דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

גליון305
149 גליון
תשפ"ז
תשפ"ג תולדותמסעי
מטות
רות!
או ְצ ֹ
אר ָמאגְ ט ֹ
ִאיר ַפ ְ
עןִּ ִּ ַפארִּ ִּז ְִּ
יךִּ אטִּ ִּגֶ עזֶ ִּ
ערִּ ִּ ָּה ִּ
וארןִּ ִּ ַא ַריינְ צוקו ֶמעןִֶּ ִּ ִּ.
פןִּ ִּגֶ עוָּ ְ ִּ
ביִּ ִּ ָּד ִּודִּ ִּא ִּיזִּ ִּגֶ ערו ְִּ
ֶר ִּ ימט ֶעדער זָ ֵקן ָהאט זיְך ַבאר ְ ער ֵציילְ ט זֵ יי די ַמ ֲע ֶשה פּון די זְ ֵקנים ,וואּו י ֶ
עטלֶ ער ֶד ְ ֶדער ֶב ְ
עמ ְפ ֶל ְִּ
עךִּ עִּ ֶל ְיכ ִּ
ערל ִֶּםֶ ִּ,ה ְ
עִּצוֹ י ִּ ט ִּ יסגֶ עצ ְיר ִֶּ
אןִּאוֹ ְ
טִּ ִַּ
עפִּמי ִּעִּ ְט ֶר ִּייט ִּ
עד ֵר ִֶּ
עִּגֶ ְ יכ ִּ
קונְ ְס ְטל ִֶּ עקּומעןֶ ,ערֶ רֹויסער ָא ְדלֶ ער איז ָאנְ גֶ
אֹויף ווי וַ וייט זַ יין זכָ רֹון ַא ְר ֶבעט .ביז וֶ וען ֶדער גְ ֶ
טִּ
ק ִּ ןִּקו ְִּ
וואוִּ ֶמע ִּ
ןִּ ִּ ער ִּ
ימ ְ ִּ
ןִּצ ֶ או ִּ
ןִּ ִּ אל ִּ
עִּזַ ְִּ
ייט ִּ
עִּ ְב ֵר ִֶּ
יל ִּ
ןִּפ ִֶּ או ִּ
לִּ ִּ,
ק ִּ ןִּווינְ ְִּ
עד ִּ
ןִּיֶ ְִּ
ט ִּןִּ ַבאלוֹ יכְ ְִּ
אב ִּ
ָּה ְִּ ערט אֹויף צּו זַ יין ַאזֶ עלְ כֶ ע טּורעם אּון זֵ יי גֶ עזָ אגְ טֶ " :ה ְ
אפט אינֶ עם ֶ עקלַ ְ ָהאט ָאנְ גֶ ְ
עןִִּּ ַפארִִּּז ְִּ
יךִּ ערִִּּ ָּהאטִִּּגֶ עזֶ ִּ ערִֶּ ִִּּ. יגןִִּּ ַפארִִּּוואונְ ֶד ִּ דיִִּּאוֹ ְִּ
יבןִִּּ ִּ ערִִּּ ָּהאטִִּּז ְִּ
יךִִּּגֶ ער ְִּ נָּ ארִֶּ ִִּּ.
יצן די ַרייכְ טּום וָ ואס ייבט ָאן נ ְאֹוצרֹות ,אּון ֵה ְ
ייע ֶרע ְ ערט זיְך צּוריק צּו ַא ֶ עטלֶ ער; ֶק ְ ֶב ְ
אר ָמאגְ ט". איר ַפ ְ
ןִּ
אלץִּ ִּ,אוִּ ִּ
טעִּ ִּ ָּה ְִּ
יצ ִֶּ
עשנ ְ
אנטִּ ִּגֶ ְ
יטעִּ ִּ ַה ְִּ
קל-רוֹ ִֶּ
פוןִּ ִּטונְ ְִּ
אפעסִּ ִּ ִּ
יכעִּ ִּ ַש ֶ
ערל ִֶּ
ֶה ְ
ן.
אכ ִּ
טעִּזַ ְִּ
ארטִּגו ִֶּ
עִּ ָּס ְ ִּ
ל ִּישִּ,אוִּןִּ ַא ִֶּ
יישִּ,פ ִּ
אקטִּמ ִּיטִּ ְפ ֵל ִּ
עפ ְִּ
ערסִּ ָּאנְ גֶ ַ
יד ְ ִּ
ידזְ ש ֶ
ְפר ְ 'ןִּ
אכ ִּרי ִּנָּ ְִּ
ער ְפ ִּ
עדן ִּאינְ ֶד ְ
'קע ִּיֶ ְִּ
יִּשלוֹ ְמ ֶ
ב ְ תא ִּמיט ִּ ֶר ִּ
ען ִּ ְב ַח ְברו ָּ ִּ
ערנֶ ִּ
עגט ִּ ֶל ְ
בי ִּ ָּדוִּד ִּ ְפ ֶל ְִּ
ֶר ִּ
עהִּ
יִּ ָּש ִָּּ
רִּ ְצוֵ וי ִּ
שִּ ַפא ִּ
יתִּה ֶמ ְד ָּר ִּ
ןִּ ֵב ַ
םִּאי ִּ
ןִּאינְ ֵאיינֶ ע ִּ
עס ִּ
ןִּגֶ עזֶ ְִּ
יִּזֶ ענֶ ע ִּ
ןִּ.זֵ ִּי ִּ
ןִּוָּ תיקי ִּ
ע ִַּדאוֶ וענֶ ִּ
טִּ
טן ִּ ַאנְ צוִּגִּ ,מי ִּ
יין ִּ ַא ְל ְִּ
'קע ִּמ ִּיט ִּזַ ִּ יִּשלוֹ ְמ ֶב ְ יטןִּ ,זיצְִּטִּז ְִּ
יךִּ ֶר ִּ ארט ִּאינְ מ ְִּ עץ ִּ ָּד ְ ִּ אוִּן ִּ ֶע ְרגֶ ִּ
ם.
סִּ ְס ָּפרי ִּ
םִּ ֶרביִּ' ְִּנ ִּ
אוןִּ ֶדע ִּ
כהִּ ִּ,
ראֲ ִּ,ה ָּל ִָּּ
ער ְִּנטִּ ְג ָּמ ָּ ִּ
על ְ
ןִּ ְפ ַלייסיגִּגֶ ֶ
טִּ,אוִּ ִּ
ַציי ִּ
סִּ
פון ִּוָּ וא ִּ
און ִּ ִּ
יטאגִּ ִּ . סט ִּזַ יין ִּמ ָּ און ִּ ֶע ְִּ
ילןִּ ִּ ,
טעִּ ְבר ְִּ עב ִֶּ
אר ְק ֶל ְ און ִּ ַפ ְ ְ
יך ִּ ִּ
טע ִּש ִּ ער ִֶּצו ֶלעכֶ ְ
עִּ
ענ ִּ
יך!ִִּּ ְטרו ֶק ִֶּ יבל ְִּ א ִּיןִִּּמוֹ יל?ִִּּאו ְמגְ לוֹ ְייגטִִּּ ַא ַרייןִִּּ ִּ
ערִִּּ ֵל ְִּ
ואסִִּּ ִֶּ
סןִִּּוָּ ִּ
דיִִּּ ֶע ְִּ
אש ֵטייטִִּּ ִּ ַב ְ אגטִִּּגָּ ארִִּּ ַא ַס ְִּ
אךִּ אר ָּמ ְִּ
'קעִִּּ ַפ ְ
ביִּ ְשלוֹ ְמ ֶ
אזִִּּ ֶר ִּ
סטִִּּ ִַּ
אטִִּּ ְש ֶטענְ דיגִִּּגֶ עוואו ְִּ
ביִִּּ ָּדוִּדִִּּ ָּה ִּ
ֶר ִּ
יגעִּ
תִּ'ד ִֶּ
דיִִּּ ַש ָּב ִּלסִִּּש ַירייםִִּּפוןִִּּ ִּ יבןִִּּ ַא ְִּ
עבל ְִּערגֶ ְ יב ְ עךִִּּ ַח ָּלִּהִִּּוָּ ואסִִּּזֶ ענֶ עןִִּּא ֶיק ֶל ְִּ
ְשט ְ טִּ
ערִִּּ ָּהא ִּ
ענטִִּּאוֹ יףִִּּאיםִֶּ ִִּּ.
ער ֶק ְִּ
ישטִִּּ ֶד ְ
ארנ ְ ִּ
עןִִּּגָּ ְ
אטִִּּ ֶמ ִּ
יסןִִּּ ָּה ִּ
עלִּטָּ ִִּּ,א ֶבערִִּּאינְ ְדרוֹ ְִּ
גֶ ְ
ן...
מ ִּ יסלִּ ֶש ִֶּ
עןִּאיןִּ ַאב ְִּ
דותַ ִּ,איינְ גֶ עטונְ ֶק ִּ
ְסעו ִֹּ ןִּ
ר ִּיע ְ ִּ
אןִִּּאו ְמגֶ עהוֹ ֶ וארןִִּּמיטִִּּ ִַּ
שטִִּּגֶ עוָּ ְ ִּ עבענְ ְט ְ ִּ
ברִִּּא ִּיזִִּּגֶ ֶייןִִּּ ַח ִֶּ
אזִִּּזַ ִּ
ערטִִּּ ִַּ
עה ְ ִּ
דרִִּּגֶ ֶ
ְכ ֵס ִֶּ
ןִּ ויזןִִּּ.אוֹ ְִּ
יךִִּּפוִּ ִּ יסגֶ עו ְִּ ישטִִּּ ַארוֹ ְללִִּּנ ְ ִּ
ֲעשירוִּתָּ ִִּּ,א ֶבערִִּּזַ ייןִִּּ ְק ֵליידו ְִּנגִִּּ ָּהאטִִּּ ָּדאסִִּּבכְ ִַּ
רִּ
אר ְש ֵט ִּיי ִּדי ִּ 'קע"ִּ:א ְִּ
יך ִּ ַפ ְ ףִּשלוֹ ְמ ֶ
ערט ִּאוֹ י ְ ארקִִּּגֶ עוואונְ ֶד ְ ִּ ָּדוִּדִִּּ ָּהאט ִּז ְִּ
יךִִּּגָּ ארִִּּ ְש ַט ְ ִּ
דיִּ
וישןִּ ִּ ִּ
עקןִּ ִּ ְצו ְִּ
ער ְש ֶמ ְִּ
ענטִּ ִּ ֶד ְ
עק ְִּ
ערִּ ִּגֶ ֶ
אטִּ ִּ ִֶּ
סןִּ ִּ ָּה ִּ
יכעִּ ִּ ְשמו ֶע ְִּ
רעִּ ִּ ְפ ַריינְ ְטל ִֶּ
ייע ֶ ִּ
זֵ ֶ
ףִּ ְ
יךִּאוֹ י ִּ
טִּז ִּס ִּ
דוִּפ ְיר ְִּןִּ ִּ
או ִּ
תִּ ִּ,
רו ִּעִּאוֹ ְצ ִֹּ
יס ִּ
עִּגְ רוֹ ִֶּ
כ ִּעל ִֶּ ְ
אךִּ ַאזֶ ְ
טִּ ָּד ִּ
אס ִּ ט!ִּדוִִּּ ָּה ְִּ
יש ִּ ןִּנ ְִּ
צ ִּ
אינְ גַ אנְ ְִּ
רִּ
ע ִּ רותָּ ִִּּ,א ֶבערִִּּלוֹ ִּיטִִּּוויִּ ִֶּאזעִִּּאוֹ ְצ ִֹּ
אגטִִּּ ֶענְ ְד ָּל ִֶּ
אר ָּמ ְִּ
ערִִּּ ַפ ְ
ברִִּּזַ יינֶ ִּ
ערִִּּ ַח ִֶּ אזִִּּ ֶד ִּ
וער ֶטערִִּּ ִַּ
וֶ ְ
טִּ
אס ִּ ן?!ִּדוִִּּ ָּה ְִּ
מ ִּ טִּ ֶש ִֶּ
הִּמ ִּי ִּ
ל ִּ
עִּ ַח ִָּּ
ענ ִּטוִּ ְטרו ֶק ִֶּ
סִּ ֶע ְס ִּ
וא ִּ
ארוָּ ִּרַ ִּ.פ ְ ע ִּ
עפ ִּערִּ ְש ֶל ֶעמ ִּ ןִּא ֶר ֶ א ָּיִּ ִַּ
וו ִּ
ערִִּּ ָּהאטִִּּז ְִּ
יךִּ אוןִִּּ ִֶּ
עבטִּ ִִּּ,
עק ֶל ְִּ ישטִִּּגֶ ְ
עסִִּּאיםִִּּ ֶע ֶפעסִִּּנ ְ ִּ ענטָּ ִִּּ,האטִִּּ ִֶּ עק ְִָּּהאטִִּּאיםִִּּגֶ ֶ
ןִּ
אכן! ִּגֵ יי ִּאוִּ ִּ
אקע ִּזַ ְִּעש ַמ ִֶּ און ִּגֶ ְ ארט ִּ ַמ ֲאכָּ לים ִּ ִּ
לע ִּ ָּס ְ ִּ
יגן ִּ ַא ִֶּ
די ִּאוֹ ְִּאר ִּ ִּ
דא ִּ ַפ ִּ
ש ִּ ִָּּ ָּד ְִּ
אך ִּ ַמ ָּמ ִּ
זִּ
עןִּ ָּדאסִּ ְבלוֹ י ִּ
שרִּזֶ ענֶ ִּ
ערטִּצִּיִּ ֶא ְפ ִָּּ
עק ֶל ְ ִּ
עותִּאוִּןִּגֶ ְ
לעִּ ְשמו ִֹּ
דיִּ ַא ִֶּ
ערטִּאוֹ יףִּ ִּ
גֶ עוואונְ ֶד ְ ִּ
יגעִּ
אוןִִּּזֶ עט ִֶּ
אקעִּ ִִּּ,
עש ַמ ִֶּ
ישעִִּּ,גֶ ְ
עסִִּּ ְפר ִֶּ
ייןִִּּ ֲעשירוִּת!ִִּּ ִֶּ
רותִִּּאוִּןִִּּ ַד ִּ
יינעִִּּאוֹ ְצ ִֹּ
ניץִִּּ ַד ִֶּ
טִּ
אפטִִּּ ָּהא ִּ
ייערִִּּ ַח ְברו ָּתאִּ' ַש ְִּ
אצ ִֶּיעִִּּ.זֵ ִֶּ
אר ַמ ְ
שעִִּּאינְ ָּפ ְ
אל ֶ ִּ
עןִִּּאוִּןִִּּ ַפ ְ
יגִּעִִּּ ְק ַלאנְ גֶ ִּ
ֵלייד ֶ
ג!"
ואר ִּ
ֶע ְסנְ וַ ְ ִּ
ןִּ
יב ִּ
עבל ְִּ
עס ִּ ְש ֶטענְ דיג ִּגֶ ְ
בי ִּ ָּד ִּוד ִּאיז ִּ ִֶּ
און ִּ ַפאר ִּ ֶר ִּ
א ִּיָּ ארִּ ִּ ,
ער ִּ ִַּ
יב ִּ
אר ִּא ֶ
טן ִּ ַפ ִּ
אל ְִּ
עה ְ
ָּאנְ גֶ ַ
אגטִּ ָּד ְִּ
אךִּ אר ָּמ ְִּ ם"ִּ:א ִּירִִּּ ַפ ְ
ע ִּ עם ִּטו ֶר ִּ דיִּזְ ֵקנ ִּיםִּאינֶ ִּ
ארִּ ִּ
אגטִּ ַפ ִּ אטִּגֶ עזָּ ְִּ ערִּ ָּה ִּערִּ ָּא ְד ֶל ִּ ֶד ִּ מתִּאוִּן ִּריכְ טיג?ִּ
עותִּ ֱא ִֶּ
מו ִֹּ
סן ִּאוִּן ִּ ְש ִּ
לעִּ ְשמו ֶע ְִּ
ען ִּ ַא ִֶּ
ייכן"ִּ:זֶ ענֶ ִּ
אגע ִּ ֵצ ְִּ
א ִּ ְפ ַר ִֶּ
אונְ ֶטערִּ ִַּ
טִּ
לִּמ ִּי ִּ
ימ ִּ
ןִּה ְִּ ןִּא ִּי ִּ
אט ִּ
םִּ ַט ְִּ
צו ִּ
ןִּ ִּ
ער ִּ
ערנֶ ענְ ֶט ְ ִּ טִּז ְִּ
יךִּ ֶד ְ ענ ִּרִּ ֶק ְִּ
סִּא ִּי ִּ
וא ִּטִּוָּ ִּ
תִּמ ִּי ִּ
רו ִּעִּאוֹ ְצ ִֹּ
יג ִּ ריז ִֶּ נות?"
ילעִּד ְמיוֹ ִֹּ
עסִּזֶ ענֶ עןִּהוֹ ִֶּ
אקעִּ ַא ִַּזאִּנָּ ג ִּידָּ ִּ,א ֶדערִּ ִֶּ
'קעִּ ַט ִֶּ
זִּר'ִּשלוֹ ְמ ֶ
ְ אי
רִּ
אז ִּא ִּי ִּ
עם ִּא ִּיז ִּ ִַּאב ֶל ִּ
טע ִּ ְפ ָּר ְ עס ִֶּייער ִּגְ ֶר ְער ִּ ַא ִֶּאפטָּ ִּ ,א ֶב ִּ
רע ִּנָּ אנְ ְט ַש ְִּיע ֶ ִּאן ִּאו ְמגֶ עהוֹ ֶ ִַּ
צוִּ
תאִּ,איםִּ ִּ
ןִּ ַח ְברו ָּ ִּ וארןִּדו ְר ְִּךִּזַ ִּ
יי ִּ אד ְִּנטִּגֶ עוָּ ְ ִּ
על ְ
ביִּ ָּד ִּודִּ ַאיינְ גֶ ַ
זִּ ֶר ִּ
עלִּןִּ ָּטאגִּ,א ִּי ִּ
אִּ ֶה ְ
איןִּ ִַּ
רִּ
סִּא ִּי ִּ
וא ִּתִּוָּ ִּרו ִּ
יִּאוֹ ְצ ִֹּ
ד ִּ
סִּ ִּ
טִּאוֹ ִּי ִּיש ִּ
טִּנ ְִּ
יצ ִּרִּנ ְִּ
לִּא ִּי ִּ
ויי ִּ
ייטִּ,וַ ִּ
ִּ על
עמ ַיִּא ֶר ֶףִּו ִּו ָּ ְ
יךִּאוֹ ִּי ִּ
טִּז ִּ
יר ִּ
פ ְ ִּ
ואלטִּ
'קע ִּ ָּהאט ִּאים ִּגֶ עוָּ ְִּ יִּשלוֹ ְמ ֶ
ב ְ בר ִּ ֶר ִּ
ער ִּ ַח ִֶּער ֵהייםִּ .זַ יין ִּגו ֶט ִּ
ען ִּ ַבאזו ְכִּן ִּאינְ ֶד ְ קו ֶמ ִּ
ט!"
אג ִּ
אר ָּמ ְִּ
ַפ ְ
צוִּ
יבהִּ ִּ . יבן ִּנָּ ְִּ
אך ִּאין ִּיְ ש ִָּּ עשר ְִּ ער ִּ ָּהאט ִּגֶ ְ ואס ִּ ִֶּ
ה ִּוָּ ִּ
עפט ִּמ ִּיט ִּחידו ֵשי ִּתוֹ ָּר ִּ
א ִּ ֶה ְִּ
וייזן ִּ ִַּ
וַ ְִּ
גִּ
ייןִִּּ ְש ֶטענְ ד ִּי ִּ צוִִּּזַ ִּ
ירןִִּּמ ִּירִִּּ ִּ אג?ִִּּ ְפרוב ְ ִּ עדןִִּּ ָּט ִּ
דותִִּּיֶ ְִּ אכןִִּּה ְתבוֹ ְד ִּ
עןִִּּמ ִּירִִּּ ַמ ְִּ ציִִּּטו ִֶּ ִּ זִּ
ערִּ ִּאי ִּ ועןִּ ִּ ִֶּ
ייןִּ ִּהוֹ יזִּ ִּ.וֶ ִּ
צוִּ ִּזַ ִּ
עןִּ ִּ ִּ ערִּ ִּצוגֶ עגַ אנְ גֶ ִּ ימ ֶטערִּ ִּ ַצייטִּ ִּאיזִּ ִּ ִֶּ אשט ְ ֶדערִּ ִּ ַב ְ
ביִִּּג ִּיטִִּּאו ְִּנזִִּּ ָּד ְִּ
אךִּ ערִִּּ ֶר ִּ
ידן?ִִּּ ֶד ִּ ערעִִּּא ְִּ
דותִִּּ ַב ִּייִִּּ ַאנְ ֶד ֶ ִּ
טעִִּּנְ קו ִֹּכןִִּּמ ִּירִִּּגו ִֶּ
חה?ִִּּזו ְִּ ְבש ְמ ִָּּ ןִּ
ייב ִּ
ענטִִּּגְ ֵל ְִּ עק ְִּיךִִּּקוֹ יםִִּּגֶ ֶ ערִִּּז ְִּאטִִּּ ִֶּ עבענֶ עםִִּּ ַא ְד ֶרעסָּ ִִּּ,ה ִּ עןִִּּצוִּםִִּּ ָּאנְ גֶ עגֶ ֶ
ָּאנְ גֶ עקו ֶמ ִּ
ןִּ ַר ְִּ
ייךִּ ע ִּ
רִּ ֶקענֶ ִּ ד;ִּמ ִּי ִּ
אל ִּטִּו ִּו ִּיִּגָּ ְִּ
וער ִּ
רִּוֶ ְ ִּ
ע ִּ
לִּ ֶמ ִּןִּפ ִּי ִּ
ע ִּ
סִּזֶ ענֶ ִּ
וא ִּ
תִּוָּ ִּ
רו ִּעִּאוֹ ְצ ִֹּר ִּייע ֶ ִּ
עִּ ַט ֶכ ִּעל ִֶּ
ַאזֶ ְ ףִּ
אִִּּריזיגֶ ערִִּּהוֹ י ִּ וילאִַּ ִִּּ,
ואטעִִּּו ִַּ ִֶּ יגעִִּּ ְפריוַ
אִִּּפ ִּירְ -ש ָּטאק ִֶּ עעןִַּ ִִּּ:
יגןִּ זֶ ֶ
יינעִִּּאוֹ ְִּ
וָּ ואסִִּּזַ ִֶּ
גִּ
ייןִִּּ ֵהייל ִּי ִּ
פוןִִּּזַ ִּ
אגטִִּּ ִּ
יסגֶ עזָּ ְִּ אטִִּּ ַארוֹ ְערִִּּ ָּה ִּ
ואסִִּּ ִֶּ
וארטִִּּוָּ ִּ
יגעִִּּוָּ ְ ִּעדעִִּּ ֵאיינְ צ ִֶּוערןִִּּדו ְר ְִּךִּיֶ ִֶּ
וֶ ְ ִּ ןִּ
ערִִּּ ְפ ַלאנְ צונְ גֶ עןִִּּאוִּ ִּ ימ ִּ יכעִִּּ ֵב ִּי ֶערל ִֶּארטִִּּ ֶה ְ לעִִּּ ָּס ְ ִּ
עש ַטאטִִּּמ ִּיטִִּּ ַא ִֶּ יסגֶ ְ ערל ְִּ
יךִִּּאוֹ ְ ֶה ְ
רִּ
ועןִִּּמ ִּי ִּ
צותִּ .וֶ ִּ
אוןִּ ֵע ִֹּ
רותִּ ִּ
יגעִּאוֹ ְצ ִֹּ
דיִּ ָּדאז ִֶּ
יצןִּ ִּ
יסנ ְִּ
אוֹ ְ
ערִּמ ִּירִּמו ְִּזןִִּּריכְ ט ִּיגִּ ִּ
מוֹ ִּילָּ ִּ .א ֶב ִּ ער ִּגֶ ערו ְִּך ִּ ָּהאט ִּז ְִּ
יךִּ יב ְרנְ ֶד ִּ
א ִּ ַבאצוֹ ְ
און ִּ ִַּ
וישן ִּזֵ ייִּ ִּ ,
יסן ִּ ְצו ְ ִּ
אלן ִּ ְפל ְִּ
ערַ -פ ְִּ
ואס ִּ
יינע ִּוַ ֶ
ְק ֵל ִֶּ
סִּ
ע ִּאוןִִּּ ִֶּ
יגןִִּּ ֶרב ִּי'ןִִּּ ִּ
עםִִּּ ֵהייל ְִּ
פוןִִּּ ֶד ִּ
וארטִִּּ ִּ
עדעִִּּוָּ ְ ִּ
אוןִִּּיֶ ִֶּ
צהִִּּ ִּ
עדעִִּּ ֵע ִָּּ
עןִִּּיֶ ִֶּ
עמ ִּ
ועלןִִּּנֶ ֶ
וֶ ְִּ ח.
ט ִּ
ןִּ ֶש ִַּ
צ ִּערןִּגַ אנְ ְִּ
יב ְ ִּ
פטִּא ֶ
דיִּלו ְִּ
ירטִּא ִּיןִּ ִּ
עשפ ְ ִּ
גֶ ְ
םִּ
צו ִּ
אנטִּ ִּ
םִּ,נָּ ְִּ
'עִּ ֲעשיר ִּי ִּ
ת ִּ וערןִּ ֱא ֶמ ֶ ִּ
ועלןִּמ ִּירִּוֶ ְ ִּ
טִּוֶ ְִּ
אל ִּ
עמ ְִּ
שהֶ ִּ,ד ָּ
ירןִּאוֹ ִּיףִּ ְל ַמ ֲע ֶ ִּ
יספ ְ ִּ
אוֹ ְ
ט.
ןִּ ְשר ִּי ִּ
עד ִּ
ףִּיֶ ְִּ
ןִּאוֹ ִּי ִּ
או ִּ
טִּ ִּ
ינו ִּ
עִּמ ִּ
עד ִּ
ףִּיֶ ִֶּ
טִּ,אוֹ ִּי ִּ
ועל ִּ
יִּוֶ ְִּ
ד ִּןִּ ִּ
פו ִּ
רִּ ִּ
ע ִּעפ ִּ
אש ֶ
ַב ֶ
ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות
ִס ֵ
שה י"ג – די זיבן ֶׂבעט ֶׂלערס ()4
ַמ ֲע ֶׂ
אֹוצרֹות .אּון
ייע ֶרע ְ
ערט ַאייְך אּום צּו ַא ֶ
לַ ייטֶ ,ק ְ ירּופן .וָ ואס ֶער ִאיז
ָׁהאט זִ יְך ֶדער ִפ ְיפ ֶטער ָׁאנְ גִ ְ
אֹוצרֹות.
ייע ֶרע ְ
נִ ְיצט ִמיט ַא ֶ נָ אְך יּונְ גֶ ער גִ יוֶ ועןִ ,איְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך ַא ִפילּו ִדי
אֹויסגִ ְ
יט ַראכְ ט ָדאס ְ אבן
ַחכָ ִמים וָ ואס זֵ יי ָה ְ
ערנְ ְדל.
ֶק ְ
עק ְס ֶטער ,וָ ואס ֶער ִאיז נָ אְך
ָׁהאט זִ יְך ֶדער זֶ ְ
ירּופןִ ,איְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך
יּונְ גֶ ער גִ יוֶ ועןָ ,אנְ גִ ְ
יידער ֶדער
ַא ִפילּו ֶדעם ַט ַעם פּון ֶדער ְפ ִריֵ ,א ֶ
ַט ַעם ִאיז ַא ַריין ִאין ֶדער ְפ ִרי.
אלן ַארֹויס
אּון ֶער ָׁהאט צּו זֵ יי גִ יזָׁ אגְ טַ ,אז זֵ יי זָ ְ ירּופןִ ,איְך גִ ֶידענְ ק נָ אְך
עטער ָׁאנְ גִ ְ
ָׁהאט זִ יְך ֶדער זִ ֶיב ֶ
גֵ יין פּון ֶדעם ֶ
טֹורעם ֶע ְל ֶטער נָ אְך ֶע ְל ֶטער, יח
יידער ֶדער ֵר ַ
יח פּון ֶדער ְפ ִריֵ ,א ֶ
ַא ִפילּו ֶדעם ֵר ַ
יער ַארֹויס גֵ ייןָ .האט
וֶ וער ֶסע ֶע ְל ֶטער זָ אל ְפ ִר ֶ ִאיז ַא ַריין ִאין ֶדער ְפ ִרי.
טֹורעם. ֶער זֵ יי ַא ֶלע ַארֹויס גִ ֶ
ינּומען פּון ֶדעם ֶ ירּופןִ ,איְך גִ ֶידענְ ק
ָׁהאט זִ יְך ֶדער ַאכְ ֶטער ָׁאנְ גִ ְ
וארן
ינּומען ,וָ ְ
ָׁהאט ֶער ְפ ִר ֶיער ָׁדאס ִקינְ ד ַארֹויס גִ ֶ יידער ִדי
נָ אְך ַא ִפילּו ִדי ַמ ְר ֶאה פּון ֶדער ְפ ִריֵ ,א ֶ
צּום ֶא ֶמת ִאיז ֶער זִ יְך ֶע ְל ֶטער פּון זֵ יי ַא ֶלע .אּון ַמ ְר ֶאה ִאיז ַארֹויף אֹויף ֶדער ְפ ִרי,
וֶ וער ֶסע ִאיז יּונְ גֶ ער גִ יוֶ וען ָהאט ֶער ִאים ְפ ִר ֶ
יער עמאלְ ט גִ יוֶ וען גָׁ אר ַא ִקינְ ד(ְ .ד ַהיינּו
אּון ִאיְך ִבין נָׁ אְך ֶד ָׁ
ַארֹויס גִ ֶ
ינּומען. יילט ָדאס ַא ְלץ) אּון ִאיְך
ער ֵצ ְ
עט ֶלער וָ ואס ֶער ֶד ְ
ֶדער ְב ִלינְ ֶדער ֶב ְ
אּון ֶדעם ֶעלְ ְצ ְטן זָׁ ְקןָ ,האט ֶער גָ אר צּום סֹוף ארט גִ יוֶ וען ָהאב ִאיְך ִמיְך ָאנְ גִ ְ
ירּופן, ִבין אֹויְך ָד ְ
וארן וֶ וער ֶסע ִאיז גִ יוֶ וען ַארֹויס גִ ִ
יפ ְירט .וָ ְ ִאיְך גִ ֶידענְ ק ִדי ַא ֶלע ַמ ֲע ִשיֹות ,אּון ִאיְך גִ ֶידענְ ק
יּונְ גֶ ערֶ ,דער ִאיז זִ יְך גִ יוֶ וען ֶע ְל ֶטער( .וָ ְ
וארן וָ ואס גָ אר נִ ְ
ישט.
יילט) .אּון
ער ֵצ ְ יּונְ גֶ ער ָהאט ֶער זִ יְך ַא ְלץ ֵאיין ֶע ְל ֶט ֶ
ערע ַמ ֲע ֶשה ֶד ְ ירּופןָ ,האט ָדאס ִאיז ַא גַ אנְ ץ
ָׁהאבְ ן זֵ יי זִ יְך ָׁאנְ גִ ְ
ֶדער ֶע ְל ְצ ֶטער זָ ְקן ֶדער ִאיז גִ יוֶ וען יּונְ גֶ ער פּון ַא ְל ֶטע ַמ ֲע ֶשהֶ ,ע ְל ֶטער פּון ַא ֶלע ,אּון ֶסע ִאיז
זֵ יי ַא ֶלע. ַביי זֵ יי ַא גְ רֹויס ִחידּוש גִ יוֶ וען ,וָ ואס ָדאס ִקינְ ד
ירּופן,
רֹויסער ָׁא ְדלֶ ער צּו זֵ יי ָׁאנְ גִ ְ
ָׁהאט זִ יְך ֶדער גְ ֶ גִ ֶידענְ ְקט ֶמער פּון ַא ֶלע.
ִאיְך וֶ ועל ַאייְך ְמ ַפ ֵרש זַ יין ִדי ַא ֶלע ַמ ֲע ִשיֹות, רֹויסער ָׁא ְדלֶ ער,
יקּומען ַא גְ ֶ
ערוַ וייל ִאיז ָׁאנְ גִ ֶ
ֶד ְ
יילטֶ .דער ָהאט
ער ֵצ ְ
אבן ֶד ְ
וָ ואס ִדי ַא ֶלע ָה ְ טֹורעם .אּון ֶער
אּפט אֹויף ֶדעם ֶ
אּון ָׁהאט ָׁאנְ גִ ְיקלַ ְ
יילט ַאז ֶער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְךַ ,אז ֶמע ָהעט
ער ֵצ ְ
ֶד ְ ערט אֹויף צּו זַ יין ָׁא ִר ֶימע
ָׁהאט צּו זֵ יי גִ יזָׁ אגְ טֶ ,ה ְ
אּון ֶער גִ ֶידענְ ְקט ַא ִפילּו וָ ואס ֶסע גִ יוֶ וען ַפאר עלע פּון ֶדער ְצוַ וייג,
יטן ָדאס ֶע ֶפ ֶ ָא ְפגִ ְ
ישנִ ְ
רּוח ּונְ ָש ָמהְ .דרּום ָהאט ֶער גִ יזָ אגְ טֶ ,ער
נֶ ֶפש ַ ֵמיינְ ט ֶערֶ ,ער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַא ִפילּו ַאז ֶמע
ידענְ ְקט גָ אר נִ יט (כְ ֶ
לֹומר ֶער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַאז ֶסע גָ אר גִ ֶ אפל( .כְ ֶ
לֹומר ַא ִפילּו יטן ֶדעם נָ ְ ָהאט ִאיהם ָא ְפגִ ְ
ישנִ ְ
ארט ָהאט זִ יְך גִ ָ
יטאן וָ ואס נִ יט גִ יוֶ וען .גִ ֶידענְ ְקט ֶער ַא ִפילּו וָ ואס ָד ְ יבֹוירן
ְ יכף וִ וי ֶער ִאיז גִ ָדאס וָ ואס ִמיט ִאיהם ָהאט זִ יְך גִ ָ
יטאן ֵת ֶ
עכער פּון ַא ֶלע).
ָדאס ִאיז ֶה ֶ אפלַ ,א ִפילּו ָדאס
יטן ֶדעם נָ ְ וארןַ ,אז ֶמע ָהאט ִאיהם ָא ְפגִ ְ
ישנִ ְ גִ יוָ ְ
רֹויסער ָׁא ְדלֶ ער ָהאט צּו זֵ יי גִ יזָ אגְ ט,
אּון ֶדער גְ ֶ גִ ֶידענְ ְקט ֶער אֹויְך)
יפןָ ,דאס זֶ ענֶ ען
ייע ֶרע ִש ְ
ערט ַאייְך אּום צּו ַא ֶ
ֶק ְ ערער ,וָ ואס ֶער ָהאט גִ יזָ אגְ טֶ ,ער
אּון ֶדער ַאנְ ֶד ֶ
צּוב ָראכְ ן גִ יוָ ְ
וארן, גּופין וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ְ
ייע ֶרע ִ
ַא ֶ גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַא ִפילּו ַאז ָדאס ֶלעכְ ט ָהאט
ערט
וערןַ .היינְ ט ֶק ְ
יבֹויעט וֶ ְ
ֶ וידער גִ
עלן וִ ֶ
זֵ יי וֶ ו ְ יב ֶרענְ טֵ ,מיינְ ט ֶערֶ ,ער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַאז ֶער
גִ ְ
ַאייְך אּום צּו זֵ יי ,אּון ֶער ָהאט זֵ יי גִ ֶיבענְ ְט ְשט. אלט ְב ֶרענְ ט ַא ִאיז גִ יוֶ וען ְב ִעיבּור ,וָ ואס ֶד ָ
עמ ְ
ֶלעכְ ט אֹויף ֶדעם ָקאפ( .וָ ְ
וארן ַאזֹוי ְש ֵטייט ִאין ֶדער גְ ָמ ָרא
יילט
ער ֵצ ְ אּון צּו ִמיר(ְ ,ד ַהיינּו צּום ְב ִלינְ ְדן ֶב ְ
עט ֶלער וָ ואס ֶער ֶד ְ
אלט
עמ ְ
מּוטער ִאין בֹויְךֶ ,ד ָ
אלט ַאז ָדאס ִקינְ ד ִאיז ַביי ֶדער ֶ
עמ ְ
ַאז ֶד ָ
ָדאס ַא ְלץ)
ְב ֶרענְ ט ַא ֶלעכְ ט אֹויף זַ יין ָקאפ וְ כּו')
רֹויסער ָא ְד ֶלער) דּו
ָׁהאט ֶער גִ יזָׁ אגְ ט(ְ .ד ַהיינּו ֶדער גְ ֶ
אּון ֶדער וָׁ ואס ֶער ָׁהאט גִ יזָׁ אגְ ט ַאז ֶער גִ ֶידענְ ְקט
יסט ַאזֹוי וִ וי ִאיְך.
וארין דּו ִב ְ
קּום ִמיט ִמיר וָ ִ
וערן ַא
יהֹויבן צּו וֶ ְ
ְ נָ אְך ַא ִפילּו ַאז ֶסע ָהאט ָאנְ גִ
ייער ַא ְלט .אּון גָ אר יּונְ ג .אּון
יסט זֵ ֶ
וארין דּו ִב ְ
וָ ִ
ְפ ִריָ .דאס ִאיזֶ ,ער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַא ִפילּו וִ וי זַ יין
עבין
יהֹויבין צּו ֶל ִ
ִ אסט נָ אְך גָ אר נִ יט ָאנְ גִ
דּו ָה ְ
אלט ַאז
עמ ְ
וערןֶ ,ד ָ
יהֹויבן צּו וֶ ְ
ְ גּוף ָהאט ָאנְ גִ
ייער ַא ְלט .אּון ִאיְך ִבין
ארט זֵ ֶ
יסט ָפ ְ
אּון דּו ִב ְ
וערן.
אפן צּו וֶ ְ
אש ְ
ייבט נָ אר ָאן ַב ַ
ָדאס ִקינְ ד ֵה ְ
ייער ַא ְלט .אּון ִבין
וארין ִאיְך ִבין זֵ ֶ
אֹויְך ַאזֹוי .וָ ִ
אלטַ ,אז ֶמע ָהאט
עמ ְ
אּון ֶדער גִ ֶידענְ ְקט נָׁ אְךֶ ,ד ָ
נָ אְך גָ אר יּונְ ג וְ כּו'.
ערנְ ְדל צּו ְפ ַלאנְ ְצן ִדי ְפ ִריָ .דאס גִ ִ
יפ ְירט ָדאס ֶק ְ
רֹויסין
נִ ְמ ָׁצא ָׁהאב ִאיְך ַא ַה ְסכָׁ ָׁמה פּון ֶדעם גְ ִ
ִאיזֶ ,ער גִ ֶידענְ ְקט נָ אְך ַא ִפילּו וִ וי ִדי ִט ָפה ִאיז
ייער ַאלְ ט אּון ִבין גָ אר יּונְ ג
ָׁא ְדלֶ ערַ .אז ִאיְך ִבין זֵ ֶ
נִ ְמ ַשְך גִ יוָ ְ
וארן.
וְ כּו'.
אּון ֶדער גִ ֶידענְ ְקט נָׁ אְך ִדי ַחכָׁ ִמים וָׁ ואס זֵ יי ָׁהאבְ ן
ישאנְ ק.
מּורה ְד ָׁר ָׁשה ִג ַ
ַהיינְ ט ֶשענְ ק ִאיְך ַאייְך בְ ַמ ָׁתנָׁ ה גְ ָׁ
ערנְ ְדלֵ .מיינְ ט ֶערֶ ,ער
אֹויסגִ ְיט ַראכְ ט ָׁדאס ֶק ְ
ְ
אלט זַ יין ַאזֹוי ַא ְלט וִ וי ִאיְך.
ַאז ִאיר זָ ְ גִ ֶידענְ ְקט נָׁ אְךַ ,א ִפילּו ַאז ִדי ִט ָפה ִאיז נָ אְך גִ יוֶ וען
רֹויסע
וארן ַא גְ ֶ
ארט גִ יוָׁ ְ
ִאיז ָׁד ְ ִאין מ ַֹח.
אּון ֶדער גִ ֶידענְ ְקט נָׁ אְך ֶדעם ַט ַעםָ ,דאס ִאיז
רֹויסע
ייער ַא גְ ֶ
ִש ְמ ָׁחה אּון זֵ ֶ רּוח.
יחָ ,דאס ִאיז ֶדער ַ
ָדאס נֶ ֶפש .אּון ֶדער ֵר ַ
ייער
ֶח ְדוָׁ ה .אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען זֵ ֶ אּון ִדי ַמ ְר ֶאהָ .דאס ִאיז ִדי נְ ָש ָמה .אּון ָדאס
ִקינְ ד ָהאט גִ יזָ אגְ ט ֶער גִ ֶידענְ ְקט גָ אר נִ יט .וָ ְ
וארן
ְפ ֵריילִ יְך גִ יוֶ וען. עסער פּון זֵ יי ַא ֶלע.
ֶער ִאיז גְ ֶר ֶ
( )4 די דרייצנסטע מעשה -די זיבן בעטלערס
ו .וויאזוי האט ער מפרש געווען דעם אכטן זקן וואס געדענקט די וואס האט דער בלינדער בעטלער געדענקט? א.
מראה? ❑ די אלע מעשיות
❑ נפש ❑ גאר נישט
❑ רוח ❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג
❑ נשמה וואס זאגט דער גרויסער אדלער? ב.
ז .צו וואו האט ער זיי געהייסן צוריק גיין? ❑ הערט אויף זיין עשירים
❑ צו די שיפן ❑ הערט אויף זיין ארימע לייט
❑ צו זייערע גופים ❑ הערט אויף זיין ענוים
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג וועמען האט דער אדלער ארויס גענומען די ערשטע? ג.
ח .וואס איז געווען דער אדלער? ❑ דעם גרעסטער זקן
❑ אלט ❑ דאס קינד
❑ אינג ❑ לויט די א"ב
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג וויאזוי האט ער מפרש געווען דעם זעקסטן זקן וואס געדענקט די ד.
ט .וואס איז געווארן נאך די דרשה געשאנק פון דעם בעטלער? טעם?
❑ א גרויסע שמחה ❑ נפש
❑ א גרויסע שמחה און זייער א גרויסע חדוה ❑ רוח
❑ א גרויסע שמחה און זייער א גרויסע חדוה און זיי זענען זייער ❑ נשמה
פרייליך געווען וויאזוי האט ער מפרש געווען דעם זיבעטן זקן וואס געדענקט די ה.
האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? י. ריח?
❑ נפש
❑ איינמאל
❑ רוח
❑ צווימאל ❑ נשמה
❑ איך האב געוואלט
טיפער געטראכט
ווען האט דער רבי דערציילט פון דעם בלינדן בעטלער ?
וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות וועגן א "תינוק" ?
תשובות אויף די מעשה פון די זיבן בעטלערס ()3
עבן? אויף דער אך גָ אר יונְ גִ ,א ְיך ָהאב נָ ְ
אך גָ אר נִ יט ָאנְ גִ יהוֹ ְיבן צו לֶ ְ ייער ַאלְ טִ ,א ְיך ִבין נָ ְ
אויף וועמן איז געזאגט געווארן ? ִא ְיך ִבין זֵ ֶ
בלינדער בעטלער
וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "חתונה" ? 4מאל – אין מעשה ב' דער מלך און דער קיסר ,אין מעשה י' דער
בערגיר מיטן ארימאן ,אין מעשה י"ב דער בעל תפילה -ביי די כת פון שמחה ,און אין די מעשה פון די זיבן בעטלערס.
עסען ֶּדעם וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "עפעלע" ? 2מאל – אין מעשה א' אבידת בת מלך ֵּת ֶּ
יכף וִ וי ֶּער ָהאט גִ יגֶּ ֶּ
ֶּע ִפיל ,און אין די מעשה פון די זיבן בעטלערס
וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "שיף" ? 10מאל – אין מעשה ב' מלך וקיסר :זיי האבין געדונגען א שיף ,דער סוחר
האט געגעבן פאר זיין בן יחיד א שיף ,דער בן יחיד פון דער מלך מיט זיין ווייב האבין זיך גילאזט אויפן שיף ,אין מעשה ו' מלך ענו:
עצט אוֹ יף ֵּאיין ִשיף ,דער רוצח האט געהאט א שיף, יפין ,אין מעשה י' בערגיר ועני :דער בן הבערגיר האט זִ ְׁ
יך גִ יזֶּ ְׁ ְׁש ֵּטייט ַחיִ ל אוֹ יף ִש ִ
דער רוצח האט געפונען א שיף פון ציידי דגים ,דער קיס דער ארימאן האט געפארן מיט א שיף ,דער בן הבערגיר מיט די בת העני
מיט דער עני האבין גִ ידונְׁ גֶּ ען א שיף ,און ביי די מעשה פון די זיבן בעטלערס.
