער האט אנגעהויבן שרייבן די זאכן וואס זיי האבן זיכער‬ ‫פרעגן צי א שכן האט שוין געקויפט די נייע קאר‪ ,‬אדער פארוואס‬ ‫געוואוסט; מרים שטיינבערגער האט געלעבט אין סטעמפארד‬ ‫דער האט זיך משדך געווען מיט יענעם‪ ,‬איז אזא שטילקייט אליין‬ ‫הילל‪ ,‬אבער כמעט קיינער האט איר נישט געקענט‪ .‬זי האט‬ ‫געווען גענוג צו מאכן מענטשן נייגעריג‪.‬‬ ‫געהאט טעכטער‪ ,‬אבער זיי זענען געווען אומבאקאנט אין דער‬ ‫אבער איצט איז די פרוי געשטארבן‪ ,‬און די שאלות זענען‬ ‫געגנט‪ .‬טאטי האט אמאל דערמאנט איר נאמען‪ ,‬און יוסעלע‬ ‫געבליבן לעבעדיגער ווי אמאל‪.‬‬ ‫רובינשטיין האט געהערט עפעס וואס האט אים געמאכט זיך‬ ‫גדלי' האט זיך געצוואונגען אראפצוגיין ווייטער‪ .‬ער האט‬ ‫שטארק וואונדערן‪ .‬מער ווי דעם האבן זיי נישט געהאט‪.‬‬ ‫נישט געהאט קיין רעכט אריינצוגיין אין דעם הויז‪ ,‬און ער האט‬ ‫‪16‬‬ ‫בס"ד‬ ‫ביהמ"ד שערי שלום‬ ‫טשאבא‬ ‫בנשיאות כ"ק מרן רבינו שליט"א‬ ‫נגיל ונשיש בזאת התורה‬ ‫כי הוא לנו עוז ואורה‬ ‫ול פני כ"ק רבינו שליט"א בברכה כאיש אחד בלב אחד אנו מגישים‪,‬‬ ‫מ‬ ‫זה היום אשר קוינו בא יום שמחת התורה לעירינו לונדון ולדרים‪,‬‬ ‫לשמוח ברינה על שזכה מורינו לקיים מצות כתיבת ספר תורה בכל הפירושים‪,‬‬ ‫טהור לב פסע לקיים מצות בוראו ובכתב ידו כתב מספר בראשית עד סוף ספר דברים‪,‬‬ ‫ועבר בעזהשי"ת על זמנים ומצבים באמונה חזקה ובכוח אזר וכתב עמודים אחר עמודים‪,‬‬ ‫בכן ברגשי הלב מברכים מול פני הקודש מורינו ומדריכינו עמוד החסד שמו נודע בשערים‪,‬‬ ‫ה”ה‬ ‫כ"ק מרן‬ ‫רבינו שליט"א‬ ‫אב"ד דקהילתינו שערי שלום טשאבא‬ ‫ונשיא כוללי תפארת שלום בוקר ערב וצהרים‬ ‫יהא רעווא מן קדמן אביהון דבשמיא שזכות התורה יגן על מורינו ויזכה להשפעה מן שמים‪,‬‬ ‫כל היעודים רפואות וישועות שקוי לעצמותיך ורפאות לשריך אורך ימים ושנות חיים‪,‬‬ ‫ויזכה מורינו להמשיך בהנהגת הקהילה להורינו הדרך אשר נלכו בה רבות בשנים‪,‬‬ ‫ובהאי שעתא אנו מודים ומשבחים על כל מה שכבודו עושה לכל אחד מאתנו כאב רחמים‪,‬‬ ‫ומלהיב לבבינו בדרשות ודברי תורה ותמיד עוזר להכלל ולהפרט בעצה ותשועה בכל ענינים‪,‬‬ ‫והברכה אחת שנזכה לחוס תחת צילו ולשמוח יחד בשמחה בכל עת ועידן בעזרת יוצר יצורים‪.‬‬ ‫היוצאים בקידה בשמחת דודים‪.‬‬ ‫מתפללי‬ ‫הביהמ"ד‬ ‫‪17‬‬ ‫גערופן נאך איינעם פון דער אנדערער זייט גאס‪ .‬די וועלט איז‬ ‫דאן האט ער ארפאגלייגט דער פעדער‪.‬‬ ‫ווייטער געגאנגען אין איר געווענליכן ריטם‪ ,‬ווי כאילו קיין שום‬ ‫א מענטש קען בויען א גאנצע געשיכטע פון פיר פאקטן‪ ,‬האט‬ ‫סוד איז קיינמאל נישט געווען באהאלטן אין א הויז עטליכע טירן‬ ‫ער געטראכט‪ ,‬אבער דאס מאכט עס נאך נישט אמת‪ .‬ער האט‬ ‫ווייטער‪.‬‬ ‫נישט געוואלט אויסטראכטן א פארבינדונג בלויז ווייל ער האט‬ ‫גדלי' האט זיך דערמאנט אין א זאך וואס ער האט אמאל געהערט‬ ‫געדארפט אז עס זאל זיין איינס‪ .‬אויב ער האט געוואלט געפינען‬ ‫פון אן אלטן שכן‪ .‬ער האט געזאגט אז מרים שטיינבערגער איז‬ ‫דעם אמת‪ ,‬האט ער געדארפט וויסן וועלכע פראגע צו פרעגן און‬ ‫נישט געווען פון די וואס האבן זיך ארומגעדרייט אין דער געגנט‪,‬‬ ‫וועמען צו פרעגן‪.‬‬ ‫און אז ווען מען האט איר יא געזען‪ ,‬איז עס געווען אלעמאל מיט‬ ‫די טעכטער זענען געווען איין וועג‪ .‬אפשר האבן זיי געוואוסט‬ ‫א געוויסער איילעניש‪ .‬זי האט נישט געקוקט אויף די מענטשן‪,‬‬ ‫מער ווי זיי האבן געזאגט‪ .‬אפשר האבן זיי גארנישט געוואוסט‪.‬‬ ‫און די מענטשן האבן זיך צוגעוואוינט נישט צו קוקן אויף איר‪.‬‬ ‫און יוסעלע רובינשטיין איז געווען דער צווייטער וועג‪ ,‬ווייל דער‬ ‫אזוי קען א מענטש וואוינען צענדליגער יארן צווישן שכנים‪ ,‬און‬ ‫אויסרוף וואס ער האט אמאל געמאכט איז געווען צו שטארק צו‬ ‫ווען ער פארט אוועק‪ ,‬בלייבט כמעט נישט קיין זכרון‪.‬‬ ‫פארגעסן‪.‬‬ ‫אבער ביי מרים שטיינבערגער איז עפעס אנדערש געווען‪ .‬איר‬ ‫אבער יוסעלע אליין איז שוין נישט געווען צווישן די‬ ‫נאמען איז נישט פארשוואונדן צוזאמען מיט איר‪ .‬פארקערט‪:‬‬ ‫לעבעדיגע‪.‬‬ ‫זינט איר טויט האט דער נאמען אנגעהויבן צו ערשיינען אין‬ ‫גדלי' האט זיך דערמאנט אז יוסי האט שוין גערעדט וועגן‬ ‫ערטער וואו גדלי' האט קיינמאל נישט ערווארטעט — אין א‬ ‫געפינען יוסעלע'ס קינדער‪ .‬אויב דער פאטער האט אמאל‬ ‫שמועס פון זיין פאטער‪ ,‬אין א זכרון פון יוסעלע רובינשטיין‪ ,‬און‬ ‫דערציילט יוסעלע עפעס וויכטיגס‪ ,‬איז מעגליך אז יוסעלע האט‬ ‫יעצט אין א געשיכטע וואס האט אים שוין געפירט פון לאנדאן‬ ‫עס דערמאנט אין שטוב‪ ,‬אדער איבערגעלאזט א בריוו‪ ,‬א פאפיר‪,‬‬ ‫קיין מאנסי און צוריק‪.‬‬ ‫א בילד‪ ,‬עפעס וואס ער האט קיינמאל נישט געהאלטן פאר‬ ‫ער האט זיך צוריקגעזעצט ביים טיש און נאכאמאל געקוקט‬ ‫וויכטיג ביז יעצט‪ .‬מענטשן האבן אמאל געהאלטן סודות פאר זיך‬ ‫אויף די נעמען אין זיין ביכל‪ .‬ער האט נישט אויסגעמעקט קיין‬ ‫א גאנץ לעבן‪ ,‬אבער זיי האבן נישט אלעמאל געקענט פארמיידן‬ ‫איינע פון זיי‪ ,‬און ער האט אויך נישט צוגעלייגט קיין נייעם נאמען‪.‬‬ ‫אז א קליין שטיקל פון דעם סוד זאל בלייבן אין די הענט פון די‬ ‫דערווייל איז דאס געווען אלעס וואס ער האט געהאט‪.‬‬ ‫קומענדיגע דור‪.‬‬ ‫א נאמען‪ ,‬א פארמאכטן הויז‪ ,‬צוויי פרויען ביי א לוויה‪ ,‬און א‬ ‫ער האט גענומען דעם טעלעפאן און געוואלט רופן יוסי‪,‬‬ ‫זכרון וואס האט זיך נישט געוואלט עפענען‪.‬‬ ‫אבער ער האט זיך אפגעשטעלט‪ .‬אין ניו יארק איז עס נאך נישט‬ ‫גדלי' האט פארמאכט דעם ביכל און עס געלייגט אין‬ ‫געווען די צייט צו רופן אן א סיבה‪ .‬ער האט צוריק געלייגט דעם‬ ‫דער שופלאד‪ .‬מארגן וועט ער זיך ווידער אפגעבן מיט זיינע‬ ‫טעלעפאן און זיך אויפגעשטעלט צו גיין צום פענסטער‪.‬‬ ‫געווענליכע זאכן‪ .‬ער וועט רעדן מיט מענטשן‪ ,‬ענטפערן‬ ‫פון זיין פענסטער האט מען געקענט זען א שטיקל פון‬ ‫טעלעפאנען און זיך פירן ווי אלע אנדערע טעג‪ .‬אבער ער האט‬ ‫דער גאס‪ .‬א שכן איז געשטאנען ביים קאר און געפרואווט‬ ‫געוואוסט אז אונטער דעם געווענליכן לעבן ליגט יעצט א‬ ‫אריינצושטופן א גרויסן זעקל אין באגאזש‪ .‬צוויי קינדער זענען‬ ‫פראגע וואס וועט אים נישט לאזן רוען‪.‬‬ ‫אריבערגעלאפן מיט זייערע שולע‪-‬טאשן‪ ,‬און א פרוי האט‬ ‫פארזעצונג קומט אי"ה‬ ‫די תפילה פון דעם צדיק האט גע'פועל'ט‪.‬‬ ‫לעטר פתורא‬ ‫ויעתר יצחק לנכח אשתו‪.‬‬ ‫אין די תוה"ק ווערט דערציילט אז יצחק אבינו האט געדאוונט 'לנוכח אשתו'‪.‬‬ ‫רש"י אויפן ארט געבט צו פארשטיין אז ער האט זיך געשטעלט דאווענען אין איין ווינקל און רבקה אמנו אין די צווייטע‬ ‫ווינקל‪.‬‬ ‫עס קען זיין נאך א דערהער‪ ,‬אז דער 'לנכח' אשתו קומט מרמז צו זיין אז יצחק האט געדאוונט אזוי ווייל ער איז געווען ביי‬ ‫זיך בשפלות‪ .‬ער האט געגלייבט אז ער האט נישט גענוג זכותים אז זיינע תפילות זאלן נתקבל ווערן ביים באשעפער‪ ,‬ער האט‬ ‫געבעטן לנכח ‪ -‬קעגן איר‪ ,‬אז אין איר זכות זאלן די תפילות ווערן נתקבל‪ .‬אבער די תוה"ק זאגט אונז ווייטער אז אפילו אז ער‬ ‫האט אזוי געדאוונט איז ער למעשה געהאלפן געווארן וועגן זיין זכות און נישט וועגן רבקה‪ ,‬און ווי עס שטייט ווייטער ויעתר לו‬ ‫ה' ‪ -‬אז אין זיין זכות זענען געענטפערט געווארן די תפילות‪.‬‬ ‫[קדושת לוי]‬ ‫‪18‬‬ ‫בס"ד‬ ‫חבורת‬ ‫קנין תורה בהלכה‬ ‫שע"י כולל תפארת שלום טשאבא‬ ‫בנשיאות כ"ק מרן רבינו שליט"א‬ ‫שישו ושמחו‬ ‫בשמחת התורה‬ ‫גיל ונשיש בזאת התורה כי הוא לנו עוז ואורה כולנו יחד בגיל ורנה שמחים‪,‬‬ ‫נ‬ ‫שליח עושה שליחותו וזכה מרן רבינו שליט"א לקיים מצות בוראו באמת ובתמים‪,‬‬ ‫יום אחר יום שנה אחר שנה עסק בעוז בעט"ו ובזמנו לקיים מצות יוצר יצורים‪,‬‬ ‫את הספר התורה הזאת שנכתב בזמנים קשות בעזר השי"ת הרופא חולים‪,‬‬ ‫הזכותים הגדולים של מורינו שליט"א להחזיק ולתמוך ידי יושבי אוהלים‪,‬‬ ‫כל היום מבוקר ועד ערב הקול יוצא מבית המדרש בלימוד בפלפול חבירים‪,‬‬ ‫וגם לרבות להיות עמוד החסד בעירינו ולעזור בלי ליאות ללבות נשברים‪,‬‬ ‫לנהל מוסדות התורה לבנים ובנות בטירחא דגופא בשמחה ובמאור פנים‪,‬‬ ‫מו‪++++‬ל פני כ"ק‬ ‫לכן זכה לחסד ה' לראות פרי עמלו ספר נאה על השרטוט בקלף כתובים‪,‬‬ ‫ונבוא בברכה יחד חבירים מקשיבים‪,‬‬ ‫מ‪+‬רן ר‪+‬בינו‬ ‫שליט”א‬ ‫לרגל שמחת הכנסת ספר תורה‬ ‫שיתקיים ביום א' לסדר וראשו מגיע השמים‪,‬‬ ‫ויהי רצון שזכות התורה יגן שיזכה כ"ק מורינו שליט"א להמשיך‬ ‫בעבודת הקדשים‪ ,‬בבריית גופא ונהורא מעליא עוד רבות בשנים‪,‬‬ ‫יחד כולם עונים ומברכים‪,‬‬ ‫תלמידי הכולל‬ ‫גם אנו בברכה מצטרפים‪,‬‬ ‫יצחק שלמה אלבוים‬ ‫שמואל ישעי' ווייסמאן‬ ‫‪19‬‬ ‫יישר כח ל‬ ‫מיט די הילף פונ‬ ‫מיט די כוחות פון די געטרייע ‪ 42‬טיעם‬ ‫אונזערע גוטע ברודער האבן מיר דערג‬ ‫א רינגעלע אינעם גרויסן קייט‬ ‫פונעם אלוועטליכן ריזיגן ציפער פון‪:‬‬ ‫‪$1,423,771‬‬ ‫לאנדאן האט באוויזן! לאנדאן האט דערגרייכט! א‬ ‫‪NSORS‬‬ ‫‪PONSORS‬‬ ‫‪20‬‬ ‫לאנדאן!!!‬ ‫נעם בורא עולם‪.‬‬ ‫מעמבערס‪ ,‬מיט די ‪ 3411‬נדבות פון אייך‬ ‫גרייכט דעם אסטראנאמישן ציפער פון‪:‬‬ ‫א יישר כוח אייך!‬ ‫‪SPON‬‬ ‫‪GOLD SP‬‬ ‫‪21‬‬ 22 23 ‫מיטן גאנצן הארץ‬ ‫'פערזענליכ‬ ‫לוי שרייבער מיט אן‬ ‫אויסשליסליך רירנדע‬ ‫געשיכטע‬ ‫טייערע ליינער‪ ,‬קומט מיט מיר אויף א פערזענליכע שפאציר;‬ ‫מיר לאזן זיך אצינד ארויס אויף א וועג פון עטליכע לאנגע‬ ‫טבת תשפ''ו‬ ‫חדשים‪.‬‬ ‫איידער איר שטייגט ארויף‪ ,‬וואלטן מיר אייך גע'עצה'ט זיך‬ ‫ווארעם אנצוטון און זיך באקוועם מאכן‪ ,‬ווייל מיר פארן אויף א‬ ‫א אידישע מאמע‬ ‫שטורעמישער רייזע – א וועג באגלייט מיט שוועריגקייטן און‬ ‫מאמי איז ב"ה געווען א געזונטע פרוי; אלעס‬ ‫שטרויכלונגען‪ ,‬שטורעמעס און פארשידענע ווינטן וואס וועלן‬ ‫אין שטוב איז געווען אין בעסטן ארדענונג מיט איר‬ ‫בייז בלאזן‪.‬‬ ‫געווענליכע ענערגיע און געניטע ווירטשאפט‪.‬‬ ‫מאכט זיכער איידער מיר פארן ארויס אז איר זענט אינגאנצן‬ ‫אלס עקרת הבית האט זי געהאט די אויפגאבע‬ ‫גרייט‪ .‬איך וואלט אייך פארגעשלאגן אז איר זאלט מיטברענגען‬ ‫פון קאכן‪ ,‬באקן‪ ,‬גרייטן און רייניגן‪ .‬זי האט געארבעט‬ ‫א פעקל טישוס; נישט ווייל עס וועט זיין שרעקעדיג אדער‬ ‫שווער ווי א אידישע מאמע‪ ,‬כדי די קינדערלעך זאלן‬ ‫טרויעריג‪ ,‬נאר ווייל עס וועלן אייך לכאורה רינען טרערן פון‬ ‫האבן א ריינע הויז וואו אהיימצוקומען און געשמאקע‬ ‫עמאציע‪ ,‬נאכן זען ווי שיין דאס אידישע פאלק איז און ווי ווייט‬ ‫עסן נאך א טאג אין ישיבה אדער שולע‪.‬‬ ‫כלל ישראל איז גרייט צו גיין צו העלפן א צווייטן איד‪.‬‬ ‫יענעם טאג איז עס געווען‪ ,‬ווען מאמי האט‬ ‫עטליכע חלקים פונעם וועג וועלן זיין אביסל שווער‪ ,‬אבער‬ ‫אנגעהויבן שפירן אז עפעס איז נישט אין ארדענונג‪.‬‬ ‫זייט וויסן אז בס"ד האט די געשיכטע א גוטע ענדע! אלזא‪,‬‬ ‫עס איז נישט געווען עפעס אויסערגעווענליך‪ ,‬אבער‬ ‫גארטלט אייך אן און כאפט אייך מיט מיר אויף דער רייזע‪.‬‬ ‫דאך האט אן אינערליכער אינסטינקט איר געזאגט אז‬ ‫זי זאל גיין צום דאקטער דאס בודק זיין‪.‬‬ ‫‪24‬‬ ‫נישט געגליכן אזא רוף‪ ,‬און דערפאר איז‬ ‫זי אריין צוזאמען מיט טאטי‪.‬‬ ‫כע'‬ ‫ביידע זיצן אויף הארטע פלאסטישע‬ ‫בענקלעך הינטער א בלויע פירהאנג אין‬ ‫א קאלטן שפיטאל קארידאר‪ ,‬ווען דער‬ ‫דאקטער ‪ -‬וואס האט ווי עס שיינט‬ ‫שוין געהאט בעסערע טעג ‪ -‬האט זיי‬ ‫באגריסט מיט א שטאפלדיגן "העלאו"‬ ‫וואס האט גלייך געוויזן אז ענגליש איז‬ ‫נישט זיין מאמע‪-‬לשון און ער האט‬ ‫לכאורה אהער אימיגרירט נישט לאנג‬ ‫צוריק‪ .‬אבער שוין‪ ,‬לאמיר הערן וואס ער‬ ‫דערציילט‪.‬‬ ‫"איך האב געשיקט אלע בלוט‪-‬‬ ‫טעסטס‪ ,‬סקענס‪ ,‬בילדער און עקסרעיס‬ ‫צום לאבעראטאריע‪ ,‬און עס איז נישט‬ ‫צוריקגעקומען קיין פאזיטיווע נייעס‪",‬‬ ‫פאנגט ער אן זיין צעבראכענע רעדע‪.‬‬ ‫"וואס מיינט 'נישט גוט'?" האט מאמי‬ ‫זיך נישט געקענט איינהאלטן‪.‬‬ ‫"אה‪ ,‬ווי עס קוקט אויס איז עס יענע‬ ‫מעשה‪ "...‬האט ער געענטפערט‪ ,‬פונקט‬ ‫ווי ער ענטפערט וואס ער וויל האבן‬ ‫היינט פאר נאכטמאל‪ ,‬טשיקן אדער‬ ‫שניצל‪.‬‬ ‫איר געווענליכער פירערשאפט אין שטוב;‬ ‫זי האט עס אפגעשטופט פון טאג צו‬ ‫"יענע מעשה?!" האט מאמי אים‬ ‫זי קאכט‪ ,‬באקט‪ ,‬מאכט די היימארבעט‬ ‫טאג צוליב דעם פארנומענעם סדר היום‪,‬‬ ‫איבערגעפרעגט צושוידערט‪.‬‬ ‫מיט די קינדער‪ ,‬פאראינטערעסירט זיך‬ ‫אבער עטליכע וואכן שפעטער‪ ,‬ווען זי‬ ‫"יא‪ ",‬ענטפערט ער קאלט ווי א‬ ‫האט זיך שוין צופיל דערמאנט‪ ,‬האט זי‬ ‫אין זייער וואוילזיין און טוט די ארבעט‬ ‫שוויציג גלעזל קאוק‪.‬‬ ‫זיך געטראפן ביים לאקאלן דזשי‪-‬פי‪ ,‬וואס‬ ‫פון ַאן אם הבנים והבנות‪...‬‬ ‫מאמי האט געקוקט אויף טאטי‬ ‫האט איר אונטערזוכט‪.‬‬ ‫און טאטי אויף מאמי‪ .‬זיי האבן נישט‬ ‫פונעם ערשטן בליק האט ער געזאגט‬ ‫שבט‬ ‫געוואוסט פונקטליך וואס קענסער מיינט‪,‬‬ ‫אז פאר אים קוקט אלעס אויס בסדר‪,‬‬ ‫אבער איין זאך האבן זיי גוט געוואוסט‪ :‬אז‬ ‫אבער אויב זי איז באזארגט זאל זי גיין צום‬ ‫תשפ"ו‬ ‫מען רעדט נישט דא פון א פלו אדער א‬ ‫שפיטאל עס איבערקוקן‪ .‬כנוסח ה‪NHS-‬‬ ‫פארקילעכץ; מען רעדט פון יענע ביטערע‬ ‫האט מען געווארט נאך צוויי וואכן ביז דער‬ ‫מחלה וואס דערשרעקט יעדן איינעם‪ ,‬פון‬ ‫דערנעבנדיגער האמערטאן שפיטאל האט‬ ‫קליין ביז גרויס‪.‬‬ ‫געהאט אן אפוינטמענט איבערצוקוקן די‬ ‫די באמבע לאנדעט‪..‬‬ ‫די מחשבות האבן אנגעהויבן לויפן;‬ ‫פרוי‪ .‬נאך עטליכע טעסטס און סקענס‬ ‫טריטמענטס‪ ,‬שפיטעלער‪ ,‬דאקטוירים‪,‬‬ ‫עס איז פרייטאג מיטאג‪ .‬מאמי איז אין‬ ‫האבן זיי פארשפראכן צוריקצוקומען‬ ‫סורדזשעריס‪ ,‬און וואס נישט‪.‬‬ ‫שפיטאל; זיי האבן איר גערופן אז זיי ווילן‬ ‫פרייטאג מיט די רעזולטאטן‪.‬‬ ‫'אבער וואס וועט זיין מיטן שטוב?'‬ ‫איר איבערגעבן די רעזולטאטן‪ .‬זי האט‬ ‫דערווייל גייט מאמי ווייטער אן מיט‬ ‫‪25‬‬ ‫וואס העלפן איר מיט די מעדעצינישע‬ ‫נישט געקענט איינהאלטן די טרערן‪.‬‬ ‫האט מאמי זיך געפרעגט אין קאפ קוים א‬ ‫דורכגאנג‪ .‬אלע פארשפרעכן אז זי וועט‬ ‫ווי מאמי דערציילט שפעטער האט זי‬ ‫מינוט נאכן קריגן דעם אפיציעלן דיאגנאז‪.‬‬ ‫זיך בעז"ה ערהוילן און צוריק געזונט ווערן‬ ‫זיך נאר געזארגט איבער דעם וואוילזיין‬ ‫'ווער וועט קאכן‪ ,‬באקן‪ ,‬און אכטונג געבן‬ ‫ווי פריער‪.‬‬ ‫פון די פאמיליע וויאזוי די קינדער וועלן‬ ‫אז אלעס זאל נישט צופאלן?' האט זי צו‬ ‫"ניין‪ ,‬עס וועלן נישט זיין קיין לייכטע‬ ‫אויפנעמען די בשורה און וואס די פאלגנדע‬ ‫זיך געקלערט אינעם דאקטער'ס צימער‪,‬‬ ‫חדשים‪ ",‬האט מאמי מודה געווען‪'' ,‬אבער‬ ‫חדשים וועלן מיט זיך מיטברענגען‪.‬‬ ‫הינטער יענעם זעלבן נאאיוון פירהאנג‬ ‫עס וועט זיין גוט מיטן אויבערשטנ'ס‬ ‫יענער שבת איז געווען א שווערער‪,‬‬ ‫הילף‪ '',‬האט זי איבערגעחזר'ט‪" .‬וואס‬ ‫מילד גערעדט‪ .‬די קינדער האבן פון‬ ‫איך בין יא נערוועז‪ '',‬האט זי געאטעמט‬ ‫גארנישט געוואוסט; מאמי האט פרובירט‬ ‫שווערליך‪" ,‬איז וואס וועט זיין מיטן‬ ‫צו באהאלטן אלעס און מאכן א פנים‬ ‫שטוב? קאכן‪ ,‬באקן‪ ,‬רייניגן‪ ...‬ווער וועט‬ ‫ווי כאילו אלעס גייט אן כסדרן‪ .‬ווען‬ ‫דא זיין פאר די קינדער? וועט טאטי אלעס‬ ‫איר טאכטער האט געפרעגט וואס דער‬ ‫דארפן טון אליינס? וועט דיין שוועסטער‬ ‫דאקטער האט געזאגט‪ ,‬זעענדיג מאמי'ס‬ ‫האבן א מאמע וואס וועט איר באגריסן‬ ‫זארג‪ ,‬האט זי געענטפערט‪" :‬אה‪ ,‬דער‬ ‫ווען זי קומט אהיים פון סקול? וועל‬ ‫דאקטער האט נישט פונקטליך געוואוסט‬ ‫איך ליגן א גאנצן טאג אין בעט און זיין‬ ‫וואס עס איז‪ ".‬און אזוי האט מאמי זיכער‬ ‫פארלאשן?" האט מאמי ארויסגעווארפן‬ ‫געמאכט אז דער שבת גייט פאריבער‬ ‫די הויפטקווארטירן פון לב אחד אויף מענאר ראוד‬ ‫שווערע שאלות‪ ,‬וואס מיין יונג הארץ‪ ,‬אן‬ ‫אומגעשטערט‪.‬‬ ‫קיין שום ערפארונג‪ ,‬האט נישט געהאט‬ ‫זונטאג אינדערפרי האב איך גערעדט‬ ‫קיין שום תירוץ דערויף‪.‬‬ ‫מיט מאמי‪ ,‬און צווישן די זאכן האט‬ ‫די קומענדיגע טעג זענען געווען‬ ‫זיך דער שמועס געצויגן איבער איר‬ ‫שווערע‪ .‬מאמי האט דערציילט פאר מיין‬ ‫אפוינטמענט ביים דאקטער פרייטאג‪.‬‬ ‫ברודער‪ ,‬און טאטי האט איבערגעגעבן‬ ‫איך האב געשפירט אז מאמי באהאלט דא‬ ‫פאר מיינע שוועסטער און זיי בארואיגט‬ ‫עפעס; עס האט נישט אויסגעזען ווי א‬ ‫אז מאמי וועט טאקע זיין גאר שוואך פון‬ ‫געווענליכע אפוינטמענט‪ .‬איך האב נישט‬ ‫די שטארקע מעדעצין‪ ,‬אבער עס וועט‬ ‫צופיל געדארפט מוטשען‪ ,‬און מאמי‬ ‫נישט לאנג נעמען און מאמי וועט צוריק‬ ‫האט מיר טאקע דערציילט אז זי האט‬ ‫זיין אויף די פיס‪.‬‬ ‫באקומען דעם ביטערן דיאגנאז פון דער‬ ‫"מאמי גייט מער נישט באקן חלות?"‬ ‫שרעקליכער מחלה‪.‬‬ ‫האט דאס תמימות'דיגע מיידל געפרעגט‪,‬‬ ‫אוי‪ ,‬קאלטע שווייס האט מיר דאן‬ ‫וועלנדיג פארשטיין דעם סטאטוס קווא‪.‬‬ ‫באגאסן‪ .‬איך האב געוואוסט אז די מחלה‬ ‫שיינע פעקלעך גרייט ארויסצושיקן צו די פאמיליעס‬ ‫"און וואס וועט זיין מיט מיין וועש? איך‬ ‫איז עפעס שרעקעדיג‪ ,‬אבער איך האב‬ ‫קען נישט אליין וואשן!" האט זי פרובירט‬ ‫אייביג געמיינט אז צו אונז האט עס נישט‬ ‫וואס האט נישט ארויסגעוויזן קיין שום‬ ‫צו מאכן דעם מצב טעכניש‪.‬‬ ‫קיין שייכות און ס'וועט מיר קיינמאל‬ ‫געפיל צו דעם שאק‪-‬כוואליע וואס איז‬ ‫נישט בארירן‪ .‬און דא‪ ,‬מיין לעבעדיגע‬ ‫אלעס האט אויסגעקוקט שווערליך‪,‬‬ ‫יעצט געשאסן געווארן אינעם צימער‪.‬‬ ‫מאמע‪ ,‬מיין ענערגישע מוטער‪ ,‬איז קוים‬ ‫מען האט נאך געהאלטן פאר אלעמען‪.‬‬ ‫"אקעי‪ ,‬איך וועל אייך געבן די‬ ‫צוויי טעג צוריק דיאגנאזירט געווארן מיט‬ ‫איך בין דעמאלט אריבערגעגאנגען צו‬ ‫דעם פעקל‪ .‬איך בין שטיל געבליבן און‬ ‫פיילס און די רעזולטאטן‪ .‬איר וועט זיך‬ ‫מיין מאמע אביסל צו פארברענגען‪ ,‬און‬ ‫געווינטשן א רפואה שלימה‪.‬‬ ‫פארבינדן מיטן שפיטאל דורכצוגיין א‬ ‫אינאיינעם זיך מחזק זיין און בארואיגן‬ ‫"וואס וועט זיין מיט די טריטמענטס?‬ ‫טריטמענט פלאן‪ ,‬און אייער באשעפער‬ ‫די געמיטער‪ ,‬ווען פלוצלינג האט מען‬ ‫ווער וועט דיר העלפן?" האב איך געפרעגט‬ ‫זאל דיר היילן‪ ",‬האט דער דאקטער‬ ‫געהערט א קלאפ אין די טיר‪ .‬ביים‬ ‫עפענען האב איך באמערקט א יונגערמאן‬ ‫א מינוט דערויף‪.‬‬ ‫ארויסגעשיקט דאס באטראפענע‬ ‫– ער שטעלט זיך פאר אלס א וואלונטיר‬ ‫מאמי האט מיר בארואיגט אז זי וועט‬ ‫פארפאלק פון זיין ד' על ד'‪.‬‬ ‫פון "לב אחד" – ער האט אראפגעלייגט א‬ ‫זיין בסדר בסייעתא דשמיא‪ ,‬און זי איז‬ ‫דער וועג אהיים פונעם שפיטאל‬ ‫גרויסן זעקל און איז נעלם געווארן‪.‬‬ ‫בקשר מיט עסקנים און רפואה העלדן‬ ‫איז געווען גאר שווער‪ .‬מאמי האט‬ ‫‪26‬‬ ‫צו יעדע אפוינטמענט איז "לב אחד"‬ ‫בארימטע פראפעסארן‪ ,‬וואס העלדישע‬ ‫מאמי האט געעפנט דעם פעקל; א‬ ‫מיטגעגאנגען; מאמי איז קיינמאל‬ ‫וואוילטעטיגע ארגאניזאציעס אינעם‬ ‫שיינע ווארעמע בריוו פיל מיט חיזוק און‬ ‫נישט געגאנגען אין שפיטאל אליינס‪.‬‬ ‫פעלד פון רפואה האבן ערלעדיגט‪.‬‬ ‫וואונטשן פון מרת שפרונג פון "לב אחד"‪.‬‬ ‫א געטרייע פרוי איז מיט איר שטענדיג‬ ‫מאמי האט געהאט א קאלענדער‬ ‫דערביי זענען געווען עטליכע זיסווארג‪ ,‬א‬ ‫מיטגעקומען צו זיצן ביי איר זייט‪,‬‬ ‫פיל מיט אפוינטמענטס‪ ,‬טעסטס‪,‬‬ ‫ליסטע פון אלעס וואס די ארגאניזאציע‬ ‫אריינצובלאזן חיזוק און לייכטער צו מאכן‬ ‫טריטמענטס און וועכנטליכע וויזיטן אין‬ ‫שטעלט צו‪ ,‬מתנות פאר די געשוויסטער‪,‬‬ ‫דעם דורכגאנג‪ .‬ליידיג זענען זיי קיינמאל‬ ‫ווי אויך א נומער וואס וועט אייביג זיין‬ ‫שפיטאל‪.‬‬ ‫נישט געקומען – א קליינע טשאקלאד‬ ‫גרייט צו ענטפערן אויף יעדע רוף‪ .‬יוי‪,‬‬ ‫טייערע אידן‪ ,‬מיינע מיטרייזנדע אויפן‬ ‫מאמי האט געשמייכלט! דאס איז געווען‬ ‫אדער א געשמאקע פרישטאג‪ ,‬עפעס‬ ‫וועג‪ ,‬וואס זאל איך אייך זאגן‪ ,‬גארנישט‬ ‫דאס ערשטע מאל אין עטליכע טעג‬ ‫זיס‪ ,‬עפעס וואס האט געצייגט אז מיר‬ ‫האט נישט געפעלט‪ .‬אוודאי האבן מיר‬ ‫וואס מאמי שמייכלט‪ .‬מאמי האט נישט‬ ‫טראכטן פון דיר‪ .‬מיר זענען נישט בלויז‬ ‫זיך געבענקט נאך מאמי'ס עסן און איר‬ ‫געצעגערט און גלייך אריינגערופן דעם‬ ‫א טעכנישע ארגאניזאציע‪ ,‬נאר מיר זענען‬ ‫לעבעדיגן גייסט‪ ,‬און עס איז געווען‬ ‫נומער זיך צו באדאנקען‪.‬‬ ‫אן ארגאניזאציע מיט א שטיק הארץ‪,‬‬ ‫שווער‪ ,‬זייער שווער צו זען מאמי אין בעט‬ ‫נעמליך‪ ,‬איין הארץ ‪ -‬לב אחד‪.‬‬ ‫"דו דארפסט אונז נישט דאנקען‪",‬‬ ‫און ווי די טריטמענטס שוואכן איר אזוי‬ ‫האט די סופארט איינגעשטעלטע‬ ‫איידער פורים האבן מיר ערהאלטן א‬ ‫שטארק אפ‪ ,‬אבער וואס "לב אחד" האט‬ ‫רעאגירט‪" .‬מיר זענען יעצט א טייל פון‬ ‫הזמנה צו א ספעציעלן פראגראם וואס‬ ‫געטון איז געווען אומגלויבליך‪.‬‬ ‫דיין משפחה‪ .‬זארג נישט‪ ,‬מיר וועלן זיין‬ ‫דא יעדע מינוט און ביי יעדע שריט פון‬ ‫דעם דורכגאנג‪".‬‬ ‫מאמי האט אויסגערעכנט אירע זארגן‪:‬‬ ‫דאס עסן‪ ,‬די שרעקעדיגע אפוינטמענטס‪,‬‬ ‫און ווער עס גייט אכטונג געבן אויף די‬ ‫קינדער‪ .‬מאמי האט געהאט אסאך‬ ‫קשיות‪ ,‬און דא האט זי א אידישע מאמע‬ ‫– פונקט ווי זי – וואס האט תירוצים‬ ‫אויף אלעס‪ .‬זי פארשפרעכט אז "לב‬ ‫אחד" וועט צושטעלן עסן‪ ,‬זארגן פאר די‬ ‫קינדער‪ ,‬און מיטגיין מיט איר צו 'אלע'‬ ‫אפוינטמענטס‪.‬‬ ‫דער שטוב איז אין יענע רגע נתהפך‬ ‫הערליכע משלוח מנות ברענגעדיג א שמחת פורים‬ ‫רייכע ערב פורים מסיבה פאר די משפחות וואס‬ ‫געווארן פון פינסטערניש צו ליכטיגקייט‪.‬‬ ‫טראץ די שווערע דורכגאנג‬ ‫מוטשען זיך‬ ‫ווי נאר "לב אחד" איז אריין אין דעם‬ ‫לעקסיקאן פון דער משפחה‪ ,‬האט די‬ ‫'פינסטערע יענע מחלה' באקומען א פנים‬ ‫פון 'א לייכטערע דורכגאנג'‪.‬‬ ‫אדר‬ ‫תשפ''ו‬ ‫קיינמאל נישט אליין!‬ ‫א טריטמענט פלאן איז אויסגעארבעט‬ ‫געווארן דורך גרויסע דאקטוירים און‬ ‫האטס מיר אלע א פרייליכן פורים‬ ‫‪27‬‬ ‫זיך אין שפיטאל ‪ -‬די "לב אחד" מאמע‪,‬‬ ‫קינדער אין שטוב‪ ,‬וואס האבן געטראפן‬ ‫"לב אחד" האט אהערגעשטעלט פאר‬ ‫וואס באגלייט איר אומאויפהערליך‪,‬‬ ‫ביי די פרויען פון "לב אחד" אן אפענע‬ ‫אלע קינדער פון די משפחות‪ .‬אויך אני‬ ‫אפגעזען פון די צייט‪.‬‬ ‫אויער‪ ,‬א ווארעמע הארץ‪ ,‬און איבער‬ ‫הקטן האב דארט אנטיילגענומען‪ .‬וואס‬ ‫איין דינסטאג בין איך געווען ביי מיין‬ ‫אלעמען‪ ,‬איינער וואס גייט די עקסטרע‬ ‫זאל איך אייך זאגן‪ ,‬די שמחה וואס איז‬ ‫מאמע אין שטוב‪ ,‬און א קלאּפ אין טיר‬ ‫מייל זיי צו העלפן‪.‬‬ ‫דארט געווען איז עפעס וואס מען קען‬ ‫הערט זיך — דאס מאל איז שוין געווען‬ ‫נישט באשרייבן‪ .‬דער קאנטראסט פון‬ ‫א שטוב וואו א מאמע ליגט אין בעט‪,‬‬ ‫ניסן‬ ‫די נארמע צו פרעגן אויב עס איז פון‬ ‫א היים וואו איינער איז קראנק‪ ,‬און מען‬ ‫"לב אחד"‪ .‬מיין שוועסטער איז געווען‬ ‫קומט דא טאנצן צו העכערע ספערן‪ ,‬האט‬ ‫פרייליך‪ ,‬אפשר האט "לב אחד" געשיקט‬ ‫תשפ''ו‬ ‫געמאכט יעדן איינעם ווערן טיף בארירט‪.‬‬ ‫נאך עפעס‪.‬‬ ‫פורים האבן זיי געשיקט שיינע משלוח‬ ‫"העלא‪ ,‬ווער איז דארט?" שריי איך‬ ‫מנות‪ ,‬און פון דאן און ווייטער איז עס‬ ‫פונעם אנדערן זייט‪.‬‬ ‫מילגרוים זאפט און סמודיס‪,‬‬ ‫געווען איין לאנגע קייט פון מתנות און‬ ‫"לב אחד‪ ",‬ענטפערט דער בחור'ל‬ ‫אפיקומן און פעקלעך‬ ‫בריוון‪ ,‬וואונטשן און חיזוק פאר די‬ ‫קאטעגאריש‪.‬‬ ‫עס איז ערב יום טוב‪ .‬אלע אידישע‬ ‫איך עפן אויף‪ ,‬און ער האלט צוויי‬ ‫מאמעס קאכן‪ ,‬באקן‪ ,‬רייניגן און גרייטן‬ ‫געקוועטשטע‬ ‫דזשוסעס‪:‬‬ ‫פרישע‬ ‫אן דאס הויז לכבוד יום טוב‪ ,‬אבער מיין‬ ‫מילגרוים זאפט און נאך א ספעציעלע‬ ‫מאמי איז אין בעט‪ .‬עממ‪ ...‬נישט יעדן‬ ‫סמודי‪ .‬ווען איך פרעג מיין מאמע וואס‬ ‫טאג; מאנטאג איז זי אין שפיטאל וואו זי‬ ‫דאס באדייט‪ ,‬זאגט זי אז דאס קומט‬ ‫באקומט שטארקע טריטמענטס‪ .‬אבער‬ ‫יעדע דינסטאג פון "לב אחד"‪ ,‬און‬ ‫עס זענען דא נאך מאמיס וואס געפינען‬ ‫סדר שבת התאחדות שע"י משפחת לב אחד‬ ‫צרכי שבת בהרחבה און געשמאקע מיני טעימה צוגעשטעלט פאר אידן אין שפיטעלער‬ ‫שבת טיש רייך צוגעגרייט ביים אומפארגעסליכן שבת‬ ‫‪28‬‬ ‫עס ארבעט זיך נישט אויס‪ ,‬איז דא א‬ ‫סיי פליישיגע דעליס און סיי מילכיגע‬ ‫די טרינקען אנטהאלטן ספעציעלע‬ ‫פלאץ וואו יעדע קינד פון 'משפחת לב‬ ‫פיצא געשעפטן‪ ,‬און די משפחות קענען‬ ‫וויטאמינען און מינעראלן וואס העלפן‬ ‫אחד' קען פארברענגען – דאס איז אין‬ ‫אויסוועלן וואס זיי ווילן פאר נאכטמאל‪.‬‬ ‫די אימיון סיסטעם פונעם מענטש‪ .‬יעדע‬ ‫דער לב אחד אקטיוועטיס סענטער אויף‬ ‫עס הערט זיך ווי א מאסיווע חסד‬ ‫דינסטאג‪ ,‬אן קיין באשטעלונג‪ ,‬פרישע‬ ‫מענאר ראוד‪ ,‬דארט איז יעדן טאג נאך‬ ‫אפאראט‪ ,‬אבער דאס ווערט געטון אזוי‬ ‫סמודיס; נאך א קליינע זאך וואס מאכט‬ ‫סקול דא אקטיוויטעטן און פארברענגען‬ ‫איידל און באשיידן‪ .‬אויך לאנטש פאר‬ ‫א גרויסן אפדרוק‪ ,‬און איבער אלעמען —‬ ‫פאר די מיידלעך‪ ,‬ווען געטרייע וואלונטירן‬ ‫די קינדער ווערט צוגעשטעלט; מאמי‬ ‫עפעס וואס מען האט אינזין אן דעם וואס‬ ‫שמועסן שפילן און געבן א געשמאקע‬ ‫קען דאך נישט באקן אדער איינקויפן‬ ‫דער פאציענט זאל דארפן בעטן‪.‬‬ ‫צייט פאר די קינדער‪ .‬טאעמר א מיידל‬ ‫און פאקן פרישע לאנטש צו נעמען אין‬ ‫אזוי איז געקומען יו"ט פסח‪ .‬מאמי‬ ‫דארף מאכן היים‪-‬ארבעט און האט נישט‬ ‫חדר אדער שולע‪ ,‬דעריבער שיקן זיי‬ ‫איז געווען עטליכע מאל דורכאויס יום‬ ‫מיט וועם ווייל מאמי איז דאך נישט‬ ‫געשמאקע געבעקסן‪ ,‬גרייט אין זעקלעך‪.‬‬ ‫טוב אין שפיטאל‪ ,‬און "לב אחד" איז‬ ‫געזונט‪ ,‬וועט א וואלונטיר עס מיט איר‬ ‫איר פארשטייט? זיי האבן אלעס אינזינען‪.‬‬ ‫יעדע מאל מיטגעגאנגען‪ .‬אוודאי האבן זיי‬ ‫טון הארצן גערן‪.‬‬ ‫"ווער האט געשיקט די קעיק?" פרעג‬ ‫געשיקט א שיינע שפילצייג פאר אפיקומן‬ ‫איך מיין ברודער‪ ,‬ווען איך זע ליגן אין‬ ‫און זיך געזארגט אז דער שטוב זאל זיין‬ ‫די אקטיוויטיס זענען ענדלאזע‬ ‫א זייט א קאקאש קעיק און עטליכע‬ ‫אין ארדענונג און אלעס זאל קלאפן‪,‬‬ ‫פארוויילונג‪ ,‬די קינדער האבן הנאה און‬ ‫פושקעס ראגעלעך למיניהם‪.‬‬ ‫מיט א שיינעם פעקל לכבוד פסח וואס‬ ‫מען פארברענגט אינאיינעם‪ .‬פון צייט‬ ‫האט אנטהאלטן נעפקינס און אנדערע‬ ‫צו צייט פארט מען ארויס‪ ,‬זאל עס‬ ‫"אה‪ ,‬דאס קומט פון 'לב אחד'‪",‬‬ ‫קלייניגקייטן‪.‬‬ ‫זיין א חול המועד אדער א האלידעי‬ ‫ענטפערט ער מיר‪" .‬זיי געבן א וועכנטליכע‬ ‫וואוטשער אין גראדזשינסקי'ס‪ ,‬און מיר‬ ‫א פרישער זמן שטייט שוין ביים שוועל‪.‬‬ ‫טריפ צו 'לעגאלענד' אדער אן אנדערע‬ ‫מאמי גייט ווייטער קריגן טריטמענטס;‬ ‫אטראקציע‪.‬‬ ‫קויפן אביסל קעיק פאר שבת‪ ".‬איך ווער‬ ‫איר געזיכט איז שוין בלאס‪ ,‬און איר פנים‬ ‫אויך א שבת ווערט צונויפגעשטעלט‬ ‫ווידער אמאל עמאציאנאל איבערגענומען‬ ‫ווייזט אז זי נעמט אריין אין זיך עפעס‬ ‫פאר די קינדער‪ ,‬באזונדער פאר די אינגלעך‬ ‫פון די חסד אקטן‪.‬‬ ‫וואס לאזט איר נישט אנגיין מיט'ן סדר‬ ‫און באזונדער פאר די מיידלעך; אוי‪ ,‬א‬ ‫היום‪ .‬מיר חזר'ן אבער איבער אז אלעס‬ ‫סיון תשפ''ו‬ ‫שבת מעין עולם הבא מיט אלעם גוטן!‬ ‫קומט פונעם גרויסן ליבער באשעפער‬ ‫די קינדער פארגעסן אינגאנצן וואס עס‬ ‫וואס טוט נאר גוטס‪ ,‬און דערצו ווייסן‬ ‫טוט זיך אין שטוב און דעם פעקל וואס זיי‬ ‫מיר אז אלע באהאנדלונגען וואס זי גייט‬ ‫האבן איבערגעלאזט אינדערהיים‪.‬‬ ‫אסאך מער ווי אנפילן דאס לאָ ך‬ ‫אצינד דורך איז פאר איר רפואה‪ ,‬און אט‬ ‫אייגנטליך רעדט איך דא פון א מאמע‬ ‫אט וועט זי ווערן בעסער און צוריק זיין‬ ‫נאך שולע‪ ,‬ווען מאמי איז נישט‬ ‫וואס איז נישט געזונט‪ ,‬אבער נישט‬ ‫אונזער מאמי ווי אמאל‪.‬‬ ‫אינדערהיים‪ ,‬האט מיין שוועסטער ליב‬ ‫אייביג רעדט מען נאר פון א מאמע; איך‬ ‫צו גיין שפילן ביי אירע חבר'טעס; אבער‬ ‫אייר‬ ‫באציה זיך פשוט צו די ריינע טרוקענע‬ ‫ווען זיי זענען נישט אינדערהיים אדער‬ ‫פאקטן פון מיין אמת'ע געשיכטע‪ ,‬אבער‬ ‫תשפ''ו‬ ‫אפטמאל איז עס דער טאטע ל"ע אדער‬ ‫זיסע‪ ,‬ליכטיגע געשוויסטער וואס שלאגן‬ ‫זיך צו לעבן און קעמפן צו קענען אטעמען‬ ‫ה"י‪' .‬לב אחד' טוט אלעס‪ ,‬און ווי מרת‬ ‫מילכיגס און פליישיגס‪,‬‬ ‫שפרונג האט זיך אויסגעדרוקט‪" :‬מיר‬ ‫מזונות און לאנטש‬ ‫פילן אן דעם לאך; יעדע זאך וואס פעלט‬ ‫איר וואונדערט זיך אוודאי ווער עס‬ ‫וועלן מיר ערפילן‪ ,‬אזוי אז מען זאל נישט‬ ‫קאכט און שפייזט די קינדער ווען מאמי‬ ‫באמערקן אז עס פעלט‪".‬‬ ‫איז אין בעט‪ .‬אוי‪ ,‬איך האב פארגעסן‬ ‫און איך קען צולייגן פון אייגענע‬ ‫מיטצוטיילן‪ :‬יא‪ ,‬זיי‪ ,‬טאקע זיי! "לב אחד"‬ ‫ערפארונג‪ ,‬אז נישט נאר זי פילט אן דעם‬ ‫שיקט וועכנטליך צוויי פרישע מאלצייטן‪.‬‬ ‫לאך‪ ,‬נאר זי באדעקט עס נאך פיל מער‪...‬‬ ‫א חלק פון די מענער וואלונטירן‬ ‫זיי האבן אן אויסוואל פון געשעפטן‪,‬‬ ‫ביים לב אחד אויספלוג‬ ‫‪29‬‬ ‫קליידער פארן נייעם סעזאן‪ ,‬האט מרת‬ ‫עטליכע מאגאזינען צו ליינען דורכאויס‬ ‫שפרונג זיך אנגעבאטן אז זי זעלבסט וועט‬ ‫שבת ווען זי האט נישט געקענט‬ ‫מיטגיין‪ ,‬וויבאלד מאמי איז דאך אין בעט‪.‬‬ ‫ארויסקומען פון בעט‪ .‬זאל עס זיין ווען‬ ‫אזוי זעען מיר כסדר טעגליך נאכאנאנד‬ ‫מאמי האט געמוזט שפעט ביינאכט‬ ‫א הארץ וואס גיסט זיך איבער פאר א‬ ‫אריינפארן אין שפיטאל מיט הויכע‬ ‫צווייטן איד‪.‬‬ ‫פיבער‪ ,‬און "לב אחד" איז געווען דארט‬ ‫אין די שטילקייט פון דער נאכט ווען‬ ‫קיינער זעט נישט אדער הערט נישט;‬ ‫אלול‬ ‫זיי האבן איר געטראגן צום שפיטאל‪,‬‬ ‫געווארט מיט איר עטליכע שעה‪ ,‬און‬ ‫תשפ''ו‬ ‫ווען מען האט געדארפט אפנעמען א‬ ‫פרעסקריפשען פונעם פארמאסי איז די‬ ‫פרוי פון "לב אחד" געגאנגען עס אפנעמען‬ ‫אן ארגאניזאציע מיט 'הארץ' ‪ -‬אינמיטן די שווערע‬ ‫משפחת 'לב אחד'‬ ‫און געברענגט פאר מאמי‪.‬‬ ‫באהאנדלונגען ברענגט מען א קראנץ בלומען צו‬ ‫אויפפרישן די געמיט‬ ‫עס גלייבט זיך שווער אז שוין‬ ‫איר פארשטייט? זיי טוען אלעס‪...‬‬ ‫תמוז‬ ‫גאנצע זיבן חדשים זענען פארביי זינט‬ ‫אב תשפ''ו‬ ‫מאמי האט באקומען די דיאגנאז‪ .‬עס‬ ‫תשפ''ו‬ ‫זענען געווען שווערע טעג און נאך‬ ‫שווערערע טעג‪ ,‬אבער מאמי ענדיגט‬ ‫שוין די טריטמענטס בסייעתא דשמיא‪,‬‬ ‫דאקטוירים צעפרידן – לב אחד‬ ‫און דארף יעצט אנהייבן א רונדע פון‬ ‫ווייטער איבערגעגעבן‬ ‫בלומען און מאגאזינען‪ ,‬פארמאסי‬ ‫אנדערע קאמפליצירטע מעדיצינישע‬ ‫און באגלייטונג‬ ‫באהאנדלונגען‪.‬‬ ‫עס זענען שוין אדורך עטליכע חדשים‬ ‫און מען האט זיך שוין ווי צוגעוואוינט‬ ‫איך זע אז איר ווערט איבערגענומען‬ ‫איין טאג‪ ,‬פרשת כי תצא‪ ,‬בין איך‬ ‫פון דעם אלעם‪ ,‬אבער זייט וויסן אז‬ ‫צום נייעם לעבן‪ .‬מאמי איז וועכנטליך‬ ‫געגאנגען אפנעמען מיין שוועסטער‬ ‫אין א געשריבענעם ארטיקל דורך א‬ ‫אין שפיטאל; אמאל דארף זי גיין מער‬ ‫פונעם "לב אחד האּב" אויף מענאר‬ ‫דוממ'דיגער פעדער אויף קאלט פאפיר‬ ‫ווי איינמאל א וואך פאר אונטערזוכונגען‪,‬‬ ‫ראוד‪ .‬וואס איך האב דאן געזען האט מיר‬ ‫קען מען נישט ארויסברענגען די אלע‬ ‫אבער ב"ה מען הערט אז עס ווערט‬ ‫איבערראשט ביז גאר‪ ,‬אזוי ווייט אז מיינע‬ ‫הארציגע איבערגעגעבענע טעלעפאן‬ ‫בעסער און די דאקטוירים זענען גאר‬ ‫עמאציעס האבן איבערגערינען‪.‬‬ ‫רופן‪ ,‬דאס באגלייטן און דעם פארשטאנד‬ ‫צעפרידן פון די טריטמענטס‪.‬‬ ‫ביז דאן האב איך געוואוסט איבער‬ ‫פון "לב אחד" און זייערע סופארט‬ ‫מרת שפרונג און דער גאנצער שטאב‬ ‫ארבעטער‪ .‬טעכנישע זאכן וואס ווערן‬ ‫די אומערמידליכע‪ ,‬אומשאצבארע און‬ ‫פון "לב אחד" זענען זייער איבערגעגעבן‬ ‫געטון מיט אזויפיל הארץ איז אסאך‪,‬‬ ‫אומבאשרייבליכע חסד פון "לב אחד"‪,‬‬ ‫און רופן כסדר מיין טאטע און די‬ ‫אבער א הארץ וואס שפירט א צווייטע‬ ‫און דאס אז זיי האלטן די שטוב פעסט‬ ‫געשוויסטער צו פארזיכערן אז אלעס איז‬ ‫הארץ איז פיל מער‪.‬‬ ‫און באגלייטן אלע משפחה מיטגלידער‬ ‫אין ארדענונג און גארנישט פעלט נישט‪.‬‬ ‫ביים דורכגאנג פון "יענע מעשה"‪ .‬אבער‬ ‫איינער וואס איז דא פאר דיר ביי‬ ‫דא האב איך זיך אנגעטראפן מיט א קליין‬ ‫ווען מען האט געדארפט קויפן‬ ‫יעדע חלק פונעם דורכגאנג; א גרופע‬ ‫הייזקע וואס פארמאגט אין זיך א פולס‬ ‫פון נייע חבר'טעס וואס וועלן דיר רופן‬ ‫פון העלפן אידישע קינדער‪ ,‬ליכטיג מאכן‬ ‫פרעגן וויאזוי דו מאכסט עס און נישט‬ ‫און גרינגער מאכן פאר משפחות וואס‬ ‫בלויז "וויאזוי שפירסטו"‪ ,‬ווייל מען‬ ‫האבן עלטערן אדער קינדער וואס ליידן‬ ‫רעדט דא פון פרויען מיט ערפארונג וואס‬ ‫ליידער פון די ביטערע מחלה‪.‬‬ ‫פארשטייען וואס מען דארף פרעגן און‬ ‫עס האט געווירבלט מיט קינדער‬ ‫וואס מען דארף זיכער מאכן‪.‬‬ ‫במלוא מובן המילה‪ .‬קינדערלעך האבן‬ ‫זאל עס זיין יענער פרייטאג ווען "לב‬ ‫פארברענגט; איינער איז געזעצן אויף א‬ ‫אחד" האט אריינגעשיקט שיינע בלומען‬ ‫קאנאפע און געליינט ביכער פון זייער‬ ‫לכבוד שבת‪ ,‬אדער א צווייטע מאל ווען‬ ‫רייכע לייברערי‪ ,‬א צווייטע וואלונטיר‬ ‫זיי האבן זיכער געמאכט אז מאמי האט‬ ‫אפילו מאמי איז נישט אינדערהיים דארף מען נאכאלץ‬ ‫האבן 'שבת פארטי'‬ ‫‪30‬‬ ‫מעדעצינישע הילף און זיי געבן נישט קיין‬ ‫גרייט מען צו די עסן און די לאנטשעס‪,‬‬ ‫האט געמאכט היימארבעט מיט צוויי‬ ‫טריטמענטס‪ ,‬אבער דאס וואס זיי טוען‬ ‫מען קאכט און מען באקט; דא מאכט‬ ‫קינדער – לויט די קליידער האבן זיי‬ ‫– די סופארט – איז עפעס וואס היילט‬ ‫מען אויך די פרישע סמודיס און מילגרוים‬ ‫אויסגעזען ווי געשוויסטער פון די זעלבע‬ ‫אויס און העלפט יעדע מינוט פונעם‬ ‫זאפט‪ .‬איך בין ארויס משם אזוי פיל מער‬ ‫פאמיליע‪ ,‬אנדערע האבן געשפילט מיט‬ ‫דורכגאנג‪".‬‬ ‫אינספירירט פונעם ארגאניזאציע‪ ,‬אז איך‬ ‫שפילצייג‪ ,‬און עטליכע זיסע ליכטיגע‬ ‫האב געטראכט‪ :‬הלוואי וועל איך האבן‬ ‫קינדערלעך האבן קאלירט בילדער‪ .‬עס‬ ‫א געלעגנהייט דאס צו קענען מיטטיילן‬ ‫האט אויסגעזען ווי איין ריזיגע משפחה‬ ‫חשון‬ ‫פארן שטאט‪.‬‬ ‫פון קינדער וואס פירן א ווירטשאפט‪.‬‬ ‫דער צימער איז אייגנטליך דער "מרת‬ ‫תשפ''ז‬ ‫תשרי‬ ‫שרי וועלטשער צימער"‪ ,‬נתנדב דורך‬ ‫משפחת וועלטשער הע"י‪ ,‬לעי"נ זייער‬ ‫אומפארגעסליכע ווייב און מאמע ע"ה‪.‬‬ ‫תשפ''ז‬ ‫איינס פון ‪71‬‬ ‫מיר גייען אט אט אפשטייגן פון אונזער‬ ‫מנוחת הנפש‬ ‫רייזע‪ .‬יא‪ ,‬מיין מאמע איז ב"ה שוין כמעט‬ ‫אויסהיילן אָ ן טריעטמענטס‬ ‫אינגאנצן בעסער‪" .‬לב אחד" הערט אבער‬ ‫זייענדיג דארט האב איך שוין‬ ‫עס איז א פארנומענער חודש‪ ,‬חודש‬ ‫ארומגעוואנדערט אביסל און פרובירט‬ ‫נישט אויף; זיי זענען דא ביז מען קומט‬ ‫תשרי; פון סליחות ביז אסרו חג סוכות‬ ‫צו פארשן וואס די אנדערע צימערן‬ ‫גענצליך צוריק צו די כוחות‪.‬‬ ‫איז איין לאנגע קייט פון זיין פארנומען‪.‬‬ ‫זענען‪ .‬אט זע איך דעם "שימי וויזעל‬ ‫אבער שטייענדיג יעצט‪ ,‬נאכן מיטרייזן‬ ‫ב"ה מאמי האט געהאט א געלעגנהייט זיך‬ ‫צימער"‪ ,‬וואס איז געמאכט פאר מענטשן‬ ‫מיט מיר פאר ‪ 10‬חדשים‪ ,‬האט דער‬ ‫אפצורוען פון די שווערע באהאנדלונגען‪,‬‬ ‫וואס קומען אהין תיכף נאכן קריגן א‬ ‫באשעפער צוגעפירט אז "לב אחד" מאכט‬ ‫און דארף אצינד זיך בארואיגן און אפרוען‬ ‫טריטמענט; דארט קען מען זיך בארואיגן‪.‬‬ ‫א קאמפיין צו קענען ווייטער אנגיין מיט‬ ‫כדי צו קענען צוריקבאקומען אירע כוחות‪.‬‬ ‫עס איז א צימער וואס מאכט דיר שפירן‬ ‫זייערע קריטיש וויכטיגע הצלת נפשות‪.‬‬ ‫"לב אחד" האט אינזינען פאר יעדן‬ ‫ווי דו ביסט אויף א צווייטן פלאנעט;‬ ‫ווען איך האב זיך באקענט מיט‬ ‫יו"ט א קליין פעקעלע‪ ,‬עפעס וואס זאל‬ ‫די לעקטערס‪ ,‬דער אקוואריום‪ ,‬די‬ ‫די ארגאניזאציע קאמיטע‪ ,‬האב איך‬ ‫דערמאנען נאכאנאנד אז זיי געדענקען‬ ‫באקוועמע קאוטשעס און אלעס ארום‪.‬‬ ‫געהערט אז מיין געשיכטע איז איינס פון‬ ‫און פארגעסן קיינמאל נישט פון אונזער‬ ‫זיצן דארט פאר צוויי‪-‬דריי שעה ברענגט‬ ‫‪ 71‬משפחות‪ .‬דאס וואס איר האט יעצט‬ ‫פאמיליע‪.‬‬ ‫א מנוחת הנפש אפילו פאר געזונטע‬ ‫געליינט האט זיך אפגעשפילט ‪ 71‬מאל‬ ‫מאמי דרוקט זיך אויס צו מיר ביי א‬ ‫מענטשן‪ ,‬נו‪ ,‬שטעל דיר פאר וואס עס‬ ‫דעם יאר‪ ,‬און נישט יעדע משפחה איז‬ ‫געלעגנהייט‪" :‬איך ווייס נישט וויאזוי מיר‬ ‫טוט פאר חולים‪...‬‬ ‫גלייך; יעדע פאמיליע האט אן אנדערע‬ ‫וואלטן זיך אן עצה געגעבן אן לב אחד‪".‬‬ ‫דאן האב איך געזען דעם "חדר אברהם‬ ‫דורכגאנג‪ ,‬און "לב אחד" וועט זיך‬ ‫און איך זע אז זי מיינט וואס זי זאגט‪ .‬און‬ ‫אהרן קארנבלי"‪ ,‬וואס איז דער קאך‪,‬‬ ‫באגיין מיט יעדן באזונדער לויט וואס‬ ‫זי לייגט צו‪" :‬זיי טוען טאקע נישט קיין‬ ‫נתנדב דורך זיין חשוב'ע משפחה‪ .‬דא‬ ‫עס איז דאס בעסטע פאר זיי‪ .‬יא‪10 ,‬‬ ‫אפיס מיטגלידער און קרוב צו הונדערט‬ ‫וואלונטירן העלפן ‪ 71‬משפחות אין די‬ ‫יעצטיגע מינוטן וואס איר ליינט דעם‬ ‫ארטיקל‪.‬‬ ‫מען דארף ניטאמאל ענדיגן מיט‬ ‫קיין הייסע געבעט אדער א טיפן וויי‪-‬‬ ‫געשריי; עס איז זעלבסטפארשטענדליך‬ ‫אז מען דארף זיי העלפן‪.‬‬ ‫לאמיר האבן א ליכטיגן שבת און בעטן‬ ‫"על החולים שיתרפאו ועל הבריאים‬ ‫שלא יחלו" – שבת היא מלזעוק ורפואה‬ ‫קרובה לבוא‪.‬‬ ‫א הערליכע 'געבורטסטאג פארטי' פאר א קינד וועלכע‬ ‫איינע פון די פריזשידערס אנגעפילט מיט היימישע‬ ‫מוטשעט זיך נעבען מיטן מחלה‬ ‫עסן לכבוד שבת ביים שבת התאחדות‬ ‫‪31‬‬ ‫בס‬ ‫התודה ו‬ ‫שלוחה קדם ידידנו וידיד נפש כל חי הרבי הנגיד המ‬ ‫מקדש מעט ראש וראשון לכל דבר שבקדושה איש‬ ‫מרגליות רודף צדקה וחסד מרבה להטיב בית‬ ‫בנימין זא‬ ‫הרה"ח ר'‬ ‫בן הגה“צ המפו‘ הרב יודא א‬ ‫וחתן האי גברא רבא ויקירא איש החסד העסקן הדגול העומד לימין אב‬ ‫הרה“ח הנגיד המפו‘ מו“ה ר‘ א‬ ‫חבר הנהלת המוסדות סאטמא‬ ‫על אשר נדב והכין וערך בה‬ ‫סעודת ראש‬ ‫כיד המלך בשר ודגים וכל‬ ‫והנה כי כן יבורך גבר האי פה מפיק מרגליות ענף עץ אבות תורה‬ ‫קדשים מעמיד תלמידים רבים אשר השמיע בהאי סעודת‬ ‫האב"ד בערס‬ ‫הרחמן הוא יחדש עליו ועל כל בני ביתו וכל אשר לו חודש של כיס מ‬ ‫וברכה ששון ושמחה פרנסה וככלכלה וכ‬ ‫כעתירת ידידיו בברכת מו‬ ‫אברהם איזאק‬ ‫יודא אריה לייביש רייכמן‬ ‫ר"מ כולל חב"ד י"ם‬ ‫אבד"ק דוקלא‬ ‫אברהם משה קראוס‬ ‫שמואל חיים ראזנבערג‬ ‫אבד"ק וואגאש‬ ‫רב הצעיר נייהייזל‬ ‫יואל גאלדשטיין‬ ‫נחשון שמעוני‬ ‫אבד"ק בוגוש‬ ‫אב"ד עדת יראים צענא)תימן(‬ ‫זלמן קליערס‬ ‫יחזקאל שרגא קיש‬ ‫אבד"ק טבריא‪-‬לונדון‬ ‫הרבי מדינוב‬ ‫צבי אריה הלוי שטערן‬ ‫יעקב מאיר ראזענפעלד‬ ‫אבד"ק נאנאש‬ ‫אבד"ק יאסי‬ ‫אהרן מנחם מנדל טעשער‬ ‫אברהם משה אפרים קראוס‬ ‫אבד"ק עדת ישראל סידני‬ ‫ראב"ד ש'פאטאק גבאי‬ ‫‪32‬‬ ‫ס"‬ ‫והברכה‬ ‫מפו' מיקירי מתפללי היכלנו העומד תמיד הכן לימין‬ ‫ש האשכולות בתורה וחסידות לו עשר ידות פה מפיק‬ ‫תו פתוח לרוחה לכל כביתו של אברהם אבינו‬ ‫שליט"א‬ ‫אב גראטט‬ ‫זצ“ל ר“מ בבי מדרשא‬ ‫אריה‬ ‫ביון ודל והולך במסי"נ בשיטתו הבהירה של רבינו הק' מסאטמאר זי"ע‬ ‫שליט“א‬ ‫אשר זאב גרין‬ ‫אר על טהרת הק‘ בעיר בני ברק‬ ‫הרחבה גדולה בהיכל הכולל‬ ‫ש חודש כסלו‬ ‫מטעמים ולא חסר כל טוב‬ ‫ה וחסידות אצלו משולבות מרביץ תורה ויראת שמים לעדרי צאן‬ ‫מצוה פנינים יקרים דברים נחמדים לשמחת לב השומעים‬ ‫סאניף שליט"א‬ ‫מלא ברכת השם לב טהור ברא לי אלוקים ורוח נכון חדש בקרבי מתוך חיים‬ ‫כל טוב סלה יחד עם המון שפע קודש עד עולם‬ ‫ודים דרבנן שנהנו מאותו סעודה‬ ‫יוסף אלכסנדר גאלדשטיין‬ ‫נח ברוך פינקל‬ ‫אבד"ק ולאדאוא‬ ‫אבד"ק קארדיף‬ ‫חיים מאיר וויסבערגר‬ ‫נתן נטע דוב שרייבער‬ ‫מגי"ש דרשו ‪95‬‬ ‫ראש כולל בנין יהושע‬ ‫יצחק אלחנן איטצינגער‬ ‫יוסף איטצינגער‬ ‫הרבי מפראנקפורט‬ ‫הרבי הצעיר מפ"פ‬ ‫שלמה אליעזר סג"ל האפפמן‬ ‫יהושע נחמן בערגער‬ ‫ראש כולל מרצלטה‬ ‫דומ"ץ דזיקוב‬ ‫אהרן יודא פינקעלשטיין‬ ‫אברהם יצחק וויזער‬ ‫אבד"ק בערסאניף‬ ‫הרבי מזידיטשוב‬ ‫גרשון זילבער‬ ‫ברוך ישעיה טעשער‬ ‫אב"ד דקהל קאזאן‬ ‫ר"מ כולל דברי שלמה‬ ‫‪33‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫יארצייטן פון די קומענדיגע וואך‬ ‫הלוי (הורוויץ) מבאסטאן זי"ע‪ ,‬תש"ב‪,‬‬ ‫ומנו"כ בהה"ז‬ ‫יום ב' ‪ -‬ו' כסלו‬ ‫שב"ק פרשת תולדות ‪ -‬ד' כסלו‬ ‫רבי דוד בן רבי שמואל (בארנשטיין)‬ ‫רבי חיים (טויבמאן) מברעזנא בן רבי יחיאל‬ ‫רבי שמואל (פאלאנסקי) מקאלניבלאט‬ ‫מסאכאטשאוו זי"ע הי"ד‪ ,‬תש"ג‬ ‫מיכל (וויינגארטן) מלובעשאוו זי"ע‪ ,‬תרנ"ד‬ ‫בן רבי מרדכי זי"ע‪ ,‬תקע"ב‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי יעקב ישראל בן רבי שלמה שמואל‬ ‫רבי אליעזר מגראדזיסק בן רבי אברהם‬ ‫בקאלניבלאט‬ ‫(טווערסקי) מטשערנאביל זי"ע‪ ,‬תשמ"ד‪,‬‬ ‫חיים (הורוויץ) מפלאנטש הי"ד זי"ע‪ ,‬תש"ג‬ ‫רבי יעקב דוד (קאליש) מאמשינוב בן רבי‬ ‫ומנו"כ בבית דוד‬ ‫(זכה לבוא לקבר ישראל)‬ ‫ישראל יצחק מווארקא זי"ע‪ ,‬תרל"ח‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי נחום דוד משה בן רבי יחיאל מיכל‬ ‫רבי חיים מיכאל דוב בן רבי יוסף‬ ‫באמשינוב‬ ‫(בראנדוויין) מטורקא סטרעטין זי"ע‪,‬‬ ‫(ווייסמאנדל) מנייטרא מאונט קיסקא זי"ע‪,‬‬ ‫רבי יעקב מרדכי בן רבי ישראל (בראנדוויין)‬ ‫תשמ"ח‪ ,‬ומנו"כ בב"ב‬ ‫תשי"ח‪ ,‬ומנו"כ בניו דזשערזי‬ ‫מסטרעטין זי"ע תשט"ז‪ ,‬ומנו"כ בהה"מ‬ ‫רבי יחזקאל שרגא (ליפשיץ הלברשטאם)‬ ‫יום ה' ‪ -‬ט' כסלו‬ ‫מסטראפקוב בן רבי ישכר דוב מאונגוואר‬ ‫זי"ע‪ ,‬תשנ"ה‪ ,‬ומנו"כ בהה"ז‬ ‫יום א' ‪ -‬ה' כסלו‬ ‫רבי משה בן רבי שמעון (סופר) זי"ע‬ ‫מפראנקפורט דמיין‪ ,‬תמ"ח‬ ‫רבי שמואל אליעזר בן רבי יהודה הלוי‬ ‫רבי דובער בן רבי שניאור זלמן‬ ‫יום ג' ‪ -‬ז' כסלו‬ ‫(איידליש) [מהרש"א] זי"ע‪ ,‬שצ"ב‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫(שניאורסאהן) האדמו"ר האמצעי‬ ‫באוסטראה‬ ‫מליובאוויטש זי"ע‪ ,‬תקפ"ח‪ ,‬ומנו"כ בניעזין‬ ‫רבי ארי' לייב בן רבי חיים ברעסלא זי"ע‬ ‫רבי אשר אנשיל בן רבי שמואל הלוי‬ ‫אב"ד עמדין וראטערדאם בעל שו"ת פני‬ ‫רבי משה (שפירא) מסלאוויטא בן‬ ‫(יונגרייז) מטשענגער זי"ע תרל"ד‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫ארי'‪ ,‬תקס"ט‬ ‫רבי פנחס מקאריץ זי"ע‪ ,‬ת"ר‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫בטשענגער‬ ‫בסלאוויטא‬ ‫רבי יוסף דוד בן רבי אברהם יצחק זינצהיים‬ ‫זי"ע רב הכולל במדינת צרפת בעל יד דוד‪,‬‬ ‫רבי יעקב יהודה בן רבי מרדכי מנחם מענדל‬ ‫רבי מנחם בן רבי מאיר (אייזענשטאדטער)‬ ‫(טענענבוים) מנאדרזין ווארקא זי"ע‪,‬‬ ‫תקע"ג‬ ‫זי"ע אב"ד אונגוואר בעל חומת אש‪ ,‬תרכ"ד‬ ‫תרמ"ו‪ ,‬ומנו"כ בווארשא‬ ‫רבי אהרן בן רבי קלונימוס קלמן עפשטיין‬ ‫רבי דוד דוב בן רבי אהרן ארי' יודא יעקב‬ ‫רבי ברוך דוב בער בן רבי שמואל דוד‬ ‫זי"ע מקראקא‪ ,‬תרמ"ב‬ ‫(מייזליש) זי"ע אב"ד נאשעלסק בעל שו"ת‬ ‫(לייבוביץ) מקאמעניץ זי"ע‪ ,‬ת"ש‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫הרד"ד‪ ,‬תרל"ו‬ ‫רבי צבי בן רבי גרשון רויטבלאט זי"ע אב"ד‬ ‫מעזריטשקא‪ ,‬תרס"ב‬ ‫בקאמעניץ‬ ‫רבי יעקב אריה (שפירא) מנעשכיז בן רבי‬ ‫מרדכי מסלביחוב זי"ע‪ ,‬תרס"ח‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי מרדכי דוד בן רבי נחום צבי‬ ‫בקאוולי‬ ‫(טייטלבוים) מדראהביטש זי"ע‪ ,‬תר"פ‪,‬‬ ‫ומנו"כ בצפת‬ ‫רבי יחיאל מיכל בן רבי שמאי‬ ‫(דראהביטשער) ממעזשיבוזש זי"ע‪ ,‬תר"פ‪,‬‬ ‫סגולה גדולה ונפלאה‬ ‫ומנו"כ במעזשיבוזש‬ ‫מאת מופת הדור‬ ‫יום ד' ‪ -‬ח' כסלו‬ ‫הגה"ק מטשענגער זי"ע‬ ‫רבי דוד יעקב (טווערסקי) מזיטאמיר בן‬ ‫רבי מרדכי מקאריסטשאוו זי"ע‪ ,‬ת"ש‪,‬‬ ‫רבי משה בן רבי יצחק זי"ע אב"ד לובלין‬ ‫ומנו"כ בזיטאמיר‬ ‫בעל מהרש"א מהדורא בתרא‪ ,‬תכ"ט‬ ‫לומר בכל יום‬ ‫רבי אליעזר בן רבי אליהו יהושע‬ ‫(געלדציילער) ר"י אור ישראל זי"ע‪,‬‬ ‫רבי יצחק בן רבי יודא נבון זי"ע ראב"ד‬ ‫ירושלים ת"ו בעל דין אמת‪ ,‬תקמ"ז‬ ‫שני מזמורי‬ ‫תשס"ה‪ ,‬ומנו"כ במאנסי‬ ‫רבי אהרן בן רבי מרדכי מטשערנאביל‬ ‫זי"ע‪ ,‬תרל"ב‪ ,‬ומנו"כ בטשערנאביל‬ ‫תהלים‬ ‫קאפיטל פ' ואח"כ קאפיטל ע"ב‬ ‫ער"ש ‪ -‬י' כסלו‬ ‫רבי נחום דובער בן רבי יוסף יצחק‬ ‫שניאורסאן זי"ע מאווריטש‪ ,‬תרנ"ו‬ ‫להצלחה ולשמירה ולכ"ט‬ ‫רבי שמשון בן רבי משה (בלאך) זי"ע‬ ‫נתפרסם לזכות אליעזר בן זלאטא לזיווג הגון‬ ‫[הנקרא ר' שמשון חסיד] דומ"ץ האמבורג‬ ‫רבי פנחס דוד בן רבי שמואל שמעלקא‬ ‫‪34‬‬ ‫שישו ושמחו בשמחת התורה‬ ‫ברגשי גילה ושמחה עילאה‪ ,‬בלב מלא תהלה‪ ,‬מיטב ברכותינו נרימה‪ ,‬בשפה‬ ‫ברורה ונעימה‪ ,‬ברגשי הוקרה‪ ,‬אל הדרת כבוד האי גברא רבא ויקירא‪ ,‬מעוז‬ ‫ומגדל‪ ,‬דולה ומשקה מבאר מים חיים בטוב טעם מתובל‪ ,‬מקים עולה של תורה‬ ‫וחינוך ומעמידנו בקרן אורה‪ ,‬יום ולילה לא ישבות בלב ונפש מסורה‪ ,‬ענף עץ‬ ‫אבות פרי עץ חיים‪ ,‬שפתותיו שושנים נוטפות מור באמרותיו היקרים‪ ,‬ידיו רב‬ ‫לו בהרחבת גבולי הקדושה‪ ,‬במדה מרובה וגדושה‪ ,‬אוזן קשבת להיטיב בכל‬ ‫עת‪ ,‬למען מוסדינו ביתר שאת‪ ,‬ולהוסיף פעולות טובות ונשגבות‪,‬‬ ‫אבדק"ק‬ ‫הגה"צ‬ ‫טשאבא‬ ‫שליט"א‬ ‫סגן נשיא מוסדינו‬ ‫העומד בראש מוסדינו לחנך בנות ישראל בלב ונפש מסורה‬ ‫לרגל שהשמחה בביתו שורה‪ ,‬בחדוה ואורה‪,‬‬ ‫הכנסת ספר התורה‬ ‫הנכתב על ידו‬ ‫בעוז ותפארה‬ ‫ויהא רעווא מן קדם אביהון דבשמיא‪ ,‬שמשמחת התורה יושפע שפע רב‬ ‫טוב לנו ולכל ישראל‪ ,‬ויתן לך אלוקים מטל השמים זו תורה‪ ,‬ולראות‬ ‫דורות ישרים ומבורכים בבנים ובני בנים עוסקים בתורה ומצות‪ ,‬על‬ ‫ישראל שלום‪ ,‬ואך ששון ושמחה בהרחבת הדעת וכל מילי דמיטב‪ ,‬ויזכה‬ ‫עוד רבות בשנים‪ ,‬דשנים ורעננים‪ ,‬להמשיך בהרבצת התורה ולנהל עדת‬ ‫ישורון‪ ,‬לרומם קרן החינוך מתוך הרחבת הדעת ואנפין נהורין‪ ,‬וזכות‬ ‫אבות יגן לבנים‪ ,‬להתברך בשפע ברכה והצלחה בכל ענינים‪ ,‬עד ביאת‬ ‫גואל ציון במהרה בקרב הימים‪.‬‬ ‫החותמים בשמחה רבה והערצה‪ ,‬בגילה רנה ודיצה‬ ‫הרב מרדכי אלעזר טווערסקי‬ ‫הרב מרדכי צבי וויינבערג‬ ‫ועד הרוחני‬ ‫גדול העונה יותר מן המברך‬ ‫משה אהרן דאסקאל‬ ‫‪35‬‬ ‫הילולא דצדיקיא‬ ‫יארצייטן פון די קומענדיגע וואך‬ ‫רבי יעקב יצחק בן רבי יקותיאל זלמן הלוי‬ ‫מרדכי‪ ,‬תרצ"ד‬ ‫בעל נזירות שמשון‪ ,‬תצ"ח‬ ‫(לאנדא) זי"ע אב"ד דוקלא בעל אמרי רבן‬ ‫רבי אלעזר בן רבי אברהם חיים (הורוויץ)‬ ‫רבי יוסף בן רבי צבי הירש (לייכטאג) זי"ע‬ ‫רבי‪ ,‬תקכ"ג‬ ‫הי"ד מטארנא אב"ד גראדזשיסק‪ ,‬תש"ג‬ ‫אב"ד דאמבראווא בעל שו"ת עמודי אש‬ ‫רבי יחיאל בן רבי אהרן (העללער) זי"ע‬ ‫רבי מנחם נחום בן רבי שלו' יוסף (פרידמאן)‬ ‫לבית יוסף‪ ,‬תרי"ז‬ ‫אב"ד האליסק בעל עמודי אור‪ ,‬תרכ"ב‬ ‫רבי משה יוסף בן רבי אברהם דוד‬ ‫הי"ד מהוסיאטין ‪ -‬לבוב‪ ,‬תש"ג‬ ‫רבי יואל צבי בן רבי שמעון (ראטה) זי"ע‬ ‫(וואהרמאן) מבוטשאטש זי"ע‪ ,‬תרי"ח‪,‬‬ ‫רבי איסר זלמן בן רבי ברוך פרץ (מעלצער)‬ ‫בעל שו"ת ודרשות בית היוצר‪ ,‬תרנ"ג‬ ‫ומנו"כ בטבריא‬ ‫מירושלים [עץ חיים]‪ ,‬תשי"ד‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫רבי יצחק בן רבי ישראל (פרידמאן)‬ ‫רבי ישראל בן רבי דוד יודא (גראס) זי"ע‬ ‫בהה"מ‬ ‫מסאדיגורא רימינוב זי"ע‪ ,‬תרפ"ה‪ ,‬ומנו"כ‬ ‫אב"ד ווילחאוויץ‪ ,‬תר"ע‬ ‫בניו יארק‬ ‫רבי פנחס מנחם אלעזר בן רבי בנימין‬ ‫רבי יצחק בן רבי ברוך מאיר מאזאריניץ‬ ‫שב"ק פרשת ויצא ‪ -‬י"א כסלו‬ ‫אליעזר (יוסטמאן) זי"ע אב"ד פילץ בעל‬ ‫בעלץ זי"ע הי"ד‪ ,‬תש"א‪ ,‬בבעלץ‬ ‫שפתי צדיק‪ ,‬תרפ"א‬ ‫רבי יחיאל בן רבי הלל (וויינבערגער)‬ ‫רבי יושע בן רבי שלו' שכנא הכהן (רש"ך)‬ ‫רבי משה מרדכי בן רבי צבי חיים (עפשטיין)‬ ‫מסערדאהעלי זי"ע‪ ,‬תשנ"ו‪ ,‬ומנו"כ בק"י‬ ‫זי"ע ראב"ד קראקא‪ ,‬תצ"ה‬ ‫זי"ע ר"י סלאבאדקא וחברון בעל לבוש‬ ‫ח‬‫"‬‫ידידנו הנעלה הרה‬ ‫ר'‬ ‫חמרא טבא‬ ‫זאלסטו לעבן הונדערט יאר‬ ‫ועשה לי מטעמים ואכלה ואברככה לפני ה'‪.‬‬ ‫מיט גרויס עניות און דחקות האט געלעבט דער הייליגער תפארת שלמה פון ראדאמסק זצוק"ל‪.‬‬ ‫איין יאר ערב פסח איז ממש נישט געווען מיט וואס צו צוגיין צום יום טוב‪ ,‬דער צדיק האט ארויסגעקוקט אויף א ישועה‬ ‫און דערווייל איז ער געזעצן און געלערנט ביי זיך אין שטוב‪.‬‬ ‫ש _ל יט "א‬‫מיטאמאל הערט ער א שטויס אין טיר‪ .‬ביים שוועל איז געשטאנען דער חסיד ר' אליניק פון ראדאמסק‪.‬‬ ‫אויף זיינע פלייצעס האט ער געהאלטן א האלבע זאק קארטאפל מיט קאטשקע פעטנס און א קריגל אויל‪ .‬האבנדיג‬ ‫פולע הענט האט ער נישט געקענט אנקלאפן אויפן טיר‪ ,‬נאר געגעבן א שטויס מיט די פיס און דער טיר האט זיך געעפנט‪.‬‬ ‫"רבי איך האב געברענגט אויף פסח‪ ,‬אז דער רבי זאל האבן וואס צו עסן‪ ",‬האט ער אויסגערופן‪.‬‬ ‫דער הייליגער תפארת שלמה איז געווארן זייער נתרגש פון דער מחזה הוד‪ .‬מיט א באגייסטערונג האט ער זיך געגעבן‬ ‫א רוף אן צו אים אז בזכות זה וואונטשט ער אים אן אז ער זאל לעבן הונדערט יאר‪.‬‬ ‫דערציילט דער מחבר אז ער האט געקענט דעם איד ביי די אכט און ניינציג יאר אלט‪ ,‬דער איד פלעגט זיך דרייען פריש‬ ‫און מונטער‪ ,‬זאגנדיג פאר יעדן אז ער האט נאך צוויי יאר צום לעבן‪.‬‬ ‫וכך הוה‪ ,‬ביי די הונדערט יאר אלט איז ער נפטר געווארן פון די וועלט! די ברכה פון דעם הייליגן צדיק איז מקויים‬ ‫געווארן במלואו‪.‬‬ ‫[אוצרות החן]‬ ‫‪36‬‬ ‫בס"ד‪ ,‬כס_לו תשפ"ז‬ ‫סימן טו‪+‬ב ומז_ל טו‪+‬ב‬ ‫יהא _לנו‬ ‫ו_ל‪++‬כ_ל ישרא_‪++‬ל אמן‬ ‫ארשת שפתינו נפתח בהדרתא במיטב ברכתא בעידן דחדוותא‬ ‫ברון שיר ושבח לרומם ולהדר ברוב שבח והודאה להשי"ת בכל לבב‬ ‫יומם יצוה ה' חסדו‪ ,‬נשגר בזאת מעומק לבבינו רוב ברכות כראוי‬ ‫גברא רבה עוסק בצרכי ציבור באמונה נשגר ברכותינו ברוב עונג‬ ‫דרכיו ישרים‪ ,‬מעשיו נפלאים‪ ,‬מידותיו יקרים‪ ,‬נודע בשערים בכבוד‬ ‫ובהאי שעתא בסימן טוב ובמזל טוב בתת ה' שמחה רבה באהלו‬ ‫רוב ברכות יתברך מן שמיא השפעות טובות ושפע רב בשם כל הציבור‬ ‫ידידנו הנעלה‬ ‫שליט"א‬ ‫אביגדור כהנא‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו‬ ‫הרה"ח ר'‬ ‫בהולדת בתו שתחי'‬ ‫למזל טוב ובשעה טובה ומוצלחת‬ ‫מעומק נבכי לבבינו נשגר בזאת את ברכותינו הלבביות ברכות מאליפות ברוב עם‬ ‫זרעא חיא וקיימא‪ ,‬בנים ובני בנים עוסקים בתורה ברוב תעצומות ועוז‬ ‫_לגדלה לתורה ולחופה ולמעשים טובים יזכה‪ ,‬מתוך עושר וכבוד ומרוב כל‬ ‫טנא מלא ברכות נשוב ונשגר‪ ,‬טוב וחסד ירדפוך כל ימי חייך בבטח והשקט‬ ‫ויזכו אביה ואמה לגדלה ולחנכה מתוך שמחה ונחת והרחבת הדעת לעולם חסדו‬ ‫ברכות עד בלי די בית מלא ברכה בטוב ובנעימים עדי נזכה לביאת גואל צדק בקרוב‬ ‫המברכים מקרב הלבבות ידידך השמחים בשמחת ך ברוב גילה ודיצה‬ ‫הערשל גרין‬ ‫צבי ישעי' שטערן‬ ‫בשם מתפ__ל__לי ו__לומדי בית המדרש‬ ‫‪37‬‬ ‫טייטלבוים‬ ‫הרב שלמה‬ ‫מחשבות‬ ‫יו"ר מכון מחשבת החינוך‬ ‫גליון קפח שנה ה‬ ‫פרשת בה"ב‬ ‫מ"ה!פארוואס האט עס‬‫מ"ה ה' אלוקיך דורש‬ ‫מעמך? ‪ -‬ונחנו‬ ‫געמוזט גיין אזוי קרום?‬ ‫סוף פרשת בחוקותי נאך די שווערע תוכחה שרייב אונז‬ ‫די תורה די פרשה פון ערכין‪ ,‬דער דין פון א יוד וואס‬ ‫נעמט זיך אונטער צו געבן פאר צדקה זיין ערך‪ ,‬זיין ווערט‪.‬‬ ‫וואס האט צו טוהן די פרשה פון ערכין מיט די תוכחה?‬ ‫פארוואס זענען זיי צוזאמען געשטעלט?‬ ‫נאך א דריטע וועג פון א מחשבה וואס ס'לוינט‬ ‫זיך צו טראכטן פון דעם‪.‬‬ ‫*‬ ‫משה'לה איז זייער א זיסער און לעבעדיגער יינגל‪,‬‬ ‫ער האט ליב צו פארברענגען מיט זיינע חברים‬ ‫לעצטע וואך האט כלל ישראל מיט געלעבט‬ ‫א שווערע טראגעדיע ווען פינעף און פערציג‬ ‫יידישע קינדער זענען אום געקומען אויף א‬ ‫שרעקליכע אופן‪ ,‬אינמיטן די גרויסע הילולא פון‬ ‫רבי שמעון בר יוחאי אין מירון‪.‬‬ ‫דער דין פון ערכין איז געזאגט געווארן נאר ביי יודען און‬ ‫יעדער איינער פרעגט זיך קשיות‪ ,‬פארוואס און‬ ‫נישט ביי גויים‪ ,‬דאס הייסט אז ווען א מענטש נעמט זיך‬ ‫צו לאכן און צו שפילען‪ ,‬און אלע חברים האבן‬ ‫ווי אזוי קען דאס זיין? און וואס וויל מען פון אונז?‬ ‫אונטער צו צאלן די ווערט פון א גוי פאר הקדש‪ ,‬נעמט‬ ‫אים אויך ליב ווייל ער האט א גוט הארץ און ער‬ ‫און ווי קען זיין אז רבי שמעון'ס זכות האט נישט‬ ‫מען דעם גוי און מ'קוקט וויפיל ער איז ווערט‪ ,‬אויב ער‬ ‫ברענגט אריין א געשמאקע און א לעבעדיגע‬ ‫מגין געווען? און נאך אנדערע פארשידענע‬ ‫איז א שטארקער גוי וואס קען גוט שלעפן זאכן און גוט‬ ‫מצב אין כיתה‪.‬‬ ‫קשיות וואס קומען ארויף אין אזעלכע סארטן‬ ‫ארבעטן איז ער ווערט מער‪ ,‬און אויב ער איז א קליינער‬ ‫מצבים‪.‬‬ ‫און א שוואכער וועט מען צאלן אויף אים אסאך ווייניגער‪.‬‬ ‫אבער די אלע גוטע מעלות וואס די חברים‬ ‫דאס איז ביי א גוי‪ ,‬אבער ביי א יוד ווען איינער זאגט אז‬ ‫דערציילן אויף משה'לה האבן זיך ארויס געוויזן‬ ‫מטבע הבריאה ווען ס'געשעהט א גרויסע‬ ‫נאר אין חיידער צווישן די חברים‪ ,‬און ווען‬ ‫אויבערשטער האט געוואלט אז יעקב זאל באקומען די ברכות און‬ ‫מענטשן אונז די וואך וויאזוי יצחק אבינו רופט עשיו און‬ ‫ער נעמט זיך אונטער צו צאלן די ווערט פון א יוד פאר‬ ‫הקדש‪ ,‬דא קוקט מען נישט ווי שטארק ער איז און וויפיל‬ ‫דערציילט‬‫אומגליק איז דא צוויי סארטן זאכן וואס‬ ‫תורהמברר צו זיין‬ ‫טוהן‪ ,‬די די‬ ‫משה'לה איז אנגעקומען אהיים איז ער געווען‬ ‫פונקטליך‬ ‫ערשטע זאך איז‬ ‫אינגאנצן א אנדערע יינגעל‪.‬‬ ‫כח ער האט‪ ,‬דא איז דא א פרייז וואס די תורה האט‬ ‫אלע פרטים ווי אזוי איז דאס געשעהן און ווער‬ ‫נישט עשיו‪ ,‬פארוואס דארף עס גיין אויף אזא קרומע וועג; יצחק‬ ‫בין שוין נישט יונג און‬ ‫קינד‪ ,‬איןאיך‬ ‫טייער געוואקסן‬ ‫געשריבן אז ער מוז צאלן‪ ,‬די גמרא לערנט ארויס פון‬ ‫זייער א‬ ‫משה'לה איז אויף‬ ‫דעם פסוק "בערכך נפשות" – אפילו מנוול ומוכה שחין"‬ ‫וואס?צו מיין‬ ‫הערמאכןמיך‬ ‫אים‪:‬געדארפט‬ ‫ווער האט‬‫זאגט‬ ‫איז שולדיג?‬ ‫און ווער האט געדארפט פאלגן וועמען? און מסודר'דיגע שטוב‪ ,‬יעדע זאך האט געהאט א‬ ‫אפילו א אויסגעשלאגענער צובראכענער יוד וועט מען‬ ‫יעדער איינער בויעט זיך אויף ביי זיך אין קאפ‬ ‫זאל וועלן בענטשן עשיו און ער זאל בלינד ווערן און יעקב זאל נעמען‬ ‫מיינע קינדער‪ .‬גיי גרייט‬ ‫ס'איז‬ ‫בענטשן‬ ‫צייט‪,‬‬ ‫א‬ ‫געהאט‬ ‫האט‬ ‫ברכותצוצו‬ ‫זאך‬ ‫אסאךגעווען א צייט‬ ‫יעדע‬ ‫און‬ ‫פלאץ‬ ‫צאלן אויף אים די זעלבע פרייז ווי אויף א געזונטער און א‬ ‫איינצופאקן‬ ‫שפילן און א צייט‬ ‫שטאררקער מענטש‪ ,‬ווייל דא קוקט מען לויט דעם נפש‬ ‫מיר איז דא‬ ‫בילד וואס‬ ‫האבקלארעביי‬ ‫איךמיט א‬‫א מסקנא‬ ‫די שפילערייען‪ ,‬א צייט צו עסן און א צייט צו‬ ‫פון דעם יוד און נישט לויט דעם גוף‪.‬‬ ‫פונקטליך געשעהן‪.‬‬ ‫די ברכות‪ .‬דער אויבערשטער קען דאך מאכן אסאך א פשוט'ערע‬ ‫בענטשן‪.‬‬ ‫קענען א פלאץ צו‬ ‫זאלאדיר‬ ‫פלאץ צו עסן און‬ ‫איךשלאפן‪,‬‬ ‫פארוואס טאקע?‬ ‫כדי גיין‬ ‫סעודהדעם איז‬ ‫קומט גלייך נאך‬ ‫גוטע‬ ‫צו טרעפן די רוחניות'דיגע סיבה‪ ,‬יעדער איינער שפילען‪ ,‬א פלאץ פאר די שיך און א פלאץ פאר‬ ‫צווייטעא‬ ‫זאך וואס‬ ‫די צו‬ ‫ווייל א יוד וואס ליידט‪ ,‬א יוד וואס ס'קומען אויף אים‬ ‫וועג; עפענען פאר יצחק די אויגן ער זאל זען ווער איז דאס עשיו און‬ ‫זוכט און וויל וויסן וואס איז די עבירה וואס די טאש‪ ,‬און דאס האט משה'לה נישט געקענט‬ ‫שמועס‪ ,‬און ווען עשיו איז געגאנגען אין‬ ‫יסורים‪ ,‬ווערט נישט ווייניגער‪ ,‬פארקערט ער ווערט מער‬ ‫פארטראגן‪.‬‬ ‫אויסגערייניגט און מער חשוב‪ ,‬זיין נפש ווערט נאך מער‬ ‫גאנצע‬ ‫הערט די‬ ‫וועלכע זאך‬ ‫רבקהגעעשעהן‪ ,‬און‬ ‫וועגן דעם איז דאס‬ ‫אריין לייגן פאר יצחק די מחשבה צו בענטשן יעקב‪ ,‬פארוואס מוז‬ ‫און‬ ‫לעבעדיג‬ ‫מאכן‬ ‫צו‬ ‫געהאט‬ ‫ליב‬ ‫האט‬ ‫פונקטליך מוז'ן מיר מחזק זיין‪ ,‬און ס'איז ממשיך משה'לה‬ ‫חשוב נאך ער האט יסורים‪.‬‬ ‫רופן יעקב פון ישיבה‪,‬‬ ‫געלאפן‬ ‫זי‬ ‫איז‬ ‫חיות‬ ‫וועגן דעם איז די פרשה פון ערכין געשריבן געווארן נאך‬ ‫אריין ברענגען א מצב‪ ,‬משה'לה האט נישט ליב‬ ‫פאנגען‬ ‫רמזים‬ ‫די‬ ‫טרעפן‬‫צו‬ ‫צו‬ ‫וואס מ'האט שוין געוואוסט פריהער אז דאס גייט געהאט צו האלטן סדרים מיט שעות‪ ,‬ער האט‬ ‫די תוכחה‪ ,‬אז אויב ס'וועט קומען א יוד א בעל יסורים‬ ‫זוכן‬ ‫ווייסן‬ ‫וואלד‬ ‫וואס‬ ‫מיט אנדערע‬ ‫עס גיין קרום אויב ס'קען גיין גלייך?‬ ‫און ער וועט טראכטן ביי זיך‪ ,‬אוי וויי‪ ,‬אזוי פיל צרות‬ ‫אוועקכאפן די ברכות פון‬ ‫יעקב‬ ‫געשיקטמיט וואס‬ ‫ציגןפוןאוןווי מ'וויל און שפילן‬ ‫זייער ליב געהאט אז מ'קען עסן ווען מ'וויל און‬ ‫וואס איך גיי אריבער‪ ,‬וואס בין איך שוין ווערט סתם א‬ ‫מ'וויל און ווי אזוי‬ ‫צוגעגרייט צוויי‬ ‫פארוואס‪.‬‬ ‫געשעהן און‬ ‫אויסגעשלאגענע הושענא! מסתמא בין איך א גרויסער‬ ‫די צוויי נטיות פון דעם מענטש שטאמט‬ ‫איין נקודה‪ ,‬יעדער מענטש האט אין זיך א מ'וויל‪ ,‬אבער וואס זאל מען טוהן אז אינדערהיים‬ ‫*‬ ‫בעל עברה און וועגן דעם האב איך אזוי פיל צרות‪.‬‬ ‫פחד און ער האט מורא אז אפשר איז נישטא קיין פלאץ פאר אזא סארט אויף‬ ‫זאגט אים די תורה קוק דיך נישט אזוי שטארק אראפ‪,‬‬ ‫עשיו‪.‬‬‫נאטורליכע‬ ‫וועט עס געשהען אויך פאר אים‪ ,‬ממילא ווען ער פירונג‪ ,‬און וואס זאל מען טוה אז אינדערהיים‬ ‫אויך ווען דו וואלסט אריבער געגאנגען חלילה די גאנצע‬ ‫פארשטייט שוין ווער ס'איז שולדיג און ווי אזוי איז דא געזעצן און משה'לה האט פיינט געזעצן‪.‬‬ ‫ווען דער בריסקער רב איז געווען אין די שטאט בראסט אויפן וועג‬ ‫שווערנאךצוטאגפארשטיין‪.‬‬ ‫א באקאנטע מעשה וואס איז זייער‬ ‫תוכחה ביסטו ווערט‪ ,‬א ווערט פון א געשלאגענער יוד‬ ‫דאס איז פונקטליך געשעהן‪ ,‬און וואס זענען די אזוי האט זיך משה'לה געטראפן טאג‬ ‫איז מיט גארנישט נישט ווייניגער פון א אנדערער יוד‬ ‫עבירות וואס האבן דאס גורם געווען‪ ,‬קען ער זיך מיט א גרויסע שוועריגקייט‪ ,‬און מיט שווערע‬ ‫וואס ס'גייט אים גוט‪ ,‬ווייל דער נפש איז די וויכטיגסטע‪.‬‬ ‫אהיים צו זיין שטאט בריסק‪ ,‬איז אים אנגעקומען א טעלעגראם‪.‬‬ ‫משה'להאיז דאס עשיו? האט‬ ‫ווער‬ ‫עלטערן‪,‬‬‫געוואוסט‬ ‫צווישן אים מיט זיינע‬‫נישט‬ ‫א שטר פון געלד בלייבט די זעלבע ווערט אויך ווען ער‬‫דען מלחמות‬ ‫בארוהיגן מיט די מסקנא אז ער איז נישט אויף די‬ ‫יצחק אבינו האט‬ ‫ליסט פון די בעלי עבירה און ער מאכט נישט די מאך נישט‪ ,‬משה'לה גיי נישט‪ ,‬קום אהער גיי אהין‪,‬‬ ‫איז צוקנייטשט און צוטרויטן ‪ -‬א ווערט פון א יידישע‬ ‫לציון‬ ‫טעותים‪ ,‬מ'קען ווייטער רוהיג שלאפן ובא‬ ‫"די דייטשן זענען דא אין בריסק‪ ,‬קום נישט אהיים‪".‬‬ ‫נשמה ווערט קיינמאל נישט ווייניגער אויך ווען ס'איז נאך‬ ‫א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬די אטמאספער אין דערהיים איז געווען‬ ‫גרויסער צדיק? יצחק אליין‬ ‫האבן פראבירט אויס‬ ‫איז א‬‫עשיועלטערן‬ ‫גואל‪.‬דען יצחק טאקע געמיינטזייעראז‬ ‫א תוכחה‪.‬‬ ‫אנגעצויגן‪ ,‬די‬ ‫מיר קומען נישט פארשטעלן דא וואס איז צו לערנען משה'לה ווי אזוי זיך צו פירן ריכטיג‪,‬‬ ‫"בערכך נפשות להשם"‬ ‫אנגעשריגןגעהערט די איידעלע א גוטן שבתפון דארט האט זיך אנגעהויבן א לאנגע וועג וואס האט גענומען‬ ‫האבן איםהאט‬ ‫עלטערןער‬‫שפעטעראים‪-,‬דיווען‬ ‫געזאגט‬ ‫די ריכטיגע סיבה און וואס וויל טאקע דער משה'לה האט נישט געקענט פארשטיין וואס‬ ‫פארשטעלן מ'וויל פון‬ ‫האט דאך‬ ‫אייבישטער פון אונז מיר ווילן דא‬ ‫מער ווי א יאר‪ .‬אין די צייט איז דער בריסקער רב אנטלאפן פון‬ ‫ווערטער פון יעקב ‪" -‬הקול קול יעקב והידים ידי עשיו"‪ ,‬אז ער האט‬ ‫שטאט צו שטאט‪ ,‬אינמיטן וועג האט ער זיך געטראפן מיט אפאר‬ ‫געהערט פון יעקב דעם אויבערשטנ'ס נאמען‪ ,‬א זאך וואס ער האט‬ ‫פון זיינע קינדער און צוזאמען האבן זיי געזוכט א וועג ארויס פון די‬ ‫קיינמאל נישט געהערט פון עשיו‪.‬‬ ‫ברענענדיגע אייראפע‪.‬‬ ‫דער מדרש זאגט אויפן פסוק "ועיני לאה רכות"‪ ,‬אז לאה די‬ ‫נאך א יאר צייט זענען זיי אנגעקומען קיין אדעסע‪ ,‬און דארט‬ ‫טאכטער פון לבן האט אסאך געוויינט און מתפלל געווען אז זי‬ ‫געטראפן א רוסישע שיף וואס וועט זיי נעמען קיין איסטאנבול אין‬ ‫זאל נישט חתונה האבן מיט עשיו הרשע‪ ,‬דאס הייסט אז ביז חרן‬ ‫טערקיי אויפן וועג קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫איז אנגעקומען די נייעס אויף די גרויסע רשעות פון עשיו‪ ,‬יעדער‬ ‫דאס איז געווען א גרויסע רוסישע שיף‪ ,‬וואס דער שיפ'ס קאפיטאן‬ ‫האט געוואוסט ווער דאס איז עשיו‪ .‬עס איז נישט מסתבר צו זאגן אז‬ ‫הארטער רוס‪ ,‬צוגעוואוינט צו קריגן און מלחמות‬ ‫‪ -‬וואס איז געווען א ַ‬ ‫פונקט זיין טאטע יצחק אבינו האט עס נישט געוואוסט‪ ,‬און אפילו‬ ‫‪ -‬האט נישט מורא געהאט ארויסצופארן אויף די סכנה'דיגע וועג‬ ‫יא‪ ,‬האט דאך רבקה יא געוואוסט‪ ,‬איז פארוואס האט זי אים נישט‬ ‫אינמיטן די מלחמה‪ .‬אסאך אידן האבן זיך מיטגעכאפט מיט דעם‬ ‫דערציילט?‬ ‫שיף און אויסגענוצט די געלעגנהייט צו אנטלויפן פון אייראפע וואס‬ ‫דער מדרש זאגט אז רבקה האט געוואלט יעקב זאל באקומען די‬ ‫איז געווען צוריסן און צושאסן מיט די שרעקליכע וועלטס קריג‪.‬‬ ‫ברכות ווייל זי האט געהערט בנבואה פון שם בן נח אז "רב יעבוד‬ ‫דער שיפ'ס קאפיטאן איז געווען זייער וואויל צו די אידן און‬ ‫צעיר" ‪ -‬אז עשיו וועט זיין אונטערטעניגט אונטער יעקב‪ ,‬אויב אזוי‬ ‫צוגעשטעלט א ווינקל אין קאך זיי זאלן קענען כשר'ן די כלים און זיך‬ ‫פארוואס האט זי נישט געזאגט פאר יצחק אז יעקב איז דער וואס‬ ‫קאכן כשר'ע עסן אויפן וועג‪.‬‬ ‫דארף באקומען די ברכות?‬ ‫פארשטייט זיך אז דער בריסקער רב וואס איז געווען באקאנט‬ ‫נאך איז דא א מדרש וואס זאגט‪ ,‬אז איינע פון די טעמים פארוואס‬ ‫אלץ א גרויסער מחמיר‪ ,‬האט נישט געוואלט פארזוכן פון די עסן‬ ‫יצחק אבינו איז בלינד געווארן‪ ,‬איז ווייל דער אויבערשטער האט‬ ‫וואס מ'האט דארט געקאכט‪ ,‬און אויך פאר זיינע קינדער האט ער‬ ‫געזען אז יצחק וועט וועלן בענטשן עשיו‪ ,‬האט דער אויבערשטער‬ ‫נישט געלאזט עסן פון די גע'כשר'טע קאך‪.‬‬ ‫געמאכט אז יצחק זאל נישט זען און אזוי וועט יעקב קענען קומען‬ ‫דער שיפ'ס קאפיטאן האט זיך זייער געזארגט פאר זיינע געסט‬ ‫און ארויסכאפן די ברכות‪ .‬דארף מען פארשטיין‪ ,‬אויב דער‬ ‫‪38‬‬ ‫ר‬‫וס של ב‬ ‫ה‬ ‫כ‬ ‫כ‬ ‫א רשת שפוותא‪ ,‬נפתח בהדרתא‪ ,‬שבח דא שירתא‪ ,‬בעידן משוש חדוות א‬ ‫ב סימן טוב ומזל טוב‪ ,‬שבחי תודה יבא ויקרב‪ ,‬שפתי רננות יהללו פינו לרו ב‬ ‫י ביעו שפתינו רננות כיאות וכראוי‪ ,‬על פעולתיו במסירות נפלאה בכל מיד י‬ ‫ג בור החיל לטהרת ישראל מוזג‪ ,‬בדקדוק ובתכלית וזהירות בכל תג ות ג‬ ‫ד ורש א"ך טוב וחסד‪ ,‬במומחיות וזריזות תמיד‪ ,‬עומד הכן בכל הלב צמי ד‬ ‫ו בעת שהשמחה במעונו‪ ,‬דיצה וחדוה בארמונו‪ ,‬לרגל שמחת הולדת בת ו‬ ‫ר גשי לבבינו נביע אומר‪ ,‬הגיע עת הזמיר‪ ,‬ברוך שהחיינו וקימנו מלא או ר‬ ‫כ וס של ברכה נרים ונברך‪ ,‬רב שלום אהלך‪ ,‬מה רב חלקך ומנת פעולת כ‬ ‫ה נה שכרו אתו ותהלתו שמורה‪ ,‬זכות לנצח בהדרה‪ ,‬הוד והדר לתפאר ה‬ ‫נ עלה על נס להוקיר בהאי עידן‪ ,‬להאי גברא יקר הערכין‪ ,‬מוכתר בנימוסי נ‬ ‫א וצר כלי חמדתא‪ ,‬פאר המעלות ורב תבונתא‪ ,‬כביר המעש ברב פעלת א‬ ‫באותות אהבה וידידות נאמנה‪ ,‬נקדם ברגשי חיבה ורננה‪ ,‬ברכת מזלא טבא וגדיא יאה‪ ,‬משמי מרומי‬ ‫עילאה‪ ,‬בלב מלא תהלה‪ ,‬בשבח יקר וגדולה‪ ,‬להרבני היקר פאר המדה והמעלה‪ ,‬יקר רוח מאוד נעלה‪,‬‬ ‫אוצר כלי חמדה וסגולה‪ ,‬עוסק בטהרת ישראל בלי שום תשלום גמולה‪ ,‬ה"ה‬ ‫הי"ו‬ ‫מוה"ר אביגדור כהנא‬ ‫עת לחננה כי בא מועד מעוזים‪ ,‬קול גילת ורנן משוררים‪ ,‬ראשית ביכורים‬ ‫הולדת בתו הבכורה‬ ‫למזל טוב ובשעה טובה ומוצלחת‬ ‫ס ילודין וקילוסין נודה לבורא יתברך שמו‪ ,‬כה יתן וכה יוסיף דורש טוב לעמ ו‬ ‫י זכה לראות ולרוות רב נחת ושובע שמחות ברננים‪ ,‬לגדלה בשמחה בנעימי מ‬ ‫מ שוש לבבינו בחדוה ומעוז‪ ,‬על זאת שבחו ונעלוז‪ ,‬נודה ונהלל בקול כרו ז‬ ‫ן ביע רננות ויושפע בכל צעד ושעל‪ ,‬טללי אורה כטל יזל‪ ,‬שפע רב ממע ל‬ ‫ט נא מלא ברכות בטהרתן של ישראל מושיע בקשוט‪ ,‬ממקור הברכות ינבו ט‬ ‫ו יצליח ה' דרכו‪ ,‬ישלח ברכה מרובה בכל משלח ידיו‪ ,‬א"ך טוב וחסד ירדפוה ו‬ ‫ב יחד עם ב"ב תענוג דקדושה לרוב‪ ,‬ויערה ה' רוח טהרה בביאת הגואל בקרו ב‬ ‫אלו דברי ברכה‪ ,‬ברון שיר ושבחה‪ ,‬בכבוד והערכה‬ ‫הרב אנשיל האלפערין‬ ‫הרב צבי נחמי' הלוי שנעק‬ ‫יוסף מנחם פעלד‬ ‫יחיאל פיפקו‬ ‫מיכאל דוב יוסט‬ ‫שלמה יודא סיניצקי‬ ‫בנימין שטערן ראה"ק‬ ‫‪39‬‬ ‫אבער דער שיפ'ס קאפיטאן האט גלייך געכאפט וואס ס'גייט דא‬ ‫און ער איז אפאר מאל צוגעקומען צום בריסקער רב און געפרעגט‬ ‫פאר‪.‬‬ ‫פארוואס ער עסט נישט פון די געקאכטע עסן וואס איז דאך‬ ‫"דו מיינסט אז איך בין א גוי?!" רופט זיך אן דער שיפ'ס קאפיטאן‪.‬‬ ‫ספעציעל געמאכט כשר‪ ,‬און אויב ער וויל נישט פאר זיך לפחות‬ ‫"דו האסט מורא פון בישול עכו"ם? האסט א גראבן טעות‪ ,‬איך בין א‬ ‫זאל ער געבן פאר זיינע קליינע קינדער צו עסן פון דעם‪ .‬דער שיפ'ס‬ ‫איד פונקט ווי דיר‪ ,‬דו קענסט זיין רואיג!"‬ ‫קאפיטאן האט גערעדט נאר רוסיש און די גאנצע שמועס מיט דעם‬ ‫ווען דער תלמיד איז צוריקגעקומען און דערציילט פארן בריסקער‬ ‫בריסקער רב איז געגאנגען דורך א דאלמעטשער‪ ,‬א מתורגמן‪.‬‬ ‫רב די גאנצע מעשה‪ ,‬איז דער רב אויפגעשפרינגען מיט שמחה‪.‬‬ ‫דער רב האט בשום אופן זיך נישט געוואלט ברעכן און נישט הנאה‬ ‫"וואס?! ער איז א איד? ער איז א איד?"‬ ‫געהאט פון די עסן וואס איז געקאכט געווארן אויפן שיף‪ ,‬וויפיל דער‬ ‫שיפ'ס קאפיטאן האט אים פרובירט איינצורעדן האט גארנישט‬ ‫"וואס איז די גרויסע שמחה רבי? ער איז טאקע א איד‪ ,‬אבער ער‬ ‫געהאלפן‪ .‬דער בריסקער רב איז נאר געווארן מער שטרענג און מער‬ ‫זעט דאך אויס פונקט ווי א גוי‪ ",‬האט זיך דער איד געוואונדערט‪.‬‬ ‫אנגעצויגן מיט יעדע מאל וואס דער שיפ'ס קאפיטאן איז צוגעקומען‬ ‫"ס'איז מיר אראפ א שטיין פון הארצן‪ ",‬האט דער בריסקער רב‬ ‫צו אים‪.‬‬ ‫געענטפערט‪" .‬די גאנצע צייט בין איך געווען באזארגט; וואס האט‬ ‫"איך וויל פארשטיין וואס דער רב האט געטראפן שלעכט אין‬ ‫זיך דער גוי אזוי צו זארגן פאר מיר און פאר מיינע קינדער? פון וואו‬ ‫מיר? פארוואס וויל ער נישט עסן פון מיינע עסן?" איז דער שיפ'ס‬ ‫קומט די נאנטקייט פון דער גוי צו מיר? וועלכע צרות וועט נאך‬ ‫קאפיטאן אריין געקומען איין טאג מיט א טענה‪.‬‬ ‫ארויסקומען פון דעם? אבער יעצט אז איך האב געהערט אז ער איז‬ ‫א איד בין איך רואיג‪".‬‬ ‫"דאס זענען מיינע אייגענע ענינים‪ ",‬האט זיך דער רב ארויסגעדרייט‪.‬‬ ‫"דו קענסט עס נישט פארשטיין‪".‬‬ ‫*‬ ‫"איך וועל נישט ארויס גיין פון דא ביז איך וועל דאס פארשטיין‪.‬‬ ‫יעקב און עשיו האבן צוטיילט צווישן זיך ביידע וועלטן; יעקב‬ ‫איך קען נישט צולאזן אז מיינע געסט זאלן בלייבן הונגעריג אין לויף‬ ‫האט גענומען עולם הבא און עשיו האט גענומען עולם הזה‪ .‬דאס‬ ‫פון אזא לאנגע רייזע!" האט ער נישט נאכגעלאזט‪.‬‬ ‫הייסט אז עשיו האט טאקע גארנישט צו טון מיט עולם הבא‪ ,‬אבער‬ ‫פונדעסטוועגן מוז יעקב יא האבן צו טון מיט עולם הזה‪ ,‬ווייל ס'איז‬ ‫דער בריסקער רב איז געווארן זייער אנגעצויגן פון אים און פרובירט‬ ‫דאך נישט מעגליך צו טון מצוות אן צו האבן עולם הזה‪ .‬תפילין‬ ‫צו ערקלערן דורכן איבערטייטשער אז ביי אונז אידן עסט מען כשר‬ ‫קאסט געלט‪ ,‬מעשר קען מען אראפנעמען נאר ווען מ'האט געלט‪,‬‬ ‫און ס'זענען דא געוויסע געזעצן וואס מ'מעג עסן און וואס נישט‪.‬‬ ‫אזוי אויך צדקה און חסד קען מען טון נאר ווען מ'האט געלט‪ ,‬שבת‬ ‫"איך האב אן עצה‪ ",‬איז פלוצלינג דער שיפ'ס קאפיטאן‬ ‫און יום טוב דארף מען מענג זיין און דאס קאסט אויך‪ ,‬בקיצור יעקב‬ ‫אויפגעקומען מיט עפעס א דורכברוך‪" .‬אונטן אין די שיף האבן מיר‬ ‫אבינו מוז האבן א שיינע שטיקל אין די עולם הזה כדי ער זאל קענען‬ ‫א גאנצע טאנק מיט לעבעדיגע פיש‪ ,‬דער רב וועט אליין אראפקומען‬ ‫צוקומען צום עולם הבא‪.‬‬ ‫און אויסוועלן א כשר'ע פיש‪ ,‬איך וועל געבן פאר דער רב א נייע טאפ‬ ‫לויט דעם איז קלאר‪ ,‬אז ווער ס'דארף באקומען די ברכות איז‬ ‫וואס מ'האט נאך קיינמאל נישט גענוצט און דער רב וועט זיך אליין‬ ‫יעקב און נישט עשיו‪ ,‬און יצחק אבינו האט דאס אויך געוואוסט און‬ ‫קאכן די פיש‪".‬‬ ‫ער האט טאקע יא געוואלט בענטשן יעקב און נישט עשיו‪.‬‬ ‫דער רב האט געטראכט אפאר מינוט‪ ,‬דערנאך האט ער‬ ‫אבער יצחק האט מורא געהאט פון איין זאך‪ ,‬וואס דאס האט אים‬ ‫געענטפערט מיט א קרעכץ‪" ,‬שוין‪ ,‬זאל זיין פאר די קליינע קינדער‪".‬‬ ‫צוריק געהאלטן פון צו בענטשן יעקב‪ ,‬ווייל ווען א מענטש האט‬ ‫דער בריסקער רב האט געשיקט איינע פון זיינע נאנטע מענטשן‬ ‫צופיל גוטס איז דא א חשש פון "וישמן ישורון ויבעט" ‪ -‬ער וועט‬ ‫זאל אראפגיין און אויסוועלן א פיש און ער זאל עס אליין קאכן‪.‬‬ ‫זיך אנפילן מיט גשמיות און פארגעסן פון דעם אויבערשטן‪ ,‬ער‬ ‫"געדענק אבער אז דו אליין זאלסט אנצינדן די פייער אונטער דעם‬ ‫קען דורך די שפע אינגאנצן אראפ פארן פון די ריכטיגע וועג און זיך‬ ‫טאפ‪ ,‬און אויב איינער אנדערש וועט אנצינדן די פייער זאלסטו דאס‬ ‫צוקלעבן צום גוי‪ .‬דאס איז נישט קיין גרינגע נסיון און פון דעם האט‬ ‫פארלעשן און נאך אמאל אנצינדן‪ ",‬האט אים דער רב אנגעווארנט‪.‬‬ ‫יצחק מורא געהאט‪.‬‬ ‫דער איד איז אראפ‪ ,‬ער האט אויסגעזוכט א כשר'ע פיש לויט די‬ ‫איז וואס טוט מען אז יעקב זאל קענען האבן די גאנצע שפע און‬ ‫סימני טהרה און צוגעגרייט די פיש צום קאכן‪ .‬ווען ער איז געקומען‬ ‫אויך בלייבן אפגעהיטן?‬ ‫אנצינדן די פייער זעט ער אז די פייער איז שוין אנגעצינדן‪ ,‬דער איד‬ ‫זאגט דער מדרש‪" ,‬שתי ירושות הנחיל יצחק לבניו" – צוויי‬ ‫האט פארלאשן די פייער און נאכאמאל אנגעצינדן‪.‬‬ ‫ירושות האט יצחק אריבערגעפירט צו זיינע קינדער‪ ,‬איין ירושה‬ ‫"פארוואס האסטו פארלאשן די פייער און גלייך צוריק‬ ‫איז "הקול קול יעקב" און די צווייטע ירושה איז "הידים ידי עשיו"‪,‬‬ ‫אנגעצינדן?" האט זיך דער שיפ'ס קאפיטאן געוואונדערט‪.‬‬ ‫דאס זענען די צוויי וועגן וואס וועט אויפפאסן אז יעקב זאל זיך נישט‬ ‫דער איד איז געווארן צומישט און נישט געוואוסט וואס צו‬ ‫נאכשלעפן נאך עשיו‪ .‬לכתחילה איז דא די ערשטע וועג‪ ,‬אז ער‬ ‫ענטפערן פאר דעם קאפיטאן‪ .‬ער האט אים נישט געוואלט זאגן‬ ‫וועט שטיין אויף זיין מדרגה פון "הקול קול יעקב"‪ ,‬ער וועט היטן‬ ‫איבער די הלכה פון בישול עכו"ם‪ ,‬כדי ער זאל זיך נישט באליידגן‪.‬‬ ‫‪40‬‬ ‫ר‬‫ב‬‫׳ ברך את א‬ ‫ה‬ ‫וה‬ ‫ם‬ ‫ארשת שפתינו יערב בלב מלא שבח והודאה ימלא פינו תהלותיו‬ ‫ברכת אברהם דבר בעתו מה טוב‪ ,‬אליעזר דולה ומשקה מעיינותיו‬ ‫רב טוב וחסד לעזור נפשות ישראל עד שמוציא אל הפועל מזימותיו‬ ‫העמיד דבר דבר על כנו בביסוס מפעלינו לרפואה ריבוי נטיעותיו‬ ‫םהיר במלאכתו בכשרונותיו הברוכים בזריזות כדי לכונן יסודותיו‬ ‫אותה נפשו ויעש לטובת הכלל מהותו שופע רב טוב וחסד סביביו‬ ‫לילות כימים במסירות רבה ונושא משאו באמונה בשתי זרועתיו‬ ‫ידיו ידי חרוצים משכיל על דבר טוב קונה עולמות ביקרת מעשיו‬ ‫על זאת שבחו אהובים נוצר תאנה יאכל פירות מתוקים במפעלותיו‬ ‫זמרה בקול תודה נרים להביע הערכה מפוארים מעשה אצבעותיו‬ ‫רגשי לבבינו ברון שבח ושירה תהגה לשונינו תהלות צדקותיו‬ ‫הרבני היקר כביר המעש להצלת נפשות ישראל‬ ‫אברהם אליעזר‬ ‫הר“ר‬ ‫גאטטעסמאן‬ ‫הי“ו‬ ‫רוח החיים וממייסדי חדר האקסידזשען טעראפי‬ ‫לעזור לאנשי עירנו בלב ונפש מסורה‬ ‫לרגל שמחת הולדת בנו‬ ‫למזל טוב ובשעה טובה ומוצלחת‬ ‫מרן דבשמיא יהא בסעדו ויזכה לגדלו ולחנכו לתורה לחופה ולמעשים טובים‬ ‫זוהר מעשיו לטובת הכלל יעמדו לו ולבני ביתו להתברך במדה טובה מרובים‬ ‫להתברך מלא חפנים נחת ושמחות לראות בנים עוסקים בתורה ולמצוות פונים‬ ‫טוב וחסד ירדפוהו ולהמשיך בהרחבת הדעת להיטיב בחסדיו לזולתו בכל ענינים‬ ‫והון ואושר בביתו יצו ה‘ ברכה מרובה באסמיו בתענוג דקדושה ברוב אונים‬ ‫בהצלחה רבה בפעולותיו הכבירים עדי נזכה לביאת גואל צדק בגיל ורננים‬ ‫המברכים בלב ונפש חפיצה‬ ‫הנהלת וחברי העוסקים להקמת האפיס‬ ‫‪41‬‬ ‫«אבער דו ווייסט דאך אז איך האב א גוטע סיבה פארוואס איך‬ ‫די תורה און די מצוות ווי ס'דארף צו זיין‪ .‬אבער אויב ער וועט זיך‬ ‫האב נישט חתונה געהאט‪ »,‬פארענטפערט זיך חזקיהו‪« .‬ווייל איך‬ ‫צופיל דערנענטערן צום גוי‪ ,‬דעמאלט מוז מען צוקומען צום צווייטן‬ ‫האב געזען מיט רוח הקודש אז ס'וועט פון מיר ארויסקומען א זון א‬ ‫וועג פון "הידים ידי עשיו"‪ ,‬ווייל די שנאה וואס דער גוי האט צום איד‬ ‫גרויסער רשע וואס וועט פארזינדיגן כלל ישראל‪».‬‬ ‫וועט אים צוריקהאלטן‪.‬‬ ‫«ס'איז נישט דיין געשעפט ווער דיינע קינדער וועלן זיין און וויאזוי‬ ‫אבער ווי אזוי מאכט מען די שנאה פון עשיו צו יעקב? ווי אזוי‬ ‫זיי וועלן אויסוואקסן‪ ,‬דאס איז דעם אויבערשטנ'ס חשבונות און דו‬ ‫ברענגט מען צו א מצב ס'זאל טאקע ווערן אז 'עשיו שונא ליעקב'?‬ ‫האסט נישט וואס זיך אריינצומישן אין דעם‪ .‬דו האסט א מצוה צו‬ ‫האט דער אויבערשטער געפירט אז יצחק זאל צוזאגן די ברכות‬ ‫חתונה האבן‪ ,‬און דו האסט דאס מבטל געווען ממילא האסטו נישט‬ ‫דווקא פאר עשיו‪ ,‬און יעקב זאל עס קומען ארויסנעמען במרמה‪,‬‬ ‫מער וואס צו זוכן דא אויף די וועלט‪».‬‬ ‫אזוי וועט ווערן אויפגעבויט די שנאה פון עשיו צו יעקב און דאס‬ ‫ווען חזקיהו האט געהערט די שטרענגע ווערטער פונעם נביא‬ ‫וועט אויפפאסן און זיכער מאכן אז די ברכות זאלן נישט אראפנעמען‬ ‫האט ער זיך אויסגעדרייט צום וואנט‪ ,‬און אנגעהויבן צו וויינען און צו‬ ‫יעקב פון זיין הייליגע וועג און אים נישט גורם זיין זיך צו צוקלעבן צום‬ ‫דאווענען‪ .‬ער האט זיך אונטערגענומען תשובה צו טון און יא חתונה‬ ‫גוי‪ ,‬ממילא קען מען שוין געבן די ברכות פאר יעקב רואיגערהייט‪.‬‬ ‫האבן‪ .‬ער האט געבעטן ישעיה הנביא זאל אים געבן זיין טאכטער‬ ‫ווייל נאר ווען דער איד איז אפגעשיידט און דערווייטערט פונעם‬ ‫צו חתונה האבן‪ ,‬אפשר בזכות דעם נביא וועט ער האבן בעסערע‬ ‫גוי און פון די גוי'אישע וועגן‪ ,‬האט די ברכה א ריכטיגע ווערד און‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫ס'איז דא אויף וועמען צו חל זיין‪.‬‬ ‫השי»ת האט אנגענומען זיינע תפילות‪ ,‬און פאר א סימן צו חזקיהו‬ ‫*‬ ‫אז ער וועט געזונט ווערן‪ ,‬האט דער אויבערשטער געמאכט אז די זון‬ ‫איינע פון די מלכים אין כלל ישראל איז געווען חזקיהו המלך‪ ,‬ער‬ ‫איז צוריק געגאנגען צען שעה צוריק‪ ,‬און די טאג איז לענגער געווארן‪.‬‬ ‫איז געווען א גרויסער צדיק‪.‬‬ ‫די גאנצע וועלט האט גע'רעש'ט פון די גרויסע נס וואס איז געשען‬ ‫חזקיהו האט איבערגענומען די מלוכה פון זיין טאטע אחז וואס‬ ‫פאר דער אידישער קעניג חזקיהו און אלע האבן דאס בארימט‪.‬‬ ‫איז געווען א גרויסער רשע‪ .‬אחז האט אריינגעברענגט פארשידענע‬ ‫בלאדן מלך בבל איז געקומען צו פארן פאר א באזוך‪ ,‬כדי‬ ‫גוי'אישע מנהגים אין כלל ישראל‪ ,‬ער האט געדינט עבודה זרה און‬ ‫אויסצודריקן זיין גרויסע התפעלות פון דער נס וואס איז מיט חזקיהו‬ ‫אראפגעצויגן כלל ישראל צו זייער א נידעריגע מדרגה‪.‬‬ ‫געשען‪.‬‬ ‫ווען חזקיהו איז געווארן מלך האט ער די ערשטע זאך‬ ‫חזקיהו המלך האט זיך זייער געפריידט צו דעם באזוך‪ ,‬ס'איז‬ ‫ארויסגעווארפן די עבודה זרה פון גאנץ ארץ ישראל‪ ,‬מחזק געווען‬ ‫געווען פאר אים א גרויסע כבוד אז א גוי'אישער קעניג זאל קומען‬ ‫אידישקייט צווישן די אידן און אויפגעשטעלט בתי מדרשים און‬ ‫צו אים א וויזיט‪ .‬ער איז ארויס פון די כלים צו ווייזן זיין שמחה צום‬ ‫ישיבות‪ .‬ער האט צוגעברענגט צו א מצב אז גאנץ כלל ישראל איז‬ ‫באזוך‪ ,‬און ער האט געגעבן פאר דעם בבלי'שער קעניג א שפאציר‬ ‫געזעצן און געלערנט תורה‪.‬‬ ‫אין אלע זיינע אוצרות‪ .‬ער האט אויך אויפגעמאכט פאר אים די‬ ‫אוצרות פון בית המקדש‪ .‬צום סוף ווען זיי האבן זיך געזעצט צו א‬ ‫איין טאג איז דער קעניג חזקיהו קראנק געווארן‪ ,‬זיין מצב איז‬ ‫סעודה האט חזקיהו אוועקגעשיקט די באדינערס‪ ,‬און די מלכה‬ ‫געווארן שווערער און שווערער‪ .‬גאנץ כלל ישראל האבן געדאוונט‬ ‫אליין האט געברענגט די עסן צום טיש‪ ,‬אלעס כדי צו ווייזן די גרויסע‬ ‫אויף אים‪ ,‬אבער ס'האט גארנישט געהאלפן‪.‬‬ ‫פריינדשאפט און די נאנטקייט צווישן די צוויי מלכים‪.‬‬ ‫דער נביא פונעם דור‪ ,‬ישעיה הנביא‪ ,‬איז אים געקומען איין טאג‬ ‫ישעיה הנביא איז געקומען צו חזקיהו המלך און אים געזאגט‬ ‫מבקר חולה זיין‪ ,‬און דער קעניג האט געבעטן א ברכה פון דעם נביא‬ ‫בנבואה‪« ,‬דו האסט זייער שטארק געוואלט ווייזן דיין נאנטקייט צום‬ ‫ער זאל ווערן געזונט‪.‬‬ ‫מלך בבל‪ ,‬ס'איז דיר זייער געפאלן אים צו ווייזן דיינע אוצרות און‬ ‫«ס'איז שוין צו שפעט‪ ,‬ס'איז דא אויף דיר א גזירה אז דו זאלסט‬ ‫אים פערזענליך צו באדינען‪ ,‬אבער מיט דעם האסטו צוגעברענגט‬ ‫שטארבן‪ »,‬זאגט אים ישעיה הנביא‪« .‬און נישט נאר אז דו גייסט‬ ‫אז דיינע קינדער וועלן גיין אין גלות קיין בבל און דארט וועלן זיי מוזן‬ ‫שטארבן אויף דער וועלט‪ ,‬נאר דיין עולם הבא האסטו אויך‬ ‫באדינען די בבלי'שע מלכים‪ ,‬נישט מיט קיין נאנטקייט נאר אלץ‬ ‫פארלוירן‪».‬‬ ‫קנעכט‪»...‬‬ ‫«פארוואס?» פרעגט חזקיהו‪« .‬וועלכע עבירה האב איך געטון?‬ ‫ווייל כדי די ברכה זאל זיך האלטן מוז מען געדענקען זיך צו‬ ‫איך האב דאך אזויפיל אידישקייט אויפגעטון אויף די וועלט‪».‬‬ ‫האלטן אפגעשיידט פונעם גוי!‬ ‫«ווייל דו האסט קיינמאל נישט חתונה געהאט‪».‬‬ ‫צו באקומען דעם פולן גליון "מחשבות" שיקט אן אימעיל צום מערכת‬ ‫‪42‬‬ 43 ‫ויעתר לו ה'‪ :‬שאין דומה תפלת צדיק בן צדיק לתפלת צדיק בן רשע (רש"י)‬ ‫גרויסקייט‬ ‫פון‬ ‫די‬ ‫זכות אבות‬ ‫אויך דער יעב"ץ שרייבט אין זיין סידור‪:‬‬ ‫די פרשה פון עקידה און קרבנות דארף מען‬ ‫פרשת העקידה מעורר‬ ‫דער כח‪ ,‬מעלות‬ ‫מסדר זיין אין שול‪ ,‬דער מקדש מעט אין‬ ‫צו זיין זכות אבות‬ ‫און סגולות פון‬ ‫אונזער גלות‪ ,‬אויפן שטייגער ווי מ'פלעגט‬ ‫איינע פון די זאכן וואס מ'הייבט אן‬ ‫'זכות אבות' ‪//‬‬ ‫דערמאנען זכות אבות איידער מ'האט‬ ‫מיט דעם דאס דאווענען יעדן טאג איז די‬ ‫עס פאדערט זיך‬ ‫גע'שחט'ן דעם תמיד של שחר‪ .‬ווי מיר‬ ‫פרשה פון דער עקידה‪ ,‬אויף וואס דער טור‬ ‫דערצו אויך 'זכות‬ ‫לערנען אין די משנה אין יומא (פ"ג יא) "האיר‬ ‫ברענגט (או"ח סימן א') "וטוב לומר פרשת‬ ‫עצמו' ‪ //‬ווען יא‬ ‫המזרח עד שבחברון"‪ ,‬צו דערמאנען דעם‬ ‫העקידה"‪ .‬שרייבט דערויף דער בית יוסף‪,‬‬ ‫און ווען נישט ‪//‬‬ ‫זכות פון די אבות וועלכע ליגן אין חברון‪.‬‬ ‫אז מ'זאגט עס כדי צו דערמאנען פונעם‬ ‫די גאולה השלימה‬ ‫דער סדר היום (סדר תפלת שבת) שרייבט‬ ‫זכות אבות פארן אויבערשטן‪.‬‬ ‫בזכות אבותינו‬ ‫‪44‬‬ ‫דער באגריף פון 'זכות אבות'‬ ‫די וואך לערנען מיר אין די‬ ‫איז בייגעשטאנען פאר אידן‬ ‫תורה דעם פסוק "ויעתר לו‬ ‫אין אלע זייערע צרות במשך‬ ‫ה'" (כה‪ ,‬כא)‪ .‬עס איז באקאנט‬ ‫הדורות‪ .‬דער מדרש זאגט‬ ‫וואס רש"י איז מפרש‪" :‬לו ולא‬ ‫(שמות רבה מד) אז ווען משה רבינו‬ ‫לה‪ ,‬שאין דומה תפלת צדיק בן‬ ‫ע"ה האט געזאגט צו הקב"ה‬ ‫צדיק לתפלת צדיק בן רשע‪,‬‬ ‫'זכור לאברהם יצחק ולישראל‬ ‫לפיכך לו ולא לה"‪.‬‬ ‫עבדיך' (שמות לב‪ ,‬יג) איז ער‬ ‫ווי מפרשי התורה זענען‬ ‫באלד געענטפערט געווארן‪.‬‬ ‫מפרש‪ ,‬איז דאס א לימוד ווי‬ ‫אין פסיקתא (בחודש השביעי דף‬ ‫שטארק זכות אבות העלפט‪.‬‬ ‫כאטש די צדיקת רבקה איז‬ ‫קנג‪ ):‬שטייט אז ווען אידן זענען‬ ‫געווען מורא'דיג גרויס‪ ,‬זי האט‬ ‫מזכיר דעם זכות אבות זענען זיי‬ ‫געהארעוועט אויף זיך אפילו זי‬ ‫זאפארט זוכה בדין‪ ,‬און אויך ביי‬ ‫איז געווען א טאכטער פון דעם‬ ‫די תפילות איז מען אלץ מזכיר‬ ‫רשע בתואל‪ ,‬א שוועסטער‬ ‫'זכות אבות'‪.‬‬ ‫פון דעם רשע לבן‪ ,‬און אן‬ ‫אינעם היינטיגן ארטיקל‬ ‫אפשטאמיגע פון א פלאץ‬ ‫וועלן מיר ברענגען פארשידענע‬ ‫וואו עס האבן געוואוינט‬ ‫ענינים וואס האבן א שייכות צו‬ ‫רשעים און זי האט זיך נישט‬ ‫'זכות אבות'‪ ,‬ווען צדיקים האבן‬ ‫אפגעלערנט פון זייערע‬ ‫זיך באנוצט דערמיט און וויאזוי‬ ‫מעשים‪ .‬פונדעסטוועגן איז די‬ ‫מ'דארף עס אויסנוצן לטובה‪.‬‬ ‫תפילה פון א צדיק בן צדיק‬ ‫מיר באדאנקען זיך פארן‬ ‫שטערקער‪ ,‬ווייל ער האט א‬ ‫מערכת פון 'דער איד' פארן אונז‬ ‫קדושה מצד אבותיו‪ ,‬און זכות‬ ‫שענקען דעם ארטיקל מאוצרם‬ ‫אבותיו מסייעתו וואס באגלייט‬ ‫הטוב‪.‬‬ ‫אים אויף ווייטער‪.‬‬ ‫נישט מבטל זיין אין קיין שום ענין‪ ,‬ווייל‬ ‫נישט דארפן מער ציטערן פון קיין שום‬ ‫וועגן פרשת העקידה‪ :‬היינט האבן מיר‬ ‫דאס איז גורם א טובה פאר זיך און פאר‬ ‫ענין וכו'‪ .‬דער אויבערשטער ווערט מיט‬ ‫נישט אויף וואס זיך צו פארלאזן‪ ,‬נאר‬ ‫אלע אידן‪.‬‬ ‫דעם פול מיט רחמים אויפן גאנצן אידישן‬ ‫אויפן זכות פון אונזערע אבות הקודמים‪,‬‬ ‫פאלק‪ ,‬אין שטן ואין פגע רע וואס זאל‬ ‫דאס האלט אונז אין גלות‪ .‬וויבאלד דער‬ ‫זיך באנוצט מיט זכות אבות‬ ‫קענען בייקומען אידן‪ .‬דערפאר איז ראוי‬ ‫צו דערמאנען יעדן טאג דעם ענין פון‬ ‫ענין פון די עקידה איז געווען זייער גרויס‪,‬‬ ‫סיי מצד העוקד [אברהם אבינו] און סיי‬ ‫בעת א סכנה‬ ‫די עקידה‪ ,‬איידער מיר זאגן אונזערע‬ ‫תפילות‪ ,‬כדי דער אויבערשטער אין הימל‬ ‫מצד הנעקד [יצחק אבינו]‪ ,‬האט הקב"ה‬ ‫צוגעזאגט פאר אידן אז אינעם יום הדין‪,‬‬ ‫די טאכטער פון הייליגן בעל שם טוב‬ ‫זאל ווערן פול מיט רחמנות אויף אונז‪,‬‬ ‫ווען אידן שטייען בצער פאר די מקטרגים‬ ‫זי"ע איז געווען די צדיקת מרת אדל ע"ה‪,‬‬ ‫אננעמען אונזערע תפילות און אונזערע‬ ‫און די וואס זוכן אויף אונז שלעכטס‪,‬‬ ‫וואס איר טאכטער די צדיקת מרת פיגא‬ ‫געבעטן מיט חמלה‪ .‬א בעל נפש זאל עס‬ ‫זאלן מיר דערמאנען עקידת יצחק און‬ ‫‪45‬‬ ‫יענעם חסיד‪ .‬דאווענען רואיג אן קיין‬ ‫דעמאלט אנגעהויבן טראכטן וואספארא‬ ‫ע"ה האט חתונה געהאט צום צדיק רבי‬ ‫תנועות קען בלויז עמיצער וועלכער האט‬ ‫שייכות ער האט מיט זיין זיידן דער‬ ‫שמחה זצ"ל‪ ,‬דער זון פון הרה"ק רבי נחמן‬ ‫זכות אבות‪ ,‬און איז שוין אויסגעלייטערט‬ ‫הייליגער חכם צבי ז"ל‪ .‬האט ער געזען‬ ‫האראדענקער זי"ע וואס ליגט אין טבריא‪,‬‬ ‫פון זיין חומריות מצד אבותיו הק'‪ .‬דער‬ ‫אז ער איז אין אים אנגעהאנגען כחוט‬ ‫און זיי זענען געווען די עלטערן פון הרה"ק‬ ‫וועלכער האט נישט קיין זכות אבות דארף‬ ‫השערה‪ ,‬האט ער דאן אנגעכאפט א האר‬ ‫המפורסם רבי נחמן מברסלב זי"ע‪.‬‬ ‫נאך אסאך אריינארבעטן צו צעברעכן זיין‬ ‫מיט זיין הייליגע האנט‪.‬‬ ‫אין שנת תקנ"ח איז רבי נחמן‬ ‫חומריות‪".‬‬ ‫ברסלב'ער זי"ע ארויפגעפארן קיין‬ ‫(רביד הזהב בסוף בהשמטה ד"ה אם)‬ ‫דאווענען אָן תנועות קען מען‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬און אינמיטן וועג האט‬ ‫נאר מיט זכות אבות‬ ‫אויסגעבראכן א גרויסע סכנה אויף די‬ ‫אז מ'האט זכות אבות קען‬ ‫שיף‪ .‬האט רבי נחמן זיך אנגערופן‪' :‬כאטש‬ ‫איך בין נזהר זיך נישט צו באנוצן מיט‬ ‫מען פועל'ן‬ ‫הרה"ק רבי מרדכי'לע קרעמניצער‬ ‫זי"ע‪ ,‬דער בן זקונים און יונגסטער פון‬ ‫זכות אבות‪ ,‬אבער יעצט בשעת א סכנה‬ ‫די פינף געהויבענע קינדער פון הייליגן‬ ‫איז אנדערש'‪.‬‬ ‫דער בארימטער גאון וצדיק רבי‬ ‫שמואל ראזענבערג זצ"ל‪ ,‬אונסדארפער‬ ‫זלאטשובער מגיד הרה"ק רבי יחיאל‬ ‫ער האט דערביי דערמאנט דעם זכות‬ ‫רב‪ ,‬מח"ס "באר שמואל"‪ ,‬האט געהאט‬ ‫מיכל זי"ע‪ ,‬איז שוין געווען אויסגערופן‬ ‫פון זיין גרויסן זיידן דער בעש"ט הק'‪ ,‬דעם‬ ‫א געוואלדיגע הערצה צו הרה"ק רבי‬ ‫מיט זיין גרויס קדושה אלס קינד‪ .‬עס‬ ‫זכות פון זיין באבע מרת אדל ע"ה (דעם‬ ‫שלום אליעזר מראצפערט זי"ע‪ ,‬זייענדיג‬ ‫ווערט איבער אים דערציילט די פאלגנדע‬ ‫בעש"ט'ס טאכטער) און דעם זכות פון זיידן‬ ‫א צדיק בן צדיק‪ ,‬זון פון הייליגן דברי חיים‬ ‫מעשה‪:‬‬ ‫הרה"ק רבי נחמן האראדענקער‪.‬‬ ‫זי"ע‪.‬‬ ‫אין זלאטשוב איז געווען א חסיד אן‬ ‫(שבחי הר"ן עמ' מ"ט)‬ ‫עס ווערט דערציילט אין ספר‬ ‫עובד ה' באמת‪ ,‬וועלכער פלעגט מאכן‬ ‫"תולדות שמואל" (דף פ)‪:‬‬ ‫משונה'דיגע מאדנע תנועות בשעת'ן‬ ‫דאווענען‪ .‬האט דאס קליין יונגל מרדכי‬ ‫דער דברי חיים‪ :‬איך וועל‬ ‫כ'האב געהערט פון ר' יצחק ווידער‪ ,‬א‬ ‫תלמיד נאמן פון אונסדארפער רב‪ ,‬וואס‬ ‫אפגעלאכט דערפון‪.‬‬ ‫ארויפקומען מיטן זכות אבות‬ ‫איז אליין געווען דערביי ווען עמיצער איז‬ ‫יענעם חסיד האט עס פארדראסן‪ ,‬איז‬ ‫הגה"ק רבי סיני הלברשטאם זצ"ל‬ ‫אמאל געקומען פון דער ראצפערטער‬ ‫ער אריין צום מגיד זי"ע זיך אפרעדן‪.‬‬ ‫אבדק"ק זימיגראד אייניקל פון מרן הגה"ק‬ ‫געגנט מיט א קוויטל און פדיון צום‬ ‫האט רבי מיכל'ע זלאטשובער‬ ‫הדברי חיים זי"ע ברענגט אין ספר "חמדה‬ ‫אונסדארפער רב ז"ל‪.‬‬ ‫אריינגערופן זיין זון און אים געפרעגט‪:‬‬ ‫גנוזה" (ח"א)‪ ,‬אז זיין זיידע דער הייליגער‬ ‫דער אונסדארפער רב האט זיך פאר‬ ‫"וואס לאכסטו אפ פון יענעמ'ס עבודה?"‬ ‫צאנזער רב האט געזאגט ווען ער איז‬ ‫יענעם אנטשולדיגט פארוואס מ'ברענגט‬ ‫האט דאס קינד געענטפערט‪" :‬ס'איז‬ ‫קראנק געווארן דאס ערשטע מאל‪ ,‬אז‬ ‫אים א קוויטל‪ .‬ס'איז דאך נישט זיין‬ ‫נישט קיין דרך ארץ צו שטיין פארן‬ ‫ווען ער האט זיך מתבונן געווען מיט וואס‬ ‫שטייגער צו נעמען‪ ,‬אבער פונדעסטוועגן‬ ‫מלך מלכי המלכים מיט אזוינע מאדנע‬ ‫ער וועט ארויפקומען לעולם הבא‪ ,‬האט‬ ‫וויל ער יענעם נישט מדחה זיין‪.‬‬ ‫תנועות‪".‬‬ ‫ער זיך בארעכנט אז ער וועט קומען מיט‬ ‫דער אונסדארפער רב האט גענומען‬ ‫האט רבי מיכל'ע אים געענטפערט‪:‬‬ ‫זיין זכות אבות‪.‬‬ ‫דאס קוויטל‪ ,‬אבער מיטן פדיון האט ער‬ ‫"קינד מיינס‪ ,‬וואונדער זיך נישט אויף‬ ‫ער שרייבט אז דער דברי חיים האט‬ ‫יענעם געמאכט אלס א שליח מצוה ער‬ ‫זאל עס טראגן צו הרב הצדיק רבי שלום‬ ‫אליעזר‪ ,‬דער זון פון הייליגן דברי חיים‪,‬‬ ‫זאגנדיג‪" :‬דורך דעם וואס מ'האט זכות‬ ‫אבות קען מען פועל'ן‪".‬‬ ‫זיך פירן בדרכי אבות וועט‬ ‫נוצן זייער זכות‬ ‫מרן הגה"ק בעל ייטב לב מסיגעט‬ ‫זי"ע האט א שטיק צייט פאר זיין פטירה‬ ‫געלאזט צוואה פאר זיינע קינדער און‬ ‫אייניקלעך צו זאגן תורה פאר אידישע‬ ‫קינדער און דורך דעם ממשיך זיין פאר זיי‬ ‫‪46‬‬ ‫זיך נישט פארלאזן אויפן‬ ‫זייערע עלטערן‪ ,‬וועט אויף זיי מקוים‬ ‫ווערן דער "זכות אבות"‪ ,‬וואס זייערע‬ ‫אלע השפעות טובות און כל מיני ברכות‪.‬‬ ‫די מעשה ווערט געברענגט אין ספר‬ ‫זכות אבות‬ ‫רייד האבן געמאכט פרי למעלה ושורש‬ ‫"תהלה למשה"‪ .‬עס איז געווען אינעם‬ ‫לעצטן שבועות פון ייטב לב זי"ע בעלמא‬ ‫למטה‪ .‬בכל עת ועונה‪ ,‬שבתים און ימים‬ ‫כ"ק אדמו"ר רבי יאנקעלע‬ ‫טובים‪ ,‬זאלן מיינע קינדער זאגן פאר'ן‬ ‫הדין‪ ,‬שבועות שנת תרמ"ג‪ ,‬ווען דער ייטב‬ ‫מפשעווארסק זצוק"ל האט דערציילט‪,‬‬ ‫עם ה' דעם דרך ה'‪ ,‬מוכיח זיין בשער און‬ ‫לב איז שוין געווען א חולה מסוכן ר"ל‪ ,‬און‬ ‫אז אמאל ווען דער הייליגער שינאווער‬ ‫מעורר צו זיין אידישע קינדער לתשובה‪,‬‬ ‫ער איז צוליב די שטארקע יסורים בכלל‬ ‫רב זי"ע האט געהאלטן אינמיטן דעם‬ ‫ומה' מענה לשון‪.‬‬ ‫נישט מער אריינגעקומען אין ביהמ"ד‪.‬‬ ‫זמר 'אשת חיל' פאר קידוש פרייטאג צו‬ ‫נאר די ערשטע נאכט יו"ט איז ער נאך‬ ‫דער ייטב לב האט אויסגעפירט מיט‬ ‫נאכטס‪ ,‬האט ער זיך אפגעשטעלט און‬ ‫אריינגעקומען אין ביהמ"ד צו מאכן‬ ‫עטליכע טייטשן אויף די פסוקים אין‬ ‫געזאגט‪" :‬א שאד אז רבי יוסף פון רימנוב‬ ‫קידוש‪ ,‬און נאך קידוש האט ער געזאגט‬ ‫ברכת כהנים‪" ,‬כה תברכו את בני ישראל‪,‬‬ ‫א דרוש‪ ,‬וואס איז געווען דאס לעצטע‬ ‫האט נישט געקענט זיין טאטן; דער רבי‬ ‫אמור להם"‪ ,‬ווי געדרוקט אין ספר ייטב‬ ‫מאל וואס ער האט גערעדט ביי זיך אין‬ ‫ר' הערש האט געזאגט "ולחם עצלות 'לא'‬ ‫פנים‪ .‬מיט דעם האט ער זיך געזעגנט פון‬ ‫בית המדרש‪ ,‬ווייל פון דעמאלט איז דער‬ ‫תאכל"‪".‬‬ ‫זיינע חסידים וואס זענען געקומען זיך‬ ‫ייטב לב מער נישט אריינגעקומען אין שול‬ ‫האט דער פשעווארסקער רבי‬ ‫מסתופף זיין בצל קדשו‪ ,‬און ווי געזאגט‪,‬‬ ‫ביז צו זיין פטירה לחיי העולם הבא‪ ,‬יענעם‬ ‫צוגעלייגט‪" :‬אזוי האב איך געהערט‪ .‬קען‬ ‫איז ער פון דעמאלט אן מער נישט‬ ‫יאר ו' אלול‪ ,‬תרמ"ג‪.‬‬ ‫זיין אז דער רבי ר' הערש האט געזאגט א‬ ‫אריינגעקומען אינעם ביהמ"ד אין סיגעט‪.‬‬ ‫דעם ייטב לב'ס דרוש איז געדרוקט‬ ‫געוויסן פשט אויף דעם פסוק‪ ,‬אבער ס'איז‬ ‫דאס איז טאקע געבליבן פאררעכנט‬ ‫אין ספר ייטב פנים (ח"ב מאמר זמן מתן תורתינו‬ ‫אויך מעגליך אז די כוונה פון שינאווער רב‬ ‫ווי א צוואה וואס דער ייטב לב האט‬ ‫אות נ"ג)‪ ,‬בתוך דבריו האט דער ייטב לב‬ ‫איז געווען אין א בחינה וואס דער רבי ר'‬ ‫געלאזט פאר זיינע קינדער און קינד'ס‬ ‫געזאגט‪ :‬כ'האב זוכה געווען‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫אלימלך האט געזאגט‪ :‬מ'זאל זיך נישט‬ ‫קינדער‪ ,‬זיי זאלן אייביג זאגן תורה ברבים‬ ‫זיידע [מרן הישמח משה] זלה"ה האט מיך‬ ‫פארלאזן אויפן זכות אבות! וואס דאס‬ ‫פאר אידישע קינדער‪ ,‬און ווי באקאנט‬ ‫סומך געווען מיט זיינע הענט‪ ,‬און מיר‬ ‫האבן טאקע די קינדער און אייניקלעך‬ ‫געגעבן דעם כח אנצואווייזן און דרש'נען‬ ‫איז געווען די בחינת העבודה פון רבי'ן ר'‬ ‫פונעם ייטב לב זי"ע גע'ירש'נט דעם כח‬ ‫פאר'ן עם ה' תוכחות מוסר און זיי מעורר‬ ‫הערש‪ ,‬וועלכער האט דערגרייכט צו זיין‬ ‫הדרוש והחידוש‪ ,‬זאגנדיג דברי תורה פאר‬ ‫זיין לתשובה‪ .‬דעם כח גיב איך איבער‬ ‫גרויסע מדריגה מיטן כח פון זיין אייגענער‬ ‫אידישע קינדער כל ימי חייהם און אזוי‬ ‫פאר מיינע קינדער ווייטער‪ ,‬זיי זאלן נישט‬ ‫יגיעה‪ ,‬אן קיין זכות אבות‪".‬‬ ‫משפיע געווען רחמים וחסדים וכל מילי‬ ‫נאכלאזן פון מנהג אבותינו הק'‪ ,‬נאר זיי‬ ‫(י"ג אורות ח"ג עמ' רצה)‬ ‫דמיטב לבני ישראל‪.‬‬ ‫זאלן זיך פירן ווייטער אין דעם וועג פון‬ ‫‪47‬‬ ‫העלפט אביסעלע צו דינען השי"ת פאר‬ ‫דעם וואס וויל זיין אן עובד ה'‪ ,‬אבער די‬ ‫אבער דאס איז נאר ווען ער נעמט נישט‬ ‫די מעלת היחוס צו אן אנדערע זאך‪ ,‬צום‬ ‫צו זכות אבות פאדערט זיך‬ ‫עיקר עשיה ליגט אויפן מענטש אליין‪ .‬מען‬ ‫ביישפיל מחלוקת‪ ,‬ווייל דעמאלט איז שוין‬ ‫אויך זכות עצמו‬ ‫דארף מיט די בעסטע כוחות זיך משתדל‬ ‫יחוס נישט קיין שום מעלה‪ .‬דעריבער‬ ‫אויפן פסוק אין פרשת בחוקותי‬ ‫זיין איינצוקויפן קדושה פארן נפש‪ ,‬אן‬ ‫האט יעקב אבינו געבעטן אויף מחלוקת‬ ‫"וזכרתי את בריתי יעקב וגו'"‪ ,‬ברענגט‬ ‫זיך פארלאזן אויפן יחוס פון די אבות‬ ‫קרח "בקהלם אל תחד כבודי"‪ ,‬ווייל ביי‬ ‫דער של"ה הקדוש אז דאס איז א פסוק‬ ‫הקדושים‪".‬‬ ‫מחלוקת איז שוין נישט קיין שום ענין‬ ‫פון נחמה וואס ווערט דערמאנט אינמיטן‬ ‫מער דער זכות אבות‪.‬‬ ‫די קללות פון בחוקותי‪ ,‬ווייל דאס אליין‬ ‫א תלמיד חכם בן תלמיד חכם‬ ‫הרה"ק רבי דוד'ל זאבילטובער זי"ע‬ ‫פלעגט שטארק פאדערן מען זאל נישט‬ ‫איז אויך א תוכחה‪ ,‬ווייל א רשע בן רשע‬ ‫קומט פריער‬ ‫יוצא זיין מיט זכות אבות נאר וויסן אז א‬ ‫וואס זינדיגט איז נישט קיין פארגלייך‬ ‫צו א רשע בן צדיק‪ .‬א צדיק'ס זון וואס‬ ‫אין שו"ת תורה לשמה (סימן רסב) איז‬ ‫איד מוז אליין הארעווען אין עבודת ה'‪.‬‬ ‫זינדיגט האט א פיל גרעסערן שטראף‪,‬‬ ‫דא א שאלה צי א תלמיד חכם וואס איז א‬ ‫האט ער אמאל געטייטשט דעם פסוק "על‬ ‫ווייל ער האט דאך צוגעזען דעם טאטן זיך‬ ‫זון פון א תלמיד חכם האט א בעפארצוג‬ ‫פון אנדערע תלמידי חכמים‪.‬‬ ‫פאלגענד איז דאס לשון פון די שאלה‪:‬‬ ‫צוויי תלמידי חכמים געפינען זיך אין‬ ‫איין שטאט‪ .‬זיי זענען אייניג אין חכמה‬ ‫און מיט די יארן‪ ,‬אבער איינער פון זיי‬ ‫איז א תלמיד חכם בן תלמיד חכם‪ .‬איז די‬ ‫שאלה‪ :‬האט ער מיט דעם א בעפארצוג‬ ‫מער ווי דעם אנדערן‪ ,‬מ'זאל אים מכבד‬ ‫זיין‪ ,‬צום ביישפיל אין פאל ווען מ'נעמט‬ ‫זיין חתימה אז ער זאל אונטערשרייבן‬ ‫פריער‪ ,‬ביי מסיבות און ביים אריינגיין און‬ ‫ארויסגיין וכדו'?‬ ‫נאך א שאלה‪ ,‬אויב מצד זייער טאטן‬ ‫איז נישטא קיין צווישנשייד‪ ,‬נאר איינער‬ ‫פון זיי האט א ברודער וואס איז אויך א‬ ‫כן יעזוב איש את אביו"‪ ,‬א איד טאר זיך‬ ‫פירן בחסידות‪ ,‬און ער האלט עס נישט‬ ‫תלמיד חכם‪ ,‬איז ער חשוב'ער מ'זאל אים‬ ‫נישט פארלאזן אויף די כוחות און יגיעות‬ ‫אן‪ .‬דאס איז אלזא א חלק פון די תוכחה;‬ ‫פעדערן בעפאר דעם צווייטן וואס האט‬ ‫וואס זיינע אבות הק' האבן אריינגעלייגט‬ ‫מ'וועט געדענקען אז אידן זענען מזרע‬ ‫נישט קיין ברודער א תלמיד חכם?‬ ‫אין אים‪ ,‬נאר ער דארף אליין זוכן פייער‬ ‫אבות הקדושים‪ ,‬זיי שטאמען פון אברהם‬ ‫תשובה‪ :‬זיכער האט א ת"ח בן ת"ח א‬ ‫און התלהבות מצד עצמו‪ ,‬כאילו זיינע‬ ‫יצחק ויעקב‪ ,‬און פונדעסטוועגן האבן זיי‬ ‫בעפארצוג פונעם חבר וואס איז א זון פון‬ ‫עלטערן וואלטן אינגאנצן נישט געהאט‬ ‫זיך נישט געפירט בדרך הישר‪.‬‬ ‫אן אדם פשוט און ס'איז ריכטיג אים צו‬ ‫קיין התלהבות אין עבודת ה'‪.‬‬ ‫פירט אויס דער של"ה הק'‪" :‬דעריבער‬ ‫פעדערן צוליב דעם‪ .‬א ראיה דערצו איז‬ ‫הרה"ק מסאטמאר זי"ע איז מעתיק‬ ‫דארף זיך יעדער משים זיין על הלב‪,‬‬ ‫פון די גמרא אין תענית (דף כא‪ ):‬און פון‬ ‫אין ספה"ק דברי יואל (פרשת נשא עמ' שיט)‬ ‫ובפרט ווער ס'האט געהאט ערליכע‬ ‫מנחות (דף נג‪ ).‬וואו מ'זעט אז א בר אוריין‬ ‫פון ספה"ק נועם אלימלך (פרשת אמור)‪,‬‬ ‫אבות‪ ,‬יראי אלקים‪ ,‬און אויך ווער ס'זיצט‬ ‫ובר אבהן האט א שטערקערן כח‪ ,‬ווייל‬ ‫אז די בני אהרן האבן נישט געטארט‬ ‫אויף א מקום פון חכמים לומדי תורה‪ ,‬צו‬ ‫ער האט אויך זכות אבות‪.‬‬ ‫טראכטן איבער דעם יחוס פון זייערע‬ ‫זען זיך צו פירן אין זייערע פיסטריט מיט‬ ‫לגבי די שאלה צי ווען מ'האט א‬ ‫אבות‪ ,‬נאר זיי האבן געדארפט אליין‬ ‫תורה‪ ,‬מעשים‪ ,‬מדות און דרכי החסידות‪".‬‬ ‫ברודער א תלמיד חכם האט מען אויך א‬ ‫בוחר זיין דעם גוטן וועג‪ .‬ווייל ס'איז נישט‬ ‫אין ספה"ק נועם אלימלך (פרשת קרח)‬ ‫גרעסערן חשיבות‪ ,‬איז די תשובה אז יא‪.‬‬ ‫גענוג בלויז דער זכות אבות כדי צו קענען‬ ‫איז דא א שמועס‪ ,‬ווי גרויס ס'איז דער‬ ‫שטייגן אין קדושה‪ .‬אויב האט מען נישט‬ ‫ענין פון זכות אבות וואס טוט ביישטיין‬ ‫נישט נוצן דעם זכות אבות‬ ‫אויך זכות עצמו העלפט אפילו נישט די‬ ‫מעלות אבותיו‪ ,‬ס'קען נאך ח"ו מזיק זיין‪.‬‬ ‫פאר אידן בעת'ן וועלן דינען דעם‬ ‫אויבערשטן צו האבן א סייעתא דשמיא‬ ‫צו שאפן געלט‬ ‫פירט אויס דער סאטמאר רב‪" ,‬הגם יחוס‬ ‫פון הימל צו קענען טון די מצוה בשלימות;‬ ‫‪48‬‬ ‫ווייל אידן וועלן שרייען צעקות גדולות אין‬ ‫דער מונקאטשער רב פירט אויס‪:‬‬ ‫די גמרא זאגט אין מסכת פסחים‬ ‫די צייטן פון זיין גלות און דעמאלט וועט‬ ‫"דאס אלעס האב איך געזאגט בדרך‬ ‫(דף קד‪ ).‬אז מ'רופט א 'בנן של קדושים'‬ ‫זיין 'ישמע‪-‬קל' ‪ -‬דער באשעפער וועט זיי‬ ‫צחות‪ ,‬אבער ווי דערמאנט איז עס אויך‬ ‫מיט דעם טיטל‪ ,‬ווייל ער קוקט נישט‬ ‫צוהערן און ענטפערן‪.‬‬ ‫ליידער דער אמת‪ ,‬און מ'דארף מזהיר זיין‬ ‫אין קיין צורה פון געלט‪ .‬זאגט דערויף‬ ‫רבי חיים וויטאל איז מסביר אז בעת די‬ ‫און מודיע זיין‪ ,‬אפשר וועט עס מציל זיין‪,‬‬ ‫דער מונקאטשער רב הגה"ק בעל מנחת‬ ‫אנדערע אומות האבן שטענדיג געהאט א‬ ‫אפילו ביי איינעם‪ ,‬איז שוין אויך כדאי!‬ ‫אלעזר זי"ע שארפע תוכחה‪" ,‬מ'קען זאגן‬ ‫ממשלה אויף אנדערע אומות‪ ,‬איז אבער‬ ‫(דברי תורה ח"ב אות קד)‬ ‫בדרך צחות (כאטש ס'איז ליידער דער אמת) אז‬ ‫אנדערש מיט ישמעאל‪ .‬די אראבער זענען‬ ‫מיר זעען אין אונזערע דורות ווי די "בנן‬ ‫אייביג געווען אזוינע וואס האבן גערוט‬ ‫אין געצעלטן און מדבריות‪ ,‬נישט געהאט‬ ‫הק' רבי חיים וויטאל‪ :‬כח פון‬ ‫של קדושים"‪ ,‬וואס שטאמען באמת פון‬ ‫מקור קדוש מחצבם‪ ,‬האבן געווארפן אן‬ ‫קיין פארקער מיט אנדערע‪ ,‬ענליך צו‬ ‫ישמעאל איז וועגן 'זכות‬ ‫אויג אויף געלט‪ .‬זייער גאנצע פלאג איז‬ ‫רויבער וואס גייען ארויס פלינדערן און‬ ‫באראבעווען מענטשן און נאכדעם זענען‬ ‫אבות'‬ ‫וויאזוי זיי קענען זיך באנוצן מיטן כבוד‬ ‫און מיטן זכות פון זייערע אבות‪ ,‬כדי זיך‬ ‫זיי צוריק אין זייערע געצעלטן‪ ,‬דאס איז‬ ‫הקדוש המקובל האלקי רבי חיים‬ ‫אנצוזאמלען גרויס געלט‪ .‬צוליב דעם‬ ‫ישמעאל‪ ,‬ווי ס'שטייט אין פסוק "והוא‬ ‫וויטאל זצ"ל‪ ,‬דער תלמיד מובהק פונעם‬ ‫חנפ'ען זיי פאר יעדן בעל זרוע‪ ,‬וואס‬ ‫יהיה פרא אדם ידו בכל"‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫הייליגן אר"י ז"ל‪ ,‬שרייבט גאר פחד'יגע‬ ‫ברענגט א גרויסן הירוס פאר דת תורתינו‬ ‫זענען זיי עתיד צו קעניגן אויף דער וועלט‬ ‫דיבורים אין זיין ספר הק' "עץ הדעת טוב"‬ ‫הק'‪ ,‬פאר זיי און זייער שטוב‪ ,‬און פאר‬ ‫און אויף אידן‪.‬‬ ‫אויף תהלים (קכד‪ ,‬א)‪ ,‬אז דער שטארקער‬ ‫אלע ארום זיי וואס לערנען זיך אפ פון‬ ‫אויף גלות ישמעאל זאגט דער פסוק‬ ‫כח פון גלות ישמעאל איז ווייל ס'העלפט‬ ‫זייערע מעשים‪ ,‬נאר נאכצויאגן נאכן‬ ‫"לולי ה' שהיה לנו בקום עלינו 'אדם'‬ ‫אים 'זכות אבות'‪.‬‬ ‫געלט‪ ,‬און דאס ווערט דער ציל פון לעבן‪.‬‬ ‫אזי חיים בלעונו"‪ ,‬אז ביים פינפטן גלות‬ ‫רבי חיים וויטאל שמועסט אויס אז‬ ‫דאס טוען זיי און זייערע מנהיגים (וואס‬ ‫איז דאס ערגסטע‪ ,‬ווייל זיי ווילן אונז‬ ‫כאטש מ'ווייסט נאר פון פיר גלות'ער;‬ ‫ווערן גערופן אדמו"רים)‪.‬‬ ‫איינשלינגען לעבעדיג‪ .‬זיי ווילן ח"ו‬ ‫בבל‪ ,‬מדי‪ ,‬יון און אדום‪ ,‬וועלן אבער אידן‬ ‫"דאס פרעגט די גמרא 'בנן של‬ ‫בחרון אפם אויסמעקן דעם נאמען פון‬ ‫באחרית הימים זיין אין גלות ישמעאל‪,‬‬ ‫קדושים'‪ ,‬וואס א יחוס און חשיבות‬ ‫אידן מתחת השמים‪ ,‬דאס איז 'אזי חיים‬ ‫וואס איז דער פינפטער גלות ווי דערמאנט‬ ‫טראגן שוין די בנן של קדושים? (אויב‬ ‫בלעונו'‪ ,‬ווי א זאך וואס מ'שלינגט אראפ‪,‬‬ ‫אין פרקי דרבי אליעזר און אין מדרשים‬ ‫און אין ספר הזוהר‪.‬‬ ‫זייער גאנצער ציל איז נאר געלט זענען זיי דאך‬ ‫וואס מ'ווייסט נישט בכלל אז ס'האט‬ ‫עקזיסטירט‪ .‬אנדערש ווי ביי די אנדערע‬ ‫גארנישט ווערד)‪ .‬ענטפערט די גמרא‪' ,‬דלא‬ ‫מיט דעם איז ער מסביר דאס קאפיטל‬ ‫גלות'ער וואס עס איז געווען לייכטער‪,‬‬ ‫איסתכלו בצורתא דזוזא' ‪ -‬זיי קוקן נישט‬ ‫אין תהלים‪" ,‬לולי ה' שהיה לנו בקום‬ ‫עס איז געווען "המים שטפונו"‪ .‬ווי‬ ‫עלינו אדם"‪ .‬אז בעת אידן וועלן זיין אין‬ ‫און גלוסטן נישט נאך געלט‪ ,‬ווייל אין‬ ‫עמיצער וואס דאס וואסער האט אים‬ ‫די פיר גלות'ער פון די ד' מלכיות‪ ,‬וועלן‬ ‫אזא פאל ווען געלט מיינט גארנישט‪ ,‬איז‬ ‫פארשווענקט‪ ,‬אבער זיין גוף עקזיסטירט‬ ‫זיי זאגן "לולי ה' שהיה לנו" ‪ -‬ווען נישט‬ ‫טאקע א גרויסע חשיבות צו זיין א בנן‬ ‫נאך‪.‬‬ ‫דעם באשעפער וואלטן מיר געווען‬ ‫של קדושים‪ ,‬וואס קדושת וזכות אבותיו‬ ‫גענצליך פארלוירן‪ .‬ס'איז אבער דא נאך‬ ‫מסייעתו‪".‬‬ ‫די אנדערע אומות זענען געווען א‬ ‫בחינה פון 'עבר על נפשנו מים הזדונים'‪,‬‬ ‫א פינפטער גלות‪ ,‬די לעצטע פון אלעם‪,‬‬ ‫דער מונקאטשער רב לייגט צו‪ ,‬אז‬ ‫זייער גאנצער ציל איז געווען אויסצו'שמד'ן‬ ‫און אויך דער שווערסטער פון אלעם‪,‬‬ ‫מ'קען מיט דעם אויך טייטשן וואס‬ ‫אידן‪ ,‬זיי זאלן אויפטוישן דעם דת‪ ,‬נישט‬ ‫דאס איז 'גלות ישמעאל'‪ ,‬וואס ער ווערט‬ ‫ס'שטייט אין ירושלמי (עבודה זרה פ"ג‬ ‫עוסק זיין בתורה און נישט מקיים זיין‬ ‫גערופן 'פרא אדם'‪ ,‬נישט קיין 'אדם' גמור‪,‬‬ ‫ה"א)‪ ,‬פארוואס הייסט 'נחום איש קודש‬ ‫קיין מצוות‪ ,‬ווי באקאנט פון די זמני‬ ‫בעת די אנדערע פיר גלות'ן זענען געגליכן‬ ‫קדשים' מיט דעם טיטל‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫השמד ח"ו‪ .‬דאס איז געווען אויף 'נפשנו'‪,‬‬ ‫צו חיות‪.‬‬ ‫קיינמאל נישט געקוקט אין קיין צורת‬ ‫ווייל די כוונות איז נאר געווען אויף די‬ ‫די סיבה פארוואס ישמעאל ווערט‬ ‫מטבע‪ .‬קען מען זאגן על דרך צחות‪- :‬‬ ‫נפשות‪ .‬ס'איז נאר ארויסגעקומען פון‬ ‫גערופן 'אדם'‪ ,‬איז וויבאלד ער איז געווען‬ ‫די קדושים אשר בארץ ווערן גערופן‬ ‫דעם א שאדן צו די גופים‪ ,‬ווייל זיי האבן‬ ‫דער זון פון אברהם‪ ,‬האט ער זכות אבות‪,‬‬ ‫'קדושים' (סתם)‪ ,‬אבער היינטיגע צייטן‬ ‫גע'הרג'עט די אידן וואס האבן זיך נישט‬ ‫ווי מיר געפינען אין פסוק אז אברהם האט‬ ‫זענען זיי געלט‪-‬ליבהאבער‪ ,‬מוז מען זאגן‬ ‫געוואלט טויפן‪ ,‬און נאר השי"ת האט‬ ‫געזאגט‪" :‬לו ישמעאל יחיה לפניך" (יז‪,‬‬ ‫א באזונדערן שבח‪ ,‬אז איינער איז א‬ ‫רחמנות געהאט אויף אונז‪ ,‬ולא נתננו טרף‬ ‫יח)‪ ,‬דערצו האט ער אויך דעם זכות פון‬ ‫"קודש קדשים"‪ ,‬ער האט כל ימיו נישט‬ ‫לשיניהם‪ .‬אנדערש איז ביי גלות ישמעאל‪,‬‬ ‫מילה‪ ,‬וואס צוליב די סיבה הייסט ער אויך‬ ‫געקוקט אין קיין צורת מטבע‪ ,‬ער האט‬ ‫וואס זיי זוכן צו הרג'ען סיי די נפשות און‬ ‫'אדם'‪ .‬דערפאר איז זיין גלות שטערקער‬ ‫זיך נישט אומגעקוקט דערויף‪ ,‬לא בגבורת‬ ‫סיי די גופים‪ ,‬זיי זוכן איינצושלינגען די‬ ‫ווי די אנדערע ‪ 4‬מלכויות‪ .‬ווי חז"ל זאגן‬ ‫הזו"ז יחפץ‪ ,‬דערפאר האט מען אים‬ ‫אידן לעבעדיג און נישט לאזן פאר זיי קיין‬ ‫אז דעריבער ווערט ער גערופן 'ישמעאל'‪,‬‬ ‫גערופן 'קודש קדשים'‪.‬‬ ‫‪49‬‬ ‫שורש וענף‪ .‬זיי זענען עתיד אויסצוטיילן‬ ‫פאר אידן שווערע משונה'דיגע צרות‪,‬‬ ‫וואס מ'האט נאך אזוינס נישט געזען‪.‬‬ ‫רבי חיים וויטאל פירט אויס‪ :‬מיר‬ ‫ווייסן נישט וואס צו טון‪ ,‬מיר האבן‬ ‫נישט קיין אנדערע האפענונג אויסער‬ ‫זיך צו פארלאזן אינגאנצן אויפן הייליגן‬ ‫באשעפער‪ ,‬ער זאל אונז ראטעווען פון‬ ‫זייערע הענט‪ .‬דאס איז עזרנו בשם ה'‪,‬‬ ‫דער באשעפער מוז אונז העלפן‪ ,‬ווייל ער‬ ‫האט דאך באשאפן די גאנצע וועלט נאר‬ ‫צוליב אידן‪ ,‬און ער זאל אונז אויסלייזן‬ ‫מיט די גאולה שלימה העתידה במהרה‬ ‫בימינו‪ ,‬כדי די הימל און ערד זאלן האבן‬ ‫א קיום‪.‬‬ ‫ווי ער שרייבט‪ ,‬איז דאך זיכער אז די‬ ‫מה) ווערט נאכגעברענגט א הייליג ווארט‬ ‫ביז דא איז די ווערטער פון הרה"ק רבי‬ ‫אבות הקדושים אליין קענען מאנען זייער‬ ‫וואס הרה"ק רבי פנחס'ל קאריצער‬ ‫חיים וויטאל זי"ע אין זיין ספר עץ הדעת‬ ‫גרויסן זכות‪ ,‬ווייל גדולים צדיקים במיתתן‬ ‫זי"ע האט איבערגעגעבן פון הרה"ק רבי‬ ‫טוב אויף תהלים‪.‬‬ ‫יותר מבחייהם‪ ,‬און לגבי זיך אליין איז‬ ‫ישראל מפיקוב זי"ע‪ ,‬דער עלטסטער זון‬ ‫דאך נישט שייך צו זאגן אז זייער זכות‬ ‫האט זיך אויפגעהערט; וועט דאס זיין‬ ‫פון הרה"ק המפורסם‪ ,‬סניגורן של ישראל‪,‬‬ ‫מרן רבי לוי יצחק מבארדיטשוב זי"ע‪,‬‬ ‫דער זכות אבות‬ ‫דער סימן לעתיד צו וויסן ווען ס'איז די‬ ‫בעל "קדושת לוי"‪ ,‬וואס האט נאכגעזאגט‬ ‫איז נאך גאנץ‬ ‫אמת'ע גאולה‪ ,‬ווען אליהו הנביא וועט‬ ‫פון זיין הייליגן טאטן דער בארדיטשובער‬ ‫רב א פשט אויפן מאמר חז"ל "זכות אבות‬ ‫די גמרא ברענגט אין מסכת שבת (דף‬ ‫קומען מבשר זיין די גאולה און די אבות‬ ‫תמה"‪.‬‬ ‫נה‪ ,).‬אז שמואל האט געזאגט "תמה זכות‬ ‫הקדושים וועלן אויפשטיין לתחיה און‬ ‫אבות"‪ ,‬דער "זכות אבות" האט זיך שוין‬ ‫וועלן נישט גיין קיין ארץ ישראל אליין‬ ‫'זכות אבות תמה' ‪ -‬דער זכות אבות‬ ‫איז נאך גאנץ בתמימות! מ'האט נאכנישט‬ ‫אפגעשטעלט‪.‬‬ ‫אן דעם כלל ישראל‪ ,‬וועט בעל כרחך‬ ‫ביישטיין אויך דער גרויסער "זכות אבות"‬ ‫אנגעהויבן באצאלן דעם זכות אבות‬ ‫די אמוראים קריגן זיך פון ווען דער‬ ‫פאר אידישע קינדער‪.‬‬ ‫אליין‪ ,‬ווייל אלעס איז נאר די פירות און‬ ‫'זכות אבות' האט זיך אויפגעהערט‪ ,‬צי‬ ‫פירי פירות‪.‬‬ ‫פון די צייטן פונעם נביא הושע בן בארי‬ ‫דאס וואס מיר דערמאנען ביים‬ ‫עכ"ל פונעם בארדיטשובער רב‪.‬‬ ‫אדער פון חזקיהו המלך‪ .‬פונדעסטוועגן‪,‬‬ ‫דאווענען "זכות אבות" איז נישט ווייל‬ ‫אפילו ס'איז מער נישטא קיין זכות אבות‪,‬‬ ‫מיר זענען דורש דעם זכות פאר אונז‪ ,‬נאר‬ ‫שרייבט תוספות אויפן פלאץ‪ ,‬האט‬ ‫וויבאלד אונזער עיקר תפילה און בקשה‬ ‫ביי די גאולה נוצט‬ ‫דער "ברית אבות" קיינמאל זיך נישט‬ ‫איז אויף די גאולה העתידה‪ ,‬ווייל מיר‬ ‫האבן מער נישט קיין אנדערע עצה נאר‬ ‫יא 'זכות אבות'‬ ‫אפגעשטעלט‪ ,‬ווי ס'שטייט אין פסוק‬ ‫(ויקרא כו‪ ,‬מב)‪' :‬וזכרתי את בריתי יעקב‪ ,‬ואף‬ ‫דאס אז ס'זאל שוין זיין די גאולה שלימה‬ ‫הרה"ק מסאטמאר זי"ע איז מסביר‬ ‫את בריתי יצחק ואף את בריתי אברהם‬ ‫און משיח צדקינו זאל קומען‪ .‬דעריבער‬ ‫אין דברי יואל (פרשת בחוקותי עמ' תל"א)‪ ,‬אז‬ ‫אזכור'‪.‬‬ ‫דערמאנען מיר אויך דעם זכות אברהם‬ ‫דאס אלעס וואס די אמוראים רעדן אז‬ ‫יצחק ויעקב‪ ,‬אונזערע הייליגע אבות‪ ,‬זיי‬ ‫אין ספרים שטייט א בחינה אויף "בך‬ ‫דער זכות אבות האט זיך שוין געענדיגט‪,‬‬ ‫זאלן שוין אויפשטיין תחיית המתים און‬ ‫חותמין"‪ .‬אז יצחק אבינו האט געהאט‬ ‫איז נאר כלפי די אידן אליין‪ .‬דער גורם‬ ‫ירש'נען ארץ ישראל‪ ,‬און פאר זיי אליין‬ ‫דעם זכות אבות פון אברהם; יעקב האט‬ ‫החטא ברענגט ליידער זיי זאלן מער נישט‬ ‫איז דאך זיכער אפגעהיטן זייער גרויסער‬ ‫געהאט דעם זכות אבות פון אברהם און‬ ‫זוכה זיין נהנה צו זיין פונעם זכות אבות;‬ ‫זכות‪ ,‬הקב"ה וועט דאך מקיים זיין דעם‬ ‫יצחק‪ ,‬אנדערש איז געווען מיט אברהם‬ ‫אבער לגבי די גאולה‪ ,‬וואו ס'פאדערט זיך‬ ‫בונד וואס ער האט זיי געשוואוירן‪ ,‬וועלן‬ ‫דער זכות אבות זוכה צו זיין אויסגעלייזט‬ ‫אבינו‪ ,‬וואס האט נאכנישט געהאט‬ ‫מיר אויך געהאלפן ווערן אין זייער זכות‪,‬‬ ‫צו ווערן‪ ,‬גייט עס שוין בכלל נישט אריין‬ ‫קיין שום זכות אבות‪ .‬דאס איז דער‬ ‫אין דעם‪ ,‬מ'זאגט מער נישט אז דער‬ ‫"בך חותמין"‪ ,‬אז אידישע קינדער וועלן‬ ‫ותחזינה עיננו בביאת משיח צדקינו‪.‬‬ ‫זכות אבות האט זיך געענדיגט און דער‬ ‫אויסגעלייזט ווערן אין א בחינה פון‬ ‫וזוכר חסדי אבות ומביא‬ ‫זכות אבות וועט יא ביישטיין פאר אידן‬ ‫אברהם‪ ,‬אן קיין שום זכות אבות‪.‬‬ ‫גואל לבני בניהם‬ ‫געהאלפן צו ווערן תשועת עולמים!‬ ‫אין ספר אמרי פנחס (שער התפילה אות‬ ‫‪50‬‬ 51 ‫מתיקא כדובשא‬ ‫י‪ .‬אריק‬ ‫ותקח רבקה בגדי עשו ותלבש את יעקב‬ ‫קיין שפיטאל האבן זיי אבער נישט פארמאגט‬ ‫יצחק האט געפרעגט פון יעקב ווער ביסטו‬ ‫און זיי האבן זיך זייער געפלאגט‬ ‫האט ער געענטפערט‪ ,‬עשיו בנך בכורך אני‬ ‫האבן די חכמי כעלעם אן אסיפה געמאכט‬ ‫קיין ליגנט האט ער נישט געזאגט דארט‬ ‫יעדער האט זיינע עצות געטראכט‬ ‫נאר אויף ‪ 2‬וועגן קען מען אויסטייטשן דאס ווארט‬ ‫ביז אלע האבן באשלאסן אויפאמאל‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר א פלא'דיגע זאך‬ ‫יעקב איש אמת זאל זאגן עד כדי כך?‬ ‫נעבן דעם לאך בויען א שפיטאל‬ ‫נאר ער האט נאר געקענט זאגן די רייד‬ ‫וועט מען זיך נישט מער פלאגן‬ ‫ווייל ער האט אנגעטון עשיו'ס קלייד‬ ‫נאר תיכף אין שפיטאל אריין טראגן‬ ‫זאגט דער חת"ס מ'זעט פון דעם קלאר בחוש‬ ‫דאס פאסט פאר כעלעמער קהל דאך‬ ‫דעם חסרון פון גיין מיט א גוי'אישן לבוש‬ ‫אנשטאט צו פארשטאפן דעם לאך‬ ‫עס האט אויפן נפש א השפעה‬ ‫זוכט מען נעבעך עצות צום בראך‬ ‫דארף מען שטיין על המשמר כראוי‬ ‫מיר טארן זיי נישט מאכן נאך‬ ‫נישט אריינצולאזן דעם גוי צו מיר‬ ‫דער מהר"ל אין ספר גבורות השם‬ ‫נישט אפן און נישט דורך אן הינטער טיר‬ ‫זאגט‪ ,‬יעדער האט זיין פארנעם‬ ‫היינטיגע צייט איז א וועלט פון סגולות‬ ‫מענער‪ ,‬איז זייער עיקר עבודת הבורא‬ ‫יעדער פרובירט פארשידענע פעולות‬ ‫לערנען פלייסיג די הייליגע תורה‬ ‫אלו דברים שאין להם שיעור‬ ‫פון רבי מתיא בן חרש ביז קערעסטיר‬ ‫און פרויען איז זייערע עיקר זכויות‬ ‫זיך אנטון און פירן בדרכי הצניעות‬ ‫מענטשן דערציילן ישועות נאך און נאך‬ ‫מען זעט אין די בלעטער יעדע וואך‬ ‫זיינע ווערטער דארפן נישט קיין הסכמה‬ ‫אבער מ'זעט קלאר מסתמא‬ ‫מען טאר אבער נישט פארגעסן קלאר‬ ‫וואס צדיקים בעלי רוח הקודש אמת און וואר‬ ‫ביי "מענער" האט דער יצה"ר מורא‬ ‫זיי זאלן נישט לערנען תורה‬ ‫רבי ר' מענדעלע מרימנוב זאגט‪" :‬געדענק"‬ ‫יעדע נייע מאדע ברענגט ח"ו א נייע קרענק‬ ‫אנדערע ענינים לאזט ער גערן‬ ‫דאס טוט אים נישט אזוי שטערן‬ ‫די ווערטער דארף מען האלטן אין זכרון‬ ‫און אסאך צרות פון אידן פארשפארן‬ ‫ביי "נשים" לאזט דער יצה"ר אסאך זאכן‬ ‫מען זעט אין שפיטעלער ל"ע קליינע קינדער‬ ‫פארשידענע מצוות צו מאכן‬ ‫מיט פארשידענע פראבלעמען יעדער באזונדער‬ ‫אבער ביי צניעות פארלייגט ער זיך אסאך‬ ‫מיר זענען בכח דאס צו פארמיידן‬ ‫ווייל דאס איז זייער עיקר זאך‬ ‫אויב מיר וועלן זיך מיט אידישע מלבושים קליידן‬ ‫מדה טובה מרובה ביז גאר‬ ‫די וועלט דערציילט פון כעלעם נאך‬ ‫בעטן השי"ת צו זיין קלאר‬ ‫אינמיטן די גאס איז געווארן א לָאך‬ ‫מיר זאלן אונזער תפקיד ערפילן‬ ‫מענטשן זענען אריינגעפאלן כסדר‬ ‫און טון דעם אויבערשטנ'ס ווילן‬ ‫זיך צובראכן ל"ע הענט און פיס ליידער‬ ‫‪52‬‬ ‫בס"ד‬ ‫בהתקרב הימים הבאים לקראתנו לשלום חודש סיון אשר בו דרכו רגלי אבותינו על הר סיני‪,‬‬ ‫ובחר בנו להיות לו לעם סגולה‪ ,‬והנחיל לנו כלי חמדתו למורשה‪ ,‬וכבר נודע בשערים דברי‬ ‫השלה"ק שביום ער"ח סיון הוא יום מסוגל לעורר לבב עמך בתפלה על בנינו ועל דורותינו ועל‬ ‫רוחניות זרע ישראל עבדיך ולדורות ישרים‬ ‫גייענדיג צום דרוק‬ ‫ובפרט בתקופה האחרונה אשר אויבי ה' יהמיון ונועצו לב יחדיו להערים סוד על המקדש מעט‬ ‫אלו בתי מדרשות שבבל ה"ה הישיבות הקדושות חצרות בית ה'‪ ,‬ואין אתנו יודע עד מה – מה‬ ‫יולד יום‪ ,‬וצריכים אנו לשמירה עליונה לבל יפרצוה זרים ולבל יעשקונו זדים שלא יכבה נר‬ ‫ישראל ונוכל להמשיך בעוז חינוך צאצאינו שיחי' על אדני התורה והיראה ויבואו טהורים‬ ‫הרועים‬ ‫האבןאבותינו ורבותינו לרעות את הגדיים על משכנות‬ ‫ערווארטעט ארויס צו קומען אין ‪ 2027‬למס'‬ ‫בדרכי‬ ‫ויתעסקו בתורה בטהרתה‬ ‫גייענדיג צום דרוק פונעם שבת בשבתו‪,‬‬ ‫היים‪-‬לצרה‬ ‫בנוגעתפלה‬ ‫יקדיםהןאדם‬ ‫שפעטער)‪,‬‬ ‫האפנטליך)נאך‬ ‫לעולם‬ ‫(אדער‬ ‫(סנהדרין מ"ד‬ ‫פונעם 'ועד‬ ‫הדרך באמרם‬ ‫לנומעלדונג‬ ‫רבותינו ז"ל‬ ‫פאלגענדע‬ ‫מיר באקומען די‬ ‫והרי הורונו‬ ‫סקולינג קינדער און אזוי אויך בנוגע ישיבות‪.‬‬ ‫הפועל לעזרת הישיבות'‪:‬‬ ‫די רעגירונג האט יעצט פארעפנטליכט א‬ ‫על כן מן הראוי שביום ערב ר"ח סיון (מוקדם)‬ ‫אין די זעלבע צייט האבן די עסקני הוועד‬ ‫קאנסולטאציע‪ ,‬כדי צו הערן דעם באפעלקערונג'ס‬ ‫יום חמישי לסדר 'ולא יבואו לראות כבלע את הקודש'‬ ‫געהאלפן די מוסדות בנוגע עלטערע כתות‪,‬‬ ‫מיינונג איבער די רעגולאציעס וואס ווערן יעצט‬ ‫און אזוי אויך גע'עצה'ט פילצאליגע עלטערן‬ ‫צוגעגרייט בנוגע קינדער וואס גייען נישט אין‬ ‫יתאספו בבתי כנסיות ובבתי מדרשות לשפוך שיחנו‬ ‫בנוגע די נאכאנאנדע שאלות פון דער‬ ‫רעגיסטרירטע שולעס‪ ,‬נאכדעם וואס דער‬ ‫קדם אבינו שבשמים להרבות בתפלה ותחנונים ופרקי‬ ‫קאונסיל בנוגע זייערע קינדער'ס עדיוקעשען‪.‬‬ ‫סקול אקט ‪ 2026‬איז באשטעטיגט געווארן‪.‬‬ ‫התפלה‬ ‫השפעה‬ ‫אחר‬ ‫קען האבן א‬ ‫יעצטיגעהמנחה‬ ‫קאנסולטאציע‬ ‫בעלות‬ ‫די‬ ‫רצון‬ ‫בעתאדורך‪,‬‬ ‫תהלים‬ ‫געזעץ איז‬ ‫אין די חדשים זינט דאס‬ ‫אויף די רעגולאציעס‪ .‬דעריבער וועלן מיר אין די‬ ‫זענען די עסקני הוועד כסדר געווען פארנומען‬ ‫זרענו יודעי‬ ‫זרענו וזרע‬ ‫ציבור ווער‬ ‫ויהיו דעם‬ ‫וואכןמישראל‬ ‫אינפארמירן‬ ‫קומענדיגעתורה‬ ‫ישראל שלא תשתכח‬ ‫שאריתקענען‬ ‫ישמורכדי צו‬ ‫ישראל‬ ‫שתדלנות‪,‬‬ ‫ושומראון‬ ‫אין אקטיוויטעטן‬ ‫ולתפארת עדי‬ ‫הארץ לגאון‬ ‫ענטפערן‪.‬‬ ‫דבקים פרי‬ ‫פארזיכטיג‬ ‫בה'מען זאל‬ ‫קודש‬ ‫וויאזוי‬ ‫אוהבי ה' זרעאון‬ ‫לשמה‬ ‫וואס זענען‬ ‫ולומדי תורתך‬ ‫רעגולאציעס‬ ‫שמךאויף די‬ ‫האבן א השפעה‬ ‫נזכה בקרוב לבנין בית הבחירה ומלאה הארץ דעה את ה' בביאת גוא"צ בב"א‬ ‫יוסף יהודה ווייס‬ ‫חיים מנחם גאליצקי‬ ‫ברוך נתן הלברשטאם‬ ‫משה מנחם ווייס‬ ‫יוסף יהודה פאדווא‬ ‫‪53‬‬ ‫ווער‬ ‫די ליינער קענען אריינצוגעבן אינפארמאציע אויף די בילדער דורך‪:‬‬ ‫לאזן א מעסעדזש אוף שבת בשבתו טעלפון סיסטעם‬ ‫‪#226‬‬ ‫‪020 39 815 815 #5‬‬ ‫געדענקט?!‬ ‫ווער‬ ‫אריינפאסטן אין שבת בשבתו לעטער באקס‬ ‫‪Unit 4, 2a Northfield Road, London N16 5RN‬‬ ‫שיקן אן אימייל צו‪:‬‬ ‫ווער געדענקט‬ ‫‪sbsvergedenkt@gmail.com‬‬ ‫אזוי אויך בעהט מען פון די ליינער זיי זאלן אריינשיקן‬ ‫אינטערסאנטע בילדער להנות בהם בני אדם‬ ‫געדענקט?!‬ ‫ענטפער פון ווער געדענקט ‪#225‬‬ ‫די הערליכע בילד איז ביים מעמד הנחת אבן‬ ‫הפינה פאר די עדת ישראל מקוה אין קווין‬ ‫עליזאבעט וואלק‪ ,‬וועלכע איז פארגעקומען‬ ‫אין חודש טבת תשכ"ד‪ ,‬מיט די השתתפות פון‬ ‫פילע פראמינענטע רבני עירנו‪.‬‬ ‫מען דערקענט אויפן בילד‪:‬‬ ‫‪ )1‬הר"ר בנימין וואלף ז"ל‬ ‫‪ )2‬הרה"ג ר' שלמה בוימגארטן זצ"ל ‪-‬‬ ‫אב"ד ק"ק תורה עץ חיים‬ ‫‪ )3‬הרה"ג ר' יונה עהרנטרוי זצ"ל ‪-‬‬ ‫רב דקהל עדת ישורון [ג"ג]‬ ‫‪ )4‬הגה"צ ר' שמעלקא פינטער זצ"ל ‪-‬‬ ‫אב"ד ביקאווסקא‬ ‫‪ )5‬הר"ר ‪ .....‬דזשיאלובסקי ז"ל‬ ‫‪ )6‬הרה"ג ר' אליעזר פאזען זצ"ל ‪ -‬דומ"ץ דק"ק‬ ‫עדת ישראל – יארצייט ב' כסליו‬ ‫‪ )8‬הרה"ח ר' מרדכי אברהם משה הלוי דוננער ז"ל‬ ‫‪ )9‬הגה"צ ר' חנוך דוב פדווא זצ"ל ‪ -‬גאב"ד עירנו‬ ‫‪ )11‬הרה"ג ד"ר ר' שלמה שאהנפעלד ז"ל ‪-‬‬ ‫רב דק"ק עדת ישראל‬ ‫א דאנק פאר ידידנו הרה"ח ר' אלימלך זילבערמאן הי"ו פארן אונז צושטעלן דעם שיינעם בילד‬ ‫‪ )12‬הר"ר יצחק לאבענשטיין ז"ל –‬ ‫נשיא דק"ק עדת ישראל‬ ‫‪54‬‬ ‫ב"ה‬ ‫פרשת ואלה תולדות‪ ,‬הט"ה אזנ"ך לרנת"י לפ"ק‬ ‫והיית א"ך שמח‬ ‫ברכת סימן טוב ומזל טוב לבבית משגרים אנחנו‬ ‫לימינו מול ידידנו וחברינו סגל חבורנו העומד‬ ‫תמיד לימיננו‪ ,‬בכוחות מרובות והתאמצות‬ ‫במסירות נפלאה מאד מיוחד במינו‬ ‫ה"ה אהובנו וידידנו עוז‪ ,‬בשמו מפארים נעלוז‬ ‫אביגדור‬ ‫הר"ר‬ ‫כהנא‬ ‫הי"ו‬ ‫בריח התיכון של "שיעור ליל שישי"‬ ‫באור החיים הקדוש‬ ‫הנלמד ע"י אלופינו הרה"ג כמוה"ר ישעי' שטערן שליט"א‬ ‫בבית המדרש ביאלא המעטירה תחת דגלו והנהגתו של‬ ‫כ"ק מרן אדמו"ר עט"ר שליט"א‬ ‫לרגל השמחה הגדולה השרויה במעונו‬ ‫בלידת בתו תחי'‬ ‫בשעטו"מ‬ ‫אל מולו כורעים ומשתחווים ומודים באהבים בשיר ושבח נאמר ברוך‬ ‫ביתך תמלא ברכות לרובי רבבות חדריך כל הון יקר ונעימה‬ ‫ישלם השם פעליך הטוב ותהי משכורתיך שלימה בנפש גוף וממון‬ ‫גאון עוזו של אדוננו האור החיים הקדוש יעמוד לימינך לזכותא‬ ‫דולה ומקשה לכל בני חבורתא ומסדר הכל על נכון בהוד והדר‬ ‫ותזכה לרוות ממנה רב נחת דקדושה עונג וגם שמחה לרוב‬ ‫ראשו תעלה ברכתנו לרצון שיזכה להמשיך במלאכתו לחזוק עבודה ותורה‬ ‫המאחלים בהוקרה באהבה וידידות‬ ‫בני חבורת שיעור אוה"ח הק' ‪ -‬ביאלא‬ ‫גם אני מצטרף בחפץ ובאהבה כלולה‬ ‫בן ציון יוסף אקסלער‬ ‫‪55‬‬ ‫שיקט אריין אייער בריוו צו‪:‬‬ ‫‪Unit 4 2a Northfield Road, N16 5RN‬‬ ‫ואלין מליא‬ ‫‪Fax: 020 3670 3882‬‬ ‫‪Tel: 020 39 815 815 Ext. 6‬‬ ‫‪Email: sbsbriven@gmail.com‬‬ ‫יארן געקענט קויפן מיט פופציג פעני קאסט היינט ‪ 2-3‬פונט‪ ,‬לויט דעם וואלט‬ ‫יא אן עיר החסד!‬ ‫מען געדארפט איינפירן אז די קלענסטע וואוטשער היינט זאל זיין פון צוויי‬ ‫צו די פאפולערע בריוון אפטיילונג אינעם הויכע‪-‬קוואליטעט אויסגאבע שבת‬ ‫פונט‪ ...‬אפגערעדט אז אויב רעדט מען פון אן אר''י'דיגער איד איז דאס נאך‬ ‫בשבתו‬ ‫סאך מער‪ ,‬ווייל מיט ‪ 15‬יאר צוריק האט ער באקומען פאר פופציג פעני פיר‬ ‫איך וויל דא אפענטפערן דעם בריוו שרייבער אין פרשת וירא‪ ,‬וועלכער‬ ‫שקלים‪ ,‬און היינט באקומט ער פאר דעם א נישטיגע צוויי שקל‪...‬‬ ‫האט זיך באקלאגט אז לאנדאן איז בכלל נישט קיין עיר החסד‪ ,‬און עס‬ ‫איך האלט אז דאס איז פשוט ווייל מענטשן כאפן נישט‪ ,‬דעריבער איז וויכטיג‬ ‫אראפגעמאלן כמעט ווי סדום‪ ,‬וואו די משולחים קענען כמעט נישט דעקן‬ ‫אז מענטשן זאלן דאס ארייננעמען אין קאפ‪ :‬פופציג פעני איז זייער א שוואכע‬ ‫זייערע אייגענע טיקעטס‪.‬‬ ‫נתינה! ווען דו געבסט פאר איינעם ‪ 50‬פעני איז אזוי ווי דו וואלסט אים געגעבן‬ ‫צום ערשט וויל איך קלארמאכן אז איך בין נישט קיין לאנדאנער געבוירענער‬ ‫‪ 10-15‬פעני מיט צוואנציג יאר צוריק‪ .‬בפרט אידן וואס דאווענען אין קלענערע‬ ‫און לאו דווקא א פאטריאט פונעם היגן מענטאליטעט‪ ,‬אבער וואס איז אמת‬ ‫בתי מדרשים‪ ,‬וואו ס'קומען זייער ווייניג געלט גייער‪ ,‬איזו ואס שטערט דיר צו‬ ‫איז אמת און דאס דארף געזאגט ווערן‪.‬‬ ‫געבן אפאר פונט פאר יעדן גבאי צדקה‪ ,‬ס'וועט דיר קאסטן ס''ה ‪ 10-15‬פונט‬ ‫איך האלט שוין מיט א היבשע פאר יאר די מצב פון צדקה דאהי‪ ,‬סיי וואס‬ ‫א טאג אין ערגסטן פאל (דאס איז בערך די זעלבע סכום וואס איינער וואס‬ ‫מ'הערט פון משולחים פון אר''י‪ ,‬סיי וואס מ'רעדט מיט לאקאלע גבאי צדקה‬ ‫דאוונט אין א גרויסע שול געבט אויס א דאווענען ווען ער טיילט בלויז פופציג‬ ‫און סיי וואס מ'האלט אליינס מיט דאווענענדיג אין ביהמ''ד‪ ,‬און איבערהויפט‬ ‫פעני‪ )..‬און האסט פאר דעם מחי' געווען א איד‪.‬‬ ‫וואס אי זמיר שוין אויסגעקומען אין די לעצטע איבער צען יאר אליינס צו גיין‬ ‫ביטע אריינלייגן מיין בריוו כאטש עס איז אביסל לענגער ווי כ'האב געפלאנט‪.‬‬ ‫א היבשע פאר מאל נאכגעלט פאר פארשידענע צוועקן‪.‬‬ ‫ה‪.‬ל‪.‬ר‪.‬‬ ‫די מציאות איז אז די מצב הצדקה האט זיך אסאך פארבעסערט אין די‬ ‫אן עצה פאר די שפעטע חתונות‬ ‫לעטערע יארן‪ ,‬כ'זע עס מיט די אייגענע אויגן און כ'האב דאס שוין געהערט פון‬ ‫פילע משולחים און גבאי צדקה‪ .‬ערגעץ וואו איז געשען א טויש אין די מוחות‬ ‫צו די ואילין מיליא קאלום אין שבת בשבתו‬ ‫און דער עולם – בפרט די יונגע נייע עשירים – טיילן גאר שיין געלט‪ .‬מען קען‬ ‫איך וויל דא מיטטיילן מיט די ליינערס א מחשבה וואס ס'איז מיר בייגעפאלן‬ ‫אריינגיין אין די סיבות פון דעם‪ ,‬ס'קען זיין אז דאס איז צוליב וואס דער עולם‬ ‫לגבי די לאנגע אויסגעצויגענע חתונות וואס קען אפשר זיין זייער א גוטע‬ ‫איז היינט מער ברייט און שווענדעריש ווי די אמאליגע דור לאנדאנער‪ ,‬און אז‬ ‫איידיע!‬ ‫מ'איז ברייט פאר זיך איז מען אויך ברייט מיט יענעם‪ .‬איך האלט גראשע אויך‬ ‫ס'איז נישט קיין סוד אז קיינער ‪ -‬ממש קיינער ‪ -‬וויל נישט האבן די‬ ‫אז 'שבת בשבתו' האט א שטארקע חלק אין דעם‪ ,‬וויבאלד צווישן אייערע‬ ‫אויסגעצויגענע חתונות‪ .‬נאר וואס דען‪ ,‬א קינד'ס חתונה איז א גרויסע נאכט‬ ‫שפאלטענעס איז שוין מערערע מאל ארויפגעברענגט געווארן אט דער‬ ‫ווי מיר ווייסן‪ ,‬ממילא לאזט זיך עס שלעפן אן קיין חשבון‪ ,‬וכל המאחר אשרי‬ ‫נושא‪ ,‬צי ביי די בריוון אדער אנדערע קאלומס‪ ,‬און די שטארקע השפעה וואס‬ ‫לו‪...‬‬ ‫איר האט איז זיכער אריין ביי אסאך מענטשן‪.‬‬ ‫דער עיקר וואס שטערט פאר מענטשן געווענליך איז דער בדחן‪ .‬אבער‬ ‫אזוי האב איך נאך עטליכע מהלכים‪ ,‬אבער דער עיקר איז דער פאקט‪:‬‬ ‫נישט ווייל מען וויל אים נישט הערן‪ ,‬פארקערט‪ ,‬איך האלט אז רוב בדחנים‬ ‫פאקטיש האבן זיך זאכן געטוישט לטובה‪ ,‬עס איז א נארמאלע זאך אז מ'גייט‬ ‫היינט ‪ -‬און דווקא היינט מער ווי דרייסיג פערציג יאר צוריק ‪ -‬לייגן אראפ די‬ ‫אין ביהמ''ד נאך געלט פאר 'הכנסת כלה' און מענטשן וואס קענען דיר נישט‬ ‫בדחנות מיט א געוואלדיגע תוכן און טעם אז ס'ממש א מחי'! נאר וואס דען‪,‬‬ ‫און דו קענסט זיי נישט געבן דרייערס‪ ,‬פינעווערס און צומאל אפילו צענערס‬ ‫דער זייגער!!! מען האלט איינס צוויי אזייגער באנאכט‪ ,‬ווער האט נאך כח‬ ‫אדער צוואנציגערס‪.‬‬ ‫דעמאלט צו הערן? פרעג איך אייך‪ ,‬איז עס נישט אשאד?! דער בדחן ארבעט‬ ‫און די סיבה פארוואס איך פיל ווי איך מוז ענטפערן אויף יענעמ'ס בריוו‪ ,‬איז‬ ‫זיך איבער‪ ,‬ער זאגט באמת שיינע זאכן‪ ,‬אבער דער עולם איז צו מיד צו הערן!‬ ‫ווייל איך פיל אז אזא סארט שפראך טוט אפ מער ווי וויפיל ס'טוט אויף;‬ ‫דעריבער וויל איך מציע זיין א חידוש פון א פלאן‪ :‬די חתונה זאל זיך שליסן‬ ‫דער דרך העולם איז אז ווען מ'געבט פאר איינעם א קאמפלימענט וועט אים‬ ‫מיט מאקסימום א צוואנציג מינוט'יגע אדער האלבע שעה מצוה‪-‬טאנץ‪ ,‬נישט‬ ‫דאס אסאך אנדערש שטופן צו טון ווייטער די גוטע זאך‪ ,‬ווי מען וועט אים‬ ‫מער! מ'זאל פשוט טאנצן מיט די כלה אזוי ווי דער מנהג אן קיין שום בדחנות‬ ‫אראפרייסן‪.‬‬ ‫אדער גראמען‪ ,‬און אלע גייען אהיים ‪ 12:30‬בערך‪.‬‬ ‫דעריבער לאנדאנער אידן‪ :‬זייט וויסן אז מענטשן געבן דא ב''ה שיין געלט‬ ‫אבער ניין‪ ,‬מ'פארגעסט נישט דעם בדחן‪ ,‬איך וויל הערן דעם בדחן די ערשטע‬ ‫און זייטס ווייטער ממשיך מיט דעם דרך! אוודאי איז אייביג דא וואו צו ווערן‬ ‫נאכט שבע ברכות!! דאס וועט זיין די נאכט וואס מ'זיצט איינס‪-‬אהאלב שעה‬ ‫בעסער‪ ,‬ובפרט דארף יעדער יחיד זיך מאכן זיין אייגענע חשבון הנפש צי ער‬ ‫און מ'הערט דעם בדחן!‬ ‫געבט גענוג צדקה לויט זיין יכולת‪ ,‬אבער צו זאגן אז אין לאנדאן געבט נישט‬ ‫וואס פארדינט מען פון אזא מהלך? זייער אסאך! ‪ )1‬יעדער האט א נארמאלע‬ ‫דער עולם קיין געלט איז נישט קיין ריכטיגע סטעיטמענט‪.‬‬ ‫טאג נאכדעם‪)2 .‬יעדער וויל הערן יעדע אות פונעם בדחן‪ )3 .‬די זאל ווארפט‬ ‫איין נקודה וואס איך האלט יא אז ס'דארף א שטארקע תיקון‪ ,‬און דאס‬ ‫דיך נישט ארויס‪ )4 .‬די ערשטע נאכט שבע ברכות וועט אלעמאל האבן א‬ ‫קומט לכאורה פשוט ווייל מענטשן כאפן זיך נישט‪ ,‬איז די 'פופציג פעני‬ ‫גרויסע משמעות‪.‬‬ ‫וואוטשערס'‪ .‬עס איז שוין לכה''פ ‪ 20-30‬יאר וואס א פופציג פעני וואוטשער‬ ‫פאר דו מאכסט עס אוועק‪ ,‬קלער עס איבער‪ ,‬אפשר איז עס טאקע א גוטע‬ ‫איז א 'נארמאלע' נתינה‪ ,‬און ווען איינער רייסט אראפ אזא צעטל פילט ער זיך‬ ‫געדאנק?‪.....‬‬ ‫ווי ער האט געטון זיינס און געגעבן שיין‪.‬‬ ‫אייער פריינד‬ ‫די פראבלעם איז‪ ,‬אז אין די לעצטע דרייסיג יאר האבן זיך פרייזן געדאפלט‬ ‫ע‪ .‬ווייס‬ ‫און געטריפלט און לכאורה אפילו מער ווי דעם‪ ,‬זאכן וואס האסט אין יענע‬ ‫‪56‬‬ ‫כ‬ ‫ר‬ ‫ב‬ ‫‪-‬‬ ‫ה‬ ‫לתוד‬ ‫ת‬ ‫ת‬ ‫ר‬‫ו‬ ‫זמ‬ ‫ה‬ ‫ד‬ ‫ו‬ ‫מ‬ ‫בס"ד‬ ‫קדם האברך היקר והנעלה איש המעלה מחשובי‬ ‫מתפללי בית מדרשנו מיקירי אנ"ש ענף עץ אבות‬ ‫פה מפיק מרגליות רב הפעלים להעמיד תושבי עירנו‬ ‫על הדרך הסלולה לנו מאבותינו ורבותינו הק'‬ ‫האב"ד בוגוש שליט"א‬ ‫חדב"ן ידידנו רודף צדקה וחסד מרבה להטיב בהיכל ה'‬ ‫האב"ד אינטערדאם שליט"א‬ ‫על העבודת הקודש כבעל קורא בבית מדרשנו‬ ‫בשבת קודש לסדר "משמע דומה ומשא" בטוב טעם ודעת שלא על מנת לקבל פרס‬ ‫בלי שום תשלום וגמול והכל מתוך לב ונפש חפיצה בסבר פנים יפות‬ ‫והנה כי כן יבורך גבר על שסידר ופעל ועשה שתתקיים הקידושא‬ ‫רבא לכבוד ההילולא קדישא של הרה"ק מוהר"י מפשעוארסק זי"ע‬ ‫בבית מדרשו של כ"ק אדמו"ר מזשארנאוצא שליט"א בהשתדלות מורנו‬ ‫הראש הכולל שליט"א ראש הקהל ביהמ"ד זשארנאוצא בעירנו‬ ‫וזאת הברכה ערוכה ושמורה להדר"ג‪ ,‬ישלם ה' את מעשיך הטובים בכפל כפליים ויזכה‬ ‫הדר"ג להרבות כבוד שמים ולהרחיב גבולי הקדושה כשאיפת לבך הטהורה לתפארת אבותיך‬ ‫הקדושים מתוך שפע ברכה והצלחה ואורה וכל טוב סלה עד עולם‬ ‫כעתירת וכברכת מתפללי בי מדרשא שבת פר' חי' שרה‬ ‫מרדכי טייטלבוים‬ ‫אברהם ישעי׳ ראטבארד‬ ‫אבד"ק בייטש‬ ‫גבאי‬ ‫בינימין זאב משה הכהן מוללער‬ ‫אשר צבי משה הכהן ווארמבערג‬ ‫דוד ישראל מאיר זלצמן‬ ‫חזן ביהמ"ד אייזמאן אנטווערפען‬ ‫הרבי מיערסלוב גזבר הקהל‬ ‫אבד"ק אילפורד‬ ‫בצלאל ראטענבערג‬ ‫אברהם משה אפרים קראוס‬ ‫אברהם משה קראוס‬ ‫יצחק אלחנן איטצינגער‬ ‫אבד"ק אנטוערפען‬ ‫ראב"ד ש׳פאטאק גבאי‬ ‫אבד"ק וואגאש‬ ‫הרבי מפראנפורט‬ ‫יוסי איטצינגער‬ ‫ישראל אביגדור שטרן‬ ‫יהושע סג"ל האפפמאנן‬ ‫הרבי הצעיר מפ"פ‬ ‫בן האב"ד קואהל שליט"א‬ ‫אבד"ק מרצלטה‬ ‫יצחק בנימין גרובער‬ ‫יוסף שטערען‬ ‫שמואל ראזענגארטען‬ ‫ר"מ כולל זרע שמשון י"ם‬ ‫ראב"ד סערדהעל‪-‬קוסבה‬ ‫ר"מ כולל מרצלטה‬ ‫משה מרדכי שטערן‬ ‫בן הראב"ד סערדהעל‪-‬קוסבה שליט"א‬ ‫‪57‬‬ ‫פרשת‬ ‫ת‬ ‫תושלפ"דזות‬ ‫למען תספר‬ ‫געווען‪ ,‬מען גייט מאכן א סעודה פאר אלע באקאנטע‬ ‫טייערע ליכטיגע קינדערלעך!‬ ‫אלע מיינע גוטע פריינט‪ ,‬אז איך פריי מיך זאל זיך יעדער‬ ‫ס'שטייט אין די וואכעדיגע סדרה אלה תולדות יצחק בן‬ ‫מיטפרייען; אזעלכע גוטע געשעפטן‪ ,‬און דאס געלט וואס‬ ‫אברהם אברהם הוליד את יצחק‪ ,‬יעדער איינער ווייסט די‬ ‫עס גייט אים אריינברענגען נאכדעם און עס גייט וואקסן‬ ‫רש"י‪ ,‬פארוואס עס שטייט אברהם הוליד את יצחק‪ ,‬עס‬ ‫די געלט נאכמער‪ .‬פתחי' איז געווען מורא'דיג פרייליך‪ ,‬ער‬ ‫שטייט דאך שוין יצחק בן אברהם‪ ,‬נאר ווייל די ליצני הדור‬ ‫האט געדאנקט דעם אויבערשטן און ער האט געלאזט וויסן‬ ‫האבן געמאכט חוזק און געזאגט אז יצחק איז נישט קיין‬ ‫פאר אלע זיינע גוטע פריינט עס קומט פאר היינט נאכט א‬ ‫קינד פון אברהם נאר פון אבימלך‪ ,‬זיי האבן געמאכט אזוי‬ ‫שיינע סעודה ביי מיר אינדערהיים אינעם גארטן און מען‬ ‫ליצנות‪ .‬דעריבער האט דער אויבערשטער געמאכט אז די‬ ‫גייט עסן און טרינקען און זיך לאזן וואוילגיין‪.‬‬ ‫אויסזען און די פנים פון יצחק זאל אויסקוקן ווי אברהם‪,‬‬ ‫דער סוחר ר' פתחי' האט צוגעגרייט א רייכע טיש‬ ‫האבן אלע געזאגט אברהם הוליד את יצחק און נישט‬ ‫אנגעפילט מיט אלע מיני טרינקען און‬ ‫אבימלך‪.‬‬ ‫אלע מיני עסן‪ ,‬ער האט איינגעלאדנט‬ ‫יעצט וועט עטס זען וואספארא‬ ‫זיינע גוטע ידידים‪ .‬אויך האט ער‬ ‫געפערליכע זאך ליצנות איז‪.‬‬ ‫אריבערגערופן א ספעציעלער מענטש‬ ‫פאר בערך ‪ 150‬יאר צוריק‪ ,‬איז‬ ‫וואס ער הייסט ר' ניסים‪ ,‬מען רופט‬ ‫געווען זייער א רייכער סוחר מיטן‬ ‫אים נישט מיט קיין ר' ווייל ער איז‬ ‫נאמען ר' פתחי'‪ ,‬ער האט געוואוינט‬ ‫געווען א לץ‪ ,‬אזא וויצן מאכער אזא‬ ‫אין דעם אראבישן שטאט באגדאד‪.‬‬ ‫דזשאוקע"ר‪ ,‬ער הייסט ניסים דער‬ ‫ר' פתחי' דער גרויסער עושר האט‬ ‫לץ‪ ,‬האט ער גערופן דער ניסים זאל‬ ‫געמאכט זייער זייער גוטע געשעפטן‪,‬‬ ‫קומען בשעת'ן סעודה און רעדן זיינע‬ ‫די געלט ביי אים האט זיך געזאמלט‬ ‫שטותים און יעדער וועט לאכן‪ ,‬עס‬ ‫און עס איז געוואקסן זייער אסאך‪.‬‬ ‫וועט זיין אזוי אינטערעסאנט‪.‬‬ ‫עס איז געווען א שיינעם טאג‪ ,‬נאך‬ ‫דער ניסים איז געווען אביסל א‬ ‫דעם וואס ער האט געענדיגט איינע‬ ‫נידריגער און א ברייטליכער‪ ,‬און ער‬ ‫פון זיינע גאר גוטע געשעפטן‪ ,‬ער האט‬ ‫האט געהאט א מויל וואס האט זיך‬ ‫אפגעקויפט א גרויסע ריזיגע בנין מיט‬ ‫נישט אויפגעהערט צו שאקלען‪ ,‬ער‬ ‫פעלדער מיט גערטנער‪ ,‬ער איז געווען‬ ‫דער הויז פונעם הייליגן בן איש חי אין באגדאד‬ ‫האט געהאלטן אין איין רעדן און מאכן‬ ‫אזוי פרייליך‪ .‬ר' פתחי' האט מחליט‬ ‫‪58‬‬ ‫דער עולם האט קודם אנגעהויבן לאכן מען האט געמיינט‬ ‫ליצנות פון מענטשן‪ ,‬חוזק מאכן פון מענטשן‪ .‬נו‪ ,‬אז ער‬ ‫עס איז א דזשאוק‪ ,‬דער עולם האט געלאכט און מען האט‬ ‫וועט קומען וועט זיכער זיין פרייליך‪ ,‬יא יא‪ .‬קיין יראת‬ ‫געזען ווי ניסימ'ס פנים ווערט רויט‪ ,‬עה! עה! עהה!!! און‬ ‫שמים האט ער נישט געהאט‪ ,‬ער פלעגט מאכן ליצנות פון‬ ‫ער הייבט אן צאמצופאלן פון דעם בענקל‪ ,‬דער עולם האט‬ ‫ערליכע אידן‪.‬‬ ‫אנגעהויבן ווערן דערשראקן מען האט נישט געוואוסט וואס‬ ‫אנפאנג פון די סעודה‪ ,‬קודם האט מען מכבד געווען יעדן‬ ‫צו טון‪ ,‬מען האט אים אנגעהויבן זעצן פון דא‪ ,‬פון דארטן‪,‬‬ ‫איינעם מיט א גוטע גלעזל לחיים‪ ,‬אזוי אז די סעודה זאל זיך‬ ‫עההה!!!!! און זיין פנים איז שוין געווען זיבן קאלירן‪ ,‬עס‬ ‫אנהייבן אזוי ווי עס דארף צו זיין אז עס זאל ווערן אביסל‬ ‫איז געווען רויט עס איז געווארן בלוי צו גרין צו רויט צוריק‬ ‫לעבעדיג‪ .‬דער ניסים האט זיך אויפגעשטעלט גלייך אנהייב‬ ‫צו געל ער ווערט שוין באלד ווייס‪ ,‬עה!! עה!!! עהה!!!!‬ ‫און אזוי האט ער אנגעהויבן מיט זיינע שיינע גראמען און‬ ‫עהה!!!!!!‪ ....‬נאך עטליכע לאנגע מינוטן‬ ‫מיט זיין ליצנות‪ ,‬אין איין האנט האט‬ ‫האט זיך ניסים אויסגעשטרעקט אויף‬ ‫ער געהאלטן די גלעזל און אין די‬ ‫דער ערד נישט בין החיים‪ ,‬טויט‪.‬‬ ‫אנדערע האנט האט ער געמאכט מיט‬ ‫עס איז געווארן אזא פאניק‬ ‫די הענט און אזוי האט ער געדרייט‬ ‫דארט ביי ר' פתחי'ס שטוב‪ ,‬אן‬ ‫אהין און אהער און יעדער איינער‬ ‫איבערקערעניש איז געווארן‪ ,‬אוי וויי‪,‬‬ ‫האט געלאכט‪.‬‬ ‫אזא בראך‪ ,‬ניסים איז דא געשטארבן‪,‬‬ ‫די געלעכטער האט זיך געהערט‬ ‫וואס איז דאס? מען וועט אונז זיכער‬ ‫זייער זייער ווייט נאך די הויז פון פתחי'‪,‬‬ ‫באשולדיגן פאר זיין טויט‪ ,‬ווער ווייסט‬ ‫אידן אין באגדאד פאר איבער ‪ 100‬יאר צוריק‬ ‫יעדע צוויי מינוט האט מען געהערט‬ ‫וואס ווארט אונז אפ‪ ,‬מען וועט נאך‬ ‫דער גאנצער עולם שיסט אויס אין א‬ ‫זאגן אז איך האב אים פאר'סמ'ט אדער‬ ‫געלעכטער און ניסים רויל"ד ווייטער‬ ‫וואס און איך האב אים געשטיקט‪,‬‬ ‫מיט זיינע גוטע ווערטלעך‪ .‬דער עולם‬ ‫וואס טוט מען דא?‪.‬‬ ‫האלט נאך קוים אנהייב סעודה און‬ ‫רופן זיך אן איינער פון די חברה‬ ‫מען קען קוים קומען צו זיך‪ ,‬דער עולם‬ ‫דארטן מיט א קאלט בלוטיגקייט‪,‬‬ ‫קען זיך קוים האלטן ביי די זייטן און‬ ‫ניסים מאכט נאך א דזשאו"ק און נאך‬ ‫נעה‪ ,‬איך האלט איך האב א גוטן‬ ‫א דזשאו"ק‪ ,‬ער איז געווען א גרויסער‬ ‫עצה‪ ,‬פתחי'‪ ,‬דו קענסט זיך אינגאנצן‬ ‫לץ‪.‬‬ ‫ארויסדרייען פון דעם פראבלעם‪.‬‬ ‫די קולות האבן דערגרייכט זייער‬ ‫נו‪ ,‬וואס זאגסטו וואס זאל מען טון?‬ ‫ווייט‪ ,‬ביזן שטוב פונעם הייליגן צדיק‬ ‫קוק ווי ער ליגט דא אזוי ער ליגט דא‬ ‫רבי יוסף חיים דער רב פון באגדאד‪,‬‬ ‫ווי א מת מצוה‪.‬‬ ‫דער הייליגער בן איש חי דער הייליגער‬ ‫דו ווייסט דאך סעדי' דער דאקטער‬ ‫צדיק‪ .‬דער בן איש חי זיצט ביי זיך אין‬ ‫דער הייליגער בן איש חי זיצט און לערנט און‬ ‫וואוינט נישט ווייט פון דא אויפן‬ ‫הערט א פראסטע געלעכטער פון ווייט אוועק‬ ‫שטוב און ער הערט די געלעכטער‬ ‫צווייטן שטאק‪ ,‬ער וואוינט ממש דא‬ ‫וואס קומט פון יענער זייט‪ .‬האט דער‬ ‫קעגנאיבער אויפן צווייטן שטאק‪,‬‬ ‫רב געגעבן א קרעכץ ארויס "אוי וויי"‪,‬‬ ‫שטעל אים דארטן ביים טיר‪ ,‬לייג אים דארטן אראפ‪ ,‬און‬ ‫און נאכדעם איז ער צוריקגעגאנגען לערנען‪.‬‬ ‫פארטיג‪.‬‬ ‫שוין‪ ,‬דער ניסים שטייט אויפן טיש און ער מאכט‬ ‫מען האט אנגעכאפט נעבעך דעם ניסים‪ ,‬און מען האט‬ ‫ווערטלעך‪ ,‬דער סוחר פתחי' געבט א שטעל אפ‪ :‬ניסים!‬ ‫אים ארויפגעשלעפט צום צווייטן שטאק צו ר' סעדי' דער‬ ‫יעצט אביסל א הפסקה‪ ,‬זעץ זיך אוועק מען גייט עסן‪ ,‬און‬ ‫דאקטער און מען האט אים געלייגט אזוי שטייענדיג ביי זיין‬ ‫באלד וועסטו קענען ווייטער דערציילן און זינגען‪.‬‬ ‫טיר אנגעלענט אויף זיין טיר‪ ,‬זיי האבן געגעבן א שטארקע‬ ‫שוין‪ ,‬מען האט דערלאנגט א טעלער פאר יעדן איינעם‬ ‫קלאפ אויף די טיר און אראפגעלאפן די טרעפן שנעל אז‬ ‫ביי יעדעמ'ס פלאץ‪ ,‬און ניסים האט אויך באקומען א גרויסע‬ ‫סעדי' זאל זיי נישט באמערקן‪.‬‬ ‫טעלער‪ ,‬א גרויסע פארציע פיש‪ .‬זיצנדיג אזוי בשעת'ן עסן‬ ‫שוין‪ ,‬סעדי' דער דאקטער הערט א קלאפ אויף זיין טיר‬ ‫די פיש‪ ,‬זיין מויל הערט זיך דאך נישט אויף צו שאקלען‬ ‫אינמיטן די נאכט‪ ,‬א שטארקע קלאפ‪ ,‬און עס איז דאך טונקל‬ ‫ער זאגט ווייטער ווערטלעך און ווייטער ווערטלעך און‬ ‫מען זעט נישט קיין סאך‪ ,‬מען קען דאך גארנישט זען‪ ,‬ער‬ ‫ווייטער‪ ,‬אזוי אינמיטן אריינבייסן אין די פיש איז געווען א‬ ‫האט נישט באמערקט‪ ,‬און ער געבט אזא מאך אויף די טיר‪,‬‬ ‫גוטע ביינדל אין די פיש‪ ,‬און די ביין איז געבליבן שטעקן ביי‬ ‫ער קומט ארויס און ער האט געטריפ"ט אויף ניסים‪ ,‬ווייל‬ ‫ניסים אין האלז און אה אה! אהה!! עהה!!!‬ ‫‪59‬‬ ‫עס איז שרעקעדיג‪ ,‬ער קוקט אריין‬ ‫ניסים איז דעמאלט אראפגעפאלן‪ .‬אזוי‬ ‫אין מיין פענסטער‪ ,‬שמעלקא האט‬ ‫האבן זיי ביידע אנגעהויבן צוזאמען זיך‬ ‫געציטערט פון דעם גנב‪ ,‬ער האט‬ ‫אראפקוילערן די טרעפ‪ .‬זיי קומען אן‬ ‫געהאט דארטן א ביגל אייזן וואס מען‬ ‫אונטן און ער קוקט אריין אין די פנים‪,‬‬ ‫טוט מיט דעם אויסגלייכן די קליידער‬ ‫יוי!! דאס איז ניסים‪ .‬ניסים! ניסים!‬ ‫מען גלייכט עס אויס מיט א ביגל אייזן‪,‬‬ ‫ער הייבט אים אן באקסן און זעצן‪,‬‬ ‫אזא גרויסער ביגל אייזן וואס דאס‬ ‫ניסים‪ ,‬אוי וויי ניסים איז טויט‪ ,‬איך בין‬ ‫נוצט ער נאכדעם וואס ער ענדיגט שוין‬ ‫ארויפגעפאלן אויף אים איך האב אים‬ ‫אויפצונייען די שיינע קלייד ביגלט ער‬ ‫זיכער גע’הרג’עט‪.‬‬ ‫מיט דעם אלע קנייטשן ער מאכט עס‬ ‫דער גוי איז געווען שרעקליך אנגעטרינקען‬ ‫סעדי' טראכט צו זיך וואס טו איך‪,‬‬ ‫גראד‪ ,‬ער געבט א כאפ די ביגל אייזן‪,‬‬ ‫קוק אן ניסים איז געקומען צו מיך‬ ‫ער לויפט צום פענסטער‪ ,‬און ער געבט‬ ‫צום דאקטער‪ ,‬זעט זיך אויס ער האט‬ ‫עס א ווארף אויפן גנב‪...‬‬ ‫געהאט עפעס א פראבלעם און יעצט‬ ‫דו גנב דו רויבער‪ ...‬בוםםם!!! אין‬ ‫איז ער נעבעך געשטארבן פון דעם‬ ‫פנים אריין‪ ,‬אזוי האסטו!‬ ‫וואס איך האב געטריפ"ט אויף אים‬ ‫די פענסטער האט זיך צובראכן און‬ ‫אויף די טרעפן‪ ,‬ער איז אראפגעפאלן‬ ‫די ביגל אייזן איז אריין אין פנים אריין‪.‬‬ ‫אלע טרעפן מיט מיר‪.‬‬ ‫שמעלקא האט געווארט צו הערן‬ ‫סעדי' האט נישט געוואוסט וואס‬ ‫עפעס‪ ,‬אבער עס איז געווען שטיל‪.‬‬ ‫צו טון דא‪ ,‬וואס זאל איך טון‪ ,‬יעדער‬ ‫אקעי‪ ,‬ער איז זיכער באוואוסטלאז‬ ‫וועט זאגן אז איך האב אים גע’הרג’עט‪,‬‬ ‫דער אריגינעלע בילד פונעם הייליגן בן איש חי‬ ‫איך קען אזא זאך נישט צולאזן איך‬ ‫ער וועט שוין פון דא נישט קענען‬ ‫זי''ע וואס ער האט געשיקט פאר זיין חבר החכם‬ ‫אנטלויפן‪ ,‬יעצט קען איך אים בינדן די‬ ‫סלימאן דוד ששון זי''ע קיין בומביי‬ ‫האב אים נישט געוואלט הרג’ענען‪,‬‬ ‫הענט און די פיס און איבערגעבן פאר‬ ‫איך האב נישט באמערקט‪ ,‬איך מוז‬ ‫די פאליציי‪ ,‬אזא רויבער‪.‬‬ ‫עפעס טון‪.‬‬ ‫ער קומט ארויס פון זיין טיר‪ ,‬ער גייט אים אנטקעגן און‬ ‫אההה‪ ,‬איך האב א גוטע עצה‪ ,‬דא אריין אין די ווינקל אויף‬ ‫ער זעט טאקע ווי ער ליגט דארטן‪ .‬ער הייבט אים אן צו‬ ‫די גאס וואוינט דאך שמעלקא דער שניידער‪ ,‬איך וועל אים‬ ‫בינדן און ער זעט ווי ער רירט זיך נישט‪ ,‬איך גלייב נישט‪,‬‬ ‫דארט אראפשטעלן‪...‬‬ ‫נ י ס י ם דאס איז ניסים איך האב אים גע’הרג’עט‪ ,‬אוי וויי‪,‬‬ ‫שוין ער גייט צו שמעלקא דער שניידער און לייגט אים‬ ‫ניסים האט מיר נישט געוואלט הרג’ענען‪ ,‬אפשר ניסים‬ ‫אראפ דארט און פארטיג‪ ,‬איך ווייס פון גארנישט‪ ,‬ביי מיר‬ ‫האט געוואלט גנב'ענען‪ ,‬אבער איך האב אים גע'הרג'עט‪,‬‬ ‫איז ער נישט געשטארבן איך ווייס נישט‪ ,‬איך האב אים‬ ‫וואס קען איך טון דא‪ ,‬די גאנצע שטאט וועט שמועסן אז‬ ‫גארנישט געטון‪ ,‬עס איז א טעות געווען איך האב אים נישט‬ ‫איך האב גע'הרג'עט ניסים‪ ,‬איך האב אים נישט געוואלט‬ ‫געוואלט הרג’ענען‪.‬‬ ‫הרג'ענען אפילו‪ ,‬ער האט אריינגעקוקט אין מיין פענסטער‪,‬‬ ‫שמעלקא דער שניידער פלעגט ארבעטן בייטאג און‬ ‫האט ער געכאפט אין פנים‪ ,‬אוי וויי‪ ,‬א בראך פאר מיר‪ ,‬וואס‬ ‫אסאך מאל אויך שפעט ביינאכט‪ ,‬אויב די ארבעט איז‬ ‫טו איך דא איך קען אים נישט לאזן ליגן דא אזוי ביי מיין‬ ‫נישט פארטיג געווארן בייטאג האט ער משלים געווען‬ ‫פענסטער‪.‬‬ ‫ביינאכט‪ .‬יענער נאכט האט ער געארבעט זייער שווער‪ ,‬ער‬ ‫ער האט מחליט געווען‪ ,‬אזוי ווי ניסים איז געווען אזוי‬ ‫האט געארבעט פאר די קליידער פונעם גלח‪ ,‬דער גלח האט‬ ‫נידריג און ברייט האט ער מחליט געווען ער גייט אים פשוט‬ ‫געמוזט האבן די שיינע קליידער און ער האלט אינמיטן‬ ‫אויפשטעלן ביי די וואנט פון די גאס ביי די אנדערע זייט פון‬ ‫ארבעטן אזוי ווי עס דארף צו זיין און ער הערט נישט וואס‬ ‫די גאס ערגעץ ער זאל שטיין‪ ,‬ער וועט זיכער מאכן אז ער‬ ‫גייט פאר‪.‬‬ ‫שטייט אזוי אביסל שיף‪ ,‬ס'זאל אויסקוקן אזוי ווי ניסים איז‬ ‫דער סעדי' דער דאקטער לייגט אים אזוי אנגעלאנט אויף‬ ‫אנגעטרינקען און ער שטייט דארטן‪.‬‬ ‫זיין פענסטער‪ ,‬זיינע צוויי הענט און זיינע פיס הענגען אזוי‬ ‫אזוי האט ער טאקע געטון‪ ,‬ער האט אים דארט‬ ‫אראפ‪ ,‬ווי כאילו ער וואלט געלעבט און דא געשטאנען‪ ,‬און‬ ‫אוועקגעשטעלט‪ .‬ער שטייט שוין‪ ,‬יא עס קוקט אויס ווי ער‬ ‫סעדי' געבט א לויף אוועק‪...‬‬ ‫לעבט נאך‪ ,‬יא‪ ,‬פיין!! עס איז מסודר‪.‬‬ ‫שמעלקא דער שניידער האלט אינמיטן זיין ארבעט‪ ,‬די‬ ‫ער לויפט אריין שנעל צוריק אינדערהיים‪ .‬די מעשה האט‬ ‫ליכט ברענט און פלוצלינג באמערקט ער‪ ...‬ווי א גנב קוקט‬ ‫גארנישט מיט מיר געהאט עס האט גארנישט מיט מיר איך‬ ‫אריין אין זיין פענסטער‪ ,‬קוק אים אן‪ ,‬איך קען נישט קוקן‬ ‫‪60‬‬ ‫איבערקערעניש‪ .‬אין דריי‬ ‫האב אים נישט גע'הרג'עט‬ ‫פלעצער איז געווארן אן‬ ‫איך האב אים זיכער נישט‬ ‫איבערקערעניש; פתחי'‬ ‫גע’הרג’עט איך האב אים‬ ‫טראכט צו זיך אוי וויי‪,‬‬ ‫נישט געוואלט הרג'ענען‪,‬‬ ‫מען גייט דא פאר'משפט'ן‬ ‫ניין‪.‬‬ ‫צום טויט דעם שיכור ווען‬ ‫שוין‪ ,‬איינער פון די גאר‬ ‫ער איז אומשולדיג‪ ,‬איך‬ ‫אנגעטרינקענע שיכורים‬ ‫האב אים דאך גע’הרג’עט‪,‬‬ ‫וואס זענען געווען פיין‬ ‫ווי קען איך צולאזן אז‬ ‫אנגעשאשקעט ביי פתחי'‬ ‫מען גייט הרג'ענען אן‬ ‫אין שטוב‪ ,‬איז געווען‬ ‫אומשולדיגער מענטש‪,‬‬ ‫דער בימה אין אן אלטע ביה''כ אין באגדאד‬ ‫דער גוי דארטן וואס‬ ‫איך מוז מיך גיין איבערגעבן‬ ‫האט גערייניגט‪ .‬ער האט‬ ‫און דערציילן דעם אמת‪.‬‬ ‫געענדיגט רייניגן ביי פתחי'‪ ,‬ער האט זיך פיין אנגעטרינקען‬ ‫ר' סעדי' דער דאקטער טראכט צו זיך‪ ,‬אוי וויי‪ ,‬קוק די‬ ‫מיט די אלע איבריגע בראנפן וואס איז געבליבן‪ ,‬און דער‬ ‫פאליציי מיינט אז דער שיכור האט אים גע’הרג’עט‪ ,‬איך האב‬ ‫גוי איז שוין געגאנגען כמעט אויף אלע פיר‪ ...‬אזוי איז ער‬ ‫אים דאך גע’הרג’עט‪ ,‬אוי וויי מען גייט דא פאר'משפט'ן אן‬ ‫געגאנגען‪ ,‬עה‪ ,‬ער איז געווען טויט שיכור‪ ,‬טויט שיכור איז‬ ‫אומשולדיגן מענטש‪ ,‬ניין איך מוז עס גיין דערציילן‪ ,‬איך מוז‬ ‫ער געווען‪ ,‬און ער קומט אראפ די גאס און ער זעט ניסים‬ ‫גיין איבערגעבן און דערציילן אז איך האב אים גע’הרג’עט‪.‬‬ ‫שטייט און קוקט אים אין פנים אריין‪ ,‬און ער לאכט אפילו‪,‬‬ ‫שמעלקא האט טאקע געהאט א שווערע נאכט‪ ,‬די‬ ‫ווייל זיין מויל נעבעך איז געווען אזוי אפן האט אויסגעקוקט‬ ‫קומענדיגע טאג איז ער אויפגעשטאנען גאנץ שפעט נאכן‬ ‫ווי ער לאכט‪.‬‬ ‫שניידן א גאנצע נאכט‪ ,‬אבער ער דערמאנט זיך‪ ,‬אוי וויי‪,‬‬ ‫און דער שיכור קומט צו‪ ,‬ניסים! דו לאכסט? דו לאכסט‬ ‫איך האב נעכטן גע’הרג’עט איינעם‪ ..‬ער קומט ארויס און ער‬ ‫פון מיר? ער האט געכאפט די פלעשל וואס ער האט נאך‬ ‫הערט עס טוט זיך אויף די גאסן מען שמועסט אז א שיכור‬ ‫געהאלטן אין די הענט‪ ,‬ער האט געגעבן אזא זעץ אויף‬ ‫האט גע’הרג’עט דעם לץ ניסים‪ ,‬און מען גייט פאר'משפט'ן‬ ‫ניסימ'ס קאפ און ניסים איז געגעבן א פלאץ אראפ אויף‬ ‫דעם שיכור‪ ,‬ער געבט זיך א כאפ‪ ,‬וואס‪ ,‬איך האב דאך אים‬ ‫די ערד‪ ...‬דער שיכור געבט זיך א כאפ‪ ,‬אה אוי‪ ,‬ער איז‬ ‫קלאר גע’הרג’עט! איך האב אים געווארפן א ביגל אייזן אין‬ ‫גע’הרג’עט‪ ,‬ער איז נישט דא‪ ,‬יוי! איך געדענק ווען דו האסט‬ ‫פנים אריין‪ ,‬ער איז פון דעם אויפגעבלאזן געווארן און גוט‬ ‫נאך געלאכט אפאר מינוט צוריק האסטו געלאכט‪ ,‬איך האב‬ ‫אפגעבריט געווארן פון דעם איז ער גע’הרג’עט געווארן‪,‬‬ ‫אים נישט געוואלט הרג’ענען‪ ,‬נעקסטע מאל לאך נישט פון‬ ‫זיכער‪ ,‬אוי וויי איך טאר נישט צולאזן אז מען זאל גיין‬ ‫מיך‪ ,‬דו האסט געלאכט פון מיר פארדעם האסטו געכאפט‬ ‫הרג’ענען אן אומשולדיגער מענטש‪.‬‬ ‫אין קאפ‪ ,‬איך האב דיר אבער נישט געוואלט הרג’ענען‪ ,‬איך‬ ‫אזוי גייען אריבער פתחי' דער סוחר‪ ,‬סעדי' דער דאקטער‬ ‫בעט דיר זיי מיר מוחל‪ ,‬זיי מיר מוחל‪ ,‬און ער בייגט זיך צו‬ ‫און שמעלקא דער שניידער צו די פאליציי‪ .‬פאליציי הערט‬ ‫און דער שיכור שרייט‪ ,‬נעקס"ט טיי"ם לאך נישט!‬ ‫וואס דא גייט פאר‪ ,‬דריי מענטשן קומען זיך מודה זיין‬ ‫און ער געבט נישט אכטונג‪ ,‬און ער האט נישט באמערקט‬ ‫אז זיי האבן גע’הרג’עט ניסים און זאגן אז דער שיכור איז‬ ‫ווי עס קומט דארט צוויי פאליציי צו שפאצירן אויף די גאס‪,‬‬ ‫אומשולדיג ווען דער שיכור האט אים קלאר גע’הרג’עט‪,‬‬ ‫זיי געבן אכטונג אויף די גאסן ביינאכט‪.‬‬ ‫וואס גייט דא פאר? ווער האט אים טאקע גע’הרג’עט?‬ ‫אוי‪ ,‬מען האט מיר געפאקט מען האט מיר געפאקט‪,‬‬ ‫זיי האבן געלאזט אריבער רופן דער ריכטער‪ ,‬דער‬ ‫פאליציי האבן געזען מיט זייערע אויגן ווי דער שיכור‬ ‫ריכטער האט געוואוסט אז עס איז דא נאך איין טאג ביז‬ ‫שטייט איבער ניסים און ניסים איז טויט‪.‬‬ ‫צום משפט און ער דארף ארויסגעבן א פסק‪ ,‬און ער קען‬ ‫דו האסט גע’הרג’עט ניסים דער לץ?‬ ‫זיך נישט קיין עצה געבן‪ .‬דער ריכטער דער שופט האט נאך‬ ‫קיינמאל נישט געהאט אזא זאך‪ ,‬אזא מאדנע געשעעניש‪,‬‬ ‫יא‪ ,‬אאאבבבעררר‪....‬‬ ‫פיר מענטש זענען זיך מודה אז זיי האבן גע’הרג’עט איין‬ ‫גלייך האט מען געכאפט דעם שיכור‪ ,‬געבינדן הענט און‬ ‫מענטש און יעדער ערגעץ אנדערש‪.‬‬ ‫פיס און אים אריינגעטראגן אין תפיסה‪.‬‬ ‫דער גוי'אישער ריכטער האט נישט געהאט קיין אנדערע‬ ‫עס איז ארויסגעגאנגען א קול די קומענדיגע טאג אין‬ ‫ברירה‪ ,‬וויאזוי קען מען טאקע וויסן ווער עס האט אים‬ ‫שטאט אז ביז צוויי טעג וועט מען פאר'משפט'ן דעם שיכור‬ ‫באמת גע’הרג’עט און ווער עס איז עכט שולדיג‪ ,‬איז‬ ‫דעם גוי פארדעם וואס ער האט גע’הרג’עט ניסים דער לץ‬ ‫ער אריבערגעגאנגען צום אידישן רב פון באגדאד‪ ,‬דער‬ ‫אינמיטן די נאכט‪.‬‬ ‫גרויסער צדיק דער הייליגער גאון דער בן איש חי‪ ,‬ער איז‬ ‫ווי נאר די שמועה איז ארויסגעקומען איז געווארן אן‬ ‫‪61‬‬ ‫אריבערגעגאנגען צו אים ער זאל אים ארויסהעלפן מיט די‬ ‫משפט‪.‬‬ ‫דער הייליגער בן איש חי האט געזאגט דער פסק פארן‬ ‫שופט און דער שופט איז ארויסגעגאנגען זייער צופרידן‪.‬‬ ‫יעצט ווייסט ער שוין וואס ער האט צו טון‪.‬‬ ‫די קומענדיגע טאג איז פארגעקומען דער גרויסער‬ ‫משפט‪ ,‬אלע מענטשן האבן זיך פארזאמלט אינעם גרויסן‬ ‫זאל אין די געריכט הויז‪ ,‬יעדער האט געוואלט זען וועמען‬ ‫דער שופט גייט באשולדיגן‪ ,‬די גאנצע שטאט באגדאד האט‬ ‫געשטראמט מיט מענטשן‪ ,‬אידן און להבדיל גוים‪ ,‬יעדער‬ ‫דער הייליגער ציון פון דעם בן איש חי זי''ע אויפן הר הזיתים קעגן מקום‬ ‫יעדער‬ ‫האט געוואלט זען וועמען מען גייט פאר'משפט'ן‪,‬‬ ‫המקדש‬ ‫איז געווען זייער זייער ערשטוינט פון אזא מאדנע מעשה‪.‬‬ ‫דער ריכטער רופט ארויף‪ :‬די ערשטע זאלן די פאליציי‬ ‫וויאזוי צו ארויסגעבן אויף א מענטש‪ ,‬וואס אזוי פלעגט‬ ‫ארויפברענגען דעם שיכור וועמען מען האט געכאפט‬ ‫מען באשטראפן אין די צייט ווען זיי האבן געהאט א בית‬ ‫מיינענדיג אז ער האט גע’הרג’עט‪ .‬דער שיכור קומט ארויף‪,‬‬ ‫המקדש‪ ,‬און ניסים האט באקומען די אלע פיר שטראפן‬ ‫ער איז שוין געווען דעמאלט אינגאנצן ניכטער‪ .‬יעצט זאל‬ ‫צוליב זיין גרויסער זינד פון ליצנות‪.‬‬ ‫ארויפקומען פתחי'‪ .‬יעצט זאל ארויפקומען סעדי'‪ .‬און‬ ‫די ערשטע זאך איז די שטראף געווען חנק; ער האט זיך‬ ‫יעצט זאל ארויפקומען שמעלקא‪.‬‬ ‫דערשטיקט מיט א פיש ביין‪ ,‬מיט דעם האט ער געהאט‬ ‫ניסים האט מען שוין לאנג באגראבן‪.‬‬ ‫חנק‪.‬‬ ‫דער ריכטער דער שופט געבט א קלאפ מיט זיין האמערל‪,‬‬ ‫די צווייטע מיתה איז סקילה; דאס איז געווען ביים‬ ‫און עס ווערט שטיל אינעם גאנצן זאל‪.‬‬ ‫דאקטער ווען ער האט זיך איבערגעדרייט אלע טרעפן‪ ,‬אזוי‬ ‫אלע מענטשנ'ס אויגן זענען געוואנדן צום שופט‪ .‬און‬ ‫טוט מען מיט איינער וואס ער דארף סקילה מען ווארפט‬ ‫דער שופט הייבט אן מיט די געריכט‪.‬‬ ‫אים קודם אראפ און ער פאלט אראפ‪.‬‬ ‫עס זיצן דא פיר מענטשן; דער סוחר‪ ,‬דער דאקטער‪,‬‬ ‫די דריטע שטראף איז געווען שריפה; ער איז פארברענט‬ ‫דער שניידער און דער שיכור‪ ,‬אלע זאגן אז זיי האבן אים‬ ‫געווארן פון דעם שניידער'ס ביגל אייזן‪.‬‬ ‫גע’הרג’עט און זיי זענען שולדיג‪ ,‬הערטס מיר צו חשוב'ע‬ ‫און די פערטע איז הרג; דער שיכור האט אים גע’הרג’עט‬ ‫פארזאמלטע‪ ,‬איך וועל אייך זאגן די ריכטיגע משפט ווער‬ ‫מיטן באטל אויפן קאפ ארויף‪.‬‬ ‫עס איז שולדיג‪.‬‬ ‫וויסן זאלט איר אלע חשוב'ע פארזאמלטע‪ ,‬האט דער‬ ‫א‪-‬י‪-‬ר א‪-‬ל‪-‬ע פ‪-‬י‪-‬ר ז‪-‬ע‪-‬נ‪-‬ט ר‪-‬י‪-‬י‪-‬ן פ‪-‬ו‪-‬ן ש‪-‬ט‪-‬ר‪-‬א‪-‬ף!‬ ‫ריכטער געענדיגט‪ ,‬איר קוקט מיך אן ווי זייער א גרויסער‬ ‫און ער געבט א קלאפ מיט זיין האמערל‪ ,‬באנגגגג‪..‬‬ ‫חכם‪ ,‬זאלט איר וויסן דאס איז נישט מיין חכמה נאר דאס‬ ‫אלע מענטשן קוקן זיך ארום‪ ,‬וואס פאר א מין שופט איז‬ ‫איז דער אידישער רב!‬ ‫דאס‪ ,‬וואס הייסט‪ ,‬אלע זאגן אז זיי האבן אים גע’הרג’עט‬ ‫דער הייליגער בן איש חי איז דארטן געווען‪ ,‬און דער‬ ‫און דער שופט זאגט אז יעדער איינער איז אומשולדיג‪,‬‬ ‫שופט האט געוויזן אויפן הייליגן בן איש חי‪ ,‬ער האט מיר‬ ‫וואס גייט דא פאר‪.‬‬ ‫געזאגט דער משפט און ער האט מיר געזאגט וויאזוי צו‬ ‫און דער שופט זאגט ווייטער‪ ,‬איך וועל אייך פונקטליך‬ ‫פסקנ'ען ווייל איך האב נישט געקענט טרעפן די ריכטיגע‬ ‫מסביר זיין מיין משפט פארוואס איך האב אזוי גע'פסק'נט‪.‬‬ ‫וועג ארויס‪.‬‬ ‫דער געשטארבענעם ניסים איז געווען‬ ‫אלע האבן זייער גוט געזען די‬ ‫א גרויסער לץ‪ ,‬איז ער געשטארבן‬ ‫חכמה פונעם הייליגן בן איש חי‪ ,‬אלע‬ ‫צוליב א קללה‪ ,‬ווייל מאכן ליצנות איז‬ ‫האבן פארשטאנען אז קיין ליצנות‬ ‫א געפערליכע געפערליכע עבירה און‬ ‫טאר מען נישט מאכן וואס דאס איז א‬ ‫דער שטראף פארדעם איז זייער הארב‬ ‫געפערליכע שטראף וואס דער ניסים‬ ‫וואס דאס באשטראפט דער באשעפער‬ ‫איז אדורכגעגאנגען‪ ,‬מיטגעמאכט אלע‬ ‫אליין‪ ,‬חשוב'ע פארזאמלטע‪ ,‬עס זיצן‬ ‫פיר שטראפן; חנק און נאכדעם סקילה‬ ‫דא אידן און להבדיל גוים‪ ,‬ביי די אידן‬ ‫און נאכדעם שריפה און נאכדעם הרג‪,‬‬ ‫דער ריכטער דער שופט גיבט א קלאפ מיט זיין‬ ‫איז פארהאנען פיר מיני מיתות וויאזוי‬ ‫מען קען באשטראפן א מענטש‪ ,‬האמער'ל‪ ,‬און עס ווערט שטיל אינעם גאנצען זאל פארדעם וואס ער האט געמאכט‬ ‫ליצנות און עובר געווען אויף די גרויסע‬ ‫בית דין האט פיר סארטן שטראפן‬ ‫‪62‬‬ ‫בדחן צוצוהערן ווי ער בדחנ'ט ביי די‬ ‫עבירה פון ליצנות‪.‬‬ ‫מצוה טאנץ‪.‬‬ ‫די הייליגע גמרא זאגט אין מסכת‬ ‫ווען מען האט אים שפעטער‬ ‫סוטה דף מ"ב ע"א אמר רבי ירמי' בר‬ ‫געפרעגט וואס ער האט צוגעזען‪.‬‬ ‫אבא‪ :‬ארבע כיתות אין מקבלות פני‬ ‫האט ער געזאגט אז ביז י' האב איך‬ ‫השכינה‪ - ,‬פיר מיני מענטשן גייען‬ ‫נאך געקענט מיטהאלטן‪ ,‬אבער פון‬ ‫נישט מקבל זיין פני השכינה‪ ,‬די‬ ‫דארט און ווייטער האב איך שוין נישט‬ ‫ערשטע איז די כת ליצים‪ ,‬זיי גייען‬ ‫פארשטאנען קיין איין ווארט‪ ,‬עס איז‬ ‫נישט מקבל זיין פני השכינה‪.‬‬ ‫געווען צו טיף פאר מיר‪ ...‬יעדע ווערטל‬ ‫אבער אקעגן דעם שטייט אין די‬ ‫וואס דער הייליגער ראפשיצער רב‬ ‫הייליגע גמרא תענית כ"ב ע"א‪ ,‬רבי‬ ‫זצ''ל האט געמאכט איז געלעגן אין‬ ‫ברוקא חוזאה איז ארויס לשוק‪ ,‬ער‬ ‫דעם באהאלטענע סודות התורה‪.‬‬ ‫איז ארויס אין גאס‪ ,‬והנה אליהו הנביא‬ ‫דער ראפשיצער רב האט אמאל‬ ‫לקראתו‪ ,‬און אט אליהו קומט אים‬ ‫געזאגט נישט דא נאך אזא קרומע‬ ‫אנטקעגן‪.‬‬ ‫זאך ווי א גלייכווערטל‪ ,‬ממש פאר ער‬ ‫ער זאגט פאר אליהו הנביא‪ :‬שלום‬ ‫איז נפטר געווארן בסוף ימיו האט‬ ‫דער ציון פונעם הייליגן ראפשיצער רב זי''ע‬ ‫עליך רבי ומורי!‬ ‫ער אויפגעהערט צו רעדן‪ ,‬האט מען‬ ‫און אליהו הנביא זאגט אים‪ ,‬איך זוך‬ ‫געמיינט אז ער איז שטום געווארן‪,‬‬ ‫ארום צווישן אלע סוחרים ווער עס איז‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬ווייל איך האב שוין‬ ‫מזומן לחיי העולם הבא‪ .‬אה דו זעסט‬ ‫נישט קיין כח צו מייחד זיין אזויפיל‬ ‫די צוויי אידעלעך וואס קומען דארט‬ ‫יחודים‪ ,‬דאס מיינט אז יעדער ווארט‬ ‫זיי זענען מזומן לחיי העולם הבא‪.‬‬ ‫איז געווען באמת אויסגערעכנט און‬ ‫הייליג‪.‬‬ ‫רבי ברוקא גייט צו‪ ,‬ער פרעגט די‬ ‫צוויי‪ ,‬טייערע אידעלעך בני חביבי‪ ,‬מיט‬ ‫אויך האט דער הייליגער ראפשיצער‬ ‫וואס זענט איר זוכה‪ ,‬צו די מתנה די‬ ‫געזאגט סוף ימיו‪" :‬איך האב קיינמאל‬ ‫הויכע‪ ,‬געבט'ס מיר א קלארע תשובה‪.‬‬ ‫קיין ווערטל געמאכט"‪ ...‬ער האט‬ ‫געזאגט‪" :‬א סימן אז איך האב קיינמאל‬ ‫אמרו ליה ענטפערן זיי‪ ,‬אינשי‬ ‫קיין ווערטל נישט געמאכט אז פאר‬ ‫בדוחי אנן‪ ,‬ווען א איד בכל קצוות איז‬ ‫מיין פטירה וועל איך אויך מאכן א‬ ‫נעבעך בעצבות‪ ,‬מאכן מיר פרייליך‪,‬‬ ‫ווערטל"‪ ...‬און בשעת יציאת נשמה‪,‬‬ ‫אינשי בדוחי אנן‪ ...‬מיר זענען בדחנים‬ ‫האט ער געבעטן אלע זאלן פארלאזן‬ ‫מיר מאכן פרייליך מענטשן‪ .‬מורא'דיג‪,‬‬ ‫דעם צימער‪ ,‬ווייל זיין נשמה שעמט‬ ‫דער אוהל פון דעם הייליגן ראפשיצער רב זי''ע‬ ‫בדחנים זענען מזומן לעולם הבא נאך‬ ‫‪ -‬אין לאנצוהט ‪-‬‬ ‫די ‪.120‬‬ ‫זיך ארויסצוגיין ברבים‪...‬‬ ‫עס איז א גרויסע מצוה צו מאכן‬ ‫דער הייליגער ראפשיצער רב זי"ע‬ ‫בשמחה אנדערע‪ ,‬אבער נישט דורך א וועג פון אן עבירה‬ ‫איז געווען א גרויסער בדחן‪ ,‬צדיקים האבן ליב געהאט‬ ‫דורך ליצנות‪ ,‬חוזק מאכן‪ ,‬דאס טאר מען אוודאי נישט‪,‬‬ ‫צו הערן ווי דער ראפשיצער רב זאגט בדחנות‪ ,‬ווען דער‬ ‫זיכער נישט‪.‬‬ ‫ראפשיצער רב האט זיך אויפגעשטעלט זאגן איך בין‬ ‫דער לאנגער והוא רחום‪ ,‬פלעגט זיין בכיות נוראות‪ ,‬אזוי‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן אין זכות וואס מען גייט זיך‬ ‫דערציילט דער הייליגער צאנזער רב זי"ע‪.‬‬ ‫אפהאלטן פון טון די גרויסע עבירה פון ליצנות און מען גייט‬ ‫זיך אכטונג געבן דאס מויל‪ ,‬יעדעס ווארט וואס מען זאגט‬ ‫ער פלעגט צו זאגן די בדחנות לויט אלף בית‪.‬‬ ‫ארויס‪ ,‬זאל דער אויבערשטער העלפן אז מיר זאלן זוכה זיין‬ ‫מענטשן זענען געקומען מיט טענות צום הייליגן‬ ‫אז דער אויבערשטער וועט צוהערן אונזערע תפילות ווען‬ ‫ראפשיצער רב'ס טאטע הרה"ק רבי מענדעלע לינסקער‬ ‫אונז דאווענען‪ ,‬ווייל אז מען האט א ריינעם מויל הערט דער‬ ‫זי"ע אז זיין זון דער ראפשיצער רב שטייט ביי מצוה טאנץ‬ ‫אויבערשטער צו די תפילות‪ ,‬און דער אויבערשטער וועט‬ ‫און בדחנ'ט און מאכט ווערטלעך‪ ,‬ווי פאסט צו טון אזא‬ ‫צוהערן אונזערע תפילות וואס אונז דאווענען שוין ותחזינה‬ ‫זאך? און נאכדערצו אייער זון‪ ,‬ס'נישט קיין כבוד פאר אייך‪.‬‬ ‫עינינו אונזערע אויגן זאלן זען בשובך לציון ברחמים‪ ,‬מיט‬ ‫האט רבי מענדעלע לינסקער אפגעמאכט אז ער וועט‬ ‫גרויס רחמנות‪ ,‬זאל אונז שוין טאקע דער אויבערשטער‬ ‫אליינס גיין זען וואס דארט גייט פאר‪ .‬איז ער אליינס‬ ‫אויסלייזן במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫געגאנגען צו א חתונה וואו דער ראפשיצער רב איז געווען‬ ‫‪63‬‬ ‫ב ס ״ ד‬ ‫ְל ִהּז ֵָכר‬ ‫ְּבז ְִכרֹון‬ ‫ָקדֹוׁש‬ ‫צום‬ ‫המופת‬ ‫קוויטל‬ ‫דורות‬ ‫‪ +‬צינדן‬ ‫‪$‬‬ ‫‪72‬‬ ‫לעכטל‬ ‫לזכות‬ ‫אויפליינען‬ ‫קוויטל‬ ‫‪ +‬צינדן לעכטל‬ ‫צו ווערן געליינט און‬ ‫לזכות‬ ‫אראפגעלייגט ביים ציון‬ ‫‪$‬‬ ‫‪101‬‬ ‫‪ +‬אויסזאגן‬ ‫תהלים לזכות‬ ‫הקדוש פונעם הייליגן‬ ‫משפיע ישועות‬ ‫הרה"ק‬ ‫המנוחת אשר‬ ‫אריינלייגן‬ ‫קוויטל אין‬ ‫מ'טשענגער‬ ‫וואונדערליכן‬ ‫זי"ע‬ ‫סידור ‪391‬‬ ‫‪$‬‬ ‫הישועות‬ ‫כמספר אנשיל‪-‬ישועה‬ ‫רביה"ק אשר אנשיל ב"ר‬ ‫שמואל הלוי זי"ע‬ ‫און זייט צווישן‬ ‫פאר‬ ‫די הונדערטער‬ ‫גליקליכע אידן‬ ‫וועלכע זעען אפענע‬ ‫און וואונדערליכע‬ ‫ישועות יעדעס‬ ‫יאר ביים הייליגן‬ ‫יארצייט!‬ ‫אימעיל‬ ‫טעקסט‬ ‫רופט‬ ‫ַה ּי ֹו ם ְּב ַר ֲח ִמ י ם ִּת זְ ֹּכ ר ‪:‬‬ ‫‪csenger999‬‬ ‫‪718.‬‬ ‫קול טשענגער‬ ‫שיקט אייער‬ ‫‪@gmail.com‬‬ ‫‪400.‬‬ ‫‪7768‬‬ ‫‪44.3.303.505.723‬‬ ‫לאזט מעסידזש‬ ‫קוויטל‬ ‫שוין היינט!‬ ‫יומא דהילולא‬ ‫מופת א' ויצא‬ ‫קדישא של‬ ‫הדור בעל‬ ‫ה׳ כסלו‬ ‫מנוחת אשר‬ ‫הבעל״ט‬ ‫מ'טשענגער זי"ע‬ ‫‪64‬‬