gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish

שבוע: תולדות (2026-11-09)

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‪305‬‬ ‫‪149‬‬ ‫גליון‬ ‫תשפ"ז‬ ‫תשפ"ג‬ ‫תולדותמסעי‬ ‫מטות‬ ‫רות!‬ ‫או ְצ ֹ‬ ‫אר ָמאגְ ט ֹ‬ ‫ִאיר ַפ ְ‬ ‫עןִּ ִּ ַפארִּ ִּז ְִּ‬ ‫יךִּ‬ ‫אטִּ ִּגֶ עזֶ ִּ‬ ‫ערִּ ִּ ָּה ִּ‬ ‫וארןִּ ִּ ַא ַריינְ צוקו ֶמען‪ִֶּ ִּ ִּ.‬‬ ‫פןִּ ִּגֶ עוָּ ְ ִּ‬ ‫ביִּ ִּ ָּד ִּודִּ ִּא ִּיזִּ ִּגֶ ערו ְִּ‬ ‫ֶר ִּ‬ ‫ימט‬ ‫ֶעדער זָ ֵקן ָהאט זיְך ַבאר ְ‬ ‫ער ֵציילְ ט זֵ יי די ַמ ֲע ֶשה פּון די זְ ֵקנים‪ ,‬וואּו י ֶ‬ ‫עטלֶ ער ֶד ְ‬ ‫ֶדער ֶב ְ‬ ‫עמ ְפ ֶל ְִּ‬ ‫עךִּ‬ ‫עִּ ֶל ְ‬‫יכ ִּ‬ ‫ערל ִֶּ‬‫ם‪ֶ ִּ,‬ה ְ‬ ‫עִּצוֹ י ִּ‬ ‫ט ִּ‬ ‫יסגֶ עצ ְיר ִֶּ‬ ‫אןִּאוֹ ְ‬ ‫טִּ ִַּ‬ ‫עפִּמי ִּ‬‫עִּ ְט ֶר ִּ‬‫ייט ִּ‬ ‫עד ֵר ִֶּ‬ ‫עִּגֶ ְ‬ ‫יכ ִּ‬ ‫קונְ ְס ְטל ִֶּ‬ ‫עקּומען‪ֶ ,‬ער‬‫ֶ‬ ‫רֹויסער ָא ְדלֶ ער איז ָאנְ גֶ‬ ‫אֹויף ווי וַ וייט זַ יין זכָ רֹון ַא ְר ֶבעט‪ .‬ביז וֶ וען ֶדער גְ ֶ‬ ‫טִּ‬ ‫ק ִּ‬ ‫ןִּקו ְִּ‬ ‫וואוִּ ֶמע ִּ‬ ‫ןִּ ִּ‬ ‫ער ִּ‬ ‫ימ ְ ִּ‬ ‫ןִּצ ֶ‬ ‫או ִּ‬ ‫ןִּ ִּ‬ ‫אל ִּ‬ ‫עִּזַ ְִּ‬ ‫ייט ִּ‬ ‫עִּ ְב ֵר ִֶּ‬ ‫יל ִּ‬ ‫ןִּפ ִֶּ‬ ‫או ִּ‬ ‫ל‪ִּ ִּ,‬‬ ‫ק ִּ‬ ‫ןִּווינְ ְִּ‬ ‫עד ִּ‬ ‫ןִּיֶ ְִּ‬ ‫ט ִּ‬‫ןִּ ַבאלוֹ יכְ ְִּ‬ ‫אב ִּ‬ ‫ָּה ְִּ‬ ‫ערט אֹויף צּו זַ יין ַאזֶ עלְ כֶ ע‬ ‫טּורעם אּון זֵ יי גֶ עזָ אגְ ט‪ֶ " :‬ה ְ‬ ‫אפט אינֶ עם ֶ‬ ‫עקלַ ְ‬ ‫ָהאט ָאנְ גֶ ְ‬ ‫עןִִּּ ַפארִִּּז ְִּ‬ ‫יךִּ‬ ‫ערִִּּ ָּהאטִִּּגֶ עזֶ ִּ‬ ‫ער‪ִֶּ ִִּּ.‬‬ ‫יגןִִּּ ַפארִִּּוואונְ ֶד ִּ‬ ‫דיִִּּאוֹ ְִּ‬ ‫יבןִִּּ ִּ‬ ‫ערִִּּ ָּהאטִִּּז ְִּ‬ ‫יךִִּּגֶ ער ְִּ‬ ‫נָּ אר‪ִֶּ ִִּּ.‬‬ ‫יצן די ַרייכְ טּום וָ ואס‬ ‫ייבט ָאן נ ְ‬‫אֹוצרֹות‪ ,‬אּון ֵה ְ‬ ‫ייע ֶרע ְ‬ ‫ערט זיְך צּוריק צּו ַא ֶ‬ ‫עטלֶ ער; ֶק ְ‬ ‫ֶב ְ‬ ‫אר ָמאגְ ט‪".‬‬ ‫איר ַפ ְ‬ ‫ןִּ‬ ‫אלץ‪ִּ ִּ,‬אוִּ ִּ‬ ‫טעִּ ִּ ָּה ְִּ‬ ‫יצ ִֶּ‬ ‫עשנ ְ‬ ‫אנטִּ ִּגֶ ְ‬ ‫יטעִּ ִּ ַה ְִּ‬ ‫קל‪-‬רוֹ ִֶּ‬ ‫פוןִּ ִּטונְ ְִּ‬ ‫אפעסִּ ִּ ִּ‬ ‫יכעִּ ִּ ַש ֶ‬ ‫ערל ִֶּ‬ ‫ֶה ְ‬ ‫ן‪.‬‬ ‫אכ ִּ‬ ‫טעִּזַ ְִּ‬ ‫ארטִּגו ִֶּ‬ ‫עִּ ָּס ְ ִּ‬ ‫ל ִּ‬‫יש‪ִּ,‬אוִּןִּ ַא ִֶּ‬ ‫ייש‪ִּ,‬פ ִּ‬ ‫אקטִּמ ִּיטִּ ְפ ֵל ִּ‬ ‫עפ ְִּ‬ ‫ערסִּ ָּאנְ גֶ ַ‬ ‫יד ְ ִּ‬ ‫ידזְ ש ֶ‬ ‫ְפר ְ‬ ‫'ןִּ‬ ‫אכ ִּ‬‫רי ִּנָּ ְִּ‬ ‫ער ְפ ִּ‬ ‫עדן ִּאינְ ֶד ְ‬ ‫'קע ִּיֶ ְִּ‬ ‫יִּשלוֹ ְמ ֶ‬ ‫ב ְ‬ ‫תא ִּמיט ִּ ֶר ִּ‬ ‫ען ִּ ְב ַח ְברו ָּ ִּ‬ ‫ערנֶ ִּ‬ ‫עגט ִּ ֶל ְ‬ ‫בי ִּ ָּדוִּד ִּ ְפ ֶל ְִּ‬ ‫ֶר ִּ‬ ‫עהִּ‬ ‫יִּ ָּש ִָּּ‬ ‫רִּ ְצוֵ וי ִּ‬ ‫שִּ ַפא ִּ‬ ‫יתִּה ֶמ ְד ָּר ִּ‬ ‫ןִּ ֵב ַ‬ ‫םִּאי ִּ‬ ‫ןִּאינְ ֵאיינֶ ע ִּ‬ ‫עס ִּ‬ ‫ןִּגֶ עזֶ ְִּ‬ ‫יִּזֶ ענֶ ע ִּ‬ ‫ן‪ִּ.‬זֵ ִּי ִּ‬ ‫ןִּוָּ תיקי ִּ‬ ‫ע ִּ‬‫ַדאוֶ וענֶ ִּ‬ ‫טִּ‬ ‫טן ִּ ַאנְ צוִּג‪ִּ ,‬מי ִּ‬ ‫יין ִּ ַא ְל ְִּ‬ ‫'קע ִּמ ִּיט ִּזַ ִּ‬ ‫יִּשלוֹ ְמ ֶ‬‫ב ְ‬ ‫יטן‪ִּ ,‬זיצְִּטִּז ְִּ‬ ‫יךִּ ֶר ִּ‬ ‫ארט ִּאינְ מ ְִּ‬ ‫עץ ִּ ָּד ְ ִּ‬ ‫אוִּן ִּ ֶע ְרגֶ ִּ‬ ‫ם‪.‬‬ ‫סִּ ְס ָּפרי ִּ‬ ‫םִּ ֶרביִּ' ְִּנ ִּ‬ ‫אוןִּ ֶדע ִּ‬ ‫כה‪ִּ ִּ,‬‬ ‫רא‪ֲ ִּ,‬ה ָּל ִָּּ‬ ‫ער ְִּנטִּ ְג ָּמ ָּ ִּ‬ ‫על ְ‬ ‫ןִּ ְפ ַלייסיגִּגֶ ֶ‬ ‫ט‪ִּ,‬אוִּ ִּ‬ ‫ַציי ִּ‬ ‫סִּ‬ ‫פון ִּוָּ וא ִּ‬ ‫און ִּ ִּ‬ ‫יטאג‪ִּ ִּ .‬‬ ‫סט ִּזַ יין ִּמ ָּ‬ ‫און ִּ ֶע ְִּ‬ ‫ילן‪ִּ ִּ ,‬‬ ‫טעִּ ְבר ְִּ‬ ‫עב ִֶּ‬ ‫אר ְק ֶל ְ‬ ‫און ִּ ַפ ְ‬ ‫ְ‬ ‫יך ִּ ִּ‬ ‫טע ִּש ִּ‬ ‫ער ִֶּ‬‫צו ֶלעכֶ ְ‬ ‫עִּ‬ ‫ענ ִּ‬ ‫יך!ִִּּ ְטרו ֶק ִֶּ‬ ‫יבל ְִּ‬ ‫א ִּיןִִּּמוֹ יל?ִִּּאו ְמגְ לוֹ ְ‬‫ייגטִִּּ ַא ַרייןִִּּ ִּ‬ ‫ערִִּּ ֵל ְִּ‬ ‫ואסִִּּ ִֶּ‬ ‫סןִִּּוָּ ִּ‬ ‫דיִִּּ ֶע ְִּ‬ ‫אש ֵטייטִִּּ ִּ‬ ‫ַב ְ‬ ‫אגטִִּּגָּ ארִִּּ ַא ַס ְִּ‬ ‫אךִּ‬ ‫אר ָּמ ְִּ‬ ‫'קעִִּּ ַפ ְ‬ ‫ביִּ ְשלוֹ ְמ ֶ‬ ‫אזִִּּ ֶר ִּ‬ ‫סטִִּּ ִַּ‬ ‫אטִִּּ ְש ֶטענְ דיגִִּּגֶ עוואו ְִּ‬ ‫ביִִּּ ָּדוִּדִִּּ ָּה ִּ‬ ‫ֶר ִּ‬ ‫יגעִּ‬ ‫תִּ'ד ִֶּ‬ ‫דיִִּּ ַש ָּב ִּ‬‫לסִִּּש ַירייםִִּּפוןִִּּ ִּ‬ ‫יבןִִּּ ַא ְִּ‬ ‫עבל ְִּ‬‫ערגֶ ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫עךִִּּ ַח ָּלִּהִִּּוָּ ואסִִּּזֶ ענֶ עןִִּּא ֶ‬‫יק ֶל ְִּ‬ ‫ְשט ְ‬ ‫טִּ‬ ‫ערִִּּ ָּהא ִּ‬ ‫ענטִִּּאוֹ יףִִּּאים‪ִֶּ ִִּּ.‬‬ ‫ער ֶק ְִּ‬ ‫ישטִִּּ ֶד ְ‬ ‫ארנ ְ ִּ‬ ‫עןִִּּגָּ ְ‬ ‫אטִִּּ ֶמ ִּ‬ ‫יסןִִּּ ָּה ִּ‬ ‫עלִּט‪ָּ ִִּּ,‬א ֶבערִִּּאינְ ְדרוֹ ְִּ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫ן‪...‬‬ ‫מ ִּ‬ ‫יסלִּ ֶש ִֶּ‬ ‫עןִּאיןִּ ַאב ְִּ‬ ‫דות‪ַ ִּ,‬איינְ גֶ עטונְ ֶק ִּ‬ ‫ְסעו ִֹּ‬ ‫ןִּ‬ ‫ר ִּ‬‫יע ְ ִּ‬ ‫אןִִּּאו ְמגֶ עהוֹ ֶ‬ ‫וארןִִּּמיטִִּּ ִַּ‬ ‫שטִִּּגֶ עוָּ ְ ִּ‬ ‫עבענְ ְט ְ ִּ‬ ‫ברִִּּא ִּיזִִּּגֶ ֶ‬‫ייןִִּּ ַח ִֶּ‬ ‫אזִִּּזַ ִּ‬ ‫ערטִִּּ ִַּ‬ ‫עה ְ ִּ‬ ‫דרִִּּגֶ ֶ‬ ‫ְכ ֵס ִֶּ‬ ‫ןִּ‬ ‫ויזן‪ִִּּ.‬אוֹ ְִּ‬ ‫יךִִּּפוִּ ִּ‬ ‫יסגֶ עו ְִּ‬ ‫ישטִִּּ ַארוֹ ְ‬‫ללִִּּנ ְ ִּ‬ ‫ֲעשירוִּת‪ָּ ִִּּ,‬א ֶבערִִּּזַ ייןִִּּ ְק ֵליידו ְִּנגִִּּ ָּהאטִִּּ ָּדאסִִּּבכְ ִַּ‬ ‫רִּ‬ ‫אר ְש ֵט ִּיי ִּדי ִּ‬ ‫'קע‪"ִּ:‬א ְִּ‬ ‫יך ִּ ַפ ְ‬ ‫ףִּשלוֹ ְמ ֶ‬ ‫ערט ִּאוֹ י ְ‬ ‫ארקִִּּגֶ עוואונְ ֶד ְ ִּ‬ ‫ָּדוִּדִִּּ ָּהאט ִּז ְִּ‬ ‫יךִִּּגָּ ארִִּּ ְש ַט ְ ִּ‬ ‫דיִּ‬ ‫וישןִּ ִּ ִּ‬ ‫עקןִּ ִּ ְצו ְִּ‬ ‫ער ְש ֶמ ְִּ‬ ‫ענטִּ ִּ ֶד ְ‬ ‫עק ְִּ‬ ‫ערִּ ִּגֶ ֶ‬ ‫אטִּ ִּ ִֶּ‬ ‫סןִּ ִּ ָּה ִּ‬ ‫יכעִּ ִּ ְשמו ֶע ְִּ‬ ‫רעִּ ִּ ְפ ַריינְ ְטל ִֶּ‬ ‫ייע ֶ ִּ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫ףִּ‬ ‫ְ‬ ‫יךִּאוֹ י ִּ‬ ‫טִּז ִּ‬‫ס ִּ‬ ‫דוִּפ ְיר ְִּ‬‫ןִּ ִּ‬ ‫או ִּ‬ ‫ת‪ִּ ִּ,‬‬ ‫רו ִּ‬‫עִּאוֹ ְצ ִֹּ‬ ‫יס ִּ‬ ‫עִּגְ רוֹ ִֶּ‬ ‫כ ִּ‬‫על ִֶּ‬ ‫ְ‬ ‫אךִּ ַאזֶ ְ‬ ‫טִּ ָּד ִּ‬ ‫אס ִּ‬ ‫ט!ִּדוִִּּ ָּה ְִּ‬ ‫יש ִּ‬ ‫ןִּנ ְִּ‬ ‫צ ִּ‬ ‫אינְ גַ אנְ ְִּ‬ ‫רִּ‬ ‫ע ִּ‬ ‫רות‪ָּ ִִּּ,‬א ֶבערִִּּלוֹ ִּיטִִּּוויִּ ִֶּ‬‫אזעִִּּאוֹ ְצ ִֹּ‬ ‫אגטִִּּ ֶענְ ְד ָּל ִֶּ‬ ‫אר ָּמ ְִּ‬ ‫ערִִּּ ַפ ְ‬ ‫ברִִּּזַ יינֶ ִּ‬ ‫ערִִּּ ַח ִֶּ‬ ‫אזִִּּ ֶד ִּ‬ ‫וער ֶטערִִּּ ִַּ‬ ‫וֶ ְ‬ ‫טִּ‬ ‫אס ִּ‬ ‫ן?!ִּדוִִּּ ָּה ְִּ‬ ‫מ ִּ‬ ‫טִּ ֶש ִֶּ‬ ‫הִּמ ִּי ִּ‬ ‫ל ִּ‬ ‫עִּ ַח ִָּּ‬ ‫ענ ִּ‬‫טוִּ ְטרו ֶק ִֶּ‬ ‫סִּ ֶע ְס ִּ‬ ‫וא ִּ‬ ‫ארוָּ ִּ‬‫ר‪ַ ִּ.‬פ ְ‬ ‫ע ִּ‬ ‫עפ ִּ‬‫ערִּ ְש ֶל ֶ‬‫עמ ִּ‬ ‫ןִּא ֶר ֶ‬ ‫א ָּ‬‫יִּ ִַּ‬ ‫וו ִּ‬ ‫ערִִּּ ָּהאטִִּּז ְִּ‬ ‫יךִּ‬ ‫אוןִִּּ ִֶּ‬ ‫עבט‪ִּ ִִּּ,‬‬ ‫עק ֶל ְִּ‬ ‫ישטִִּּגֶ ְ‬ ‫עסִִּּאיםִִּּ ֶע ֶפעסִִּּנ ְ ִּ‬ ‫ענט‪ָּ ִִּּ,‬האטִִּּ ִֶּ‬ ‫עק ְִּ‬‫ָּהאטִִּּאיםִִּּגֶ ֶ‬ ‫ןִּ‬ ‫אכן! ִּגֵ יי ִּאוִּ ִּ‬ ‫אקע ִּזַ ְִּ‬‫עש ַמ ִֶּ‬ ‫און ִּגֶ ְ‬ ‫ארט ִּ ַמ ֲאכָּ לים ִּ ִּ‬ ‫לע ִּ ָּס ְ ִּ‬ ‫יגן ִּ ַא ִֶּ‬ ‫די ִּאוֹ ְִּ‬‫אר ִּ ִּ‬ ‫דא ִּ ַפ ִּ‬ ‫ש ִּ ִָּּ‬ ‫ָּד ְִּ‬ ‫אך ִּ ַמ ָּמ ִּ‬ ‫זִּ‬ ‫עןִּ ָּדאסִּ ְבלוֹ י ִּ‬ ‫שרִּזֶ ענֶ ִּ‬ ‫ערטִּצִּיִּ ֶא ְפ ִָּּ‬ ‫עק ֶל ְ ִּ‬ ‫עותִּאוִּןִּגֶ ְ‬ ‫לעִּ ְשמו ִֹּ‬ ‫דיִּ ַא ִֶּ‬ ‫ערטִּאוֹ יףִּ ִּ‬ ‫גֶ עוואונְ ֶד ְ ִּ‬ ‫יגעִּ‬ ‫אוןִִּּזֶ עט ִֶּ‬ ‫אקע‪ִּ ִִּּ,‬‬ ‫עש ַמ ִֶּ‬ ‫ישע‪ִִּּ,‬גֶ ְ‬ ‫עסִִּּ ְפר ִֶּ‬ ‫ייןִִּּ ֲעשירוִּת!ִִּּ ִֶּ‬ ‫רותִִּּאוִּןִִּּ ַד ִּ‬ ‫יינעִִּּאוֹ ְצ ִֹּ‬ ‫ניץִִּּ ַד ִֶּ‬ ‫טִּ‬ ‫אפטִִּּ ָּהא ִּ‬ ‫ייערִִּּ ַח ְברו ָּתאִּ' ַש ְִּ‬ ‫אצ ִֶּיע‪ִִּּ.‬זֵ ִֶּ‬ ‫אר ַמ ְ‬ ‫שעִִּּאינְ ָּפ ְ‬ ‫אל ֶ ִּ‬ ‫עןִִּּאוִּןִִּּ ַפ ְ‬ ‫יגִּעִִּּ ְק ַלאנְ גֶ ִּ‬ ‫ֵלייד ֶ‬ ‫ג!"‬ ‫ואר ִּ‬ ‫ֶע ְסנְ וַ ְ ִּ‬ ‫ןִּ‬ ‫יב ִּ‬ ‫עבל ְִּ‬ ‫עס ִּ ְש ֶטענְ דיג ִּגֶ ְ‬ ‫בי ִּ ָּד ִּוד ִּאיז ִּ ִֶּ‬ ‫און ִּ ַפאר ִּ ֶר ִּ‬ ‫א ִּיָּ אר‪ִּ ִּ ,‬‬ ‫ער ִּ ִַּ‬ ‫יב ִּ‬ ‫אר ִּא ֶ‬ ‫טן ִּ ַפ ִּ‬ ‫אל ְִּ‬ ‫עה ְ‬ ‫ָּאנְ גֶ ַ‬ ‫אגטִּ ָּד ְִּ‬ ‫אךִּ‬ ‫אר ָּמ ְִּ‬ ‫ם‪"ִּ:‬א ִּירִִּּ ַפ ְ‬ ‫ע ִּ‬ ‫עם ִּטו ֶר ִּ‬ ‫דיִּזְ ֵקנ ִּיםִּאינֶ ִּ‬ ‫ארִּ ִּ‬ ‫אגטִּ ַפ ִּ‬ ‫אטִּגֶ עזָּ ְִּ‬ ‫ערִּ ָּה ִּ‬‫ערִּ ָּא ְד ֶל ִּ‬ ‫ֶד ִּ‬ ‫מתִּאוִּן ִּריכְ טיג?ִּ‬ ‫עותִּ ֱא ִֶּ‬ ‫מו ִֹּ‬ ‫סן ִּאוִּן ִּ ְש ִּ‬ ‫לעִּ ְשמו ֶע ְִּ‬ ‫ען ִּ ַא ִֶּ‬ ‫ייכן‪"ִּ:‬זֶ ענֶ ִּ‬ ‫אגע ִּ ֵצ ְִּ‬ ‫א ִּ ְפ ַר ִֶּ‬ ‫אונְ ֶטערִּ ִַּ‬ ‫טִּ‬ ‫לִּמ ִּי ִּ‬ ‫ימ ִּ‬ ‫ןִּה ְִּ‬ ‫ןִּא ִּי ִּ‬ ‫אט ִּ‬ ‫םִּ ַט ְִּ‬ ‫צו ִּ‬ ‫ןִּ ִּ‬ ‫ער ִּ‬ ‫ערנֶ ענְ ֶט ְ ִּ‬ ‫טִּז ְִּ‬ ‫יךִּ ֶד ְ‬ ‫ענ ִּ‬‫רִּ ֶק ְִּ‬ ‫סִּא ִּי ִּ‬ ‫וא ִּ‬‫טִּוָּ ִּ‬ ‫תִּמ ִּי ִּ‬ ‫רו ִּ‬‫עִּאוֹ ְצ ִֹּ‬ ‫יג ִּ‬ ‫ריז ִֶּ‬ ‫נות?"‬ ‫ילעִּד ְמיוֹ ִֹּ‬ ‫עסִּזֶ ענֶ עןִּהוֹ ִֶּ‬ ‫אקעִּ ַא ִַּזאִּנָּ ג ִּיד‪ָּ ִּ,‬א ֶדערִּ ִֶּ‬ ‫'קעִּ ַט ִֶּ‬ ‫זִּר'ִּשלוֹ ְמ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אי‬ ‫רִּ‬ ‫אז ִּא ִּי ִּ‬ ‫עם ִּא ִּיז ִּ ִַּ‬‫אב ֶל ִּ‬ ‫טע ִּ ְפ ָּר ְ‬ ‫עס ִֶּ‬‫ייער ִּגְ ֶר ְ‬‫ער ִּ ַא ִֶּ‬‫אפט‪ָּ ִּ ,‬א ֶב ִּ‬ ‫רע ִּנָּ אנְ ְט ַש ְִּ‬‫יע ֶ ִּ‬‫אן ִּאו ְמגֶ עהוֹ ֶ‬ ‫ִַּ‬ ‫צוִּ‬ ‫תא‪ִּ,‬איםִּ ִּ‬ ‫ןִּ ַח ְברו ָּ ִּ‬ ‫וארןִּדו ְר ְִּךִּזַ ִּ‬ ‫יי ִּ‬ ‫אד ְִּנטִּגֶ עוָּ ְ ִּ‬ ‫על ְ‬ ‫ביִּ ָּד ִּודִּ ַאיינְ גֶ ַ‬ ‫זִּ ֶר ִּ‬ ‫עלִּןִּ ָּטאג‪ִּ,‬א ִּי ִּ‬ ‫אִּ ֶה ְ‬ ‫איןִּ ִַּ‬ ‫רִּ‬ ‫סִּא ִּי ִּ‬ ‫וא ִּ‬‫תִּוָּ ִּ‬‫רו ִּ‬ ‫יִּאוֹ ְצ ִֹּ‬ ‫ד ִּ‬ ‫סִּ ִּ‬ ‫טִּאוֹ ִּי ִּ‬‫יש ִּ‬ ‫טִּנ ְִּ‬ ‫יצ ִּ‬‫רִּנ ְִּ‬ ‫לִּא ִּי ִּ‬ ‫ויי ִּ‬ ‫ייט‪ִּ,‬וַ ִּ‬ ‫ִּ‬ ‫על‬ ‫עמ ַ‬‫יִּא ֶר ֶ‬‫ףִּו ִּו ָּ‬ ‫ְ‬ ‫יךִּאוֹ ִּי ִּ‬ ‫טִּז ִּ‬ ‫יר ִּ‬ ‫פ ְ ִּ‬ ‫ואלטִּ‬ ‫'קע ִּ ָּהאט ִּאים ִּגֶ עוָּ ְִּ‬ ‫יִּשלוֹ ְמ ֶ‬ ‫ב ְ‬ ‫בר ִּ ֶר ִּ‬ ‫ער ִּ ַח ִֶּ‬‫ער ֵהיים‪ִּ .‬זַ יין ִּגו ֶט ִּ‬ ‫ען ִּ ַבאזו ְכִּן ִּאינְ ֶד ְ‬ ‫קו ֶמ ִּ‬ ‫ט!"‬ ‫אג ִּ‬ ‫אר ָּמ ְִּ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫צוִּ‬ ‫יבה‪ִּ ִּ .‬‬ ‫יבן ִּנָּ ְִּ‬ ‫אך ִּאין ִּיְ ש ִָּּ‬ ‫עשר ְִּ‬ ‫ער ִּ ָּהאט ִּגֶ ְ‬ ‫ואס ִּ ִֶּ‬ ‫ה ִּוָּ ִּ‬ ‫עפט ִּמ ִּיט ִּחידו ֵשי ִּתוֹ ָּר ִּ‬ ‫א ִּ ֶה ְִּ‬ ‫וייזן ִּ ִַּ‬ ‫וַ ְִּ‬ ‫גִּ‬ ‫ייןִִּּ ְש ֶטענְ ד ִּי ִּ‬ ‫צוִִּּזַ ִּ‬ ‫ירןִִּּמ ִּירִִּּ ִּ‬ ‫אג?ִִּּ ְפרוב ְ ִּ‬ ‫עדןִִּּ ָּט ִּ‬ ‫דותִִּּיֶ ְִּ‬ ‫אכןִִּּה ְתבוֹ ְד ִּ‬ ‫עןִִּּמ ִּירִִּּ ַמ ְִּ‬ ‫ציִִּּטו ִֶּ‬ ‫ִּ‬ ‫זִּ‬ ‫ערִּ ִּאי ִּ‬ ‫ועןִּ ִּ ִֶּ‬ ‫ייןִּ ִּהוֹ יז‪ִּ ִּ.‬וֶ ִּ‬ ‫צוִּ ִּזַ ִּ‬ ‫עןִּ ִּ ִּ‬ ‫ערִּ ִּצוגֶ עגַ אנְ גֶ ִּ‬ ‫ימ ֶטערִּ ִּ ַצייטִּ ִּאיזִּ ִּ ִֶּ‬ ‫אשט ְ‬ ‫ֶדערִּ ִּ ַב ְ‬ ‫ביִִּּג ִּיטִִּּאו ְִּנזִִּּ ָּד ְִּ‬ ‫אךִּ‬ ‫ערִִּּ ֶר ִּ‬ ‫ידן?ִִּּ ֶד ִּ‬ ‫ערעִִּּא ְִּ‬ ‫דותִִּּ ַב ִּייִִּּ ַאנְ ֶד ֶ ִּ‬ ‫טעִִּּנְ קו ִֹּ‬‫כןִִּּמ ִּירִִּּגו ִֶּ‬ ‫חה?ִִּּזו ְִּ‬ ‫ְבש ְמ ִָּּ‬ ‫ןִּ‬ ‫ייב ִּ‬ ‫ענטִִּּגְ ֵל ְִּ‬ ‫עק ְִּ‬‫יךִִּּקוֹ יםִִּּגֶ ֶ‬ ‫ערִִּּז ְִּ‬‫אטִִּּ ִֶּ‬ ‫עבענֶ עםִִּּ ַא ְד ֶרעס‪ָּ ִִּּ,‬ה ִּ‬ ‫עןִִּּצוִּםִִּּ ָּאנְ גֶ עגֶ ֶ‬ ‫ָּאנְ גֶ עקו ֶמ ִּ‬ ‫ןִּ ַר ְִּ‬ ‫ייךִּ‬ ‫ע ִּ‬ ‫רִּ ֶקענֶ ִּ‬ ‫ד;ִּמ ִּי ִּ‬ ‫אל ִּ‬‫טִּו ִּו ִּיִּגָּ ְִּ‬ ‫וער ִּ‬ ‫רִּוֶ ְ ִּ‬ ‫ע ִּ‬ ‫לִּ ֶמ ִּ‬‫ןִּפ ִּי ִּ‬ ‫ע ִּ‬ ‫סִּזֶ ענֶ ִּ‬ ‫וא ִּ‬ ‫תִּוָּ ִּ‬ ‫רו ִּ‬‫עִּאוֹ ְצ ִֹּ‬‫ר ִּ‬‫ייע ֶ ִּ‬ ‫עִּ ַט ֶ‬‫כ ִּ‬‫על ִֶּ‬ ‫ַאזֶ ְ‬ ‫ףִּ‬ ‫אִִּּריזיגֶ ערִִּּהוֹ י ִּ‬ ‫וילא‪ִַּ ִִּּ,‬‬ ‫ואטעִִּּו ִַּ‬ ‫ִֶּ‬ ‫יגעִִּּ ְפריוַ‬ ‫אִִּּפ ִּיר‪ְ -‬ש ָּטאק ִֶּ‬ ‫עען‪ִַּ ִִּּ:‬‬ ‫יגןִּ זֶ ֶ‬ ‫יינעִִּּאוֹ ְִּ‬ ‫וָּ ואסִִּּזַ ִֶּ‬ ‫גִּ‬ ‫ייןִִּּ ֵהייל ִּי ִּ‬ ‫פוןִִּּזַ ִּ‬ ‫אגטִִּּ ִּ‬ ‫יסגֶ עזָּ ְִּ‬ ‫אטִִּּ ַארוֹ ְ‬‫ערִִּּ ָּה ִּ‬ ‫ואסִִּּ ִֶּ‬ ‫וארטִִּּוָּ ִּ‬ ‫יגעִִּּוָּ ְ ִּ‬‫עדעִִּּ ֵאיינְ צ ִֶּ‬‫וערןִִּּדו ְר ְִּךִּיֶ ִֶּ‬ ‫וֶ ְ ִּ‬ ‫ןִּ‬ ‫ערִִּּ ְפ ַלאנְ צונְ גֶ עןִִּּאוִּ ִּ‬ ‫ימ ִּ‬ ‫יכעִִּּ ֵב ִּי ֶ‬‫ערל ִֶּ‬‫ארטִִּּ ֶה ְ‬ ‫לעִִּּ ָּס ְ ִּ‬ ‫עש ַטאטִִּּמ ִּיטִִּּ ַא ִֶּ‬ ‫יסגֶ ְ‬ ‫ערל ְִּ‬ ‫יךִִּּאוֹ ְ‬ ‫ֶה ְ‬ ‫רִּ‬ ‫ועןִִּּמ ִּי ִּ‬ ‫צות‪ִּ .‬וֶ ִּ‬ ‫אוןִּ ֵע ִֹּ‬ ‫רותִּ ִּ‬ ‫יגעִּאוֹ ְצ ִֹּ‬ ‫דיִּ ָּדאז ִֶּ‬ ‫יצןִּ ִּ‬ ‫יסנ ְִּ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫ערִּמ ִּירִּמו ְִּזןִִּּריכְ ט ִּיגִּ ִּ‬ ‫מוֹ ִּיל‪ָּ ִּ .‬א ֶב ִּ‬ ‫ער ִּגֶ ערו ְִּך ִּ ָּהאט ִּז ְִּ‬ ‫יךִּ‬ ‫יב ְרנְ ֶד ִּ‬ ‫א ִּ ַבאצוֹ ְ‬ ‫און ִּ ִַּ‬ ‫וישן ִּזֵ יי‪ִּ ִּ ,‬‬ ‫יסן ִּ ְצו ְ ִּ‬ ‫אלן ִּ ְפל ְִּ‬ ‫ער‪ַ -‬פ ְִּ‬ ‫ואס ִּ‬ ‫יינע ִּוַ ֶ‬ ‫ְק ֵל ִֶּ‬ ‫סִּ‬ ‫ע ִּ‬‫אוןִִּּ ִֶּ‬ ‫יגןִִּּ ֶרב ִּי'ןִִּּ ִּ‬ ‫עםִִּּ ֵהייל ְִּ‬ ‫פוןִִּּ ֶד ִּ‬ ‫וארטִִּּ ִּ‬ ‫עדעִִּּוָּ ְ ִּ‬ ‫אוןִִּּיֶ ִֶּ‬ ‫צהִִּּ ִּ‬ ‫עדעִִּּ ֵע ִָּּ‬ ‫עןִִּּיֶ ִֶּ‬ ‫עמ ִּ‬ ‫ועלןִִּּנֶ ֶ‬ ‫וֶ ְִּ‬ ‫ח‪.‬‬ ‫ט ִּ‬ ‫ןִּ ֶש ִַּ‬ ‫צ ִּ‬‫ערןִּגַ אנְ ְִּ‬ ‫יב ְ ִּ‬ ‫פטִּא ֶ‬ ‫דיִּלו ְִּ‬ ‫ירטִּא ִּיןִּ ִּ‬ ‫עשפ ְ ִּ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫םִּ‬ ‫צו ִּ‬ ‫אנטִּ ִּ‬ ‫ם‪ִּ,‬נָּ ְִּ‬ ‫'עִּ ֲעשיר ִּי ִּ‬ ‫ת ִּ‬ ‫וערןִּ ֱא ֶמ ֶ ִּ‬ ‫ועלןִּמ ִּירִּוֶ ְ ִּ‬ ‫טִּוֶ ְִּ‬ ‫אל ִּ‬ ‫עמ ְִּ‬ ‫שה‪ֶ ִּ,‬ד ָּ‬ ‫ירןִּאוֹ ִּיףִּ ְל ַמ ֲע ֶ ִּ‬ ‫יספ ְ ִּ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫ט‪.‬‬ ‫ןִּ ְשר ִּי ִּ‬ ‫עד ִּ‬ ‫ףִּיֶ ְִּ‬ ‫ןִּאוֹ ִּי ִּ‬ ‫או ִּ‬ ‫טִּ ִּ‬ ‫ינו ִּ‬ ‫עִּמ ִּ‬ ‫עד ִּ‬ ‫ףִּיֶ ִֶּ‬ ‫ט‪ִּ,‬אוֹ ִּי ִּ‬ ‫ועל ִּ‬ ‫יִּוֶ ְִּ‬ ‫ד ִּ‬‫ןִּ ִּ‬ ‫פו ִּ‬ ‫רִּ ִּ‬ ‫ע ִּ‬‫עפ ִּ‬ ‫אש ֶ‬ ‫ַב ֶ‬ ‫ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות‬ ‫ִס ֵ‬ ‫שה י"ג – די זיבן ֶׂבעט ֶׂלערס (‪)4‬‬ ‫ַמ ֲע ֶׂ‬ ‫אֹוצרֹות‪ .‬אּון‬ ‫ייע ֶרע ְ‬ ‫ערט ַאייְך אּום צּו ַא ֶ‬ ‫לַ ייט‪ֶ ,‬ק ְ‬ ‫ירּופן‪ .‬וָ ואס ֶער ִאיז‬ ‫ָׁהאט זִ יְך ֶדער ִפ ְיפ ֶטער ָׁאנְ גִ ְ‬ ‫אֹוצרֹות‪.‬‬ ‫ייע ֶרע ְ‬ ‫נִ ְיצט ִמיט ַא ֶ‬ ‫נָ אְך יּונְ גֶ ער גִ יוֶ וען‪ִ ,‬איְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך ַא ִפילּו ִדי‬ ‫אֹויסגִ ְ‬ ‫יט ַראכְ ט ָדאס‬ ‫ְ‬ ‫אבן‬ ‫ַחכָ ִמים וָ ואס זֵ יי ָה ְ‬ ‫ערנְ ְדל‪.‬‬ ‫ֶק ְ‬ ‫עק ְס ֶטער‪ ,‬וָ ואס ֶער ִאיז נָ אְך‬ ‫ָׁהאט זִ יְך ֶדער זֶ ְ‬ ‫ירּופן‪ִ ,‬איְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך‬ ‫יּונְ גֶ ער גִ יוֶ וען‪ָ ,‬אנְ גִ ְ‬ ‫יידער ֶדער‬ ‫ַא ִפילּו ֶדעם ַט ַעם פּון ֶדער ְפ ִרי‪ֵ ,‬א ֶ‬ ‫ַט ַעם ִאיז ַא ַריין ִאין ֶדער ְפ ִרי‪.‬‬ ‫אלן ַארֹויס‬ ‫אּון ֶער ָׁהאט צּו זֵ יי גִ יזָׁ אגְ ט‪ַ ,‬אז זֵ יי זָ ְ‬ ‫ירּופן‪ִ ,‬איְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך‬ ‫עטער ָׁאנְ גִ ְ‬ ‫ָׁהאט זִ יְך ֶדער זִ ֶיב ֶ‬ ‫גֵ יין פּון ֶדעם ֶ‬ ‫טֹורעם ֶע ְל ֶטער נָ אְך ֶע ְל ֶטער‪,‬‬ ‫יח‬ ‫יידער ֶדער ֵר ַ‬ ‫יח פּון ֶדער ְפ ִרי‪ֵ ,‬א ֶ‬ ‫ַא ִפילּו ֶדעם ֵר ַ‬ ‫יער ַארֹויס גֵ יין‪ָ .‬האט‬ ‫וֶ וער ֶסע ֶע ְל ֶטער זָ אל ְפ ִר ֶ‬ ‫ִאיז ַא ַריין ִאין ֶדער ְפ ִרי‪.‬‬ ‫טֹורעם‪.‬‬ ‫ֶער זֵ יי ַא ֶלע ַארֹויס גִ ֶ‬ ‫ינּומען פּון ֶדעם ֶ‬ ‫ירּופן‪ִ ,‬איְך גִ ֶידענְ ק‬ ‫ָׁהאט זִ יְך ֶדער ַאכְ ֶטער ָׁאנְ גִ ְ‬ ‫וארן‬ ‫ינּומען‪ ,‬וָ ְ‬ ‫ָׁהאט ֶער ְפ ִר ֶיער ָׁדאס ִקינְ ד ַארֹויס גִ ֶ‬ ‫יידער ִדי‬ ‫נָ אְך ַא ִפילּו ִדי ַמ ְר ֶאה פּון ֶדער ְפ ִרי‪ֵ ,‬א ֶ‬ ‫צּום ֶא ֶמת ִאיז ֶער זִ יְך ֶע ְל ֶטער פּון זֵ יי ַא ֶלע‪ .‬אּון‬ ‫ַמ ְר ֶאה ִאיז ַארֹויף אֹויף ֶדער ְפ ִרי‪,‬‬ ‫וֶ וער ֶסע ִאיז יּונְ גֶ ער גִ יוֶ וען ָהאט ֶער ִאים ְפ ִר ֶ‬ ‫יער‬ ‫עמאלְ ט גִ יוֶ וען גָׁ אר ַא ִקינְ ד‪(ְ .‬ד ַהיינּו‬ ‫אּון ִאיְך ִבין נָׁ אְך ֶד ָׁ‬ ‫ַארֹויס גִ ֶ‬ ‫ינּומען‪.‬‬ ‫יילט ָדאס ַא ְלץ) אּון ִאיְך‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫עט ֶלער וָ ואס ֶער ֶד ְ‬ ‫ֶדער ְב ִלינְ ֶדער ֶב ְ‬ ‫אּון ֶדעם ֶעלְ ְצ ְטן זָׁ ְקן‪ָ ,‬האט ֶער גָ אר צּום סֹוף‬ ‫ארט גִ יוֶ וען ָהאב ִאיְך ִמיְך ָאנְ גִ ְ‬ ‫ירּופן‪,‬‬ ‫ִבין אֹויְך ָד ְ‬ ‫וארן וֶ וער ֶסע ִאיז גִ יוֶ וען‬ ‫ַארֹויס גִ ִ‬ ‫יפ ְירט‪ .‬וָ ְ‬ ‫ִאיְך גִ ֶידענְ ק ִדי ַא ֶלע ַמ ֲע ִשיֹות‪ ,‬אּון ִאיְך גִ ֶידענְ ק‬ ‫יּונְ גֶ ער‪ֶ ,‬דער ִאיז זִ יְך גִ יוֶ וען ֶע ְל ֶטער‪( .‬וָ ְ‬ ‫וארן וָ ואס‬ ‫גָ אר נִ ְ‬ ‫ישט‪.‬‬ ‫יילט)‪ .‬אּון‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫יּונְ גֶ ער ָהאט ֶער זִ יְך ַא ְלץ ֵאיין ֶע ְל ֶט ֶ‬ ‫ערע ַמ ֲע ֶשה ֶד ְ‬ ‫ירּופן‪ָ ,‬האט ָדאס ִאיז ַא גַ אנְ ץ‬ ‫ָׁהאבְ ן זֵ יי זִ יְך ָׁאנְ גִ ְ‬ ‫ֶדער ֶע ְל ְצ ֶטער זָ ְקן ֶדער ִאיז גִ יוֶ וען יּונְ גֶ ער פּון‬ ‫ַא ְל ֶטע ַמ ֲע ֶשה‪ֶ ,‬ע ְל ֶטער פּון ַא ֶלע‪ ,‬אּון ֶסע ִאיז‬ ‫זֵ יי ַא ֶלע‪.‬‬ ‫ַביי זֵ יי ַא גְ רֹויס ִחידּוש גִ יוֶ וען‪ ,‬וָ ואס ָדאס ִקינְ ד‬ ‫ירּופן‪,‬‬ ‫רֹויסער ָׁא ְדלֶ ער צּו זֵ יי ָׁאנְ גִ ְ‬ ‫ָׁהאט זִ יְך ֶדער גְ ֶ‬ ‫גִ ֶידענְ ְקט ֶמער פּון ַא ֶלע‪.‬‬ ‫ִאיְך וֶ ועל ַאייְך ְמ ַפ ֵרש זַ יין ִדי ַא ֶלע ַמ ֲע ִשיֹות‪,‬‬ ‫רֹויסער ָׁא ְדלֶ ער‪,‬‬ ‫יקּומען ַא גְ ֶ‬ ‫ערוַ וייל ִאיז ָׁאנְ גִ ֶ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫יילט‪ֶ .‬דער ָהאט‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫אבן ֶד ְ‬ ‫וָ ואס ִדי ַא ֶלע ָה ְ‬ ‫טֹורעם‪ .‬אּון ֶער‬ ‫אּפט אֹויף ֶדעם ֶ‬ ‫אּון ָׁהאט ָׁאנְ גִ ְיקלַ ְ‬ ‫יילט ַאז ֶער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך‪ַ ,‬אז ֶמע ָהעט‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ערט אֹויף צּו זַ יין ָׁא ִר ֶימע‬ ‫ָׁהאט צּו זֵ יי גִ יזָׁ אגְ ט‪ֶ ,‬ה ְ‬ ‫אּון ֶער גִ ֶידענְ ְקט ַא ִפילּו וָ ואס ֶסע גִ יוֶ וען ַפאר‬ ‫עלע פּון ֶדער ְצוַ וייג‪,‬‬ ‫יטן ָדאס ֶע ֶפ ֶ‬ ‫ָא ְפגִ ְ‬ ‫ישנִ ְ‬ ‫רּוח ּונְ ָש ָמה‪ְ .‬דרּום ָהאט ֶער גִ יזָ אגְ ט‪ֶ ,‬ער‬ ‫נֶ ֶפש ַ‬ ‫ֵמיינְ ט ֶער‪ֶ ,‬ער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַא ִפילּו ַאז ֶמע‬ ‫ידענְ ְקט גָ אר נִ יט (כְ ֶ‬ ‫לֹומר ֶער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַאז ֶסע גָ אר‬ ‫גִ ֶ‬ ‫אפל‪( .‬כְ ֶ‬ ‫לֹומר ַא ִפילּו‬ ‫יטן ֶדעם נָ ְ‬ ‫ָהאט ִאיהם ָא ְפגִ ְ‬ ‫ישנִ ְ‬ ‫ארט ָהאט זִ יְך גִ ָ‬ ‫יטאן וָ ואס‬ ‫נִ יט גִ יוֶ וען‪ .‬גִ ֶידענְ ְקט ֶער ַא ִפילּו וָ ואס ָד ְ‬ ‫יבֹוירן‬ ‫ְ‬ ‫יכף וִ וי ֶער ִאיז גִ‬ ‫ָדאס וָ ואס ִמיט ִאיהם ָהאט זִ יְך גִ ָ‬ ‫יטאן ֵת ֶ‬ ‫עכער פּון ַא ֶלע)‪.‬‬ ‫ָדאס ִאיז ֶה ֶ‬ ‫אפל‪ַ ,‬א ִפילּו ָדאס‬ ‫יטן ֶדעם נָ ְ‬ ‫וארן‪ַ ,‬אז ֶמע ָהאט ִאיהם ָא ְפגִ ְ‬ ‫ישנִ ְ‬ ‫גִ יוָ ְ‬ ‫רֹויסער ָׁא ְדלֶ ער ָהאט צּו זֵ יי גִ יזָ אגְ ט‪,‬‬ ‫אּון ֶדער גְ ֶ‬ ‫גִ ֶידענְ ְקט ֶער אֹויְך)‬ ‫יפן‪ָ ,‬דאס זֶ ענֶ ען‬ ‫ייע ֶרע ִש ְ‬ ‫ערט ַאייְך אּום צּו ַא ֶ‬ ‫ֶק ְ‬ ‫ערער‪ ,‬וָ ואס ֶער ָהאט גִ יזָ אגְ ט‪ֶ ,‬ער‬ ‫אּון ֶדער ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫צּוב ָראכְ ן גִ יוָ ְ‬ ‫וארן‪,‬‬ ‫גּופין וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ְ‬ ‫ייע ֶרע ִ‬ ‫ַא ֶ‬ ‫גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַא ִפילּו ַאז ָדאס ֶלעכְ ט ָהאט‬ ‫ערט‬ ‫וערן‪ַ .‬היינְ ט ֶק ְ‬ ‫יבֹויעט וֶ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫וידער גִ‬ ‫עלן וִ ֶ‬ ‫זֵ יי וֶ ו ְ‬ ‫יב ֶרענְ ט‪ֵ ,‬מיינְ ט ֶער‪ֶ ,‬ער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַאז ֶער‬ ‫גִ ְ‬ ‫ַאייְך אּום צּו זֵ יי‪ ,‬אּון ֶער ָהאט זֵ יי גִ ֶיבענְ ְט ְשט‪.‬‬ ‫אלט ְב ֶרענְ ט ַא‬ ‫ִאיז גִ יוֶ וען ְב ִעיבּור‪ ,‬וָ ואס ֶד ָ‬ ‫עמ ְ‬ ‫ֶלעכְ ט אֹויף ֶדעם ָקאפ‪( .‬וָ ְ‬ ‫וארן ַאזֹוי ְש ֵטייט ִאין ֶדער גְ ָמ ָרא‬ ‫יילט‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫אּון צּו ִמיר‪(ְ ,‬ד ַהיינּו צּום ְב ִלינְ ְדן ֶב ְ‬ ‫עט ֶלער וָ ואס ֶער ֶד ְ‬ ‫אלט‬ ‫עמ ְ‬ ‫מּוטער ִאין בֹויְך‪ֶ ,‬ד ָ‬ ‫אלט ַאז ָדאס ִקינְ ד ִאיז ַביי ֶדער ֶ‬ ‫עמ ְ‬ ‫ַאז ֶד ָ‬ ‫ָדאס ַא ְלץ)‬ ‫ְב ֶרענְ ט ַא ֶלעכְ ט אֹויף זַ יין ָקאפ וְ כּו')‬ ‫רֹויסער ָא ְד ֶלער) דּו‬ ‫ָׁהאט ֶער גִ יזָׁ אגְ ט‪(ְ .‬ד ַהיינּו ֶדער גְ ֶ‬ ‫אּון ֶדער וָׁ ואס ֶער ָׁהאט גִ יזָׁ אגְ ט ַאז ֶער גִ ֶידענְ ְקט‬ ‫יסט ַאזֹוי וִ וי ִאיְך‪.‬‬ ‫וארין דּו ִב ְ‬ ‫קּום ִמיט ִמיר וָ ִ‬ ‫וערן ַא‬ ‫יהֹויבן צּו וֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫נָ אְך ַא ִפילּו ַאז ֶסע ָהאט ָאנְ גִ‬ ‫ייער ַא ְלט‪ .‬אּון גָ אר יּונְ ג‪ .‬אּון‬ ‫יסט זֵ ֶ‬ ‫וארין דּו ִב ְ‬ ‫וָ ִ‬ ‫ְפ ִרי‪ָ .‬דאס ִאיז‪ֶ ,‬ער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַא ִפילּו וִ וי זַ יין‬ ‫עבין‬ ‫יהֹויבין צּו ֶל ִ‬ ‫ִ‬ ‫אסט נָ אְך גָ אר נִ יט ָאנְ גִ‬ ‫דּו ָה ְ‬ ‫אלט ַאז‬ ‫עמ ְ‬ ‫וערן‪ֶ ,‬ד ָ‬ ‫יהֹויבן צּו וֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫גּוף ָהאט ָאנְ גִ‬ ‫ייער ַא ְלט‪ .‬אּון ִאיְך ִבין‬ ‫ארט זֵ ֶ‬ ‫יסט ָפ ְ‬ ‫אּון דּו ִב ְ‬ ‫וערן‪.‬‬ ‫אפן צּו וֶ ְ‬ ‫אש ְ‬ ‫ייבט נָ אר ָאן ַב ַ‬ ‫ָדאס ִקינְ ד ֵה ְ‬ ‫ייער ַא ְלט‪ .‬אּון ִבין‬ ‫וארין ִאיְך ִבין זֵ ֶ‬ ‫אֹויְך ַאזֹוי‪ .‬וָ ִ‬ ‫אלט‪ַ ,‬אז ֶמע ָהאט‬ ‫עמ ְ‬ ‫אּון ֶדער גִ ֶידענְ ְקט נָׁ אְך‪ֶ ,‬ד ָ‬ ‫נָ אְך גָ אר יּונְ ג וְ כּו'‪.‬‬ ‫ערנְ ְדל צּו ְפ ַלאנְ ְצן ִדי ְפ ִרי‪ָ .‬דאס‬ ‫גִ ִ‬ ‫יפ ְירט ָדאס ֶק ְ‬ ‫רֹויסין‬ ‫נִ ְמ ָׁצא ָׁהאב ִאיְך ַא ַה ְסכָׁ ָׁמה פּון ֶדעם גְ ִ‬ ‫ִאיז‪ֶ ,‬ער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַא ִפילּו וִ וי ִדי ִט ָפה ִאיז‬ ‫ייער ַאלְ ט אּון ִבין גָ אר יּונְ ג‬ ‫ָׁא ְדלֶ ער‪ַ .‬אז ִאיְך ִבין זֵ ֶ‬ ‫נִ ְמ ַשְך גִ יוָ ְ‬ ‫וארן‪.‬‬ ‫וְ כּו'‪.‬‬ ‫אּון ֶדער גִ ֶידענְ ְקט נָׁ אְך ִדי ַחכָׁ ִמים וָׁ ואס זֵ יי ָׁהאבְ ן‬ ‫ישאנְ ק‪.‬‬ ‫מּורה ְד ָׁר ָׁשה ִג ַ‬ ‫ַהיינְ ט ֶשענְ ק ִאיְך ַאייְך בְ ַמ ָׁתנָׁ ה גְ ָׁ‬ ‫ערנְ ְדל‪ֵ .‬מיינְ ט ֶער‪ֶ ,‬ער‬ ‫אֹויסגִ ְיט ַראכְ ט ָׁדאס ֶק ְ‬ ‫ְ‬ ‫אלט זַ יין ַאזֹוי ַא ְלט וִ וי ִאיְך‪.‬‬ ‫ַאז ִאיר זָ ְ‬ ‫גִ ֶידענְ ְקט נָׁ אְך‪ַ ,‬א ִפילּו ַאז ִדי ִט ָפה ִאיז נָ אְך גִ יוֶ וען‬ ‫רֹויסע‬ ‫וארן ַא גְ ֶ‬ ‫ארט גִ יוָׁ ְ‬ ‫ִאיז ָׁד ְ‬ ‫ִאין מ ַֹח‪.‬‬ ‫אּון ֶדער גִ ֶידענְ ְקט נָׁ אְך ֶדעם ַט ַעם‪ָ ,‬דאס ִאיז‬ ‫רֹויסע‬ ‫ייער ַא גְ ֶ‬ ‫ִש ְמ ָׁחה אּון זֵ ֶ‬ ‫רּוח‪.‬‬ ‫יח‪ָ ,‬דאס ִאיז ֶדער ַ‬ ‫ָדאס נֶ ֶפש‪ .‬אּון ֶדער ֵר ַ‬ ‫ייער‬ ‫ֶח ְדוָׁ ה‪ .‬אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען זֵ ֶ‬ ‫אּון ִדי ַמ ְר ֶאה‪ָ .‬דאס ִאיז ִדי נְ ָש ָמה‪ .‬אּון ָדאס‬ ‫ִקינְ ד ָהאט גִ יזָ אגְ ט ֶער גִ ֶידענְ ְקט גָ אר נִ יט‪ .‬וָ ְ‬ ‫וארן‬ ‫ְפ ֵריילִ יְך גִ יוֶ וען‪.‬‬ ‫עסער פּון זֵ יי ַא ֶלע‪.‬‬ ‫ֶער ִאיז גְ ֶר ֶ‬ ‫( ‪)4‬‬ ‫די דרייצנסטע מעשה ‪ -‬די זיבן בעטלערס‬ ‫ו‪ .‬וויאזוי האט ער מפרש געווען דעם אכטן זקן וואס געדענקט די‬ ‫וואס האט דער בלינדער בעטלער געדענקט?‬ ‫א‪.‬‬ ‫מראה?‬ ‫❑ די אלע מעשיות‬ ‫❑ נפש‬ ‫❑ גאר נישט‬ ‫❑ רוח‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫❑ נשמה‬ ‫וואס זאגט דער גרויסער אדלער?‬ ‫ב‪.‬‬ ‫ז‪ .‬צו וואו האט ער זיי געהייסן צוריק גיין?‬ ‫❑ הערט אויף זיין עשירים‬ ‫❑ צו די שיפן‬ ‫❑ הערט אויף זיין ארימע לייט‬ ‫❑ צו זייערע גופים‬ ‫❑ הערט אויף זיין ענוים‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫וועמען האט דער אדלער ארויס גענומען די ערשטע?‬ ‫ג‪.‬‬ ‫ח‪ .‬וואס איז געווען דער אדלער?‬ ‫❑ דעם גרעסטער זקן‬ ‫❑ אלט‬ ‫❑ דאס קינד‬ ‫❑ אינג‬ ‫❑ לויט די א"ב‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫וויאזוי האט ער מפרש געווען דעם זעקסטן זקן וואס געדענקט די‬ ‫ד‪.‬‬ ‫ט‪ .‬וואס איז געווארן נאך די דרשה געשאנק פון דעם בעטלער?‬ ‫טעם?‬ ‫❑ א גרויסע שמחה‬ ‫❑ נפש‬ ‫❑ א גרויסע שמחה און זייער א גרויסע חדוה‬ ‫❑ רוח‬ ‫❑ א גרויסע שמחה און זייער א גרויסע חדוה און זיי זענען זייער‬ ‫❑ נשמה‬ ‫פרייליך געווען‬ ‫וויאזוי האט ער מפרש געווען דעם זיבעטן זקן וואס געדענקט די‬ ‫ה‪.‬‬ ‫האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫י‪.‬‬ ‫ריח?‬ ‫❑ נפש‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫❑ רוח‬ ‫❑ צווימאל‬ ‫❑ נשמה‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫ווען האט דער רבי דערציילט פון דעם בלינדן בעטלער ?‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות וועגן א "תינוק" ?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון די זיבן בעטלערס (‪)3‬‬ ‫עבן? אויף דער‬ ‫אך גָ אר יונְ ג‪ִ ,‬א ְיך ָהאב נָ ְ‬ ‫אך גָ אר נִ יט ָאנְ גִ יהוֹ ְיבן צו לֶ ְ‬ ‫ייער ַאלְ ט‪ִ ,‬א ְיך ִבין נָ ְ‬ ‫אויף וועמן איז געזאגט געווארן ? ִא ְיך ִבין זֵ ֶ‬ ‫בלינדער בעטלער‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "חתונה" ? ‪ 4‬מאל – אין מעשה ב' דער מלך און דער קיסר‪ ,‬אין מעשה י' דער‬ ‫בערגיר מיטן ארימאן‪ ,‬אין מעשה י"ב דער בעל תפילה ‪ -‬ביי די כת פון שמחה‪ ,‬און אין די מעשה פון די זיבן בעטלערס‪.‬‬ ‫עסען ֶּדעם‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "עפעלע" ? ‪ 2‬מאל – אין מעשה א' אבידת בת מלך ֵּת ֶּ‬ ‫יכף וִ וי ֶּער ָהאט גִ יגֶּ ֶּ‬ ‫ֶּע ִפיל‪ ,‬און אין די מעשה פון די זיבן בעטלערס‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "שיף" ? ‪ 10‬מאל – אין מעשה ב' מלך וקיסר‪ :‬זיי האבין געדונגען א שיף‪ ,‬דער סוחר‬ ‫האט געגעבן פאר זיין בן יחיד א שיף‪ ,‬דער בן יחיד פון דער מלך מיט זיין ווייב האבין זיך גילאזט אויפן שיף‪ ,‬אין מעשה ו' מלך ענו‪:‬‬ ‫עצט אוֹ יף ֵּאיין ִשיף‪ ,‬דער רוצח האט געהאט א שיף‪,‬‬ ‫יפין‪ ,‬אין מעשה י' בערגיר ועני‪ :‬דער בן הבערגיר האט זִ ְׁ‬ ‫יך גִ יזֶּ ְׁ‬ ‫ְׁש ֵּטייט ַחיִ ל אוֹ יף ִש ִ‬ ‫דער רוצח האט געפונען א שיף פון ציידי דגים‪ ,‬דער קיס דער ארימאן האט געפארן מיט א שיף‪ ,‬דער בן הבערגיר מיט די בת העני‬ ‫מיט דער עני האבין גִ ידונְׁ גֶּ ען א שיף‪ ,‬און ביי די מעשה פון די זיבן בעטלערס‪.‬‬