הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

בס"ד
דברי
הדרכה
והתחזקות
לנשים
שהשמיע כ"ק מרן
אדמו"ר שליט"א
אצל אסיפת חינוך
לנשי אנ"ש והורי מוסדותינו הק'
יום ד' חיי שרה תשפ"ז לפ"ק
יוצא לאור ע״י
מכון מעדני מלך וויען
הדפסה והפצת הקונטרס הזה
לזכות את הרבים ולהרבות קדושה בישראל
נתנדב ע"י ידידינו הרבני הנגיד
רחים ומוקיר רבנן ואיהו גופי' צורבא מרבנן
לבו ער לכל דבר שבקדושה
נודע לשם ולתהלה בקרב עם סגולה
הרה"ח ר' יצחק שרגא גראס שליט"א
מח"ס חיים שיש בהם
לזכר נשמת אביו
הרה"ח משה חיים ב"ר יצחק ע"ה
ולזכר נשמת אמו
מרת גאלדא ב"ר שרגא פייבל ע"ה
*
ולזכר נשמת חמיו
מו"ה יצחק אהרן ב"ר יואל זוסמאן שפיטצער ע"ה
ואשתו מרת נחמה רבקה ב"ר נפתלי מנחם ע״ה
ת.נ.צ.ב.ה.
זכות הרבים יהא תלוי בו להתברך בכל מילי דמיטב אכי"ר.
צו הערן די דרשה
קול מעדני מלך וויען
718-400-7710 - 1-2
דברי
הדרכה
והתחזקות
לנשים
שהשמיע כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
אצל אסיפת חינוך לנשי אנ"ש
והורי מוסדותינו הק'
יום ד' חיי שרה תשפ"ז לפ"ק
איך וויל באגריסן די אלע וואס זענען זיך צוזאמגעקומען ,ברוכים
הבאים בשם ה' .די חשוב'ע מאמעס פון די תלמידים פון אונזערע מוסדות,
ערליכע אידישע שטובער ,פון די געקליבענע שטובער אין ערליכקייט
וואס איז דא אין די שטאט .זיי טוען ערציען זייערע קינדער מיט מסירות
נפש על דרך ישראל סבא אויפ'ן אלטן וועג.
יעדער ווייסט וויאזוי די גאסן זעען היינט אויס ,ס'איז פול מיט
טומאה ,און אנדערע זאכן וואס איז שלא כדרך התורה ,און מ'היט אויף
די שטובער אז די שטובער זאלן זיין ריין ,אז ס'זאל נישט אריינקומען
קיין שום זאך פון די דרכי הגוים אינדערהיים .די חשוב'ע מאמעס,
זיי טוען אריינברענגען די ווארעמקייט אין די שטוב צו דרכי התורה,
אז מ'זאל קענען שטיין פעסט אקעגן די אלע שוועריגקייטן וואס עס
טרעפט זיך .די זכות איז געוואלדיג גרויס פון די וואס היטן אויף זייערע
שטובער ,אז די שטובער זאלן בלייבן ריין און הייליג.
ג
דברי הדרכה והתחזקות
מ'איז זיך צוזאמגעקומען היינט צו געבן חיזוק ,שטארקייט ,אז
מ'זאל קענען ווייטער דאס אנהאלטן ,און נישט צובראכן ווערן און
נישט נאכלאזן פון די שווערע ארבעט וואס ליגט אויף דעם צו האלטן
א אידישע שטוב.
אסאך מאל איז דא ,וואס פון אסאך טרדות איז מען נישט משים לב
אויף קלייניגקייטן ,וואס קוקט אויס ווי עס איז א קלייניגקייט ,אבער
שפעטער זעט מען די חורבן וואס איז דא אינעווייניג .איז וויכטיג פון
צייט צו צייט אז מ'זאל זיך צוזאמקומען ,אויסשמועסן די פראבלעמען
וואס איז דא היינט פון די גאס ,כדי אז מ'זאל קענען אויספירן די
פליכט וואס עלטערן האבן אויף זייערע שטובער.
די מאמע איז די עקרת הבית ,די עיקר פונעם שטוב
א אידישע מאמע ווערט אנגערופן אין די תורה מיט'ן נאמען 'בית',
אזוי שטייט אין פסוק (ויקרא טז-יא) וכפר בעדו ובעד ביתו ,דער כהן גדול
האט מכפר געווען פאר זיך און פאר זיין שטוב ,דרש'נט די גמרא (יומא
ב ).ביתו זו אשתו ,די ווייב ווערט אנגערופן דער בית .פארוואס הייסט א
אשה מיט'ן נאמען 'בית' .ווייל זי איז דער עיקר פונעם שטוב ,די גאנצע
שטוב איז געבויט אויף איר .איר השפעה נעמט ארום דעם גאנצן שטוב
ארום און ארום .וויאזוי די הנהגה איז אין שטוב בגשמיות ,איז זי דער
עיקר .צוזאמנעמען די שטוב ,צוגרייטן די עסן אין שטוב ,מגדל זיין די
קינדער ,אלעס קומט פון איר ,זי איז די עקרת הבית.
נישט נאר אין גשמיות ,נאר אויך די רוחניות פון א אידישע שטוב ליגט
אין די הענט פון די מאמען .דער טאטע איז פארנומען א גאנצן טאג,
ברענגען פרנסה ,ער קומט אהיים אויסגעמוטשעט ,און מ'האט שוין נישט
די געדולד ,די קינדער זענען נישט אינדערהיים ווען דער טאטע איז
דארטן .אבער די מאמע זיצט א גאנצן טאג אין שטוב מיט די קינדער ווען
זיי קומען אהיים ,זי געט אריין אין די קינדער די אהבת תורה ,ליבשאפט
צו תורה ,יראת שמים ,זי לערנט זיי אויס מדות טובות וויאזוי מ'דארף
זיך פירן ,ווארימקייט צו יעדע דבר שבקדושה .דאס קומט אלעס פון די
מאמע פון די שטוב ,זי איז די עקרת הבית ,זי איז דער עיקר פונעם שטוב.
ד
דברי הדרכה והתחזקות
וויאזוי א שטוב פארעמט זיך ,וויאזוי א שטוב זעהט אויס ,די צורה פון א
שטוב ,איז אלעס געוואנדן און צו פארדאנקען פאר די מאמען וויאזוי זי
פירט עס.
א אידישע שטוב ווערט אנגערופן א בית ה' ,א הויז פונעם אייבערשטן,
איש ואשה שזכו שכינה ביניהם (סוטה יז ,).אז מ'איז זוכה ,איז דא א
השראת השכינה אין די שטוב ,און ס'איז א בית ה' .ברוכים הבאים
בשם ה' ,געבענטשט זאלן זיין די וואס קומען בשם ה' ,אין נאמען פונעם
אייבערשטן .זיי קומען זיך צוזאם כדי צו וויסן וויאזוי זיך אויפצופירן,
און וויאזוי מ'דארף פירן א שטוב פאר'ן אייבערשטן .ברכנוכם מבית ה',
ענקער ברכה קומט פון דעם וואס עטס פירט'ס א בית ה' .פון דעם וואס
אידישע מאמעס שטעלן אויף אידישע שטובער ,דאס איז די ברכה וואס
איז דא אינדערהיים.
די תפקיד פון א אידישע מאמע :צניעות און חינוך הבנים
יעדער מענטש וואס קומט אויף דער וועלט האט דער אייבערשטער
אים געגעבן א געוויסן תפקיד ,א געוויסע אויפגאבע ,א מיש"ן וואס ער
האט צו טון אויף דעם עולם ,וואס בדרך כלל איז דאס שמירת התורה
והמצוות .אונז זענען מיר אידן ,אונז טוען מיר וואס דער אייבערשטער
פארלאנגט פון אונז ,מקיים זיין די מצוות פונעם אייבערשטן ,יעדער
איינער לויט זיין מצב וואס דער אייבערשטער האט אים געגעבן זיין
חלק אין די תורה.
נשים האט דער אייבערשטער געגעבן צוויי מצוות וואס איז מיוחד
פאר זיי .על כל פנים ,אין היינטיגע צייטן איז די עיקר פון איר תפקיד
אויף דער וועלט אין צוויי זאכן :צניעות ,וואס איז נוגע נאר פאר נשים,
בעיקר .און חינוך פון די קינדער .אויפצושטעלן ערליכע אידישע
דורות ,דאס איז אין זייער האנט .אויב זיי זענען זיך מתרשל ,זיי טוען
נאכלאזן פון אויספירן זייער פליכט ,האבן זיי נישט משלים געוועזן די
ציל פארוואס זיי געפינען זיך אויף דעם עולם .די ציל פון זיי איז ,צו
געדענקען שטענדיג ,פריוואט איז איר מצוה איר צניעות ,און אין שטוב
איז איר מצוה מחנך צו זיין אירע קינדער.
ה
דברי הדרכה והתחזקות
ווארעמקייט צו תורה באקומען קינדער פון די עלטערנ'ס שטוב
אמאליגע צייטן איז חינוך פון קינדער געווען נאר פון די עלטערן
אינדערהיים .טעכטער האבן נישט געהאט קיין סקול ,ס'איז נישט געווען
קיין בית ספר וואו מ'האט געלערנט מיט זיי .די זון האט מען געשיקט אין
תלמוד תורה ,ס'איז אויך נאר געווען בעיקר געשטעלט לערנען מיט זיי
די ווערטער פון די תורה ,גמרא ,רש"י ,תוספות ,חומש ,אזוי ווי די סדר
איז .ס'איז געווען געשטעלט בעיקר אויף 'לימוד' ,אויף לערנען תורה.
ווארעמקייט צו אידישקייט האט מען נישט געלערנט אין די פרעמד,
דאס האט יעדער איינער זיך געלערנט פון די עלטערן .די עלטערן האבן
מחנך געווען זייערע קינדער צו א ליבשאפט צו תורה.
היינט האבן זיך זאכן געטוישט ,די מוסדות התורה ,סיי פאר די זון
און סיי פאר די טעכטער ,טוען אסאך צוהעלפן אין חינוך פון די קינדער,
מגדל צו זיין די קינדער .מ'לערנט זייער אסאך פאר אידישע טעכטער
בעיקר ,וואס זייער רוב אידישקייט קומט פון דעם וואס זיי לערנען אין
די שולע .פאר קינדער אין תלמוד תורה געבט מען אוועק אסאך צייט
צו לערנען מדות טובות און אידישקייט וואס דאס איז אויסער די לימוד
התורה .עם כל זה ,דער רושם פון קינדער ווענדט זיך אין די עלטערן אין
די שטוב .זיי לייגן אראפ א זיגל אויף די שטוב וויאזוי די שטוב זעט אויס.
אויף יעדע משפחה קען מען דערקענען די הנהגה פון די עלטערן וויאזוי
זיי פירן זיך.
דער חלק פון שטוב ,דאס איז תלוי אין די מאמעס פון אידישע קינדער.
ס'איז נישט גענוג אז מ'שיקט די קינדער לערנען אין תלמוד תורה ,צי אין
מיידל שולע .מ'וויל אז מ'זאל געבן א פראדוקט אריין אין מיידל שולע,
צי אין תלמוד תורה ,און מ'זאל אהיימברענגען אויסגעארבעטע קינדער.
ס'איז נישט אזוי! זיי קענען צוהעלפן צו דעם וואס די שטוב געבט .אבער
די עיקר חינוך ליגט אויף די עלטערן פון דעם שטוב .וויפיל זיי זענען
גרייט צו אינוועסט"ן ,אזויפיל ריוח וועלן זיי האבן .וויפיל מ'וועט משקיע
זיין אין די קינדער ,אזויפיל וועט מען ארויסגיין מיט ריוח.
ו
דברי הדרכה והתחזקות
די חינוך פון א קינד ,איז די הנהגה וואס מען זעט ביי די עלטערן
חינוך ,איז נישט וואס מ'רעדט צו די קינדער און מ'זאגט" ,טו אזוי,
און טו אזוי" ,מ'איז מחנך וואס צו טון ,וואס נישט צו טון .וויאזוי א מאמע
פירט זיך אין שטוב ,דאס איז די חינוך וואס זי איז מחנך אירע קינדער
די גאנצע צייט .א מאמע אין שטוב איז א מחנכת פיר און צוואנציג שעה
אינעם טאג .יעדע מינוט ,יעדע רגע וואס זי געפינט זיך מיט די קינדער,
וויאזוי זי פירט זיך אויף ,דאס איז די חינוך וואס זי געבט איבער פאר
אירע קינדער.
און מיר וועלן עס מסביר זיין .א קליין קינד געוויינט זיך צו עסן,
טרינקען ,רעדן ,גיין ,צוביסלעך צוביסלעך ווערט ער ערוואקסן ,און די
קינד ענטוויקלט זיך .קיינער האט אים נישט געזאגט וויאזוי מ'דארף צו
גיין ,קיינער האט אים נישט געזאגט וויאזוי מ'דארף צו רעדן .ער זעט
אבער וואס מ'טוט אין שטוב .ער זעט אז מ'רעדט ,ער זעט אז מ'גייט,
ער זעט אז מ'עסט ,לערנט ער זיך אויס דערפון ,אן דעם וואס מ'האט
גערעדט צו דעם קינד וויאזוי ער דארף זיך צו פירן .דאס איז ווען מ'איז
קליין.
ווען מ'ווערט עלטער טוישט זיך עס נישט .דער חינוך פון א קינד איז
וואס ער זעט צו טאג טאג ,וויאזוי דער טאטע פירט זיך ,וויאזוי די מאמע
פירט זיך ,דאס איז דער חינוך וואס דער קינד ווערט ערצויגן דערמיט.
זיי זעען וויאזוי די עלטערן פירן זיך ,וויאזוי מ'רעדט ,וויאזוי איז דער וועג
וויאזוי מ'רעדט איינער צום צווייטן ,וויאזוי איז דער וועג וויאזוי מ'פירט
זיך אויף איינער צום אנדערן .דאס טוט מחנך זיין דעם קינד צו גיין
אויפ'ן ריכטיגן וועג.
אז מ'זעט ווי עלטערן געבן אכט אויף יעדע ווארט וואס מ'רעדט,
ס'זאל זיין אמת ,ס'זאל נישט זיין קיין ליגנט ,מ'זאל רעדן איידל ,מ'זאל
נישט טשעפען ,נישט וויי טון פאר א צווייטן ,ס'זאל זיין מיט דרך ארץ,
ווערן זיי נתחנך אויף דעם ,אז דאס איז דער וועג וויאזוי מ'דארף זיך צו
פירן .ווען מ'רעדט אויפ'ן טעלעפאן ,ווען מ'רעדט צו א צווייטן ,דאס קינד
זיצט אין שטוב און הערט דעם גאנצן געשפרעך וואס מ'רעדט .דאס איז
ז
דברי הדרכה והתחזקות
א חינוך פאר'ן קינד וויאזוי מ'רעדט צו א צווייטן ,צי מ'רעדט שיין ,צי
מ'רעדט איידל און רואיג ,צי מ'רעגט זיך ,אלעס איז א חינוך וואס דאס
קינד לערנט זיך דערפון .אזוי איז אין שטוב .אז מ'רעדט איידל אין שטוב,
אז מ'קריגט זיך נישט ,און ס'איז דא שלום אין שטוב ,ס'איז דא רואיגקייט
אין שטוב ,ווערן קינדער נתחנך צו איידלקייט ,און זיך צו רעכענען מיט א
צווייטן ,דאס איז זייער חינוך וואס זיי זעען ביי די עלטערן.
די עלטערן זענען א דוגמא פאר די קינדער מיט זייער התנהגות
חינוך ארבעט נישט ,אז מ'זאגט פאר די קינדער" :טון אזוי און אזוי",
אויב זיי זעען דאס נישט פאר א דוגמא ,פאר א משל ,פאר א בילד ,ביי
זייערע עלטערן ,העלפט נישט דער חינוך .וואס מ'טוט מחנך זיין א קינד,
מוז דאס קינד זען אז די עלטערן פירן זיך אויך אויף דעם וועג .און כל
שכן ווען מ'זעט אסאך מאל אז די חינוך וואס מ'זאגט פאר'ן קינד ,איז
גאר אנדערש וויאזוי מ'פירט זיך אליין ,וואסערע כח קען שוין האבן די
חינוך אויף דעם קינד ,אז ער זאל צו דעם נתחנך ווערן.
מ'איז מחנך קינדער אויף צניעות ,קליידונג וויאזוי מ'דארף צו גיין,
וויאזוי די האר דארפן זיין צאמגענומען ,וכדומה .אויב זיי זעען אז ביי די
עלטערן איז די צניעות שוואך ,וואס עס איז נוגע צו זיי -צו די עלטערן,
איז צניעות נישט קיין ארטיקל וואס מ'איז אזוי שטארק מקפיד דערויף,
וועט די טאכטער זיין אזוי ווי די מאמע .ס'וועט גארנישט העלפן וואס
מ'האט איר געזאגט וויאזוי מ'דארף צו גיין .קינדער ווערן מער נתחנך פון
דעם וואס זיי זעען ,ווי פון דעם וואס מ'רעדט צו זיי .וויאזוי זיי זעהן אין
שטוב ,דאס איז די חינוך וואס קינדער באקומען.
שלמה המלך איז משבח אן אשת חיל ,אשת חיל מי ימצא (משלי
לא) ,א גאנץ קאפיטל האט ער געגעבן אויף די אשת חיל ,און ער רעכנט
אויס אלע אירע גוטע מעשים וואס די אשת חיל טוט .נאכדעם איז דא א
שורה צום סוף' ,צופיה הליכות ביתה ולחם עצלות לא תאכל ,קמו בניה
ויאשרוה בעלה ויהללה' .ער רעכנט אויס די מעלות פון אן אשת חיל ,זי
איז מופלג אין אירע מעשים טובים וואס זי טוט אין שטוב ,ער רעכנט
נישט אויס דארט קיין איין ווארט ,אז זי געבט דאס איבער פאר אירע
קינדער ,אז זי איז מחנך די קינדער זאלן אויך גיין אויף דעם וועג' .צופיה
ח
דברי הדרכה והתחזקות
הליכות ביתה' ,די קינדער קוקן צו וויאזוי די הליכות בית זענען ,זיי קוקן
אויף די שטוב אויף די אשת חיל ,וויאזוי זיי פירט זיך' ,כפה פרשה לעני
וידיה שלחה לאביון' ,און אזוי ווייטער .די קינדער דארף מען גארנישט
זאגן' ,צופיה הליכות ביתה' ,די קינדער קוקן די הליכות פונעם שטוב ,און
דעמאלטס איז 'קמו בניה ויאשרוה בעלה ויהללה' .מ'דארף נישט מוסר
זאגן פאר די קינדער ,מ'דארף נישט זעהן אז די קינדער זאלן גיין אויף
דעם וועג ,די קינדער פון זיך אליין שטייען אויף און זיי טוען לויבן ,און
זיי טוען זיין צופרידן פון וואס זיי האבן געזעהן ביי די מאמע'ן .דאס איז
חינוך.
ביי יעדע זאך וואס מ'טוט אין שטוב ,דארף מען טראכטן וואסערע
השפעה וועט עס האבן אויף מיין קינד .ס'קען אמאל זיין אז די זאך פאר
זיך איז נישט קיין פראבלעם ,אדער פאר אן עלטערן מענטש איז עס
אנדערש ,אבער יעדע זאך וואס מ'טוט אין שטוב דארף מען געדענקען,
אז דאס איז דער חינוך ,און אסאך מאל איז דער חינוך אינעם שטוב פון
וואס מ'פירט זיך אויף ,זייער ווייט פון דעם וואס מ'לערנט דאס קינד אין
שטוב און וואס מ'לערנט איר אין די שולע ,צו אין חדר ,אז מ'דארף זיך
אזוי צו פירן.
די מלבושים האבן א געוואלדיגע השפעה אויפן קינד
די מלבושים ,קליידונג פון די קינדער האט א געוואלדיגע השפעה
אויפ'ן קינד ,וויאזוי דאס קינד זאל אויפוואקסן .אז מ'געבט נישט
אכט וואס מ'קליידעט א קינד ,מ'טוט אים אן מיט קליידער וואס איז
צוגעפאסט מער אויף די מאדערנע זייט ווי פון וואס מ'גייט ביי היימישע
אידן .די מאמע ,ווען זי טוט אן אזא בגד פאר'ן קינד ,איז זי מחנך דאס
קינד צו א חינוך וואס זאל זיך בייגן אויף מאדערנקייט .אז מ'טוט אן
פאר א קינד א קליין קאפעלע ,אז מ'טוט אן א מאדערן קאפל פאר'ן
קינד ,מ'טוט אן פאר א קינד הויזן וואס זענען שמאל ,מ'טוט אן פאר א
קינד א מאדערנע שיך ,מ'זאגט אז ס'איז קיו"ט .ס'איז זייער ווייט פון
קיו"ט .דאס איז א חינוך וואס מ'טוט אראפפירן דאס קינד פון גיין אויף
אן ערליכן וועג ,מ'טוט אים געוויינען ,קוק אויס אזוי ווי א מאדערן קינד
וואס פאסט זיך צו צו די וועגן פון די גויים .ס'איז א חינוך פאר א קינד צו
ט
דברי הדרכה והתחזקות
גיין בדרכי האומות .מ'האט גארנישט געזאגט .מ'דארף נישט זאגן פאר'ן
קינד ,ס'איז נישט מ'האט אים מחנך געווען אזוי .מ'קען אים זאגן 'גיי
אנגעטון און זיי ערליך ,וואקס אויס א צדיק' .ס'גייט נישט .מיט דעם וואס
מ'טוט אן א קינד ,דאס קינד ווערט ערצויגן ,און ער פאסט זיך צו מיט
דעם וועג וויאזוי מ'האט אים אנגעטון .דאס איז אפילו ביי די יונגלעך.
כל שכן ווען מ'רעדט ביי די טעכטער ,ליגט א געוואלדיגער חיוב
מער אכט צו געבן אין זייערע קליידונג ,ס'דארף זיין מיט גדרי הצניעות,
מ'דארף לייגן אן אויג אויף יעדן קלייד עקסטער וואס מ'קויפט ,ווען מ'טוט
עס אן ,וויסן אז מיט דעם טו איך אויפבויען מיין קינד אויף וואסערן וועג
זיין חינוך וועט זיין שפעטער.
מ'געפינט אין די פרשה די וואך ,אליעזר איז געגאנגען זוכן א שידוך
פאר יצחק .אברהם האט אים געשיקט .ער איז אנגעקומען צו בתואל אין
שטוב און געזען אז דאס איז א פאסנדע שידוך פאר יצחק .זאגט דער
פסוק (בראשית כד-נג) אז דער עבד האט ארויסגענומען ,כלי כסף וכלי
זהב ,זילבערנע כלים ,גאלדענע כלים ,ובגדים ,ער האט גענומען קליידער,
ויתן לרבקה ,ער האט זיי געגעבן פאר רבקה .ער האט מיטגעברענגט
מתנות פונדערהיים צו געבן פאר רבקה.
שטייט פונעם פריערדיגן בעלזער רב זי"ע ,האט ער געזאגט ,ממילא
כלי כסף וכלי זהב פארשטייט מען אז ער האט עס מיטגעברענגט; אבער
בגדים ,האט ער דען געוואוסט וואסערע בגדים זי דארף האבן ,ער האט
דען געוואוסט איר סייז ,ער האט דען געוואוסט ווי הויך זי איז ,ווי נידריג
זי איז ,וואסערע בגד איז צוגעפאסט פאר איר ,וויאזוי קען מען ברענגען
בגדים פאר א מענטש וואס מ'ווייסט נאכנישט וויאזוי ער זעט אויס?
האט דער הייליגער בעלזער רב געזאגט :אליעזר האט נישט
געברענגט קיין בגדים זי זאל האבן וואס אנצוטון .אליעזר האט
געברענגט א מוסטער פון בגדים וויאזוי מ'גייט ביי אונז .איך גיי דארט
נעמען א שידוך פאר יצחק; אויב זי וועט נישט וויסן וויאזוי מ'דארף זיך
קליידן אין אברהם אבינו'ס שטוב ,איז זי נישט קיין פאסנדע שידוך פאר
יצחק .ער האט מיטגעברענגט מיט זיך קליידונג וויאזוי מ'גייט אנגעטון
ביי אברהם אין שטוב ,און איר פרעגן צי ביסטו צוגעפאסט אז דו זאלסט
קענען זיך אזוי פירן און קענען אזוי גיין .די בגדים איז נישט געוועזן
י
דברי הדרכה והתחזקות
איר אנצוטון; די בגדים איז געוועזן איר אויסצולערנען וויאזוי א אידישע
שטוב דארף זיין.
אל תטוש תורת אמך ,נישט נאכלאזן די מסורת אבות
מ'דארף אכט געבן ,אונז זאלן מיר נישט משנה זיין פון וואס אונז
זענען מיר נתחנך געווארן ,פון וואס אונז האבן מיר געזען ביי אונזערע
עלטערן .אל תטוש תורת אמך ,מ'טאר נישט איבערלאזן וואס מ'האט
געלערנט ביי די מאמען .א זאך וואס מ'האט געלערנט אין שטוב ,ס'איז
דא א מסורה פון אבות וויאזוי אונזערע מאמעס זענען געגאנגען ,וויאזוי
אונזערע באבעס זענען געגאנגען[ .אויב מ'ווייסט נישט ,קען מען קוקן
אויף די בילדער וויאזוי זיי זענען געגאנגען אנגעטון] .אל תטוש תורת
אמך; אונז דארפן מיר מחנך זיין אונזערע קינדער צו גיין אויפן זעלבן
וועג ווי אונזערע עלטערן זענען געגאנגען.
אוודאי מעג מען טוישן אויף בעסער'ס ,אויף ערליכער'ס ,וואס
דאס הייסט נישט געטוישט ,דאס הייסט נאר אן הוספה וואס מ'האט
צוגעגעבן צו וואס זיי האבן זיך געפירט .מ'רעדט אבער פון נאכלאזן,
ביי מיין מאמע איז מען געגאנגען איין וועג ,מיין קינד קען גיין אביסל
אנדערש פון וואס מ'האט געזען ביי די עלטערן ,דאס הייסט א שינוי פון
וואס מ'האט געטון פון פריער ,מ'דארף מחנך זיין אונזערע קינדער ,אונז
זאלן מיר נישט טוישן זאכן וואס איז געוועזן ביי אונזערע מאמעס און ביי
אונזערע באבעס ,און אזוי זאלן די קינדער זיין אפגעהיטן ,די קליידונג,
די וועג וויאזוי מ'גייט מיט די האר וכדומה ,ס'זאל זיין אלעס ביי יעדע
דבר שבקדושה אזוי ווי ס'איז געוועזן ביי אונזערע עלטערן.
השתלשלות פון די מלבוש פון שייטלעך
איך וועל זיך אפשטעלן אויף איין זאך וואס איז נוגע צו די האר פון
די קינדער .אפילו מ'איז נאך יונג ,מ'האט נישט חתונה געהאט ,איז דא
הלכות וויאזוי די האר פון א מיידל דארף אויסזען ,זי דארף גיין מיט א וועג
וואס איז צנוע ,נישט לאנג איבער די אקסלען ,עס זאל זיין צאמגענומען
און נישט צעווארפן ,אפילו מ'איז נאך א פנויה ,אפילו מ'האט נאכנישט
אי
דברי הדרכה והתחזקות
חתונה געהאט ,איז דא דיני התורה וויאזוי מ'דארף זיין אנגעטון די האר
פונעם קאפ .דאס איז ווילאנג מ'איז נאך אין שטוב.
ווען מ'האט חתונה ,ווערן די הלכות הארבער ,אז מ'טאר נישט
ארויסזען קיין האר פונעם קאפ ,די קאפ דארף זיין צוגעדעקט מיט א
טיכל ,דאס איז די מצוה פון די תורה ווען מ'האט חתונה .אן אשת איש
דארף זיין אנדערש געקליידעט ,אנגעטון ,און גיין מיט אירע האר ,פון
דעם וואס מ'איז געוועזן פון פריער .און גילוי ראש איז אן ערוה ביי אשה,
מ'טאר נישט זאגן קיין אידיש ווארט ווען די האר זענען אפן .אזוי זענען
אידישע קינדער געגאנגען הונדערטער יארן ,צוגעדעקט מיט א טיכל
אויפ'ן קאפ.
ס'האט זיך נאכדעם געמאכט ס'איז געווארן נתפשט די שייטלען.
אין יענע צייטן איז שייטלען נישט געווען פון קיין האר ,שייטלען זענען
געווען געמאכט פון סחורה ,פון פעדעמער ,וואס מ'האט אויסגעצויגן די
פעדעמער ,סינטעטי"ש ווי מ'רופט דאס ,ס'האט נישט געהאט אין זיך
קיין האר .און מ'האט זיך געדינגען צו מ'קען גיין דערמיט ,צו נישט ,די
פוסקים האבן מקיל געווען אז מ'קען דאס אנטון אויפ'ן קאפ ,עס איז א
צודעק אויף די האר .ס'איז דאך א זאך וואס איז געמאכט געווארן צו
זיין אנשטאט'ס א טיכל ,אפילו עס איז געמאכט געווארן ענליך צו האר,
אבער ס'איז נישט קיין האר.
די היינטיגע סארט שייטלעך ,איז אויסגעשפילט די תורה
שפעטער איז געווארן די וועלט מאדערנער ,מ'האט אנגעהויבן צו
מאכן שייטלען פון האר .פון אנדערע גוי'טעס ,זיי האבן זיך אפגעשוירן
די האר ,און מ'האט דאס פארקויפט ,און פון דעם האט מען געמאכט די
שייטלען .ווען איינער טראכט נאר אביסל אריין ,צו גיין מיט אזא שייטל
איז אויסגעשפילט די תורה .די תורה האט געזאגט אז מ'טאר נישט גיין
מיט קיין האר ,האב איך אראפגענומען מיינע האר ,און איך לייג ארויף
יענעמ'ס האר .ס'קוקט אויס דאס זעלבע ,אמאליגע צייטן האט דאס
נאכנישט אויסגעקוקט דאס זעלבע ,אבער מ'רעדט פון היינט ,עס איז
ממש דומה ,מ'דערקענט נישט צו דאס איז א פנויה ,צו מען האט שוין
בי
דברי הדרכה והתחזקות
חתונה געהאט .צו איז זי נאך א מיידל אין סקול ,צו זי האלט שוין נאך די
חתונה .עס קוקט אויס די זעלבע .די הערמה וואס ליגט אין דעם ,וואס
מען האט אויסגעשפילט די תורה ,פארשטייט יעדער איינער וואס עס
ליגט דערין.
אוודאי איז זייער חשוב ,אז איינער וואס איז א יראת ה' זאל גיין נאר
מיט א סינטעטי"ש שייטל ,מ'זאל דערקענען אז ס'איז א געהעריג שייטל
ווי אונזערע באבעס זענען געגאנגען.
כל שכן היינטיגע צייטן וואס מ'נעמט אן און מ'ווייסט ,אז רוב פון די
שייטלעך איז תקרובת עבודה זרה ,ס'ווערט געשניטן פאר עבודה זרה,
וואס תקרובת עבודה זרה טאר מען נישט האלטן אין שטוב אפילו מ'טוט
דאס נישט אן אויפן קאפ .רוב שייטלעך פון האר זענען פארבינדן היינט
מיט א דין פון עבודה זרה .דאס איז די שייטלעך אליין.
די פריצות פון די לאנגע און צולאזטע שייטלעך
אבער ווען מ'רעדט פון גיין מיט לאנגע שייטלען ,וואס ווען זי איז
געוועזן א מיידל האט מען אכט געגעבן ,אז זי איז נישט געגאנגען מיט
קיין לאנגע האר ,ווען זי איז נאך געווען א פנויה .און יעצט ווען זי האט
חתונה געהאט ,קען מען גיין מיט די לאנגע שייטלעך וואס זאל זיין
אנדערש פון דעם חינוך וואס אונז האבן געגעבן פאר אונזערע קינדער
ווען זי איז געוועזן א מיידל אין שולע?! .איז דאס פארשטענדליך?!
פארשטייט מען דאס מיט'ן שכל ,אז בשעת מ'איז געוועזן אין שולע האט
מען אכט געגעבן אז דאס קינד זאל גיין נאר מיט האר וואס קומען ביז די
אקסל .און אז מ'האט חתונה ,און זי איז געווארן אן אשת איש ,קען מען
גיין מיט א לענגער שייטל?!
קען מען פארשטיין ,אז בשעת מ'איז געוועזן א מיידל האט מען אכט
געגעבן אז די האר זאלן זיין צאמגענומען און ס'זאל נישט זיין צעווארפן,
און נאך די חתונה קען מען גיין מיט וואסערע סטייל צעווארפן?! ווען
מען טראכט אביסל אריין ,זעט מען ,אז עס האט נישט קיין שום שכל
דאס צו פארשטיין!
און כל שכן ווען מ'רעדט פון די נייע שייטלעך וואס איז געמאכט
גי
דברי הדרכה והתחזקות
געווארן ,וואס מ'רופט היינט ,לעי"ס ,דארף מען זיך אוודאי אכט געבן
דערויף ,דאס איז א זאך וואס איז אסור פון כל גדולי ישראל.
די שכר פון צניעות איז גוטע קינדער
שכר פון צניעות איז זייער גרויס .די גמרא זאגט אין יומא (מז ,).אז
עס איז געוועזן א יודענע וואס האט געהייסן קמחית ,זי האט געהאט
זיבן קינדער .אלע האבן משמש געווען בכהונה גדולה ,זי האט געהאט
זיבן קינדער וואס זענען געווען כהנים גדולים .און די חכמים האבן
איר געפרעגט ,חכמים! די גמרא'ס חכמים ,האבן געפרעגט ,מה עשית
שזכית לכך? וואס האסטו זוכה געווען אז דו האסט אזעלכע געראטענע
קינדער? האט זי געענטפערט ,מימי לא ראו קורות ביתי קלעי שערי.
כ'בין אייביג געגאנגען צוגעדעקט ,אז אפילו די באלקן פון מיין הויז האט
נישט געזען מיינע האר .פון דעם צניעות וואס זי האט געהאט ,האט זי
זוכה געווען אז זי האט געהאט זיבן קינדער וואס זענען געוועזן כהנים
גדולים.
אונז לעב מיר היינט אין א וועלט וואס מ'זעט ,ליידער ,הונדערטער
בחורים ,הונדערטער מיידלעך האבן איבערגעלאזט אלעס וואס זיי
זענען נתחנך געווארן און אוועקגעגאנגען אין די פרעמד .זיי זענען
געפאלן ביז די נידריגסטע מקום וואס ס'איז שייך צו פאלן .וויפיל סיעתא
דשמיא דארפן אונז האבן ,אז אונז זאל מיר קענען אנהאלטן אונזערע
שטובער ,און זיי מגדל זיין אז זיי זאלן זיין אין א שטוב פון תורה .וויפיל
ליגט אויף אונז ,אונז זאל מיר זיך אוועקגעבן אפילו ס'קומט אן שווער,
זיך מחזק זיין אין צניעות ,וואס די גמרא זאגט אז דאס איז א סגולה אז
מ'זאל האבן גוטע קינדער .וואס וואלט א מאמע נישט געטון כדי זוכה צו
זיין זיין צו האבן א קינד א תלמיד חכם ,א קינד א ראש ישיבה ,א מרביץ
תורה ,מ'וואלט אלעס אוועקגעגעבן כדי מ'זאל קענען צוקומען דערצו.
און וואס פארלאנגט מען? אז מ'זאל גיין אנגעטון מער באשיידן ,וואס
יעדער פארשטייט ,די שיינקייט און די ערליכקייט וואס איז דא ביי א
אידישע טאכטער דערויף.
די
דברי הדרכה והתחזקות
די שיינקייט פון א אידישע שטוב ,נישט צו טוישן פון וואס מ'האט
געזעהן ביי די עלטערן
די וואך אין די פרשה געפינט מען ,ווען אליעזר איז געגאנגען ברענגען
דעם זיווג פון יצחק ,האט פאסירט אסאך נסים פאר אים .קפצה לו
הארץ ,ער האט געהאט קפיצת הארץ ,ער איז ארויסגעגאנגען א ווייטער
וועג ,און איז אנגעקומען דעם זעלבן טאג .ווען ער איז געקומען צו די
ברונע פון וואסער ,וויאזוי מיט זיין דיבור ,ער האט מתפלל געווען און
תיכף איז אנגעקומען רבקה .שפעטער אין שטוב ,בתואל האט געוואלט
שטערן דעם שידוך ,איז געקומען א מלאך וואס האט אים געהרג'עט .עס
איז געווען לויטער נסים וואס האט פאסירט כדי דער זיווג זאל קענען
צוזאמקומען.
אליעזר איז אהיימגעקומען ,זאגט די תורה אז ער האט פארציילט
פאר יצחק'ן אלעס וואס האט פאסירט .ויספר העבד ליצחק את כל
הדברים אשר עשה (בראשית כד-סו) ,אלעס וואס האט פאסירט.
זאגט דער פסוק ווייטער :ויביאה יצחק האהלה שרה אמו ,יצחק האט
אריינגעברענגט רבקה צו זיך אין שטוב ,צו דעם אוהל פון זיין מאמע
שרה ,ויקח את רבקה ותהי לו לאשה ,ער האט גענומען רבקה און ער
האט מיט איר חתונה געהאט .רש"י זאגט :האהלה שרה אמו ,זי איז
געווארן דוגמת שרה .אלעס וואס ער האט געזען ביי שרה ,האט ער
געזען ביי רבקה .האהלה ,ער האט איר אריינגעברענגט אינעם אוהל,
שרה אמו ,ער האט געהאט פאר זיך די פיקטשער פון זיין מאמען שרה,
ווען זי איז אריינגעקומען אין שטוב.
עס שטייט אין מפרשים די פשט דערפון ,מען האט געברענגט א זיווג
פאר יצחק .יצחק איז נישט געווען רואיג .מ'ברענגט מיר א מיידל וואס
איז געקומען דארטן פון בתואל און לבן'ס שטוב ,ווער ווייסט וואסערע
שטוב כ'וועל קענען מיט איר אויפשטעלן ,ווער ווייסט וויאזוי זי וועט זיך
קענען דא אריינפאסן און זיך קענען פירן .מ'פארציילט טאקע פאר יצחק
די נסים וואס ס'האט פאסירט אז דער שידוך זאל קענען צוזאמקומען,
אבער ער איז נישט רואיג .מיט די נסים וואס מ'זעט ,דארף מען אסאך
סייעתא דשמיא אז מ'זאל טרעפן דעם ריכטיגן זיווג.
וט
דברי הדרכה והתחזקות
ער האט זיך נאר בארואיגט ווען ער האט איר אריינגעברענגט אין
שטוב ,און ער האט געזען שרה אמו ,דאס איז א פיקטשער פון מיין
מאמע'ן ,מיין מאמע איז אזוי געגאנגען ,און מיין ווייב גייט אזוי .דאס האט
אים בארואיגט ,און אויף דעם זאגט דער פסוק נאכדעם ,אז ער האט איר
גענומען ויקח את רבקה ותהי לו לאשה .דאס איז די שיינקייט פון א
אידישע שטוב ,אז מ'טוישט נישט וואס מ'האט געזען ביי די עלטערן.
א מענטש דארף שטענדיג טראכטן ,מיין שטוב זאל אויסקוקן ווי מיינע
עלטערן'ס שטוב .אז מ'האט חתונה ,זאל מיין ווייב זיין דאס זעלבע ווי
ס'איז געוועזן ביי מיין מאמע'ן ,ס'זאל נישט זיין קיין שינוי אויף לגרעון,
אויף ערגער .בעסער האט מען פריער געזאגט קען אייביג זיין ,אבער
נישט אוועקגיין פון די מסורה פון די עלטערן.
ערליכע קינדער דאס איז נחת לעולמי עד
אונז דארף מיר געדענקען ,מ'לעבט נישט אייביג .אונזערע טעג אויף
דער וועלט זענען זייער קורץ .די וועלט איז א פרוזדור בפני עולם הבא,
ס'איז א פארצימער ,מ'זאל זוכה זיין צו עולם הבא .ס'וועט קומען א
טאג ,מ'וועט אלעס איבערלאזן דא ,מ'וועט נישט מיטנעמען גארנישט
פון דער וועלט ,ס'וועט אונז נישט בלייבן קיין שום זאך פון דעם עולם,
איין זאך וואס וועט אונז בלייבן :דאס איז אונזערע קינדער .אונזערע
קינדער וואס אונז לאז מיר דא ,אויב אונז וועל מיר זיי מגדל זיין פאר
ערליכע שטיבער ,פאר תורה און יראת ה' ,דאס איז די איינציגע זאך פון
וואס מ'וועט האבן נחת לעולמי עד .מ'וועט שוין זיין אויף יענעם עולם,
מ'וועט זיך בענקען אויף א מצוה ,טון א נחת רוח פאר'ן אייבערשטן,
און נאר די קינדער וואס מ'לאזט איבער דא אויף דער וועלט ,זיי וועלן
צוהעלפן אז מ'זאל קענען זיצן אין גן עדן רואיגערהייט .ליגט אויף אונז
א פליכט ,אונז זאל מיר טון וואס אונז קען מיר ,צו מחנך זיין אונזערע
קינדער ,זיי זאלן זיין ערליך.
וויפיל תענוג איז דא פאר עלטערן ,אז מ'איז זוכה און מ'שטעלט אויף
אן ערליכע שטוב ,און מ'זיצט צוזאמען א שבת ,א יום טוב ,אין די וואכן,
און מ'קוקט זיך אום ,ווער זענען מיינע קינדער און מיינע אייניקלעך?
קינדער תלמידי חכמים ,אייניקלעך תלמידי חכמים ,לאזט עס איבער
זט
דברי הדרכה והתחזקות
אזא געוואלדיגען תענוג ,וואס כל חפציה לא ישוו בה ,ס'איז נישטא
קיין געלט וואס קען באצאלן דעם תענוג וואס מ'האט ווען מ'האט אן
ערליכע אידישע שטוב .מ'דארף וויסן ,ס'ליגט אין ענקער הענט ,עטץ
קענטס אויפשטעלן א שטוב פון תורה ,ס'ווענדט זיך אין ענקער הנהגה.
עטץ האטס א השפעה אויף די קינדער מער וויפיל דער טאטע האט א
השפעה .און אז מען נעמט זיך פאר ,אז די שטוב וועט זיין א ערליכע
שטוב ,א שטוב פון צניעות ,א שטוב פון איידלקייט און ערליכקייט ,בויען
ענק אויף אז מ'זאל קענען האבן א שטוב פון בני תורה.
די וויכטיגקייט פון געבן אסאך ליבשאפט פאר קינדער
ס'איז זייער וויכטיג היינט צו געבן אסאך ליבשאפט פאר די קינדער,
צו זיין נאנט צו קינדער .די קינדער זאלן האבן א רואיגע שטוב ,נישט
הערן ווי מ'קריגט זיך אין שטוב ,נישט הערן ווי מ'רעדט נישט איידל
איינעם צום צווייטן .א שטוב וואס איז רואיג ,א שטוב וואס איז איידל,
איז מחנך ערליכע אידישע קינדער .ס'ציט צו די קינדער צו די מאמען,
ס'ברענגט א נאנטקייט צו די עלטערן .עלטערן דארפן גיסן מיט
עמערס שפע פון אהבה פאר די קינדער ,האבן צייט פאר די קינדער זיי
אויסצוהערן .זאגן פארן קינד :וואס קען איך דיר העלפן? ,פארברענגען
מיט קינדער ,שפילן זיך מיט קינדער .אז ס'איז דא א נאנטקייט צווישן
די קינדער און די עלטערן און מ'ווערט מקושר איינער מיט'ן צווייטן,
וועט דאס קינד קיינמאל נישט איבערלאזן די מאמע'ס שטוב .ווי שווער
ס'וועט זיין פאר איר ,וועט זי בלייבן דארטן ,זי וועט זיך נישט זוכן קיין
גליקן אין די פרעמד ,ווייל די ליבשאפט וואס עס איז דא אין שטוב דאס
איז מקרב די קינדער .מען דארף אסאך צייט אוועקגעבן כדי אז מ'זאל
קענען פארברענגען מיט די קינדער צוזאמען.
מצמצם זיין פון זיך באנוצן מיט טעכנאלאגישע כלים
מ'האט שוין פריער גערעדט ,די טעכנאלאגיע היינט איז א זאך
וואס מאכט חרוב שטובער .מ'רעדט דאך נישט פון נישט קיין ערליכע
טעכנאלאגיע .אפילו עס איז ערליך ,אז ס'איז דא אין שטוב ווערט
זי
דברי הדרכה והתחזקות
מען צוגעבינדן דערצו .די עלטערן ווערן צוגעבינדן ,די קינדער ווערן
צוגעבינדן .די קאפ איז שוין נישט דארטן ,די מאמע'ס קאפ איז שוין נישט
ביי די קינדער ,זי האט וויכטיגערע זאכן צו טון ,זי איז פארבינדן שטענדיג
מיט די היינטיגע כלים .מען דארף שטארק אכט געבן דערויף און זען
וואס מ'קען מצמצם זיין פון אריינברענגען סיי וועלכע טעכנאלאגיע אין
די שטובער.
די גרויסע שכר פון יעדע מינוט עבודת ה' ,עס איז א שאד צו
פארשלאפן די צייט
איך וויל ענדיגן מיט איין ווארט .שטייט אין מדרש די וואך () ,רבי
עקיבא האט גע'דרש'נט ,און זעהט אויס ס'איז געווען א לאנגע דרשה,
און דער עולם האט איינגעדרימלט ,און ער האט זיי געוואלט אויפוועקן.
האט ער געזאגט ,פארוואס האט אסתר זוכה געווען ,אז זי געווען א
קעניגן אויף הונדערט זיבן און צוואנציג מדינות .האט ער געזאגט :אזוי ווי
זי איז געווען אן אייניקל פון שרה ,און שרה האט געלעבט הונדערט און
זיבן און צוואנציג יאר ,האט זי זוכה געוועזן ,אז אסתר זאל קענען זיין א
מלכה אויף הונדערט זיבן און צוואנציג מדינות .שרה האט דאך געלעבט
הונדערט זיבן און צוואנציג יאר ,פאר די הונדערט זיבן און צוואנציג יאר
פון שרה האט מען באצאלט פאר אסתר ,אז אסתר איז געוועזן א מלכה
אויף הונדערט זיבן און צוואנציג מדינות .סתם אזוי לערנט מען ,ער האט
געוואלט זאגן אן אינטערעסאנטע זאך ,מען הערט אן אינטערעסאנטע
זאך וועקט מען זיך אויף .אבער ס'ליגט עפעס טיפערס אין דעם ווארט
וואס ער האט זיי געזאגט.
עס שטייט פונעם חידושי הרי"ם .דער חידושי הרי"ם האט געזאגט,
שרה איז געווען א צדקת ,זי געלעבט הונדערט און זיבן און צוואנציג
יאר ,זי האט אויסגענוצט יעדן טאג ,שני חיי שרה ,כולן שוין לטובה .זי
האט אויסגענוצט יעדן טאג פון איר לעבן צו דינען דעם אייבערשטן .און
דער באשעפער באצאלט שכר .נישט אייביג באצאלט מען פאר דעם
מענטש אליין .נישט אייביג ווען מען פירט זיך אויף ערליך באקומט מען
דעם שכר אויף די וועלט .שכר איז אוועקגעלייגט אויף יענע וועלט .שכר
חי
דברי הדרכה והתחזקות
באצאלט דער אייבערשטער פאר קינדער ,פאר אייניקלעך .די אור אור
אייניקלעך זענען א סאך מאל זוכה אין זכות פון זייער עלטער עלטער
זיידע ,וואס מען באצאלט דאס פאר די קינדער .מ'האט באצאלט פאר
שרה אמנו פאר די הונדערט זיבן און צוואנציג יאר וואס זי האט געדינט
דעם אייבערשטן ,אז איר אייניקל אסתר איז געווען א מלכה אויף
הונדערט און זיבן און צוואנציג מדינות.
זאגט דער חידושי הרי"ם ,אז מען מאכט א חשבון ,קומט אויס פאר
יעדע יאר וואס שרה האט געדינט דעם אייבערשטן ,איז איר אייניקל
געווארן א מלכה אויף א גאנצע מדינה .א מדינה פון טויזנטער מענטשן,
טויזנטער הייזער ,איז זי געווארן א מלכה דערויף .אז דאס איז פאר
איין יאר ,באקומט מען א גאנצע מדינה ,וויפיל האט זי באקומען פאר
א חודש ,פאר א וואך ,פאר א טאג ,פאר א שעה ,נאך א שטאט ,נאך א
גאס וכדו' .יעדע מינוט וואס מ'האט געדינט דעם אייבערשטן ,באקומט
מען דאך א גרויסער שכר.
רבי עקיבא האט געזען אז מען איז פארשלאפן ,מען ליגט אין
הבלי עולם הזה ,מען ליגט אין די וועלט ,מ'טראכט נישט וואס וועט
זיין שפעטער ,מען טראכט נישט וואס וועט זיין מיט די קינדער .מען
איז אריינגעטון אין אנדערע זאכן ,קליידונג ,שיינע דירות וכדומה .דער
קאפ איז נישט דא .האט ער זיי געוואלט אויפוועקן .האט ער זיי געזאגט
פאר די וואס האבן צוגעהערט ,זאלסט וויסן ווי טייער יעדע מינוט איז.
פאר יעדע מינוט פון עבודת ה' וואס שרה האט געדינט ,וויפיל זי האט
באקומען .פאר איין יאר וואס זי האט געדינט דעם אייבערשטן ,א גאנצע
מדינה .יעצט מאכסט'ס א חשבון וויפיל ס'איז אויסגעקומען פאר יעדן
טאג און פאר יעדע שעה וואס מ'האט געדינט דעם אייבערשטן ,ס'איז א
שאד צו פארשלאפן דאס לעבן.
אונז האב מיר א קורצע צייט וואס מ'געפינט זיך אויף דער וועלט .די
עיקר פון אונז ,איז אויפצוציען ערליכע קינדער .אונז דארפן מיר אלעס
אוועקלייגן אין דער זייט ,און אריינלייגן דעם קאפ נאר אין דעם ,צו
זען וויאזוי אונז זענען מיר מחנך אונזערע קינדער .ס'איז די איינציגע
אינוועסטמענט וואס א מענטש מאכט ,וואס דאס בלייבט אויף זיין גאנץ
לעבן שפעטער ,און ס'איז א שאד אז מ'זאל עס פארשפילן .ס'איז נאר
טי
דברי הדרכה והתחזקות
אין די צייט וואס די קינדער זענען אינדערהיים ,און זענען אונטער די
עלטערן ,און מ'האט אן השפעה אויף זיי .דארף מען טון אלעס אין דער
וועלט נאנט צו זיין צו די קינדער ,זיי מקרב זיין ,ארויסהעלפן מיט וואס
מ'דארף ,שאפן א ליבשאפט צווישן די קינדער און די עלטערן ,און זען
וואס מ'קען טון אז די שטוב זאל זיין אן ערליכע שטוב.
דאווענען פאר די הצלחה פון די קינדער
און די עיקר פון אלעם איז תפלה ,דאווענען .מ'דארף דאווענען ,מען
דארף אסאך בעטן פונעם אייבערשטן אז מ'זאל זוכה זיין צו קענען
ערציען אידישע שטיבער .חס ושלום א קינד זאל נישט פארפאלן ווערן,
א קינד זאל נישט אוועקגיין פונעם ריכטיגן וועג .א קינד זאל נישט
אוועקגיין למחצה לשליש ולרביע ,צו האלב ,צו א דריטל ,צו א פערטל.
קינדער זאלן ערצויגן ווערן ,און זאלן קענען אנגיין און אנהאלטן די
מסורה .וויפיל תפלה פעלט אויס אויף דעם .ווייבער האבן א געוואלדיגן
כח אין זייערע תפלות ווען זיי דאווענען און זיי בעטן פונעם אייבערשטן.
זאגן א קאפיטל תהלים ווען מ'האט צייט ,פאר די זכות פון מיינע קינדער.
ווען מ'צינדט ליכט ,נעמען צייט רואיג ,מתפלל זיין אויף יעדן קינד
עקסטער ,מ'זאל קענען ערציען און מגדל זיין לתורה ולחופה ולמעשים
טובים .ס'קומט די צייט און מ'דארף מאכן שידוכים ,זאל מען קענען טון
מיט זיי ריכטיגע שידוכים .ס'קומט אז מ'גייט ארויס פון שולע ,מ'דארף
טרעפן א פלאץ צו ארבעטן ,זאל דאס קענען זיין א פלאץ וואס איז
ערליך און אפגעהיטן .מ'האט פריער גערעדט ,חס ושלום וואס איין
שלעכטע חבר'טע קען אלץ אוועקציען פון דעם ריכטיגן וועג ,אז מ'בעט
פונעם אייבערשטן ,דער באשעפער איז א שומע תפלת כל פה ,ער הערט
צו יעדע תפלה ,זאל דער אייבערשטער אננעמען אונזערע תפלות ,אז
זאל מיר קענען דינען דעם אייבערשטן ווי ס'דארף צו זיין ,און מיר זאלן
קענען אויפשטעלן ערליכע אידישע שטיבער.
צו מחשיב זיין און שעצן די ארבעט פון די מחנכים
כ
דברי הדרכה והתחזקות
אויסערדעם דארף מען דאנקען פאר די שולע וואס לייגט אריין
אזויפיל כוחות אין די קינדער ,די רבי'ס אין תלמוד תורה ,און די
טיטשערס אינעם שולע ,וואס מ'געבט זיך אוועק פאר די קינדער ,יעדעס
קינד עקסטער ,מ'זאל זיי קענען ערציען ווי ס'דארף צו זיין .מ'דארף זיין
שותפים צוזאמען ,חס ושלום קיינמאל נישט אראפרייסן די סקול ,צו די
תלמוד תורה ,פארנט פון א קינד ,צו זאגן :פארוואס האט דער טיטשער
אזוי געטון ,די מנהלת האט אזוי געטון ,דאס אלעס לאזט איבער א
געוואלדיגע דעמעדז"ש פאר די קינדער ,אז מ'איז נישט מקבל שפעטער
עפעס אנדערש .מ'כאפט זיך אסאך מאל נישט מיט איין ווארט וואס
מ'זאגט ,וויפיל מ'קען קאליע מאכן .אדרבה ,הייבן די שולע ,הייבן די
מלמדים ,הייבן די מחנכות וואס טוען אריינלייגן אהבת תורה און יראת
שמים.
זאל דער אייבערשטער אונז געבן ,מיר זאלן זוכה זיין צו קענען מגדל
זיין ערליכע אידישע דורות ,מתוך שמחה וטוב לבב ,און אקעגן גיין משיח
צדקנו במהרה בימינו אמן.
אכ
