gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen

שבוע: תולדות (2026-11-09)

נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫©‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫למכון נעימות אליעזר סקולען בארה"ק‬ ‫ואין רשות לצלם או לתרגם או להעתיק‬ ‫למאגר מידע אפילו חלק מן הספר ללא אישור בכתב‬ ‫לקחת חלק בהדפסת ספרי סקולען צור קשר במייל ‪skulen3@gmail.com‬‬ ‫‪copyright by mechon nemois eliezer skulen. beth shemesh.‬‬ ‫‪in all countries subscribing to the international copyright union.‬‬ ‫‪PRINTED IN ISRAEL‬‬ ‫יצא לאור העולם ע"י‬ ‫מכון נעימות אליעזר בארה"ק‬ ‫‪053-415-2636‬‬ ‫ב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת הרב קלמן ווייס שליט"א‬ ‫מו"צ העדה החרדית‬ ‫בס"ד כ"ז שבט תשפ"א‬ ‫הנני בזה בשורות האלה לחזק ולאמץ את ידי הבה"ח החשוב והיקר‬ ‫ירא שמים ובעל מדות תרומיות דבוק בלו"נ ברבותינו הק' מסקולען‬ ‫זי"ע ולהבל"ח לכ"ק האדמורי"ם ממשיכי דרכם שליט"א‬ ‫כמר אליעזר זוסיא רובין ני"ו‬ ‫אשר ליקט ואיזן דבריהם הקדושים של האדמורי"ם מסקולען זצוק"ל‬ ‫במשך שנים על ענינים שונים בתורה ועבודת השי"ת וכן במה‬ ‫שהביאו מספה"ק תלמידי הבעש"ט הק' בענינים רמים אלו והבה"ח‬ ‫החשוב הנ"ל תורגם אותם ללשון "האידיש" שיהא שימה בפיהם של‬ ‫רבים אשר אינם מבינים בלה"ק‬ ‫ונקרא שמו "נעימות אליעזר"‬ ‫ודבר גדול מאד עשה בעמיו לקרב דבריהם הק' אשר מלאים ביר"ש‬ ‫וקדושה בדברים היוצאים מלב טהור וקדוש שבודאי יכנסו ללבם של‬ ‫ישראל לקרבם לעבוד"ה ולתורה וקדושה וע"כ גם ידי תכון עמו‬ ‫להוציא לאור ספר הקדוש הזה ויזכה להפיץ תורתם בקרב ישראל‬ ‫מתוך נחת ובריות גופא ברוב הצלחה וסייעתא דשמיא בכל הענינים‬ ‫אמן‪:‬‬ ‫הכו"ח לכבוד התורה וצדיקי הדור‪:‬‬ ‫קלונימוס קלמן ווייס‬ ‫ג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת אב"ד קאסאן שליט"א‬ ‫מו"צ העדה החרדית‬ ‫הנני מצטרף להנ"ל והשי"ת יעזור להרחיב גבולי הקדושה ויתקדש שם‬ ‫שמים בעולם ובזכות זה נזכה בקרוב להתגלות מלך המשיח בב"א‪:‬‬ ‫הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסערט ויזניץ שליט"א‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן אז מ'זאל זיך קענען מתחזק זיין און‬ ‫מתרומם זיין אויפן דרך פון אונזערע הייליגע רבי'ס "לבית סקולען"‪,‬‬ ‫און אין סקולען איז דאך אסאך אסאך לייכטער זיך צו מתרומם זיין‪,‬‬ ‫ווייל די זיס'קייט דארטן איז דאך גאר גאר הויעך און דערהויבן און‬ ‫ליכטיג‪ ,‬און איך בין זיכער אז פון אויבן וועלן זיי משפיע זיין שפע‬ ‫עבודת השם פאר די אלע וואס וועלן לערנען אין דעם הייליגן ספר‪.‬‬ ‫[והוסיף‪ :‬ס'איז מיר שווער "נישט" צו חתמ'נען אויף אזאנ'ס]‪.‬‬ ‫יעקב בהה"צ מוהר"א זצללה"ה‬ ‫ד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מדושינסקיא שליט"א‬ ‫הנני בזה לחזק ולאמץ ידי הבה"ח היקר זוכה ומזכה את הרבים‬ ‫כמר אליעזר זוסיא רובין נרו יאיר ויזרח‬ ‫יהי ד"א עמו בכל אשר יפנה‪ ,‬ויצליח דרכו הטובה על דרך רבותיו‬ ‫הקדושים אשר האירו את ישראל בנועם אמרותיהם וזמירותיהם‪,‬‬ ‫ויזכה לראות ברכה בעמלו מתוך הרחבת הדעת וטוב לב תמיד‬ ‫לאויושט"א‪:‬‬ ‫ה‬ ‫הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסקולען מאנסי שליט"א‬ ‫ה‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת רב דקהל אש תמיד בני ברק שליט"א‬ ‫הנני באתי להמליץ טוב עבור הבה"ח חסידא ופרישא המפורסם‬ ‫בתורותיו ומידות הטובות והישרות מתאבק באפר רגליהם כל צדיקי‬ ‫הדור ובפרט כ"ק האדמורי"ם מסקולען‬ ‫ה"ה שמו הולך לפניו‬ ‫מוהר"ר אליעזר זוסיא רובין שליט"א‬ ‫יה"ר שיזכה תמיד להפיץ מעינתיו חוצה ויזכה תמיד את הרבים בטוב‬ ‫טעם ודעת ואך טוב וחסד ירדפוהו כל ימי חייו בחן של טעם זקנים‬ ‫ויזכה במהרה לקבל פני משיח צדקנו אמן בב"א‪:‬‬ ‫ידידו המכבדו בלב טוב‬ ‫ורבינו זצ"ל היה אומר תמיד‪ ,‬שלפני שהולכים ללמוד צריכים‬ ‫לכוון לקיים מצות לימוד התורה‪ ,‬כי הרי מצות צריכות כוונה‪,‬‬ ‫וממילא וצריך אדם לומר קודם הלימוד בפה מלא‪:‬‬ ‫של‬ ‫או ַרְיי ָתא ֶׁ‬ ‫שה ְּד ֹ‬ ‫ה ֲֵרינִ י מ ּוכָ ן ּו ְמז ּו ָמן לְ ַקיֵם ִמ ְצוַ ת ֲע ֵׂ‬ ‫ש ָּכת ּוב ַּב ּת ֹו ָרה ּולְ מַ ְד ֶּתם א ָֹתם‬ ‫לִ ּמ ּוד הַ ּת ֹו ָרה ְּכמוֹ ֶׁ‬ ‫זו ְּכ ֵדי לְ ַקיֵּם‬ ‫שה ִמ ְצָוה ּ‬ ‫ּו ְׁשמַ ְר ֶּתם ַל ֲעש ָֹׂתם וַה ֲֵרינִ י עוֹ ֶׂ‬ ‫בוֹרֵא יִ ְת ָּב ַר ְך‬ ‫הּ‬‫כדֵי ַל ֲעש ֹֹות נַחַ ת ר ּוחַ לְ ַ‬ ‫ִמ ְצוַ ת ּב ֹו ְר ִאי וּ ְ‬ ‫שם ָּכל יִ ְׂש ָר ֵאל‪:‬‬ ‫מו ְּב ֵׁ‬ ‫ְׁש ֹ‬ ‫יך ה ּוא ּו ְׁש ִכינְ ֵּת ּה ִּב ְד ִחיל ּו ּו ְר ִחימ ּו‬ ‫שא ְּב ִר ְ‬ ‫שם יִ ח ּוד קֻ ְד ָׁ‬ ‫לְ ֵׁ‬ ‫שם‬ ‫שם י"ה ְּבו"ה ְּביִ ח ּו ָדא שְׁלִ ים ְּב ֵׁ‬ ‫ּו ְר ִחימ ּו ּו ְד ִחיל ּו לְ יַ חֵ ד ֵׁ‬ ‫שה יָ ֵדינ ּו‬ ‫הינ ּו ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵׂ‬ ‫יהי נ ַֹעם יְהֹוָה אֱ ֹל ֵ‬ ‫ָּכל יִ ְׂש ָר ֵאל‪ִ :‬ו ִ‬ ‫שה יָ ֵדינ ּו ּכ ֹונְ נֵהוּ‪:‬‬ ‫ּכ ֹונְ נָ ה ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵׂ‬ ‫ז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫וכ"ק מרן רבינו זצ"ל‬ ‫היה אומר תמיד בכל הזדמנות‪:‬‬ ‫אז‪" :‬לְ כ ּו ָבנִ ים" – אז ווען איר גייט‬ ‫אוועק פון די התעוררות‪ ,‬דעמאלט'ס‪:‬‬ ‫"ש ְמע ּו לִ י" – דעמאלט'ס זאל אייך‬ ‫ִׁ‬ ‫קלונגען אין די אויער'ן דאס וואס איר‬ ‫האט דא געהערט‪!..‬‬ ‫ווייל בשעת ווען איר זענט דא‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס זעה איך דאך שוין אליין‬ ‫אז איר הערט מיך אויס‪ ,‬נאר ווען‬ ‫איר גייט "אוועק"‪ ..‬דעמאלט'ס זאל‬ ‫אייך קלונגען אין די אויער'ן דאס‬ ‫וואס איר האט דא געהערט‪!..‬‬ ‫ח‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫הקדמה‬ ‫י'שמחו ה'חסידים ו'יגילו ה'משתוקקים לראות אור כי טוב מאמרי קודש‬ ‫מרז"ל קדושים אשר בארץ המה‪ ,‬ובשבח והודאה להשי"ת שהחיינו‬ ‫וקימנו והגיענו לזמן הזה אני מודה ומשבח לאדון כל על שזכיתי לגמור‬ ‫ספר "נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מיוסד על‬ ‫דברי חז"ל ועל דברי רבותינו הקדושים תלמידי הבעל שם טוב הק'‬ ‫ותלמידי המגיד זצוק"ל‪ ,‬כדי שכל יהודי פשוט יזכה לשאוב מתורתם של‬ ‫רז"ל אשר מפיהם אנו חיים כל ימינו על אדמתינו‪ ,‬וכדי שכל יהודי פשוט‬ ‫יזכה לדעת את הדרך אשר ילכו בה ואת המעשה אשר יעשון‪.‬‬ ‫והרי כבר ידוע ליודעי חן‪ ,‬כי אמרו רז"ל (יבמות צ"ז‪ ).‬על כל האומר דבר‬ ‫שמועה מפיהם ששפתותיו דובבות בקבר‪ ,‬ובספר חסידים (ס' רכ"ד)‬ ‫איתא שהם מתפללין עליו שם וממליצים טובה עליו עכלה"ק‪.‬‬ ‫ומודה אני לפניך ה' אלקי ואלקי אבותי אשר זכיתי להוציא לאור ספר‬ ‫"נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מטרתו של הספר‬ ‫הוא אך ורק שכל יהודי יזכה לחיות עם "שויתי ה' לנגדי תמיד" בכל רגע‬ ‫ורגע ולקיים "בכל דרכיך דעהו" במלא מובן המלה‪.‬‬ ‫וברוך הוא אלקינו אשר נתן סיעתא דשמיא בעמלי וזכיתי לראות ברכה‬ ‫בעמלי‪ ,‬אשר אחרי שנים רבות וארוכות זכיתי לברך על המוגמר ולזכות‬ ‫את הרבים בדברים פשוטים וברורים נראים לעינים בעניני עבודת השם‬ ‫יתברך תורה ותפילה ומידות טובות וישרות‪ ,‬ואכן שמע אלקים מתוך‬ ‫סיעתא דשמיא אשר הרגשתי בה על כל צעד ושעל במהלך חיבור ספר‬ ‫זה‪ ,‬ומתוך שבח והודיה להשי"ת על כל הטוב אשר גמלני‪ ,‬הנני עומד‬ ‫עתה ב"פתח השער" ומתחנן לפני בורא כל עולמים שכה יתן ה' וכה‬ ‫יוסיף ויזכני להעלות דבר נאה ומתוקן על שולחן חכמים‪ ,‬ולהוסיף דעת‬ ‫ט‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ותבונה ויראת ה' טהורה בתוך לבבות ישראל‪ ,‬ואל יצא מתחת ידי שום‬ ‫מכשול חס ושלום‪ ,‬רק יחזק את האמונה ואת הניצוץ היהודי אשר נמצא‬ ‫בתוך כל אחד ואחד מישראל‪ ,‬ובעזרת השם יתברך יהיה לתועלת‬ ‫הרבים‪ ,‬ובפרט לבחורי ואברכי חוץ לארץ שיותר קל להם ללמוד ספרים‬ ‫"באידיש"‪ ,‬והרי כבר כתוב בתורתינו הק' בפרשה וילך (ל"א פ' י"ט)‪:‬‬ ‫"ועתה כתבו לכם את השירה הזאת ולמדה את בני ישראל שימה‬ ‫בפיהם"‪ ,‬פירוש שכל יהודי יזכה להבין ולהשכיל את התורה בשפה‬ ‫שהוא מבין טוב‪.‬‬ ‫וכאן המקום לציין שכל הספר מתחילה עד הסוף נעשית ע"פ הוראת‬ ‫והדרכת גדולי ישראל על כל צעד ושעל‪ ,‬וזהו אינו רק ספר לקריאה‬ ‫גרידא‪ ,‬כי אם גם ספר של לימוד התורה באמת‪ ,‬יען כי הרי זה משפיע‬ ‫יראת שמים במדה גדושה על לבבות ישראל‪.‬‬ ‫וכאן המקום להודות ולהלל לכל האנשים שעזרו ותרמו ותמכו למען‬ ‫הוצאת ספר זה‪ ,‬יהי רצון מלפני אבינו שבשמים שיזכו לראות אך ורק‬ ‫תענוג ונחת דקדושה מכל יוצ"ח‪ ,‬ויזכו לראות בנים ובני בנים עוסקים‬ ‫בתורה ובמצות באמת לאויושט"א‪.‬‬ ‫ובצאתי אפרוש כפי אל ה' בתפילה שאזכה לישב באהלה של תורה‬ ‫ולהרביץ תורה ויראה כל ימי חיי‪ ,‬ואזכה לעבוד את השם יתברך‬ ‫בשמחה ובטוב לבב מרוב כל מתוך שמחה של מצוה יחד עם כל‬ ‫ישראל‪ ,‬ואזכה להיות מאלו שמוסיפים יופי לכתר הגדול שנקרא‬ ‫תפארת ישרא"ל זרע אברה"ם אוהבו‪ ,‬מתוך הרחבת הדעת ומנוחה‪,‬‬ ‫ומתוך בריות גופא ונהורא מעליא‪ ,‬עדי נזכה בקרוב ליעוד הנביא ומלאה‬ ‫הארץ דעה את ה' וברחמים גדולים אקבצך בביאת גואל צדק ובבנין‬ ‫בית המקדש השלישי במהרה בימינו אמן‪:‬‬ ‫י‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ְו ֵא ֶּלה ּת ֹו ְלדֹת יִ ְצ ָחק ֶּבן ַא ְב ָר ָהם‬ ‫הולִ יד ֶאת יִ ְצחָ ק‪ :‬רש"י הק'‬ ‫ְו ֵאלֶּה ּת ֹולְ דֹת יִ ְצחָ ק ֶּבן ַא ְב ָרהָ ם ַא ְב ָרהָ ם ֹ‬ ‫זאגט אונז דא‪ ,‬אז‪" :‬עַ ל י ְֵדי שֶׁ כָּתַ ב הַ כָּתּוב יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם הֻזְ קַ ק לוֹמַ ר‬ ‫ַאבְ ָרהָ ם הוֹלִ יד אֶ ת יִצְ חָ ק"‪ ,‬ווייל‪" :‬לְ פִ י שֶׁ הָ יּו לֵיצָ נֵי הַ ּדוֹר או ְֹמ ִרים מֵ אֲבִ ימֶ לְֶך‬ ‫נִתְ עַ בְּ ָרה שָׂ ָרה שֶׁ הֲרֵ י כַּמָּ ה שָׁ נִים שָׁ הֲתָ ה עִ ם ַאבְ ָרהָ ם וְ ֹלא נִתְ עַ בְּ ָרה הֵ ימֶ ּנּו"‪ ,‬און‬ ‫ממילא‪" :‬מֶ ה עָ שָׂ ה הַ קָּ דוֹׁש בָּ רּוְך הּוא" – און ממילא וואס האט דער‬ ‫אייבערשטער געטוהן וועגן דעם‪!?..‬‬ ‫דער אייבערשטער האט‪" :‬צָ ר ְקלַסְ תֵּ ר פָּ נָיו שֶׁ ל יִצְ חָ ק ּדוֹמֶ ה לְ ַאבְ ָרהָ ם"‪ ,‬און‬ ‫ממילא דורך דעם‪" :‬וְ הֵ עִ ידּו הַ כֹּל ַאבְ ָרהָ ם הוֹלִ יד אֶ ת יִצְ חָ ק"‪ ,‬און‪" :‬וְ זֶהּו‬ ‫שֶׁ כָּתַ ב כַּאן יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם הָ יָה"‪ ,‬ווייל‪" :‬שֶׁ הֲרֵ י עֵ דּות יֵׁש שֶׁ ַאבְ ָרהָ ם הוֹלִ יד‬ ‫אֶ ת יִצְ חָ ק"‪.‬‬ ‫און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אז דורך דעם וואס‪:‬‬ ‫"יִצְ חָ ק" האט אויס געזעהן ווי זיין טאטע‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם"‪ ,‬דורך דעם איז אויף‬ ‫געוויזן געווארן פאר א יעדעם איינעם אז‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם הוֹלִ יד אֶ ת יִצְ חָ ק"‪ ,‬ווייל‬ ‫זיי האבן דאך ביידע אויס געזעהן די זעלבע‪.‬‬ ‫דאס מיינט‪ ,‬אז וויבאלד א יעדער איינער האט דאך שוין אליין געקענט זעהן‬ ‫מיט די אייגענ'ע אויגן אז עס איז טאקע‪" :‬יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם"‪ ,‬ווייל זיי האבן‬ ‫דאך ביידע אויס געזעהן די זעלבע‪ ,‬ממילא וועגן דעם האט א יעדער איינער‬ ‫אויס געשריגן אז‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם הוֹלִ יד אֶ ת יִצְ חָ ק"‪!..‬‬ ‫יא‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אבער מען דארף דאך אבער שטענדיג געדענקען‪ ,‬אז חז"ל (שבת דף‪ :‬קי"ח‬ ‫ע"ב) זאגן דאך אונז שוין בפירוש‪ ,‬אז די עיקר פון א יודישע שטוב איז דאך‬ ‫די‪" :‬עֲקֶ ֶרת הַ בַּ יִת" – אז די עיקר פון א יודישע שטוב איז דאך די "יודישע‬ ‫מאמע"‪ ,‬ווייל א יודישע מאמע איז דאך די איינציגסט'ע מענטש וואס‬ ‫געפונט זיך דאך מיט די קינדער א גאנצן טאג אין שטוב‪ ,‬און אויף איר ליגט‬ ‫דאך גאר א גרויסע אחריות פון די חינוך פון די קינדער‪.‬‬ ‫ווייל זי איז דאך די‪" :‬עֲקֶ ֶרת הַ בַּ יִת" פון די גאנצע שטוב‪ ,‬און זי געפונט זיך‬ ‫דאך מיט די קינדער פון אינדערפרי ביז ביינאכט‪ ,‬און זי לערנט דאך זיי אויס‬ ‫ווי אזוי אפ צו גיסן נעגל וואסער ווי א ערליכע יוד‪ ,‬און זי לערנט דאך זיי‬ ‫אויך אויס ווי אזוי צו מאכן ברכות מיט כוונה‪ ,‬און זי לערנט דאך זיי אויך‬ ‫אויס ווי אזוי צו רעדן שיין איינער צום צווייטן‪ ,‬און זי לערנט דאך זיי אויך‬ ‫אויס ווי אזוי צו האבן גוטע מידות‪ ,‬בקיצור‪ ..‬א "יודישע מאמע" איז די‬ ‫"עיקר" פון א "יודיש קינד" ווער עס וויל זיין א‪" :‬מו ֶֹדה עַ ל הָ אֱמֶ ת"‪.‬‬ ‫און די זעלבע זאך איז דאך אויך געווען דא ביי "יצחק אבינו"‪ ,‬ווייל וועמען‬ ‫איז געווען צו באדאנקען אז עס איז דא אויס געוואקסן אזא גרויסער‬ ‫הייליגער צדיק "יצחק אבינו"‪!?..‬‬ ‫אוודאי‪" :‬שָׂ ָרה אִ מֵּ ינּו"‪ ,‬ווייל די גאנצע‪" :‬יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם" איז דאך געווען‪:‬‬ ‫"כָּל כֻּּל ֹו שָׂ ָרה אִ מֵּ ינּו"‪ ,‬ווייל זי האט דאך איהם ערצויגן פון קינד ווייז ָאן מיט‬ ‫אזא איבער געגעבנ'קייט‪ ,‬און זי האט דאך געהיטן אויף איהם ווי איר‬ ‫שווארץ אפל פון אויג‪ ,‬און ער איז דאך געווען איר גאנצע‪" :‬נְשָׁ מָ ה"‪ ,‬און‬ ‫מען זעהט דאך שוין טאקע אויך קלאר‪ ,‬אז ווי נאר זי האט געהערט פון די‬ ‫מעשה פון די עקידה‪ ,‬איז דעמאלט'ס גלייך געווען‪" :‬פָּ ְרחָ ה נ ְִׁשמָ תָ ּה ִממֶּ נָּה‬ ‫יב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ּומֵ תָ ה"‪ ,‬ווייל יצחק איז דאך געווען איר גאנצע‪" :‬נְשָׁ מָ ה"‪ ,‬די גאנצע‪" :‬יִצְ חָ ק‬ ‫בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם" איז דאך געווען‪" :‬כָּל כֻּּל ֹו שָׂ ָרה אִ מֵּ ינּו"‪.‬‬ ‫און דו ביזט גערעכט טאקע אז "אברהם אבינו" האט אויך מחנך געווען‬ ‫"יצחק"‪ ,‬אבער א יעדע טאטע איז דאך פארנומען רוב צייט פון דעם טאג‬ ‫מיט זיינע פארשידענ'ע ענינים‪ ,‬און ממילא ווער איז איבער געבליבן‪:‬‬ ‫"הָ אֹ ֱהלָה אֶ ל שָׂ ָרה" – און ממילא ווער איז איבער געבליבן אין געצעלט מיט‬ ‫די קינדער דורך אויס דעם גאנצן טאג‪!?..‬‬ ‫נאר‪" :‬שָׂ ָרה אִ מֵּ ינּו"‪ ,‬און ווער האט זיך אפ געגעבן דורך אויס דעם גאנצן‬ ‫טאג מיט דעם גרויסן הייליגן צדיק "יצחק אבינו"‪ !?..‬נאר‪" :‬שָׂ ָרה אִ מֵּ ינּו"‪,‬‬ ‫און ממילא ווען דו קוקס'ט אריין אין דעם גרויסן הייליגן צדיק "יצחק‬ ‫אבינו" וועמען טרעפסטו‪ !?..‬אוודאי‪" :‬שָׂ ָרה אִ מֵּ ינּו"‪.‬‬ ‫און די ווערטער‪" :‬יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪:‬‬ ‫"שָׂ ָרה" [מיט די דריי אותיות]‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬די גאנצע‪" :‬יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם"‬ ‫איז דאך געווען‪ :‬כָּל כֻּּל ֹו "שָׂ ָרה אִ מֵּ ינּו"‪ ,‬ווייל ווי קען מען דען באשרייבן די‬ ‫שווערע ארבעט פון א "יודישע מאמע"‪ !?..‬און ווי קען מען דען באשרייבן‬ ‫די השקעה פון א "יודישע מאמע" אין איר קינד‪ !?..‬און ווי קען מען דען‬ ‫מסביר זיין וויפיל כח און מח א יודישע מאמע לייגט אריין אין איר קינד פון‬ ‫ווען דאס קינד שטייט אויף אינדערפרי ביז ווען דאס קינד לייגט זיך שלאפן‬ ‫ביינאכט‪!?..‬‬ ‫און יא ר' יוד‪ ,‬דו ביזט גערעכט טאקע אז‪ַ :‬אבְ ָרהָ ם "הוֹלִ יד" אֶ ת יִצְ חָ ק – דו‬ ‫ביזט גערעכט טאקע אז "אברהם אבינו" האט טאקע "געבוירן" יצחק‪ ,‬אבער‬ ‫יג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ווער האט זיך אפ געגעבן מיט יצחק אבינו פיר און צוואנציג שעה א‬ ‫טאג‪ !?..‬און ווער האט איהם אויס געלערנט ווי אזוי צו מאכן ברכות מיט‬ ‫כוונה‪ !?..‬און ווער האט איהם אויס געלערנט ווי אזוי א יודיש קינד דארף‬ ‫זיך אויף פירן א יעדע רגע פון דעם טאג‪ !?..‬ווער‪!?..‬‬ ‫דאס איז דאך אלעס געווען די עבודה פון די גרויסע צדיקת‪" :‬שָׂ ָרה אִ מֵּ ינּו"‪,‬‬ ‫ווייל "אברהם אבינו" איז דאך שטענדיג געווען פארנומען מיט זיינע‬ ‫עבודות‪.‬‬ ‫און ניין ר' יוד‪ ,‬נישט אלעמאל האט א טאטע צייט זיך אפ צו געבן מיט זיין‬ ‫קינד‪ ,‬און נישט אלעמאל קען זיך א טאטע אפ געבן מיט זיין קינד‪ ,‬ווייל א‬ ‫טאטע איז דאך רוב מאל פארנומען מיט זיינע פארשידענ'ע ענינים‪ ,‬און נישט‬ ‫אלעמאל האט ער צייט זיך אפ צו געבן מיט זיין קינד‪.‬‬ ‫אבער א ערליכע "יודישע מאמע"‪ !?..‬א ערליכע "יודישע מאמע" איז דאך‬ ‫שטענדיג גרייט פאר איר קינד‪ ,‬און א ערליכע "יודישע מאמע" איז דאך‬ ‫שטענדיג משקיע אין איר קינד עבודת השם יתברך מיט גוטע מידות‪ ,‬און א‬ ‫ערליכע "יודישע מאמע" איז דאך שטענדיג מחנך איר קינד אז די שיינ'קייט‬ ‫פון א יודיש קינד איז‪" :‬תְּ ִמימּות"‪ ,‬און א ערליכע "יודישע מאמע" איז דאך‬ ‫שטענדיג מחנך איר קינד אז ווען עס קומט אמאל אריין א "גאסט" אין‬ ‫שטוב‪ ,‬זיצט מען נישט דעמאלט'ס מיט צוזאם געלייגט'ע הענט‪ ,‬נאר מען‬ ‫לויפט דעמאלט'ס שנעל ברענגען א קאלט'ן גלעז'ל וואסער פאר דעם גאסט‬ ‫וואס איז דא יעצט אריין געקומען‪ ,‬און וואס טוט דען "נישט" א יודישע‬ ‫מאמע‪ !?..‬א יודישע מאמע טוט דאך כמעט "אלעס"‪!?..‬‬ ‫יד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און ממילא יא טייערע יודן‪ ,‬ווער איז געלעגן באהאלטן אין דעם‪" :‬יִצְ חָק בֶּ ן‬ ‫ַאבְ ָרהָ ם"‪ !?..‬און ווער באקומט די "קרעדיט" אז עס איז אויס געוואקסן אזא‬ ‫גרויסער הייליגער צדיק ווי‪" :‬יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם"‪!?..‬‬ ‫און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז אוודאי די גרויסע צדיקת‪" :‬שָׂ ָרה אִ מֵּ ינּו"‬ ‫באקומט קרעדיט אויף דעם‪ ,‬ווייל זי האט זיך דאך שטענדיג אפ געגעבן מיט‬ ‫די "חינוך" פון איר טייער'ן דיימאנט שטיין‪" :‬יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם"‪:‬‬ ‫הו ִליד ֶאת יִ ְצ ָחק‬ ‫ַא ְב ָר ָהם ֹ‬ ‫הולִ יד ֶאת יִ ְצחָ ק‪ :‬עס איז‬ ‫ְו ֵאלֶּה ּת ֹולְ דֹת יִ ְצחָ ק ֶּבן ַא ְב ָרהָ ם ַא ְב ָרהָ ם ֹ‬ ‫דאך שוין באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז עס ווערט דאך שוין געברענגט‬ ‫אין די ספרים הק'‪ ,‬אז אברהם אבינו האט געהאט א געוואלדיגע גרויסע‪:‬‬ ‫"מ ַּדת הַ חֶ סֶ ד" אין זיך‪ ,‬און יצחק אבינו האט געהאט א געוואלדיגע גרויסע‪:‬‬ ‫ִ‬ ‫בּורה" אין זיך‪.‬‬ ‫"מ ַּדת הַ גְּ ָ‬ ‫ִ‬ ‫און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך פון פריער'דיגע צדיקים‪ ,‬אז ווען א‬ ‫מענטש גייט אמאל אריבער א שווערע תקופה‪ ,‬און ער שפירט אז ער קען‬ ‫שוין מער נישט אויס האלטן זיין שווער'ן מצב‪ ,‬זאל ער זיך אבער נאך אלץ‬ ‫פראבירן פריילעך צו מאכן דעמאלט'ס‪ ,‬אפילו מיט א נאריש'ע זאך אויך‪.‬‬ ‫ווייל דער הייליגער בעל שם טוב הק' מיט זיינע תלמידים האבן דאך אונז‬ ‫"ש ְמחָ ה" איז דאך גאר גאר א גרויסע‬ ‫שוין מגלה געווען‪ ,‬אז די ענין פון‪ִׂ :‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" קען מען דאך צו קומען צו אלעס אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫זאך‪ ,‬און דורך‪ִׂ :‬‬ ‫טו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫"ש ְמחָ ה" אין‬ ‫און ווי לאנג א מענטש איז נאך ביכולת צו זיין מיט א אמת'ע‪ִׂ :‬‬ ‫הארץ‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך זיכער גוט‪ ,‬אבער אפילו ווען א מענטש גייט‬ ‫אמאל אריבער א שווערע תקופה‪ ,‬און עס איז איהם שווער צו זיין פריילעך‪,‬‬ ‫זאל ער זיך אבער כאטשיג "פראבירן" פריילעך צו מאכן דעמאלט'ס‪ ,‬אפילו‬ ‫"דבַ ר ְׁשטּות" אויך‪ ,‬ווי צדיקים האבן דאך אונז שוין טאקע געזאגט‪,‬‬ ‫מיט א‪ְּ :‬‬ ‫ווייל ווען א מענטש איז‪" :‬בְּ ִׂש ְמחָ ה"‪ ,‬קען ער דאך דעמאלט'ס א דורך ברעכן‬ ‫די העכסט'ע טויער'ן וואס עס איז נאר דא אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫און ווען א מענטש מאכט זיך פריילעך טראץ דעם וואס ער שפירט ביי זיך‬ ‫אז ער האט נישט באמת מיט וואס זיך צו פרייען‪ ,‬צו זאל זיין די סיבה ווייל‬ ‫עס פעלט איהם עפעס‪ ,‬אדער ווייל ער איז גאר שטארק צובראכן דעמאלט'ס‪,‬‬ ‫באצאלט איהם דעמאלט'ס דער אייבערשטער אלץ שכר פון די מצוה פון‪:‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" אז זיין פראבלעם וועט מסודר ווערן‪ ,‬און ער וועט ָאן הייבן צו‬ ‫ִׂ‬ ‫שטייגן העכער און העכער פון וואו ער איז געווען‪ ,‬ביז‪ ..‬דער אייבערשטער‬ ‫וועט איהם שוין אינגאנצן העלפן‪ ,‬אז ער וועט שוין זוכה זיין צו א‪" :‬יְׁשּועָ ה‬ ‫ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָּׁ מַ יִם"‪ ,‬און דעמאלט'ס וועט ער דאך שוין טאקע באמת האבן‬ ‫מיט וואס זיך צו פרייען‪ ,‬און אלעס ווייל ער האט מקיים געווען די‬ ‫געוואלדיגע גרויסע מצוה פון‪" :‬וְ הָ יִיתָ אַ ְך שָׂ מֵ חַ "‪.‬‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם פסוק פון‪" :‬וְ אֵ לֶּה‬ ‫ּתוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם" וגו'‪ ,‬ווייל עס איז דאך שוין באקאנט פאר א יעדעם‬ ‫איינעם‪ ,‬אז וואס איז די שורש פון די נאמען‪" :‬יִצְ חָ ק"‪!?..‬‬ ‫די שורש פון די נאמען יצחק איז דאך‪" :‬צְ חֹ ק" – די שורש פון די נאמען‪:‬‬ ‫"ש ְמחָ ה"‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין‬ ‫"יִצְ חָק" איז דאך‪ִׂ :‬‬ ‫טז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫פסוק אין פרשת וירא (קפיטל כ"א פסוק ו')‪ ,‬אז ווען שרה אמינו האט‬ ‫געבוירן יצחק אבינו‪ ,‬האט דעמאלט'ס שרה אמינו געזאגט‪ ,‬אז‪" :‬צְ חֹ ק" עָ שָׂ ה‬ ‫ֱֹלקים כָּל הַ שֹּׁמֵ עַ " ִיצֲחַ ק" לִ י – אז א יעדער איינער וואס וועט הערן אז‬ ‫לִ י א ִ‬ ‫איך האב געבוירן א זוהן וועט לאכן פון גרויס וואונדער‪ ,‬און א יעדער‬ ‫איינער וואס וועט הערן אז איך האב געבוירן א זוהן וועט זיך גאר שטארק‬ ‫"ש ְמחָ ה"‪.‬‬ ‫מיט פרייען צוזאמען מיט מיין גרויסע‪ִׂ :‬‬ ‫און עס איז טאקע אויך כדאי ָאן צו מערקן דא‪ ,‬אז ווען דער אייבערשטער‬ ‫האט געזאגט פאר אברהם אבינו אין פרשת לך לך די בשורה טובה אז ער‬ ‫וועט זוכה זיין צו האבן א זוהן‪ ,‬האט דאך דעמאלט'ס אברהם אבינו אויך‬ ‫געלאכט‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין פרשת‬ ‫לך לך (קפיטל י"ז פסוק י"ז) אז ווען דער אייבערשטער האט געזאגט פאר‬ ‫אברהם אבינו אז שרה וועט זוכה זיין צו א קינד‪ ,‬האט דאך דעמאלט'ס‪ :‬וַיִּ פֹּ ל‬ ‫ַאבְ ָרהָ ם עַ ל פָּ נָיו "וַיִּ צְ חָ ק" – האט דאך דעמאלט'ס אברהם אבינו אויך‬ ‫געלאכט‪.‬‬ ‫און רש"י הק' איז דאך אונז שוין טאקע מסביר דעם פסוק זייער שיין אין‬ ‫פרשת לך לך‪ ,‬און רש"י הק' זאגט דאך אונז שוין דארטן אין פרשת לך לך‪,‬‬ ‫אז עס איז דא גאר א גרויסע חילוק צווישן די‪" :‬צְ חֹ ק" פון "אברהם" מיט‬ ‫די‪" :‬צְ חֹ ק" פון "שרה"‪.‬‬ ‫"ש ְמחָ ה"‪ ,‬אבער‬ ‫ווייל די‪" :‬צְ חֹ ק" פון "אברהם" איז דאך געווען א לשון‪ִׂ :‬‬ ‫"מחּוְך" – אבער‬ ‫משא"כ די‪" :‬צְ חֹ ק" פון "שרה" איז געווען א לשון‪ִ :‬‬ ‫משא"כ די‪" :‬צְ חֹ ק" פון "שרה" איז געווען א לשון פון "אפ לאכן פון די‬ ‫גאנצע זאך"‪.‬‬ ‫יז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און די ספרים הק' זענען דאך שוין פארשטייט זיך גאר שטארק מאריך אין די‬ ‫פשט פון די געלעכטער פון "שרה אמינו"‪ ,‬ווייל פארשטייט זיך אז די‬ ‫געלעכטער פון שרה אמינו איז נישט געווען קיין פשוט'ע געלעכטער‪ ,‬און‬ ‫עס איז דא כמה וכמה פשטים אין די געלעכטער פון שרה‪.‬‬ ‫אבער על כל פנים‪ ..‬די פשוט'ע פשט וואס רש"י הק' ברענגט אונז אראפ אין‬ ‫פרשת לך לך איז‪ ,‬אז "שרה אמינו" האט פשוט אפ געלאכט פון די בשורה‬ ‫טובה וואס זי האט געהערט‪.‬‬ ‫אבער משא"כ "אברהם אבינו" האט נישט אפ געלאכט פון די בשורה טובה‬ ‫וואס ער האט געהערט‪ ,‬נאר פארקערט‪ ,‬ער האט זיך גאר שטארק געפריידט‬ ‫מיט די גוטע בשורה וואס ער האט דא געהערט‪ ,‬און ער איז געווען זיכער אז‬ ‫שרה אמינו וועט טאקע זוכה זיין צו א קינד טראץ דעם וואס עס איז נאך‬ ‫נישט געשעהן‪ ,‬און טראץ דעם וואס עס איז נישט‪" :‬בְּ ֶד ֶרְך הַ טֶּ בַ ע" אז זיי‬ ‫זאלן זוכה זיין צו א קינד‪ ,‬און טראץ דעם וואס זיי זענען שוין געווען‬ ‫דעמאלט'ס גאר גאר אלט‪.‬‬ ‫און רש"י הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין פסוק אין פרשת‬ ‫לך לך ביי די‪" :‬צְ חֹ ק" פון "אברהם אבינו"‪ ,‬אז עס שטייט דארט אין פסוק‬ ‫דעם לשון‪ ,‬אז‪ַ " :‬ויִצְ חָ ק" – אז אברהם אבינו האט זיך דעמאלט'ס גאר‬ ‫שטארק געפריידט‪ ,‬און די תרגום טייטש'ט דאך שוין טאקע דארטן אפ דעם‬ ‫ווארט‪ַ " :‬ויִצְ חָ ק" מיט דעם לשון‪ַ " :‬וח ֲִדי" – אז אברהם אבינו האט זיך טאקע‬ ‫דעמאלט'ס גאר שטארק געפריידט בשעת ווען ער האט געהערט די בשורה‬ ‫טובה פון דעם אייבערשטן אז ער וועט זוכה זיין צו א קינד‪.‬‬ ‫יח‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אבער משא"כ ביי די געלעכטער פון שרה טייטש'ט די תרגום אפ די‬ ‫ווערטער‪" :‬וַתִּ צְ חַ ק" שָׂ ָרה מיט די ווערטער‪" :‬וְ חַ ְיכַת" שָׂ ָרה – אז שרה האט‬ ‫דעמאלט'ס אפ געלאכט פון די בשורה טובה וואס זי האט דעמאלט'ס‬ ‫געהערט פון דעם מלאך‪.‬‬ ‫און עס איז דא כמה וכמה טעמים פארוואס שרה האט אפ געלאכט פון די‬ ‫בשורה טובה וואס זי האט דעמאלט'ס געהערט פון דעם מלאך‪ ,‬טייל זאגן‬ ‫אז די סיבה פארוואס שרה האט אפ געלאכט פון די בשורה טובה איז געווען‬ ‫ווייל זי האט דאך דאס דעמאלט'ס נאר געהערט פון א "מלאך"‪ ,‬און שרה‬ ‫אמינו האט דעמאלט'ס געהאלטן‪ ,‬אז א ברכה פון א מלאך וועט גארנישט‬ ‫אויף טוהן‪.‬‬ ‫אבער משא"כ אברהם אבינו האט דאך געהערט די בשורה טובה פון דעם‬ ‫"אייבערשטן" אליין‪ ,‬און ממילא וועגן דעם האט אברהם אבינו נישט אפ‬ ‫געלאכט פון די בשורה טובה וואס ער האט געהערט פון דעם "אייבערשטן"‬ ‫אליין‪.‬‬ ‫אבער דאס מיינט נישט צו זאגן אז אברהם אבינו האט "פארשטאנען" ווי‬ ‫אזוי דאס וועט געשעהן‪ ..‬און ווי אזוי עס קען בכלל זיין אזא זאך אז שרה‬ ‫וועט האבן א קינד‪ ,‬ניין ניין ניין‪ ,‬אברהם אבינו האט נישט "פארשטאנען" ווי‬ ‫אזוי די נס וועט געשעהן‪ ,‬אבער אפילו אזוי האט ער זיך אבער נאך אלץ גאר‬ ‫שטארק געפריידט מיט א זיכער'ע‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִּ טָ חוֹן" אין די ווערטער‬ ‫פון דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬ווייל ער האט דאך שוין געוואוסט ביי זיך זייער‬ ‫קלאר‪ ,‬אז‪ֹ" :‬לא אִ יׁש אֵ‪-‬ל וִ י ַכזֵּב" – אז דער אייבערשטער איז דאך נישט קיין‬ ‫יט‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ליגענער ח"ו‪ ,‬און אויב דער אייבערשטער האט געזאגט אז ער וועט זוכה‬ ‫זיין צו א קינד‪ ,‬דעמאלט'ס וועט זיכער אזוי זיין בלי שום ספק‪.‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" פון אברהם אבינו‪ ,‬שטייט טאקע דעמאלט'ס‬ ‫און גלייך נאך די‪ִׂ :‬‬ ‫גלייך אין פסוק‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט דעמאלט'ס געזאגט פאר אברהם‬ ‫אבינו‪ ,‬אז ווען די קינד וועט געבוירן ווערן‪ ,‬זאלסטו איהם געבן א נאמען‪:‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" וואס דו האסט זיך יעצט‬ ‫"יִצְ חָ ק"‪ ,‬אלץ זכר צו די יעצטיגע‪ִׂ :‬‬ ‫געפריידט אפילו נאך פאר ווען די ישועה איז ָאן געקומען‪.‬‬ ‫און דער אייבערשטער האט דעמאלט'ס געזאגט פאר אברהם אבינו‪ ,‬אז די‬ ‫"ש ְמחָ ה" וואס דו האסט זיך‬ ‫נאמען‪" :‬יִצְ חָ ק" איז א זכר צו די יעצטיגע‪ִׂ :‬‬ ‫געפריידט מיט די‪" :‬יְׁשּועַ ת יהו‪-‬ה" אפילו נאך פאר ווען דו האסט געהאט‬ ‫מיט וואס זיך צו פרייען בכלל‪.‬‬ ‫אבער לכאורה איז דאך שווער דא א מורא'דיגע קשיא‪ ,‬ווייל וועלכע מענטש‬ ‫וואלט דען נישט געהאט‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִּ טָ חוֹן" אין די ווערטער פון דעם‬ ‫אייבערשטן ווען דער "אייבערשטער" אליין קומט איהם זאגן אז דו וועסט‬ ‫זוכה זיין צו א קינד אין א יאר ארום‪!?..‬‬ ‫ווען דער אייבערשטער אליין וואלט געקומען צו דיר און דיר געזאגט אז דו‬ ‫וועסט זוכה זיין צו א געוויסע ישועה אין גאר א קורצע צייט‪ ,‬דעמאלט'ס‬ ‫וואלסטו איהם נישט גע'גלייבט ח"ו‪!?..‬‬ ‫זיכער וואלסטו איהם דעמאלט'ס גע'גלייבט‪ ,‬ווייל אויב דער‬ ‫"אייבערשטער" אליין זאגט מיר אז איך וועל זוכה זיין צו א געוויסע ישועה‬ ‫כ‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אין גאר א קורצע צייט‪ ,‬דעמאלט'ס וועט דאך דאס זיכער געשעהן‪ ,‬און‬ ‫ממילא וועלכע מענטש וואלט דען נישט געהאט‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִּ טָ חוֹן"‬ ‫ווען דער "אייבערשטער" אליין קומט איהם זאגן אז דו וועסט זוכה זיין צו‬ ‫א קינד אין א יאר ארום‪!?..‬‬ ‫און ממילא וואס איז שוין די גרויסע חידוש פון אברהם אבינו אז ער האט‬ ‫געהאט‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִּ טָ חוֹן" אין די ווערטער פון דעם הייליגן‬ ‫באשעפער און ער האט זיך טאקע דעמאלט'ס באמת געפריידט מיט די‪:‬‬ ‫"יְׁשּועַ ת יהו‪-‬ה" וואס גייט בקרוב ָאן קומען‪!?..‬‬ ‫און עד כדי כך האט מען געמאכט א גאנצע מצב פון יענע פרייד‪ ..‬אז דאס‬ ‫קינד וואס איז טאקע געבוירן געווארן שפעטער האט טאקע באקומען דעם‬ ‫נאמען‪" :‬יִצְ חָ ק" אלץ א זכר צו די פרייד וואס אברהם אבינו האט זיך געהאט‬ ‫געפריידט בשעת ווען דער אייבערשטער האט איהם מודיע געווען די גוטע‬ ‫בשורה אז ער וועט זוכה זיין צו א קינד‪.‬‬ ‫אבער איין מינוט‪ ,‬וואס איז פשט פון דעם‪ !?..‬אזא גרויסע מצב מאכט מען‬ ‫פון די פרייד וואס אברהם אבינו האט געהאט בשעת ווען דער אייבערשטער‬ ‫האט איהם מודיע געווען די גוטע בשורה אז ער וועט זוכה זיין צו א‬ ‫קינד‪!?..‬‬ ‫א יעדער איינער וואלט זיך דאך געפריידט ווען דער אייבערשטער אליין‬ ‫קומט איהם זאגן אז ער וועט זוכה זיין צו א קינד ביי די הונדערט יאר‪!?..‬‬ ‫כא‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און ממילא וואס איז שוין די גרויס'קייט פון די פרייד וואס אברהם אבינו‬ ‫האט זיך געפריידט בשעת ווען דער אייבערשטער האט איהם מודיע געווען‬ ‫די גוטע בשורה אז ער וועט זוכה זיין צו א קינד‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז דו ביזט גערעכט טאקע ר' יוד‪ ,‬דו ביזט‬ ‫הונדערט פראצענט גערעכט אז דו וואלס'ט אויך געהאט‪" :‬אֱמּונָה" און‪:‬‬ ‫"בִּ טָ חוֹן" אין די ווערטער פון דעם אייבערשטן ווען דער "אייבערשטער"‬ ‫אליין קומט דיר זאגן אז דו וועסט זוכה זיין צו א געוויסע ישועה גאר‬ ‫בקרוב‪.‬‬ ‫און איך וועל דיר זאגן נאך מער פון דעם‪ ,‬ווייל דו זאלסט וויסן ר' יוד‪ ,‬אז‬ ‫דער אייבערשטער קומט "טאקע" א יעדן איינציג'ן טאג צו דיר און ער זאגט‬ ‫דיר "טאקע" א יעדן איינציג'ן טאג אז דו וועסט זוכה זיין צו גאר גאר‬ ‫גרויסע ישועות בקרוב‪.‬‬ ‫ווייל עס ווערט דאך שוין געברענגט אין די ספרים הק'‪ ,‬אז ווען א יודיש‬ ‫קינד דאווענט צום אייבערשטן‪ ,‬און ער בעט דעם אייבערשטן א געוויסע‬ ‫ָאדם ַּדעַ ת"‪ ,‬און ער בעט‬ ‫תפילה‪ ,‬ווי למשל‪ ..‬די תפילה פון‪" :‬אַ תָּ ה ח ֹונֵן לְ ָ‬ ‫דעמאלט'ס דעם אייבערשטן‪ ,‬אז‪ ..‬הייליגער טאטע אין הימל‪ ,‬געב מיר דעת‪,‬‬ ‫און געב מיר פארשטאנד‪ ,‬ווייל איך וויל האבן די ריכטיגע דעת צו פארשטיין‬ ‫דיין הייליגער תורה הק'‪ ,‬און איך וויל האבן די ריכטיגע דעת זיך צו קענען‬ ‫פירן ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬זאגן דעמאלט'ס די ספרים הק'‪ ,‬אז דער‬ ‫אייבערשטער ענטפערט דעמאלט'ס גלייך פאר דעם יוד אויפן פלאץ‪ ,‬אז‪..‬‬ ‫גוט‪ ,‬בסדר‪ ,‬איך געב דיר נאך דיין בקשה וואס דו האסט מיר דא געבעטן‪,‬‬ ‫און איך גיי דיר טאקע יעצט משפיע זיין א ריכטיגע‪" :‬שֵׂ כֶל הָ עֶ לְ יוֹן" זיך צו‬ ‫כב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫קענען פירן ווי אזוי עס דארף צו זיין‪ ,‬און איך גיי דיר טאקע יעצט משפיע‬ ‫זיין א ריכטיגע‪" :‬שֵׂ כֶל הָ עֶ לְ יוֹן" כדי אז דו זאלסט טאקע קענען זוכה זיין צו‬ ‫פארשטיין דער הייליגער תורה הק'‪.‬‬ ‫און ווען דער יוד האלט שוין ביים סוף פון די ברכה פון‪" :‬אַ תָּ ה ח ֹונֵן" וכו'‪,‬‬ ‫און ער זאגט שוין די ווערטער‪" :‬בָּ רּוְך אַ תָּ ה יהו‪-‬ה ח ֹונֵן הַ ָּדעַ ת"‪ ,‬וואלט ער‬ ‫דאך דעמאלט'ס געדארפט דאנקען דעם אייבערשטן מיט זיין גאנצן הארץ‬ ‫אויף דעם וואס דער אייבערשטער האט איהם טאקע נאך געגעבן זיין בקשה‬ ‫"ש ְמחָ ה" אז ער‬ ‫דא‪ ,‬און ער וואלט דאך דעמאלט'ס געדארפט טאנצן פאר‪ִׂ :‬‬ ‫האט דא זוכה געווען צו באקומען א "הסכמה" פון דעם אייבערשטן אליין‬ ‫אויף זיינע בקשות וואס ער האט דא געבעטן יעצט‪ ,‬און ער וואלט דאך‬ ‫דעמאלט'ס געדארפט אוועק גיין מיט אזא שטארקע‪" :‬אֱמּונָה" אז דער‬ ‫אייבערשטער האט טאקע ָאן גענומען זיין תפילה דא‪ ,‬און אז ער גייט שוין‬ ‫טאקע געהאלפן ווערן יעצט מיט אלעס וואס ער דארף נאר‪.‬‬ ‫"שים שָׁ לוֹם" וכו'‬ ‫און די זעלבע זאך איז דאך אויך מיט די ברכה פון‪ִׂ :‬‬ ‫[למשל]‪ ,‬ווייל ווען א יודיש קינד קומט ָאן צו די סוף פון די ברכה פון‪:‬‬ ‫"שים שָׁ לוֹם" וכו'‪ ,‬דארף ער דאך דעמאלט'ס שפירן ביי זיך זייער קלאר‪ ,‬אז‬ ‫ִׂ‬ ‫"דער אייבערשטער האט יעצט טאקע אויס געהערט מיין תפילה"‪ ,‬און‪ ..‬יא‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער גייט טאקע יעצט לייגן‪" :‬שָׁ לוֹם" צווישן די יודישע‬ ‫קינדער‪ ,‬און דער מענטש דארף דאך דעמאלט'ס האבן גאר גאר א שטארקע‪:‬‬ ‫"אֱמּונָה" אז דער אייבערשטער שרייט טאקע דעמאלט'ס אויס הויעך אין‬ ‫ָארץ" – אז איך גיי טאקע יעצט‬ ‫אלע עולמות עליונים‪ ,‬אז‪" :‬וְ נָתַ תִּ י שָׁ לוֹם בָּ ֶ‬ ‫געבן‪" :‬שָׁ לוֹם" אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫כג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און די זעלבע זאך איז דאך מיט די סוף פון א יעדע ברכה פון שמונה עשרה‪,‬‬ ‫ווייל א יודיש קינד דארף דאך שטענדיג גלייבן מיט א ריינע‪" :‬אֱמּונָה" און‪:‬‬ ‫"בִּ טָ חוֹן" אז מיין תפילה איז טאקע ָאן גענומען געווארן יעצט ביים הייליגן‬ ‫באשעפער‪ ,‬און א יודיש קינד דארף דאך שטענדיג גלייבן מיט א ריינע‪:‬‬ ‫"אֱמּונָה" און‪" :‬בִּטָ חוֹן" אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר שוין טאקע‬ ‫יעצט העלפן‪.‬‬ ‫און עד כדי כך גלייב איך אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר שוין טאקע‬ ‫יעצט העלפן‪ ..‬אז איך "דאנק" שוין אפילו דעם הייליגן באשעפער אויף זיין‬ ‫הילף וואס ער גייט מיר דא יעצט שיקן‪ ,‬און איך זאג שוין יעצט די ווערטער‪:‬‬ ‫"בָּ רּוְך אַ תָּ ה יהו‪-‬ה רוֹפֵ א ח ֹולֵי עַ ּמ ֹו י ְִׂש ָראֵ ל"‪ ,‬ווייל‪ ..‬יא‪ ,‬איך גלייב טאקע‬ ‫באמת‪" :‬בֶּ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער הייליגער באשעפער גייט יעצט טאקע‬ ‫אויס היילן אלע‪" :‬ח ֹולֵי י ְִׂש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫אבער עס איז נאר דא איין פראבלעם דא‪ ,‬ווייל די פראבלעם דא איז‪ ,‬אז מען‬ ‫הערט דאך דאס נישט בפועל‪ ,‬נאר מען דארף גלייבן‪" :‬בֶּ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז‬ ‫עס איז טאקע אזוי‪ ,‬און מען דארף גלייבן אז דער הייליגער באשעפער הערט‬ ‫טאקע באמת אויס א יעדע "תפילה" פון א יעדע יודיש קינד‪ ,‬און מען דארף‬ ‫גלייבן‪" :‬בֶּ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער הייליגער באשעפער ענטפערט א יעדע‬ ‫תפילה וואס א יעדע יודיש קינד בעט‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך טאקע אונזער "עבודה" אויף דער וועלט‪ ,‬צו גלייבן‪:‬‬ ‫"בֶּ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער הייליגער באשעפער הערט שטענדיג אויס‬ ‫אונזערע תפילות‪ ,‬און אז דער אייבערשטער "ענטפערט" שטענדיג אונזערע‬ ‫תפילות‪.‬‬ ‫כד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און מיר ווייסן דאך שוין אויך זייער גוט‪ ,‬אז "אברהם אבינו" איז דאך געווען‬ ‫"מקוֹר הָ אֱמּונָה"‪ ,‬ווייל "אברהם אבינו" איז דאך געווען דער ערשטער‬ ‫די‪ְ :‬‬ ‫מענטש אויף דער וועלט וואס האט אויס געשריגן פאר א יעדעם איינעם אז‪:‬‬ ‫"יֶׁש מַ נְהִ יג לְ בִּ ָירה וְ אֵ ין עוֹד ִמלְּ בַ ּדוֹ"‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם איז אברהם אבינו געווען אין די מדריגה אז ער האט‬ ‫זוכה געווען צו הערן בפועל ממש פון דעם "אייבערשטן" אליין אז ער וועט‬ ‫געהאלפן ווערן מיט א‪" :‬יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָּׁ מַ יִם"‪.‬‬ ‫ווייל ער האט דאך שוין אויס געשריגן אין דעם הייסן קאלעך אויווען אז עס‬ ‫איז נאר דא איין גאט אויף דער וועלט‪ ,‬און ער איז דאך שוין אריין געגאנגען‬ ‫אין פייער פארן אייבערשטנ'ס וועגן‪ ,‬און ממילא וועגן דעם האט ער געקענט‬ ‫הערן בפועל ממש פון דעם "אייבערשטן" אליין ווי דער אייבערשטער אליין‬ ‫זאגט איהם די בשורה טובה אז ער וועט זוכה זיין צו א קינד‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫דאך שוין סיי ווי סיי געווען אויס גע'ארבעט אין דעם ענין פון‪" :‬אֱמּונָה"‪.‬‬ ‫אבער די אמת איז דאך‪ ,‬אז דער אייבערשטער ענטפערט דאך פאר א יעדע‬ ‫יודיש קינד וואס בעט איהם א געוויסע בקשה אז‪ ..‬יא‪ ,‬איך גיי דאס טאקע‬ ‫טוהן‪ ,‬אבער ווען דער מענטש גייט אוועק פון דעם תפילה‪ ,‬געדענקט ער‬ ‫דאך אסאך מאל קוים קוים אז ער האט בכלל געדאווענט יעצט‪ ,‬און אסאך‬ ‫מאל געדענקט ער שוין אפילו נישט וואס ער האט דא געזאגט בכלל‪.‬‬ ‫און ממילא דו פרעגס'ט מיר דא אזוי‪ ,‬אז ווען דער אייבערשטער וואלט‬ ‫געקומען צו מיר און מיר מודיע געווען אז איך וועל געהאלפן ווערן מיט א‪:‬‬ ‫"יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָּׁ מַ יִם"‪ ,‬דעמאלט'ס וואלט איך דאך אויך געהאט‪:‬‬ ‫כה‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫"אֱמּונָה" אין די ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬און איך וואלט זיך‬ ‫דאך דעמאלט'ס אויך "געפריידט" מיט די‪" :‬יְׁשּועַ ת יהו‪-‬ה" וואס גייט יעצט‬ ‫ב קרוב ָאן קומען‪ !?..‬און ממילא פארוואס מאכט מען אזא מצב פון די‪:‬‬ ‫"צְ חֹ ק" פון "אברהם אבינו" – און ממילא פארוואס מאכט מען אזא מצב פון‬ ‫"ש ְמחָ ה" וואס אברהם אבינו האט געהאט בשעת ווען דער‬ ‫די‪ִׂ :‬‬ ‫אייבערשטער האט איהם מודיע געווען אז ער גייט געהאלפן ווערן מיט א‬ ‫קינד‪!?..‬‬ ‫איך וואלט זיך דאך אויך געפריידט ווען דער אייבערשטער וואלט מיר‬ ‫געקומען זאגן אז איך וועל געהאלפן ווערן מיט א‪" :‬יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן‬ ‫הַ שָּׁ מַ יִם"‪ !?..‬און איך וואלט דאך אויך געהאט דעמאלט'ס‪" :‬אֱמּונָה" אין די‬ ‫ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער‪!?..‬‬ ‫אבער איין מינוט ר' יוד‪ ,‬נו האב שוין טאקע יעצט‪" :‬אֱמּונָה" אין די ווערטער‬ ‫פון דעם הייליגן באשעפער‪ !..‬ווייל דער הייליגער באשעפער שטייט דאך‬ ‫לעבן דיר א יעדן טאג ביים דאווענען‪ ,‬און ער זאגט דאך דיר א יעדן טאג פון‬ ‫דאס ניי נאך אמאל און נאך אמאל‪ ,‬אז דו ווייסט וואס יענק'ל‪ !?..‬איך געב‬ ‫דיר נאך דיין בקשה וואס דו האסט מיר געבעטן דא‪ ,‬און איך גיי דיר שוין‬ ‫טאקע יעצט שיקן דיין‪" :‬יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָּׁ מַ יִם"‪.‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" בשעת‬ ‫און ממילא נו ר' יוד‪ ,‬לאמיר שוין זעהן ווי דו טאנצט פאר‪ִׂ :‬‬ ‫ווען דו האלטס'ט שוין ביים סוף פון די ברכה‪ ,‬און לאמיר שוין זעהן דיין‬ ‫"ש ְמחָ ה" ווי דו פרייס'ט זיך מיט די‪" :‬יְׁשּועַ ת יהו‪-‬ה" וואס גייט‬ ‫גרויסע‪ִׂ :‬‬ ‫שוין בקרוב ָאן קומען‪ !?..‬און לאמיר שוין זעהן דיין גרויסע‪" :‬אֱמּונָה" וואס‬ ‫כו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫דו האסט אין די ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער וואס גייט דיר שוין‬ ‫יעצט שיקן דיין גרויסע‪" :‬יְׁשּועָ ה ְׁשלֵמָ ה ִמן הַ שָּׁ מַ יִם"‪!?..‬‬ ‫אבער‪ ..‬ניין‪ֹ" :‬לא ִמנֵּיּה וְ ֹלא ִמ ְקצָ תֵ יּה"‪ ,‬דו ווערס'ט נישט‪" :‬מָ לֵא ִׂש ְמחָ ה"‬ ‫ווען דו קומס'ט שוין ָאן צו די ווערטער‪" :‬בָּ רּוְך אַ תָּ ה יהו‪-‬ה רוֹפֵ א ח ֹולֵי עַ ּמ ֹו‬ ‫י ְִׂש ָראֵ ל"‪ ,‬און דו ווערס'ט נישט עפעס‪" :‬מָ לֵא ִׂש ְמחָ ה" ווען דו קומס'ט שוין‬ ‫ָאן צו די ווערטער‪" :‬בָּ רּוְך אַ תָּ ה יהו‪-‬ה הַ ְּמבָ רֵ ְך אֶ ת עַ ּמ ֹו י ְִׂש ָראֵ ל בַּ שָּׁ לוֹם"‪.‬‬ ‫און לאמיר דיר פרעגן ר' יוד‪ ,‬ווען דו קומס'ט ָאן צו די ווערטער‪" :‬בָּ רּוְך אַ תָּ ה‬ ‫"ש ְמחָ ה"‪ ,‬און‬ ‫יהו‪-‬ה ּגוֹאֵ ל י ְִׂש ָראֵ ל"‪ ,‬טאנצטו טאקע דעמאלט'ס באמת פאר‪ִׂ :‬‬ ‫דו גלייבס'ט טאקע דעמאלט'ס באמת אין הארצן אז דער אייבערשטער גייט‬ ‫"יעצט" טאקע בלאזן מיט דעם גרויסן‪ׁ" :‬שוֹפָ ר שֶׁ ל מָ ִׁשיחַ " און אויס לייזן‬ ‫אלע יודישע קינדער פון דעם שווער'ן ביטער'ן גלות‪!?..‬‬ ‫אדער טראכסטו דעמאלט'ס ביי דיר אז נו‪ ..‬נאך א שמונה עשרה אפ‬ ‫געדאווענט‪ ,‬אדער קען זיין אז דו טראכס'ט דעמאלט'ס ביי דיר אז "ווען‬ ‫גייט מען שוין אהיים"‪ !?..‬הַ א‪ !?..‬דו גלייבס'ט טאקע דעמאלט'ס באמת אז‬ ‫דער אייבערשטער האט דיר דעמאלט'ס גע'ענטפערט אויף דיין תפילה‪!?..‬‬ ‫אדער גלייבסטו נישט אזוי שטארק אין דעם‪!?..‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" אין הארצן בשעת ווען דו קומס'ט ָאן צו‬ ‫אויב טאנצטו נישט פאר‪ִׂ :‬‬ ‫די ווערטער‪" :‬בָּ רּוְך אַ תָּ ה יהו‪-‬ה ּגוֹאֵ ל י ְִׂש ָראֵ ל"‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך דאס א‬ ‫אפענ'ע "הוכחה" אז דו גלייבס'ט נישט אזוי שטארק אז דער אייבערשטער‬ ‫האט טאקע יעצט גע'ענטפערט דיין תפילה‪ ,‬און אויב טאנצטו נישט פאר‪:‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" אין הארצן בשעת ווען דו קומס'ט ָאן צו די ווערטער‪" :‬בָּ רּוְך אַ תָּ ה‬ ‫ִׂ‬ ‫כז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫יהו‪-‬ה ּגוֹאֵ ל י ְִׂש ָראֵ ל"‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך דאס א אפענ'ע "הוכחה" אז דו‬ ‫גלייבס'ט נישט אזוי שטארק אז דער אייבערשטער גייט "יעצט" טאקע אויס‬ ‫לייזן אלע יודישע קינדער פון דעם שווער'ן ביטער'ן גלות‪.‬‬ ‫אבער משא"כ "אברהם אבינו" האט זיך דאך שוין אויס גע'ארבעט אין דעם‬ ‫ענין פון‪" :‬אֱמּונָה" יארן יארן פריער – ביי די מעשה פון נמרוד אין‪" :‬אּור‬ ‫כ ְַּׂש ִּדים"‪ ,‬און "אברהם אבינו" האט זיך דאך שוין מקריב געווען יארן יארן‬ ‫פריער פארן אייבערשטנ'ס וועגן‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם האט ער געקענט זוכה זיין צו הערן ווי דער‬ ‫"אייבערשטער" אליין ענטפערט איהם אויף זיין תפילה און ער זאגט איהם‬ ‫אז ער וועט זוכה זיין צו א קינד‪.‬‬ ‫ווייל דער אייבערשטער האט דאך שוין גאנץ גוט געוואוסט [כביכול]‪ ,‬אז‬ ‫גלייך נאך דעם וואס אברהם אבינו וועט הערן די גוטע בשורה אז ער וועט‬ ‫זוכה זיין צו א קינד‪ ,‬וועט דעמאלט'ס גלייך קומען א‪" :‬וַיִּ צְ חָ ק" – וועט‬ ‫"ש ְמחָ ה" אין די ווערטער פון דעם‬ ‫דעמאלט'ס גלייך קומען א אמונה'דיגע‪ִׂ :‬‬ ‫הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫אבער די אמת איז דאך‪ ,‬אז דער אייבערשטער ענטפערט דאך אונז אלע‬ ‫שטענדיג אויף אונזערע תפילות‪ ,‬אזוי ווי מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע‬ ‫בפירוש א יעדן טאג ביים דאווענען‪ ,‬אז דער אייבערשטער איז דאך א‪:‬‬ ‫"ע ֹונֶה" לְ עַ ּמ ֹו י ְִׂש ָראֵ ל בְּ עֵ ת שַׁ וְּ עָ ם אֵ לָיו‪ ,‬און דער אייבערשטער איז דאך א‪:‬‬ ‫"ע ֹונֶה" לְ עַ ּמ ֹו י ְִׂש ָראֵ ל בְּ עֵ ת צָ ָרה‪ ,‬און דער אייבערשטער איז דאך א‪" :‬ע ֹונֶה"‬ ‫ּומ ַרחֵ ם בְּ כָל עֵ ת צָ ָרה וְ צּוקָ ה‪ ,‬און ממילא פארוואס האבן מיר נישט אזא‬ ‫ְ‬ ‫כח‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫שטארקע‪" :‬אֱמּונָה" אז דער אייבערשטער ענטפערט אונזערע תפילות אויפן‬ ‫רגע וואס מיר בעטן דאס‪ !?..‬און פארוואס פארמאגן מיר נישט אזא‬ ‫"ש ְמחָ ה" אין די ווערטער פון דעם הייליגן באשעפער אז ער‬ ‫אמונה'דיגע‪ִׂ :‬‬ ‫וועט אונז טאקע נאך געבן אונזערע בקשות‪!?..‬‬ ‫אבער ווען א מענטש דאווענט טאקע מיט א אמת'ע שטארקע‪" :‬אֱמּונָה" אין‬ ‫הארץ‪ ,‬און ער לייגט טאקע באמת אריין אין זיין קאפ דעם געדאנק אז דער‬ ‫אייבערשטער אליין שטייט יעצט דא לעבן מיר‪ ,‬און ער ערפילט יעצט אלע‬ ‫מיינע בקשות וואס איך בעט איהם דא יעצט‪ ,‬און ווען ער ענדיגט דאווענען‪,‬‬ ‫גייט ער טאקע דעמאלט'ס אוועק מיט א זיכער'ע‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִּ טָ חוֹן"‬ ‫אין דעם הייליגן באשעפער אז "ער איז שוין טאקע א געהאלפענער יעצט"‪,‬‬ ‫אזא איינער קען טאקע זוכה זיין צו זעהן גאר גרויסע‪" :‬יְׁשּועוֹת ִמן הַ שָּׁ מַ יִם"‪.‬‬ ‫ווייל אזא איינער וואס פריידט זיך שוין מיט די‪" :‬יְׁשּועַ ת יהו‪-‬ה" וואס גייט‬ ‫בקרוב ָאן קומען נאך פאר ווען די ישועה קומט ָאן‪ ,‬און ער רופט "שוין"‬ ‫ֱֹלקים – אז דער אייבערשטער האט מיר‬ ‫אויס הויעך‪ ,‬אז‪ :‬צְ חֹ ק "עָ שָׂ ה" לִ י א ִ‬ ‫"שוין" פריילעך געמאכט מיט דעם וואס ער האט מיר יעצט געזאגט אז ער‬ ‫ֱֹלקים‪ ,‬נאר‪:‬‬ ‫גייט ערפילן אלע מיינע בקשות‪ ,‬און נישט‪ :‬צְ חֹ ק " ַיעֲשֶׂ ה" לִ י א ִ‬ ‫ֱֹלקים‪ ,‬אזא איינער איז טאקע זוכה צו זעהן גאר גרויסע‪:‬‬ ‫צְ חֹ ק "עָ שָׂ ה" לִ י א ִ‬ ‫"יְׁשּועוֹת ִמן הַ שָּׁ מַ יִם"‪ ,‬און דו ווייסט פארוואס‪!?..‬‬ ‫ווייל צדיקים האבן דאך אונז שוין קלאר געזאגט‪ ,‬אז‪" :‬קַ בָּ לַת הַ תְּ פִ לָּה"‬ ‫ווענדט זיך לויט ווי שטארק די‪" :‬אֱמּונָה" און‪" :‬בִּ טָ חוֹן" איז אין די הארץ‬ ‫פון דער יוד וואס דאווענט‪.‬‬ ‫כט‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און ווען א יודיש קינד שטעלט זיך דאווענען‪ ,‬דארף ער דאך דעמאלט'ס זיין‬ ‫זיכער אז זיין תפילה "וועט" גע'ענטפערט ווערן‪ ,‬און לויט ווי שטארק איך‬ ‫וועל גלייבן אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר יעצט העלפן‪ ,‬אזוי‬ ‫שטארק וועל איך טאקע געהאלפן ווערן מיט מיין ישועה‪.‬‬ ‫ווייל וואס איז די ערשטע זאך וואס א יודיש קינד זאגט ביי שמונה עשרה א‬ ‫יעדן טאג גלייך נאכן דערמאנען אבות‪ !?..‬וואס זאגן מיר דעמאלט'ס‬ ‫גלייך‪!?..‬‬ ‫מיר זאגן דעמאלט'ס גלייך די ווערטער‪" :‬מֶ לְֶך ע ֹוזֵר ּומו ִֹׁשיעַ " – אז דער‬ ‫אייבערשטער איז א קעניג וואס העלפט אונז שטענדיג‪.‬‬ ‫ווייל דאס איז דאך די "יסוד" וואס א יודיש קינד דארף שטענדיג וויסן און‬ ‫געדענקען‪ ,‬און נאך דערצו פאר מען גייט בעטן אזוי פיל בקשות ביי תפילת‬ ‫שמונה עשרה‪ ,‬אז וואס‪ !?..‬אז דער אייבערשטער איז א‪" :‬מֶ לְֶך ע ֹוזֵר" – אז‬ ‫דער אייבערשטער איז א קעניג וואס העלפט אונז "שטענדיג"‪" ,‬אפילו ווען‬ ‫מיר בעטן איהם נישט פאר הילף"‪.‬‬ ‫[ווייל די לשון‪" :‬עֶ זְ ָרה" מיינט דאך‪ ,‬ווען איינער דארף הילף‪ ..‬אבער ער בעט‬ ‫נישט אז מען זאל איהם העלפן‪ ,‬אזוי ווי עס ווערט דאך שוין טאקע‬ ‫דערמאנט אין די מאמרים פון דעם הייליגן בעל נועם אליעזר מסקולען זצ"ל‬ ‫בנוגע דעם ענין פון‪" :‬עֲזוֹר" לַּׁשוֹבְ תִ ים בַּ ְּׁשבִ יעִ י וכו'‪ ,‬עיין שם]‪.‬‬ ‫און‪ּ" :‬ומו ִֹׁשיעַ " – און אין צריך לומר אז דער אייבערשטער העלפט אונז ווען‬ ‫מיר שרייען צו איהם פאר הילף‪[ ,‬ווייל די לשון‪" :‬מו ִֹׁשיעַ " מיינט דאך‪ ,‬ווען‬ ‫ל‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫איינער דארף הילף‪ ..‬און ער שרייט טאקע אז מען זאל איהם העלפן‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫עס ווערט דאך שוין טאקע אויך דערמאנט אין די מאמרים פון דעם הייליגן‬ ‫בעל נועם אליעזר מסקולען זצ"ל בנוגע דאס וואס עס ווערט דערמאנט אין‬ ‫דער הייליגער תורה הק' אין פרשת כי תצא (קפיטל כ"ב פסוק כ"ז)‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫צָ עֲקָ ה הַ ַּנע ֲָרה הַ ְמאֹ ָרשָׂ ה וְ אֵ ין "מו ִֹׁשיעַ " לָּה‪ ,‬עיין שם]‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם זענען מיר טאקע מקדים די ווערטער פון‪" :‬מֶ לְֶך ע ֹוזֵר‬ ‫ּומו ִֹׁשיעַ " גלייך אין אנהייב פון אונזערע תפילות און בקשות‪ ,‬כדי אונז צו‬ ‫דערמאנען‪ ,‬אז‪ ..‬ר' יוד‪ ,‬ארבעט אביסעל'ע אויף דיין‪" :‬אֱמּונָה" אין דעם‬ ‫הייליגן באשעפער אז דער הייליגער באשעפער וועט דיר טאקע העלפן‪,‬‬ ‫ווייל אויב דו וועסט גלייבן אז דער הייליגער באשעפער העלפט דיר‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס וועט דיר דער הייליגער באשעפער "טאקע" העלפן‪.‬‬ ‫ווייל די ענין פון‪" :‬קַ בָּ לַת הַ תְּ פִ לָּה" ווענדט זיך לויט ווי שטארק די‪" :‬אֱמּונָה"‬ ‫און‪" :‬בִּ טָ חוֹן" איז אין די הארץ פון דער יוד וואס דאווענט‪ ,‬און ווען א יודיש‬ ‫קינד שטעלט זיך דאווענען‪ ,‬דארף ער דאך דעמאלט'ס זיין זיכער אז זיין‬ ‫תפילה וועט זיכער גע'ענטפערט ווערן בלי שום ספק‪.‬‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווערטער פון‪" :‬מֶ לְֶך‬ ‫ע ֹוזֵר" וכו'‪ ,‬ווייל די ראשי תיבות פון די ווערטער‪ֶ " :‬מלְֶך ע ֹוזֵר" – איז דאך‬ ‫טאקע אויך גימטריא‪ּ" :‬ובֶ אֱמּונָה" – און נאר מיט‪" :‬אֱמּונָה"‪ ,‬ווייל זאג נאר‬ ‫ר' יוד‪ ,‬דו ווילס'ט אז דער גרויסער‪" :‬מֶלְֶך ע ֹוזֵר" זאל דיר העלפן‪ !?..‬גוט‪,‬‬ ‫איז בעט איהם דיינע בקשות מיט א הארץ ָאן געפילט מיט‪" :‬אֱמּונָה"‪ ,‬און‬ ‫האב נאר‪" :‬אֱמּונָה" אין איהם‪.‬‬ ‫לא‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווערטער פון‪" :‬מֶ לְֶך‬ ‫ע ֹוזֵר" וכו'‪ ,‬ווייל די ראשי תיבות פון די ווערטער‪ֶ " :‬מלְֶך ע ֹוזֵר" – איז דאך‬ ‫אויך גימטריא‪" :‬אֱמּונָה ּבוֹ" – גלייב נאר אין דעם‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬גלייב נאר‬ ‫אין דעם אז דער אייבערשטער איז דער איינציגסט'ער‪" :‬מֶלְֶך ע ֹוזֵר"‪ ,‬און‬ ‫גלייב נאר אין "איהם" – גלייב נאר אין דעם‪" :‬מֶ לְֶך מַ לְ כֵי הַ ְּמלָכִ ים הַ קָּ דוֹׁש‬ ‫בָּ רּוְך הּוא"‪.‬‬ ‫און דאס רופן מיר דאך שוין טאקע אלע אויס א יעדן שבת קודש אינדערפרי‬ ‫ביי נשמת‪ ,‬ווייל מיר זאגן דאך שוין אלע פארן הייליגן באשעפער א יעדן‬ ‫שבת קודש אינדערפרי ביי נשמת‪ ,‬אז‪ ..‬טאטע אין הימל‪ :‬אֵ ין לָנּו מֶ לְֶך "ע ֹוזֵר"‬ ‫וְ סוֹמֵ ְך אֶ לָּא אָ תָּ ה – מיר האבן נישט קיין אנדערע קעניג וואס העלפט אונז‬ ‫ארויס מיט אלע אונזערע שוועריקייטן נאר דיר הייליגער גרויסער טאטע אין‬ ‫הימל‪.‬‬ ‫און מיר בעטן טאקע אלע ווייטער פון דיר גרויסער הייליגער טאטע אין‬ ‫הימל‪ ,‬אז‪" :‬יהו‪-‬ה ֱהיֵה ע ֹוזֵר לִ י" – אז דו זאלסט אונז טאקע ווייטער אויך‬ ‫זיין פאר א גוטע העלפער‪ ,‬און דו זאלסט אונז טאקע ווייטער אויך שטענדיג‬ ‫ארויס העלפן מיט אלעס וואס מיר דארפן נאר‪.‬‬ ‫אבער אונזער עבודה איז‪ ,‬צו "גלייבן" און "גלייבן" און "גלייבן" אז דער‬ ‫הייליגער באשעפער "העלפט" אונז שטענדיג ארויס‪ ,‬און אפילו ווען עס‬ ‫קוקט נישט אויס אז דער אייבערשטער העלפט אונז ארויס‪ ,‬דארפן מיר‬ ‫אבער דעמאלט'ס נאך אלץ גלייבן‪" :‬בֶּ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז דער אייבערשטער‬ ‫העלפט אונז דעמאלט'ס אויך ארויס מיט אלעס וואס מיר דארפן נאר‪.‬‬ ‫לב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט א מורא'דיגע ווארט פון דעם‬ ‫הייליגן צדיק רבי מאיר'ל פרעמישלאנ'ער זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪ ,‬אז‬ ‫דער הייליגער רבי מאיר'ל פרעמישלאנ'ער האט אמאל געזאגט על פי דרך‬ ‫צחות‪ ,‬אז טאקע וועגן דעם זאגן מיר א יעדן טאג ביי שמונה עשרה א ברכה‬ ‫אויף‪" :‬קַ בָּ לַת הַ תְּ פִ לָּה"‪ ,‬און מיר זאגן ביי שמונה עשרה די ווערטער‪" :‬בָּ רּוְך‬ ‫אַ תָּ ה יהו‪-‬ה ׁשוֹמֵ עַ תְּ פִ לָּה" – אז געלויבט ביזטו באשעפער אז דו הערס'ט‬ ‫אויס מיינע תפילות‪ ,‬און אז דו נעמס'ט זיי ָאן‪.‬‬ ‫ווייל אזוי וועט דאך שוין דער הייליגער באשעפער [כביכול] "מוזן" ָאן‬ ‫נעמען די תפילות פון די יודישע קינדער‪ ,‬ווייל אויב נישט‪ ,‬וועט דאך די‬ ‫ברכה פון‪" :‬כִּ י אַ תָּ ה ׁשוֹמֵ עַ תְּ פִ לַּת כָּל פֶּ ה" וכו' זיין א‪" :‬בְּ ָרכָה לְ בַ טָּ לָה"‪ ,‬און‬ ‫דאס איז דאך פארשטייט זיך נאר על פי דרך צחות פון דעם הייליגן צדיק‬ ‫רבי מאיר'ל פרעמישלאנ'ער זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪.‬‬ ‫אבער למעשה דארפן מיר דאך אבער אלע וויסן און געדענקען‪ ,‬אז‪" :‬צְ חֹ ק"‬ ‫– אז די גרויסע ישועה וואס דארף ָאן קומען צו מיר‪ ..‬דאס‪" :‬עָ שָׂ ה לִ י‬ ‫ֱֹלקים" – דאס האט דאך מיר שוין דער הייליגער באשעפער פון לאנג צוריק‬ ‫א ִ‬ ‫ָאן גע'גרייט‪ ,‬אבער‪" :‬כָּל הַ שֹּׁמֵ עַ " – אבער די אלע מענטשן וואס וועלן הערן‬ ‫אז דער הייליגער באשעפער גייט מיר שיקן א ישועה און זיי האבן נישט‬ ‫קיין‪" :‬אֱמּונָה" אין דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬און זיי זאגן מיר נאך אפילו אויך‬ ‫אז‪" :‬הֲבַ ת תִּ ְׁשעִ ים שָׁ נָה תֵּ לֵד" – און זיי זאגן מיר נאך אפילו אויך אז עס איז‬ ‫אנטקעגן די מציאות אז איך זאל געהאלפן ווערן‪ ,‬זיי‪ִ " :‬יצֲחַ ק לִ י" – זיי וועלן‬ ‫בּורה" און אויך מודה זיין צו מיר אז‪" :‬יֶׁש ּבוֹרֵ א‬ ‫"מ ַּדת הַ גְּ ָ‬ ‫שוין מוזן נוצן די‪ִ :‬‬ ‫"משַׁ נֶּה" די‬ ‫ע ֹולָם" – אז עס איז דא א באשעפער אויף דער וועלט וואס איז‪ְ :‬‬ ‫לג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫גאנצע‪" :‬טֶ בַ ע הַ בְּ ִריָאה" פאר זיין הייליג פאלק‪" :‬י ְִׂש ָראֵ ל"‪ ,‬ווייל ווען איך‬ ‫וועל זעהן מיין גרויסע ישועה‪ ,‬דעמאלט'ס וועלן דאך שוין אלע נישט‬ ‫גלויביג'ע אויך מוזן מודה זיין אז‪" :‬יֶׁש מַ נְהִ יג לְ בִּ ָירה" – אז עס איז דא א‪:‬‬ ‫"משַׁ נֶּה" די גאנצע‪" :‬טֶ בַ ע‬ ‫"ּבוֹרֵ א ע ֹולָם" אויף דער וועלט וואס איז‪ְ :‬‬ ‫הַ בְּ ִריָאה" פאר זיין הייליג פאלק‪" :‬י ְִׂש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫און איין זאך איז דאך זיכער‪ ,‬אז א יודיש קינד דארף דאך שטענדיג גלייבן‬ ‫מיטן גאנצן הארץ אז בשעת ווען ער בעט עפעס פון דעם אייבערשטן אמאל‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס וועט דאס איהם דער אייבערשטער זיכער נאך געבן‪.‬‬ ‫און אפילו ווען א מענטש זעהט נישט אלעמאל גלייך די תוצאה פון זיין‬ ‫תפילה‪ ,‬טאר ער אבער נאך אלץ נישט וועגן דעם אפ לאזן זיין ריינע‪:‬‬ ‫"אֱמּונָה" אין דעם הייליגן‪ּ" :‬בוֹרֵ א כָּל ע ֹול ִָמים" אז דער אייבערשטער וועט‬ ‫איהם נאך העלפן‪ ,‬נאר ער דארף ווייטער גלייבן‪" :‬בֶּ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז‪:‬‬ ‫"יְׁשּועָ תִ י ְקרוֹבָ ה לָבוֹא" פון דעם גרויסן‪" :‬מָ עוֹז צּור יְׁשּועָ תִ י"‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך בעצם די גאנצע "נסיון" פון א מענטש‪ ,‬ווייל די גאנצע‬ ‫"נסיון" פון א מענטש איז דאך נאר‪ ,‬אז דער אייבערשטער ווארט אסאך מאל‬ ‫א שטיק צייט ביז ער שיקט די ריכטיגע‪" :‬יְׁשּועָ ה" פאר א מענטש‪ ,‬און די‬ ‫סיבה פארוואס דער אייבערשטער ווארט אסאך מאל ביז ער שיקט די‬ ‫ריכטיגע‪" :‬יְׁשּועָ ה" פאר א מענטש איז‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער וויל זעהן‬ ‫אויב דער מענטש וועט ח"ו פארלירן זיין ריינע‪" :‬אֱמּונָה" אין דעם הייליגן‪:‬‬ ‫"ּבוֹרֵ א כָּל ע ֹול ִָמים" וואס העלפט איהם כסדר‪ ,‬און ממילא דאס איז דאך א‬ ‫פשוט'ע "נסיון" פון הימל וואס א מענטש דארף זיך דאך קענען שטארקן‬ ‫איבער דעם‪.‬‬ ‫לד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און‪ ..‬יא‪ ,‬א יודיש קינד דארף לעבן מיט‪" :‬אֱמּונָה פְּ ׁשּוטָ ה" אין דעם הייליגן‪:‬‬ ‫"ּבוֹרֵ א כָּל ע ֹול ִָמים" אויף א יעדע טריט און שריט‪ ,‬און א יודיש קינד דארף‬ ‫דאך שטענדיג געדענקען‪ ,‬אז דער "הייליגער באשעפער" איז דאך דער‬ ‫איינציגסט'ער וואס פירט מיין לעבן‪ ,‬און אז דער "הייליגער באשעפער" איז‬ ‫דאך דער איינציגסט'ער וואס געבט מיר‪" :‬גֶעזּונְט פַּ ְרנָסָ ה נַחַ ת"‪.‬‬ ‫און אפילו אויב עס זעהט מיר אמאל אויס אז פלוני בן פלוני האט דאך מיר‬ ‫דא גאר גאר שטארק ארויס געהאלפן‪ ,‬טאר מען זיך אבער נאך אלץ ח"ו‬ ‫קיינמאל נישט פארלירן פאר א מענטש און זיך אינגאנצן ָאן הענגען‪:‬‬ ‫ָאדם"‪ ,‬ווייל איך מיין אז עס איז דאך שוין העכסט צייט אז דו‬ ‫"בְּ ַדעְ ּת ֹו שֶׁ ל ָ‬ ‫זאלסט גוט אריין נעמען ביי דיר אין קאפ די דאזיגע ווערטער אז "קיין שום‬ ‫מענטש קען דיר נישט העלפן"‪ !..‬גענוג קלאר ארויס געברענגט‪!?..‬‬ ‫ווייל דאס איז דאך די מציאות‪ ,‬אז וואס‪ !?..‬אז קיין שום מענטש קען דאך‬ ‫דיר נישט העלפן ָאן דעם וואס דער אייבערשטער זאל אריין שיינען‪:‬‬ ‫"סִ יַּעְ תָּ א ִּד ְׁשמַ יָּא" אין זיינע‪" :‬מַ עֲשֵׂ ה י ָָדיו"‪.‬‬ ‫און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע בפירוש א יעדן טאג ביי תפילת שחרית‪,‬‬ ‫ָאדם" – אז פאר לאז זיך קיינמאל נישט אויף‬ ‫אז‪ַ" :‬אל תִּ בְ ְטחּו בִ נ ְִדיבִ ים בְּ בֶ ן ָ‬ ‫קיין שום מענטש‪ ,‬ווייל‪" :‬שֶׁ אֵ ין ל ֹו תְ ׁשּועָ ה" – ווייל קיין שום מענטש‬ ‫פארמאגט דאך נישט אין זיך קיין שום אייגענ'ע הילף וואס ער זאל דיר‬ ‫קענען געבן‪.‬‬ ‫ווייל‪" :‬תֵּ צֵ א רּוחוֹ" – ווייל ווען די‪" :‬נְשָׁ מָ ה" פון א מענטש גייט ארויס פון‬ ‫ַאדמָ תוֹ" – דעמאלט'ס קערט זיך דאך דער‬ ‫איהם‪ ,‬דעמאלט'ס‪ָ " :‬ישֻׁב לְ ְ‬ ‫לה‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫מענטש גלייך צוריק צו דער ערד‪ ,‬און זיין‪" :‬נְשָׁ מָ ה" גייט דאך דעמאלט'ס‬ ‫גלייך ארויף אויבן אין הימל‪ ,‬און‪" :‬בַּ ּיוֹם הַ הּוא ָאבְ דּו עֶ ְׁשתֹּ נֹ תָ יו" – און אין‬ ‫יענע טאג ווערן דאך פארלוירן אלע זיינע צענדליגע טויזנט'ער פלענער וואס‬ ‫דער מענטש האט נאך געהאט אין פְּ לַאן צו טוהן‪.‬‬ ‫ווייל‪" :‬כִּ י עָ פָ ר אַ תָּ ה וְ אֶ ל עָ פָ ר תָּ ׁשּוב" – ווייל וואס איז א מענטש‪ !?..‬א‬ ‫מענטש איז דאך נאר א שטיק "ערד"‪ ,‬און ממילא וועגן דעם וועט ער דאך‬ ‫"ממֶּ נָּה לֻקָּ ְחתָּ " – און‬ ‫איין טאג אויך מוזן צוריק גיין צו די פלאץ פון וואו‪ִ :‬‬ ‫ממילא וועגן דעם וועט ער דאך איין טאג אויך מוזן צוריק גיין צו די פלאץ‬ ‫פון וואו מען האט איהם גענומען‪[ ,‬און דאס מיינט מען דאך צו דער ערד]‪.‬‬ ‫און ממילא פארוואס זאלסטו זיך דעמאלט'ס פאר לאזן אויף א מענטש‪!?..‬‬ ‫א מענטש קען דאך דיר נישט העלפן ָאן דעם וואס דער אייבערשטער זאל‬ ‫אריין שיינען‪" :‬סִ יַּעְ תָּ א ִּד ְׁשמַ יָּא" אין זיינע‪" :‬מַ עֲשֵׂ ה י ָָדיו"‪.‬‬ ‫און אויב דו דארפס'ט דאך שוין סיי ווי סיי צו קומען צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס קענסטו דאך שוין "גלייך" גיין צום אייבערשטן‪ ,‬און ממילא‪:‬‬ ‫"אַ ְׁשרֵ י שֶׁ אֵ‪-‬ל ַיעֲקֹ ב בְּ עֶ זְ רוֹ" – און ממילא וואויל איז פאר דעם יוד וואס דער‬ ‫אייבערשטער איז שטענדיג זיין גרויסער‪" :‬מֶ לְֶך ע ֹוזֵר ּומו ִֹׁשיעַ "‪.‬‬ ‫און וואויל איז פאר א מענטש וואס פאר לאזט זיך שטענדיג אויפן‬ ‫צּורי וִ יׁשּועָ תִ י" – ווייל דער אייבערשטער איז‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ווייל‪" :‬אַ ְך הּוא ִ‬ ‫דאך‪" :‬אַ ְך וְ ַרק" מיין איינציגסט'ער העלפער‪ ,‬און "נאר" פון איהם וועט‬ ‫קומען מיין גרויסע ישועה‪ ,‬ווייל‪" :‬כִּ י לַיהו‪-‬ה הַ יְׁשּועָ ה" – ווייל ביי דעם‬ ‫"הייליגן באשעפער" ליגן דאך אלע סארטן "ישועות" וואס א מענטש וויל‬ ‫לו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫נאר זוכה זיין צו דעם‪ ,‬און‪" :‬עַ ל עַ ְּמָך" – און ביי גוטע יודן‪ ..‬איז‪" :‬בִ ְרכָתֶ ָך‬ ‫סֶּ לָה" – איז דאך טאקע אויך שטענדיג גוט צו נעמען א "ברכה"‪ ,‬יא‪ ..‬אבער‬ ‫וואו ליגט דיין אמת'ע הילף ר' יוד‪ !?..‬וואו‪ !?..‬ביים "הייליגן באשעפער"‪.‬‬ ‫און ממילא זאג מיר נאר ר' יוד‪ !..‬וואו ליגט דיין ישועה‪ !?..‬ביים‬ ‫רימניצער‪ !?..‬אדער ביי ר' ישעי'לע אין קערעסטיר‪ !?..‬הַ א‪ !?..‬ביי זיי ליגט‬ ‫דיין ישועה‪!?..‬‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז‪ ..‬ניין‪ ,‬אויס דרוק'לעך "נישט"‪ ,‬ווייל דיין ישועה‬ ‫ליגט נישט אין קערעסטיר‪ ,‬און דיין ישועה ליגט נישט אין רימניץ‪ ,‬נאר דיין‬ ‫ישועה ליגט ביים "הייליגן באשעפער"‪ ,‬און אויב דו וועסט גוט מתפלל זיין‬ ‫צום הייליגן באשעפער אז ער זאל דיר שוין שיקן דיין ישועה‪ ,‬וועסטו‬ ‫דעמאלט'ס זוכה זיין צו באקומען דיין ישועה‪ ,‬און אויב דו קענסט נאר האבן‬ ‫א‪" :‬פְּ תִ יחַ ת הַ לֵּב" אין רימניץ אדער אין קערעסטיר‪ ,‬דעמאלט'ס שוין‪ ..‬זאל‬ ‫דאס זיין דארטן‪ ,‬אבער דיין "ישועה" קומט דאך אויס דרוק'לעך נאר פון‬ ‫דעם "הייליגן באשעפער" אליין‪.‬‬ ‫און דו ביזט גערעכט טאקע אז דורך דעם וואס דו וועסט בעטן דעם‬ ‫אייבערשטן ביי א ציון הק' פון א הייליגער‪" :‬צַ ִּדיק" אז דו זאלסט זוכה זיין‬ ‫געהאלפן צו ווערן דעמאלט'ס וועסטו שנעלער זוכה זיין געהאלפן צו ווערן‪,‬‬ ‫אבער צו זאגן אז דער‪" :‬צַ ִּדיק" געבט מיר מיין‪" :‬יְׁשּועָ ה"‪ !?..‬און צו זאגן‬ ‫אז איך דארף שוין נישט צו קומען צום אייבערשטן‪!?..‬‬ ‫חס להזכיר‪ ,‬מען טאר דאך נישט רעדן אזוי‪ !..‬ווייל דער "אייבערשטער" איז‬ ‫"מקוֹר הַ יְּ ׁשּועוֹת"‪ ,‬און דער אייבערשטער וועט דאך דיר שוין‬ ‫דאך די‪ְ :‬‬ ‫לז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ָאטׁש ִדי יְׁשּועָ ה אִ יז‬ ‫בקרוב ממש שיקן דיין ישועה‪ ,‬און ממילא יא ר' יוד‪" :‬כ ְ‬ ‫ִישט ָדא זִ י ְנגֶען ִמיר ִׁש ָירה"‪!..‬‬ ‫נָאְך נ ְׁ‬ ‫און ממילא דאס איז פשט אין דעם פסוק פון‪" :‬וְ אֵ לֶּה ּתוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק בֶּ ן‬ ‫ַאבְ ָרהָ ם" וגו'‪ ,‬אז‪ :‬וְ אֵ לֶּה "ּתוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק" – אז וואס איז די "תולדה" פון זיין‬ ‫פריילעך אפילו נאך פאר ווען מען זעהט די‪" :‬יְׁשּועָ ה" – וואס איז די‬ ‫"תוצאה" פון זיין פריילעך אפילו נאך פאר ווען מען זעהט די‪" :‬יְׁשּועָ ה"‪!?..‬‬ ‫און וואס איז די תוצאה פון זיין‪" :‬בְּ ִׂש ְמחָ ה" בכלליות‪!?..‬‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז די תוצאה פון זיין‪" :‬בְּ ִׂש ְמחָ ה" טראץ דעם וואס‬ ‫די ישועה איז נאך נישט דא איז‪ ,‬אז‪" :‬בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם" – אז עס וועט אויף‬ ‫געבויעט ווערן די ענין פון‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם"‪.‬‬ ‫און דאס מיינט דאך צו זאגן אזוי‪ ,‬אז מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט‪ ,‬אז‬ ‫די נאמען‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם" ווייזט דאך אויף‪" :‬הִ תְ נ ְַׂשאּות" – די נאמען‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם"‬ ‫ווייזט דאך אויף "דערהויבנ'קייט"‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע‬ ‫בפירוש אין פסוק אין פרשת לך לך (קפיטל י"ז פסוק ה')‪ ,‬אז דער‬ ‫אייבערשטער האט דעמאלט'ס געזאגט פאר אברהם אבינו‪ ,‬אז דו ווייסט‬ ‫פארוואס‪ :‬וְ הָ יָה ִׁש ְמָך "ַאבְ ָרהָ ם" – אז דו ווייסט פארוואס דו וועסט יעצט‬ ‫באקומען דעם נאמען‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם"‪!?..‬‬ ‫ווייל‪ :‬כִּ י "ַאב הֲמוֹן ּג ֹויִם נְתַ תִּ יָך" – ווייל פון יעצט און ווייטער וועסטו דאך‬ ‫ווערן א "הויפט" פאר די גאנצע וועלט‪ ,‬אזוי ווי רש"י הק' זאגט דאך אונז‬ ‫שוין טאקע בפירוש‪ ,‬אז‪" :‬וְ עַ כְ שָׁ יו ָאב לְ כָל הָ ע ֹולָם" – אז פון יעצט און‬ ‫ווייטער וועט דאך אברהם אבינו ווערן א "הויפט" פאר די גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫לח‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און ממילא זעהט מען דאך שוין פון דעם קלאר‪ ,‬אז די נאמען‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם"‬ ‫ווייזט דאך אויף‪" :‬הִ תְ נ ְַׂשאּות" – אז די נאמען‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם" ווייזט דאך אויף‬ ‫"דערהויבנ'קייט"‪.‬‬ ‫און ממילא דאס זאגט אונז דא דער הייליגער תורה הק'‪ ,‬אז‪ :‬וְ אֵ לֶּה "ּתוֹלְ דֹת‬ ‫יִצְ חָ ק" – אז ווען א מענטש מאכט זיך פריילעך וויפיל ער קען טראץ דעם‬ ‫וואס ער גייט אריבער א שוועריקייט‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער זוכה אז ער‬ ‫באקומט א‪" :‬נ ְִׂשיאּות רֹאׁש"‪ ,‬און‪" :‬בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם" – און עס בויעט זיך אויף‬ ‫ביי איהם א ענין פון‪" :‬נ ְִׂשיאּות רֹאׁש"‪ ,‬און מען הייבט איהם דעמאלט'ס אויף‬ ‫פון הימל‪ ,‬און ער איז דעמאלט'ס זוכה ארויס צו גיין פון אלע זיינע‬ ‫פראלעמען וואס ער איז נאר ארום גענומען מיט דעם‪ ,‬און ער ווערט‬ ‫דעמאלט'ס צוריק א גרויסער "העלד"‪.‬‬ ‫און איינמאל ער איז שוין א בחינה פון‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם"‪ ,‬ווערט דאך שוין‬ ‫דעמאלט'ס‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם הוֹלִ יד אֶ ת יִצְ חָ ק" – פון די‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם" – פון זיין‬ ‫דערהויבנ'קייט‪ ..‬ווערט‪" :‬אֶ ת יִצְ חָ ק" – קומט שוין ארויס א אמת'ע‪:‬‬ ‫"ש ְמחָ ה"‪.‬‬ ‫ִׂ‬ ‫"מ ַּדת הַ ִׂש ְמחָ ה" אין זיך טראץ‬ ‫ווייל אויב א מענטש האלט ָאן זיין הייליגע‪ִ :‬‬ ‫דעם וואס ער איז נאך נישט געהאלפן געווארן‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער שפעטער‬ ‫"מ ַּדת הַ ִׂש ְמחָ ה" נעמט איהם אינגאנצן איבער‪ ,‬און ער איז‬ ‫זוכה אז די‪ִ :‬‬ ‫"ש ְמחָ ה"‪.‬‬ ‫שפעטער זוכה צו לעבן מיט א אמת'ע‪ִׂ :‬‬ ‫און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל צ"ז פסוק‬ ‫לט‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫י"א)‪ ,‬אז‪" :‬אוֹר זָרֻ עַ לַצַּ ִּדיק" – אז אויב א צדיק שפרייט אויס א ליכטיג'קייט‬ ‫אויף זיין פנים טראץ דעם וואס ער גייט אריבער שוועריקייטן אין לעבן‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס וועט ער שפעטער זוכה זיין אז‪ּ" :‬ולְ י ְִׁשרֵ י לֵב ִׂש ְמחָ ה" –‬ ‫"ש ְמחָ ה" וועט איהם אריין‬ ‫דעמאלט'ס וועט ער שפעטער זוכה זיין אז די‪ִׂ :‬‬ ‫גיין גלייך אין זיין הארץ אריין‪ ,‬און ער וועט שוין דעמאלט'ס "באמת"‬ ‫ווערן‪" :‬בְּ ִׂש ְמחָ ה"‪ ,‬און ער וועט שוין דעמאלט'ס "באמת" האבן מיט וואס‬ ‫זיך צו פרייען‪.‬‬ ‫און די ווארט‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבות‪ִ " :‬מׁשּום רּוחַ‬ ‫אַחֶ ֶרת הָיְתָ ה ּבוֹ" – וויבאלד אברהם אבינו האט געהאט א אנדערע‪" :‬רּוחַ"‪,‬‬ ‫ווייל יא ר' יוד‪ ,‬אברהם אבינו האט געהאט א אנדערע‪" :‬רּוחַ" פון די גאנצע‬ ‫וועלט‪ ,‬און אברהם אבינו האט פארשטאנען אנדערש פון די גאנצע וועלט‪,‬‬ ‫און פון ווען ער איז נאך געווען דריי יאר אלט‪ ,‬האט ער שוין פארשטאנען‪,‬‬ ‫אז אפילו ווען מען זעהט נישט דעם אייבערשטן‪ ,‬און אפילו ווען מען הערט‬ ‫נישט דעם אייבערשטן‪ ,‬און אפילו ווען עס גייט מיר גאר גאר שווער‪ ,‬דארף‬ ‫מען אבער נאך אלץ גלייבן‪" :‬בֶּ אֱמּונָה ְׁשלֵמָ ה" אז אלעס איז‪" :‬בְּ הַ שְׁגָּחָ ה‬ ‫פְּ ָר ִטית" פון דעם גרויסן‪ְ " :‬ממַ לֵּא כָּל עָ לְ ִמין וְ סוֹבֵ ב כָּל עָ לְ ִמין"‪ ,‬ווייל דער‬ ‫אייבערשטער שטייט דאך שטענדיג לעבן מיר‪.‬‬ ‫און וויבאלד ער האט געהאט דעם שטארקן‪" :‬רּוחַ ַאחֶ ֶרת" אז מען קען‬ ‫שטענדיג בעטן דעם אייבערשטן וואס מען דארף נאר‪ ,‬ווייל דער‬ ‫אייבערשטער שטייט דאך שטענדיג לעבן מיר‪ ,‬ממילא וועגן דעם האט ער‬ ‫געקענט זוכה זיין צו דעם ברכה פון‪" :‬כִּ י ַאב הֲמוֹן ּג ֹויִם נְתַ תִּ יָך" און צו דעם‬ ‫ברכה פון‪" :‬וֶהְ יֵה בְּ ָרכָה" – ממילא וועגן דעם האט ער געקענט זוכה זיין צו‬ ‫מ‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫די ברכות פון "גרויס ווערן" און "דערהויבן ווערן"‪ ,‬ווייל אויב א יודיש קינד‬ ‫פראבירט זיך פריילעך צו מאכן מיט וואס ער קען נאר‪ ,‬ווייל ער וויל זיין‪:‬‬ ‫"בְּ ִׂש ְמחָ ה"‪ ,‬דעמאלט'ס קען ער זוכה זיין צו‪" :‬כִּ י תִ שָּׂ א" אֶ ת רֹאׁש בְּ נֵי י ְִׂש ָראֵ ל‬ ‫– דעמאלט'ס קען ער זוכה זיין צו‪" :‬הַ ָרמַ ת קֶ ֶרן י ְִׂש ָראֵ ל ִמכָּל צָ רוֹתֵ יהֶ ם"‪.‬‬ ‫און עס איז דאך טאקע אויך כדאי ָאן צו מערקן נאך א נקודה דא אין דעם‬ ‫פסוק פון‪" :‬וְ אֵ לֶּה ּתוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם" וגו'‪ ,‬ווייל ווי אזוי ענדיגט זיך די‬ ‫פאריגע פרשה פרשת חיי שרה‪!?..‬‬ ‫פרשת חיי שרה ענדיגט זיך דאך מיט דעם פסוק פון‪" :‬וַיִּ ְׁשכְּ נּו מֵ חֲוִ ילָה עַ ד‬ ‫ּׁשּורה עַ ל פְּ נֵי כָל אֶ חָ יו נָפָ ל"‪ ,‬און ווי אזוי‬ ‫ׁשּור אֲשֶׁ ר עַ ל פְּ נֵי ִמצְ ַריִם ֹּב ֲאכָה אַ ָ‬ ‫הייבט זיך ָאן פרשת תולדות‪!?..‬‬ ‫פרשת תולדות הייבט זיך דאך ָאן מיט די ווערטער‪" :‬וְ אֵ לֶּה" ּתוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק בֶּ ן‬ ‫ַאבְ ָרהָ ם וגו'‪ ,‬און מיר ווייסן דאך שוין טאקע אלע אויך זייער גוט‪ ,‬אז חז"ל‬ ‫(בראשית רבה פרשה י"ב סימן ג) זאגן דאך אונז שוין בפירוש‪ ,‬אז די ווארט‪:‬‬ ‫"וְ אֵ לֶּה" איז דאך‪" :‬מוֹסִ יף עַ ל הָ ִראׁש ֹונִים"‪.‬‬ ‫און ממילא וואס איז די קשר צווישן דעם פסוק פון‪" :‬וַיִּ ְׁשכְּ נּו מֵ חֲוִ ילָה עַ ד‬ ‫ּׁשּורה עַ ל פְּ נֵי כָל אֶ חָ יו נָפָ ל" מיט דעם פסוק‬ ‫ׁשּור אֲשֶׁ ר עַ ל פְּ נֵי ִמצְ ַריִם ֹּב ֲאכָה אַ ָ‬ ‫פון‪" :‬וְ אֵ לֶּה ּתוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק בֶּ ן ַאבְ ָרהָ ם" וגו'‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז די פסוק וויל אונז דא זאגן אזוי‪ ,‬אז די סיבה‬ ‫ּׁשּורה" –‬ ‫פארוואס א מענטש ווערט צובראכן איז דאך נאר‪ ,‬ווייל‪ֹּ " :‬ב ֲאכָה אַ ָ‬ ‫ווייל ער האלט דאך און איין קומען קוקען‪" :‬עַ ל פְּ נֵי כָל אֶ חָ יו" – אויף זיינע‬ ‫מא‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אנדערע יודישע ברודער‪ ,‬און פון דעם‪" :‬נָפָ ל" – און פון דעם ווערט ער צו‬ ‫פאלן ביי זיך‪ ,‬ווייל ווען ער זעהט אז זיינע אנדערע יודישע ברודער זענען‬ ‫"שבְ רֵ י‬ ‫מצליח און ער נישט‪ ,‬דעמאלט'ס צוברעכט דאך דאס איהם אויף‪ִׁ :‬‬ ‫ְׁשבָ ִרים"‪.‬‬ ‫און ממילא קוק נישט אויף א צווייטן ר' יוד‪ ,‬און קוק נישט אויף יענעמ'ס‬ ‫הצלחות‪" ,‬נאר קוק אויף זיך"‪ !..‬און‪" :‬וְ אֵ לֶּה" – און דאס זאלסטו טוהן ר'‬ ‫יוד‪ ,‬וואס זאלסטו טוהן ר' יוד‪!?..‬‬ ‫דו זאלסט טוהן די פעולה פון‪ּ" :‬תוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק" – דו זאלסט טוהן די פעולה‬ ‫"ש ְמחָ ה" ָאן‬ ‫"ש ְמחָ ה"‪ ,‬א‪ִׂ :‬‬ ‫אז עס זאל געבוירן ווערן ביי דיר א נייע סארט‪ִׂ :‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" וואס‬‫"דבַ ר ְׁשטּות"‪ ,‬א‪ִׂ :‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" אפילו מיט א‪ְּ :‬‬ ‫קיין שום פשט‪ ,‬א‪ִׂ :‬‬ ‫"ש ְמחָ ה"‪ ,‬און דו זאלסט זיך פראבירן פריילעך צו‬ ‫איז נישט ממש א אמת'ע‪ִׂ :‬‬ ‫מאכן אויף אלע וועגן‪ ,‬און דו זאלסט זיך ָאן האלטן מיט אייזענ'ע כוחות כדי‬ ‫אז דו זאלסט ח"ו נישט אריין פאלן אין די נעץ פון דעם יצר הרע וואס‬ ‫הייסט‪" :‬יִאּוׁש"‪.‬‬ ‫"ש ְמחָ ה"‬ ‫נאר‪ּ" :‬תוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק" – נאר דו זאלסט אריין ברענגען אין דיר א‪ִׂ :‬‬ ‫"ש ְמחָ ה"‪,‬‬‫פון ערגעץ וואו‪ ,‬און עס זאל געבוירן ווערן ביי דיר א נייע סארט‪ִׂ :‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" ָאן קיין שום פשט‪ ,‬צו זאל דאס זיין פון דער הייליגער "תורה"‬ ‫א‪ִׂ :‬‬ ‫"דבַ ר ְׁשטּות"‪.‬‬ ‫הק'‪ ,‬אדער אפילו פון א‪ְּ :‬‬ ‫"מדַּת‬ ‫און‪ּ" :‬תוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק" – און דו זאלסט זיך ָאן גארטל'ן מיט די הייליגע‪ִ :‬‬ ‫בּורה" פון דיין הייליגע זיידע "יצחק אבינו"‪ ,‬און דו זאלסט פראבירן ָאן‬ ‫הַ גְּ ָ‬ ‫"ש ְמחָ ה" ווי ווייט מעגליך‪.‬‬ ‫צו גיין ווייטער מיט א אינדרויסנ'דיגע‪ִׂ :‬‬ ‫מב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און‪ּ" :‬תוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק" – און די "תוצאה" פון זיך ָאן גארטל'ן מיט די הייליגע‪:‬‬ ‫בּורה" פון אונזער הייליגע זיידע "יצחק אבינו" איז‪ ,‬אז‪" :‬בֶּ ן" – אז‬ ‫"מ ַּדת הַ גְּ ָ‬ ‫ִ‬ ‫דאס בויעט אויף‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם" – א "העלד"‪ ,‬און דאס מאכט אז דו זאלסט נאך‬ ‫אמאל זוכה זיין צו זיין שטארק אין עבודת השם יתברך‪.‬‬ ‫און‪ּ" :‬תוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק" – און די "תוצאה" פון זיך ָאן גארטל'ן מיט די הייליגע‪:‬‬ ‫בּורה" פון אונזער הייליגע זיידע "יצחק אבינו" כדי צו זיין‪:‬‬ ‫"מ ַּדת הַ גְּ ָ‬ ‫ִ‬ ‫"בְּ ִׂש ְמחָ ה" איז‪ ,‬אז‪" :‬בֶּ ן" – אז דאס בויעט אויף‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם" – א "העלד"‪,‬‬ ‫און דאס מאכט אז דו זאלסט נאך אמאל זוכה זיין צו זיין א "העלד" און א‬ ‫"מוצלח" אין עבודת השם יתברך‪.‬‬ ‫און די ווארט‪" :‬וְ אֵ לֶּה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪ :‬לֵב י'‪ ,‬ווייל יא ר'‬ ‫יוד‪ ,‬דו זאלסט וויסן זייער קלאר ר' יוד‪ ,‬אז‪" :‬וְ אֵ לֶּה" – אז אין די הארץ פון א‬ ‫צובראכענ'ע יו"ד מוז ערגעץ וואו געבוירן ווערן א‪ּ" :‬תוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק" – אין די‬ ‫הארץ פון א צובראכענ'ע יו"ד מוז ערגעץ וואו געבוירן ווערן א נייע גייסט‬ ‫"ש ְמחָ ה"‪ !..‬ווייל וואו צובראכנ'קייט קען צו ברענגען קען דאך קיין‬ ‫פון‪ִׂ :‬‬ ‫שום זאך אויף דער וועלט נישט צו ברענגען‪.‬‬ ‫און די ווארט‪" :‬וְ אֵ לֶּה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬בָּ ם"‪ ,‬און די‬ ‫ווארט‪" :‬בָּ ם" גייט דאך ארויף אויף דער הייליגער "תורה" הק' כידוע‪ ,‬אזוי‬ ‫ווי חז"ל זאגן דאך אונז שוין טאקע בפירוש אויף דעם פסוק פון‪" :‬וְ ִׁש ַּננְתָּ ם‬ ‫לְ בָ נֶיָך וְ ִדבַּ ְרתָּ בָּ ם" וגו' וואס מיר זאגן אלע א יעדן טאג ביי קריאת שמע‪ ,‬אז‬ ‫די ווארט‪" :‬בָּ ם" גייט דאך ארויף אויף דער הייליגער "תורה" הק'‪ ,‬און חז"ל‬ ‫(יומא דף‪ :‬י"ט ע"ב) זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך דארטן בפירוש‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫וְ ִדבַּ ְרתָּ "בָּ ם" – אז פון דער הייליגער "תורה" הק' זאלסטו זעהן צו רעדן‪,‬‬ ‫מג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אבער‪" :‬וְ ֹלא בִּ ְדבָ ִרים בְּ טֵ לִ ים" – אבער דו זאלסט נישט רעדן ח"ו קיין‪:‬‬ ‫"דבָ ִרים בְּ טֵ לִ ים"‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫און ממילא די פסוק זאגט דיר דא אויך‪ ,‬אז די עצה ארויס צו גיין פון אלע‬ ‫"נפילות" און פון אלע צובראכנ'קייטן איז‪ ,‬אז‪" :‬וְ אֵ לֶּה" – אז דו זאלסט זיך‬ ‫מדבק זיין אין דער הייליגער "תורה" הק' מיט א אמת‪.‬‬ ‫ווייל א מענטש וואס איז טאקע באמת דבוק אין דער הייליגער תורה הק'‬ ‫קען מען נישט צוברעכן‪ ,‬ווייל דער הייליגער תורה הק' געבט דאך איהם‬ ‫שטענדיג "חיות" און "כח" און "קראפט" ָאן צו גיין ווייטער מיט א‬ ‫פרייליכ'ע פריש'קייט‪ַ " :‬לעֲבו ַֹדת הַ ּבוֹרֵ א"‪.‬‬ ‫ּׁשּורה" – און ממילא קום נישט קוקען‪" :‬עַ ל‬ ‫און ממילא קום נישט‪ֹּ " :‬ב ֲאכָה אַ ָ‬ ‫פְּ נֵי כָל אֶ חָ יו" – אויף דיינע אלע יודישע ברודער וואס זענען גאר שטארק‬ ‫מצליח אין זייערע אלע ענינים‪ ,‬ווייל דאס וועט דאך דיר נאר צו ברענגען אז‪:‬‬ ‫"נָפָ ל" – ווייל דאס וועט דאך נאר צו ברענגען אז דו זאלסט ווערן צו פאלן‬ ‫"ש ְמחָ ה" אין דיין הארץ דורך‬ ‫ביי דיר‪ ,‬נאר‪" :‬וְ אֵ לֶּה" – נאר ברענג אריין א‪ִׂ :‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" אין דיין הארץ אפילו‬ ‫דער הייליגער תורה הק'‪ ,‬און ברענג אריין א‪ִׂ :‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" ביי דיר‪.‬‬ ‫"דבַ ר ְׁשטּות"‪ ,‬אבי‪ ..‬עס זאל הערש'ן א‪ִׂ :‬‬ ‫מיט א‪ְּ :‬‬ ‫"ש ְמחָ ה" וואס עס איז געבוירן‬ ‫און‪ּ" :‬תוֹלְ דֹת יִצְ חָ ק" – און די נייע סארט‪ִׂ :‬‬ ‫געווארן ביי דיר וועט שפעטער צו ברענגען אז‪" :‬בֶּ ן" – אז עס זאל אויף‬ ‫געבויעט ווערן ביי דיר‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם" – א נייע פריש'ע "העלד" וואס וועט גאר‬ ‫שטארק מצליח זיין אויף דיין סארט אופן‪ ,‬אבער די עיקר איז‪ ,‬אז דו זאלסט‬ ‫זיין "פריילעך"‪.‬‬ ‫מד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און דו זאלסט געדענקען ר' יוד‪ ,‬אז דער הייליגער באשעפער שטייט דאך‬ ‫שטענדיג לעבן דיר‪" :‬בְּ כָל יוֹם ּובְ כָל עֵ ת ּובְ כָל שָׁ עָ ה"‪ ,‬און ער "העלפט" דאך‬ ‫דיר שטענדיג ארויס מיט וואס אלעס וואס דו דארפס'ט נאר‪ ,‬און דו‬ ‫דארפס'ט נאר זעהן צו "גלייבן" אין דעם עד הסוף‪.‬‬ ‫און אויב דו וועסט גלייבן אז דער אייבערשטער איז דער איינציגסט'ער‪:‬‬ ‫"מֶ לְֶך ע ֹוזֵר ּומו ִֹׁשיעַ " וואס עס איז נאר פארהאנען אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס וועסטו טאקע זוכה זיין צו זעהן גאר גרויסע‪" :‬יְׁשּועוֹת ְׁשלֵמוֹת‬ ‫ִמן הַ שָּׁ מַ יִם"‪.‬‬ ‫און ממילא לאמיר נאך אמאל איבער חזר'ן‪ ,‬אז‪" :‬צְ חֹ ק" – אז די גרויסע‪:‬‬ ‫ֱֹלקים" – דאס‬ ‫"יְׁשּועָ ה" וואס דארף ָאן קומען צו מיר‪ ..‬דאס‪" :‬עָ שָׂ ה לִ י א ִ‬ ‫האט דאך מיר שוין דער הייליגער באשעפער פון לאנג צוריק ָאן גע'גרייט‪.‬‬ ‫אבער‪" :‬כָּל הַ שֹּׁמֵ עַ " – אבער די אלע מענטשן וואס וועלן הערן אז דער‬ ‫הייליגער באשעפער גייט מיר שיקן א‪" :‬יְׁשּועָ ה" און זיי האבן נישט קיין‪:‬‬ ‫"אֱמּונָה" אין דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬און זיי זאגן מיר נאך אפילו אויך אז‪:‬‬ ‫"הֲבַ ת תִּ ְׁשעִ ים שָׁ נָה תֵּ לֵד" – און זיי זאגן מיר נאך אפילו אויך אז עס איז‬ ‫אנטקעגן די מציאות אז איך זאל געהאלפן ווערן‪ ,‬זיי‪ִ " :‬יצֲחַ ק לִ י" – זיי וועלן‬ ‫בּורה" און אויך מודה זיין צו מיר אז‪" :‬יֶׁש ּבוֹרֵ א‬ ‫"מ ַּדת הַ גְּ ָ‬ ‫שוין מוזן נוצן די‪ִ :‬‬ ‫"משַׁ נֶּה" די‬ ‫ע ֹולָם" – אז עס איז דא א באשעפער אויף דער וועלט וואס איז‪ְ :‬‬ ‫גאנצע‪" :‬טֶ בַ ע הַ בְּ ִריָאה" פאר זיין הייליג פאלק‪" :‬י ְִׂש ָראֵ ל"‪.‬‬ ‫ווייל ווען איך וועל זעהן מיין גרויסע ישועה‪ ,‬דעמאלט'ס וועלן דאך שוין‬ ‫אלע נישט גלויביג'ע אויך מוזן מודה זיין אז‪" :‬יֶׁש מַ נְהִ יג לְ בִּ ָירה" –‬ ‫מה‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫דעמאלט'ס וועלן דאך שוין אלע נישט גלויביג'ע אויך מוזן מודה זיין אז עס‬ ‫"משַׁ נֶּה" די גאנצע‪:‬‬ ‫איז דא א‪ּ" :‬בוֹרֵ א ע ֹולָם" אויף דער וועלט וואס איז‪ְ :‬‬ ‫"טֶ בַ ע הַ בְּ ִריָאה" פאר זיין הייליג פאלק‪" :‬י ְִׂש ָראֵ ל"‪ ,‬און ממילא יא טייערע‬ ‫יודן‪ ,‬לא מיר אלע צוזאמען אויס שרייען הויעך‪ ,‬אז‪ֲ " :‬אנִי מַ א ֲִמין בֶּ אֱמּונָה‬ ‫ְׁשלֵמָ ה שֶׁ תִּ הְ יֶה יְׁשּועוֹת ְׁשלֵמוֹת מֵ אֵ ת הַ ּבוֹרֵ א יִתְ בָּ ַרְך ְׁשמ ֹו בְּ קָ רוֹב מַ מָּ ׁש"‪:‬‬ ‫מונִ י‬ ‫אש ֹון ַא ְד ֹ‬ ‫וַ י ֵֵּצא ָה ִר ׁ‬ ‫שו‪:‬‬ ‫מו ֵע ָׂ‬ ‫ש ָער וַ ִּי ְק ְרא ּו ְׁש ֹ‬ ‫מונִ י ֻּכלּ ֹו ְּכ ַא ֶּד ֶרת ֵׂ‬ ‫אש ֹון ַא ְד ֹ‬ ‫וַ ֵּיצֵ א הָ ִר ׁ‬ ‫לכאורה איז דאך שווער דא א מורא'דיגע קשיא‪ ,‬ווייל עס איז דאך זייער‬ ‫זעלט'ן אז דער הייליגער תורה הק' זאל ארויס ברענגען ווי אזוי איינער האט‬ ‫אויס געזעהן בשעת ווען ער איז געבוירן געווארן‪ ,‬און ממילא וואס איז פשט‬ ‫פון דעם אז דער הייליגער תורה הק' איז אונז דא מסביר ווי אזוי דער חכם‬ ‫"עשיו הרשע" האט אויס געזעהן‪!?..‬‬ ‫דער הייליגער תורה הק' זאגט דאך אונז קיינמאל נישט אז‪ ..‬דו זאלסט וויסן‪,‬‬ ‫אז דער און דער מענטש איז געבוירן געווארן ממש‪ ..‬האריג‪ ,‬אזוי ווי א‬ ‫האריג'ע מאנטל‪ ,‬מען זעהט דאך קיינמאל נישט אז דער הייליגער תורה הק'‬ ‫זאל מסביר זיין ווי אזוי א מענטש האט אויס געזעהן בשעת ווען ער איז‬ ‫געבוירן געווארן‪ ,‬און ממילא פארוואס פעלט אויס צו וויסן ווי אזוי דער‬ ‫חכם עשיו הרשע האט אויס געזעהן בשעת ווען ער איז געבוירן געווארן‪!?..‬‬ ‫און נאך א קשיא איז שווער דא‪ ,‬ווייל ביי יעקב אבינו שטייט דאך נישט ווי‬ ‫אזוי ער האט אויס געזעהן‪ ,‬און ביי יעקב אבינו שטייט דאך נישט אין פסוק‬ ‫אז יעקב אבינו האט געהאט צוויי שיינע פיאות ביי די צוויי זייטן וכדומה‪,‬‬ ‫מו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ָאחיו" וגו' און פארטיג‪,‬‬ ‫נאר עס שטייט אין פסוק פשוט‪ ..‬אז‪" :‬וְ ַאחֲרֵ י כֵן יָצָ א ִ‬ ‫און ממילא פארוואס ביי עשיו שרייבט דער הייליגער תורה הק' יא ארויס ווי‬ ‫אזוי דער חכם "עשיו הרשע" האט אויס געזעהן‪ ,‬וואס איז אונז א נפקא מינה‬ ‫ווי אזוי "עשיו הרשע" האט אויס געזעהן‪!?..‬‬ ‫און נאך א קשיא איז דאך שווער דא‪ ,‬ווייל פארוואס דארף שטיין אין פסוק‬ ‫אז עשיו הרשע איז געווען א‪" :‬אִ יׁש י ֵֹדעַ צַ יִד" און א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ ,‬עס‬ ‫וואלט דאך געקענט שטיין דא פשוט‪ ..‬אז דו זאלסט וויסן‪ ,‬אז עשיו איז‬ ‫געווען א‪" :‬אִ יׁש צַ יִד"‪ ,‬און פון דעם וואלט איך דאך שוין אליין פארשטאנען‬ ‫אז עשיו איז געווען א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ ,‬ווייל וואו דען פאנגט מען חיות אויב‬ ‫נישט אין "פעלד"‪ !?..‬מען פאנגט דאך נישט קיין חיות אין שטוב‪ !?..‬ווייל‬ ‫מען מוז דאך ארויס גיין אין "פעלד" כדי צו קענען פאנגען חיות‪.‬‬ ‫און ממילא פארוואס פעלט אויס ארויס צו שרייבן אין פסוק אז דו זאלסט‬ ‫וויסן אז עשיו איז געווען א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ !?..‬שרייב נאר אז עשיו איז‬ ‫געווען א‪" :‬אִ יׁש צַ יִד" – שרייב נאר אז עשיו איז געווען א "פאנגער"‪ ,‬און‬ ‫פון דעם וועל איך דאך שוין אליין פארשטיין אז ער איז געווען א‪" :‬אִ יׁש‬ ‫שָׂ ֶדה"‪ !?..‬ווייל וואו דען האט ער געקענט פאנגען זיינע חיות אויב נישט אין‬ ‫"פעלד"‪!?..‬‬ ‫און בכלל‪ ..‬דארף מען דאך פארשטיין דא נאך א נקודה‪ ,‬ווייל פארוואס‬ ‫דארף שטיין דא אין פסוק אז דו זאלסט וויסן ר' יוד אז דער חכם עשיו‬ ‫הרשע איז געווען א‪ :‬אִ יׁש "י ֵֹדעַ " צַ יִד – פארוואס דארף שטיין דא אין פסוק‬ ‫אז דו זאלסט וויסן ר' יוד אז דער חכם עשיו הרשע האט "פארשטאנען" צו‬ ‫דעם ענין פון "פאנגען"‪ ,‬און ער איז ממש געווען "געמאכט פאר דעם"‪ ,‬און‬ ‫מז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ער איז ממש געווען א "מומחה" אין דעם ענין פון "פאנגען"‪ ,‬וועמען גייט‬ ‫ָאן צו וויסן ווי שטארק דער חכם "עשיו הרשע" האט פארשטאנען צו דעם‬ ‫פאך פון "פאנגען"‪!?..‬‬ ‫שרייב נאר פשוט אז דו זאלסט וויסן ר' יוד אז עשיו איז געווען א "פאנגער"‪,‬‬ ‫און פון דעם וועל איך דאך שוין אליין פארשטיין אז לכאורה האט עשיו‬ ‫"פארשטאנען" צו דעם פאך פון "פאנגען"‪.‬‬ ‫ווייל אויב דער הייליגער תורה הק' שרייבט אויף עשיו אז "ער איז געווען א‬ ‫פאנגער"‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער דאך מסתמא "טאקע" געווען א ריכטיגער‬ ‫"פאנגער"‪ ,‬און איך וועל דאך שוין דעמאלט'ס אליין פארשטיין פון דעם אז‬ ‫מסתמא האט עשיו גוט פארשטאנען צו דעם פאך פון "פאנגען"‪!?..‬‬ ‫און ממילא פארוואס דארף שטיין דא אין פסוק אז דו זאלסט וויסן אז דער‬ ‫חכם עשיו איז געווען א‪ :‬אִ יׁש "י ֵֹדעַ " צַ יִד – און ממילא פארוואס דארף‬ ‫שטיין דא אין פסוק אז דו זאלסט וויסן אז דער חכם עשיו הרשע האט גוט‬ ‫"פארשטאנען" צו דעם ענין פון "פאנגען"‪ ,‬און ער האט זיך נישט סתם‬ ‫נאריש געמאכט אין פעלד‪ ,‬נאר ער איז טאקע געווען א ריכטיגער "פאנגער"‪,‬‬ ‫און ער האט געפאנגען חיות רעכט'ס און לינק'ס‪ !?..‬וועמען גייט בכלל ָאן‬ ‫צו וויסן ווי שטארק דער חכם עשיו הרשע האט פארשטאנען צו דעם פאך‬ ‫וואס הייסט "פאנגען"‪!?..‬‬ ‫און נאך א קשיא איז דאך שווער דא‪ ,‬ווייל פארוואס דארף שטיין דא אין‬ ‫פסוק ביי יעקב אבינו אז‪ :‬וְ ַיעֲקֹ ב אִ יׁש תָּ ם "יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים" – פארוואס דארף‬ ‫שטיין דא אין פסוק ביי יעקב אבינו אז יעקב אבינו איז געזעצן אין‬ ‫מח‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫געצעלט'ן‪ !?..‬עס וואלט דאך לכאורה געדארפט שטיין דא אין פסוק‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"וְ ַיעֲקֹ ב הָ יָה יֹשֵׁ ב וְ לוֹמֵ ד ּתו ָֹרה" – אז יעקב אבינו איז געזעצן און געלערנט‬ ‫דער הייליגער תורה הק'‪ !?..‬ווייל די ווערטער‪" :‬יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים" מיינט דאך‬ ‫נאך נישט צו זאגן אז ער איז געזעצן און געלערנט דער הייליגער "תורה"‬ ‫הק'‪.‬‬ ‫ווייל מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט‪ ,‬אז היינטיגע צייטן זענען דאך‬ ‫ליידער דא גענוג און נאך מענטשן וואס זענען טאקע‪" :‬יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים"‪ ,‬אבער‬ ‫דאס מיינט נאך נישט אז זיי "לערנען" טאקע‪ ,‬ווייל עס איז דאך דא היינטיגע‬ ‫צייטן גענוג און נאך מענטשן וואס זענען טאקע‪" :‬יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים"‪ ,‬אבער‬ ‫למעשה‪ ..‬לערנט מען נישט קיין יודיש ווארט‪.‬‬ ‫נאר מען זיצט און בית המדרש‪[ ,‬זיצן אין בית המדרש איז אויך א גוטע זאך‪,‬‬ ‫אבער ביי דעם ענדיגט זיך די גאנצע מעשה דארטן]‪ ,‬און ביי דעם ענדיגט זיך‬ ‫די גאנצע‪" :‬יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים"‪ ,‬און די‪" :‬יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים" האט נישט קיין טיפער'ע‬ ‫באדייט ביי זיי‪ ,‬און ממילא פארוואס זאגט אונז נישט די פסוק דא קלאר און‬ ‫אפן‪ ,‬אז דו זאלסט וויסן‪ ,‬אז‪ :‬וְ ַיעֲקֹ ב אִ יׁש תָּ ם "וְ הָ יָה יֹשֵׁ ב וְ לוֹמֵ ד ּתו ָֹרה בְּ בֵ ית‬ ‫ִמ ְד ָרׁש ֹו שֶׁ ל שֵׁ ם וְ עֵ בֶ ר"‪ !?..‬וואס איז פשט פון דעם אינטרעסאנט'ן לשון פון‪:‬‬ ‫"יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים" – אז יעקב אבינו איז געזעצן אין געצעלט'ן‪!?..‬‬ ‫און נאך א זאך דארף מען דאך פארשטיין דא‪ ,‬ווייל מיר ווייסן דאך שוין‬ ‫אלע זייער גוט‪ ,‬אז רש"י הק' איז דאך אונז שוין מסביר דעם פסוק פון‪:‬‬ ‫"וַיִּ תְ ֹרצֲצּו הַ בָּ נִים בְּ ִק ְרבָּ ּה" וגו'‪ ,‬אז דאס מיינט צו זאגן‪ ,‬אז‪" :‬הָ יּו ִמתְ רוֹצְ צִ ים‬ ‫ּומ ִריבִ ים בְּ ַנ ֲחלַת ְׁשנֵי ע ֹולָמוֹת" – אז יעקב און עשיו האבן זיך‬ ‫זֶה עִ ם זֶה ְ‬ ‫געקריגט וועלכע וועלט עס איז בעסער‪" :‬ע ֹולָם הַ זֶּה" אדער‪" :‬ע ֹולָם הַ בָּ א"‪,‬‬ ‫מט‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫יעקב האט גע'טענה'עט אז‪" :‬ע ֹולָם הַ בָּ א" איז בעסער‪ ,‬און עשיו האט‬ ‫גע'טענה'עט אז‪" :‬ע ֹולָם הַ זֶּה" איז בעסער‪ ,‬אבער לכאורה איז דאך דאס‬ ‫נישט צו פארשטיין‪ ,‬ווייל וואס איז דא זיך צו טענה'נען אויב א יעדער‬ ‫איינער וויל א אנדערע זאך‪!?..‬‬ ‫דו האסט געזעהן אמאל ווי צוויי מענטשן זאלן זיך קריגן און א יעדער‬ ‫איינער זאל וועלן א צווייטע זאך‪ !?..‬אויב א יעדער איינער וויל א צווייטע‬ ‫זאך‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך נישט דא פארוואס זיך צו קריגן‪ ,‬דו נעם וואס דו‬ ‫ווילס'ט‪ ,‬און דו נעם וואס דו ווילס'ט‪ ,‬און מען דארף זיך נישט קריגן בכלל‪.‬‬ ‫ווייל "קריגן" קריגט מען זיך דאך נאר "ווען ביידע ווילן די זעלבע זאך"‪,‬‬ ‫און דעמאלט'ס ברעכט טאקע אויס א "קריגעריי"‪ ,‬אבער אויב ביידע ווילן‬ ‫אנדערע זאכן‪ ,‬דעמאלט'ס דארף מען זיך דאך נישט "קריגן"‪.‬‬ ‫און ממילא וואס איז פשט פון די ווערטער אז‪ :‬הָ יּו ִמתְ רוֹצְ צִ ים זֶה עִ ם זֶה‬ ‫"ּומְ ִריבִ ים" בְּ ַנ ֲחלַת ְׁשנֵי ע ֹולָמוֹת‪ !?..‬וואס איז בכלל געווען די "קריגעריי"‬ ‫דא‪ !?..‬דו עשיו נעם דיר‪" :‬ע ֹולָם הַ זֶּה"‪ ,‬און דו יעקב נעם דיר‪" :‬ע ֹולָם הַ בָּ א"‪,‬‬ ‫און מען דארף זיך דאך נישט "קריגן" בכלל‪!?..‬‬ ‫און נאך א קשיא איז דאך שווער דא‪ ,‬ווייל מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער‬ ‫גוט‪ ,‬אז ווען יעקב אבינו האט געקאכט א געקעכט'ס‪ ,‬דעמאלט'ס איז עשיו‬ ‫הרשע אריין געקומען צו איהם‪ ,‬און ער האט איהם דעמאלט'ס געבעטן‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"הַ לְ עִ יטֵ נִי נָא ִמן הָ ָאדֹם הָ ָאדֹם הַ זֶּה" – אז געב מיר צו עסן פון די רויטע זאך‬ ‫דארטן‪ ,‬ווייל‪" :‬כִּ י עָ יֵף ָאנֹ ִכי" – ווייל איך בין דאך גאר שטארק מיד און אויס‬ ‫געמוטשע'ט‪.‬‬ ‫נ‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און‪" :‬עַ ל כֵּן" – און ווי נאר יעקב אבינו האט געזעהן אז עשיו בעט א רויטע‬ ‫זאך‪ ,‬איז‪" :‬קָ ָרא ְׁשמ ֹו אֱדוֹם" – האט דעמאלט'ס יעקב אבינו ָאן גערופן עשיו‬ ‫מיטן נאמען‪" :‬אֱדוֹם"‪.‬‬ ‫און ווי נאר יעקב אבינו האט געהערט אז עשיו וויל די עסן וואס ער האט צו‬ ‫גע'גרייט פאר זיין טאטע יצחק אבינו‪ ,‬איז‪ַ " :‬ויֹּאמֶ ר ַיעֲקֹ ב" – האט‬ ‫דעמאלט'ס יעקב אבינו גלייך געזאגט פאר עשיו‪ ,‬אז דו ווילס'ט עסן‪!?..‬‬ ‫"מכְ ָרה כַּיוֹם אֶ ת בְּ כֹ ָרתְ ָך לִ י"‬ ‫נו‪ ..‬גוט‪ ,‬אבער עס האט א פרייז‪ ,‬און נאר אויב‪ִ :‬‬ ‫– או ן נאר אויב דו פארקויפס'ט מיר דיין‪" :‬בְּ כֹ ָרה"‪ ,‬דעמאלט'ס קענסטו עסן‬ ‫די עסן וואס איך האב דא צו גע'גרייט‪.‬‬ ‫און עשיו האט איהם דעמאלט'ס גלייך געזאגט‪ ,‬אז‪" :‬הִ נֵּה ָאנֹ כִ י ה ֹולְֵך לָמּות"‬ ‫– אז איך גיי דאך שוין סיי ווי סיי שטארבן‪ ,‬און ממילא‪" :‬וְ לָמָּ ה זֶּה לִ י‬ ‫בְּ כֹ ָרה" – און ממילא פארוואס דארף איך דען האבן די‪" :‬בְּ כֹ ָרה"‪!?..‬‬ ‫און זיי זענען טאקע דעמאלט'ס גלייך צו געגאנגען צו דעם געשעפט‪ ,‬און זיי‬ ‫האבן טאקע דעמאלט'ס גלייך געמאכט דעם טויש‪ ,‬עשיו האט דעמאלט'ס‬ ‫פארקויפט די הייליגע‪" :‬בְּ כֹ ָרה" פאר אביסעל'ע‪" :‬לֶחֶ ם ּונְזִ יד עֲ ָד ִׁשים"‪.‬‬ ‫אבער לכאורה איז דאך שווער דא עטליכע קשיות‪ ,‬ווייל קודם כל‪ ..‬איז‬ ‫שווער‪ ,‬אז פארוואס האט זיך עשיו ָאן גערופן צו יעקב אבינו אז געב מיר פון‬ ‫יענע "רויטע רויטע" זאך‪ !?..‬זייט ווען הייסט א עסן די "רויטע רויטע"‬ ‫זאך‪ !?..‬און דו זאלסט מיר אנטשולדיג'ן עשיו טייערע‪ ,‬אבער דו האסט דאך‬ ‫נאך גאנץ גוט געוואוסט וואס "עסן" איז‪ ,‬ווייל אויב עשיו איז געווען א‪:‬‬ ‫נא‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אִ יׁש "י ֵֹדעַ " צַ יִד – ווייל אויב עשיו האט פארשטאנען צו "פאנגען"‪ ,‬און ער‬ ‫איז געווען גאר גאר א גרויסער מבין אויף א "שטיקל פלייש"‪ ,‬דעמאלט'ס‬ ‫האט ער דאך זיכער פארשטאנען וואס אביסעל'ע "לינזן זופ" איז‪ ,‬ניין‪!?..‬‬ ‫און ממילא לאמיר דיר פרעגן עשיו טייערע‪ ,‬פארוואס ווען דו זעהס'ט אז‬ ‫דיין ברודער יעקב קאכט א געשמאק'ן "לינזן זופ"‪ ,‬זאגסטו איהם‬ ‫דעמאלט'ס אז ער זאל דיר געבן פון יענע "רויטע רויטע" זאך דארטן‪!?..‬‬ ‫פארוואס זאגסטו יענע "רויטע רויטע" זאך דארטן‪ !?..‬זאג אז איך וויל‬ ‫היינט עסן "לינזן זופ"‪ ,‬פארוואס זאגסטו נישט וואס דו ווילס'ט עסן‪ !?..‬דו‬ ‫האסט דאך גאנץ גוט פארשטאנען צו אביסעל'ע עסן‪ ,‬ניין‪!?..‬‬ ‫און נאך א קשיא איז דאך שווער דא‪ ,‬ווייל ווען יעקב אבינו האט געזעהן אז‬ ‫זיין ברודער עשיו זאגט די "רויטע רויטע" זאך‪ ,‬דעמאלט'ס‪" :‬עַ ל כֵּן" קָ ָרא‬ ‫ְׁשמ ֹו אֱדוֹם – האט איהם שוין דעמאלט'ס יעקב אבינו ָאן גערופן פון היינט‬ ‫און ווייטער מיטן נאמען‪" :‬אֱדוֹם" – רויט‪ ,‬און עשיו באקומט פון היינט און‬ ‫ווייטער א נייע נאמען‪ ,‬די נאמען‪" :‬אֱדוֹם"‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך בעצם נישט צו פארשטיין‪ ,‬ווייל דו יעקב קאכס'ט זיך‬ ‫רויטע לינזן‪ ,‬און דיין ברודער עשיו האט פונקט דערמאנט די ווארט "רויט"‪,‬‬ ‫דארף ער יעצט וועגן דעם הייסן‪" :‬אֱדוֹם" – רויט‪!?..‬‬ ‫און נישט נאר "ער" וועט הייסן‪" :‬אֱדוֹם" – רויט‪ ,‬נאר אלע זיינע קינדער און‬ ‫אייניקל'עך עד סוף כל הדורות גייען יעצט הייסן‪" :‬אֱדוֹם" – רויט‪,‬‬ ‫פארוואס‪ !?..‬ווייל זייער עלטער עלטער עלטער זיידע עשיו האט דערמאנט‬ ‫נב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫די ווארט "רויט"‪ ,‬און לכבוד דעם דארף יעצט גאנץ משפחת עשיו עד סוף‬ ‫כל הדורות טראגן דעם נאמען‪" :‬אֱדוֹם"‪!?..‬‬ ‫און נישט נאר דעם‪ ,‬נאר מיר ווייסן דאך שוין אלע אויך‪ ,‬אז עס איז דא‬ ‫היינטיגע צייטן א מושג פון‪ :‬גָלּות "אֱדוֹם"‪ ,‬און יא טייערע יודן‪ ,‬מיר‬ ‫געפונען זיך אלע היינטיגע צייטן אין א גלות וואס הייסט‪ :‬גָלּות "אֱדוֹם"‬ ‫וואס ליגט אין די הענט פון‪ :‬מַ לְ כּות "אֱדוֹם"‪ ,‬און עס דרייט זיך ארום אויף‬ ‫דער וועלט א גאנצע פאלק וואס הייסט‪" :‬אֱדוֹם"‪.‬‬ ‫און נישט נאר דעם‪ ,‬נאר אלע גוים ווערן דאך בעצם ָאן גערופן‪" :‬אֱדוֹם"‪,‬‬ ‫[חוץ די בני ישמעאל כידוע]‪ ,‬און אויב דו וועסט אמאל פרעגן א מענטש‪ ,‬אז‬ ‫זאג מיר נאר ר' יוד‪ ,‬פארוואס הייסן די גוים היינטיגע צייטן‪" :‬אֱדוֹם"‪!?..‬‬ ‫וועט ער דיר דעמאלט'ס ענטפער'ן‪ ,‬אז ַאה‪ ..‬דו ווילס'ט וויסן פארוואס די‬ ‫גוים ווערן היינטיגע צייטן ָאן גערופן מיטן נאמען‪" :‬אֱדוֹם"‪ !?..‬איך וועל‬ ‫דיר זאגן פארוואס די גוים ווערן היינטיגע צייטן ָאן גערופן‪" :‬אֱדוֹם"‪ ,‬ווייל‬ ‫זייער עלטער עלטער עלטער זיידע עשיו האט געהאט א "ברודער" וואס‬ ‫האט געקאכט רויטע לינזן‪ ,‬און ממילא וועגן דעם האט "עשיו" באקומען‬ ‫דעם נאמען‪" :‬אֱדוֹם" עד סוף כל הדורות‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך בעצם נישט צו פארשטיין‪ ,‬ווייל דו ווילס'ט מיר יעצט זאגן‬ ‫אין אנדערע ווערטער‪ ..‬אז אויב יעקב אבינו וואלט געקאכט "ברוינ'ע" לינזן‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס וואלטן אלע גוים געהייסן "ברוין"‪ !?..‬און אויב יעקב אבינו‬ ‫וואלט געקאכט "שווארצע" לינזן‪ ,‬דעמאלט'ס וואלטן אלע גוים געהייסן‬ ‫"שווארץ"‪!?..‬‬ ‫נג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אזא זאך איז דאך נישט צו פארשטיין‪ ,‬ווייל פארוואס זאלן אלע גוים‬ ‫באקומען דעם נאמען‪" :‬אֱדוֹם"‪ !?..‬ווייל יעקב אבינו האט געקאכט "רויטע"‬ ‫לינזן פאר זיין טאטע יצחק‪!?..‬‬ ‫און נאך א קשיא איז דאך שווער דא‪ ,‬ווייל פארוואס האט יעקב אבינו‬ ‫געבעטן אז עשיו זאל איהם אוועק געבן די‪" :‬בְּ כֹ ָרה"‪ !?..‬שטעלט'ס ענק‬ ‫פָ אר‪ ,‬אז דיין ברודער קומט אהיים נאך א שווערע טאג ארבעט‪ ,‬און ער געבט‬ ‫דיר דעמאלט'ס א זאג‪ ,‬אז‪ ..‬ברודער יענק'ל‪ ,‬איך בין הונגעריג‪ ,‬און איך וויל‬ ‫עסן‪ ,‬און ממילא געב מיר אביסעל'ע צו עסן‪ ,‬צו דען זאגט מען איהם‬ ‫דעמאלט'ס אז‪ ..‬איין מינוט‪ ,‬הער צו‪ ,‬דו ביזט די "בכור"‪ ,‬ריכטיג‪ !?..‬און איך‬ ‫נישט‪ ,‬אבער‪ ..‬ניין ברודער‪ ,‬איך בין נישט מסכים צו דעם‪ ,‬נאר מאך מיר‬ ‫יעצט פאר די "בכור"‪ ,‬און פון יעצט און ווייטער וועל איך זיין די "בכור"‬ ‫אנשטאדט דיר‪ ,‬און נאר אזוי וועסטו באקומען צו עסן פון מיר‪ ,‬אזוי טוט‬ ‫מען דען פאר א ברודער‪!?..‬‬ ‫יעקב אבינו איז דאך געווען דער הייליגער צדיק‪ַ " :‬יעֲקֹ ב אִ יׁש תָּ ם יֹשֵׁ ב‬ ‫אֹ הָ לִ ים"‪ ,‬נו‪ ..‬געב צו עסן פאר דיין ברודער‪ ,‬מען רעדט דאך דא פון דעם‬ ‫גרויסן הייליגן צדיק "יעקב אבינו"‪ ,‬און ממילא געב צו עסן פאר דיין‬ ‫ברודער עשיו‪ ,‬א מענטש איז דאך הונגעריג דא‪ !?..‬פארוואס דארף עשיו‬ ‫אוועק געבן זיין‪" :‬בְּ כֹ ָרה" כדי צו קענען באקומען אביסעל'ע עסן‪!?..‬‬ ‫און נאך מער דארף מען דאך פארשטיין‪ ,‬ווייל לאמיר זאגן אז עשיו וואלט‬ ‫זיך געהאלטן ביי זיינ'ס‪ ,‬און ער וואלט דעמאלט'ס געזאגט פאר יעקב אבינו‪,‬‬ ‫אז‪ ..‬ניין‪ ,‬איך פארקויף דיר נישט די‪" :‬בְּ כֹ ָרה"‪ ,‬וואס וואלט דעמאלט'ס‬ ‫געווען‪!?..‬‬ ‫נד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אויב עשיו וואלט נישט מסכים געווען צו פארקויפן די‪" :‬בְּ כֹ ָרה" פאר יעקב‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס ווייס איך נישט אויב עשיו וואלט באקומען צו עסן יענע טאג פון‬ ‫יעקב‪ ,‬און דאס איז דאך ממש נישט צו פארשטיין‪ ,‬ווייל וואס איז שוין יעקב‬ ‫טייערע‪ !?..‬געב צו עסן פאר דיין ברודער‪ ,‬א מענטש איז דאך הונגעריג‬ ‫דא‪ !?..‬ניין‪!?..‬‬ ‫און ממילא וואס איז די ענין פון טוישן דאס "עסן" פאר די‪" :‬בְּ כֹ ָרה"‪!?..‬‬ ‫פארוואס בעטסטו אזא טייערע פרייז ווי די‪" :‬בְּ כֹ ָרה" פאר אביסעל'ע‪:‬‬ ‫"לֶחֶ ם" מיט‪" :‬נְזִ יד ע ֲָד ִׁשים"‪.‬‬ ‫און וואס ענטפערט איהם דעמאלט'ס עשיו צוריק‪ !?..‬עשיו ענטפערט איהם‬ ‫דעמאלט'ס צוריק‪ ,‬אז איך גיי דאך שוין סיי ווי סיי שטארבן‪ ,‬און ממילא‬ ‫פארוואס דארף איך דען האבן די‪" :‬בְּ כֹ ָרה"‪!?..‬‬ ‫אבער איין מינוט‪ ,‬וואס האט די "שטארבן פון עשיו" צו טוהן מיט די‪:‬‬ ‫"בְּ כֹ ָרה"‪[ !?..‬דו ביזט גערעכט טאקע אז רש"י הק' ברענגט טאקע אראפ‬ ‫צוויי פשטים אויף דעם‪ ,‬אבער לאמיר זעהן וואס נאך מיר קענען ארויס‬ ‫נעמען פון דעם ענין פון‪" :‬הִ נֵּה ָאנֹ כִ י ה ֹולְֵך לָמּות" מיט די‪" :‬בְּ כֹ ָרה"]‪.‬‬ ‫און פאר מיר גייען צו גיין צו דעם תירוץ איז כדאי אראפ צו ברענגען נאך‬ ‫איין קשיא וואס איז שווער אין פרשת וישלח‪ ,‬ווייל דאס איז אויך גאר‬ ‫שטארק נוגע צו די וואכעדיגע פרשה פרשת תולדות‪ ,‬די קשיא איז‪ ,‬אז גלייך‬ ‫ווען יעקב אבינו האט זיך גע'ענדיגט קריגן מיט די‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁל עֵ שָׂ יו"‪ ,‬שטייט‬ ‫דארטן אין פסוק‪ ,‬אז יעקב אבינו האט דעמאלט'ס געגעבן א פרעג די‪" :‬שַׂ ר ֹו‬ ‫שֶׁ ל עֵ שָׂ יו"‪ ,‬אז‪" :‬הַ גִּ ָידה נָּא ְׁשמֶ ָך" – אז זאג מיר ווי אזוי דו הייסט‪!?..‬‬ ‫נה‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫האט איהם דעמאלט'ס די‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו" געזאגט‪ ,‬אז‪" :‬לָמָּ ה זֶּה תִּ ְׁשַאל‬ ‫לִ ְׁש ִמי" – אז פארוואס פרעגסטו מיין נאמען‪ !?..‬און די‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו"‬ ‫האט איהם דעמאלט'ס גלייך געבענטש'ט‪ ,‬און מיט דעם האט זיך געשלאסן‬ ‫די גאנצע שמועס דארטן‪.‬‬ ‫אבער איין מינוט‪ ,‬וואס איז פשט פון דעם‪ !?..‬פארוואס האט יעקב אבינו‬ ‫געדארפט פרעגן די‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו" זיין נאמען‪ !?..‬עס איז איהם געווען‬ ‫אזוי וויכטיג צו וויסן די נאמען פון דעם‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו"‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף די אלע קשיות איז‪ ,‬אז עס איז דאך שוין באקאנט פאר א‬ ‫יעדעם איינעם‪ ,‬אז "דער וועלט" ווערט דאך ָאן גערופן א‪" :‬ע ֹולָם הַ שֶּׁ קֶ ר"‪,‬‬ ‫אבער אפילו הכי האבן מיר אבער נאך אלץ אלע א אמת'ע "תכלית"‬ ‫פארוואס מיר זענען אראפ געקומען אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫און א יעדע זאך וואס האט נאר א אמת'ע "תכלית" אין זיך‪ ,‬האט דער‬ ‫אייבערשטער ארום גענומען מיט א שאלעכטץ פון‪" :‬שֶׁ קֶ ר" – האט דער‬ ‫אייבערשטער ארום גענומען מיט א שאלעכטץ פון "נישט אמת'ע זאכן"‪.‬‬ ‫און די חכמה פון א מענטש איז‪ ,‬אז ער זאל קענען איבער גיין אויף די‪:‬‬ ‫"שֶׁ קֶ ר"‪ ,‬און דער גרייכן די אמת'ע "תכלית" וואס ליגט באהאלטן אונטער‬ ‫די‪" :‬שֶׁ קֶ ר" פון א יעדע זאך‪ ,‬און זיך נישט אפ שטעלן ביי די אלע "שקרים"‬ ‫וואס נעמען ארום דעם אמת'ן "תכלית" פון די זאך‪.‬‬ ‫און נאך א כלל איז דא אין די וועלט‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז ווי גרעסער די‬ ‫"חיצוניות" פון די זאך איז‪ ,‬אלץ א קלענער'ע "תכלית" האט דאס‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫נו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫עס איז דאך שוין טאקע באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז עס איז דא א‬ ‫געוויסע שפיל וואס קליינע קינדער שפילן צווישן זיך‪ ,‬און די שפיל ארבעט‬ ‫אזוי‪ ,‬אז מען פאקט איין געוויסע מתנה'לעך אין אסאך שמאטע'ס‪ ,‬יעדע‬ ‫מתנה'לע ווערט באזונדער ארום גענומען מיט אסאך שמאטע'ס‪ ,‬און עס‬ ‫ווערט גאר גאר א גרויסע פעקל‪ ,‬און מען מאכט א גורל צווישן אלע קינדער‬ ‫אויף א יעדע מתנה וואס איז ארום גענומען מיט שמאטע'ס‪ ,‬און א יעדע קינד‬ ‫קען נאר געווינען איין מתנה‪ ,‬און קינדער פלעגן טאקע פון מאל צו מאל‬ ‫געווינען גרויסע טייערע זאכן‪.‬‬ ‫אבער די קינדער האבן שוין געוואוסט צווישן זיך דעם כלל‪ ,‬אז‪ ..‬ווי‬ ‫"קלענער" די מתנה איז פון אינדרויסן‪ ,‬אלץ "גרעסער" איז די אמת'ע מתנה‬ ‫אינעווייניג ‪ ,‬און ווי "גרעסער" די מתנה זעהט אויס פון אינדרויסן‪ ,‬אלץ‬ ‫"קלענער" איז די אמת'ע מתנה אינעווייניג‪.‬‬ ‫און ממילא ווען די קינדער האבן געזעהן א ריזיג'ע מתנה וואס איז ארום‬ ‫גענומען מיט אסאך שמאטע'ס און פאפיר‪ ,‬דעמאלט'ס האבן זיי דאך שוין‬ ‫געוואוסט‪ ,‬אז די אמת'ע מתנה וואס ליגט באהאלטן טיף אינעווייניג איז גאר‬ ‫גאר א קליינע נאריש'ע זאך‪.‬‬ ‫אבער משא"כ ווען די קינדער האבן געזעהן א קליינטשיג'ע קעסטעל'ע‬ ‫ארום גענומען מיט ווייניג שמאטע'ס‪ ,‬און עס האט אויס געזעהן ווי גאר א‬ ‫קליינע מתנה‪ ,‬דעמאלט'ס האבן שוין די קינדער געוואוסט‪ ,‬אז מסתמא ליגט‬ ‫דארטן אינעווייניג א אמת'ע טייערע מתנה‪ ,‬איי‪ ..‬עס זעהט דאך אויס אזוי‬ ‫קליין‪ !?..‬אבער‪ ..‬ניין‪ ,‬מסתמא ליגט דארטן עפעס א קליינע טייערע‬ ‫נז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫זייגער'ל וואס איז ווערד אסאך געלט‪ ,‬אדער עפעס א קליינע טייערע רינגל‬ ‫וואס איז ווערד אסאך געלט‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך פונקט אונזער געדאנק וואס מיר רעדן דא יעצט‪ ,‬ווייל‬ ‫"דער וועלט" ארבעט דאך בעצם אויך אזוי‪ ,‬ווייל ווי קלענער די "חיצוניות"‬ ‫איז‪ ,‬אלץ מער האט עס א "תכלית"‪ ,‬און אלץ מער האט עס א "מטרה"‪.‬‬ ‫און מיר ווייסן דאך שוין טאקע אויך‪ ,‬אז די גמרא (עירובין דף‪ :‬נ"ד ע"א)‬ ‫זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך‪ ,‬אז‪" :‬הַ אי עָ לְ מָ א כְּ בֵּ י הִ ּלּולָא ַד ְמיָא" – אז‬ ‫דער וועלט איז דאך צו געגליכ'ן צו א "חתונה"‪.‬‬ ‫אבער איין מינוט ר' יוד‪ ,‬פארוואס טאקע איז דער וועלט צו געגליכ'ן צו א‬ ‫"חתונה"‪ !?..‬די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל וואו איז דען דא א פלאץ אויף‬ ‫דער וועלט וואס עס ליגט דארטן מער‪" :‬שֶׁ קֶ ר" ווי אין א חתונה זַאל‪!?..‬‬ ‫ווייל לאמיר זעהן מיט וועמען מען האנדל'ט דא ביי דעם גרויסן חתונה‪ ,‬דו‬ ‫האנדלס'ט דאך דא מיט מענטשן וואס האלטן נאך א שווער'ן טאג ארבעט‪,‬‬ ‫און גאר אסאך פון זיי זענען געפערליך ָאן געצויגן‪ ,‬אבער למעשה טוען זיי‬ ‫זיך אבער נאך אלץ ָאן א שיינע בעקיטשע מיט א שיינע שטריימל‪ ,‬און זיי‬ ‫קומען אזוי אריין צו די חתונה‪.‬‬ ‫און דער זעלבע מענטש וואס איז פריער געווען ָאן געצויגן ווי א בער‪ ,‬לייגט‬ ‫יעצט ארויף א פאלטש'ע שמייכל אויף זיין פנים ביז נאך די חתונה‪ ,‬און ער‬ ‫געבט נאך אזא שיינע זאג פאר די מחותן "מזל טוב‪ ..‬מזל טוב‪ ..‬מזל טוב"‪..‬‬ ‫און ער לייגט נאך אפילו אסאך מאל צו די ווערטער אז "דאס איז דאך א‬ ‫נח‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫מורא'דיגע שמחה"‪ ,‬און אלע מענטשן זיצן דארטן ביי די חתונה אזוי שיין‬ ‫און אזוי איידל‪ ,‬און געב נאר א פרעג איינער וואס זיצט דארטן ביי די חתונה‪,‬‬ ‫אז‪ ..‬זאג נאר יונגערמאן‪ ,‬ביי דיר אינדערהיים זיצטו אויך אזוי איידל און אזוי‬ ‫שיין ווען דו עסט נאכטמאל‪ !?..‬אדער דארטן קוקט שוין אויס דאס בילד‬ ‫אינגאנצן אנדערש‪ !?..‬און יא‪ ..‬אלע שפילן דעמאלט'ס מיט דעם שיינעם‬ ‫שפיל דורך אויס די גאנצע צייט פון די דערהויבענ'ע "חתונה"‪.‬‬ ‫און יא ר' יוד‪ ,‬דאס איז א "חתונה" היינטיגע צייטן‪ ,‬איין שטיק‬ ‫פאלטש'קייט‪ ,‬און ממילא וועגן דעם זאגן דאך אונז שוין טאקע חז"ל‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"הַ אי עָ לְ מָ א כְּ בֵּ י הִ ּלּולָא ַד ְמיָא" – אז דער וועלט איז צו געגליכ'ן צו א‬ ‫"חתונה"‪ ,‬ווייל דער וועלט איז דאך אויך ָאן געפילט מיט גאנצע'טע זעק פון‬ ‫"חיצוניות"‪ ,‬און די גאנצע וועלט איז דאך אויך ָאן געפילט היינטיגע צייטן‬ ‫מיט איין שטיק‪" :‬שֶׁ קֶ ר"‪.‬‬ ‫אבער וואו ליגט די "חיצוניות"‪ !?..‬און וואו איז די "מקור" פון‬ ‫חיצוניות"‪ !?..‬און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז די מקור פון "חיצוניות"‬ ‫איז‪ ,‬אין די "אויג" פון א מענטש‪ ,‬ווייל די אויג פון א מענטש איז דאך גאר‬ ‫גאר א גרויסער "גנב"‪.‬‬ ‫אזוי ווי מען זעהט דאך שוין טאקע בפירוש אין פרשת בראשית‪ ,‬ווייל אין‬ ‫פרשת בראשית זעהט מען דאך שוין‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט דעמאלט'ס‬ ‫געגעבן פאר אדם מיט חוה אלע גוטע געשמאקע ביימער וואס עס איז נאר‬ ‫געו וען אין די גן עדן‪ ,‬אבער דער אייבערשטער האט זיי דעמאלט'ס ָאן‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז זיי זאלן נישט עסן פון די‪" :‬עֵ ץ הַ ַּדעַ ת"‪ ,‬יעצט וואס איז געווען‬ ‫די גרויסע תאוה צו עסן פון די‪" :‬עֵ ץ הַ ַּדעַ ת"‪!?..‬‬ ‫נט‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫איז לאמיר אריין קוקען צוזאמען אין דעם פסוק‪ ,‬ווייל די פסוק זאגט דאך‬ ‫אונז שוין בפירוש אין פרשת בראשית (קפיטל ג' פסוק ו')‪ ,‬אז‪ :‬וַתֵּ ֶרא הָ אִ שָּׁ ה‬ ‫כִּ י טוֹב הָ עֵ ץ לְ מַ ֲאכָל וְ כִ י תַ ֲאוָה הּוא "לָעֵ י ַניִם" – אז די תאוה פון עסן פון די‪:‬‬ ‫"עֵ ץ הַ ַּדעַ ת" איז נישט געווען ווייל די‪" :‬עֵ ץ הַ ַּדעַ ת" איז געווען א‬ ‫געשמאקער'ע בוים מער ווי אלע אנדערע ביימער‪ ,‬ניין ניין ניין‪ ..‬בכלל נישט‪,‬‬ ‫נאר די תאוה פון עסן פון די‪" :‬עֵ ץ הַ ַּדעַ ת" איז געווען א‪" :‬תַּ ֲאוָה לָעֵ י ַניִם" –‬ ‫די תאוה פון עסן פון די‪" :‬עֵ ץ הַ ַּדעַ ת" איז געווען א גליסטעניש פאר די‬ ‫"אויג" פון דעם מענטש‪.‬‬ ‫אבער איין מינוט‪ ,‬איך פארשטיי נישט‪ ,‬ווי אזוי קען זיין אז די תאוה פון עסן‬ ‫פון די‪" :‬עֵ ץ הַ ַּדעַ ת" איז געווען א‪" :‬תַּ ֲאוָה לָעֵ י ַניִם" – ווי אזוי קען זיין אז די‬ ‫תאוה פון עסן פון די‪" :‬עֵ ץ הַ ַּדעַ ת" איז געווען א גליסטעניש פאר די‬ ‫אויג‪!?..‬‬ ‫דו האסט דען אמאל געהערט אז א עסן זאל זיין געשמאק ווייל די "אויג"‬ ‫קו קט דאס ָאן און ווייל די "אויג" האט דאס ליב‪ !?..‬וואס איז פשט פון‬ ‫דעם‪ !?..‬זייט ווען דארף זיך מעסט'ן די געשמאקייט פון א עסן לויט איר‬ ‫אויס זעהן‪!?..‬‬ ‫אבער זעהט זיך אויס אז דאס איז טאקע געווען די מציאות דארטן‪ ,‬אז די‬ ‫אויג האט זיך נעבעך איין גערעדט אז די זאך וואס זעהט אויס מורא'דיג איז‬ ‫טאקע באמת גוט‪ ,‬אבער עס הייבט זיך דאך בעצם נישט ָאן‪.‬‬ ‫און אויב מיר וואלטן טאקע אלע באמת געקענט אריין לייגן אין אונזערע‬ ‫קעפ אז די אלע‪" :‬הַ בְ לֵי ע ֹולָם הַ זֶּה" איז נאר איין גרויסע "דמיון"‪,‬‬ ‫ס‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫דעמאלט'ס וואלט דאך אונז שוין געווען אסאך אסאך גרינגער אין‪" :‬עֲבו ַֹדת‬ ‫הַ שֵּׁ ם יִתְ בָּ ַרְך"‪ ,‬ווייל אויב מיר ווייסן קלאר אז די אלע‪" :‬תַּ ֲאוַת ע ֹולָם הַ זֶּה"‬ ‫איז דאך בעצם פאלטש‪ ,‬נאר "עס זעהט אויס" מורא'דיג‪ ,‬אבער בעצם איז‬ ‫דאך דאס איין שטיק ליידיג'קייט‪ ,‬און דאס איז דאך נאך גאר גאר "ווייט"‬ ‫פון געשמאק‪ ,‬דעמאלט'ס קוקט מען דאך דאס שוין ָאן מיט א אנדערע בליק‬ ‫אינגאנצן‪.‬‬ ‫און ממילא די כלל איז‪ ,‬אז ווי שענער א זאך איז "בחיצוניות"‪ ,‬אלץ ווייניגער‬ ‫איז דאס "בפנימיות"‪ ,‬און ווי שענער א זאך איז "בחיצוניות"‪ ,‬אלץ ליידיגער‬ ‫איז די אמת'ע "תכלית" פון די זאך‪.‬‬ ‫און די זעלבע זאך איז דאך אויך בנוגע "ניגונים"‪ ,‬ווייל לאמיר דיר נאר‬ ‫פרעגן אזא שאלה‪ ,‬וויפיל "ניגונים" קען מען נישט זינגען נאר אויב מען‬ ‫פיצט דאס צו פון אלע זייטן מיט שיינע באפיצט'ע שטיקל'עך‪!?..‬‬ ‫און עס איז דאך אפילו דא היינטיגע צייטן גאר גאר אסאך "ניגונים" וואס‬ ‫מען קען דאס אפילו נישט זינגען ָאן קיין מוזיק‪ ,‬און וואס מיינט דאס צו‬ ‫זאגן‪ !?..‬וואס דארף איך וויסן ווען איך זעה אז מען קען נישט זינגען א‬ ‫געוויסע ניגון ָאן קיין מוזיק‪ !?..‬וואס מיינט דאס צו זאגן‪!?..‬‬ ‫און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז דאס מיינט דאך צו זאגן‪ ,‬אז די ניגון‬ ‫פארמאגט גארנישט אין זיך‪ ,‬און דאס מיינט דאך צו זאגן‪ ,‬אז די ניגון זאגט‬ ‫גארנישט‪ ,‬נאר עס איז א ליידיגע פוסט'ע ניגון‪.‬‬ ‫סא‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫יעצט וועלכע חוש דארף הנאה האבן בשעת ווען א מענטש "הערט" א‬ ‫ניגון‪ !?..‬און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז נאר די‪" :‬חּוׁש הַ ְּׁש ִמיעָ ה"‬ ‫דארף הנאה האבן בשעת ווען א מענטש "הערט" א ניגון‪ ,‬אבער וויפיל‬ ‫ניגונים קען מען ליידער נישט הערן היינטיגע צייטן נאר אויב מען "זעהט"‬ ‫ווי אזוי דער זינגער שטייט אין דער הייעך און זינגט דעם ניגון צוזאמען מיט‬ ‫כל מיני תנועות משונות‪!?..‬‬ ‫אבער איין מינוט ר' יוד‪ ,‬וואס איז פשט פון דעם‪ !?..‬פארוואס דארף די‪:‬‬ ‫"חּוׁש הָ ְראִ יָּה" הנאה האבן בשעת ווען א מענטש "הערט" א ניגון‪!?..‬‬ ‫נאר אלא מאי זעהט מען דאך שוין פון דעם‪ ,‬אז עס איז דא געוויסע‬ ‫פאלטש'קייטן אין "נגינה"‪ ,‬עס איז דא געוויסע ניגונים וואס נאר אויב מען‬ ‫זעהט דאס‪ ..‬דעמאלט'ס איז דאס אינטרעסאנט‪.‬‬ ‫אבער פון די אנדערע זייט איז דאך אבער אויך דא כל מיני תוכנ'דיגע ניגונים‬ ‫וואס מען דארף דאס נישט דוקא זינגען ווען א זינגער שטייט אין דער הייעך‬ ‫און מאכט כל מיני תנועות משונות מיט די הענט און מיט די פוס‪.‬‬ ‫נאר פארקערט‪ ,‬מען קען דאס זינגען בעסער ווען מען זיצט צוזאמען פרייטיג‬ ‫צו נאכט'ס במסיבת מרעים‪ ,‬און מען מאכט זיך צו די אויגן‪ ,‬און מען זינגט‬ ‫זיך אזא ווארימ'ע‪" :‬יָ‪ּ-‬ה אֶ כְ סֹ ף נֹ עַ ם שַׁ בָּ ת"‪ ,‬און אזא ניגון איז דאך טאקע א‬ ‫אמת'ע ריכטיגע הייליגע ניגון‪.‬‬ ‫סב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אבער משא"כ ווען דו האסט א אנדערע ניגון וואס איז דאך בעצם נישט קיין‬ ‫ניגון‪ ,‬דעמאלט'ס דארפסטו זיך דאך גאר שטארק מוטשענען כדי דאס צו‬ ‫קענען זינגען בכלל‪ ,‬ווייל די ניגון איז דאך בעצם א פאלטש'ע נידריגע ניגון‪.‬‬ ‫און די זעלבע זאך איז דאך אויך בנוגע "שידוכים"‪ ,‬ווייל וויפיל מענטשן‬ ‫זאגן נעבעך ליידער אפ צענדליגע שידוכים נאר וועגן די "חיצוניות" פון די‬ ‫זא ך‪ !?..‬ליידער ליידער ליידער‪ ,‬איי‪ ..‬דער בחור איז דאך "מלא תוכן"‪ ,‬און‬ ‫ער איז דאך אזא גרויסע‪" :‬יְרֵ א שָׁ מַ יִם"‪ ,‬און ער איז דאך אזא גרויסע בעל‬ ‫מידות טובות‪ !?..‬אבער אזוי גייט עס ליידער היינטיגע צייטן‪ ,‬און יא ר' יוד‪:‬‬ ‫"אוֹי נָא לָנּו שֶׁ כְַּך עָ לְ תָ ה בְּ יָמֵ ינּו"‪.‬‬ ‫אבער לאמיר נאר אריין טראכטן דא א מינוט‪ ,‬ווייל וועלכע מענטש וואלט‬ ‫זיך דען אפ געשטעלט ביי א מענטש וואס איז געמאכט פון פלעסטיק וואס‬ ‫ליגט אינדרויסן פון א געשעפט ָאן געטוהן מיט שיינע קליידער [אלץ א‬ ‫סעמּפל] און געזאגט אז דאס איז דאך טאקע באמת א "שיינע" מענטש‪!?..‬‬ ‫קיינער נישט‪ ,‬ריכטיג‪ !?..‬ווייל דער מענטש דא איז דאך בעצם נישט קיין‬ ‫מענטש‪ ,‬נאר ער איז איין שטיק "פלעסטיק"‪ ,‬איי‪ ..‬ער האט דאך אזעלכע‬ ‫שיינע קליידער‪ !?..‬אבער ער אליין איז דאך פאלטש‪ ,‬ווייל אונטער די שיינע‬ ‫קליידער ליגט דאך נידריגע "פלעסטיק"‪!?..‬‬ ‫און דאס זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך חז"ל (שבת דף‪ :‬ק"ד ע"א)‪ ,‬אז‬ ‫וואס‪ !?..‬אז‪" :‬שֶׁ קֶ ר אֵ ין ל ֹו ַרגְ ַליִם" – אז‪" :‬שֶׁ קֶ ר" האט דאך נישט קיין‬ ‫"תקומה"‪ ,‬און‪" :‬שֶׁ קֶ ר" איז דאך נישט קיין זאך וואס קען זיך האלטן‪ ,‬אבער‬ ‫משא"כ‪" :‬אֱמֶ ת" האט דאך יא א נצחיות'דיגע "תקומה"‪ ,‬ווייל‪" :‬אֱמֶ ת"‬ ‫מ יינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער אז איך "בין" טאקע בעצם א גוטע‬ ‫סג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫מענטש‪ !?..‬אבער מאש"כ‪" :‬שֶׁ קֶ ר" מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע‬ ‫ווערטער‪ ,‬אז איך "זעה אויס" ווי א גוטע מענטש‪.‬‬ ‫און די עיקר פון א מענטש איז דאך זיין "מהות"‪ ,‬און זיין אמת'ע "תוכן"‬ ‫וואס ער פארמאגט אין זיך‪ ,‬און דער הייליגער חידושי הרי"ם זכותו יגן‬ ‫עלינו ועל כל ישראל האט דאך אונז שוין טאקע אויך געזאגט אמאל‪ ,‬אז‬ ‫דאס וואס א פרוי איז א‪" :‬יְרֵ א שָׁ מַ יִם" איז נאך נישט אזא גרויסע גדולה אין‬ ‫א וועלט וואס מען ווייסט אז‪" :‬שֶׁ קֶ ר" איז‪" :‬שֶׁ קֶ ר" און‪" :‬הֶ בֶ ל" איז‪" :‬הֶבֶ ל"‪,‬‬ ‫אבער‪" :‬שֶׁ קֶ ר הַ חֵ ן וְ הֶ בֶ ל הַ יֹּפִ י" – אבער אין אזא סארט וועלט וואס‪" :‬שֶׁ קֶ ר"‬ ‫האט‪" :‬חֵ ן"‪ ,‬און‪" :‬הֶ בֶ ל" האט‪" :‬יֹּפִ י"‪ ,‬אויב "דארטן" איז נאך אלץ דא א‪:‬‬ ‫"אִ שָּׁ ה י ְִרַאת יהו‪-‬ה"‪ ,‬דעמאלט'ס‪" :‬הִ יא תִ תְ הַ לָּל" – דארטן איז עס טאקע‬ ‫באמת א לויב‪.‬‬ ‫און די ענין פון‪" :‬שֶׁ קֶ ר הַ חֵ ן וְ הֶ בֶ ל הַ יֹּפִ י" איז דאך בעצם לאו דוקא געזאגט‬ ‫געווארן פאר "פרויען"‪ ,‬ווייל די ענין פון‪" :‬שֶׁ קֶ ר הַ חֵ ן וְ הֶ בֶ ל הַ יֹּפִ י" איז דאך‬ ‫בעצם געזאגט געווארן פאר "מענער" אויך‪ ,‬ווייל וויפיל מענטשן האבן‬ ‫ליידער היינטיגע צייטן גאר שטארק ליב צו לעבן מיט‪" :‬שֶׁ קֶ ר"‪ ,‬און דאס‬ ‫האט ביי זיי‪" :‬חֵ ן"‪ !?..‬לא עלינו ולא עליכם‪.‬‬ ‫און מענטשן ווערן ליידער נתפעל היינטיגע צייטן פון "ליידיג'קייט" – און‬ ‫מענטשן ווערן ליידער נתפעל היינטיגע צייטן פון פוסט'ע זאכן‪ ,‬אבער‬ ‫משא"כ אויב א יודיש קינד האלט זיך ָאן צו זיין אמת'ן תכלית אין לעבן‬ ‫טראץ דעם וואס ער געפונט זיך אין אזא שטארקע‪" :‬ע ֹולָם הַ שֶׁ קֶ ר"‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס איז ער א געלויבט'ע מענטש‪.‬‬ ‫סד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און א מענטש וואס וויל זיין א גליקלעכ'ע מענטש אויף דער וועלט‪ ,‬דארף‬ ‫דאך שטענדיג זיין פארנומען מיט די אמת'ע "תכלית" פון זיין לעבן‪ ,‬און‬ ‫נישט מיט קיין אויף געבלאזענ'ע שטותים‪ ,‬ווייל די אלע שטותים זענען דאך‬ ‫ליידיגע פוסט'ע זאכן‪ ,‬און דאס איז דאך בעצם די גאנצע "נסיון" פון דער‬ ‫וועלט‪" ,‬זיך צו האלטן צו אונזער תכלית אין לעבן"‪ ,‬און נישט ווערן נאך‬ ‫געשלעפט נאך די "חיצוניות" וואס דער וועלט פארקויפט אונז‪ ,‬נאר בלייבן‬ ‫קאנצעטרירט אויף די‪" :‬תַּ כְ לִ ית הַ חַ יִּ ים"‪.‬‬ ‫און מען קען דאס אפשר געבן צו פארשטיין מיט א משל‪ ,‬ווייל עס איז‬ ‫געווען אמאל א מענטש וואס האט שפאצירט לעבן די ברעג פון דעם ים‪ ,‬און‬ ‫ער האט דעמאלט'ס פלוצלונג באמערקט גאר גאר א מאדנע בילד‪ ,‬ער האט‬ ‫דעמאלט'ס פלוצלונג באמערקט‪ ,‬ווי א פיש כאפער שטייט מיט א גרויסע‬ ‫פיש כאפער אין זיין היינט‪ ,‬און אויף די שפיץ פון די פיש כאפער איז דא א‬ ‫אריין געבויעט'ע "זייגער"‪.‬‬ ‫און ווי נאר ער האט דאס באמערקט‪ ,‬האט ער זיך דאך גאר שטארק‬ ‫געוואונדערט אויף דעם‪ ,‬און ער האט דעמאלט'ס גלייך געגעבן א פרעג דעם‬ ‫פיש כאפער דארטן‪ ,‬אז זאג מיר נאר הער פיש כאפער‪ ,‬פארוואס דארף זיין א‬ ‫"זייגער" אויף א "פיש כאפער"‪!?..‬‬ ‫האט איהם דעמאלט'ס דער פיש כאפער גע'ענטפערט‪ ,‬אז פארוואס‬ ‫פרעגסטו מיר דא קשיות‪ !?..‬דו מיינס'ט טאקע אז איך גיי דיר דא יעצט‬ ‫אלעס ערקלערן אין איין מינוט‪!?..‬‬ ‫סה‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫איך שטאדיר דאך שוין יארן לאנג וועגן פיש‪ ,‬און דו ווילס'ט אז איך זאל דיר‬ ‫יעצט אלעס אויס זאגן אין איין מינוט‪ !?..‬ניין ניין ניין‪ ,‬בשום אין אופן‪!..‬‬ ‫האט איהם אבער דער מענטש געזאגט‪ ,‬אז‪ ..‬איך בעט דיר‪ ,‬ביטע‪ ..‬זאג מיר‪..‬‬ ‫זאג מיר אויס דעם גרויסן סוד פארוואס עס איז דא א "זייגער" אויף דיין‬ ‫פיש כאפער‪ ,‬האט איהם דער פיש כאפער געזאגט‪ ,‬אז‪ ..‬גוט‪ ,‬בסדר‪ ,‬איך בין‬ ‫דיר מסכים צו זאגן‪ ,‬אבער נאר מיט איין תנאי‪ ,‬און די תנאי איז‪ ,‬אז דו וועסט‬ ‫מיר געבן פאר דעם "אכט הונדערט דולר"‪.‬‬ ‫האט זיך דעמאלט'ס דער מענטש געמאכט אזא חשבון‪ ,‬אז דער פיש כאפער‬ ‫האט דאך געצאלט "טויזנט'ער טויזנט'ער דולארן" כדי אז ער זאל זיך קענען‬ ‫אויס לערנען אזא פאך‪ ,‬און איך קען דאך דאס יעצט באקומען פאר גאר א‬ ‫ביליג'ן פרייז פון "אכט הונדערט דולר"‪.‬‬ ‫און ממילא עס לוינט זיך דאך צו באצאלן "אכט הונדערט דולר" כדי‬ ‫געוואויר צו ווערן גרויסע סודות פון די פיש כאפער'ס‪.‬‬ ‫און אומר ועושה‪ ,‬און דער מענטש האט טאקע דעמאלט'ס גלייך ארויס‬ ‫גענומען אכט הונדערט דולר פון זיין טאש‪ ,‬און ער האט דאס דעמאלט'ס‬ ‫גלייך דערלאנגט פאר דעם פיש כאפער‪ ,‬און ער האט דעמאלט'ס גלייך‬ ‫געזאגט פאר דעם פיש כאפער‪ ,‬אז דא האסטו דיין אכט הונדערט דולר‪ ,‬און‬ ‫יעצט זאג מיר אויס דעם גרויסן סוד פארוואס עס איז דא א "זייגער" אויף‬ ‫דיין פיש כאפער‪.‬‬ ‫סו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און דער פיש כאפער האט איהם טאקע דעמאלט'ס גלייך ָאן געהויבן צו‬ ‫ערקלערן דעם גאנצן ענין דא‪ ,‬און דער פיש כאפער האט איהם דעמאלט'ס‬ ‫געזאגט אזוי‪ ,‬אז ווען דו קוקס'ט אריין אין א פיש טאנק‪ ,‬דעמאלט'ס וועסטו‬ ‫דאך שטענדיג זעהן אז די פיש זענען עפעס זייער אום רואיג‪ ,‬און זיי‬ ‫שווימען א גאנצן טאג אהין און צוריק נערוועזערהייט‪ ,‬און זיי זעהען דאך‬ ‫שטענדיג אויס זייער זייער נייגעריג‪.‬‬ ‫און ווען די גרויסע פראפעסאר'ן האבן דאס געזעהן‪ ,‬האב זיי זיך דאך גאר‬ ‫שטארק געוואונדערט אויף דעם‪ ,‬און זיי האבן דעמאלט'ס אלע געטראכט‪,‬‬ ‫אז פארוואס טאקע זענען די פיש אין וואסער אזוי נערוועז און אזוי אום‬ ‫רואיג און אזוי נייגעריג‪ !?..‬וואס פעלט זיי דען דארטן‪ !?..‬די פיש האבן‬ ‫דאך גענוג וואסער צו טרינקען‪ ,‬און זיי האבן דאך אויך גענוג עסן‪ ,‬און‬ ‫ממילא פארוואס זענען די פיש אין וואסער אזוי ָאן געצויגן‪!?..‬‬ ‫ביז די גרויסע פראפעסאר'ן זענען ענדליך צו געקומען צו די מסקנא‪ ,‬אז די‬ ‫סיבה פארוואס די פיש אין וואסער זענען ָאן געצויגן איז‪" ,‬ווייל זיי האבן‬ ‫דאך נישט קיין זייגער"‪ ,‬און ווען איינער דרייט זיך ארום ָאן קיין זייגער א‬ ‫גאנצע טאג און א גאנצע נאכט‪ ,‬איז דאך דאס דאך ממש‪" :‬יִּסּורֵ י אִ ּיוֹב"‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם איז איין געפאלן פאר די פיש כאפער'ס א מורא'דיגע‬ ‫געדאנק‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז מען וועט ארויף לייגן א "זייגער" אויף אונזערע‬ ‫פיש כאפער'ס‪ ,‬און ווען די פיש וועלן זעהן א "זייגער"‪ ,‬וועלן זיי דאך‬ ‫דעמאלט'ס אלע גלייך קומען צו לויפן כדי צו זעהן וויפיל אזייגער עס איז‪,‬‬ ‫און אזוי וועלן מיר זיי אלע קענען אריין כאפן אין אונזער נעץ אריין‪.‬‬ ‫סז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און ווען דער מענטש האט דאס געהערט‪ ,‬האט ער זיך דעמאלט'ס גלייך‬ ‫געגעבן א צו שריי‪ ,‬אז פאר אזא נאריש'ע "שטות" האב איך יעצט באצאלט‬ ‫"אכט הונדערט דולר"‪ !?..‬כדי געוואויר צו ווערן אזא נאריש'ע שטות‪!?..‬‬ ‫זאג מיר נאר הער פיש כאפער‪ ,‬וויפיל פיש האסטו שוין מצליח געווען צו‬ ‫כאפן אויף דעם סארט אופן‪!?..‬‬ ‫האט איהם דער פיש כאפער גע'ענטפערט‪ ,‬אז "דו" ביזט דער "אכט'ער"‬ ‫פיש וואס איך האב שוין מצליח געווען צו כאפן אויף דעם סארט אופן‪!..‬‬ ‫און די מוסר השכל פון דעם איז‪ ,‬אז יא יא ר' יוד‪ ,‬דו האסט טאקע געזעהן א‬ ‫מורא'דיגע בילד‪ ,‬און דו האסט טאקע געזעהן א שיינע מענטש מיט שיינע‬ ‫קליידער וואס איז שוין אפילו געגאנגען שטאדיר'ן‪ ,‬אבער דו ביזט דער‬ ‫"אכט'ער" פיש וואס איז אריין געכאפט געווארן אין דעם נעץ אריין‪ ,‬און דו‬ ‫האסט גארנישט פארדינט פון דעם גאנצן געשעפט דא‪ ,‬און דו האסט‬ ‫גארנישט געכאפט דא – און דו ביזט בכלל נישט קלוגער געווארן דא‪.‬‬ ‫נאר פארקערט‪ ,‬מען האט "דיר" געכאפט‪ ,‬און דו ביזט גאר געכאפט געווארן‬ ‫דא‪ ,‬און דאס איז אלעס געשעהן ווייל דו ביזט נאך געשלעפט געווארן נאך‬ ‫די "חיצוניות" פון דער וועלט‪ ,‬און דו ביזט געווארן "נייגעריג" צו וויסן‬ ‫נאך‪" :‬הַ בְ לֵי ע ֹולָם הַ זֶּה"‪.‬‬ ‫און יא ר' יוד‪ ,‬אזוי זעהט אויס די וועלט‪ ,‬די וועלט שרייט דאך שטענדיג‪ ,‬און‬ ‫די וועלט גלאנצ'ט דאך שטענדיג‪ ,‬אבער דאס איז דאך אלעס נאר כדי אונז‬ ‫אריין צו כאפן אין דעם נעץ וואס הייסט "חיצוניות" און אונז דער ווייטער'ן‬ ‫פון דעם אמת'ן תכלית פארוואס מיר זענען אראפ געקומען אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫סח‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און וואס איז די חילוק צווישן א לעבעדיגע מענטש און א טויט'ע‬ ‫מענטש‪ !?..‬און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז די חילוק צווישן א‬ ‫לעבעדיגע מענטש און א טויט'ע מענטש איז‪ ,‬אז א לעבעדיגע מענטש האט‬ ‫דאך א‪" :‬נְשָׁ מָ ה"‪ ,‬אבער משא"כ א טויט'ע מענטש האט דאך שוין נישט‬ ‫קיין‪" :‬נְשָׁ מָ ה"‪.‬‬ ‫און אויב א מענטש ווערט באהאפט'ן צו די "חיצוניות" פון א זאך‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס איז ער דאך ממש אזוי ווי א טויט'ע מענטש‪ ,‬ווייל וואס איז א‬ ‫"מענטש"‪ !?..‬א "מענטש" האט דאך אין זיך צוויי חלקים‪.‬‬ ‫א) א מענטש האט דאך אין זיך א‪" :‬נְשָׁ מָ ה"‪.‬‬ ‫ב) און א מענטש האט דאך אויך אין זיך א‪" :‬גּוף"‪.‬‬ ‫און אויב ביזטו זיך נאר מדבק אין די אלע "גופניות'דיגע" זאכן‪ ,‬דעמאלט'ס‬ ‫ביזטו דאך ממש א טויט'ע מענטש‪ ,‬און דו ביזט דאך דעמאלט'ס ממש אזוי‬ ‫ווי א טויט'ע מענטש וואס עס פעלט איהם אינגאנצן די "פנימיות'דיגע"‬ ‫חלק פון די‪" :‬נְשָׁ מָ ה"‪.‬‬ ‫און מיר ווייסן דאך שוין טאקע אלע זייער גוט‪ ,‬אז ווען א מענטש גייט‬ ‫אוועק פון דער וועלט‪ ,‬דעמאלט'ס פראבירן זיך דאך ָאן צו כאפן אין איהם‬ ‫די "חיצוניים"‪ ,‬אבער איין מינוט ר' יוד‪ ,‬פארוואס טאקע פראבירן די‬ ‫"חיצוניים" זיך ָאן צו כאפן אין דעם נפטר‪!?..‬‬ ‫סט‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל די חלק "הפנימי" פון דעם מענטש פעלט‬ ‫דאך איהם שוין דעמאלט'ס‪ ,‬און ממילא וועגן דעם פראבירן דעמאלט'ס די‬ ‫"חיצוניים" זיך ָאן צו כאפן אין דעם מענטש‪.‬‬ ‫און א "דבר חיצוני" האט דאך נישט קיין שום "נצחיות"‪ ,‬ווייל א "דבר‬ ‫חיצוני" גייט דאך אוועק נאך א שטיק צייט‪ ,‬און א "דבר חיצוני" איז דאך‬ ‫אזוי ווי א "שאלעכטץ" וואס שיילט זיך אפ פון א פרוכט‪.‬‬ ‫און ממילא קומט דאך אויס פון דעם‪ ,‬אז א מענטש וואס איז פארנומען מיט‬ ‫"חיצוניות" א גאנצן טאג‪ ,‬איז דאך בעצם א טויט'ע מענטש‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫דאך שטענדיג נאר פארנומען מיט א טויט'ע זאך‪.‬‬ ‫ווייל די‪" :‬גּוף" אליין איז דאך בעצם א טויט'ע זאך‪ ,‬און‪ ..‬והא ראי'‪ ,‬ווייל‬ ‫ווען מען לייגט איר אריין אין קבר נאך הונדערט און צוואנציג יאר‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס בלייבט זי דארטן‪ ,‬און זי קען דעמאלט'ס גארנישט טוהן‪.‬‬ ‫ווייל א מענטש איז דאך נאר צוזאם געשטעלט פון הויט און ביין‪ ,‬און א‬ ‫מענטש קען דאך בעצם גארנישט טוהן ָאן דעם וואס די‪" :‬נְשָׁ מָ ה" זאל איהם‬ ‫העלפן‪ ,‬ווייל נאר דורך דעם וואס די‪" :‬גּוף" פארמאגט א‪" :‬נְשָׁ מָ ה" [וואס‬ ‫די‪" :‬נְשָׁ מָ ה" איז דאך א‪" :‬חֵ לֶק אֱֹלקַ י ִממַּ עַ ל"] קען זי זיך רירן דורך דעם און‬ ‫טוהן כל מיני זאכן‪ ,‬און ממילא אויב א מענטש איז שטענדיג פארנומען מיט‬ ‫דעם‪" :‬גּוף"‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער דאך ממש אזוי ווי א טויט'ע מענטש וואס‬ ‫איז דאך נאר‪" :‬כָּל כֻּּל ֹו גּוף"‪.‬‬ ‫ע‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אבער משא"כ אויב א מענטש איז שטענדיג פארנומען מיט זיין אמת'ן‬ ‫"תכלית" פארוואס ער איז אראפ געקומען אויף דער וועלט וואס גייט זיך‬ ‫דאך ציען‪" :‬לְ עוֹלְ מֵ י עַ ד ּולְ נֵצַ ח נְצָ ִחים"‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער דאך א לעבעדיגע‬ ‫מענטש‪ ,‬ווייל ער איז דאך שטענדיג פארנומען מיט פנימיות'דיגע זאכן וואס‬ ‫האט דאך א אייביג'ע "קיום"‪.‬‬ ‫און מיר ווייסן דאך שוין טאקע אלע אויך‪ ,‬אז די "נאמען" פון א מענטש איז‬ ‫דאך די "מהות" פון א מענטש‪ ,‬און אויב מען לייגט אמאל צו א נאמען צו א‬ ‫מענטש‪ ,‬ווערט דעמאלט'ס דער מענטש א נייע "מהות"‪.‬‬ ‫און דורך דעם וואס מען לייגט אמאל צו א נאמען פאר א מענטש‪ ,‬קען מען‬ ‫אמאל דורך דעם פועל'ן גאר א גרויסע "ישועה" פאר דעם מענטש‪ ,‬ווייל‬ ‫אויב מען טויש'ט די "נאמען" פון א מענטש‪ ,‬דעמאלט'ס ווערט ער דאך א‬ ‫אנדערע מענטש דורך דעם‪ ,‬און אויב מען טויש'ט די "נאמען" פון א‬ ‫מענטש‪ ,‬ווערט דאך דעמאלט'ס דער מענטש א נייע סארט "מהות"‪.‬‬ ‫און עס איז דאך בעצם נישט דא קיין גרעסער'ע "קשר" צו א מענטש ווי זיין‬ ‫אייגענ'ע פריוואט'ע "נאמען"‪ ,‬און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט‬ ‫פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז ווען א מענטש שלאפט גאר א טיפע שלאף‪ ,‬קען‬ ‫מען איהם אבער נאך אלץ גאר שנעל אויף וועקן דורך דעם וואס מען רופט‬ ‫איהם ביי זיין "נאמען"‪.‬‬ ‫ווייל ווען מען רופט די "נאמען" פון א מענטש‪ ,‬דעמאלט'ס רופט מען דאך‬ ‫די "מהות" פון דעם מענטש‪ ,‬און ווען מען רופט די "נאמען" פון א מענטש‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס רופט מען דאך די‪" :‬נְשָׁ מָ ה" פון דעם מענטש‪.‬‬ ‫עא‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין מדרש‪ ,‬אז די מלחמה פון‬ ‫יעקב און עשיו איז געווען אויף "חיצוניות" מיט "פנימיות"‪ ,‬ווייל עשיו איז‬ ‫דאך געבוירן געווארן‪" :‬כֻּּל ֹו כְּ אַ ֶּד ֶרת שֵׂ עָ ר"‪ ,‬און יא ר' יוד‪ ,‬דאס איז געווען די‬ ‫גאנצע "עשיו"‪ ,‬די גאנצע "עשיו" איז נישט געווען מער ווי "איין גרויסע‬ ‫האריג'ע מאנטל"‪ ,‬איין שטיק "האריג'ע מאנטל" – איין שטיק "חיצוניות"‪.‬‬ ‫און יא ר' יוד‪ ,‬עשיו איז דאך געווען א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה" – עשיו איז דאך געווען‬ ‫א מענטש פון אינדרויסן‪ ,‬און עשיו איז דאך געווען א‪" :‬אִ יׁש ִחיצ ֹונִי"‪.‬‬ ‫אבער‪ :‬וְ ַיעֲקֹ ב אִ יׁש תָּ ם "יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים" – אבער יעקב אבינו איז דאך געווען‬ ‫ִימי"‪ ,‬און יעקב אבינו איז דאך שטענדיג געווען פארנומען מיט‬ ‫א‪" :‬אִ יׁש פְּ נ ִ‬ ‫"פנימיות"‪.‬‬ ‫און עד כדי כך גייט דער ענין‪ ..‬אז ווען יעקב אבינו האט זיך אמאל געוואלט‬ ‫מאכן ווי "עשיו" ביי די מעשה פון די "ברכות"‪ ,‬האט ער דעמאלט'ס גלייך‬ ‫צו גענומען פון עשיו זיינע "בגדים"‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע‬ ‫בפירוש אין די וואכעדיגע פרשה (קפיטל כ"ז פסוק ט"ו)‪ ,‬אז ווען רבקה‬ ‫אמינו האט געוואלט אז יעקב אבינו זאל אויס זעהן ווי עשיו ביי די מעשה‬ ‫פון די "ברכות"‪ ,‬האט זי דעמאלט'ס גלייך גענומען‪ :‬אֶ ת "בִּ גְ ֵדי" עֵ שָׂ ו בְּ נָּה‬ ‫הַ ָּגדֹל הַ חֲמֻ דֹת‪ ,‬און זי האט דאס דעמאלט'ס ָאן געטוהן פאר איר זוהן יעקב‪.‬‬ ‫ווייל זי האט דאך שוין גאנץ גוט געוואוסט‪ ,‬אז נאר אזוי וועט יצחק אבינו‬ ‫שפירן אז מען האנדל'ט טאקע דא פון "עשיו"‪ ,‬ווייל אויב יצחק אבינו וועט‬ ‫שפירן "חיצוניות"‪ ,‬וועט ער דאך שוין דעמאלט'ס גלייך פארשטיין אז מען‬ ‫רעדט טאקע דא פון "עשיו" וואס איז דאך געווען איין שטיק "חיצוניות"‪.‬‬ ‫עב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז דער‬ ‫הייליגער רבי רבי בונם פון פשיסחא זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל האט‬ ‫דאך שוין טאקע אמאל געזאגט‪ ,‬אז די וועלט מיינט אז עשיו איז געגאנגען‬ ‫ָאן געטוהן ווי עפעס א שיגץ פון גאס‪ ,‬אבער‪ ..‬ניין‪ ,‬עס איז דאך נישט אמת‪,‬‬ ‫יימל אּון ִמיט‬ ‫וזלה"ק‪ ,‬ווייל‪" :‬עֵ שָׂ ו אִ יז גֶעגַא ְנגֶען ָאן גֶעטּוהן ִמיט ַא ְׁש ְטרֵ ְ‬ ‫ָאקן אּון עֶ ר הָ אט גֶעוֵויינְט בַּ יי שָׁ לוֹׁש סְ עּודוֹת ּתו ָֹרה"‪!..‬‬ ‫וַוייסֶ ע ז ְ‬ ‫און יא ר' יוד‪ ,‬דער עשיו האט זיך געמאכט ווי א גרויסער "צדיק"‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫מען זעהט דאך שוין טאקע בפירוש סוף פרשה‪ ,‬אז עשיו האט נאך אמאל‬ ‫חתונה געהאט ביי די "פערציג יאר"‪ ,‬ווייל ער האט דאך געזאגט‪ ,‬אז "די‬ ‫טאטע האט דאך אזוי געטוהן"‪ ,‬און די טאטע יצחק האט דאך אויך חתונה‬ ‫געהאט ביי די "פערציג יאר"‪.‬‬ ‫אבער די אנדערע זאכן וואס זיין טאטע האט געטוהן‪ ..‬איז איהם בכלל נישט‬ ‫ָאן געגאנגען‪ ,‬און די אנדערע זאכן וואס זיין טאטע האט געטוהן האט ער‬ ‫בכלל נישט נאך געטוהן‪ ,‬נאר ער האט געשפילט א פאלטש'ע‬ ‫"חיצוניות'דיגע" שפיל‪.‬‬ ‫און מיר האבן דאך שוין טאקע אויך דערמאנט פריער‪ ,‬אז די "נאמען" פון א‬ ‫מענטש איז דאך די "מהות" פון א מענטש‪ ,‬און דאס איז דאך טאקע אויך‬ ‫געווען די כוונה פון יעקב אבינו בשעת ווען ער האט זיך געשלאגן מיט די‪:‬‬ ‫"שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו"‪ ,‬ווייל יעקב אבינו האט דאך דעמאלט'ס געוואלט‬ ‫פארשטיין פון דעם‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו" וואס זיין כח איז‪ ,‬און יעקב אבינו האט‬ ‫דעמאלט'ס געוואלט פארשטיין פון דעם‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו" ווי אזוי עס קען‬ ‫זיין אז זיינע אייניקל'עך [וואס וועלן שפעטער ָאן קומען אין‪ :‬גָלּות "אֱדוֹם"]‬ ‫עג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫וועלן אזוי שטארק אראפ פאלן מיט אזעלכע ביטער'ע נסיונות‪ ,‬ווי אזוי וועט‬ ‫דאס פאסירן‪ !?..‬און ווי אזוי וועלן אזוי פיל יודישע קינדער אוועק פאלן‪:‬‬ ‫"בְּ ַאח ֲִרית הַ י ִָּמים"‪!?..‬‬ ‫און יעקב אבינו האט טאקע דעמאלט'ס געפרעגט דעם‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו"‪,‬‬ ‫"שמֶ ָך" – אז זאג מיר נאר הער‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו"‪ ,‬וואס איז‬ ‫אז‪ :‬הַ גִּ ָידה נָּא ְׁ‬ ‫דיין "מהות"‪ !?..‬זאג מיר אויס דיין סוד‪ ,‬ווער "ביזטו"‪!?..‬‬ ‫האט איהם דעמאלט'ס דער‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו" גע'ענטפערט‪ ,‬אז מיין "מהות"‬ ‫איז‪ ,‬דאס אז‪" :‬לָמָּ ה זֶּה תִּ ְׁשַאל לִ ְׁש ִמי" – דאס אז פארוואס קוקסטו אויף א‬ ‫"מהות"‪ !?..‬לעב נישט מיט קיין "מהות"‪ !..‬און טראכט נישט פון קיין‬ ‫"מהות"‪ !..‬און טראכט נישט פון דעם אמת'ן "תכלית" פון דעם לעבן‪ !..‬נאר‬ ‫לעב א "חיצוניות'דיגע" לעבן‪ ,‬רח"ל‪.‬‬ ‫יעצט לאמיר פארשטיין טייערע יודן‪ ,‬וואס איז די אמת'ע "תכלית" פון א‬ ‫"עסנווארג"‪ !?..‬די אמת'ע תכלית פון א עסנווארג איז דאך‪ ,‬פשוט‪ ..‬אז די‬ ‫עסן דארף דיר געבן געזונט'ע ווייטימינען‪ ,‬און די עסן דארף דיר געבן "כח"‬ ‫כדי צו קענען דינען דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬און די עסן זעטיג'ט דאך אויך‬ ‫א מענטש‪ ,‬און דאס איז דאך טאקע די "מטרה" פון די עסן‪.‬‬ ‫און פארשטייט זיך אז עס איז אויך דא די ענין פון מתקן זיין די "ניצוצות"‬ ‫פון די "נשמות" וואס ליגן אין די עסן‪ ,‬אבער מיר רעדן דאך נאר יעצט דא‬ ‫פשוט פשט‪ ,‬און ממילא די פשוט'ע "תכלית" פון די עסן איז‪ ,‬צו "זעטיג'ן"‬ ‫א מענטש און צו געבן "כח" פאר דעם מענטש‪.‬‬ ‫עד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אבער עס איז דאך אויך דא אנדערע חלקים "חיצוניים" פון די עסן‪ ,‬ווייל עס‬ ‫איז דאך דא נאך חלקים אין דעם ענין פון "אכילה"‪ ,‬ווי למשל‪ ,‬די "טעם" –‬ ‫אז די עסן האט גאר א גוט'ן "טעם"‪ ,‬אבער דאס איז דאך נישט די "תכלית"‬ ‫פון די עסן‪ ,‬נאר עס איז אויך א גוטע זאך אז די עסן האט גראדע אויך א‬ ‫גוטע "טעם"‪ ,‬און עס איז דאך אויך דא די חלק פון די "אויס זעהן" פון די‬ ‫עסן – אז די עסן איז שיין איין געדרייט‪ ,‬און דאס גלייכן‪ ,‬און דאס איז דאך‬ ‫שוין נאך מער "חיצוניות'דיג"‪ ,‬אבער וואס איז די ווייט'סטע חלק פון‬ ‫"חיצוניות" אין עסן‪!?..‬‬ ‫די ווייט'סטע חלק פון "חיצוניות" אין עסן איז‪ ,‬די "קאליר" פון די עסן‪,‬‬ ‫ווייל אויב א מענטש עסט נאר א געוויסע מאכל ווייל עס איז א געוויסע‬ ‫"קאליר"‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער דאך שוין פשוט נישט נארמאל‪ ,‬ווייל דו ווייסט‬ ‫ווי חיצוניות'דיג דו ביזט‪!?..‬‬ ‫פאר דעם עסט מען‪ !?..‬ווייל עס האט א שיינע "קאליר"‪ !?..‬און וועלכע‬ ‫קאליר ציט גאר גאר שטארק א מענטש‪ !?..‬איז די מבינים זאגן‪ ,‬אז די קאליר‬ ‫"רויט" ציט גאר שטארק א מענטש‪.‬‬ ‫יעצט ווען עשיו קומט אהיים הונגעריג‪ ,‬געבט ער זיך דעמאלט'ס א רוף ָאן‬ ‫צו יעקב‪ ,‬אז געב מיר נאר אהער דעם‪" :‬הָ ָאדֹם הָ ָאדֹם" הַ זֶּה – געב מיר נאר‬ ‫אהער יענע "רויטע רויטע" זאך‪ ,‬ווייל‪" :‬הָ ָאדֹם הָ ָאדֹם" הַ זֶּה – ווייל עס איז‬ ‫דאך גאר גאר שטארק "רויט"‪ ,‬און איך האב דאך גאר גאר שטארק ליב‬ ‫"רויטע" עסן‪ ,‬האט דעמאלט'ס יעקב אבינו געזאגט‪ ,‬אז וואס‪ !?..‬דו עסט א‬ ‫עסנווארג ווייל עס איז "רויט"‪!?..‬‬ ‫עה‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און דא‪ ..‬האט שוין יעקב אבינו געהערט א נייע זאך‪ ,‬ווייל יעקב אבינו האט‬ ‫דאך דא געהערט‪ ,‬אז ער האט א ברודער וואס עסט א עסנווארג ווייל עס‬ ‫האט א "רויטע" קאליר‪ ,‬און ווי נאר יעקב אבינו האט דאס געזעהן‪ ,‬האט ער‬ ‫דעמאלט'ס גלייך געזאגט פאר עשיו‪ ,‬אז‪ ..‬ברודער מיינע‪ ,‬דו האסט מיר‬ ‫יעצט מגלה געווען וואס דיין "מהות" איז‪ ,‬דיין "מהות" איז‪" ,‬קאליר" –‬ ‫דיין מהות איז "חיצוניות"‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם‪" :‬עַ ל כֵּן קָ ָרא ְׁשמ ֹו אֱדוֹם" – און ממילא וועגן דעם‬ ‫האט איהם דעמאלט'ס יעקב אבינו געגעבן דעם נאמען‪" :‬אֱדוֹם" – רויט‪,‬‬ ‫ווייל יא עשיו‪ ,‬דאס ביזטו‪ ,‬דו ביזט איין שטיק "חיצוניות"‪ ,‬און דער‬ ‫הייליגער תורה הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין פסוק אין‬ ‫פרשת וישלח (קפיטל ל"ו פסוק א')‪ ,‬אז‪" :‬וְ אֵ לֶּה תֹּ לְ דוֹת עֵ שָׂ ו הּוא אֱדוֹם" –‬ ‫אז‪" :‬עֵ שָׂ ו" איז‪" :‬אֱדוֹם"‪!..‬‬ ‫ווייל יא ר' יוד‪ ,‬דאס איז די "מהות" פון "עשיו"‪ ,‬די "מהות" פון "עשיו" איז‬ ‫"קאליר" – די "מהות" פון עשיו איז "חיצוניות" און פאלטש'קייט‪ ,‬און‬ ‫ממילא וועגן דעם וועסטו טאקע באקומען דעם נאמען‪" :‬אֱדוֹם" – רויט‪,‬‬ ‫ווייל יא עשיו‪ ,‬דאס ביזטו‪ ,‬דו ביזט איין שטיק "חיצוניות"‪.‬‬ ‫און נישט נאר דיר‪ ,‬נאר אלע דיינע קינדער און אייניקל'עך און אור‬ ‫אייניקל'עך עד סוף כל הדורות וועלן טראגן דעם נאמען‪" :‬אֱדוֹם"‪ ,‬ווייל‬ ‫אלע גוים אויף דער וועלט לעבן דאך א "חיצוניות'דיגע" לעבן‪ ,‬און די‬ ‫גאנצע גאס איז דאך נאר איין שטיק "חיצוניות"‪ ,‬און עס גייט דאך זיי בעצם‬ ‫בכלל נישט ָאן זייער "תכלית" פארוואס זיי זענען אראפ געקומען אויף דער‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫עו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און ווען יעקב אבינו האט געזעהן אז זיין ברודער עשיו איז נאר פארנומען‬ ‫מיט "חיצוניות"‪ ,‬האט ער איהם דעמאלט'ס גלייך געגעבן א זאג‪ ,‬אז געב‬ ‫מיר נאר אהער דיין‪" :‬בְּ כֹ ָרה"‪ ,‬ווייל פארוואס דארפסטו דען האבן דיין‪:‬‬ ‫"בְּ כֹ ָרה"‪ !?..‬דו ביזט דאך סיי ווי סיי שטענדיג נאר פארנומען מיט‬ ‫"חיצוניות"‪!?..‬‬ ‫און עשיו האט איהם טאקע דעמאלט'ס גלייך נאך דעם קלאר ארויס געזאגט‬ ‫מיטן פיל'ן מויל‪ ,‬אז יא מיין ברודער יעקב‪ ,‬איך בין א מענטש וואס איז‬ ‫שטענדיג פארנומען מיט‪" :‬שֶׁ קֶ ר"‪ ,‬און איך בין א מענטש וואס איז שטענדיג‬ ‫פארנומען מיט "חיצוניות"‪ ,‬און יא מיין ברודער יעקב‪ ,‬איך בין א‪ :‬אִ יׁש‬ ‫"י ֵֹדעַ " צַ יִד – איך פארשטיי אז "חיצוניות" איז די זאך‪ ,‬און איך פארשטיי‬ ‫גוט אז א שטיקל פלייש איז די זאך‪ ,‬און‪" :‬הִ נֵּה ָאנֹ כִ י ה ֹולְֵך לָמּות" – און איך‬ ‫בין דאך שטענדיג פארנומען מיט די סארט וועלט וואס איז‪" :‬ה ֹולְֵך לָמּות" –‬ ‫און איך בין דאך שטענדיג פארנומען מיט די סארט וועלט וואס איז א‬ ‫"טויט'ע פגר" בלי נשמה‪ ,‬און ממילא‪" :‬וְ לָמָּ ה זֶּה לִ י בְּ כֹ ָרה" – און ממילא‬ ‫פארוואס דארף איך דען האבן א וועלט וואס האט א "מהות"‪!?..‬‬ ‫און דאס איז דאך די זעלבע סארט‪" :‬לָמָּ ה" וואס די‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו" האט‬ ‫געזאגט פאר יעקב אבינו‪ ,‬ווייל די‪" :‬שַׂ ר ֹו שֶׁ ל עֵ שָׂ יו" האט דאך אויך געזאגט‬ ‫פאר יעקב אבינו‪ ,‬אז‪ :‬לָמָּ ה זֶּה תִּ ְׁשַאל "לִ ְׁש ִמי" – אז פארוואס דארף מען זיין‬ ‫פארנומען מיט א "מהות" פון א זאך‪ !?..‬און פארוואס דארף מען זיין‬ ‫פארנומען מיט די "תכלית" פון א זאך‪ !?..‬נעם דיר די "מהות"‪ ,‬ווייל איך‬ ‫דארף דאך דאס נישט האבן‪.‬‬ ‫עז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און דער זעלבע געדאנק ווערט דאך שוין טאקע אויך דערמאנט אין פרשת‬ ‫וישלח‪ ,‬ווייל ווען יעקב אבינו האט געשיקט א מתנה פאר זיין ברודער עשיו‪,‬‬ ‫האט ער דעמאלט'ס ָאן געזאגט פאר די מלאכים דארטן‪ ,‬אז‪" :‬וְ ֶרוַח תָּ ִׂשימּו‬ ‫בֵּ ין עֵ ֶדר ּובֵ ין עֵ ֶדר" – אז ענק זאלן לאזן ליידיג פלאץ צווישן איין מתנה און‬ ‫דעם צווייטן‪ ,‬איי וועסטו אבער פרעגן‪ ,‬אז פארוואס האט דאס געפעלט‪!?..‬‬ ‫ענטפערט אונז אויף דעם רש"י הק' דארטן אויפן פלאץ א מורא'דיגע תירוץ‪,‬‬ ‫און רש"י הק' זאגט אונז דארטן‪ ,‬אז די סיבה פארוואס יעקב אבינו האט‬ ‫געהייסן פאר די מלאכים אז זיי זאלן לאזן ליידיג פלאץ צווישן איין מתנה‬ ‫און דעם צווייטן איז געווען‪" :‬כְּ ֵדי לְ הַ ְׂשבִּ יעַ עֵ ינ ֹו שֶׁ ל אוֹת ֹו ָרשָׁ ע" – כדי ָאן צו‬ ‫זעטיג'ן די "אויג" פון עשיו הרשע‪ ,‬ווייל ווען עשיו וועט זעהן אז עס איז דא‬ ‫ליידיג פלאץ צווישן איין מתנה און דעם צווייטן‪ ,‬וועט ער דאך דעמאלט'ס‬ ‫זאגן‪ ,‬אז ָאה ַאה‪ ..‬מסתמא איז די מתנה גאר גאר א גרויסע מתנה‪ ,‬און ממילא‬ ‫וועגן דעם שיקט מען דאס אין גאר אסאך חלקים‪.‬‬ ‫אבער לאמיר זיך אפ שטעלן דא א מינוט‪ ,‬און לאמיר זיך דא אליין פרעגן די‬ ‫שאלה‪ ,‬ווען עס קומט אמאל ָאן צו א מענטש גאר גאר א גרויסע מתנה‪ ,‬און‬ ‫דער מענטש זעהט דעמאלט'ס גלייך אז די מתנה איז ָאן געפילט מיט לופט‪,‬‬ ‫איז וועלכע נער וועט נישט כאפן אז דאס איז איין גרויסע "שטות"‪ !?..‬און‬ ‫וועלכע נער וועט נישט באמערקן אז די מתנה איז בעצם פוסט און‬ ‫ליידיג‪!?..‬‬ ‫אבער דאס איז טאקע געווען די סיבה פארוואס יעקב אבינו האט געהייסן אז‬ ‫מען זאל לאזן ליידיג פלאץ צווישן איין מתנה און דעם צווייטן‪ ,‬ווייל יעקב‬ ‫אבינו האט דאך שוין גאנץ גוט געקענט זיין ברודער עשיו‪ ,‬און יעקב אבינו‬ ‫עח‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫האט דאך שוין גאנץ גוט געוואוסט‪ ,‬אז זיין ברודער עשיו ווערט זַאט פון‬ ‫"לופט"‪ ,‬און יעקב אבינו האט דאך שוין גאנץ גוט געוואוסט‪ ,‬אז זיין‬ ‫ברודער עשיו ווערט זַאט פון א גרויסע "בלון" – אז זיין ברודער עשיו‬ ‫ווערט זַאט פון‪" :‬שֶׁ קֶ ר"‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם האט ער איהם טאקע דעמאלט'ס צו געשטעלט א‬ ‫מתנה וואס איז ָאן געפילט מיט "לופט"‪ ,‬ווייל ער האט דאך שוין גאנץ גוט‬ ‫געוואוסט‪ ,‬אז עשיו עסט נישט מיטן "מויל"‪ ,‬נאר עשיו עסט מיט זיין‬ ‫"אויג"‪.‬‬ ‫און דאס מיינט טאקע רש"י הק' מיט די ווערטער‪ :‬כְּ ֵדי לְ הַ ְׂשבִּ יעַ "עֵ ינוֹ" שֶׁ ל‬ ‫אוֹת ֹו ָרשָׁ ע‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬דאס איז געווען דער עשיו הרשע‪ ,‬עשיו הרשע‬ ‫איז געווען א מענטש וואס איז געווארן זַאט פון ליידיג'קייט‪.‬‬ ‫און מיט דעם געדאנק קענען מיר דאך שוין טאקע אויך פארשטיין דעם‬ ‫מאמר חז"ל וואס חז"ל (תענית דף‪ :‬ה' ע"א) זאגן דאך אונז שוין‪ ,‬אז‪ַ " :‬יעֲקֹ ב‬ ‫ָאבִ ינּו ֹלא מֵ ת" – אז יעקב אבינו איז נישט "געשטארבן"‪ ,‬ווייל יעקב אבינו‬ ‫האט דאך געלעבט א לעבן פון "פנימיות"‪ ,‬וואס דאס איז דאך‪ ,‬א לעבן וואס‬ ‫שטארבט קיינמאל נישט‪ ,‬און יעקב אבינו האט דאך געלעבט א לעבן וואס‬ ‫איז געווען פונקט דאס פארקערט'ע פון‪ :‬הִ נֵּה ָאנֹ כִ י "ה ֹולְֵך לָמּות"‪.‬‬ ‫און די וועלט זאגט דאך שוין טאקע אויך נאך א גוט ווערטל‪ ,‬אז אויף‬ ‫וועלכע געטראנק קען מען זאגן‪" :‬לְ חַ יִּ ים"‪ !?..‬און די תירוץ אויף דעם איז‬ ‫דאך‪ ,‬אז אויף "בראנפן" קען מען זאגן‪" :‬לְ חַ יִּ ים"‪ ,‬איי וועסטו אבער פרעגן‪,‬‬ ‫עט‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אז פארוואס דוקא אויף "בראנפן"‪ !?..‬פארוואס קען מען נישט זאגן‪:‬‬ ‫"לְ חַ יִּ ים" אויף אנדערע סארטן געטראנקען‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז דו ווייסט אויף וואס מען קען זאגן‪:‬‬ ‫"לְ חַ יִּ ים"‪ !?..‬מען קען נאר זאגן‪" :‬לְ חַ יִּ ים" אויף אזא סארט געטראנק וואס‬ ‫ווען דו לייגס'ט איהם אריין אין א פריזער‪ ..‬ווערט ער נישט פאר פרוירן‪ ,‬נאר‬ ‫אויף אזא איינעם קענסטו זאגן‪" :‬לְ חַ יִּ ים"‪.‬‬ ‫אבער אויף אזא איינער וואס ווערט נאך געשלעפט נאך זיין "חיצוניות"‬ ‫בשעת ווען ער געפונט זיך אין פריזער‪ ..‬און ער ווערט אייז‪ ,‬אויף אזא איינער‬ ‫קענסטו שוין נישט זאגן קיין‪" :‬לְ חַ יִּ ים"‪.‬‬ ‫און מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט‪ ,‬אז ווען מען לייגט אריין "בראנפן"‬ ‫אין א פריזער‪ ,‬דעמאלט'ס ווערט עס נישט אייז‪ ,‬און עס ווערט נישט‬ ‫דעמאלט'ס נאך געשלעפט נאך די‪" :‬רּוחַ הַ ִחיצ ֹונִי"‪ ,‬נאר ער בלייבט וואס ער‬ ‫איז‪ ,‬און ער בלייבט זיין "מהות" – און ער בלייבט "בראנפן"‪.‬‬ ‫און דו ביזט גערעכט טאקע אז ער האט "הנאה" פון די קעלט‪ ,‬און עס האט‬ ‫א "השפעה" אויף איהם‪ ,‬און ער ווערט טאקע קאלט‪ ,‬אבער ער טוישט‬ ‫קיינמאל נישט זיין עצם "מהות"‪ ,‬און ער בלייבט שטענדיג רינענ'דיג‪ ,‬און‬ ‫נאר אויף אזא איינעם קענסטו זאגן‪" :‬לְ חַ יִּ ים"‪.‬‬ ‫ווייל מיר וואונטש'ן זיך אלע צו קענען זוכה זיין צו לעבן א "לעבן" וואס‬ ‫איז "מלא פנימיות"‪ ,‬און מיר וואונטש'ן זיך אלע צו קענען זוכה זיין צו לעבן‬ ‫פ‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫מיט אונזער "תכלית" פארוואס מיר זענען אראפ געקומען אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫און מיר ווילן נישט ח"ו נאך געשלעפט ווערן נאך די "חיצוניים" חלילה‪.‬‬ ‫און ווען יעקב אבינו איז זיך טאקע באמת מדבק אין זיין "תכלית" פארוואס‬ ‫ער איז אראפ געקומען אויף דער וועלט‪ ,‬קען ער דעמאלט'ס אויך זוכה זיין‬ ‫צו די ברכות פון "עשיו" אויף "דער וועלט"‪.‬‬ ‫ווייל איינער וואס לעבט מיט זיין אמת'ן "תכלית" אויף דער וועלט‪ ,‬האט‬ ‫אויך הנאה פון דער וועלט‪ ,‬אבער אזא איינער וואס לעבט נאר מיט דער‬ ‫וועלט‪ ,‬האט אפילו נישט דער וועלט אויך נישט‪.‬‬ ‫"מ ִריבִ ים" בְּ ַנ ֲחלַת ְׁשנֵי‬ ‫און ממילא דאס איז פשט פון די ווערטער‪ :‬הָ יּו ְ‬ ‫ע ֹולָמוֹת‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬יעקב און עשיו האבן זיך טאקע גע'קריגט אויף‬ ‫ביידע וועלט'ן‪ ,‬איי וועסטו אבער פרעגן‪ ,‬אז וואס הייסט‪ !?..‬ווי אזוי קען‬ ‫דאס זיין‪ !?..‬אויב יעקב אבינו וויל‪" :‬ע ֹולָם הַ בָּ א" און עשיו וויל‪" :‬ע ֹולָם‬ ‫הַ זֶּה"‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך נישט דא פארוואס צו קריגן‪ ,‬ווייל א יעדער‬ ‫איינער וויל דאך א אנדערע זאך‪!?..‬‬ ‫אבער די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז‪ ..‬ניין‪ ,‬עס איז דאך נישט אמת‪ ,‬ווייל ווער‬ ‫האט סוף כל סוף באקומען די ברכות פון יצחק אויף "דער וועלט" אז עס‬ ‫זאל איהם זיין אלע גוטע השפעות אויף "דער וועלט"‪" !?..‬יעקב"‪.‬‬ ‫און וואס האט עשיו געזאגט ווען ער האט אויס געפונען אז זיין ברודער‬ ‫יעקב האט איהם בא'גאנבע'ט די ברכות‪ !?..‬עשיו האט דעמאלט'ס זאגט‪ ,‬אז‬ ‫מיין ברודער יעקב האט דאך מיר שוין בא'גאנבע'ט די צווייטע מאל‪ ,‬ווייל‬ ‫פא‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫די ערשטע מאל האט ער מיר דאך בא'גאנבע'ט די‪" :‬בְּ כֹ ָרה"‪ ,‬און יעצט האט‬ ‫ער מיר דאך שוין אויך צו געגאנבע'ט מיינע "ברכות"‪.‬‬ ‫אבער איין מינוט הער עשיו‪ ,‬וואס הייסט אז יעקב האט דיר צו גע'גאנבע'ט‬ ‫די‪" :‬בְּ כֹ ָרה"‪ ,‬דו האסט דאך דאס איהם אוועק געגעבן מיט דיין אייגענעם‬ ‫ווילן‪ !?..‬און ממילא פארוואס זאגסטו מיר דא אז יעקב האט דיר שוין‬ ‫בא'גאנבע'ט די צווייטע מאל‪ !?..‬עס איז דאך נישט אמת‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫דאך דיר נאר איין מאל בא'גאנבע'ט‪ ,‬ווייל די‪" :‬בְּ כֹ ָרה" האסטו דאך איהם‬ ‫אליין אוועק געגעבן מיט דיין אייגענעם ווילן‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז עשיו האט שפעטער אויס געפונען אז דער‬ ‫וואס איז דבוק אין זיין "תכלית" אויף דער וועלט האט סוף כל סוף "דער‬ ‫וועלט" אויך‪ ,‬און ממילא‪" :‬הָ יּו ְמ ִריבִ ים בְּ ַנחֲלַת ְׁשנֵי ע ֹולָמוֹת" – און ממילא‬ ‫יעקב און עשיו האבן זיך טאקע געקריגט אויף "ביידע וועלט'ן"‪ ,‬ווייל עשיו‬ ‫האט דאך שפעטער אויס געפונען אז ער האט אפילו נישט דער וועלט אויך‬ ‫נישט‪.‬‬ ‫און מיר דארפן דאך טאקע אלע אויך וויסן‪ ,‬אז אפילו אין‪" :‬עֲבו ַֹדת הַ שֵּׁ ם‬ ‫יִתְ בָּ ַרְך" אליין איז דאך אויך דא גאר אסאך מענטשן וואס כאפן נאר ָאן די‬ ‫"חיצוניות" פון די מצוה‪ ,‬און מען לאזט ליידער אויס די גאנצע "פנימיות"‬ ‫פון די מצוה‪.‬‬ ‫אבער מיר דארפן דאך אלע וויסן‪ ,‬אז א ערליכע יוד לעבט מיט זיין אמת'ן‬ ‫"תכלית" אויף דער וועלט אלע זיינע טעג‪ ,‬און ער פארגעסט נישט פון דעם‬ ‫קיין איין מינוט‪.‬‬ ‫פב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און דאס איז דאך די‪" :‬אֱמֶ ת" וואס די ספרים הק' רופן ָאן‪" :‬אֱמֶ ת ַלא ֲִמּתוֹ" –‬ ‫און דאס איז דאך די‪" :‬אֱמֶ ת" וואס די ספרים הק' רופן ָאן‪" :‬אֱמֶ ת בְּ תוְֹך‬ ‫הָ אֱמֶ ת"‪ ,‬ווייל א יעדער איינער שרייט דאך שטענדיג היינטיגע צייטן אז ביי‬ ‫זיי איז דא די‪" :‬אֱמֶ ת"‪ ,‬און עס קען טאקע זיין אז זיי זענען גערעכט‪ ,‬ווייל עס‬ ‫שטייט דאך שוין פון צדיקים‪ ,‬אז דער אייבערשטער ווייזט דאך שטענדיג‬ ‫פאר א יעדן צדיק אז זיין וועג איז די אמת'ע וועג‪.‬‬ ‫אבער ועל כולם‪ ..‬איז דאך אבער דא איין אמת וואס איז‪" :‬אֱמֶ ת ַלא ֲִמּתוֹ" –‬ ‫אבער ועל כולם‪ ..‬איז דאך אבער דא איין אמת וואס איז א‪" :‬אֱמֶ ת בְּ תוְֹך‬ ‫הָ אֱמֶ ת"‪ ,‬ווייל די ריכטיגע אמת'ע תכלית פון א מענטש אויף דער וועלט איז‬ ‫דאך נאר איין זאך‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬צו זיין דבוק אין דעם הייליגן‪ּ" :‬תו ַֹרת‬ ‫אֱמֶ ת"‪ ,‬וואס אין דעם‪ּ" :‬תו ַֹרת אֱמֶ ת" ליגט דאך באהאלטן דער הייליגער‪:‬‬ ‫"מקוֹר הָ אֱמֶ ת"‪.‬‬ ‫"יהו‪-‬ה אֱֹלקֵ יכֶם אֱמֶ ת" וואס איז דאך די‪ְ :‬‬ ‫און מיר בעטן דאך שוין טאקע אלע אויך ווייטער דעם הייליגן באשעפער‪,‬‬ ‫אז‪" :‬הַ כֶּר נָא ְדבַ ר אֱמֶ ת" – אז מיר זאלן שוין טאקע אלע קענען זוכה זיין צו‬ ‫קענען דערקענען אין דעם נידריג'ן וועלט וועלכע זאך געהערט צום הייליגן‪:‬‬ ‫"יהו‪-‬ה אֱֹלקֵ ינּו אֱמֶ ת"‪ ,‬און וועלכע זאך נישט‪ ,‬און מיר זאלן שוין טאקע אלע‬ ‫קענען זוכה זיין צו זיין פארנומען מיט אונזער "תכלית" פארוואס מיר זענען‬ ‫אראפ געקומען אויף דער וועלט‪ ,‬און מיר זאלן שוין טאקע אלע קענען זוכה‬ ‫זיין צו זיין דבוק אין דעם הייליגן‪ּ" :‬תו ַֹרת אֱמֶ ת"‪.‬‬ ‫"ש ִמ ַירת ּתו ַֹרת אֱמֶ ת"‪ ,‬קען מען צו קומען צו זיין דבוק אין‬ ‫ווייל נאר דורך‪ְׁ :‬‬ ‫"ש ִמ ַירת ּתו ַֹרת אֱמֶ ת"‪ ,‬קען מען‬ ‫דעם‪" :‬יהו‪-‬ה אֱֹלקֵ ינּו אֱמֶ ת"‪ ,‬און נאר דורך‪ְׁ :‬‬ ‫שפעטער צו קומען צו האבן א פנים אין דעם‪" :‬ע ֹולָם הָ אֱמֶ ת"‪.‬‬ ‫פג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און א מענטש דארף דאך טאקע אויך שטענדיג געדענקען צו בעטן דעם‬ ‫אייבערשטן‪" :‬סִ יַּעְ תָּ א ִּד ְׁשמַ יָּא" אז ער זאל טאקע מצליח זיין צו שטייגן‬ ‫מעלה מעלה‪" :‬בַּ ּתו ָֹרה ּובַ עֲבו ָֹדה ּובְ י ְִרַאת יהו‪-‬ה ְטהו ָֹרה"‪.‬‬ ‫ווייל יא ר' יוד‪ ,‬אפילו אין עניני "רוחניות" גייט דאך אויך ָאן דעם הייליגן‬ ‫"מבַּ לְ ע ֲֵדי עֻזְּ ָך וְ עֶ זְ ָרתְ ָך אֵ ין עֶ זְ ָרה וִ יׁשּועָ ה" – אז ָאן די הילף פון‬ ‫מאמר פון‪ִ :‬‬ ‫דעם הייליגן באשעפער קען מען אין ערגעץ נישט ָאן קומען‪.‬‬ ‫און מענטשן וואונדער'ן זיך אסאך מאל אז "פארוואס דארף איך בעטן דעם‬ ‫אייבערשטן אז איך זאל קענען זוכה זיין איהם צו דינען בלב שלם"‪ !?..‬איך‬ ‫בין דאך פארנומען דא מיט‪" :‬כְּ בוֹד שָׁ מַ יִם"‪ !?..‬אבער ניין ר' יוד‪ ,‬עס איז‬ ‫דאך נישט אמת‪ ,‬ווייל מען דארף דאך "שטענדיג" צו קומען צו‪" :‬סִ יַּעְ תָּ א‬ ‫ִּד ְׁשמַ יָּא"‪ ,‬פון די רגע וואס דו ווערס'ט געבוירן ביז די רגע האחרון‪.‬‬ ‫און דער געדאנק איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם פסוק פון‪" :‬עֶ זְ ִרי‬ ‫ָָארץ"‪ ,‬ווייל די ראשי תיבות פון די ווערטער‪" :‬עֶזְ ִרי‬ ‫מֵ עִ ם יהו‪-‬ה עֹ שֵׂ ה שָׁ מַ יִם ו ֶ‬ ‫מֵעִ ם יהו‪-‬ה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪ :‬ק"כ – "הונדערט און‬ ‫צוואנציג"‪ ,‬כדי מרמז צו זיין מיט דעם פאר א מענטש‪ ,‬אז יא ר יוד‪ ,‬א גאנץ‬ ‫לעבן דארף מען שטענדיג גוט געדענקען‪ ,‬אז‪" :‬עֶ זְ ִרי מֵ עִ ם יהו‪-‬ה עֹ שֵׂ ה שָׁ מַ יִם‬ ‫ָָארץ" – אז מיין הילף קומט דאך שטענדיג נאר פון דעם הייליגן באשעפער‪,‬‬ ‫ו ֶ‬ ‫און איך דארף דאך שטענדיג צו קומען צו די הילף פון דעם הייליגן‬ ‫באשעפער‪ ,‬און קיין שום מענטש קען דאך מיר נישט געבן קיין הילף ָאן‬ ‫דעם וואס דער אייבערשטער לייגט אריין אין זיין הילף‪" :‬סִ יַּעְ תָּ א ִּד ְׁשמַ יָּא"‪.‬‬ ‫פד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ּומפַ לְ ִטי" – ווייל מיין גאנצע הילף און מיין גאנצע רעטונג איז‬ ‫ווייל‪" :‬עֶ זְ ִרי ְ‬ ‫דאך נאר‪" :‬אַ תָּ ה יהו‪-‬ה" – מיין גאנצע הילף און מיין גאנצע רעטונג איז דאך‬ ‫נאר "דיר" הייליגער גרויסער טאטע אין הימל‪ ,‬ווייל דו ביזט דאך דער‬ ‫איינציגסט'ער‪" :‬מֶ לְֶך ע ֹוזֵר ּומו ִֹׁשיעַ ּומָ גֵן"‪:‬‬ ‫יש ָׂש ֶדה‬ ‫יש י ֵֹד ַע ַציִ ד ִא ׁ‬ ‫וַ יְ ִהי ֵע ָׂשו ִא ׁ‬ ‫יש ָּתם‬ ‫ש ֶדה ְויַ ֲעקֹב ִא ׁ‬ ‫יש ָׂ‬ ‫יש י ֵֹד ַע צַ יִ ד ִא ׁ‬ ‫שו ִא ׁ‬ ‫וַ ִּיגְ ְּדל ּו הַ ְּנ ָע ִרים וַ יְ ִהי ֵע ָׂ‬ ‫י ֵֹׁשב אֹהָ לִ ים‪ :‬לכאורה איז דאך שווער דא א מורא'דיגע קשיא‪ ,‬ווייל‬ ‫פארוואס דארף שטיין דא אין פסוק אז עשיו איז געווען א‪" :‬אִ יׁש י ֵֹדעַ צַ יִד"‬ ‫און אויך א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ !?..‬אויב עשיו איז געווען א "פאנגער"‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס פארשטיי איך דאך שוין פון זיך אליין אז ער איז געווען א‪" :‬אִ יׁש‬ ‫שָׂ ֶדה"‪ ,‬ווייל א "פאנגער" וואס פאנגט חיות איז דאך א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ ,‬ווייל‬ ‫ער איז דאך שטענדיג פארנומען צו פאנגען חיות אין פעלד‪!?..‬‬ ‫און ממילא עס וואלט דאך געקענט שטיין דא פשוט‪ ..‬אז דו זאלסט וויסן אז‬ ‫עשיו איז געווען א‪" :‬אִ יׁש צַ יִד"‪ ,‬און פון דעם וואלט איך דאך שוין אליין‬ ‫פארשטאנען אז עשיו איז געווען א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ ,‬ווייל איך פארשטיי נישט‬ ‫ר' יוד‪ ,‬וואו דען פאנגט מען חיות אויב נישט אין "פעלד"‪!?..‬‬ ‫מען פאנגט דאך נישט קיין חיות אין א שטוב‪ !?..‬ווייל מען מוז דאך ארויס‬ ‫גיין אין "פעלד" כדי צו קענען פאנגען חיות‪ ,‬און ממילא פארוואס פעלט דא‬ ‫אויס ארויס צו שרייבן אין פסוק אז דו זאלסט וויסן אז עשיו איז געווען א‪:‬‬ ‫"אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ !?..‬שרייב נאר אז עשיו איז געווען א‪" :‬אִ יׁש צַ יִד" – שרייב נאר‬ ‫פה‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אז עשיו איז געווען א "פאנגער"‪ ,‬און פון דעם וועל איך דאך שוין אליין‬ ‫פארשטיין אז ער איז געווען א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ !?..‬ווייל וואו דען האט ער‬ ‫געקענט פאנגען זיינע חיות אויב נישט אין "פעלד"‪!?..‬‬ ‫און בכלל‪ ..‬פארוואס דארף שטיין דא אין פסוק אז דו זאלסט וויסן אז‪ַ :‬ויְהִ י‬ ‫עֵ שָׂ ו אִ יׁש "י ֵֹדעַ " צַ יִד‪ ,‬עס וואלט דאך לכאורה געדארפט שטיין דא אין פסוק‬ ‫אז‪ַ " :‬ויְהִ י עֵ שָׂ ו אִ יׁש צַ יִד" – עס וואלט דאך לכאורה געדארפט שטיין דא אין‬ ‫פסוק אז עשיו איז געווען א "פאנגער"‪ ,‬און פארטיג‪ ,‬פארוואס שטייט דא‬ ‫אין פסוק דעם לשון אז‪ַ :‬ויְהִ י עֵ שָׂ ו אִ יׁש "י ֵֹדעַ " צַ יִד – פארוואס שטייט דא אין‬ ‫פסוק דעם לשון אז עשיו האט געהאט א "ידיעה" צו דעם ענין פון‬ ‫"פאנגען"‪ !?..‬פארוואס פעלט אויס צו זאגן אז עשיו האט געהאט א‬ ‫"ידיעה" ווי אזוי צו פאנגען‪ !?..‬וואס איז דאס נוגע פאר אונז‪!?..‬‬ ‫פארוואס דארפן מיר וויסן אז דער חכם "עשיו הרשע" איז געווען א‪ :‬אִ יׁש‬ ‫"י ֵֹדעַ " צַ יִד – פארוואס דארפן מיר וויסן אז דער חכם "עשיו הרשע" האט‬ ‫פארשטאנען צו דעם ענין פון "פאנגען"‪ ,‬און ער איז ממש געווען געמאכט‬ ‫פאר דעם‪ ,‬און ער איז ממש געווען א "מומחה" אין דעם ענין פון "פאנגען"‪,‬‬ ‫וועמען גייט ָאן צו וויסן ווי שטארק דער חכם "עשיו הרשע" האט‬ ‫פארשטאנען צו דעם פאך וואס הייסט "פאנגען"‪!?..‬‬ ‫שרייב נאר פשוט אז דו זאלסט וויסן אז עשיו איז געווען א "פאנגער"‪ ,‬און‬ ‫פון דעם וועל איך דאך שוין אליין פארשטיין אז לכאורה האט עשיו‬ ‫פארשטאנען צו דעם פאך פון "פאנגען"‪.‬‬ ‫פו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ווייל אויב דער הייליגער תורה הק' שרייבט אויף עשיו אז ער איז געווען א‬ ‫"פאנגער"‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער דאך מסתמא "טאקע" געווען א ריכטיגער‬ ‫"פאנגער"‪ ,‬און איך וועל שוין אליין פארשטיין פון דעם אז מסתמא האט‬ ‫עשיו גוט פארשטאנען צו דעם ענין פון "פאנגען"‪!?..‬‬ ‫און ממילא פארוואס דארף שטיין דא אין פסוק אז דו זאלסט וויסן אז דער‬ ‫חכם "עשיו הרשע" איז געווען א‪ :‬אִ יׁש "י ֵֹדעַ " צַ יִד – פארוואס דארף שטיין‬ ‫דא אין פסוק אז דו זאלסט וויסן אז דער חכם "עשיו הרשע" האט גוט‬ ‫"פארשטאנען" צו דעם ענין פון "פאנגען"‪ ,‬און ער האט זיך נישט סתם‬ ‫נאריש געמאכט אין פעלד‪ ,‬נאר ער איז טאקע געווען א ריכטיגער "פאנגער"‪,‬‬ ‫און ער האט געפאנגען חיות רעכט'ס און לינק'ס‪ !?..‬וועמען גייט ָאן צו‬ ‫וויסן ווי שטארק דער חכם "עשיו הרשע" האט פארשטאנען צו דעם פאך‬ ‫וואס הייסט "פאנגען"‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז דא איז געלעגן אסאך א טיפער'ע כוונה ווי‬ ‫סתם דערציילן אז עשיו איז געווען א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ ,‬און די סיבה פארוואס‬ ‫דער הייליגער תורה הק' קומט אונז דא זאגן אז דו זאלסט וויסן אז עשיו איז‬ ‫געווען א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה" איז‪ ,‬ווייל מיר געפונען דאך שוין אין דער הייליגער‬ ‫תורה הק'‪ ,‬אז גלייך פאר יצחק אבינו איז א חתן געווארן‪ ,‬איז דעמאלט'ס‬ ‫"יצחק אבינו" ארויס געגאנגען אין "פעלד" כדי צו בעטן דעם אייבערשטן‬ ‫אז ער זאל טאקע זוכה זיין צו טרעפן זיין באשערט'ן זיווג דורך דעם הייליגן‬ ‫שליח אליעזר עבד אברהם‪.‬‬ ‫און יצחק אבינו איז טאקע דעמאלט'ס גלייך ארויס געגאנגען אין פעלד כדי‬ ‫מתפלל צו זיין אויף דעם‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין‬ ‫פז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫פסוק אין פרשת חיי שרה (קפיטל כ"ד פסוק ס"ג)‪ ,‬אז‪ַ " :‬ויֵּצֵ א יִצְ חָ ק לָׂשּוחַ‬ ‫בַּ שָּׂ ֶדה" – אז יצחק אבינו איז דעמאלט'ס גלייך ארויס געגאנגען אין פעלד‬ ‫כדי צו בעטן דעם אייבערשטן אז ער זאל טאקע זוכה זיין צו טרעפן זיין‬ ‫באשערט'ן זיווג‪.‬‬ ‫און רבקה אמינו האט דאך זיכער פארציילט פאר אירע צוויי קינדער "יעקב"‬ ‫און "עשיו" ווי אזוי זי איז א כלה געווארן‪ ,‬ניין‪ !?..‬און רבקה אמינו האט‬ ‫דאך זיכער פארציילט פאר אירע צוויי קינדער "יעקב" און "עשיו"‪ ,‬אז‬ ‫בשעת ווען זי איז געווען אויפן קעמל‪ ,‬האט זי דעמאלט'ס געזעהן פון‬ ‫דערווייטנ'ס א יוד איין געוויקל'ט אין א טלית וואס רעדט זיך אויס דאס‬ ‫הארץ צום אייבערשטן אזוי ערליך און אזוי הייליג‪.‬‬ ‫ווייל רבקה אמינו האט דאך געוואלט אז אירע קינדער "יעקב" און "עשיו"‬ ‫זאלן זיך אפ לערנען פון זייער הייליגן טאטן "יצחק אבינו" ווי אזוי צו‬ ‫"דאווענען"‪ ,‬און רבקה אמינו האט דאך געוואלט אז אירע קינדער "יעקב"‬ ‫און "עשיו" זאלן אויך זיין ערליכע יודן‪ ,‬און דאווענען פיין‪ ,‬און לערנען‬ ‫פיין‪ ,‬אזוי ווי זייער הייליגן טאטן יצחק אבינו‪ ,‬און ממילא וועגן דעם האט זי‬ ‫זיי דערציילט ווי אזוי זי האט געזעהן זייער הייליגן טאטן יצחק אבינו‬ ‫דאווענען אין פעלד‪.‬‬ ‫אבער עס איז דאך שוין באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז עשיו האט‬ ‫געהאט א מורא'דיגע נאריש'ע שוואכ'קייט‪ ,‬און זיין שוואכ'קייט איז געווען‪,‬‬ ‫אז ער פלעגט אלעמאל נאך מאכן זיין טאטע יצחק "פונקטליך אויפן הָ אר"‪,‬‬ ‫און ער פלעגט שטענדיג נאך טוהן אלעס וואס זיין טאטע יצחק פלעגט‬ ‫טוהן‪ ,‬אזוי ווי עס ווערט דאך שוין טאקע קלאר געברענגט אין מדרש‪ ,‬אז‬ ‫פח‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫עשיו האט נאך אמאל חתונה געהאט ווען ער איז געווארן "פערציג יאר"‬ ‫אלט‪ ,‬איי פארוואס‪!?..‬‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל וואס הייסט‪ !?..‬די "טאטע" יצחק האט דאך‬ ‫אויך חתונה געהאט ביי די "פערציג יאר"‪ ,‬און ממילא וועגן דעם מוז איך‬ ‫דאך אויך אזוי טוהן‪ ,‬איי‪ ..‬דו האסט דאך שוין חתונה געהאט מיט צענדליגע‬ ‫פרויען‪ !?..‬אבער‪ ..‬ניין‪ ,‬דאס איז געווען די קאפ פון עשיו‪ ,‬ער האט דאס‬ ‫גענוצט אזוי ווי א נער אויפן מארק‪.‬‬ ‫[און מען האט איהם טאקע שפעטער אפ געהאקט זיין קאפ‪ ,‬כדי איהם צו‬ ‫ווייזן‪ ,‬אז איינער וואס נוצט נישט זיין "קאפ"‪ ,‬נאר ער מאכט נאך א יעדע‬ ‫זאך וואס ער האט געזעהן ביי זיין טאטן‪ ..‬אפילו אויב עס איז א "עבירה"‬ ‫פאר מיר צו טוהן יעצט אזא סארט זאך‪ ,‬אזא איינער דארף נישט קיין קאפ‬ ‫בכלל‪ ,‬ווייל נישט דאס מיינט גיין‪" :‬בְּ ֶד ֶרְך הָ ָאבוֹת"]‪.‬‬ ‫און רש"י הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש סוף פרשת תולדות‪,‬‬ ‫ּומעַ נֶּה‬ ‫ַארבָּ עִ ים שָׁ נָה הָ יָה עֵ שָׂ ו צָ ד נ ִָׁשים ִמתַּ חַ ת בַּ ֲעלֵיהֶ ן ְ‬ ‫וזלה"ק‪ ,‬אז‪" :‬כָּל ְ‬ ‫אוֹתָ ם" – אז דורך אויס די גאנצע פערציג יאר וואס עשיו האט געלעבט‪,‬‬ ‫פלעגט דע ר רשע עשיו פאנגען צענדליגע פרויען פון זייערע מענער‪ ,‬און ער‬ ‫ְסּורים"‪.‬‬ ‫פלעגט זיי אויס פייניג'ן מיט שרעקליכ'ע‪" :‬י ִ‬ ‫ַארבָּ עִ ים" – אבער ווען עשיו הרשע איז שוין געווארן‬ ‫אבער‪" :‬כְּ שֶׁ הָ יָה בֶּ ן ְ‬ ‫פערציג יאר אלט‪ ,‬איז‪ָ" :‬אמַ ר" – האט דעמאלט'ס דער רשע עשיו געזאגט‪,‬‬ ‫ַארבָּ עִ ים שָׁ נָה נָשָׂ א אִ שָּׁ ה" – אז די טאטע יצחק האט דאך‬ ‫אז‪" :‬אַ בָּ א בֶּ ן ְ‬ ‫"חתונה" געהאט ביי די "פערציג יאר"‪.‬‬ ‫פט‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און ממילא וועגן דעם‪ַ" :‬אף ֲאנִי כֵּן" – און ממילא וועגן דעם מוז איך דאך‬ ‫אויך יעצט חתונה האבן מיט א פרוי‪ ,‬איי‪ ..‬דו האסט דאך שוין חתונה‬ ‫געהאט מיט אזוי פיל פרויען‪!?..‬‬ ‫אבער‪ ..‬ניין‪ ,‬דאס איז געווען די קאפ פון עשיו‪ ,‬די קאפ פון עשיו איז געווען‪,‬‬ ‫א נאריש'ע קאפ וואס האט נאך געטוהן א יעדע זאך וואס ער האט געזעהן‬ ‫ביי זיין טאטע יצחק‪ ,‬און אנטשולדיגט‪ ..‬עשיו הרשע האט "נישט" נאך‬ ‫געטוהן א יעדע זאך וואס ער האט געזעהן ביי זיין טאטע יצחק‪ ,‬נאר ער האט‬ ‫נאר נאך געטוהן די סארט זאכן וואס האט איהם "געשמעקט" נאך צו טוהן‪.‬‬ ‫און יא‪ ..‬אזוי איז שטענדיג געגאנגען די חשבונות פון עשיו הרשע‪ ,‬די‬ ‫חשבונות פון עשיו הרשע איז שטענדיג געגאנגען אויף דעם אופן‪ ,‬אז אויב‬ ‫"די טאטע האט אזוי געטוהן"‪ ,‬דעמאלט'ס מוז איך דאך דאס אויך נאך‬ ‫טוהן‪ ,‬און ער האט אפילו נישט געטראכט פאר קיין איין רגע אויב די זאך‬ ‫וואס איך טוה יעצט איז א "מצוה" אדער א "עבירה"‪.‬‬ ‫און ממילא ווען עשיו הרשע האט געהערט פון זיין מאמע רבקה אז זיין‬ ‫טאטע יצחק איז אמאל ארויס געגאנגען אין "פעלד"‪ ,‬אזוי ווי די פסוק זאגט‬ ‫דאך אונז שוין טאקע בפירוש אין פרשת חיי שרה (קפיטל כ"ד פסוק ס"ג)‪,‬‬ ‫אז‪ַ " :‬ויֵּצֵ א יִצְ חָ ק לָׂשּוחַ בַּ שָּׂ ֶדה"‪ ,‬האט ער דעמאלט'ס גלייך געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫וואס‪ !?..‬די טאטע איז ארויס געגאנגען אין "פעלד"‪!?..‬‬ ‫שוין‪ ..‬דאס איז עס‪ ,‬דא האט זיך עס גע'ענדיגט‪ ,‬אויב די טאטע איז ארויס‬ ‫געגאנגען אין פעלד‪ ,‬דעמאלט'ס דארף איך דאך אויך ארויס גיין אין פעלד‬ ‫און פארברענגען דארטן א גאנצן טאג‪ ,‬ווייל די טאטע האט דאך אזוי‬ ‫צ‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫געטוהן‪ ,‬ניין‪ !?..‬אבער ער האט זיך נישט אפ געשטעלט דעמאלט'ס‬ ‫טראכטן פאר קיין איין רגע "פארוואס" זיין טאטע איז דעמאלט'ס ארויס‬ ‫געגאנגען אין פעלד‪.‬‬ ‫און מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט‪ ,‬אז די סיבה פארוואס יצחק אבינו‬ ‫איז ארויס געגאנגען דעמאלט'ס אין פעלד איז דאך געווען‪ ,‬ווייל ער איז דאך‬ ‫שוין געווען דעמאלט'ס פערציג יאר אלט‪ ,‬און אפילו הכי האט ער אבער נאך‬ ‫אלץ נאך נישט געטראפן זיין באשערט'ן זיווג‪ ,‬און ממילא וועגן דעם איז ער‬ ‫דעמאלט'ס ארויס געגאנגען אין "פעלד"‪ ,‬כדי זיך אויס צו רעדן דאס הארץ‬ ‫צום אייבערשטן‪ ,‬און כדי צו טוהן די השתדלות פון "תפילה"‪ ,‬אזוי ווי זיין‬ ‫הייליגע טאטע אברהם אבינו האט געטוהן בשעת ווען ער איז געווען אין א‪:‬‬ ‫"עֵ ת צָ ָרה"‪ ,‬און ממילא דאס איז געווען די "סיבה" פארוואס יצחק אבינו איז‬ ‫ארויס געגאנגען אין "פעלד"‪.‬‬ ‫אבער "עשיו הרשע"‪ !?..‬עשיו הרשע האט דאך נישט געהאט קיין שום‬ ‫"סיבה" פארוואס זיך צו דרייען אין "פעלד"‪ ,‬אבער מיט דעם אלעמען‪..‬‬ ‫האט ער אבער נאך אלץ נישט געטראכט קיין צוויי מינוט‪ ,‬נאר איין זאך איז‬ ‫געלעגן ביי איהם אין קאפ‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז "די טאטע איז ארויס געגאנגען‬ ‫אין פעלד"‪ ,‬דעמאלט'ס גיי איך אויך ארויס גיין אין "פעלד"‪ ,‬און ער איז‬ ‫טאקע דעמאלט'ס גלייך ארויס געגאנגען אין "פעלד"‪.‬‬ ‫אבער וואס זאל א "עשיו" טוהן אין א גרויסן ליידיג'ן "פעלד"‪ !?..‬איז ער‬ ‫געווארן א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה" – איז ער געווארן א "ליידיג גייער"‪ ,‬און ער האט‬ ‫ָאן געהויבן צו פאנגען חיות‪ ,‬און ער איז געווארן א ווילד'ער פאנגער וואס‬ ‫פאנגט חיות אין פעלד‪.‬‬ ‫צא‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און רש"י הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך אין די וואכעדיגע פרשה‬ ‫מורא' דיגע ווערטער אויף די ווערטער‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ ,‬ווייל רש"י הק' זאגט‬ ‫דאך אונז שוין אין די וואכעדיגע פרשה אויף די ווערטער‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ ,‬אז‬ ‫וואס מיינט די ווערטער‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה" – אז וואס מיינט אז עשיו איז געווען‬ ‫א "פעלד" מענטש‪!?..‬‬ ‫זאגט אונז רש"י הק' אויף דעם‪ ,‬אז דו זאלסט ח"ו נישט מיינען אין דיין‬ ‫וויסט'ן חלום אז די ווערטער‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה" מיינט אז עשיו האט גוט‬ ‫פארשטאנען צו פעלדער‪ ,‬ניין ניין ניין‪ ,‬זאג נישט אזוי‪ ,‬ווייל די ווערטער‪:‬‬ ‫"אִ יׁש שָׂ ֶדה" מיינט דאך‪" :‬כְּ מַ ְׁשמָ עוֹ" – די ווערטער‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה" מיינט דאך‬ ‫אזוי ווי דאס טייטש'ט זיך אפ‪ ,‬נו ווי אזוי טייטש'ט זיך טאקע אפ די‬ ‫ווערטער‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪!?..‬‬ ‫זאגט אונז אויף דעם רש"י הק'‪ ,‬אז די ווערטער‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה" מיינט‪ ,‬אז‬ ‫"ָאדם בָּ טֵ ל" – אז עשיו איז געווען א "ליידיג גייער"‪,‬‬ ‫עשיו איז געווען א‪ָ :‬‬ ‫און דו זאלסט זיך ח"ו נישט איין רעדן פאר קיין איין רגע אז די ווערטער‪:‬‬ ‫"אִ יׁש שָׂ ֶדה" מיינט אז עשיו האט גוט פארשטאנען צו "פעלדער"‪ ,‬ניין ניין‬ ‫ניין‪ ,‬זאג נישט אזוי‪ ,‬ווייל די ווערטער‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה" מיינט דאך‪ ,‬אז עשיו איז‬ ‫געווארן א פשוט'ע "ליידיג גייער"‪!..‬‬ ‫אבער די עיקר איז [האט עשיו געזאגט]‪ ,‬אז מען האט ב"ה זוכה געווען צו‬ ‫גיין אין דעם דרך פון דעם טאטן ארויס צו גיין אין פעלד אריין‪ ,‬און יא ר'‬ ‫יוד‪ ,‬דאס איז געווען די "קאפ" פון דעם רשע "עשיו הרשע"‪.‬‬ ‫צב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫אבער משא"כ יעקב אבינו האט זיך דאך דא געמאכט אזא חשבון‪ ,‬אז‪ ..‬איין‬ ‫מינוט‪ ,‬פארוואס דערציילט מיר מיין מאמע רבקה יעצט אז זי האט געזעהן‬ ‫מיין הייליגן טאטן יצחק דאווענען אין פעלד אזוי ערליך און פיין‪!?..‬‬ ‫פארוואס דארף איך דאס וויסן‪!?..‬‬ ‫די סיבה פארוואס מיין מאמע דערציילט מיר דאס איז דאך נאר‪ ,‬ווייל זי וויל‬ ‫אז איך זאל זיך אפ לערנען פון מיין הייליגן טאטן יצחק ווי אזוי מען דארף‬ ‫"דאווענען"‪ ,‬און מיין מאמע וויל דאך דא זיכער אז איך זאל זיך אפ לערנען‬ ‫פון מיין הייליגן טאטן יצחק ווי אזוי צו זיין א ערליכע יוד‪ ,‬און מיין מאמע‬ ‫וויל דאך דא זיכער אז איך זאל זיך אפ לערנען פון מיין הייליגן טאטן יצחק‬ ‫אז א יודיש קינד דארף זיך דאך שטענדיג אויס רעדן זיין הארץ צום הייליגן‬ ‫באשעפער‪ ,‬און גראדע איז דעמאלט'ס געווען מיין טאטנ'ס פעולה בשעת'ן‬ ‫"דאווענען" אז ער איז דעמאלט'ס ארויס געגאנגען אין "פעלד"‪ ,‬אבער‬ ‫מיינט דאס דען אז איך מוז דאס יעצט נאך טוהן עד הסוף און איך מוז יעצט‬ ‫ווערן א‪" :‬אִ יׁש שָׂ דֶה"‪!?..‬‬ ‫ניין‪ !..‬עס הייבט זיך דאך נישט ָאן‪ ,‬ווייל איך קען ווייטער זיצן און לערנען‬ ‫אין דעם הייליגן בית המדרש פון שם ועבר‪ ,‬און דארטן דאווענען‪ ,‬און‬ ‫דארטן לערנען דער הייליגער תורה הק'‪ ,‬און דארטן זיין א ערליכע יוד‪.‬‬ ‫אבער משא"כ עשיו האט גלייך ָאן געכאפט די "טפל" פון די זאך און די‬ ‫"חיצוניות" פון די זאך‪ ,‬און ווען ער האט געהערט די ווארט "פעלד"‪ ,‬האט‬ ‫ער דעמאלט'ס גלייך געזאגט‪ ,‬אז שוין‪ ..‬דאס איז עס‪ ,‬רבותי‪ !..‬מען גייט‬ ‫ארויס אין פעלד‪ ,‬ווייל די טאטע איז דאך ארויס געגאנגען אין פעלד‪.‬‬ ‫צג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫איי‪ ..‬וואס גייסטו טוהן אין פעלד‪ !?..‬ענטפערט עשיו‪ ,‬איך ווייס נישט וואס‬ ‫איך גיי טוהן איך פעלד‪ ,‬איך וועל שוין טרעפן וואס צו טוהן‪ ,‬און ממילא‬ ‫וועגן דעם איז טאקע עשיו געווארן א‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה" – און ממילא וועגן דעם‬ ‫איז טאקע עשיו געווארן א ווילד'ער פעלד מענטש וואס פאנגט חיות טמאות‬ ‫א גאנצן טאג אין פעלד‪.‬‬ ‫און דאס זאגט דאך אונז שוין טאקע די פסוק דא‪ ,‬אז‪ַ " :‬ויְהִ י עֵ שָׂ ו" – אז עשיו‬ ‫הרשע איז געווען א‪" :‬אִ יׁש" – אז עשיו הרשע איז געווען אזא סארט‬ ‫מענטש‪ ,‬וואס‪" :‬י ֵֹדעַ " – וואס האט געהאט א "ידיעה" ביי זיך אין קאפ אז‬ ‫מען מוז זיין‪" :‬צַ יִד" – אז מען מוז זיין א "פאנגער"‪ ,‬ווייל‪" :‬אִ יׁש שָׂ ֶדה" –‬ ‫ווייל מען דארף דאך זיין א "אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪ ,‬אזוי ווי די טאטע איז געווען‪ ,‬ווייל‬ ‫די טאטע יצחק איז דאך אויך ארויס געגאנגען אין "פעלד"‪.‬‬ ‫אבער משא"כ יעקב אבינו איז דאך געווען א‪" :‬אִ יׁש תָּ ם" – אבער משא"כ‬ ‫יעקב אבינו איז דאך געווען א תמימות'דיגע יוד‪ ,‬און ער האט פארשטאנען‪,‬‬ ‫אז די סיבה פארוואס זיין טאטע יצחק איז ארויס געגאנגען אין פעלד איז‬ ‫געווען ווייל ער האט געהאט א "צורך" דערצו‪ ,‬אבער "איך"‪!?..‬‬ ‫איך דארף זיך דאך נאר אפ לערנען פון דעם ווי אזוי צו דינען דעם הייליגן‬ ‫באשעפער מיט די מדה פון‪" :‬תְּ ִמימּות"‪ ,‬און א יעדע מאל וואס עס טוט מיר‬ ‫עפעס וויי‪ ,‬דארף איך דעמאלט'ס גלייך נאך טוהן דאס וואס מיין הייליגע‬ ‫טאטע יצחק האט געטוהן בשעת ווען עס האט איהם עפעס וויי געטוהן‪ ,‬און‬ ‫איך דארף דאך דעמאלט'ס גלייך בעטן דעם אייבערשטן מיטן גאנצן הארץ‬ ‫אזוי ווי קינד רעדט צו זיין טאטן‪ ,‬און איך דארף דאך דעמאלט'ס גלייך בעטן‬ ‫צד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫דעם אייבערשטן מיט די גאנצע‪" :‬תְּ ִמימּות" אז ער זאל מיר שוין שיקן מיין‬ ‫ישועה‪.‬‬ ‫און איך טאר דאך נישט דעמאלט'ס מאכן קיין חשבונות אז דער‬ ‫אייבערשטער הערט מיר יא אויס אדער נישט אויס‪ ,‬נאר איך דארף זיך‬ ‫דעמאלט'ס נעמען בעטן דעם אייבערשטן איין מאל און נאך אמאל און נאך‬ ‫אמאל‪ ,‬ביז‪ ..‬ער וועט מיר שוין שיקן מיין גענצליכ'ע ישועה‪.‬‬ ‫און דאס דארף איך זיך ארויס לערנען פון די מעשה וואס מיין מאמע‬ ‫דערציילט מיר דא אז מיין טאטע יצחק איז ארויס געגאנגען אין "פעלד"‪,‬‬ ‫איך דארף נישט ָאן כאפן די עצם מציאות אז ער איז ארויס געגאנגען אין‬ ‫"פעלד"‪ ,‬נאר איך דארף טראכטן‪ ,‬אז "וואס האט מיין הייליגע טאטע‬ ‫געטוהן אין פעלד"‪!?..‬‬ ‫און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז מיין הייליגע טאטע יצחק אבינו האט‬ ‫זיך דאך אויס גערעדט דאס הארץ צום אייבערשטן אין פעלד‪ ,‬און דאס איז‬ ‫דאך טאקע די זאך וואס איך דארף זיך אפ לערנען פון מיין הייליגן טאטן‬ ‫יצחק אבינו‪.‬‬ ‫און די ווערטער‪" :‬לָׂשּוחַ בַּ שָּׂ ֶדה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬עָ שָׂ ה‬ ‫יִצְ חָ ק ָאבִ ינּו" [מיט די דריי ווערטער] – דאס האט‪" :‬יִצְ חָ ק ָאבִ ינּו" געטוהן‪!..‬‬ ‫אבער "איך"‪" !?..‬איך" קען אויך דאווענען צום אייבערשטן אין "שוהל"‪,‬‬ ‫ווייל די עיקר איז דאך‪ ,‬אז איך זאל "דאווענען" מיט גרויס כוונה‪ ,‬און זיך‬ ‫אויס שמועס'ן דאס הארץ מיט מיין טאטן אין הימל‪ ,‬דאס איז די עיקר‪.‬‬ ‫צה‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ווייל יא ר' יוד‪ ,‬די ענין פון‪" :‬לָׂשּוחַ " קומט פאר די ענין פון‪" :‬בַּ שָּׂ ֶדה" – די‬ ‫ענין ווי אזוי עס דארף אויס זעהן א "דאווענען" פון א יודיש קינד קומט פאר‬ ‫די ענין פון אפ זיצן אין פעלד א גאנצן טאג‪.‬‬ ‫ווייל עס שטייט דאך נישט אין פסוק דא אז‪ַ " :‬ויֵּצֵ א יִצְ חָ ק בַּ שָּׂ ֶדה לָׂשּוחַ " –‬ ‫ווייל עס שטייט דאך נישט אין פסוק דא אז יצחק אבינו איז ארויס געגאנגען‬ ‫אין "פעלד" כדי צו "דאווענען"‪ ,‬ניין ניין ניין‪ ,‬נאר עס שטייט דא אין פסוק‬ ‫אזוי‪ ,‬אז דו זאלסט וויסן ר' יוד‪ ,‬אז‪ַ " :‬ויֵּצֵ א יִצְ חָ ק לָׂשּוחַ " – אז יצחק אבינו‬ ‫איז ארויס געגאנגען פון זיין שטוב כדי צו גיין "דאווענען" – יצחק אבינו‬ ‫איז ארויס געגאנגען פון זיין שטוב כדי‪" :‬לָׂשּוחַ " – כדי זיך אויס צו רעדן‬ ‫דאס הארץ צום אייבערשטן אויף זיין שווער'ן מצב‪.‬‬ ‫און דו ווייסט נאך א זאך ר' יוד‪ !?..‬גראדע איז זיין תפילה פָ אר געקומען‪:‬‬ ‫"בַּ שָּׂ ֶדה" – גראדע איז זיין תפילה פָ אר געקומען דעמאלט'ס אין "פעלד"‪,‬‬ ‫אבער די "פעלד" איז געווען די עיקר פון די גאנצע מעשה דארטן‪ !?..‬חס‬ ‫ושלום אזוי צו רעדן‪ ,‬ווייל די עיקר חלק פון די מעשה דארטן איז דאך‬ ‫געווען אז יצחק אבינו איז ארויס געגאנגען דעמאלט'ס כדי צו "בעטן" דעם‬ ‫הייליגן באשעפער אז ער זאל שוין זוכה זיין צו טרעפן זיין באשערט'ן זיווג‬ ‫דורך דעם הייליגן שליח אליעזר עבד אברהם‪.‬‬ ‫און דאס איז די ענין וואס מיר דארפן זיך אלע אפ לערנען פון "יצחק אבינו"‪,‬‬ ‫ווייל מיר דארפן זיך דאך אלע אפ לערנען פון יצחק אבינו‪ ,‬אז ווען א יודיש‬ ‫קינד האט אמאל א פראבלעם‪ ,‬דעמאלט'ס איז די ערשטע אדרעס "א‬ ‫קרעכטץ צום אייבערשטן"‪ ,‬און נישט צו קיין אנדערע עסקנים און ארויס‬ ‫צו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫העלפער'ס‪ ,‬ווייל די אלע ארויס העלפער'ס קענען דאך דיר נאר העלפן אויב‬ ‫דער אייבערשטער וועט אריין שיינען אין זייער ארבעט‪" :‬סִ יַּעְ תָּ א ִּד ְׁשמַ יָּא"‪.‬‬ ‫און ממילא וואו אהין לויפסטו ר' יוד בשעת ווען דו האסט א צרה‪ !?..‬וואו‬ ‫אהין לויפסטו ר' יוד בשעת ווען דו האסט א צרה‪ !?..‬איך וועל דיר זאגן‬ ‫וואו דו לויפס'ט בשעת ווען דו האסט א צרה‪ ,‬דו לויפס'ט אריין אין די שויס‬ ‫פון דעם אייבערשטן [כביכול]‪ ,‬און דו בעטס'ט איהם דעמאלט'ס‪ :‬בְּ תַ חֲנּונִים‬ ‫"מּתוְֹך ִׂשיחָ ה" אז ער זאל דיר שוין אויס לייזן פון אלע דיינע‪" :‬צָ רוֹת" און‪:‬‬ ‫ִ‬ ‫ְסּורים"‪.‬‬‫"י ִ‬ ‫"שמַ ד"‪ ,‬ווייל יא ר'‬ ‫און די ווארט‪" :‬לָׂשּוחַ " – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪ְׁ :‬‬ ‫יוד‪ ,‬אויב‪ַ " :‬ויֵּצֵ א יִצְ חָ ק" – אויב ווילסטו זוכה זיין געראטעוועט צו ווערן‪:‬‬ ‫"לָׂשּוחַ בַּ שָּׂ ֶדה" – אויב ווילסטו זוכה זיין געראטעוועט צו ווערן פון דעם‬ ‫"שמַ ד" וואס דרייט זיך ליידער ארום אין די‬ ‫שרעקליכ'ן "חיצוניות'דיגן"‪ְׁ :‬‬ ‫גאסן היינטיגע צייטן‪[ ,‬אזוי ווי מיר האבן דאך שוין טאקע פריער דערמאנט‬ ‫באריכות לגבי די נושא פון די האריג'ע מאנטל פון עשיו הרשע]‪ ,‬דעמאלט'ס‬ ‫איז נאר דא איין עצה פאר דיר‪ ,‬און די עצה איז‪ ,‬אז‪" :‬לָׂשּוחַ " – אז דו זאלסט‬ ‫ָאחי ִמיַּד עֵ שָׂ ו" –‬ ‫ָאן הייבן צו "בעטן" דעם אייבערשטן‪ ,‬אז‪" :‬הַ צִּ י ֵלנִי נָא ִמיַּד ִ‬ ‫אז ער זאל דיר ראטעווען פון די הענט פון "עשיו" – אז ער זאל דיר‬ ‫ראטעווען פון די הענט פון די קליפה פון עשיו הרשע וואס רופט זיך‬ ‫"חיצוניות"‪ ,‬און יא ר' יוד‪ ,‬הייב שוין ָאן צו בעטן דעם אייבערשטן אז‪" :‬וְ ַאל‬ ‫יְבִ יאֵ נּו אֶ ל תַּ ֲאוַת הָ ע ֹולָם הַ שָּׁ פָ ל הַ זֶּה וְ אֶ ל הֲבָ לָיו"‪:‬‬ ‫צז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫יש ָּתם י ֵֹׁשב א ָֹה ִלים‬ ‫יַעקֹב ִא ׁ‬ ‫ְו ֲ‬ ‫יש ָּתם‬ ‫ש ֶדה ְויַ ֲעקֹב ִא ׁ‬ ‫יש ָׂ‬ ‫יש י ֵֹד ַע צַ יִ ד ִא ׁ‬ ‫שו ִא ׁ‬ ‫וַ ִּיגְ ְּדל ּו הַ ְּנ ָע ִרים וַ יְ ִהי ֵע ָׂ‬ ‫י ֵֹׁשב אֹהָ לִ ים‪ :‬עס איז אינטרעסאנט ָאן צו מערקן דא‪ ,‬אז ביי עשיו הרשע‬ ‫שטייט דעם לשון פון‪ַ " :‬ויְהִ י" עֵ שָׂ ו אִ יׁש י ֵֹדעַ צַ יִד אִ יׁש שָׂ ֶדה‪ ,‬אבער משא"כ‬ ‫ביי יעקב שטייט שוין נישט דעם לשון פון‪ַ " :‬ויְהִ י" ַיעֲקֹ ב אִ יׁש תָּ ם יֹשֵׁ ב‬ ‫אֹ הָ לִ ים‪ ,‬נאר עס שטייט דארטן פשוט‪ ..‬אז‪" :‬וְ ַיעֲקֹ ב אִ יׁש תָּ ם יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים"‪,‬‬ ‫און וואס איז טאקע פשט פון דעם‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט‪ ,‬אז די‬ ‫לשון‪ַ " :‬ויְהִ י" איז דאך א לשון "צער" כידוע‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫תורה הק' זאגט אונז דא קלאר‪ ,‬אז‪ַ " :‬ויְהִ י" עֵ שָׂ ו אִ יׁש י ֵֹדעַ צַ יִד אִ יׁש שָׂ ֶדה – אז‬ ‫עס איז געווען גאר גאר א גרויסע "צער" פון די הייליגע אבות ואימהות הק'‬ ‫אז עשיו איז געווען א‪" :‬אִ יׁש י ֵֹדעַ צַ יִד אִ יׁש שָׂ ֶדה"‪.‬‬ ‫און משא"כ ביי יעקב אבינו שטייט שוין נישט דעם לשון פון‪ַ " :‬ויְהִ י" ַיעֲקֹ ב‬ ‫אִ יׁש תָּ ם יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים‪ ,‬נאר עס שטייט דארטן פשוט‪ ..‬אז‪" :‬וְ ַיעֲקֹ ב אִ יׁש תָּ ם‬ ‫יֹשֵׁ ב אֹ הָ לִ ים"‪ ,‬ווייל פון "יעקב אבינו" האבן שוין נישט די הייליגע אבות‬ ‫ואימהות הק' געהאט "צער"‪.‬‬ ‫נאר פארקערט‪ ,‬דער הייליגער תורה הק' וואס יעקב אבינו האט געלערנט‪:‬‬ ‫"בְּ בֵ ית ִמ ְד ָרׁש ֹו שֶׁ ל שֵׁ ם וְ עֵ בֶ ר" איז געווען א "זכות" פאר זיינע הייליגע אבות‬ ‫הק'‪ ,‬אזוי ווי עס ווערט דאך שוין טאקע קלאר מבואר אין חז"ל‪ ,‬אז איינער‬ ‫וואס איז מחדש חידושים אין דער הייליגער תורה הק'‪ ,‬איז [כביכול]‪:‬‬ ‫צח‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫ָאדם אֵ ינ ֹו חַ יָּב אֶ לָּא כְּ ִׁשעּור ֹו ַרק‬ ‫" ַנעֲשָׂ ה שֻׁתָּ ף לְ הַ קָּ דוֹׁש בָּ רּוְך הּוא"‪ ,‬און‪" :‬וְ כָל ָ‬ ‫שֶׁ ַּיעֲמֹ ל בְּ כָל ּכוֹח ֹו לְ חַ ֵּדׁש ִחּדּושֵׁ י ּתו ָֹרה ְּדהַ יְנּו לְ הַ ְקׁשוֹת ּולְ תָ רֵ ץ בִּ תְּ נַ"ְך ּובְ שַׁ "ס‬ ‫רּושים בְּ פַ ְר ֵּד"ס עַ ל תְּ נַ"ְך וְ שַׁ "ס וְ הּוא תִּ ּקּון גָּדוֹל לְ כָל עָ וֹן ּולְ כָל‬ ‫א ֹו לְ פָ רֵ ׁש פֵּ ִׁ‬ ‫חַ טָּ את ּובִ פְ ָרט בְּ שַׁ בָּ ת חָ ׁשּוב ְמאוֹד כְּ שֶׁ ְּמחַ ֵּדׁש ִחּדּושֵׁ י ּתו ָֹרה ַּכאֲשֶׁ ר הִ פְ לִ יג‬ ‫בִּ ְׁשבָ ח ֹו בַּ זֹּהַ ר הַ קָּ דוֹׁש (ח"ג דף קע"ג) מַ ה מַ גִּ יעַ אֵ לָיו ּומַ ה ַנעֲשֶׂ ה יְקָ ר ּוגְ דּולָּה‬ ‫לְ נֶפֶ ׁש ָאבִ יו וְ אִ ּמוֹ"‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫אבער על כל פנים‪ ..‬דער הייליגער תורה הק' וואס יעקב אבינו האט‬ ‫געלערנט‪" :‬בְּ בֵ ית ִמ ְד ָרׁש ֹו שֶׁ ל שֵׁ ם וְ עֵ בֶ ר" איז געווען א "זכות" פאר זיינע‬ ‫הייליגע אבות הק' עד אין שיעור וערך‪.‬‬ ‫און ווען משיח וועט קומען‪ ,‬דעמאלט'ס וועלן מיר שוין אלע קענען זוכה‬ ‫זיין צו הערן פון אונזערע הייליגע אבות ואימהות הק' אליין וואס פאר א‪:‬‬ ‫"נַחַ ת רּוחַ " דער הייליגער תורה הק' פון יעקב אבינו האט זיי פאר שאפט‪,‬‬ ‫און אויב מיר פאר שאפן זיי א‪" :‬נַחַ ת רּוחַ "‪ ,‬דעמאלט'ס בינדט דאך דאס‬ ‫אונז צו מיט א שטערקער'ע‪" :‬קֶ שֶׁ ר" צו אונזערע הייליגע אבות הק'‪.‬‬ ‫און די ווערטער‪" :‬נַחַ ת רּוחַ " – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬קֶ שֶׁ ר עָ ב" –‬ ‫א דיק'ע קניפ‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬אויב מיר פאר שאפן א‪" :‬נַחַ ת רּוחַ " פאר‬ ‫אונזערע הייליגע אבות הק'‪ ,‬דעמאלט'ס בינדן מיר זיך דאך צו מיט א‬ ‫שטערקער'ע‪" :‬קֶ שֶׁ ר" צו אונזערע הייליגע אבות הק'‪.‬‬ ‫און די ווערטער‪" :‬נַחַ ת רּוחַ " – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬קֶ שֶׁ ר ִמלֵּב"‬ ‫– א‪" :‬קֶ שֶׁ ר" פון הארצן‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬אויב מיר פאר שאפן א‪" :‬נַחַ ת רּוחַ "‬ ‫צט‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫פאר אונזערע הייליגע אבות הק'‪ ,‬דעמאלט'ס בינדן מיר זיך דאך צו מיט א‬ ‫דיק'ע‪" :‬קֶ שֶׁ ר" פון הארצן צו אונזערע הייליגע אבות הק'‪.‬‬ ‫און ווי מער תמימות'דיג‪ ,‬אלץ מער דער נענטער'ן מיר זיך צו אונזער‬ ‫הייליגע זיידע "יעקב אבינו" וואס איז דאך געווען‪" :‬כָּל כֻּּל ֹו תְּ ִמימּות"‪ ,‬און‬ ‫עד כדי כך איז יעקב אבינו געווען א‪" :‬תָּ ִמים"‪ ..‬אז דער הייליגער "תורה"‬ ‫הק' אליין שרייבט אויף איהם די ווערטער‪" :‬אִ יׁש תָּ ם"‪!..‬‬ ‫און די ווערטער‪" :‬אִ יׁש תָּ ם" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬נ ְִקרֵ אתָ " – דו‬ ‫ווער'סט ָאן גערופן א‪" :‬אִ יׁש תָּ ם" יעקב אבינו‪ ,‬און פונקט אזוי ווי דו‬ ‫פארשטייס'ט אז דער אייבערשטער איז דאך א‪" :‬בַּ עַ ל הָ ַרח ֲִמים נ ְִקרֵ אתָ "‪ ,‬אזוי‬ ‫אויך דארפסטו פארשטיין אז אויף דעם גרויסן צדיק יעקב אבינו ווערט‬ ‫געליינט דעם‪" :‬אִ יׁש תָּ ם נ ְִקרֵ אתָ"‪:‬‬ ‫וַ ִּי ְׁשמֹר ִמ ְׁש ַמ ְר ִּתי‬ ‫שמַ יִ ם ְונָ ַת ִּתי לְ ז ְַר ֲע ָך ֵאת ָּכל הָ אֲ ָרצֹת‬ ‫יתי ֶאת ז ְַר ֲע ָך ְּכ ֹ‬ ‫כו ְכבֵ י הַ ָּׁ‬ ‫ְו ִה ְר ֵּב ִ‬ ‫שמַ ע ַא ְב ָרהָ ם‬ ‫הָ ֵאל ְו ִה ְת ָּב ֲרכ ּו ְבז ְַר ֲע ָך כֹּל גּ ֹויֵי הָ ָא ֶרץ‪ֵ ..‬ע ֶקב אֲ ֶׁ‬ ‫שר ָׁ‬ ‫תור ָֹתי‪ :‬עס ווערט געברענגט‬ ‫ְּבקֹלִ י וַ ִּי ְׁשמֹר ִמ ְׁשמַ ְר ִּתי ִמ ְצ ֹו ַתי חֻ קּ ֹו ַתי ְו ֹ‬ ‫אין די ספרים הק'‪ ,‬אז ווען א יודיש קינד היט אפ דעם הייליגן‪" :‬שַׁ בָּ ת‬ ‫קו ֶֹדׁש" ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬ווערט ער דעמאלט'ס געבענטש'ט מיט א‬ ‫ספעציעל'ע "ברכה"‪ ,‬אזוי ווי עס ווערט דאך שוין טאקע קלאר דערמאנט‬ ‫אין דעם הייליגן זוהר הק' וואס מיר זאגן אלע פרייטיג צו נאכט'ס‪ ,‬אז‪" :‬כָּל‬ ‫ק‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫בִּ ְרכָָאן ִּדלְ עֵ לָּא וְ תַ תָּ א בְּ יוֹמָ א ְׁשבִ יעָ ָאה תַּ לְ יָן" – אז אלע "ברכות" זענען ָאן‬ ‫געהאנגען אין דעם הייליגן טאג פון‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש"‪.‬‬ ‫און דער הייליגער זוהר הק' איז דאך אונז שוין טאקע אויך מסביר‪ ,‬אז די‬ ‫ברכה וואס א‪ׁ" :‬שוֹמֵ ר שַׁ בָּ ת" באקומט‪ ,‬שטאמט פון דעם פסוק‪ַ " :‬ויְבָ ֶרְך‬ ‫ֱֹלקים אֶ ת יוֹם הַ ְּׁשבִ יעִ י"‪ ,‬און אזוי אויך פון דעם פסוק‪" :‬עַ ל כֵּן בֵּ ַרְך יהו‪-‬ה‬ ‫א ִ‬ ‫אֶ ת יוֹם הַ שַּׁ בָּ ת ַויְקַ ְּדשֵׁ הּו" וואס געפונט זיך אין די‪" :‬עֲשֶׂ ֶרת הַ ִדבְּ רוֹת"‪.‬‬ ‫און דערפאר בעטן מיר אלע בשעת'ן זאגן די זמירות פרייטיג צו נאכט'ס‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"אֲדוֹן הַ שָּׁ לוֹם מֶ לְֶך שֶׁ הַ שָּׁ לוֹם שֶׁ ּל ֹו בָּ ְר ֵכנִי בַ שָּׁ לוֹם" – אז בענטש אונז מיט‪:‬‬ ‫"שָׁ לוֹם" אין דעם זכות וואס מיר זענען אלע‪ׁ" :‬שו ְֹמרֵ י שַׁ בָּ ת שָׁ לוֹם"‪ ,‬און אזוי‬ ‫אויך אין דעם זכות וואס מיר זענען אלע מכבד דעם הייליגן‪" :‬שַׁ בָּ ת שָׁ לוֹם"‪.‬‬ ‫און מיר בעטן דאך שוין טאקע אלע אויך פרייטיג צו נאכט'ס ביי די זמירות‬ ‫שבת קודש‪ ,‬אז‪" :‬אָ נָּא מֶ לְֶך מַ לְ כֵי הַ ְּמלָכִ ים צַ וֵּה לְ מַ לְ ָאכֶיָך מַ לְ ֲאכֵי הַ שָּׁרֵ ת‬ ‫ְמשָׁ ְרתֵ י עֶ לְ יוֹן שֶׁ יִּ פְ ְקדּונִי בְּ ַרח ֲִמים"‪ ,‬און די ספרים הק' זענען דאך אונז שוין‬ ‫מסביר‪ ,‬אז די ווערטער‪" :‬שֶׁ יִּ פְ ְקדּונִי בְּ ַרח ֲִמים" מיינט‪ ,‬אז אויב עס איז ח"ו דא‬ ‫שלעכטע מלאכים אויף די יודישע קינדער‪ ,‬זאלן די שלעכטע מלאכים נישט‬ ‫קענען אפ האלטן די "ברכה" וואס דער אייבערשטער וואונטשט אונז פון‬ ‫קענען אראפ קומען אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫ווייל אסאך מאל‪ ..‬קענען דאך די מלאכים טענה'נען פארן אייבערשטן‪ ,‬אז‬ ‫דער מענטש דא איז דאך נישט ראוי מקבל צו זיין די "ברכה" וואס דו‬ ‫ווילס'ט איהם דא שיקן‪ ,‬און ממילא וועגן דעם בעטן מיר אלע דעם הייליגן‬ ‫באשעפער א יעדן פרייטיג צו נאכט'ס‪ ,‬אז די שלעכטע מלאכים זאלן נישט‬ ‫קא‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫קענען שטערן די "ברכה" וואס דער אייבערשטער בענטש'ט אונז אין דעם‬ ‫הייליגן טאג פון‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש"‪.‬‬ ‫און וועגן דעם בעטן מיר טאקע אויך ביי דעם פיוט פון‪ֲ " :‬אזַמֵּ ר בִּ ְׁשבָ ִחין"‬ ‫"רצוֹן"‬ ‫וכו'‪ ,‬אז‪" :‬יְהֵ א ַר ֲעוָא קַ מֵּ יּה ְּדתִ ְׁשרֵ י עַ ל עַ מֵ יּה" – אז עס זאל זיין די‪ָ :‬‬ ‫פון דעם אייבערשטן אז די "ברכה" זאל יא רוען אויף זיין הייליג פאלק‪:‬‬ ‫"י ְִׂש ָראֵ ל ְּדיִתְ עַ נַּג לִ ְׁשמֵ יּה בִּ ְמתִ ִיקין וְ דּובְ ִׁשין" – וואס זיי זענען מענג דעם‬ ‫הייליגן‪" :‬שַׁבָּ ת קו ֶֹדׁש" מיט תענוגים און מיט גוטע זיסע זאכן‪.‬‬ ‫[און מהאי טעמא קען מען טאקע הערן ווי אזוי מענטשן זאגן אמאל ביי א‬ ‫דרשה‪ ,‬אז דער און דער יוד איז דאך ממש א‪" :‬כֵּלִ י מַ חֲזִ יק בְּ ָרכָה"‪ ,‬און דאס‬ ‫מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אז דער בעל דרשן וויל‬ ‫דעמאלט'ס מעיד זיין אויף דער און דער מענטש אז ער איז טאקע א אמת'ע‪:‬‬ ‫"כֵּלִ י" וואס איז יא ראוי מקבל צו זיין די "ברכה"]‪.‬‬ ‫און מיר בעטן דאך שוין טאקע אלע אויך פרייטיג צו נאכט'ס ביי די זמירות‬ ‫שבת קודש‪ ,‬אז‪" :‬וִ יבָ ְרכּונִי בְּ בוָֹאם לְ בֵ יתִ י בְּ יוֹם קָ ְדשֵׁ נּו" – אז די מלאכים‬ ‫זאלן אונז בענטשן ווען זיי קומען אריין אין אונזער שטוב אין דעם הייליגן‬ ‫טאג פון‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש"‪ ,‬און די כוונה פון דעם איז‪ ,‬אז די גוטע מלאך זאל‬ ‫וואונטשן‪ ,‬אז‪" :‬יְהִ י ָרצוֹן שֶׁ יִּ הְ יֶה לְ שַׁ בָּ ת הַ בָּ ָאה כֵּן" – אז די קומענדיגע שבת‬ ‫זאל אויך אזוי זיין‪ ,‬און די שלעכטע מלאך וועט דאך שוין דעמאלט'ס בעל‬ ‫כרחו מוזן ענטפער'ן אמן‪.‬‬ ‫אבער פארוואס זענען מיר זוכה צו די אלע גוטע ברכות‪ !?..‬זאגן מיר דא‬ ‫ווייטער‪ ,‬אז די אלע ברכות דא באקומען מיר דאך נאר‪ ,‬ווייל‪" :‬כִּ י הִ ְדל ְַקתִּ י‬ ‫קב‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫נֵרוֹתַ י" – ווייל מיר האבן געצינדן שבת'דיגע ליכט‪ ,‬און‪" :‬וְ הִ צַּ עְ תִּ י ִמטָּ תִ י" –‬ ‫און וויבאלד מיר האבן שיין געמאכט די בעטן‪ ,‬און‪" :‬וְ הֶ ֱחלַפְ תִּ י ִׂש ְמלוֹתַ י" –‬ ‫און וויבאלד מיר האבן געטוישט אונזערע קליידער‪ ,‬און וויבאלד מיר האבן‬ ‫דאס אלעס געטוהן‪" :‬לִ כְ בוֹד יוֹם הַ שַּׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש"‪.‬‬ ‫און ממילא זאגן מיר דא יעצט‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש" פארן הייליגן באשעפער‪ ,‬אז‬ ‫עס קומט זיך אונז דאך "יא" די ברכה‪ ,‬ווייל געב נאר א קוק ווי שטארק מיר‬ ‫האבן "מכבד" געווען דיין טייערע "מתנה" וואס דו האסט אונז געגעבן‪.‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין דעם "שבת קודש ליד"‬ ‫וואס דער הייליגער בעל נועם אליעזר מסקולען זצ"ל האט מחבר געווען‪,‬‬ ‫[וואס גאר אסאך גדולי ישראל זענען דאך שוין גאר שטארק נתעורר געווארן‬ ‫פון דעם הייליגן ניגון‪ ,‬און זיי פלעגן לאזן טייכן טרערן בשעת'ן זינגען דעם‬ ‫הייליגן ניגון‪ ,‬און דארטן זינגט דער הייליגער סקולענ'ע רבי זצ"ל אזוי]‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫ֶוערן ִמ ְּמקוֹר הַ בְּ ָרכָה ִמיט שֶׁ פַ ע בְּ ָרכָה וְ הַ צְ לָחָ ה‪ ,‬עֶ ס‬ ‫"גֶעבֶּ ענ ְְט ְׁש'ט וֶועסְ טּו ו ְ‬ ‫ִישט מַ אכְ ן פּון ֶדעם שַׁ בָּ ת‬ ‫וֶועט ִדיר תָּ ִמיד זַיין גּוט אּון וואוֹיל‪ַ ,‬אז דּו וֶועסְ ט נ ְׁ‬ ‫חוֹל"‪ ,‬וכו'‪.‬‬ ‫ווייל די גרעסטע מקור פון "ברכה" איז‪ ,‬דער הייליגער‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש"‪ ,‬אזוי‬ ‫ווי מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע בפירוש ביי דעם הייליגן פיוט פון‪" :‬לְ כָה‬ ‫דו ִֹדי" וכו'‪ ,‬אז‪" :‬לִ ְק ַראת שַׁ בָּ ת לְ כּו וְ נֵלְ כָה"‪ ,‬ווייל‪" :‬כִּ י הִ יא ְמקוֹר הַ בְּ ָרכָה"‪,‬‬ ‫און אזוי ווייטער איז דאך שוין פארהאן אסאך מקורות וואו מיר געפונען די‬ ‫"ש ִמ ַירת שַׁ בָּ ת"‪.‬‬ ‫גרויס'קייט פון די "ברכה" וואס מען איז זוכה דורך‪ְׁ :‬‬ ‫קג‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און ממילא דאס איז פשט אין דעם פסוק דא‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט דא‬ ‫געזאגט פאר יצחק אבינו‪ ,‬אז‪" :‬וְ הִ ְרבֵּ יתִ י אֶ ת ז ְַרעֲָך כְּ כוֹכְ בֵ י הַ שָּׁ מַ יִם וְ נָתַ תִּ י‬ ‫ָארץ" – אז עס וועט‬ ‫לְ ז ְַרעֲָך אֵ ת כָּל הָ אֲרָ צֹת הָ אֵ ל וְ הִ תְ בָּ רֲ כּו בְ ז ְַרעֲָך כֹּל ּג ֹויֵי הָ ֶ‬ ‫קומען אויף דיר אזוי פיל גוטע "ברכות"‪ ,‬עד כדי כך‪ ..‬אז אלע פעלקער‬ ‫וועלן ענק "מקנא" זיין‪ ,‬און עס וועט אפילו זיין‪ :‬וְ הִ תְ בָּ רֲ כּו בְ ז ְַרעֲָך כֹּל "ּג ֹויֵי‬ ‫ָארץ" – און אפילו די "גוים" וועלן זיך אויך וואונטשן צו האבן די‬ ‫הָ ֶ‬ ‫"הצלחה" וואס ענק וועלן פארמאגן דורך מיין "ברכה"‪.‬‬ ‫און ווי אזוי איז טאקע געקומען אזא גרויסע "ברכה"‪ !?..‬איז די פסוק אונז‬ ‫דא מסביר‪ ,‬און די פסוק זאגט אונז דא‪ ,‬אז די גרויסע "ברכה" דא איז‬ ‫געקומען‪ ,‬ווייל‪" :‬עֵ קֶ ב אֲשֶׁ ר שָׁ מַ ע ַאבְ רָהָ ם בְּ קֹ לִ י"‪.‬‬ ‫און וואס האט אברהם אבינו צו געהערט דא‪ !?..‬די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז‬ ‫אברהם אבינו האט דא צו געהערט דעם‪" :‬וַיִּ ְׁשמֹ ר ִמ ְׁשמַ ְרתִּ י"‪.‬‬ ‫און רש"י הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע דא אויך בפירוש אויפן פלאץ‪ ,‬אז‬ ‫די אבות הק' האבן דאך אויך אפ געהיטן דעם הייליגן‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש" וואס‬ ‫"מ ְׁשמֶ ֶרת"‪ ,‬און די אבות הק' האבן דאך דאס אויך‬ ‫ווערט דאך ָאן גערופן‪ִ :‬‬ ‫גאר שיין מכבד געווען ווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫און די ווערטער‪" :‬וַיִּ ְׁשמֹ ר ִמ ְׁשמַ ְרתִּ י" [מיט די עלעוו אותיות צוזאמען מיט די‬ ‫צוויי ווערטער] – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪ַ" :‬אבְ ָרהָ ם ָאבִ ינּו שָׁ מַ ר‬ ‫שַׁ בָּ ת"‪ ,‬ווייל יא טייערע יודן‪ ,‬אונזער הייליגע זיידע "אברהם אבינו" האט אפ‬ ‫געהיטן דעם הייליגן‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש" מיט אלע דקדוקים‪ ,‬אזוי ווי רש"י הק'‬ ‫זאגט דאך אונז שוין טאקע דא בפירוש אויפן פלאץ‪.‬‬ ‫קד‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און ממילא דאס זאגט אונז דא די פסוק‪ ,‬אז אין דעם זכות וואס ענק האבן‬ ‫מקיים געווען דעם "וַיִּ ְׁשמֹ ר ִמ ְׁשמַ ְרתִּ י"‪ ,‬און ענק האבן האבן אפ געהיטן דעם‬ ‫הייליגן‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש" ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬וועגן דעם האבן ענק זוכה‬ ‫געווען צו די אלע געוואלדיגע גוטע "ברכות"‪.‬‬ ‫ווייל ווען א יודיש קינד היט אפ דעם הייליגן‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש" ווי עס דארף צו‬ ‫זיין‪ ,‬און ער איז מענג דעם הייליגן‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש" ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬און‬ ‫ער פריידט זיך מיט דעם הייליגן‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש" וואס איז דאך א‪" :‬מַ תָּ נָה‬ ‫טוֹבָ ה" פון דעם‪" :‬מֶ לְֶך מַ לְ כֵי הַ ְּמלָכִ ים הַ קָּ דוֹׁש בָּ רּוְך הּוא" אליין‪ ,‬איז ער‬ ‫דעמאלט'ס זוכה צו די הבטחה וואס דער הייליגער זוהר הק' האט צו‬ ‫געזאגט פאר א‪ׁ" :‬שוֹמֵ ר שַׁ בָּ ת"‪ ,‬אז‪" :‬וְ תִ ְׁשרֵ י בִּ ְרכָתָ א ֲעלֵּה" – אז די "ברכה"‬ ‫וועט טאקע דעמאלט'ס קענען רוען אויף איהם‪ ,‬און נישט נאר‪" :‬שַׁ בָּ ת‬ ‫קו ֶֹדׁש" וועט דאס רוען אויף איהם‪ ,‬נאר א גאנצע וואך אויך‪ ,‬און‪" :‬וְ תִ ְׁשרֵ י‬ ‫בִּ ְרכְּ תָ א ֲעלֵּה כָּל ְׁשָאר יוֹמָ א ְּדשַׁ בַּ תָּ א"‪.‬‬ ‫און צדיקים פלעגן טייטש'ן‪ ,‬אז‪ :‬זְ כֹ ר אֶ ת ּבו ְֹראֶ יָך "בִּ ימֵ י בְּ חּורֹתֶ יָך" – אז‬ ‫געדענק דעם הייליגן באשעפער אין די טעג וואס מען זאגט‪" :‬אַ תָּ ה‬ ‫בְ חַ ְרתָּ נּו"‪ ,‬און פיר זיך אויף אין די טעג פון‪" :‬יוֹם טוֹב" ווי אזוי עס פאסט‬ ‫זיך אויף צו פירן אין אזעלכע הייליגע גרויסע טעג‪.‬‬ ‫אבער די אמת איז דאך‪ ,‬אז‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש" דארף מען זיך דאך זיכער אויף‬ ‫פירן ווי עס דארף צו זיין און מקיים זיין דעם‪" :‬זְ כֹ ר אֶ ת ּבוֹ ְראֶ יָך בִּ ימֵ י‬ ‫בְּ חּורֹתֶ יָך"‪ ,‬ווייל‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש" איז דאך אסאך אסאך גרעסער ווי אלע‪:‬‬ ‫"י ִָמים טוֹבִ ים"‪ ,‬אזוי ווי מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע א יעדן פרייטיג צו‬ ‫נאכט'ס ביים דאווענען‪ ,‬אז‪ּ" :‬ובֵ ַרכְ ּת ֹו ִמכָּל הַ י ִָּמים וְ ִק ַּד ְׁשּת ֹו ִמכָּל הַ זְּ מַ נִּים"‪.‬‬ ‫קה‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫און די ווערטער‪" :‬יְמֵ י בְּ חּורֹתֶ יָך" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬שַׁ בָּ ת"‬ ‫[מיט די דריי אותיות מיטן כולל]‪ ,‬אונז מרמז צו זיין‪ ,‬אז דו ביזט גערעכט‬ ‫טאקע אז‪" :‬יוֹם טוֹב" גייט טאקע ָאן דעם‪" :‬זְ כֹ ר אֶ ת ּבו ְֹראֶ יָך בִּ ימֵ י בְּ חּורֹתֶ יָך"‬ ‫– אז געדענק דעם הייליגן באשעפער אין די טעג וואס מען זאגט‪ :‬אַ תָּ ה‬ ‫"בְ חַ ְרתָּ נּו"‪ ,‬אבער‪" :‬שַׁ בָּ ת"‪" !?..‬שַׁ בָּ ת" גייט דאך דאס זיכער ָאן‪ ,‬ווייל‪:‬‬ ‫"שַׁ בָּ ת" איז דאך אסאך העכער ווי‪" :‬יוֹם טוֹב"‪ ,‬און ממילא ווען עס קומט ָאן‬ ‫דער הייליגער‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש"‪ ,‬דארף דאך שוין דעמאלט'ס קאכן אין אונז‬ ‫פון זיך אליין דעם‪" :‬זְ כֹ ר אֶ ת ּבו ְֹראֶ יָך בִּ ימֵ י בְּ חּורֹתֶ יָך"‪ ,‬און נישט זיין פאר‬ ‫שלאפן‪" :‬שַׁ בָּ ת קו ֶֹדׁש"‪ ,‬נאר‪" :‬הִ תְ עו ְֹר ִרי הִ תְ עו ְֹר ִרי כִּ י בָ א אוֹרֵ ְך"‪:‬‬ ‫א פרייליכ'ן שבת !‬ ‫ב‬ ‫מ ר אַ הָ ּ‬ ‫ֹו‬ ‫ִ‬ ‫יְ ָתה‬ ‫ֶח ֶרת‬ ‫ח‬ ‫ּו ַ‬ ‫ׁש ּום‬ ‫און מיט דעם ענדיגן מיר‪ :‬אז מיר זאלן זוכה זיין אז ווען‬ ‫עס וועט זיין‪" :‬אָ סֻ ָרה נָּא" – ווען מען וועט אוועק גיין פון‬ ‫דעם גרויסן התעוררות‪ ,‬זאל אבער נאך אלץ זיין‪:‬‬ ‫"וְ אֶ ְראֶ ה אֶ ת הַ ַּמ ְראֶ ה הַ ָּגדֹל הַ זֶּה"‪!..‬‬ ‫תם ולא נשלם!‬ ‫שבח ושירה לאל בורא עולם!‬ ‫יצא לאור לז"נ זקני הרב ר' יצחק בן יונה ז"ל‬ ‫קו‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫קז‬ ‫אליעזר‬ ‫תולדות‬ ‫נעימות‬ ‫קח‬