מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

פרשת תולדות
מאמר מרדכי
גליון
ויאהב יצחק את עשו
שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א
בס"ד
כי חשב ווייל ער האט געטראכט כי באמצעות הברכות ויאהב יצחק את עשו
יתהפך אל מדות הטוב ,וייטב דרכיו ,ס’וועט בעסער ווערן ס’שטייט אין די סדרה ויאהב יצחק את עשו כי ציד
זיינע וועגן ווייל ס’טוט וויי פאר א טאטע אויב זיין קינד בפיו ,יצחק האט ליב געהאט דעם עשו ווייל ער האט אים
פירט זיך נישט אויף ערליך ,און ס’קען זיין אז ס’וועט געפאפט ,ורבקה אוהבת את יעקב.
אפשר אויפטון. די הייליגע אור החיים הקדוש פרעגט א קשיא און ס’איז
ס’שטייט אין בראשית רבה ,כי נענש יעקב שמנע ווערד אריינצוקוקן אונעם אור החיים אינעווייניג.
דינה מעשו ווייל ס’קען זיין אז דאס וואלט אים צוריק ווי קען מען זאגן אויף יצחק ער האט ליב געהאט עשו
געברענגט ,ממילא קומט אויס אז די גאנצע ציל פארוואס און ווי דער תרגום זאגט אויכעט ארי מצידי’ הוה אכיל,
יצחק האט ליב געהאט עשו איז געווען ווייל ער האט אים ווייל עשו האט אים געברענגט טועם צו זיין,
געוואלט מקרב זיין און צוריק ברענגן. ווילסט מיר זאגן וועגן דעם האט ער אים געכאפט ,וועגן
יא דו האסט די כחות! דעם האט ער אים געקענט איבער נעמען ,דאס איז געווען
די ש”ך על התורה זאגט אויך אויף ויאהב יצחק ,אז ער די סיבה פארוואס ער האט ליב געהאט עשו?
האט גערעדט זייער ווייעך צו עשו ,און ער זאגט אים והיה על מצחו תמיד
געזאגט בני מיין קינד ,מ’זעט טאקע ווייטער ווען יעקב איז נאר וואס דען מ’קען דאס פארשטיין ,פונעם הייליגן אר”י
אנגעקומען פארשטעלט ווי עשו ,האט ער געזאגט דאס הק’ איז דאך באקאנט ,אז ער פלעגט זען אויף די שטערן
לשון מי אתה בני ,ער האט אים ליבלעכערהייט געטרייט פון א איד פונקטליך יעדע מצוה מיט יעדע עבירה.
מקרב צו זיין. מ’פלעגט גיין זאגן גוט שבת פארן הייליגן רבי ז”ל,
אבער מ’קוקט אריין זעט מען אז דאס איז געווען א ס’האט מיר א איד פארציילט אויף א עלטערע איד ער
רחמנות וואס יצחק האט געהאט צו עשו ,יצחק האט האט מיר געזאגט א נאמען אויכעט ,וואס פלעגט זיך
געזען אז דא איז אראפ געקומען א געוואלדיגע כח אראפציען דאס שטריימל ,ער האט אים געזאגט דו ווייסט
הטומאה. נישט אז די רבי זעט אויפן שטערן וויאזוי די וואך האט
באלד וועלן מיר זען אז דא איז געווען א כח ,עשו איז אויסגעזען ,האט מען זיך אראפגעצויגען די שטריימל כדי
געווען א מורא’דיגע כח ,מיר וועלן באלד זען די היכל די רבי זאל נישט זען.
הברכה דער הייליגע קאמרנא זאגט ווען עשו וואלט יעדע בחור וואס איז געגאנגען זאגן גוט שבת פארן
ווען תשובה געטון וואלט ער געווען טויזענט מאל מער רבי’ן האט זיך אראפגעצויגען די הוט ,ס’איז געווען אזוי
ווי יעקב ,אזוי גרויס איז עשו געווען ,יצחק אבינו האט במציאות מ’האט געזען אויף די אויגן פונעם רבי’ן אז ער
געהאט עפעס א אויסטערלישע רחמנות אויף דעם עשו, ס’קרינט אראפ יעדעם איינעם.
ווי נעבעך קומט ער אן ,וואס גייט מיט אים ווייטער זיין… האט דאך יצחק געזען ווער זיין תכשיט’ל זיין עשו איז
כרחם אב על בנים געווען ,ווי קען זיין אז ויאהב יצחק את עשו?!
ווען מ’קוקט אריין אין תרגום אויף ויאהב יצחק את עשו דער פאנגער ,מיט דער געפאנגענער!
שטייט ורחים יצחק ית עשו ,יצחק האט רחמנות געהאט זאגט דער הייליגער אור החיים הקדוש ,יצחק האט געזען
אויף עשו. אז דא ווארימט זיך א עשו ,א חורבן “ער” האט “אים”
כ’האב געזען אז דער צעליהמער רב האט געהאט א חלום געוואלט מקרב זיין.
פון זיין טאטן ,דער ערוגת הבשם איז אים געקומען אין יצחק האט געוואלט פאנגען דעם עשו כדי אים צו קענען
חלום און ער האט אים געזאגט דו מיינסט אז דער עשו מקרב זיין ,פאר דעם האט ער געגעסן פון זיין פלייש ווייל
איז געווען עפעס א קטלא קניא ,ער איז געווען א פשוטע ער האט אים געוואלט מקרב זיין.
איד? זאלסט וויסן עשו האט נישט אויפגעהויבן זיינע משגיח ער האט קלאר פארשטאנען ,כ’קוק אסאך מאל צו,
ווי בחורים מיינען באמת ,בחורים רעדן זיך איין באמת… אויגן פון זיינע ד’ אמות,
אלא א"כ גדול ממנו בחכמה במנין…. א ראיה האסטו ווייל אין פרשת וישלח שטייט וישא
עיניו וירא ,זעט מען אז עשו האט געמאכט א פעולה און כ’האב שוין געזאגט די נקודה אמאל ,דער אויבערשטער
ער האט אויפגעהויבן זיינע אויגן ,פשט אז עשו איז נישט האט באשאפן א טין עידשער מיט א געוואלדיגע זיסע
געווען סתם אזוי ,עפעס איז דא פאר געקומען אין די נאטור ,ווען ער ווערט מבוגר ער ווערט דרייצן יאר מיינט
ער באמת אז ער הייבט אן שולט זיין אויף די וועלט ,ער נשמה פון עשו.
האט דאך שוין א הוט ,ממילא איז ער זייער גרויס. ויצא הראשון אדמוני
אונז ווייסן אז ס’שטייט שוין אין די מדרשים ,אז ס’האט און אזוי הייבט ער אן גרעסער ווערן ,ער הייבט אן
געדארפט געבוירן ווערן מיט יעקב די נשמה פון דוד המלך .ארויפגיין אויף א בארג ער ווערט גרעסער ,ער ווערט
נאר וואס דען דער יצר הרע האט זיך אריינגעמישט און עלטער ער ווערט שטערקער ,און ער הייבט אנקוקן דעם
ער האט געזאגט אז טאמער דאס גייט געשען וועט ער טאטן ווי א אלטע באטשי ,הא! דער טאטע ער פארשטייט
ממש מהפך זיין די גאנצע מציאות ,די לעצטע רגע האט נישט ,א שטיקל טי ..ער וויל נישט זאגן קיין טיפש,
מען געגעבן א טויש אויף ,ס’האט געדארפט זיין די תיקון אויף זיין טאטע וואלט ער נישט גענוצט די אויסדרוק,
השלם מ’האט געזען אז ס’איז נאכנישט די ריכטיגע מינוט ,ווייל ער איז דאך א וואוילע בחור ,אבער מיין טאטע איז
מ’האט געגעבן א רוק אריין ,דעם רויטן עשו אויף דעם אלטהיימיגער ער ווייסט נישט וואס היינט גייט פאר.
ובשנים! פלאץ ווי דוד המלך וואלט ווען געדארפט געבוירן ווערן.
דער הייליגער ר”ר אלימלך ברענגט דאך אז לעתיד לבא כ’מיין נישט קיין וויץ ווען דער בחור וואלט זיך נישט
געשעמט ,ס’איז דא א פיק אין די טינעדישט יארן ,דאס וועט עשו אנקומען צום ריכטיגן תיקון .
ווען מ’קוקט אריין זעט מען אז יצחק אבינו האט געזען געשענט צווישן זעכצן און זיבעצן יאר ,ווי דער בחור איז
אמת’דיג קאנווינסט אז דער בחור איז עלטער ווי זיין א טיפערע זאך.
דער הייליגער עטרת צבי ברענגט אין פרשת וישלח אויפן טאטע.
פסוק וירא יעקב מאד ,אונז ווייסן אז פון די נשמה פון עשו דאס אז ער איז שטעקער און קלוגער דאס געשענט ביי
איז ארויסגעקומען דער הייליגער תנא ר’ עקיבא ,דער די פופצן זעכצן ,דארטן קומט ער צו ווי ער טשעקט זיינע
מאסעלס כמה פעמים ביום ,ער מאכט ביי זיך קלאר אז ער הייליגער תנא ר’ מאיר ,שמעיה מיט אבטליון.
איז טאקע שטערקער ,און קלוגער איז ער אויכעט. ויאמר יצחק ידעתי בני ידעתי
דאס אלעס האט יצחק געזען און ער האט געזאגט אולי ער שעמט זיך נאר ווייל ס’איז אינטערסאנטע זאך ,אז א
וועל איך אים מקרב זיין ער זאל אנקומען צו א בעסערע זון איז עלטערער ווי א טאטע ס’איז דאך א פאני משפחה,
אבער ער איז אין די פלאץ ,ער איז כמעט גרייט צו זאגן פלאץ
מ’דארף איין זאך וויסן יצחק אבינו האט געוואוסט פאר זיין טאטע ווייז מיר דיין בורט סערטיפקעט ,כ’ווייז
פונקלטיך וואס דא גייט פאר ,ער האט נישט געהאט קיין דיר מיינס וועסט זען אז כ’בין עלטער,
כבר תירצו הקדמונים טעות ,ער האט געוואוסט ווער זיין עשו איז ,ער האט
און ס’קומט אראפ ,ווען מ’ווערט זיבצן אכטצן הייבט געוואוסט ווער זיין צדיק’ל איז.
מען צו טראכטן אקעי כ’בין טאקע נישט עלטער ,כ’בין דע מאין באת
שטעלט אייך פאר ,א משגיח מיטשעט זיך מיט א בחור ,אבער שטערקער און קלוגער ,ביי די אכטצן ניינצן איז מען
און דער משגיח פארשטייט די תכלית פון דעם בחור ,סרענדערט ,דער בחור זאגט כ’פארשטיי זייער קלאר אז די
מ’דארף דאך אים מעורר זיין ,טאמער וועל איך ארויס זאך איז מסודר.
יעצט דער פארשטענדליכע טאטע פארשטייט דאס, ווארפן פון ישיבה קען ער פאלן.
ער האלט פאר דעם בחור און ער פרעגט אים ווי ביסטו ער גייט מיט ,אקעי קינד מיינ’ס איך פארשטיי ,דער בחור
געווען ,און דער בחור זאגט כ’ווייס כ’בין געגאנגען צום רעדט זיך איין ער האט גע’חוש’ט דעם טאטן ער שמעקט
פון א ציגערעטל ווייל ער איז געווען לעבן א חבר וואס דאקטער’ס אפיס.
יעצט די דאקטער’ס אפיס איז אפען צען אזייגער? ניין! האט גערייכערט.
אבער א נארמאלע משגיח וועט געבן אזא קנייטש מיט די די אלע תירוצים וואס דער בחור זאגט פאר זיין טאטע,
אויגן ,ווי איינער זאגט האסט מיר געפאפט ,האסט מיר דאס האט זיין טאטע געזאגט פאר זיין טאטע ,ממילא איז
גע’חושט ,אבער ס’איז גוט איך מאך זיך ווי איך כאפ נישט .דאך זייער קלאר ער קען די תירוצים.
וואס איז די געדאנק דערפון?! האסטו דען גע’חושט די כ’שטיי אסאך מאל און כ’וואונדער מיר ווען א בחור
אין די זעלבע צייט זעט מען אז ס’איז דא אין דער שטוב זאגט מיר א תירוץ ,ביסט נישט קיין נער ,וואס טראכסטו
אמת’דיגע וואוילע קינדערלעך. די תירוץ האט מען געמאכט דאס יאר?! ס’איז א אלטע
קומט די הייליגע תורה און ווי דער רמב”ן זאגט מעשה אלטע תירוץ!
אבות סימן לבנים ,אונז האבן געהאט א הייליגע טאטע כי ממך הכל ומידך נתתי אותו
יצחק אבינו אונז זעמיר זיך בכלל נישט מדמה ,אבער א יצחק אבינו האט געלאזט דעם עשו חוש’ן ,אבא האיך
לימוד דארף מען פון דעם נעמען ,ס’איז געווען אין איין מעשרין המלח ,און יצחק האט גערעדט צו אים שעפעלע
שטוב א יעקב אבינו דער בחיר האבות ,מיט א עשו הרשע! מ’גיבט מעשר ,ער איז מיט געגאנגען מיט זיין וואגן,
אין די זעלבע שטוב איז דאס געווען די זעלבע טאטע פארוואס ער איז מיט געגאנגען מיט זיין וואגן? וואס זאל
מיט די זעלבע מאמע ,נאר וואס דען ווען אונז ווייסן אז ער יעצט זאגן פאר זיין עשו ,דו באגאבאנט ,דו ליגנער,
דאס איז די פעקל ,ווייסן מיר אז מ’דארף מקרב זיין די דו שקרן וואס דו ביסט ,האלטסט נישט ביי גארנישט,
קינדערלעך. פארלירט ער אים דאך ,פיצט ער אפ ,לויפט ער אוועק פון
ואת החזיר כי עליך הורגנו אינדערהיים.
ס’איז דא א מורא’דיגע מעשה ,ווי ווייט נישט אויפגעבן יצחק אבינו איז מיט געגאנגען ווייל ער האט געוואלט
אויף קיינעם ,אין ארץ ישראל איז דא א ארגאניזאציע איין זאך לקרב אותו ,ס’איז דא א מדרש הגדול ,דער מדרש
וואס הייסט ערכים ,זיי זענען מקרב צענדליגע טויזענטער הגדול זאגט ,אלעס וואס יצחק אבינו האט געטון איז
בעלי תשובות געווען ווייל ער האט אים געוואלט מקרב זיין ער האט אים
דער וואס האט מייסד געווען ערכים ,ער האט געהייסן נישט געוואלט מרחק זיין ,ער האט אים געוואלט האלטן
יוסף ,און אונטער אים איז דא אזא מעשה. ביי זיך ,ער האט געוואוסט דאס איז א פעקעלע וואס דער
זיין זיידע איז געווען ביים קריג איין טאג האבן די נאציס אויבערשטער האט מיר געגעבן און כ’דארף זיך מיט דעם
ימ”ש ,אפגעמאכט אז זיי גייען מאכן דעם זיידן עסן חזיר. מתמודד זיין.
זיי האבן צוזאמגענומען די גאנצע ציבור -זיין טאכטער קבלתי במתנה מאת אבי שבשמים
א קליין מיידעלע איז דארטן געשטאנען -זיי האבן אים און דאס איז זייער וויכטיג ,ווען דער אויבערשטער שיקט
געזאגט אונז ווילן דו זאלסט עסן חזיר ,און ער האט א פעקעלע פאר א מענטש ,זה בכה וזה בכה ,א קינד וואס
געזאגט כ’וויל נישט! ווערט נעבעך אביסל אוועקגעקערט פונעם וועג ,דאס איז
אז דו וועסט נישט עסן וועט מיר דיר אריינשיסן א בולעט פעקלעך וואס אונז פארשטיי מיר נישט פארוואס דער
אין קאפ ,גייסט נישט עסן?! זענען זיי געגאנגען זיי האבן אויבערשטער האט געמאכט זיין תיקון העולם ,אז אזוי
אריינגעצילט א בולעט אין קאפ אריין און אוועקגעלייגט זאל דאס דארפן זיין ,אבער דאס איז קלאר מ’קען נישט
ברבים. אוועקלויפן פונעם הייליגן באשעפער’ס פעקל.
אכלתי ואוכל עוד יעצט כ’קום נישט דא זאגן וויאזוי מ’זאל הענדלען די
דאס מיידל וואס האט דאס געזען ,האט מחליט געווען, קינדער ,אוועק שיקן פון דערהיים ,יעדער האט זיין דעת
אויב לעב איך איבער די קריג האב איך מיט אידישקייט תורה יעדע טאטע מאמע ,ליגט אונטער דעם מיט א מין
גארנישט ,אזא זאך קען זיין ,מיין טאטע זאל שטארבן ווייל צושניטן הארץ וואס מ’קען ניטאמאל דן זיין.
ער האט נישט געוואלט עסן. אבער וואס דו טוסט נאר ,פארשטיי אז דער פעקלע
זי איז נעבעך אהיימגעקומען נאכן קריג ,ווען זי האט האט דער אויבערשטער אנגעצייכענט פאר דיר ,און דער
געקענט עסן חזיר ,איז דאס געווען מיט אזא מין כעס ,זי אויבערשטער האט דיר געגעבן די כחות ווייל אין הקב”ה
האט דאס געגעסן פאר פרישטאג ,לאנטש ,נאכטמאל און בא בטרוניא עם בריותיו.
פאר סנעק ,ווען זי האט געקענט האט זי דאס אריינגערוקט מעשה אבות סימן "לבנים"
יצחק אבינו האט מיטגעמאכט די פעקל ,אונזער הייליגע און אלעס איז געווען מיט א נקמה מיין טאטע איז פאר
טאטע אברהם אבינו האט פארברענגט אינדערהיים מיט דעם געשטראבן.
כ'ווארט און כ'ווארט אין…. א ישמעאל וואס אונז לייד מיר דערפון עד היום הזה ,צום
סוף האט ער תשובה געטון ,אונזער הייליגע טאטע יצחק פארציילן זיי ,איר’ס א קינד איז געבוירן געווארן צו עכטע
פרייע עלטערן ,ער האט כסדר געהערט די מעשה פון זיין אבינו האט זיך צוזאמגעמיטשעט מיט א עשו.
אסאך מאל טרעפט מען איינעם ,און דאס איז זייער מאמע אז זיין זיידע איז געשטארבן וועגן חזיר ,ווייל ער
ווייטאגלעך ,מ’קען זען א אידיש קינד ,וואס איז ארויס האט נישט געגעסן חזיר האט מען אים געשאסן.
מדרך הטוב קען מען הערן ווי מענטשן זאגן ,אה! ווייל דער איינמאל איז ער געשטאנען אין די רייע ער האט געוואלט
טאטע האט דאס געטון ,ווייל די מאמע האט דאס געטון ,קויפן א שטיקל חזיר רח”ל ער שטייט אין די רייע ,אזוי
נישט יעצט מטפל זיין מיט אים ,משא”כ א רשע וועט דאס ווארטענדיג האט ער אנגעהויבן טראכטן איין רגע איך
נישט פארשטיין. שטיי און ווארט אין די היץ כדי צו קענען באקומען א
זאגט ער וכן נהג עצמי מורי ורבי הקדוש הקדושת לוי, שטיקל חזיר ,אין די זעלבע צייט וואס מיין זיידע האט זיך
ער האט מקרב געווען פרעמדע מענטשן מער ווי זיינע געלאזט שיסן און שטארבן פאר קידוש השם נישט עסן
אייגענע תלמידים ,און ער האט געזאגט מיין התרחקות קיין חזיר ,איין רגע איך דארף קלערטי.
דאס איז מיין התקרבות. פון דארטן איז געגאנגען זוכן וואס דא גייט פאר ,פון
כי גדול מרדכי ושמעו הולך בכל המדינות דארטן האט זיך אנגעהויבן דרייען ער איז געווארן א גרויסע
בעל תשובה ,ער האט געעפנט א גרויסע ארגאניזאציע ,כ’בין געווען ביי מיין טאטע שליט”א ,אונז גיימיר אריין
וואס האט שוין מקרב געווען צענדילגע טויזענטער פרייע יעדע וואך דינסטאג צו מיין טאטע ,און כ’גיי נאכאמאל
רעדן דערפון ,ווייל איך פיל יעדע מאל כ’רעד נאכאמאל זיי צוריק געברענגט צו אידישקייט.
דערפון באקום איך פאון קאלס פון אידישע קינדער פון כי ברוב הימים תמצאנו
די ערשטע בליק ווען מ’הערט אזא מעשה זעט מען די גאנצע וועלט.
האוהב והשונא ס’איז נישט דא קיין חשבון ,די וועלט ווערט געפירט סתם
אזוי ,חלילה בלי מנהיג בלי בירה ,איינער שטארבט דא האט מיר מיין טאטע היינט געזאגט ס’שטייט אין ספר
מיט מסירות נפש אויף קידוש השם ,און דא זיין טאכטער פרי הארץ ,דער פארסובער רבי ,ר’ עקיבא ראבינאוויטש
שרייבט. ווערט פריי ,ס’איז זעט אויס אז מין געשעפט.
וואס אונז ווייסן נישט איז אז אונטער די מסירות נפש די גמרא פארציילט אין מסכת שבת (לא ):ווי די גר איז
פונעם זיידן ,איז געווארן א אויפשטייג פון צענדליגע געקומען צו הלל ,ער האט אים געזאגט זיי מיר מקרב ,ער
טויזענטנער אידן וואס גייען זיך צוריק קערן לאבינו האט אים געזאגט מה דעלך סני לחברך לא תעביד און
שבשמים און אלעס איז די קרעדיט פאר דער איד וואס רש”י הק’ זאגט אז דאס איז ואהבת לרעך כמוך.
פרעגט דער מהרש”א ווי קומט ואהבת לרעך כמוך צו האט זיך מוסר נפש געווען.
דעם ,ואהבת לרעך כמוך איז טייטש זאלסט ליב האבן דיין
איך ווארט אויף א ענטפער
חבר פונקט ווי דיר אליינס ,נו! טייטש אין ארמי’ש ,רחם
אמאל טוט א טאטע א פעולה מ’מיטשעט זיך צוזאם,
על חברך..
און א טאטע פרעגט א שאלה ,א מאמע פרעגט א שאלה
וואס האסטו אים געזאגט ,מה דעלך סני לחברך לא
וואס האב איך שלעכטס געטון ,כ’האב דאך געטון אלעס
תעביד?!
וואס כ’האב געקענט פאר מיין קינד און גיב א קוק דאס
טרעפ ביי טרעפ!
איז געשען.
ואהבת לרעך כמוך האט איין סטעפ פארדעם ,די ערשטע
די תירוץ דערויף איז די ענטפער איז נישט אייביג גראד
סטעפ איז ,א מענטש דארף אפמאכן א זאך וואס דו
דא ,אין די מעשה פון דעם איד ,האט דאס גענומען כ’ווייס
ווילסט נישט מ’זאל טון פאר דיר טו נישט פאר יענעם.
וויפיל יאר ,דרייסיג פערציג יאר ביז מ’האט געזען די
פאר דו האסט אים ליב! האסט נישט ליב ווען איינער גיבט
תשובה ,די תשובה איז אבער געווען אזוי בולט’דיג.
דיר א שטויס אין קאפ ,שטויס נישט יענעם ,האסט נישט
יצחק אבינו האט דאס געזען כ’האב א עשו ,די פעקל איז ליב ווען איינער בארעדט דיך ,בארעד נישט יענעם.
ביי מיר אינדערהיים לאמיר אים מקרב זיין ,לאמיר אים
איינמאל דאס איז אויסגעקלארט ביי דיר ,וועסטו קענען
האלטן ,לאמיר אים מרחם זיין אולי וועל איך קענען טוישן
צוקומען צו די ריכטיגע ואהבת לרעך כמוך.
אביסל די מציאות וואס איז דא.
ממילא קומט אויס אז מה דעלך סני לחברך לא תעביד
איז די ערשטע תנאי צו ואהבת לרעך כמוך. מנהג בארדיטשוב
כ’האב געזען אין ספר תולדות אהרן רעדט ער וועגן די ממילא האט דאס יא א שטארקע שייכות ,ס’איז א שיינע
נקודה וועגן מקרב זיין א שוואכן איד ,ס’שטייט אין פסוק מציאות ווען מ’איז אין די סדרות וואס מ’רעדט מ’זאל
ויאהב יצחק את עשו כי ציד בפיו ורבקה אוהבת את יעקב .מקרב זיין יעדען איינעם.
ויאמר אל יוסף תן זרע ס’איז דא כלל וואס א צדיק וועט מקרב זיין רשעים מער
מיין מאמע האט מיר נאכגעזאגט א שיינע זאך. ווי אנשים כשרים ,פארוואס?!
ווייל טאמער וועט מען לאזן די רשע גיין וועט ער חלילה דרך אגב כ’וויל נאך צוריק קומען ,כ’האב געליינט אין
אינגאנצן פארלוירן ווערן ,א אדם כשר וועט פארשטיין באילנא דחיי פון ר’ יוסל ראזענבערג ווי ער באשרייבט דעם
דברי מוסר ער וועט פארשטיין אז טאמער קען מען זיך רבי’ן.
רביצין ,און דאס האט אנגעהאלטן זייער לאנג ,זיי זענען אייימאל איז געווען אז מ’האט געדארפט אנפילן עסן
געווען זייער פאר’דאגה’ט וואס טוט מען?! פאר די בחורים ,ס’איז אבער געווען ליידיג ,האט די רבי
אינמיטן זעט מען ווי ס’קומט אן א קאר ,ווער קומט אין גערופן ר’ יוסל און ער האט אים געזאגט גיי ארויס און
די קאר?! ר’ יוסל! שאף געלט מ’זאל קענען האבן צו עסן פאר די.
די רביצין זאגט פאר ר’ יוסל ס’איז צרות די רב וויל נישט ר’ יוסל האט געזאגט פארן רבי’ן ,די רבי זאל אים שרייבן
עסן ,ערלעדיגט! א בריוו ,די רבי האט אים געגעבן א ווארימע בריוו.
ראה מה בין בני לבן…. על כל דברי האגרת הזאת
ער קומט אריין צום רבי’ן און ער זאגט פארן רבי’ן די רבי ער איז אנגעקומען צו א מאראמאראשן עושר ,ער זאגט
ווייסט כ’דארף דאך גיין ארבעטן על המחיה ועל הכלכלה נישט די נאמען ווער דער עושר איז געווען ,יענער האט
כ’קום יעצט פון מענהעטן ,די רבי ווייסט נישט וויאזוי דער נישט געקענט קיין לשון קודש ,זאגט ער כ’האב פאר אייך
מענהעטן זעט אויס און ער האט אנגעהויבן אראפלייגן א בריוו פונעם רב ,א בריוו פאר מיר פון די רב זאגט ער יא!
מענהעטן ,די גאסן ,מיט אז מין ליידגיין די רבי האט זיך ער ווייזט אים די בריוו!
ממש אזוי געשאקעלט ער האט אראפגעלייגט מורא’דיג! און ער קוקט אים אן ווי א קלאץ מיט צוועלף אויגן ,ער
נאכדעם ,בין איך אנגעקומען אין בית רחל ,ס’איז געווען קען נישט ליינען דעם בריוו ,נישט קיין פראבלעם איך וועל
א זומער טאג ס’איז געווען הייס ,בין איך אריין ביי אונז אין אייך דאס ליינען.
שולע ,די מיידל שולע ,כ’מוז זאגן פארן רבי’ן אז מין רגש און ער הייבט אן ליינען די בריוו ,לכבוד ר’ תנחום שליט”א,
וואס כ’קען מיר נישט איינהאלטן. אזוי ווי דו ביסט אזא גוט הארץ און אזא לעכטיגע נשמה,
כ’בין אנגעקומען ס’האט געגאסן שווייץ פון אונזערע און ער שרייבט אים די בריוו ,ווי כאילו די רבי שרייבט דא
מיידלעך ,ס’איז געווען זייער הייס ,ס’איז נישט געווען אריין ,דא איז דא בחורים וואס הונגערן אויס און כ’ווייס
קיין עיר קאנדישן דעמאלט ,ס’האט געגאסן שווייץ ,די דאך ,אז דו האסט ליב צו געבן צו עסן פאר אידישע
מיידלעך זענען געווען פרייליך אלעס איז געווען אנגעטון קינדער שיק איך דיר ר’ יוסף ראזענבערג….
צניעות’דיג. פשיהא! די רב זאגט איך בין א גוט הארץ ,איך וועל דיר
און ער ווייזט פארן רבי’ן ביז דא זענען זיי געגאנגען אנפולן מיט מיין וואגן ,ער האט געהאט א ריזיגע גרויסע
צניעות’דיג אנגעטון די ארבל ,מיט אזא מין צניעות כ’האב וואגן.
געזען די חילוק פון די גאס. יוסל קומט צוריק מיט א פילע וואגן מיט סחורה ,ער האט
ותחי רוח אביהם נישט געוואלט גיין צום רבי’ן ווייל ער האט געוואוסט אז
די רבי האט זיך געגעבן א זעץ אויף אויפן בענקל ,ער די רבי וועט אים…..
האט אראפגעלייגט די צניעות וואס אונזערע טעכטער ניכרים דברי -אמת -
האבן און די רבי האט אויפגעשיינט ,די רבי פרעגט ר’ יוסל, ס’גייט דורך אפאר טעג ,און דער תנחום איז דא ,ער קומט
איר האט שוין געגעסן עפס ר’ יוסל? אריין צום רבי’ן ס’איז אים שווארץ געווארן פאר די אויגן,
זאגט ר’ יוסל איך עס דאך נאר שיריים פונעם רבי’ן ,נו! און די רבי באדאנקט זיך.
וועלן מיר זיך גיין וואשן האט די רבי געזאגט! א שאלה? אז די רב זאגט איך האב א גוט הארץ?! נ!
צוזאמען מיט’ן רבין האט מען זיך אוועק געזעצט עסן. אוודאי געב איך סחורה!
זעמיר ווי דער הייליגער צדיק ווען ס’איז געקומען צו דער יוסל איז דארט געווען ער האט געמיינט ער שטארבט,
ענין פון צניעות איז דאס געווען א געוואלדיגע זאך. די רבי האט אים געגעבן א בליק אין ווי געזאגט אלעס
זאל דער אויבערשטער העלפן אלע אידישע קינדערלעך אין פיין ,ווען ער איז ארויסגעגאנגען זאגט אים רי רבי
זאלן האבן ערליכע אידישע קינדערלעך יעדער זאל איין זאך ,כ’וויל דיר נאר זאגן איין זאך מיט אמת קען מען
פארשטיין ,ווען ס’קומט אריין צו איינעם אינדערהיים איז אויכעט שאפן אסאך געלט.
דאס ,נישט קיין חילוק וואס מ’טוט ,ווייס אבער אז דאס איז לבלתי אכול
דער רצון השם ,מ’זאל זיך קענען מיט דעם מתמודד זיין. פארציילט מיר מיין מאמע תליט”א ,ס’איז געווען
וועט דער אויבערשטער זיכער געבן שפע ברכה מיט איינמאל וואס די רבי איז געווען אין בעל הארבער די רבי
הצלחה הרחבת הדעת מיט מנוחה ,וואוילע לעכטיגע איז אריין אין א מצב וואס ער וויל נישט עסן.
קינדערלעך אונז זאלן אלע זוכה זיין צו גיין קעגן גואל צדק ס’איז נישט געווען קיין פודינו ומצילנו ,קיינער האט
און א פרייליכן שבת. נישט געקענט מאכן דעם רבי’ן עסן ,מאיר דייטש ,די
צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט 845-777-9987
