דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

דעם רבינ'ס תשפ"ז
בראשיתתשפ"ז
תולדות
בס"ד
בס"ד
יע ַזיין
מֹוד ַ
אלט ִאיר ִ
יטאן (שיהר"ן ר"ט)
יערע ִקינְ ֶדער ָז ְַאיֶ ֶ
ָוואס ָּדא ָהאט ִזיְך ִּג ָ
ליכט אסן ג ִטֶעלְיפֶ טער
3305
גליון 00
גליון
ריינער קוואל
אמא ּ ְפירצֵ ַא ַיילְרןיי ָנדְק ּו ְק
לָ ִָ
דער
עקעס ֶצענְ ְד ִליגֶ ע ארן ַלאנְ גֶ ע ׁ ְש ְט ֶר ֶ ְמ ִסירוּת נֶ ֶפ ׁש צ ּו ָפ ְ ֶעס ִאיז גֶ עוֶ וען ַא ָמאל ַא סוֹ ֵחר ִאין ַא יְ ִריד פוּן ַא ְר ַ ּב ַעת
יפן ִדי ְ ּבכוֹ ָרה". ארקוֹ ְ אר ֶדעם ַפ ְ וֶ ועל ִדיר ַפ ְ ייליגֶ ע יילט ִדי ֵה ִ ער ֵצ ְ עדיגֶ ע ֶס ְד ָרה ֶד ְ ואכ ִ ִאין ִדי וָ ֶ
עבן
יסגֶ עגֶ ְ ּ ׁ ָשעוֹ ת אוּן ֶטעג ,כּ וֹ חוֹ ת ַה ֶ ּנ ֶפ ׁש אוּן ּגוּף אוּן אוֹ ְ ַה ּ ִמינִ ים ,וָ ואס ִאיז גֶ עוֶ וען גָ אר ַא גֶ עלוּנְ גֶ ענֶ ער סוֹ ֵחר.
עלָ ּ .פסוּק 'ו ְּלאֹם ִמ ְלאֹם יפןאפ ְ וילינְ ג ְ ּב ִר ֶידער ,יַ ֲעקֹב ִמיט ֵעשָׂ וֶ .דער ּתוֹ ָרה פוּן ִדי ְצוִ ִ
ס ַ ּבאוֹ ֶ
י'נְ ט
אר'ן ְ ּ ֶב ֶרר ִ ּבענְ גְ
דוֹ ׁ ְש
ערק ַפ
"י ֶט ַה ָּ
ַרגֶׁ ִש ְ
על עלט יילן ָדאס גֶ ְ ַאזוֹ י וַ וייט ַאז ֶער ְפ ֶלעגְ ט ׁשוֹ ין ֵצ ְ
ישט ׁ ְש ֵטיין ִאין ץ'ַ ,אז יַ ֲעקֹב ִמיט ֵעשָׂ ו ֶקענֶ ען נִ ׁ ְ יֶ ֱגְא ַ ָלמ ְ ייליגֶ ען ייליגֶ ער ֶר ִ ּבי ִאין ִדי ֶע ְר ׁ ְש ֶטע ּתוֹ ָרה פוּן זַ יין ֵה ִ ֵה ִ
עהאט ִדי ֲעשֶׂ ֶרת יְ ֵמי אבן ִמיר גֶ ַ ייך ֶדערוֹ יף ָה ְ ּ ערס יפ ְ ילע ְקוֹ ֶ ילע ִפ ֶ יטן ִדי ַא ְר ֶ ּבעט פוּן ִדי ִפ ֶ ִאינְ ִמ ְ
אר ְקט ֵאיין ַמ ְד ֵרגָ ה ,נָ אר וֶ וען ֵאיינֶ ער ׁ ְש ֵטייט אוּן ׁ ְש ַט ְ ֵס ֶפר ִל ּקו ֵּטי מוֹ ֲה ַר"ן ִאיז ַמ ְס ִ ּביר וִ וי ַאזוֹ י ִאיז אוֹ יך ַהיינְ ט
וישןֶ ,דער ְּת ׁשו ָּבה ,יוֹ ם ַה ָּקדוֹ ׁשִ ,די ִפיר ֶטעג ִאינְ ְצוִ ׁ ְ ישל ,צ ּו עש ַטאנֶ ען ַארוּם זַ יין ִט ׁ ְ ועל ֶכע זֶ ענֶ ען גֶ ׁ ְ וֶ ְ ְ
וייטערָ ,דאס ֵמיינְ ט וֶ וען ַא אפ ֶדער ְצוֵ ֶ אלט ַא ָר ּ יך ַפ ְ זִ ְ ילה אלן ָח ִל ָ יך צ ּו אוּנְ ז ִדי ֲעבוֹ ָדה פוּן יַ ֲעקֹב אוּן ִמיר זָ ְ ׁ ַש ָּי
ייליגֶ ער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת ,שִׂ ְמ ַחת ֵ ּבית ַה ּׁשוֹ ֵא ָבהַ ,א ְר ַ ּבע ֵה ִ יפן ֶא ְתרוֹ גִ ים ,לו ָּל ִבים ֲה ַד ִּסים א.א.ווַ .אזוֹ י ָהאט ֶער קוֹ ְ
יך ִמיט ֱאמוּנָ הְּ ,ת ִפ ָּלהְ ,קד ְו ׁ ָּשה, אר ְקט זִ ְ
ִאינְ גְ ל ׁ ְש ַט ְ אבן ׁ ֵשייכוּת צ ּו ֵעשָׂ ו ָה ָר ׁ ָשעֶ .דער ֶר ִ ּבי ִאיז ישט ָה ְ ּ נִ ׁ ְ
אך ֶדער ערנָ
אר ַצייטֶ ,ד ְ ִמינִ ים ,הוֹ ׁ ַש ְענוֹ תֶ ,דעם ֶר ִ ּבי'נְ ס יָ ְ ארן ִאין זַ יין אל ְ אפ ֶירענֶ ע ָד ַ אך ּ ַפ ּ ִ אך אוּן נָ ְ אקט נָ ְ עפ ְ גֶ ּ ַ
אלט ערנֶ ען ּתוֹ ָרה ,גו ֶּטע ִמדוֹ תְ ,צנִ יעוּתַ ,פ ְ שִׂ ְמ ָחהֶ ,ל ְ ַמ ְס ִ ּביר ַאז יַ ֲעקֹב ִאיז ִמ ָּל ׁשוֹ ן ָח ְכ ָמה וַ וייל ֶדער ַּת ְר ּגוּם
ע ֶצ ֶרת – שִׂ ְמ ַחת ּ ּתוֹ ָרה וֶ וען ַא ֶלע ִא ְידן יוֹ ם טוֹ ב ׁ ְש ִמינִ י ֲ יבער ָהאט ֶער ערזְ ל! וֶ וען ֶדער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת ִאיז ַא ִר ֶ ּ ֶ ּב ְ
אפ ֵע ְשָׂ ו (יֵ ֶצר ָה ָרע) ִמיט זַ יינֶ ע ֶח ְב ֶרהִ ,מיט ַא ָר ּ וארט " וַ ַּי ְע ְק ֵבנִ י" זֶ ה ּ ַפ ֲע ָמיִ ם יפן וָ ְ ייט ׁ ְשט אוֹ ְ אוּנְ ְקלוּס ַט ְ
אבן ַ ּבאקו ֶּמען עפ ֵרייט ִמיט ִדי ּתוֹ ָרהַ ,א ֶלע ָה ְ ּ אבן זִ יך גֶ ְ ָה ְ ּ עלט וָ ואס ֶער עך גֶ ְ עק ֶל ְ יילן ִדי ּ ֶפ ְ עצט ֵצ ְ ועקגֶ עזֶ ְ יך ַאוֶ ְ זִ ְ
יש ֵקייט ִגיט ֶמען כּ ַֹח ַפאר ִדי "כּ ַֹח עדן ּ ִפינְ ְטל ִא ִיד ׁ ְ יֶ ְ ערנְ ט ֶמען פוּן ֶדעם ַאז אשית כז) " -וְ ַח ְּכ ַמנִ י"ֶ ,ל ְ (ב ֵר ׁ ִ ְּ
ַאן ֲע ִל ָּיה ְל ּתוֹ ָרה. אר ִדינְ ט. ָהאט ַפ ְ
ַה ְּקדו ׁ ָּשה"ֶ .מען זֶ עט וִ וי ַר ִ ּבי נָ ָתן ֶ ּבעט ַא ְּת ִפ ָּלה אוֹ יף ער ַפאר ָהאט ֶער יַ ֲעקֹב ִאיז ֶדער ִענְ יָ ן פוּן ָח ְכ ָמה ,אוּן ֶד ְ
עק ֶל ְ
עך עצט ִאיז גֶ עקו ֶּמען ִדי ַצייט צ ּו ֶע ֶפענֶ ען ִדי ּ ֶפ ְ יֶ ְ ייעןש ֶ 'ע ְ ְשר ׁ ֵ ְט
אש ִמיתיר ֶ ׁ
עלף ִמיר ער ׁ ְש ֶטערֶ ,ה ְ יב ְּ יך ֶ ּבעט ִדיר אוֹ ֶ ִדי ּתוֹ ָרה א'ִ :א ְ ט' וען ׁ ִ ט וֶ
ט ֵר עציינְ
וייל ָשְ ּבל.כוֹ יֶר ֵ ְ
מ שריינֶה וַע ָמ ׁ יזדי ַא ְ ּב ׁ ֵ
כוֹ ָ ען ִאס ֶּמ ִאאקו ַ ּב ָד
יבן ִאין עק ִל ְ ּ אמגֶ ְ יך ַצ ְאבן זִ ְ פוּן ִדי אוֹ ְצרוֹ ת וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ ער ד ְ ֶד ש ִ ּביפ ָוּן
עבן "כּ ַֹח" יך זָ אל זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו גֶ ְ ּ ִמיט גְ רוֹ יס ַר ֲח ָמנוּת ִא ְ ארט ערד ׁ ֶרמןט ַ ֶהדקוֹ ֶ אתוֹ זָ ִאגְייןָ ,חְ ּבְכ ֵצָמה.
אוֹ יף יסגֵוייזְרוֹט ְ
ייםוַ ַא ואסין ָד ַ ּבאס וָ ׁשוֹ
עדע ער ׁ ְש ְטן ַפאר יֶ ֶ יב ְֶדעם ח ֶֹד ׁש ,אוּן ַדאנְ ְקן ֶדעם אוֹ ֶ ּ יףט
יב
אוֹ ְ ּּקןעלוֹ ים.ו ְ גֶ ענְ ֵ ִאד ָתנִ
ערף יֶ ַ ׁ ְרשחֶט ָה
יך ִמ ְת ַ ּג ֵ ּבר זַ יין אוֹ יף ַפאר ִדי ַמ ְלכוּת ִ ּד ְק ֻד ּׁ ָשה ,זִ י זָ אל זִ ְ יג ק ש ֵינְרדיֶ ַ ,דד ְ
אר שיש ִּת ׁ ִ ְקיד ׁח ֶ ִֹד ׁ עד ער
עס ִא ייל ֶיגֶ
ַא ֵזה יֶ ִ
יכע ִמינוּט עדן ָטאג ֶע ְט ִל ֶ עמען יֶ ְ ַמ ָתנָ ה ַ ּבאזוּנְ ֶדער ,נֶ ֶ
יך זָ אל זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו ַמגְ ִ ּביר "מ ּ ְלכוּת ָה ִר ׁ ְש ָעה" ,אוּן ִא ְ ַ
אךין
אועןזַ ִ ְ
עדע וייל יֶגֶ עוֶ ֶ
אך ,וַזוֹ ֶכה
עד ָעה זַאט ְ ען
מ ֶ ואספוּן ֶ יֶ
ימ וָּיוּת
עפ ְפנִער ִ
אשוּן ֶ ּערשֵׂ ֶ ַ ּכבל ׁ ֶא ֶד ֶד
ער
ייליגְ ןעבן ִמיט ׁ ֶש ַבח וְ הוֹ ָד ָאה ַפאר ֶדעם ֵה ִ אוּן זִ ְ
יך ָא ּ ְפגֶ ְ ּ וען
יפן יֵ ֶצר ָה ָרעֶ ׁ .שענְ ק ִמיר ָח ְכ ָמה זַ יין ֶדעם יֵ ֶצר טוֹ ב אוֹ ְ עוֶ ַא
יז גֶאוּן
ייט עכ ִטֶעיגְסַק ִאה,
א ׁ ָשֶנָל ְ
יך ַ ַה
ֹאש
אט ַ ִאאיןר זִ ׁ ְ
ה ׁש, ועלטח ֶ ָֹד ייליגְ ְן
ה וֶ ִ
ער עם ֵ ִא ֶדין ֶד
עכ ִטיגֶ ע ח ֶֹד ׁש אבן ַ ּבאקו ֶּמעןַ ,אזַ א ֶל ְ ח ֶֹד ׁש וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ ישןט
אט נִ ְׁ ְ
אךעדע זַ ְ יך זָ אל זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו קו ְּקן אוֹ יף יֶ ֶ ִמיט ַ ּד ַעת ִא ְ וער אנְה ט וֶ
ער ָ
יינֶען נָ
ועןען ֵק ֶמ יר ֶק י'ן ,וֶ
ואסייםדוֶ ְרּר ִ ּ ְבך ִאמּץה ,וָ ַ ּב
חק ְכבּ ָו
יכע ָ ִ עט ִאל ֶ
גֶ ַאזְַ
עקענְ ט יבער ְ ּב ׁ ָשלוֹ ם וְ ׁ ַש ְלוָ הֶ ,מען ָהאט גֶ ֶ וָ ואס ִאיז ַא ִר ֶ ּ אר וֶ ועט זַ יין אס יָ ְ
יך ייליגֶ ע שֵׂ ֶכל וָ ואס ִאיז ָדא ִאין ֶדעם ,אוּן ִא ְ ִאין ִדי ֵה ִ אך. ען'טדו ְ ַאּרז ְך ָ ִדדי זַלוֹ ְמ
ע'חדינֶאים ִָ ער ׁ ְש ְטן אוּן ִ גֶ יב ְ
צוּם אוֹ ֶ ּ
ערן ׁשוֹ ָפר, גֵ יין ִאין ׁשוּל אוּן ֶה ְ אמלוּנְ ג ַ ּבייםארזַ ְ ַאזַ א ֵשיינֶ ער ַפ ְ
אכן וָ ואס ִאיז ערן צ ּו ִדיר דו ְּר ְך ַא ֶלע זַ ְ ערנֶ ענְ ֶט ְ יך ֶד ְזָ אל זִ ְ עמט ִדי אר ׁ ֶש ְ ערטֶ ,ער ַפ ְ אר ֶק ְ ֵעשָׂ ו ִאיז ּפוּנְ ְקט ַפ ְ
אכט עמ ְ אבן גֶ ַ ֶר ִ ּבי'ןִ ,א ְידן ָה ְ ּ
ועלט.
אר ַהאנֶ ען אוֹ יף ִדי וֶ ְ
ַפ ְ "בכוֹ ָרה" ָ -ח ְכ ָמהַ ,אזוֹ י וִ וי ֶעס ׁ ְש ֵטייט ִאין ּ ָפסוּק 'וַ ִּי ֶבז
ְּ
על ְפן ַאז ִדי ֲח ׁ ִשיבוּת פוּן ַעם
ער ׁ ְש ֶטער זָ אל ֶה ְ
יב ְ
ֶדער אוֹ ֶ ּ ישט קו ְּקן ִמיט אוֹ יגְ ן פוּן
ֵעשָׂ ו ֶאת ַה ְ ּבכוֹ ָרה'ֵ ,עשָׂ ו וִ ויל נִ ׁ ְ
אךֶ ,ער עדע זַ ְ שֵׂ ֶכל אוֹ יף ֶדער ִחיוּת וָ ואס ִאיז ָדא ִאין יֶ ֶ
עדער ִאיד ִ ּב ְפ ָרט ,זָ אל ׁשוֹ ין
יִ שְׂ ָר ֵאל ִ ּב ְכ ַלל אוּן פוּן יֶ ֶ
אכגֵ יין נָ ְ
אך ִדי ַּת ֲאווֹ תֶ .ער קו ְּמט ַא ֵהיים ֶער וִ ויל נָ אר נָ ְ
ועלט ַאזוֹ י וִ וי ֶדער נָ ִביא
וערן אוֹ יף ִדי וֶ ְ
עקט וֶ ְ
ַאנְ ְט ּ ְפ ֶל ְ
'א ַה ְב ִּתי ֶא ְת ֶכם ָא ַמר
עדיגֶ ע ַה ְפט ָֹרה ָ
ואכ ִ
זָ אגְ ט ִאין ִדי וָ ֶ יטע ִלינְ זְ ןּ ֶ ,בעט ֶער ִאים " ִ ּגיס
אכט רוֹ ֶ
זֶ עט וִ וי יַ ֲעקֹב ָק ְ
יטע ִלינְ זְ ן ,אוּן ִא ְ
יך ִמיר ַא ַריין ִאין ַמיין מוֹ יל פוּל ִמיט רוֹ ֶ
(מ ְל ָא ִכי ּ ֵפ ֶרק א') ָא ֵמן ֵּכן יְ ִהי ָרצוֹ ן.
ַה ּׁ ֵשם'ַ .
מוהר"ן
ליקוטימוהר"ן
שו"תעלעלליקוטי
נצח,שו"ת
פנינינצח,
הק'פניני
ספרוהק'
לאורספרו
להוציאלאור
בקרובלהוציא
שנזכהבקרוב
לזכותשנזכה
לייב,לזכות
שמחהלייב,
ירוחםשמחה
ז"לבןבןר'ר'ירוחם
יוסףז"ל
משהיוסף
נשמתר'ר'משה
לעילוינשמת
נתנדבלעילוי
נתנדב
אּומאן ִמיט ַדיין ִמ ְׁש ָּפ ָחה'.
אר ְסטּו ַקיין ַ
ָפ ְ
מיין
מעשה'לע
אפן
עט ָר ְ
עׁשעןִ ,איְך ָהאּב זִ יְך גֶ ְ
אקע ַאזֹוי גֶ ֶ
ֶעס ִאיז ַט ֶ
עצ ֶטע ִמינּוט ָהאּב ִאיְך
אֹויפן ֶוועג צּום ֶר ִּבי'ןִ .די ֶל ְ
ְ
יכל ִאיְך ָפאר צּום
קּ-ב ְ
יס ִעקֹויפט ֶדעם ִד ְ
ְ ְׁשנֶ על גֶ
יׁשט ִאין ַקיין
ערנְ ט נִ ְ
ֶר ִּבי'ןַ ,אזֹוי ִווי ַמיין ִקינְ ד ֶל ְ
יכט
ארן ֶר ִּבי'נְ ס ִל ְ
אדאנְ ְקן ַפ ְ
ייער ַּב ַ
ִאיְך ִוויל זִ יְך זֵ ֶ
אקאנְ ט
יׁשט ַאזֹוי ַּב ַ
יבה ִאיז ִאים נִ ְ
ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ע ְס ִב ָ
"איְך ָפאר צּום ֶר ִּבי'ן"
יסק ִ
ִּב ְפ ָרט ַפאר ִדי ִד ְ
ייליגְ ן ִצּיּוןָ ,א ֶּבער ִווי
נֹוׂשא פּון ֵה ִ
ֵ ֶדער גַ אנְ ֶצער
עהאט גָ אר ַא ַסאְך ְמנִ יעֹות ִמיט אּונְ זֶ ער
אּבן גֶ ַ
ִמיר ָה ְ
אֹויע ְרן ִדי
ֶ עקט ִאין זַ יינֶ ע
עׁש ֶט ְ
נָ אר ֶער ָהאט ַאיינְ גֶ ְ
יּבן יָ אר,
וארן זִ ְ
עו ְ
עצט גֶ ָ
ועל ֶכער ִאיז יֶ ְ
יק'ל ֶו ְ
ַצ ִד ְ
וימען ֶע ְרגֶ עץ
עׁש ִו ֶ
ועקגֶ ְ
ַמ ֲע ֶׂשה פּון נָ ִתיִ ,איז ֶער ַא ֶו ְ
אכט צּו ֶקענֶ ען
עמ ְ
ועל ֶכע ְּפ ַלאן ֶמען ָהאט נָ אר גֶ ַ
ֶו ְ
אּבן ִמיר
ארט ָה ְ
ַווייט ַא ֶוועקַ ,אז ֶמענְ ְט ְׁשן ִאין ֶע ְיר ָּפ ְ
עלטַ ,סיי ִמ ַּצד ִדי
עׁש ֶט ְ
אֹויסגֶ ְ
ְ יׁשט
ארן ָהאט זִ יְך נִ ְ
ָפ ְ
יטן ִקינְ ד? ֶער ִאיז ַּביי זִ יְך?
עפ ֶרעגְ ט ָוואס ִאיז ִמ ְ
גֶ ְ
ּתֹורהַ ,אזֹוי אֹויְך ִמיט ְמנִ יעֹות ַארּום פּון
ַּת ְלמּוד ָ
ַקיין ְר ִאּיֹות ֲאסּורֹות אֹויף ִדי ֶוועגְ ן אּון ְׁש ֶטעגְ ן ָהאט
ִמ ְׁש ָּפ ָחה וד"ל.
אפט אּון
ער ְקטִ ,פיל ִמיט ֶּבענְ ְק ַׁש ְ
אמ ְ
יׁשט ַּב ֶ
ֶער נִ ְ
אל ְפן ַאז ִאיְך
עה ְ
ער ְׁש ֶטער ָהאט ִמיר גֶ ָ
אֹויּב ְ
ֶ ֶדער
יסק.
אקּומען פּונֶ עם ִד ְ
ֶ ּגּועים ָהאט ֶער ַּב
ּגַ ְע ִ
דּורְך
ְ ייליגְ ן ֶר ִּבי'ן
וארן צּום ֵה ִ
עו ְ
קּורב גֶ ָ
ִּבין ְמ ָ
ייער ְׁש ֶווער
אּומאן ִאיז ִאים זֵ ֶ
ַ קּומענְ ִדיג ַקיין
ָאנְ ֶ
ִדי ֵע ָצה פּון
עווען
גֶ ֶ
ּבֹודדּות,
ִה ְת ְ
זָ אגְ ן צּום רבונו של עולם איך וויל פארן
צום הייליגן רבי'ן מיט מיין
ִאיְך ָהאּב זִ יְך
ִּתיקּון ֶדעם
אינגל. עּפט
עק ֶל ְ
צּוגֶ ְ
ַה ְּכ ָל ִליָ ,א ֶּבער
ייע ֶרע
צּו ִדי ַט ֶ
ַאז ויסנְ ִדיג
ִו ְ
עצין אּון
עד ִ
ֶמ ֶ
יקר
ִע ָ ֶדער
עלֹויּבט ֶדער
ְ גֶ
ִּתיקּון ִאיז ִאים
ער ְׁש ֶטער
אֹויּב ְ
ֶ
ְּב ֶרענְ גֶ ען צּו
ַאז ִדי ֵע ָצה
יּבן
ַפאר ִדי זִ ְ
וארן ַא
עו ְ
ִאיז גֶ ָ
ייליגְ ן
ֵה ִ צּום 138
ֵח ֶלק פּון ַמיין
ָהאט ַצ ִּדיק
עּבן אּון ַמיין
ֶל ְ
ארּואיגְ ט
ִ ִמיר ַּב
ויסן.
עו ְ
גֶ ִ
ער ְס ֶטע ָוואס ִאיְך ֶקען.
ַאז ִאיְך ָהאּב גֶ עטּון ִדי ֶמ ְ
קּור ֶצע ֶטעג ַפאר רֹאׁש ַה ָׁשנָ ה ִּבין ִאיְך גֶ עגַ אנְ גֶ ען
ְ
אכ ְטס זֶ ענֶ ען
ייטאג צּונַ ְ
עפער ְפ ַר ָ
אׁש ֶ
עלֹויּבט צּום ַּב ֶ
ְ גֶ
ארט
יצער ַצ ִּדיק אּון ָד ְ
יבנִ ֶ
ייליגְ ן ִר ְ
צּום ִצּיּון פּון ֵה ִ
ארט ָהאט ִאין ִאין
ִמיר גֶ עגַ אנְ גֶ ען צּום ִצּיּון אּון ָד ְ
ארן
עווען ִאיְך זָ אל ֶקענֶ ען ָפ ְ
ָהאּב ִאיְך ִמ ְת ַּפ ֵּלל גֶ ֶ
מֹורים ָוואס ִאיז
ְד ַריי ָׁש ָעה גֶ עזָ אגְ ט ִדי ַא ֶלע ֶצען ִמזְ ִ
עכ ִטיגְ ן ִאינְ גְ ל.
ייליגְ ן ֶר ִּבי'ן ִמיט ַמיין ֶל ְ
צּום ֵה ִ
יכער
עווען ַא נֵ ס ַפאר ִאים צּו טּוןִ ,איְך ִּבין זִ ֶ
ַמ ָּמׁש גֶ ֶ
ּוב ָּקׁשֹות
ארט ִמיט ְּת ִפּלֹות ַ
אר ְּב ֶרענְ גֶ ען ָד ְ
אכן ַפ ְ
נָ ְ
יטן ּכ ַֹח פּון ַצ ִּדיק ִאיז ַא ֶלעס ֶמעגְ ִליְך אּון ִדי
ַאז ִמ ְ
גּוטע
ארף נָ אְך ַא ֶ
עׁש ִּפ ְירט ַאז ִאיְך ַד ְ
ָהאּב ִאיְך גֶ ְ
אֹויפן ֶוועג פּונֶ עם
ְ אקּומען
ֶ ֲה ָכנֹות ָוואס ֶער ָהאט ַּב
עווען ִמיט ַמיינֶ ע
ּבֹודדּותָ ,האּב ִאיְך ַמ ְמ ִׁשיְך גֶ ֶ
ִה ְת ְ
עהאט ַא ֵח ֶלק ִאין ֶדעם
יסק ָהאט אֹויְך גֶ ַ
יכן ִד ְ
ער ִל ְ
ֶה ְ
ערט
עה ְ
ארט ָהאּב ִאיְך ִווי גֶ ֶ
עלדָ ,ד ְ
ַּב ָּקׁשֹות ִאין ֶפ ְ
נֵ ס.
ער ַקייט ִ'די ָוואְך
יכ ְ
ַא קֹול ָוואס זָ אגְ ט ִמיר ִמיט ַא זִ ֶ
ִמיט ִפיל ַדאנְ ק.
2
"א גרוס פון די בהמות פון די פארם "...אזוי פלעגט
ער אלעמאל אונטערשרייבן די בריוון ביים סוף .ער אואמן קיין פון
מאנסי
איז געווען א מורא'דיג גוט הארציגער מענטש .ממש קאפיטל
אוועקגעגעבן דאס ביסן פון זיין מויל פאר צדקה.
איך רעד שוין נישט וואס ער האט געשיקט קיין
#3
רוסלאנד .דאס איז נאר א מעשה וואס איז געווען דא המשך פונעם אומאנער מאנסי'ער חסיד רבי משה
אין אמעריקע ,וואס אין די בראשית יארן ווען מ'האט לייב הערשענאוו זצ"ל אין א שמועס מיט הרה"ח
געגרינדעט די שטיבל. משה יעקב ראזנער הי"ו.
אזוי פלעגט ער קומען אלע יאר ראש השנה ,ביז די ווען מען האט אריבערגעברענגט די שטיבל פון
לעצטע יאר פון זיין לעבן .גלייך נאך ראש השנה איז איסט סייד קיין בארא פארק ,איז דער גאנצער
ער לא עלינו נישט געזונט געווארן -ער איז נישט עולם דארט געקומען אויף ראש השנה ,פלעגט ער
געווען אזוי אלט .אבער ער האט נישט געהאט אויכעט קומען קיין בארא פארק .שפעטער האט
ווער ס'זאל זיך מטפל זיין מיט אים .ער האט נישט מען געעפנט דעם שטיבל .ר' נפתלי רייכמאן ז"ל
געהאט קיין משפחה .איך ווייס אפילו נישט אויב ער מיט מיר זענען געווען די גבאים .אין אנפאנג האט
האט געהאט קרובים דא אין אמעריקע .גראדע ,ווען מען זיך זייער געמוטשעט מיט געלט אויפצוהאלטן
זיין טאטע איז נפטר געווארן זענען דא בריוון וואס דעם שטיבל.
גייען אהין צוריק צווישן אים מיט ר' נאשקע וועגן ס'איז געווען ממש לויטער קבצנים ,א פאר יונגעלייט
שטעלן א מצבה ,און באצאלן די קרקע .ער האט וואס קיינער האט נישט געהאט קיין געלט ,און
געשיקט געלט צו ערלעדיגן אלעס וואס מ'האט ס'נישט געווען מיט וואס צו גיין צום טיש .מען האט
געדארפט פאר זיין טאטע וועלכער איז אויך געווען געדארפט שאפן די געלט יעדן חודש אויפצוהלאטן
א ברסלב'ער חסיד .ר' נאשקע שרייבט אים צוריק דעם פלאץ .צאלן דירה געלט.
אז מ'האט געהאט מער ווי א מנין ביי די לוי' ,און איך האב אמאל מציע געווען פאר ר' נפתלי אז מ'זאל
ער משל'ט אים אויס ווי אזוי ס'האט אויסגעקוקט. שיקן פאר ר' משה לייב א בריוו אויב ער קען אונז
ער האט געוואלט געבן א נאמען נאך זיין טאטע. אביסל ארויסהעלפן מאנאטליך פאר די שטיבל .ער
ער האט נעבעך נישט געהאט קיין קינדער .ער איז האט גלייך געענטפערט א יא! ער איז מקדיש זיין
געווען בידידות מיט ר' בירך רובינסאן ז"ל ,האט ער מעשר געלט פאר'ן שטיבל.
זיך אויסגערעדט פאר אים ,אז זיין טאטע איז אוועק יעדן חודש -מ'האט נישט געדארפט מאנען ,מ'האט
און ער האט נישט געלאזט קיין נאמען נאך זיך .ר' נישט געדארפט רופן – ס'איז אנגעקומען א טשעק
בירך האט אים צוגעזאגט אז אויב ער וועט האבן א אויסגערעכנט ביז צו די לעצטע פרוטה מעשר.
קינד ,וועט ער געבן א נאמען נאך זיין טאטע .און איך געדענקט נישט פונקטליך וויפיל ,בערך ניינצן
טאקע ,ער האט געהאלטן ווארט און געגעבן א דאלער און זיבן און דרייסיג צענט .די זעלבער טשעק
נאמען אהרן יוסף .מיט דעם האט ער דערפריידט איז געקומען יעדן חודש ,אויסגערעכנט ביז צו דע
ר' משה לייב. לעצטע פרוטה...
בכל אופן ,דעם לעצטן ראש השנה איז ער זייער ער האט געוואלט אביסל פרייליך ,האט ער געשריבן:
3
זעט מען דארט .חוץ די בריוון איז דא נאך וועגן נישט געזונט געווארן ,ער האט נישט געקענט
די קשר ידידות וואס זיי האבן געהאט .מ'זעט פון אפילו ארויסגיין פון שטיבל .ער איז אזוי נישט
די בריוון ווי נאנט ר' נאשקע איז געווען מיט אים. געזונט געווען ,און ס'איז נישט געווען ווער ס'זאל
אן אינטערעסאנטע זאך עובדא איז געווען ווען זיך מטפל זיין.
מ'האט אויפגעשטעלט די שטיבל דא אין מאנסי, ר' נפתלי רייכמאן האט געהאט א גאלדענע
מיר האבן געהאט דא אינגאנצן א קומץ אידן און הארץ ,און ער האט געזען אז ר' משה לייב זאל
סאיז נישט געווען ווער עס זאל געבן געלט .מען נישט בלייבן אליין .ער האט אים מסדר געווען ביי
האט געוואלט קויפן א בנין ,האט מען געמוזט א שכן נעבן שטיבל .זיי האבן אים אריינגענומען
גיין שאפן די געלט .אזוי ווי מ'איז ארומגעגאנגען
-רוב געלט איז געקומען פון פרעמדע מענטשן,
איז מיר איינגעפאלן איין טאג אז מ'זאל אפשר
אריבערגיין צו ר' משה לייב וויינבערגער .ער
איז אמאל געווען א נגיד'ישע איד ,און ער האט
זייער ליב געהאט ר' משה לייב הערשענאוו.
אזוי ווי ס'איז נישט פארבליבן קיין שם ושארית,
מ'זאל אים בעטן ער זאל מאכן א זכר פאר ר'
משה לייב הערשענאוו .ס'איז געווען סליחות אין שטוב ,און ער איז דארט געבליבן צוויי אדער
טעג דעמאלטס ,זענען מיר אריבער צו ר' משה דריי חדשים ביז ער איז נפטר געווארן.
לייב וויינבערגער ,און מ'האט אים געזאגט אז ווען ער איז נפטר געווארן האט ער נישט
דער איד איז געווען א ברסלב'ער חסיד ,ס'איז איבערגעלאזט קיין שם ושארית .מען האט
נישט געבליבן פון אים קיין משפחה ,מיר ווילן געמאכט א לוי' .מיר האבן געוואוסט אז ער האט
איבערלאזן א זכר אין שטיבל ,ער זאל געבן א געהאט א רכוש פון בריוון פון ר' נאשקע .איך
תרומה לעילוי נשמת ר' משה לייב. האב געזאגט פאר ר' יודל ליכטער ז"ל "ס'זאל
אזוי ווי ס'איז געווען סליחות טעג זאגט ער מיר" : נאר נישט פארפאלן ווערן ,אזא חשוב'ע אוצר".
איך וויל אייך עפעס איבערזאגן א זאך ,וואס איך האב איך געבעטן א איד אז ער זאל פרובירן צו
האב געהערט פון משה לייב הערשענאוו .איר באקומען די בריוו .און א טאג צוויי נאכן פטירה
ווייסט אז ער האט געשריבן בריוון ,און געהאט איז ער געפארן צום פארם אין מהדרין ,דארט
א קשר מיט ר' נאשקע .ער האט מיר אמאל וואו ר' משה לייב איז געווען איינגעשטעלט .ער
איבערגעזאגט א ווארט פון ר' נאשקע און איך האט איבערגעדרייט די גאנצע ארום ,אבער האט
וועל אייך דאס איבערזאגן". גארנישט געפונען .עד היום ווייס איך נישט וואו
"דאס איז א זאך וואס ר' נאשקע האט ס'זענען אהינגעקומען די בריוון .גראדע אין דעם
איבערגעזאגט בשם דער זיידע רבי נתן ,און ס'איז ספר "כך נפרצה הדרך" ,איז ביים סוף דא אסאך
נישט געדרוקט אין ליקוטי הלכות ,אבער ער פון די בריוון וואס ר' נאשקע האט געשריבן פאר
האט עס געהערט בעל פה". ר' משה לייב .אפאר זייער אינטערעסאנטע זאכן
4
נישט געדרוקט ,אבער ר' משה לייב וויינבערגער
ווען ער האט געהערט דאס ווארט ,איז ער זייער
נתפעל געווארן .ער איז ארויס פון די כלים .האט
ער מיר געזאגט" :ר' משה יעקב ,איך וויל דיר געבן
א באזונדערע ישר כח פאר דעם ,און איך וועל זיך
משתדל זיין צו טון וואס איך קען".
א פאר טאג שפעטער איז ער צוריקגעקומען ,און
געברענגט א פאר טויזנט דאלער ,עס זאל זיין א זכר
לעילוי נשמת פאר דער ר' משה לייב הערשענאוו. רבי נתן האט געפרעגט א קשיא :ווען ס'קומט
נעילה יום כיפור ,איז דא איינע פון די פיוטים וואס
דאס זענען די מעשיות פון די פשוט'ע אידן וועלכע
מ'זאגט 'ישמיעני סלחתי יושב בסתר עליון '.האט
זענען געווען ביי אונז .א איד ,נישט קיין גרויסער
רבי נתן געפרעגט אזוי :וואס איז פשט אין דעם?
תלמיד חכם ,אבער ס'איז געווען דער ענין פון
משך די גאנצע נעילה האלט מען אין איין זאגן
ומצאת את לבבו נאמן לפניך .דאס האט מען געזען
'ויאמר ה' סלחתי כדבריך' ,און נאכדעם ביי די סוף
אפילו ביי די אלע פשוט'ע אידן ,די חשיבות פון
פון נעילה בעט מען "ישמיעני סלחתי" .וואלט
יעדע מצוה ,די חשיבות פון צדקה .מ'זעט פון די
געדארפט זיין פארקערט .מ'וואלט געדארפט קודם
בריוון וואס ער האט געשריבן צו ר' נאשקע ,וואס
בעטן "ישמיעני סלחתי" ,און נאכדעם זאגן "ויאמר
האט באדייט ביי אים צו שטיצן אנשי שלומינו ,צו
ה' סלחתי כדברך".
שטיצן די עובדים אין אומאן ,ס'איז געווען ביי אים
אזוי טייער די מצוה ווי כל הון דעלמא .און זיין זכות האט רבי נתן געזאגט אזוי .אז ווען א איד נעמט
זאל ביישטיין. אריין אין קאפ וויפיל חטאים ,עוונות ופשעים ער
האט ,איז אים שווער צו גלייבן אז ער קען אין איין
דעם רבינ'ס זאך איז אזא מורא'דיגע כח ,אז עס
טאג אלעס צעווישן .עס קומט א יום כיפור ,עיצומו
האט געקענט אפילו ביי א פשוט'ע בעל הבית
של יום מכפר ,אין איין טאג ווערט אלעס צעווישט,
אויפטון די זעלבע זאך וואס עס קען אויפגעטון ביי
דער מענטש ווערט אינגאנצן נקי .ס'גייט עפעס
די גרויסע עובדים.
נישט אריין אין קאפ.
דער אייבערשטער זאל העלפן ס'זאל אונז אין הארץ
וועגן דעם בעט מען דער אייבערשטער "ישמיעני
אריינגיין דער ענין פון די פשטות ,די תמימות ,די
סלחתי" ,ס'זאל אריינגיין אין קאפ דעם סלחתי.
צדקה ס'זאל אונז אויכעט אריינגיין ,דער רבי האט
'שמע' איז א לשון פון הבנה ,און מ'זאל עס
דאך אמאל געזאגט אז ער האט דריי כיתות .ער
פארשטיין ,אז ס'איז דא אזא מציאות אז 'עיצומו
האט א כיתה וואס קומט צו אים הערן שיינע תורות,
של יום מכפר' ,און מ'זאל גלייבן באמונה שלימה אז
און ער האט א כיתה וועלכע קומען עסן קויליטש,
דער אייבערשטער האט מקבל געווען די תפילות,
און ער האט א דריטע כיתה וועלכע זענען ביי אים
און מ'האט א סליחה ,א גאנצע סליחה.
אין הארץ איינגעבאקן ,זאל דער אייבערשטער אונז
אלע העלפן מ'זאל זיין פון די דריטע כיתה. מ'קען דערקענען פון דעם ווארט ,ס'איז דא דער
חותם פון רבי נתן אויף דעם ווארט .אפילו ס'איז
ַּביי ֶר ִּבי נָתָ נְ'ס נְסִ יעוֹת #58 אונטערוועגנס
ליידער נפטר .דער רבי איז זייער צעבראכן דערפון ,ער מיר האבן געשלאסן יאר תקס"ו; דער פערטער יאר פון
האט געלייגט גרויס האפענונג אז מיט דעם קינד וועט רבי נתנ'ס התקרבות .מיר וועלן בעזר השם ברענגען
מקרב זיין ביאת המשיח. אן איבערבליק פון יאר תקס"ו:
* א פרייטאג נאכ'ן אויפשטיין פון שבעה האט דער * יאר תקס"ו איז געווען אן אנגעפילטע יאר פאר רבי
רבי געזאגט א תורה ווי ער האט צום ערשטן מאל נתן אין זיין געהויבענע דינסט ביים רבי'ן .ער האט
מגלה איבער זיין עבודה צו מתקן זיין נשמות ,וואס אסאך געשריבן פון רבינ'ס חידושים און געגאנגען
צוליב דעם ליידט ער זיך אן מיט אזויפיל צרות ה' אויף פארשידענע שליחות'ן פאר'ן רבי'ן.
ירחם. * נאך סוכות ווערט ביי רבי נתן געבוירן א צווייטער
* דער רבי פארט ארויס אין וועג צו די חסידים ווי זיין קינד! רבי נתן רופט דאס קינד "מאיר".
שטייגער יעדן זומער .דער רבי רעדט גרויסע סודות * דער רבי שטעלט אויס א פערזענליכע סדר עבודה
פון ביאת המשיח .ביי יענע נסיעה אנטפלעקט ער פאר די חסידים ,יעדער באזונדער לויט זיין תיקון
די ערשטע מעשה פון סיפורי מעשיות .ווי דער רבי הנפש.
הייבט אן" :אין וועג האב איך דערציילט א מעשה...
* דער רבי אנטפלעקט פאר רבי נתן דעם ספר הנשרף.
רבי נתן איז נישט דארט אבער דער רבי דערציילט
* דער רבי האט געזאגט פאר רבי נתן אז עס איז
אים דאס איבער.
שוין געקומען די צייט צו אנהייבן צו פארשרייבן זיינע
אצינד ליינט ווייטער:
אייגענע חידושי תורה.
אין יאר תקס"ה איז רבי נתנ'ס שווער אויפגענומען
* דער ספר המידות ווערט פארטיג.
געווארן אלס רב אין דער שטאט מאהלוב און דער
* דער רבי שיקט צוויי פון זיינע תלמידים צו
גאנצער אומגעגנט .די משפחה האט זיך דאן באזעצט
צעשפרייטן זיינע כתבים פון דעם ספר הנשרף און
אין מאהלוב.
ליקוטי מוהר"ן .דער רבי בעט זיי זאלן איינרייסן פאר
אצינד ,פאר ראש השנה פון יאר תקס"ז ,איז רבי נתנ'ס
דאס לעבן פון זיין קינד.
רביצין געפארן מיט די קינדער צו אירע עלטערן אויף
* די כתבים ווערן אין ענדע נישט איבעראל
ראש השנה ,נאך א תקופה פון צוויי יאר וואס זיי
פארשפרייט ווייל דער שטן האט כסדר אונטערגעלייגט
האבן זיך נישט געזען .און רבי נתן איז געפארן קיין
שטרויכלונגען.
ברסלב צו זיין מיט'ן רבי'ן.
* דעם רבי'נס הייליג קינד ,רבי שלמה אפרים ווערט
6
אונטערוועגנס
דאס איז נאך געווען פון די קליינע זאכן ,פאר רבי נתן דער פלאן איז געווען אז זיי וועלן זיך אומקערן
האט זייער געארט אויף דעם וואס ער איז ווייט פון אהיים קיין נעמירוב נאך פאר סוכות אדער תיכף
רבי'ן .ער איז צוגעוואוינט געווען צו וואוינען נאנט נאך יום טוב .דערפאר איז רבי נתן אהיימגעפארן
צו ברסלב ,ביז אפאר שעה האט ער זיך געקענט קיין נעמירוב גלייך נאך יום כיפור .אבער אזוי ווי
געפונען ביים רבי'ן .אבער פון מאהלוב איז געווען א די רביצין איז נישט אנגעקומען אהיים ,האט רבי
מהלך צו פארן. נתן זיך ארויסגעלאזט אין וועג קיין מאהלוב צו זיין
רבי נתן רופט אן די תקופה" :גלות מאהלוב". משפחה .ער איז אנגעקומען דאנערשטאג ,איין טאג
פאר סוכות.
אין יענע תקופה האט רבי נתן געשריבן א בריוו צום
רבי'ן ווי ער רעדט זיך אויס אויף זיינע שוועריגקייטן למעשה איז זיין שווער נאך אלץ נישט אנגעקומען
וואס ער גייט אלץ אריבער און זיין צער אויף דעם אהיים .ער איז אויפגעהאלטן געווארן אין קרעמעניץ
וואס ער קען נישט קומען צום רבי'ן. וואו ער האט געדינט אלס רב .רבי נתן האט געהאפט
אז דער שווער וועט כאטש אנקומען אהיים אויף
ערב חנוכה תקס"ז
סוכות און ער וועט זיך קענען צוריקקערן אהיים
מען האט שוין אריינגעטראטן אין חודש כסלו און
גלייך נאך יום טוב ,אבער דערווייל איז שוין אויך
רבי נתן איז נאכאלץ אין גלות מאהלוב .ער טראכט
סוכות פארביי און דער שווער איז נאכאלץ נישט דא.
שוין פון חנוכה ביים רבי'ן ,אבער דער שווער איז
רבי נתן האט פארשטאנען אז עס פאסט נישט צו
נאכאלץ נישט אנגעקומען.
פארלאזן מאהלוב איידער מען גיבט שלום דעם
אנהייב כסלו איז דער רבי באשאנקען געווארן מיט
שווער .פאר'ן שווער'ס כבוד וועגן האט ער געמוזט
א זון! דער רבי האט אים א נאמען געגעבן" ,יעקב".
בלייבן אין מאהלוב.
יענע וואך האט דער רבי געזאגט א הויכע תורה .רבי
א טאג נאך א טאג איז פארביי און דער שווער איז
נתן איז אבער נישט דארט געווען .ער האט נישט
נאכאלץ נישט אהיימגעקומען .רבי נתן וואלט נישט
געקענט מיטהאלטן די שמחה און ברית .עס האט
געהאט קיין פראבלעם צו בלייבן ביים שווער אין הויז
אים זייער לייד געטון אויף דעם פארלוסט און אז ער
ווען נישט די ארומיגע פראבלעמען .דאס התנגדות
האט נישט געקענט הערן די תורה פון רבי'ן אליין.
וואס איז שוין ענדליך פארשלאפן געווארן ,האט
די געטרייע חברים האבן אים כסדר געשיקט בריוון
זיך אצינד ווידער אויפגעוועקט .די מתנגדים האבן
קיין מאהלוב מיט אלע מעלדונגען און נייעס וואס
ווידער אנגעהויבן צו רודפ'ן און שווער מאכן דאס
קומט פאר אין ברסלב .אזוי אויך האבן זיי אים
לעבן פון רבי נתן.
געשריבן די תורה וואס דער רבי האט דאן געזאגט
פונדעסטוועגן ,נאך פיר יאר זיין מקורב צום הייליגן
לכבוד די שמחה.
רבי'ן און פארזוכן פון זיין זיסער קוואל ,איז שוין
פארזעצונג קומט אי"ה
פאר רבי נתן גרינגער געווען זיך צו האלטן שטארק
חנוכה דערנענטערט זיך מיט שנעלע טריט .וואס קעגן די מתנגדים .עס האט אים שוין ווייניגער
וועט זיין? וועט רבי נתן מוותר זיין אויף דעם רבי'נס אינטערעסירט וואס אנדערע האבן צו זאגן קעגן זיין
שבת חנוכה? התנהגות.
7
רות!
או ְצ ֹ
אר ָמאגְ ט ֹ
ִאיר ַפ ְ
המשך פון זייט 12
רּוּב ְירן ִמיר צּועדן ָטאג? ְּפ ִ ּבֹודדּות יֶ ְ
ַמאכְ ן ִמיר ִה ְת ְ ייטע זַ אלְ ן אּון עדן וִ וינְ ְקל ,אּון ִפילֶ ע ְּב ֵר ֶ
ַּבאלֹויכְ ְטן יֶ ְ
גּוטע נְ קּודֹות ַּביי זַ יין ְׁש ֶטענְ ִדיג ְּב ִׂש ְמ ָחה? זּוכְ ן ִמיר ֶ ער ְיּבןקּוקט נָ ארֶ .ער ָהאט זִ יְך גֶ ִ ערן וואּו ֶמען ְ ימ ְ ִצ ֶ
ערע ִא ְידן? ֶדער ֶר ִּבי גִ יט אּונְ ז ָדאְך ַאזֶ עלְ כֶ ע ַאנְ ֶד ֶ ִדי אֹויגְ ן ַפאר וואּונְ ֶדערֶ .ער ָהאט גֶ עזֶ ען ַפאר
וערט וִ וי אֹוצרֹות וָ ואס זֶ ענֶ ען ִפיל ֶמער וֶ ְ ייע ֶרע ְ ַט ֶ ל-רֹויטע ַהאנְ ט ֶ אפעס פּון טּונְ ְק ערלִ יכֶ ע ַׁש ֶזִ יְך ֶה ְ
עדע ֵאיינְ ִציגֶ ע דּורְך יֶ ֶ
וערן ְ
גָ אלְ ד; ִמיר ֶקענֶ ען ַרייְך וֶ ְ אקט עּפ ְ
ערס ָאנְ גֶ ַעׁשנִ ְיצ ֶטע ָהאלְ ץ ,אּון ְפ ִר ְידזְ ִׁש ֶיד ְגֶ ְ
רֹויסגֶ עזָ אגְ ט פּון זַ יין ֵהיילִ יג
וארט וָ ואס ֶער ָהאט ַא ְ וָ ְ גּוטע זַ אכְ ן.
ארט ֶ ִמיט ְפלֵ ייׁשִ ,פיׁש ,אּון ַאלֶ ע ָס ְ
אֹויסנִ ְיצן ִדי ָדאזִ יגֶ ע
ְ מֹוילָ .א ֶּבער ִמיר מּוזְ ן ִריכְ ִטיג
לֹומ ֶ'קע
יטן ,זִ ְיצט זִ יְך ֶר ִּבי ְׁש ְ
ארט ִאינְ ִמ ְ אּון ֶע ְרגֶ עץ ָד ְ
עדע עמען יֶ ֶ אֹוצרֹות אּון ֵעצֹות .וֶ וען ִמיר וֶ ועלְ ן נֶ ֶ ְ
ער ֶטע ִׁשיְך אּון ִמיט זַ יין ַאלְ ְטן ַאנְ צּוגִ ,מיט צּולֶ עכֶ ְ
וארט פּון ֶדעם ֵהיילִ יגְ ן ֶר ִּבי'ן אּון עדע וָ ְ ֵע ָצה אּון יֶ ֶ
יטאג .אּון פּון עּב ֶטע ְּב ִרילְ ן ,אּון ֶע ְסט זַ יין ִמ ָ אר ְקלֶ ְ
ַפ ְ
עמאלְ ט וֶ ועלְ ן ִמיר אֹויס ִפ ְירן אֹויף לְ ַמ ֲע ֶׂשהֶ ,ד ָ
ְ ֶעס
אׁש ֵטייט ִדי ֶע ְסן וָ ואס ֶער לֵ ייגְ ט ַא ַריין ִאין וָ ואס ַּב ְ
עפער פּון ִדי אׁש ֶ וערן ֱא ֶמ ֶת'ע ֲע ִׁש ִירים ,נָ אנְ ט צּום ַּב ֶ
וֶ ְ
רּוקענֶ ע ְׁש ִט ְיקלֶ עְך ַחּלָ ה לֹויּבלִ יְך! ְט ֶ
אּומגְ ְ ְ מֹויל?
עדן ְׁש ִריט. עדע ִמינּוט אּון אֹויף יֶ ְ וֶ ועלְ ט ,אֹויף יֶ ֶ
עּבלִ ְיּבן ַאלְ ס ִׁש ַיריִ ים פּון ִדי ערגֶ ְ וָ ואס זֶ ענֶ ען ִא ֶיּב ְ
ת'דיגֶ ע ְסעּודֹותַ ,איינְ גֶ עטּונְ ֶקען ִאין ַא ִּב ְיסל ֶׁש ֶמן ַׁש ָּב ִ
זַ יִ ת...
א שטיקל פון ליקוטי תפלות (לויט תפלה
ערט אֹויף ארק גֶ עוואּונְ ֶד ְ ָּדוִ ד ָהאט זִ יְך גָ אר ְׁש ַט ְ
מד ח"ב) אויף די וואכעדיגע פרשה
יׁשט!אר ְׁש ֵטיי ִדיר ִאינְ גַ אנְ ְצן נִ ְ "איְך ַפ ְ
לֹומ ֶ'קעִ : ְׁש ְ
"יעקב און עשו" אֹוצרֹות ,אּון
עּפער.
ְ
עמער ְׁשלֶ ֶ
רֹויסע
אסט ָדאְך ַאזֶ עלְ כֶ ע גְ ֶ דּו ָה ְ
דּו ִפ ְיר ְסט זִ יְך אֹויף וִ וי ַאן ָא ֶר ֶ
יתים אֹויל?! רּוקענֶ ע ַחּלָ ה ִמיט זֵ ִ ארוָ ואס ֶע ְסטּו ְט ֶ ַפ ְ
עלף ִמיר ִמיט ער ׁ ְש ֶטערֶ ,ה ְיב ְיך ֶ ּבעט ִדיר אוֹ ֶ ּ ִא ְ
ארט אסט ָדאְך ָדא ַפאר ִדי אֹויגְ ן ַאלֶ ע ָס ְ דּו ָה ְ
עבן "כּ ַֹח"
יך זָ אל זוֹ ֶכה זַ יין צ ּו גֶ ְ ּ גְ רוֹ יס ַר ֲח ָמנוּת ִא ְ אֹוצרֹות
אקע זַ אכְ ן! נִ יץ ַדיינֶ ע ְ עׁש ַמ ֶ
ַמ ֲאכָ לִ ים אּון גֶ ְ
ַפאר ִדי ַמ ְלכוּת ִ ּד ְק ֻד ּׁ ָשה ,זִ י זָ אל זִ ְ
יך ִמ ְת ַ ּג ֵ ּבר זַ יין אקע ,אּון עׁש ַמ ֶ יׁשע ,גֶ ְ אּון ַדיין ֲע ִׁשירּות! ֶעס ְפ ִר ֶ
יך זָ אל זוֹ ֶכה זַ יין "מ ְלכוּת ָה ִר ׁ ְש ָעה" ,אוּן ִא ְ אוֹ יף ַ וארג!"
עטיגֶ ע ֶע ְסנְ וַ ְזֶ ִ
יפן יֵ ֶצר ָה ָרע.
צ ּו ַמגְ ִ ּביר זַ יין ֶדעם יֵ ֶצר טוֹ ב אוֹ ְ ֶדער ָא ְדלֶ ער ָהאט גֶ עזָ אגְ ט ַפאר ִדי זְ ֵקנִ ים ִאינֶ עם
יך זָ אל זוֹ ֶכהׁ ֶשענְ ק ִמיר ָח ְכ ָמה ִמיט ַ ּד ַעת ִא ְ אֹוצרֹות ִמיט אר ָמאגְ ט ָדאְך ִריזִ יגֶ ע ְ "איר ַפ ְ טּורעםִ : ֶ
ייליגֶ ע
אך ִאין ִדי ֵה ִעדע זַ ְ
זַ יין צ ּו קו ְּקן אוֹ יף יֶ ֶ אטן ִאיןערן צּום ַט ְ ערנֶ ענְ ֶט ְ וָ ואס ִאיר ֶקענְ ט זִ יְך ֶד ְ
יך זָ אל זִ ְ
יך שֵׂ ֶכל וָ ואס ִאיז ָדא ִאין ֶדעם ,אוּן ִא ְ אפטָ ,א ֶּבער עהֹויע ֶרע נָ אנְ ְט ַׁש ְ
ֶ אּומגֶ
ימל ִמיט ַאן ְ ִה ְ
ערן צ ּו ִדיר דו ְּר ְך ַא ֶלע זַ ְ
אכן וָ ואס ִאיז ערנֶ ענְ ֶט ְ
ֶד ְ אּבלֶ עם ִאיז ַאז ִאיר ִפ ְירט זִ יְך עס ֶטע ְּפ ָר ְ
ייער גְ ֶר ְ ַא ֶ
ועלט.
אר ַהאנֶ ען אוֹ יף ִדי וֶ ְ
ַפ ְ יׁשט אֹויס עמעלַ ייט ,וַ וייל ִאיר נִ ְיצט נִ ְ אֹויף וִ וי ָא ֶר ֶ
אר ָמאגְ ט!" אֹוצרֹות וָ ואס ִאיר ַפ ְ ִדי ְ
8
מַ עֲ ֶשׂה יג'
ִדי זִ ְּיבן ֶּבעטְ לֶ ְערס'
ערט אוֹ יף צ ּו זַ יין "ה ְ
ֶער ָהאט צ ּו זֵ יי גֶ עזָ אגְ טֶ : יפ ֶטער' ָאנְ גֶ ערו ְּפןָ ,וואס ֶער ִאיז
'פ ְ
יך ֶדער ִ ָהאט זִ ְ
ייע ֶרע ערט ַא ְ
ייך אוּם [צו ִּריק] צ ּו ַא ֶ עלייטֶ ,ק ְ ימ ַ
ָא ִר ֶ עדענְ ק נָ ְ
אך ֲא ִפילוּ, יך גֶ ֶ "א ְ
עוועןִ : נָ ְ
אך יוּנְ גֶ ער גֶ ֶ
ייע ֶרע 'אוֹ ְצרוֹ ת'".
'אוֹ ְצרוֹ ת' ,אוּן נו ְּצט ִמיט ַא ֶ אכט
עט ַר ְ
יסגֶ ְ
אבן אוֹ ְ
'ח ָכ ִמים'ָ ,וואס זֵ יי ָה ְ ּ
ִדי ֲ
אלן
"אז זֵ יי זָ ְ
אוּן ֶער ָהאט צ ּו זֵ יי גֶ עזָ אגְ טַ : ערנְ ְדל'".
'ק ְ
ָדאס ֶ
'ע ְל ֶטער' נָ ְ
אך יסגֵ יין פוּן ֶדעם 'טו ֶּרעם'ֶ , ַארוֹ ְ עק ְס ֶטער'ָ ,וואס ֶער ִאיז נָ ְ
אך יך ֶדער 'זֶ ְ ָהאט זִ ְ
יער
'ע ְל ֶטער ,זָ אל ְפ ִר ֶ
'ע ְל ֶטער' – ֶווער ְס ֶ
ֶ עדענְ ק נָ ְ
אך "א ְ
יך גֶ ֶ עוועןָ ,אנְ גֶ ערו ְּפןִ :
'יוּנְ גֶ ער' גֶ ֶ
יסגֵ יין".
ַארוֹ ְ יידער
'פ ִרי'ֵ ,א ֶ
'ט ַעם' פוּן ֶדער ּ ְ
ֲא ִפילוֶּ ,דעם ַ
יסגֶ ענו ֶּמען פוּן ֶדעם
ָהאט ֶער זֵ יי ַא ֶלע ַארוֹ ְ 'פ ִרי'". 'ט ַעם' ִאיז ַא ַריין ִאין ֶדער ְּ
ֶדער ַ
'קינְ ד'
יער' ָדאס ִ 'פ ִר ֶ
'טו ֶּרעם'ָ .האט ֶער ְ "א ְ
יך עטער' ָאנְ גֶ ערו ְּפןִ : יב ֶ
יך ֶדער 'זִ ֶ ּ ָהאט זִ ְ
וארן צוּם ֶא ֶמתִ ,איז ֶער זִ ְ
יך יסגֶ ענו ֶּמען – ָו ְ
ַארוֹ ְ 'פ ִרי', יח' פוּן ֶדער ְּ עדענְ ק נָ ְ
אך ֲא ִפילוֶּ ,דעם ֵ'ר ַ גֶ ֶ
'ע ְל ֶטער' פוּן זֵ יי ַא ֶלע.
ֶ 'פ ִרי'".
יח' ִאיז ַא ַריין ִאין ֶדער ּ ְ
יידער ֶדער ֵ'ר ַ
ֵא ֶ
עוועןָ ,האט ֶער ִאים
'איז 'יוּנְ גֶ ער' גֶ ֶ
אוּן ֶווער ְס ִ "א ְ
יך ִ 'א ְכ ֶטער' ָאנְ גֶ ערו ְּפן:
יך ֶדער ַ ָהאט זִ ְ
'ע ְל ְט ְס ְטן־
יסגֶ ענו ֶּמען .אוּן ֶדעם ֶ
יער' ַארוֹ ְ
'פ ִר ֶ
ְ 'פ ִרי', 'מ ְר ֶאה' פוּן ֶדער ְּ עדענְ ק נָ ְ
אך ֲא ִפילוִּ ,די ַ גֶ ֶ
עפ ְירט.
יסגֶ ִ
זָ ֵקן'ָ ,האט ֶער גָ אר 'צוּם סוֹ ף' ַארוֹ ְ 'פ ִרי'"
'מ ְר ֶאה' ִאיז ַארוֹ יף אוֹ יף ֶדער ּ ְ
יידער ִדי ַ
ֵא ֶ
עווען 'יוּנְ גֶ ער'ֶ ,דער ִאיז זִ ְ
יך 'איז גֶ ֶ
וארן ֶווער ְס ִ
ָו ְ עווען גָ אר ַא
אלט גֶ ֶ
עמ ְ יך ִ ּבין נָ ְ
אך ֶד ָ "אוּן ִא ְ
'ע ְל ֶטער'(ָ ,ו ְ
וארן ָוואס 'יוּנְ גֶ ער'ָ ,האט ֶער עווען ֶ
גֶ ֶ עט ֶלער'ָ ,וואס ֶער
ער־ב ְ
ֶּ 'קינְ ד' ְ(ד ַהיְ ינוֶּ :דער ְ ּ
'ב ִלינְ ֶד ִ
יילט) – אוּן ֶדער
ער ֵצ ְ
שה' ֶד ְ
ע־מ ֲע ֶ ׂ
ער ַ
'ע ְל ֶט ֶ זִ ְ
יך ַא ְלץ ַא ֶ ארט יך ִ ּבין אוֹ ְ
יך ָד ְ יילט ָדאס ַא ְלץ) – אוּן ִא ְער ֵצ ְ
ֶד ְ
עווען 'יוּנְ גֶ ער' פוּן
'ע ְל ְט ְס ֶטער־זָ ֵקן'ֶ ,דער ִאיז גֶ ֶ
ֶ עדענְ ק יך ָאנְ גֶ ערו ְּפןִ :א ְ
יך גֶ ֶ יך ִמ ְ
עווען"; ָהאבּ ִא ְ גֶ ֶ
זֵ יי ַא ֶלע. ישט'".
ארנִ ׁ ְ
עדענְ ק 'גָ ְ שיוֹ ת ,אוּן ִא ְ
יך גֶ ֶ ִדי ַא ֶלע ַמ ֲע ִ ׂ
ער־א ְד ֶלער' צ ּו זֵ יי ָ יס
יך ֶדער 'גְ רוֹ ֶָהאט זִ ְ "אט ָדאס ִאיז ַא גַ אנְ ץ אבן זֵ יי זִ ְ
יך ָאנְ גֶ ערו ְּפןָ : ָה ְ ּ
יך ֶוועל ַא ְ
ייך ְמ ַפ ֵר ׁש זַ יין ִדי ַא ֶלע "א ְ
ָאנְ גֶ ערו ְּפןִ : 'איז
שה'ֶ ,ע ְל ֶטער פוּן ַא ֶלע" .אוּן ְס ִ
ע־מ ֲע ֶ ׂ
'א ְל ֶט ַ
ַ
יילט".
ער ֵצ ְ
אבן ֶד ְ
ַמ ֲעשִׂ יוֹ תָ ,וואס ִדי ַא ֶלע ָה ְ ּ עוועןָ ,וואס ָדאס
ַ ּביי זֵ יי ַא גְ רוֹ יס ִחידו ּׁש גֶ ֶ
עדענְ ְקט נָ ְ
אך, "אז ֶער גֶ ֶ
יילטַ :
ער ֵצ ְ
ֶדער ָהאט ֶד ְ עדענְ ְקט ֶמער פוּן ַא ֶלע.
'קינְ ד' גֶ ֶ
ִ
עלע' פוּן ֶדער 'ע ֶּפ ֶ
יטן ָדאס ֶ עשנִ ְ
'האט ָא ּ ְפגֶ ׁ ְ
ַאז ְמ ָ 'א ְד ֶלער',
יסער ָ
ער ַווייל ִאיז ָאנְ גֶ עקו ֶּמען ַא גְ רוֹ ֶ
ֶד ְ
עדענְ ְקט נָ ְ
אך ֲא ִפילוּ, 'צ ַווייג'" – ֵמיינְ ט ֶערֶ ,ער גֶ ְֶ אפט אוֹ יף ֶדעם 'טו ֶּרעם' ,אוּןעק ַל ְּ
אוּן ָהאט ָאנְ גֶ ְ
9 9
עסער' פוּן זֵ יי
וארן ֶער ִאיז 'גְ ֶר ֶ
ישט'" – ָו ְ
ארנִ ׁ ְ
'גָ ְ אפל' – יטן ֶדעם נָ ְּ
עשנִ ְ
'א ְּפגֶ ׁ ְ
'האט ִאים ָ
ַאז ְמ ָ
עווען
עדענְ ְקט ֲא ִפיל ּו ָוואס ְס'גֶ ֶ
ַא ֶלע – אוּן ֶער גֶ ֶ עטאן, (כלוֹ ַמרֲ :א ִפיל ּו ָדאס ָוואס ִמיט ִאים ָהאט זִ ְ
יך גֶ ָ ְּ
יבער] ַפאר 'נֶ ֶפ ׁש'' ,רו ַּח' ,וּ'נְ ׁ ָש ָמה' – ְדרוּם ֶ[ד ִ
ער ֶ ּ 'האט ִאים
וארןַ ,אז ְמ ָ
עו ְ
יכף ִווי ֶער ִאיז גֶ עבּ וֹ ְירן גֶ ָ
ֵּת ֶּ
ישט'"
ארנִ ׁ ְ
עדענְ ְקט 'גָ ְ
"ער גֶ ֶ
ָהאט ֶער גֶ עזָ אגְ טֶ : עדענְ ְקט
אפל' – ֲא ִפיל ּו ָדאס גֶ ֶ יטן ֶדעם נָ ְּ
עשנִ ְ
'א ּ ְפגֶ ׁ ְ
ָ
עווען
ישט" גֶ ֶ
ארנִ ׁ ְ
"ס'גָ ְ עדענְ ְקט נָ ְ
אך ַאז ְ (כלוֹ ַמרֶ :ער גֶ ֶ
ְּ ֶער אוֹ ְ
יך).
עטאן, ארט ָהאט זִ ְ
יך גֶ ָ עדענְ ְקט ֶער ֲא ִפילוָּ ,וואס ָד ְ
– גֶ ֶ ערערָ ,וואס ֶער ָהאט גֶ עזָ אגְ ט: אוּן ֶדער ַאנְ ֶד ֶ
עכער פוּן ַא ֶלע).
ָוואס ָדאס ִאיז ֶה ֶ עכט
'ל ְ עדענְ ְקט נָ ְ
אך ֲא ִפילוַּ ,אז ָדאס ֶ "ער גֶ ֶ
ֶ
ער־א ְד ֶלער' ָהאט צ ּו זֵ יי ָ יס
אוּן ֶדער 'גְ רוֹ ֶ עדענְ ְקט
עב ֶרענְ ט'" – ֵמיינְ ט ֶערֶ ,ער גֶ ֶ
ָהאט גֶ ְ ּ
ייע ֶרע ערט ַא ְ
ייך אוּם [צו ִּריק] צ ּו ַא ֶ "ק ְגֶ עזָ אגְ טֶ : עווען ְ ּב ִעיבּ וּרָ ,וואס
אךַ ,אז ֶער ִאיז גֶ ֶ נָ ְ
ייע ֶרע 'גו ִּפין' [ ּגו ִּפים:
יפן'ָ ,דאס זֶ ענֶ ען ַא ֶ
'ש ְ
ִׁ אפ –
עכט אוֹ יף ֶדעם ָק ּ
אלט ְ ּב ֶרענְ ט ַא ֶל ְ
עמ ְ
ֶד ָ
וארן
עו ְ
אכן גֶ ָ
ערס]ָ ,וואס זֵ יי זֶ ענֶ ען צו ְ ּּב ָר ְ
ער ּ ֶפ ְ
ֶק ְ "אז
וארן ַאזוֹ י ׁ ְש ֵטייט ִאין ֶדער גְ ָמ ָרא (נִ ָ ּדה לַ :):
ָ(ו ְ
וערן – ַהיינְ ט
יעט ֶו ְ וידער גֶ עבּ וֹ ֶועלן ִו ֶ
– זֵ יי ֶו ְ אלט ַאז ָדאס ִקינְ ד ִאיז ַ ּביי ֶדער מו ֶּטער עמ ְ ֶד ָ
ערט ַא ְ
ייך אוּם [צו ִּריק] צ ּו זֵ יי" – אוּן ֶער ָהאט ֶק ְ עכט אוֹ יף זַ יין
אלט ְ ּב ֶרענְ ט ַא ֶל ְ
עמ ְ ִאין בּ וֹ ְ
יךֶ ,ד ָ
עבענְ ְט ׁ ְשט.
זֵ יי גֶ ֶ ּ אפ" ְוכוּ').
ָק ּ
עט ֶלער' ָוואס
ן־ב ְ אוּן צ ּו ִמיר ְ(ד ַהיְ ינוּ :צוּם ְ ּ
'ב ִלינְ ְד ֶ ּ "אז ֶער אוּן ֶדער ָוואס ֶער ָהאט גֶ עזָ אגְ טַ :
יילט ָדאס ַא ְלץ)ָ ,האט ֶער גֶ עזָ אגְ ט
ער ֵצ ְ
ֶער ֶד ְ יבן
'האט ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ עדענְ ְקט נָ ְ
אך ֲא ִפילוַּ ,אז ְס ָ גֶ ֶ
ער־א ְד ֶלער')" :ד ּו קוּם ִמיט
ָ יס ְ(ד ַהיְ ינוֶּ :דער 'גְ רוֹ ֶ עדענְ ְקט 'פ ִרי'" – ָדאס ִאיזֶ ,ער גֶ ֶ וערן ַא ּ ְצ ּו ֶו ְ
וארן ד ּו י־ווי ִא ְ
יך – ָו ְ וארן ד ּו ִ ּביזְ ט ַאזוֹ ִ
ִמירָ ,ו ְ יבן צ ּו נָ ְ
אך ֲא ִפילוִּ ,ווי זַ יין גוּף ָהאט ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
ר־א ְלט' ,אוּן 'גָ אר־יוּנְ ג' ,אוּן ד ּו ייע ִַ ּביזְ ט 'זֵ ֶ ייבט נָ אר ָאן
אלט ַאז ָדאס ִקינְ ד ֵה ְ ּ
עמ ְ
וערןֶ ,ד ָ
ֶו ְ
עבן,יבן צ ּו ֶל ְ ּ
ישט' ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
ארנִ ׁ ְ אסט נָ ְ
אך 'גָ ְ ָה ְ וערן.
אפן צ ּו ֶו ְ
אש ְ
ַ ּב ׁ ַ
ר־א ְלט' – אוּן ִא ְ
יך ִ ּבין ייע ַארט 'זֵ ֶ אוּן ד ּו ִ ּביזְ ט ָפ ְ עדענְ ְקט נָ ְ
אלטַ ,אז
עמ ְ
"ד ָ
אךֶ : אוּן ֶדער גֶ ֶ
ר־א ְלט' ,אוּן ִ ּבין
ייע ַ וארן ִא ְ
יך ִ ּבין 'זֵ ֶ יך ַאזוֹ יָ ,ו ְ אוֹ ְ
ערנְ ְדל' צ ּו ְפ ַלאנְ ְצן ִדי
'ק ְ
עפ ְירט ָדאס ֶ
'האט גֶ ִ
ְמ ָ
נָ ְ
אך 'גָ אר־יוּנְ ג'" ְוכוּ'. עדענְ ְקט נָ ְ
אך ֲא ִפילוּ, 'פ ִרי'" – ָדאס ִאיזֶ ,ער גֶ ֶ
ְּ
'ה ְס ָּכ ָמה' פוּן נִ ְמ ָצא [קו ְּמט אוֹ יס]ָ ,האבּ ִא ְ
יך ַא ַ וארן .אוּן ֶדער עו ְ ִווי ִדי ִט ּ ָפה ִאיז נִ ְמ ׁ ַש ְך גֶ ָ
ייער־
יך ִ ּבין 'זֵ ֶ ן־א ְד ֶלער'ַ ,אז ִא ְ
יס ָ ֶדעם 'גְ רוֹ ְ אבן
'ח ָכ ִמים'ָ ,וואס זֵ יי ָה ְ ּ"די ַ עדענְ ְקט נָ ְ
אךִ : גֶ ֶ
ַא ְלט' ,אוּן ִ ּבין 'גָ אר־יוּנְ ג' ְוכוּ' – ַהיינְ ט ׁ ֶשענְ ק ערנְ ְדל'" – ֵמיינְ ט ֶער, 'ק ְאכט ָדאס ֶ עט ַר ְיסגֶ ְאוֹ ְ
עשאנְ ק'ַ ,אז יך ַא ְ
ייך ְ ּב ַמ ָּתנָ ה גְ מו ָּרה ְ'ד ָר ׁ ָשה־גֶ ׁ ַ ִא ְ אך ֲא ִפילוַּ ,אז ִדי ִט ָּפה ִאיז נָ ְ
אך עדענְ ְקט נָ ְֶער גֶ ֶ
י־א ְלט' ִווי ִא ְ
יך. 'אזוֹ ַ
אלט זַ יין ַ
ִאיר זָ ְ "דעם עדענְ ְקט נָ ְ
אךֶ : עווען ִאין מ ַֹח .אוּן ֶדער גֶ ֶ
גֶ ֶ
ש ְמ ָחה ,אוּן
יסע ִ ׂ
וארן ַא גְ רוֹ ֶ
עו ְ
ארט גֶ ָ
ִאיז ָד ְ יח"
"ר ַ
ַט ַעם'" – ָדאס ִאיז ָדאס 'נֶ ֶפ ׁש' .אוּן ֶדער ֵ
ייער
יסע ֶח ְד ָוה – אוּן זֵ יי זֶ ענֶ ען זֵ ֶייער ַא גְ רוֹ ֶ
זֵ ֶ "מ ְר ֶאה" – ָדאס
– ָדאס ִאיז ֶדער 'רו ַּח' .אוּן ִדי ַ
עווען.
עך גֶ ֶייל ְ
ְפ ֵר ֶ ִאיז ִדי 'נְ ׁ ָש ָמה'.
עדענְ ְקט
"ער גֶ ֶ
אוּן ָדאס ִקינְ ד ָהאט גֶ עזָ אגְ טֶ :
10
לאמיר זיך
פארהערן
( )4 די דרייצנסטע מעשה -די זיבן בעטלערס
❑ נפש וואס האט דער בלינדער בעטלער געדענקט? א.
❑ רוח ❑ די אלע מעשיות
❑ נשמה ❑ גאר נישט
צו וואו האט ער זיי געהייסן צוריק גיין? ז. ❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג
❑ צו די שיפן וואס זאגט דער גרויסער אדלער? ב.
❑ צו זייערע גופים ❑ הערט אויף זיין עשירים
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג ❑ הערט אויף זיין ארימע לייט
וואס איז געווען דער אדלער? ח. ❑ הערט אויף זיין ענוים
❑ אלט וועמען האט דער אדלער ארויס גענומען די ערשטע? ג.
❑ אינג ❑ דעם גרעסטער זקן
❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג ❑ דאס קינד
וואס איז געווארן נאך די דרשה געשאנק פון דעם בעטלער? ט. ❑ לויט די א"ב
❑ א גרויסע שמחה וויאזוי האט ער מפרש געווען דעם זעקסטן זקן וואס געדענקט די טעם? ד.
❑ א גרויסע שמחה און זייער א גרויסע חדוה ❑ נפש
❑ א גרויסע שמחה און זייער א גרויסע חדוה און זיי זענען זייער ❑ רוח
פרייליך געווען ❑ נשמה
האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? י. וויאזוי האט ער מפרש געווען דעם זיבעטן זקן וואס געדענקט די ריח? ה.
❑ נפש
❑ איינמאל
❑ רוח
❑ צוויימאל ❑ נשמה
❑ איך האב געוואלט וויאזוי האט ער מפרש געווען דעם אכטן זקן וואס געדענקט די מראה? ו.
טיפער געטראכט
ווען האט דער רבי דערציילט פון דעם בלינדן בעטלער ?
וויפיל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות וועגן א "קינד" ?
תשובות אויף די מעשה פון די זיבן בעטלערס ()3
עבן? אויף דער אך גָ אר יונְ גִ ,א ְיך ָהאב נָ ְ
אך גָ אר נִ יט ָאנְ גִ יהוֹ ְיבן צו לֶ ְ ייער ַאלְ טִ ,א ְיך ִבין נָ ְ
אויף וועמען איז געזאגט געווארן ? ִא ְיך ִבין זֵ ֶ
בלינדער בעטלער
וויפיל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "חתונה" ? 4מאל – אין מעשה ב' דער מלך און דער קיסר ,אין מעשה י' דער
בערגיר מיטן ארימאן ,אין מעשה י"ב דער בעל תפילה -ביי די כת פון שמחה ,און אין די מעשה פון די זיבן בעטלערס.
עסען ֶּדעם וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "עפעלע" ? 2מאל – אין מעשה א' אבידת בת מלך ֵּת ֶּ
יכף וִ וי ֶּער ָהאט גִ יגֶּ ֶּ
ֶּע ִפיל ,און אין די מעשה פון די זיבן בעטלערס
וויפיל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "שיף" ? 10מאל – אין מעשה ב' מלך וקיסר :זיי האבין געדונגען א שיף ,דער
סוחר האט געגעבן פאר זיין בן יחיד א שיף ,דער בן יחיד פון דער מלך מיט זיין ווייב האבן זיך גילאזט אויפן שיף ,אין מעשה ו' מלך
עצט אוֹ יף ֵּאיין ִשיף ,דער רוצח האט געהאט א יפין ,אין מעשה י' בערגיר ועני :דער בן הבערגיר האט זִ ְׁ
יך גִ יזֶּ ְׁ עניְׁ :ש ֵּטייט ַחיִ ל אוֹ יף ִש ִ
שיף ,דער רוצח האט געפונען א שיף פון פיש כאפערס ,דער ארימאן איז געפארן מיט א שיף ,דער בן הבערגיר מיט די בת העני מיט
דער עני האבין גִ ידונְׁ גֶּ ען א שיף ,און ביי די מעשה פון די זיבן בעטלערס.
צו ענטפערן די בחינות ,רופט
02-5-3333-72
11
רות!
או ְצ ֹ
אר ָמאגְ ט ֹ
ִאיר ַפ ְ
ייער
אציֶ ע .זֵ ֶ אר ַמ ְ
אּומ ִריכְ ִטיגֶ ע ִאינְ ָפ ְ
ְ ְקלַ אנְ גֶ ען אּון יילט זֵ יי ִדי ַמ ֲע ֶׂשה פּון ִדי זְ ֵקנִ ים ,וואּו ער ֵצ ְעט ֶלער ֶד ְ ֶדער ֶּב ְ
עהאלְ ְטן ַפאר ִא ֶיּבער ַא יָ אר, אפט ָהאט ָאנְ גֶ ַ א'ׁש ְרּות ַ
ַח ְב ָ אר ְימט אֹויף וִ וי וַ וייט זַ יין זִ ּכָ רֹון עדער זָ ֵקן ָהאט זִ יְך ַּב ִ יֶ ֶ
עּבלִ ְיּבן אּונְ ֶטער
אּון ַפאר ֶר ִּבי ָּדוִ ד ִאיז ֶעס ְׁש ֶטענְ ִדיג גֶ ְ עקּומען,
ֶ רֹויסער ָא ְד ֶלער ִאיז ָאנְ גֶ
ַא ְר ֶּבעטִּ .ביז וֶ וען ֶדער גְ ֶ
מּוע ְסן אּון ְׁשמּועֹות ַא ְפ ַראגֶ ע ֵצייכְ ן" :זֶ ענֶ ען ַאלֶ ע ְׁש ֶ טּורעם אּון זֵ יי גֶ עזָ אגְ ט: אּפט ִאינֶ עם ֶ עק ַל ְ ֶער ָהאט ָאנְ גֶ ְ
אקע ַאזַ א נָ גִ יד,
לֹומ ֶ'קע ַט ֱֶא ֶמת אּון ִריכְ ִטיג? ִאיז ר' ְׁש ְ צּוריק צּו ערט זִ יְך ִ עלייט; ֶק ְערט אֹויף צּו זַ יין ָא ִר ֶימ ַ "ה ְֶ
ָא ֶדער ֶעס זֶ ענֶ ען הֹוילֶ ע ִּד ְמיֹונֹות?" אֹוצרֹות וָ ואס ִאיר ייּבט ָאן נִ ְיצן ִדי ְ
אֹוצרֹות ,אּון ֵה ְ ייע ֶרע ְ ַא ֶ
אר ָמאגְ ט".ַפ ְ
אדנְ ט ִאין ַא ֶהעלְ ן ָטאגִ ,איז ֶר ִּבי ָּדוִ ד ַאיינְ גֶ עלַ ְ
קּומען ַּבאזּוכְ ן רּותאִ ,אים צּו ֶ דּורְך זַ יין ַח ְב ָוארן ְ גֶ עוָ ְ לֹומ ֶ'קע
רּותא ִמיט ֶר ִּבי ְׁש ְערנֶ ען ְּב ַח ְב ָ ֶר ִּבי ָּדוִ ד ְפלֶ עגְ ט לֶ ְ
לֹומ ֶ'קע ָהאט ִאים גּוטער ַח ֶבר ֶר ִּבי ְׁש ְ ער ֵהיים .זַ יין ֶ ִאינְ ֶד ְ ער ְפ ִרי נָ אכְ 'ן ַדאוֶ וענֶ ען וָ ִת ִיקין .זֵ יי זֶ ענֶ ען
עדן ִאינְ ֶד ְ יֶ ְ
ּתֹורה וָ ואס ֶער יּדּוׁשי ָ עפט ִמיט ִח ֵ גֶ עוָ ואלְ ט וַ וייזְ ן ַא ֶה ְ עסן ִאינְ ֵאיינֶ עם ִאין ֵּבית ַה ֶמ ְד ָרׁש ַפאר ְצוֵ ויי ָׁש ָעה גֶ עזֶ ְ
עׁש ִר ְיּבן נָ אְך ִאין יְ ִׁש ָיבה. ָהאט גֶ ְ ערנְ טייסיג גֶ עלֶ ְ
ַצייט ,אּון ְפלַ ִ
ימ ֶטער ַצייט אׁש ִט ְ
צּו ֶדער ַּב ְ ּגְ ָמ ָראֲ ,הלָ כָ ה ,אּון ֶדעם ֶר ִּבי'נְ ס
ִאיז ֶער צּוגֶ עגַ אנְ גֶ ען צּו זַ יין ְס ָפ ִרים.
עקּומען ֶ הֹויז .וֶ וען ֶער ִאיז ָאנְ גֶ ֶר ִּבי ָּדוִ ד ָהאט ְׁש ֶטענְ ִדיג
עּבענֶ עם ַא ְד ֶרעס, צּום ָאנְ גֶ עגֶ ֶ לֹומ ֶ'קעעוואּוסט ַאז ֶר ִּבי ְׁש ְ ְ גֶ
עקענְ ט ָהאט ֶער זִ יְך קֹוים גֶ ֶ אר ָמאגְ ט גָ אר ַא ַסאְך גֶ עלְ ט, ַפ ְ
עען: ייּבן וָ ואס זַ יינֶ ע אֹויגְ ן זֶ ֶ גְ לֵ ְ רֹויסן ָהאט ֶמען ָא ֶּבער ִאינְ ְד ְ
ואטע אקיגֶ ע ְּפ ִריוַ ֶ ירׁ-ש ָט ִ
ַא ִפ ְ ער ֶקענְ ט אֹויף ִאים. יׁשט ֶד ְ ארנִ ְ גָ ְ
ערלִ יְך וִ וילַ אַ ,א ִריזִ יגֶ ער הֹויף ֶה ְ ערט ַאז זַ יין עה ְֶער ָהאט ּכְ ֵס ֶדר גֶ ֶ
ארט עׁש ַטאט ִמיט ַאלֶ ע ָס ְ אֹויסגֶ ְ
ְ וארן
עּבענְ ְט ְׁשט גֶ עוָ ְ ַח ֶבר ִאיז גֶ ֶ
יימער ְפלַ אנְ צּונְ גֶ ען ערלִ יכֶ ע ֵּב ֶ ֶה ְ עהֹויע ְרן ֲע ִׁשירּות,
ֶ אּומגֶ
ִמיט ַאן ְ
ער-פאלְ ן ְפלִ ְיסן ַ ואס
אּון ְקלֵ יינֶ ע וַ ֶ ָא ֶּבער זַ יין ְקלֵ יידּונְ ג ָהאט ָדאס
ימלְ ִדיגֶ ע ויׁשן זֵ יי ,אּון ַא ִה ְ ְצוִ ְ רֹויסגֶ עוִ ויזְ ן .אֹויְך
יׁשט ַא ְ ִּבכְ לַ ל נִ ְ
עׁש ִּפ ְירט גֶ ערּוְך ָהאט זִ יְך גֶ ְ עקענְ טמּוע ְסן ָהאט ֶער גֶ ֶ ייע ֶרע ְפ ַריינְ ְטלִ יכֶ ע ְׁש ֶ פּון זֵ ֶ
ערן גַ אנְ ְצן ֶׁש ַטח.ִא ֶיּב ְ וער ֶטער ַאז ֶדער ַח ֶבר זַ יינֶ ער ויׁשן ִדי וֶ ְ עקן ְצוִ ְ ער ְׁש ֶמ ְ ֶד ְ
צּוקּומעןֶ .ער ָהאט
ֶ וארן ַא ַריינְ
ערּופן גֶ עוָ ְ
ְ ֶר ִּבי ָּדוִ ד ִאיז גֶ אֹוצרֹותָ ,א ֶּבער לֹויט וִ וי ֶער ָהאט אר ָמאגְ ט ֶענְ ְדלָ אזֶ ע ְ ַפ ְ
ייטע ְט ֶרעּפ ִמיט עד ֵר ֶגֶ עזֶ ען ַפאר זִ יְך קּונְ ְס ְטלִ יכֶ ע גֶ ְ עּבט,
עקלֶ ְ יׁשט גֶ ְ
עקענְ טָ ,האט ֶעס ִאים ֶע ֶּפעס נִ ְ ִאים גֶ ֶ
אּבן
עמ ְּפלֶ עְך ָה ְ ערלִ יכֶ ע לֶ ְ עצ ְיר ֶטע צֹויםֶ ,ה ְ אֹויסגֶ ִ
ְ ַאן ערט אֹויף ִדי ַאלֶ ע ְׁשמּועֹות אּון ֶער ָהאט זִ יְך גֶ עוואּונְ ֶד ְ
המשך אויף זייט 9 ערט ִצי ֶא ְפ ָׁשר זֶ ענֶ ען ָדאס ְּבלֹויז ַפאלְ ֶׁשע עקלֶ ְ אּון גֶ ְ
חלק מהוצאת הגליון נתנדב ע"י חלק מהוצאת הגליון נתנדב ע"י חלק מהוצאת הגליון נתנדב ע"י
הר"ר אשר זעליג מרגליות הי"ו הר"ר שמואל מרדכי שפירא הי"ו הר"ר חיים מנחם ארי' ציפער הי"ו
לרגל נישואי בנו למזל טוב לרגל הולדת בתו למזל טוב לרגל הולדת בתו למזל טוב
