gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish

שבוע: תולדות (2026-11-09)

ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ערב שב”ק פרשת‬ ‫אין‬ ‫תולדות‬ ‫שמועסן‪ ,‬און חיזוק ווערטער‬ ‫אידיש‬ ‫ג' כסלו‬ ‫אין אמונה און בטחון‪ ,‬און נאך‬ ‫אויף די וואכעדיגע פרשה‬ ‫שנת תשפ”ז‬ ‫מאת הרב אלי' מאיר סמיט שליט"א‬ ‫ביהמ"ד תוס' יו"ט ירושלים ‪058.323.1459 | 347.897.9968‬‬ ‫דוקא פון די שווערקייט קומט ארויס די ישועה!!!‬ ‫(תולדות‪ ,‬ד"ה אם תעשה)‪ ,‬אויפן פסוק (בראשית כו‪ ,‬כט) ִִאם‬ ‫וואס יצחק איז בלינד געווארן איז נאר געווען לטובה‪,‬‬ ‫פארוואס האט עשו מבזה געווען די בכורה?!‬ ‫ַּתֲּעֵׂשׂ ה ִִע ָּּמנּו ָָר ָָעה ַּכ ֲֲּאֶׁשׁ ר ֹלא ְנְַגַ ֲֲענּוָך‪ .‬דער בעל הטורים‬ ‫ֲ‬ ‫כדי די ברכות זאלן אנקומען צו יעקב אבינו‪.‬‬ ‫(שם) שרייבט‪ ,‬אז אבימלך האט געהאט בדעה צו הרג'ענען‬ ‫ּאֶמר‬ ‫עס שטייט אין אונזער פרשה (בראשית כה‪ ,‬לב‪-‬לד)‪ַ :‬וַ ֹּי ֶ‬ ‫אויף דעם זעלבן וועג זאגן די בעלי התוספות‪ ,‬אויף‬ ‫ֵעֵ ָׂשׂו ִִהֵּנּ ה ָָאֹנִֹכִ י הֹוֵלֵ ְך ָלָ מּות ְוְָלָ ָּּמה ֶּזּ ה ִלִ י ְּּב ָֹכָֹרה‪ַ ...‬וַ ֹּיּאַכַ ל ַוַ ֵּיּ ְׁׁש ְּּת‬ ‫יצחק‪ ,‬און דאס מיינט ַּכ ֲֲּאֶׁשׁ ר ֹלא ְנְַגַ ֲֲענּוָך – מיר האבן דיר‬ ‫רּוַח‬ ‫ֹמַֹרת ַ‬ ‫דעם וואס עס שטייט ביי עשו'ס ווייבער ַוַ ִּתְּהְֶיֶ יָןָ ַ‬ ‫ֹכָֹרה‪.‬‬ ‫ַוַ ָּיּ ָָקם ַוַ ֵּיּ ַלַ ְך ַוַ ִֶּיֶּבז ֵעֵ ָׂשׂו ֶֶאת ַַה ְּּב ָ‬ ‫נישט געטוהן די שלעכטס וואס מיר האבן געוואלט‪,‬‬ ‫ּוְלְִרְבְ ָָקה (בראשית כו‪ ,‬לה)‪ ,‬אז דער אייבערשטער‪,‬‬ ‫ְצְָחק ִ‬ ‫ְלְִיִ ָ‬ ‫נאר בלויז גוטס‪.‬‬ ‫דער אבן עזרא (בראשית כה‪ ,‬לד) איז מסביר‪ ,‬אז די סיבה‬ ‫גדול העצה ורב העליליה‪ ,‬האט דאס אזוי צוגעפירט‪ ,‬כדי‬ ‫לייגט צו דער קדושת לוי‪ ,‬אז דאס איז געווען ווייל דער‬ ‫וואס האט געברענגט עשו'ן צו מבזה זיין די בכורה‪ ,‬איז‬ ‫די מרשעות זאלן נישט זיין אין שטוב‪ ,‬און נישט הערן ווי‬ ‫אייבערשטער דרייט איבער אלע שלעכטס צו גוטס‪ ,‬און‬ ‫ווייל יצחק אבינו איז נישט געווען רייך‪ ,‬און אויב אזוי וואס‬ ‫רבקה רעדט מיט יעקב וועגן נעמען די ברכות‪ ,‬און עס‬ ‫מיט דעם איז ער מסביר די כוונה פון אבימלך'ס ווערטער‪:‬‬ ‫איז ווערט א בכורה‪ ,‬צו ירש'ענען דאפלט‪ ,‬ווען דער טאטע‬ ‫נישט גיין דערציילן פאר עשו‪ .‬זעהט מען‪ ,‬אז אויך די‬ ‫ַּתֲּעֵׂשׂ ה ִִע ָּּמנּו ָָר ָָעה – אויב דו וועסט אונז וועלן טוהן‬ ‫ִִאם ֲ‬ ‫האט נישט וואס איבערצולאזן‪ .‬און ער ברענגט א ראיה‪,‬‬ ‫צער וואס די שנירן האבן זיי אנגעטוהן איז געווען לטובה‪.‬‬ ‫ווייל ווען יצחק וואלט געווען רייך‪ ,‬וואלט דאך געווען‬ ‫שלעכטס‪ ,‬וועט עס זיך זיכער איבערדרייען לטובה‪ .‬און‬ ‫אין שטוב עסן בשפע‪ ,‬און עשו וואלט נישט געדארפט‬ ‫די ראיה איז‪ַּ ,‬כ ֲֲּאֶׁשׁ ר ֹלא ְנְַגַ ֲֲענּוָך – מיר האבן דאך געטראכט‬ ‫פארקויפן זיין בכורה פאר א טעלער לינזן‪.‬‬ ‫דיר צו טוהן שלעכטס‪ ,‬און דער אייבערשטער האט עס‬ ‫איבערגעדרייט‪ ,‬און מיר האבן מיט דיר געטוהן נאר גוטס‪.‬‬ ‫נאר ווען א מענטש‪,‬‬ ‫דער רמב"ן (בראשית כה‪ ,‬לד) אבער פרעגט אויף דעם‪ ,‬עס‬ ‫אינמיטן א צרה‪ ,‬גלייבט‬ ‫און וויבאלד דעם אייבערשטנ'ס מדה איז צו טוהן גוטס‪,‬‬ ‫ְבְָר ָָהם ַוַ ְָיְָב ֶֶרְך‬ ‫שטייט דאך (בראשית כה‪ ,‬יא) ַוַ ְִיְִהי ַַא ֲֲחֵרֵ י מֹות ַַא ָ‬ ‫וועט אויך דאס וואס דו וועסט אונז וועלן שלעכטס טוהן‬ ‫ְצְָחק ְּּבנֹו‪ ,‬און א ברכה מיינט דאך עשירות‬ ‫ֹלִקים ֶֶאת ִיִ ָ‬ ‫ֱֱא ִ‬ ‫באמונה שלימה אז עס קען‬ ‫ווערן א טובה‪ .‬איז טוה שוין בעסער מיט אונז גוטס‪ ,‬ווייל‬ ‫און כבוד‪ ,‬ווי עס שטייט (משלי י‪ ,‬כב) ִּבְּרְ ַּכּ ת ה' ִִהיא ַַת ֲֲעִׁשׁ יר‬ ‫סוף כל סוף וועט דאך זיין גוט‪.‬‬ ‫יֹוִסיף ֶֶע ֶֶצב ִִע ָּּמּה‪ ,‬איז וואו איז די ברכה אויב ער איז‬ ‫ְוְ ֹלא ִ‬ ‫ארויסקומען פון דעם נאר‬ ‫געווארן אן ארימאן? און אפילו עס זענען דא צדיקים‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬נישט נאר וואס דער אייבערשטער האט‬ ‫וואס זענען ארימעלייט‪ ,‬איז דאס נישט ביי די וואס זענען‬ ‫יצחק מציל געווען פון אבימלך'ס הענט‪ ,‬נאר אבימלך האט‬ ‫גוטס‪ ,‬ווייל כל מאי דעביד‬ ‫געבענטשט געווארן פונעם אייבערשטן אליין‪.‬‬ ‫איהם נאך געמוזט טוהן טובות‪ .‬יצחק האט געטראפן אין‬ ‫יענע לאנד מאה שערים און אסאך ברונעמס‪ ,‬און זיין‬ ‫לפעמים מוז זיין א העדר ברכה כדי ס'זאל מקוים‬ ‫פארמעגן איז געוואקסן זייער שטארק‪ .‬ווען אבימלך‬ ‫האט געזעהן דעם גרויסן וואונדער‪ ,‬איז ביי איהם קלאר‬ ‫רחמנא לטב עביד‪ ,‬נאר‬ ‫ווערן במלואו‬ ‫געווארן אז דער אייבערשטער דרייט איבער די שלעכטס‬ ‫צו גוטס פאר אלע וואס זענען בוטח אין איהם‪ ,‬אפילו‬ ‫דעמאלט וועט פון דעם‬ ‫דער הייליגער כתב סופר זי"ע (תולדות‪ ,‬ד"ה ויאמר יעקב‬ ‫מכרה כיום) פארענטפערט דעם אבן עזרא‪ :‬פון הימל האט‬ ‫פאר די וואס האבן ערשט נעכטן געוואלט הרג'ענען‬ ‫דעם צדיק הדור‪.‬‬ ‫טאקע ארויסקומען א טובה‬ ‫מען אזוי צוגעפירט‪ ,‬אז עשו זאל פארקויפן די בכורה‬ ‫פאר יעקב‪ ,‬כדי יעקב זאל באקומען די ברכה וואס קומט‬ ‫ווער ווייסט וואס פאר א טובה מען פארדינט פון‬ ‫און נישט פארקערט‪.‬‬ ‫פארן בכור‪ ,‬דאס איז די ברכת אברהם‪ .‬ווען יצחק אבינו‬ ‫וואלט געווען רייך‪ ,‬וואלט עשו נישט פארקויפט זיין‬ ‫די יסורים?!‬ ‫בכורה‪ .‬דעריבער‪ ,‬לטובת יצחק און זיינע קינדער נאך‬ ‫איהם‪ ,‬איז ער געווארן אן ארימאן צייטווייליג‪ ,‬כדי עשו‬ ‫עס שטייט אין אונזער פרשה (בראשית כז‪ ,‬א)‪ַ :‬וַ ְִיְִהי ִּכּ י‬ ‫פון דא קען א מענטש זיך נעמען א מורא'דיגע חיזוק‬ ‫זאל גרינג מוותר זיין אויף די בכורה און זי פארקויפן פאר‬ ‫ִּתְּכְֶהי ָָן ֵעֵ יָנָ יו ֵמְֵרְֹאֹת‪.‬‬ ‫ְצְָחק ַוַ ֶ‬ ‫ָזָ ֵקֵ ן ִיִ ָ‬ ‫ווען ער שטייט און וואונדערט זיך‪ :‬וואו איז די ברכה‪,‬‬ ‫יעקב‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז דאס וואס אין יענע צייט איז נישט‬ ‫אין ספר פנינים יקרים החדש (ד"ה במדרש שו"ט) ברענגט‬ ‫פארוואס האט זיך ביי מיר דאס רעדל איבערגעדרייט‪,‬‬ ‫מקוים געווען ביי יצחק ִּבְּרְ ַּכּ ת ה' ִִהיא ַַת ֲֲעִׁשׁ יר‪ ,‬איז אליין‬ ‫ער א מורא'דיגע זאך‪ .‬דער מדרש זאגט (בראשית רבה סה‪,‬‬ ‫אין פרנסה אדער אין אנדערע זאכן‪ .‬ווייל באמת "כל מה‬ ‫געווען לטובה‪ ,‬כדי יעקב און זיינע קינדער זאלן זוכה זיין‬ ‫י)‪ ,‬אז ביי די עקידה האט יצחק אבינו געזעהן די שכינה‪,‬‬ ‫דעביד רחמנא לטב עביד"‪ ,‬און אויך די שלעכטס איז‬ ‫צו די ברכות‪ ,‬און נישט עשו‪.‬‬ ‫און עס איז אויף איהם נגזר געווארן מיתה‪ ,‬אזוי ווי נדב‬ ‫נישט מער ווי א טובה‪ .‬אמאל זעהט מען גלייך די טובה‬ ‫ואביהוא‪ .‬דעריבער איז ער בלינד געווארן‪ ,‬ווייל א סומא איז‬ ‫וואס איז פון דעם ארויסגעקומען‪ ,‬און אמאל ווערט עס‬ ‫אויך וואס זעהט אויס שלעכט איז אלעס לטובה!‬ ‫חשוב כמת (נדרים סד ע"ב)‪ .‬פרעגט זיך א שאלה‪ ,‬פארוואס‬ ‫ערשט קלאר שפעטער‪ .‬נאר א מענטש‪ ,‬מיט זיין קורצן‬ ‫די זעלבע געדאנק געפונען מיר אין רמב"ן (בראשית כה‪,‬‬ ‫איז ער נישט בלינד געווארן גלייך ביי די עקידה? נאר די‬ ‫בליק‪ ,‬ווייסט נישט ווי אזוי דער אייבערשטער דרייט זיין‬ ‫לד)‪ ,‬וואס איז מסביר וואס איז די טובה אז יצחק אבינו איז‬ ‫הסבר איז‪ ,‬ווייל דעמאלטס האט ער נאך נישט געהאט‬ ‫וועלט צו ברענגען אלעס צום גוטן‪.‬‬ ‫געווארן א סגי נהור‪ .‬לכאורה האט עס נישט קיין פשט‬ ‫קיין קינדער‪ ,‬און מיט דעם אליין איז ער שוין געווען חשוב‬ ‫כמת‪ ,‬האט מען איהם געקענט לאזן זיין כח הראיה‪ .‬ערשט‬ ‫אויך די שלעכטס וואס אבימלך האט געוואלט טוהן‬ ‫אז א צדיק זאל באקומען אזא צרה‪ ,‬נאר איז מסביר דער‬ ‫רמב"ן‪ ,‬אז די גאנצע סיבה איז טאקע געווען ווייל ווען‬ ‫ווען יצחק איז אלט געווארן‪ ,‬און ער האט שוין געהאט‬ ‫איז געווארן א טובה‬ ‫יצחק וואלט געקענט זעהן‪ ,‬וואלט יעקב אבינו נישט‬ ‫ִּתְּכְֶהי ָָן ֵעֵ יָנָ יו ֵמְֵרְֹאֹת‪.‬‬ ‫קינדער‪ ,‬האט געמוזט קומען ַוַ ֶ‬ ‫א דבר פלא זאגט אונז דער הייליגער קדושת לוי זי"ע‬ ‫געקענט קומען נעמען די ברכות‪ .‬קומט אויס אז דאס‬ ‫א‬ ‫דעם בילד‪ .‬ווען די טיר וועט זיך נאר עפענען‪ ,‬וועט ער‬ ‫מענטש פיל מאל מער‪ .‬די אלע יארן וואס אברהם און שרה‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז דאס וואס יצחק האט נישט געהאט‬ ‫זעהן דאס גאנצע בילד‪ ,‬אז ביים טיש זיצט א מענטש מיט‬ ‫האבן געווארט מיט צער און ווייטאג צו געהאלפן ווערן‬ ‫קיין קינדער האט איהם געראטעוועט פון ווערן בלינד‪ ,‬און‬ ‫א פעדער אין האנט‪ ,‬און ער איז דער וואס שרייבט‪ .‬און‬ ‫מיט א קינד‪ ,‬זענען שפעטער אראפגעגאנגען פון דעם‬ ‫דאס וואס ער איז שפעטער בלינד געווארן האט איהם‬ ‫נאר דער וואס ווייסט‪ ,‬בשעת ער זעהט די פעדער שרייבן‪,‬‬ ‫שווערן שעבוד פון זייערע קינדער אין מצרים‪ ,‬און יעדע‬ ‫געראטעוועט פון מיתה‪ .‬פון דא לערנט מען‪ ,‬נישט צו‬ ‫אז מען דארף זעהן דאס גאנצע בילד כדי צו פארשטיין‬ ‫רגע וואס זיי האבן געווארט אויף זייער ישועה האט גורם‬ ‫וויינען און זיך באקלאגן אויף קיין שום זאך וואס פעלט‪,‬‬ ‫וואס טוט זיך הינטער די טיר‪ ,‬קען זיין רואיג אז עס איז‬ ‫געווען א טובה פאר גאנץ כלל ישראל פיל יארן שפעטער‪.‬‬ ‫אדער אויף יסורים וואס קומען אויף א מענטש‪ ,‬ווייל‬ ‫דא נישטא קיין שום משונה'דיגע זאך‪.‬‬ ‫מען קען קיינמאל נישט וויסן פון וועלכע צרה מען ווערט‬ ‫כל מה דעביד רחמנא לטב עביד‬ ‫געראטעוועט דורך דעם‪.‬‬ ‫הבוטח בה' חסד יסובבנו‬ ‫די גמרא (ברכות ס ע"ב) זאגט בשם רבי עקיבא‪ ,‬אז א‬ ‫דאס האט דוד המלך געזאגט (תהלים לב‪ ,‬י) ַַרִּבּ ים‬ ‫מענטש זאל זיך איינגעוואוינען צו זאגן אויף אלעס‪ :‬כל‬ ‫יעקב איז געבוירן שפעטער – לטובת די אידן אין‬ ‫סֹוְבְֶבּנּו‪ .‬דער רשע‪,‬‬‫ֶ‬ ‫ּבֹוֵטֵַח ַּבּ ה' ֶֶח ֶֶסד ְיְ‬ ‫אֹוִבים ָלָ ָָרָׁשׁ ע ְַוְַה ַ‬ ‫ַַמְכְ ִ‬ ‫דעביד רחמנא לטב עביד‪ .‬און די גמרא דערציילט א מעשה‬ ‫מצרים‬ ‫וואס פארלאזט זיך נישט אויפן אייבערשטן אז ער וועט‬ ‫וואס האט פאסירט מיט רבי עקיבא אליין‪.‬‬ ‫נאך געפונען מיר ביי יצחק אבינו‪ ,‬אז ער האט נישט‬ ‫אלעס צופירן לטובה‪ ,‬האלט מיט דעם אפ די ישועה‪ ,‬ווייל‬ ‫רבי עקיבא איז אמאל געווען אונטערוועגנס‪ ,‬און‬ ‫געהאט קיין קינדער צוואנציג יאר נאך זיין חתונה‪ ,‬און אויך‬ ‫אֹוִבים‬ ‫ער זעהט נאר א האלב בילד‪ ,‬און דעריבער ַַרִּבּ ים ַַמְכְ ִ‬ ‫צונאכטס איז ער אנגעקומען צו א שטאט‪ .‬ער האט‬ ‫דאס האט זיך ארויסגעשטעלט לטובה‪ .‬די פיר הונדערט‬ ‫ּבֹוֵטֵַח ַּבּ ה'‪ ,‬וואס ווייסט אז די גאנצע צרה‬ ‫ָלָ ָָרָׁשׁ ע‪ .‬אבער ַַה ַ‬ ‫געזוכט א פלאץ וואו ער קען איבערנעכטיגן‪ ,‬אבער קיינער‬ ‫יאר פון גלות מצרים האבן זיך אנגעהויבן פון ווען יצחק‬ ‫איז נאר א האלב בילד‪ ,‬און דאס גאנצע בילד קוקט זיכער‬ ‫האט איהם נישט געוואלט אריינלאזן‪ .‬האט ער זיך נישט‬ ‫איז געבוירן‪ ,‬אבער דער שעבוד בפועל האט זיך ערשט‬ ‫סֹוְבְֶבּנּו‪ .‬ווען דער סיבוב פון די מעשה וועט‬ ‫אויס גוט – ֶֶח ֶֶסד ְיְ ֶ‬ ‫געערגערט‪ ,‬נאר געזאגט‪ :‬כל דעביד רחמנא לטב עביד‪,‬‬ ‫אנגעהויבן ווען דער לעצטער פון די שבטים‪ ,‬לוי‪ ,‬איז‬ ‫זיך ענדיגן‪ ,‬וועט זיך ארויסשטעלן אז אלעס איז געווען‬ ‫און איז ארויס שלאפן אין פעלד‪ .‬מיט זיך האט ער געהאט‬ ‫נפטר געווארן‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז די צוואנציג יאר וואס יצחק‬ ‫לטובה‪ ,‬און מיט די אמונה אליין קען ער ממשיך זיין‪ ,‬אז‬ ‫א לעכט‪ ,‬א האן און אן אייזל‪ .‬איז געקומען א ווינט און‬ ‫האט געווארט אויף יעקב‪ ,‬האבן אפגערוקט די געבורט‬ ‫עס זאל טאקע געטוהן ווערן פאר איהם נסים ונפלאות‪.‬‬ ‫אויסגעלאשן די לעכט‪ .‬אזוי אויך איז געקומען א קאץ‬ ‫פון די שבטים‪ ,‬ממילא אויך זייער פטירה‪ ,‬און אזוי איז‬ ‫לעתיד לבוא וועט מען זעהן אז אלע צרות זענען‬ ‫און אוועקגעכאפט דעם האן‪ .‬און נאכדעם איז געקומען‬ ‫דער שעבוד פון די אידן אין מצרים געווארן קורצער‬ ‫מיט צוואנציג יאר‪ .‬און אזוי איז עס אין אלע וועגן פון‬ ‫נאר געווען חסדים‬ ‫א לייב און פארצוקט דעם אייזל‪ .‬רבי עקיבא איז געבליבן‬ ‫אליין אין די פינסטערניש‪ ,‬אן גארנישט‪ ,‬און זיך גע'חזר'ט‬ ‫לעבן‪ ,‬דער אייבערשטער פירט אלעס צו כדי עס זאל‬ ‫די גמרא זאגט (פסחים נ ע"א)‪" :‬רבי אחא בר חנינא האט‬ ‫אז כל דעביד רחמנא לטב עביד‪.‬‬ ‫ארויסקומען נאך א טובה‪.‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬עולם הבא איז נישט ווי עולם הזה‪ .‬אויף עולם‬ ‫הזה זאגט מען אויף גוטע בשורות ברוך הטוב והמטיב‪,‬‬ ‫אין די זעלבע נאכט איז אנגעקומען א באנדע רויבערס‪,‬‬ ‫יצחק'ס קינדער זענען געבוירן שפעטער – כדי אברהם‬ ‫און אויף שלעכטע בשורות ברוך דיין האמת‪ ,‬אבער אויף‬ ‫און באפאלן די שטאט און געפאנגען אלע איינוואוינער‪.‬‬ ‫ערשט דעמאלט האט מען פארשטאנען‪ :‬ווען די לעכט‬ ‫אבינו זאל לעבן לענגער‬ ‫עולם הבא איז כולו הטוב והמטיב"‪.‬‬ ‫רש"י ברענגט (בראשית כה‪ ,‬ל)‪ ,‬אז אין דעם טאג וואס יעקב‬ ‫וואלט ווען געברענט‪ ,‬ווען דער האן וואלט געקרייט אדער‬ ‫פרעגט דער צל"ח‪ ,‬לעתיד לבוא וועט דאך בכלל נישט‬ ‫דער אייזל וואלט געשריגן‪ ,‬וואלטן די רויבערס איהם‬ ‫האט געקאכט די לינזן און עשו האט פארקויפט די בכורה‪,‬‬ ‫זיין קיין שלעכטס אויף דער וועלט‪ ,‬איז וואס איז דער‬ ‫אויך געכאפט‪ .‬האט רבי עקיבא געזאגט‪ :‬האב איך אייך‬ ‫איז אברהם אבינו נפטר געווארן‪ ,‬כדי ער זאל נישט זעהן‬ ‫חידוש? ברענגט ער בשם דעם גאון רבי אפרים פון בראד‬ ‫דען נישט געזאגט‪ ,‬אז אלעס וואס דער אייבערשטער‬ ‫ווי זיין אייניקל עשו גייט ארויס לתרבות רעה‪ ,‬ווייל דאס‬ ‫זצ"ל‪ ,‬אז באמת קומט פונעם אייבערשטן נישט ארויס קיין‬ ‫טוט איז לטובה!‬ ‫וואלט נישט געווען די שיבה טובה וואס דער אייבערשטער‬ ‫שלעכטס‪ ,‬נאר אונז דאכט זיך אזוי ווייל מיר זעהן נישט‬ ‫האט איהם צוגעזאגט (בראשית טו‪ ,‬טו)‪ .‬דעריבער האט‬ ‫יעדער וואס וואלט דאס צוגעזעהן‪ ,‬וואלט געזאגט‬ ‫ווייט‪ .‬און דאס איז געווען די מדריגה פון נחום איש גם זו‪,‬‬ ‫אז דא איז א מדת הדין‪ ,‬א צרה נאך א צרה‪ ,‬און קיינעם‬ ‫דער אייבערשטער אראפגענומען פינף יאר פון זיינע‬ ‫וואס פלעגט זאגן אויף אלעס‪ :‬גם זו לטובה‪ .‬אבער לעתיד‬ ‫וואלט נישט איינגעפאלן צו זעהן אין דעם א חסד‪ .‬אבער‬ ‫יארן‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז ווען יצחק וואלט געהאט קינדער‬ ‫לבוא‪ ,‬ווען דער אייבערשטער וועט אונז ארויסנעמען‬ ‫רבי עקיבא‪ ,‬מיט זיין גרויסע אמונה‪ ,‬האט געוואוסט אז א‬ ‫גלייך‪ ,‬וואלט מען געדארפט אראפנעמען נאך אסאך‬ ‫מאפילה לאורה‪ ,‬וועט זיך אונז ארויסשטעלן למפרע אז‬ ‫מענטש זעהט נאר א קליין חלק פון דער אמת'ער מעשה‬ ‫מער יארן פון אברהם אבינו‪ .‬דעריבער האט יצחק נישט‬ ‫אלע צרות וואס זענען אריבער אויף אונז אין גלות זענען‬ ‫וואס דער אייבערשטער דרייט‪ .‬און וויבאלד עס איז א‬ ‫געהאט קיין קינדער‪ ,‬כדי אברהם אבינו זאל קענען לעבן‬ ‫געווען טובות און גרויסע חסדים‪ .‬און דאס איז די כוונה פון‬ ‫כלל גדול אז כל מה דעביד רחמנא לטב עביד‪ ,‬מוז זיין אז‬ ‫לענגער‪ .‬ערשט נאכדעם וואס ער האט אסאך מתפלל‬ ‫חז"ל‪ :‬אויך אויף די זאכן וואס מיר האבן געזאגט אין גלות‬ ‫די מעשה האט א המשך‪ ,‬און דער סוף וועט זיין לטובה‪.‬‬ ‫געווען איז רבקה געהאלפן געווארן‪ ,‬און דורך דעם זענען‬ ‫"ברוך דיין האמת"‪ ,‬וועלן מיר לעתיד לבוא זאגן "הטוב‬ ‫אראפגעגאנגען נאר פינף יאר פון אברהם אבינו'ס יארן‪.‬‬ ‫והמטיב"‪ .‬און מיט דעם פארשטייט מען דעם פסוק (ישעיה‬ ‫דברי חכמים בנחת נשמעים‬ ‫דער גאון רבי יוסף חיים זאנענפעלד זצ"ל האט צוגעלייגט‬ ‫נב‪ ,‬ח) ִּכּ י ַַעִיִ ן ְּּב ַַעִיִ ן ִיִ ְרְ אּו ְּּבׁשּוב ה' ִִצּיֹון‪ ,‬אז לעתיד לבוא‪ ,‬ווען‬ ‫אין ספר שער בת רבים ברענגט ער א שיינעם רמז‬ ‫א וואונדערליכן רמז‪ ,‬אז ַוַ ֵּיּ ָָע ֶֶתר לֹו ה' איז בגימטריא 'חמש‬ ‫דער אייבערשטער וועט אונז אנטפלעקן אלעס וואס‬ ‫איז געשעהן‪ ,‬וועט זיך ארויסשטעלן אז אלעס איז געווען‬ ‫ָׁמ ִִעים‪:‬‬ ‫אויפן פסוק (קהלת ט‪ ,‬יז) ִּדְּבְֵרֵ י ֲֲחָכָ ִִמים ְּּבַנַ ַַחת ִנִ ְׁש ָ‬ ‫שנים'‪ .‬און ווען מען האט דאס איבערגעזאגט פארן גאון‬ ‫מיט חסד און רחמים‪.‬‬ ‫די 'דברי חכמים'‪ ,‬אז א מענטש דארף זאגן כל דעביד‬ ‫רבי אהרן קאטלער זצ"ל‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן‪" :‬איך בין‬ ‫רחמנא לטב עביד‪ ,‬זענען 'בנחת נשמעים' – נח"ת איז‬ ‫זיכער אז די גימטריא איז געזאגט געווארן ברוח הקודש"‪.‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז א מענטש זעהט נאר א קליינעם חלק‬ ‫ראשי תיבות נ'ר ח'מור ת'רנגול‪ ,‬פון וועלכע רבי עקיבא‬ ‫פון דעם אייבערשטנ'ס הנהגה‪ ,‬און אמאל איז דאס וואס‬ ‫האט דאס אויפגעוויזן‪.‬‬ ‫יעדע צער – א ישועה פאר דורות!‬ ‫זעהט אויס ביי איהם ווי א גרויסע צרה‪ ,‬א וואונדערליכער‬ ‫אין ספר אלה הדברים לייגט ער צו א וויכטיגן יסוד‪:‬‬ ‫אין ספר שפתי כהן על התורה (פרשת לך לך‪ ,‬ד"ה ושרי‬ ‫חסד וואס איז באהאלטן פאר איהם און פאר זיינע קינדער‪.‬‬ ‫נאר ווען א מענטש‪ ,‬אינמיטן א צרה‪ ,‬גלייבט באמונה‬ ‫אשת אברם לא ילדה לו) שטייט א טעם פארוואס שרה אמנו‬ ‫פונקט ווי די צער פון אברהם און שרה איז געווארן א הצלה‬ ‫שלימה אז עס קען ארויסקומען פון דעם נאר גוטס‪ ,‬ווייל‬ ‫איז געווען אן עקרה אזוי לאנג‪ :‬יצחק איז געבוירן ווען‬ ‫פאר כלל ישראל‪ ,‬און פונקט ווי די צרה האט געראטעוועט‬ ‫כל מאי דעביד רחמנא לטב עביד‪ ,‬נאר דעמאלט וועט פון‬ ‫אברהם אבינו איז געווען הונדערט יאר אלט און שרה‬ ‫רבי עקיבא‪ ,‬אזוי ליגט אין יעדע זאך וואס זעהט אויס ווי‬ ‫דעם טאקע ארויסקומען א טובה און נישט פארקערט‪.‬‬ ‫ניינציג‪ ,‬צוזאמען ‪ ,190‬כמנין ק"ץ‪ ,‬און אין דעם זכות זענען‬ ‫א צרה א טיפער חשבון פונעם אייבערשטן‪ .‬דעריבער‬ ‫אראפגעגאנגען ‪ 190‬יאר פון די גזירה פון ברית בין הבתרים‬ ‫זאל א מענטש נישט אראפפאלן בשעת א צרה‪ ,‬נאר זיך‬ ‫מען קען עס מסביר זיין מיט א משל‪ ,‬צו א מענטש‬ ‫ֹאָֹתם ַַאְרְַּבּ ע ֵמֵ אֹות ָׁשָׁנָ ה‪ ,‬און די‬ ‫(בראשית טו‪ ,‬יג) ַוַ ֲֲע ָָבדּום ְִוְִעּנּו ָ‬ ‫שטארקן מיט אמונה שלימה אז "כל דעביד רחמנא לטב‬ ‫וואס קוקט דורך א שליסל לאך און זעהט א פעדער וואס‬ ‫אידן זענען געווען אין מצרים נאר ‪ 210‬יאר‪.‬‬ ‫עביד"‪ ,‬און צום סוף וועט יעדער זעהן אז אלעס איז געווען‬ ‫שרייבט‪ .‬מיינט ער אז די פעדער שרייבט פון זיך אליין‪.‬‬ ‫נאר לטובה ולברכה‪.‬‬ ‫אבער דאס איז נאר ווייל ער זעהט א קליינעם חלק פון‬ ‫פון דא זעהט מען ווי ווייט יעדע צער ראטעוועט א‬ ‫ב‬