gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש 2 · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish 2 — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש 2 · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish 2

שבוע: תולדות (2026-11-09)

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש 2 · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish 2 — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת תולדות תשפ "ו לפ"ק‬ ‫בסעודת ברית מילה של בן הר"ר הערשל גאדינגער הי"ו‬ ‫יום א' פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫נישט קיין רויט קינד‪ ,‬ביז מען זעהט אז עס איז‬ ‫די וואך אין די פרשה‪ ,‬פארציילט די תורה די לידה‬ ‫נתיישב דמו‪ ,‬עס האט זיך בארואיגט‪ ,‬עס איז‬ ‫פון די קינדער פון יצחק‪ ,‬עשו און יעקב‪ .‬ויגדלו‬ ‫איז‬ ‫עס‬ ‫רויטקייט‪,‬‬ ‫די‬ ‫אוועקגעגאנגען‬ ‫הנערים‪ ,‬ויהי עשו איש יודע ציד‪ ,‬איש שדה‪ ,‬עשו איז‬ ‫צוריקגעגאנגען די בלוט אויפן פלאץ‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫אויסגעוואקסן אן עשו‪ ,‬ויעקב איש תם יושב אהלים‬ ‫קען מען מל'ן דאס קינד‪.‬‬ ‫(בראשית כה‪-‬כז)‪ ,‬יעקב איז געווען א איש תם‪ ,‬ערליך‪,‬‬ ‫כלבו כן פיו‪ ,‬וואס עס איז געווען אין הארץ איז‬ ‫עס שטייט אין בעלי התוספות (פ' תולדות כה‪-‬כה)‪ ,‬אז‬ ‫געווען אויף זיין מויל‪ ,‬עס איז נישט געווען אחד בפה‬ ‫ווען עשו איז געבוירן געווארן‪ ,‬איז געווען א מצוה‬ ‫ואחד בלב‪ .‬יושב אהלים‪ ,‬ער איז געזעסן אין די‬ ‫פון מילה‪ ,‬מען האט געדארפט מל'ן די קינדער‪ ,‬יעקב‬ ‫אהלים פון שם ועבר‪ ,‬און עוסק געווען בתורה‪ .‬עס‬ ‫מיט עשו‪ .‬יעקב האט ער גע'מל'ט‪ ,‬אבער עשו האט‬ ‫דארף האבן א ביאור‪ ,‬ווי קומט צו יצחק אזא קינד ווי‬ ‫יצחק נישט גע'מל'ט דעם אכטן טאג‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫עשו‪ ,‬וואס זאל זיין אזוי אפגעריקט פון יעקב‪ .‬יעקב‬ ‫געווען אן אדמוני‪ .‬שפעטער איז דאך נישט‬ ‫איז א איש תם יושב אהלים‪ ,‬און עשו זאל זיין מהיפך‬ ‫אוועקגעגאנגען די רויטקייט‪ ,‬ער איז געבליבן‬ ‫להיפך‪ ,‬איש יודע ציד‪ ,‬איש שדה‪ ,‬והוא עיף‪ ,‬עובר‬ ‫אדמוני‪ ,‬איז דאך א סימן אז דאס וואס ער איז‬ ‫געווען אויף אלע עבירות שבתורה‪.‬‬ ‫געבוירן געווארן אן אדמוני‪ ,‬איז נישט ווייל עס האט‬ ‫אים עפעס געפעלט‪ ,‬נאר ווייל ער איז געווען טאקע‬ ‫עשו איז געבוירן געווארן אדמוני‪ ,‬אזוי שטייט דאך‬ ‫עיף ברציחה‪ ,‬וועגן דעם איז ער געווען אן אדמוני‪.‬‬ ‫אין פסוק (בראשית כה‪-‬כה)‪ ,‬ויצא הראשון אדמוני‪ .‬די‬ ‫האט יצחק געזאגט‪ ,‬אז איך האב אים שוין נישט‬ ‫הלכה איז (שו"ע יו"ד סימן רסג ‪-‬א)‪ ,‬אז א קינד וואס איז‬ ‫גע'מל'ט בזמנו‪ ,‬גיי איך ווארטן ביז ער וועט ווערן בר‬ ‫געל‪ ,‬מל'ט מען נישט‪ .‬א קינד וואס איז רויט‪ ,‬מל'ט‬ ‫מצוה‪ ,‬און דעמאלטס וועל איך אים מל'ן‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫מען אויך נישט‪ .‬ווייל אז ער איז רויט איז טייטש‪ ,‬אז‬ ‫מען האט גע'מל'ט ישמעאל ביי די דרייצן יאר‪[ .‬עס‬ ‫די בלוט איז אים נאך נישט נבלע געווארן בבשרו‪,‬‬ ‫טוט זיך שוין אין די אחרונים דערויף‪ ,‬צו מען מעג‬ ‫און צווישן די הויט און דעם פלייש איז דא בלוט‪,‬‬ ‫אפשטופן א ברית‪ ,‬צו מען איז מחויב צו מל'ן ווי‬ ‫וועגן דעם איז דער קינד רויט פון דרויסן‪ .‬מל'ט מען‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר משה פאלקאוויטש הי"ו‬ ‫אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫תשפ"ו"ולפלפ""קק‬ ‫תולדותתשפ‬ ‫פרשתתולדות‬ ‫פרשת‬ ‫~א~‬ ‫קודש‪--‬וויען‬ ‫וויען‬ ‫ודברותקודש‬ ‫שיחותודברות‬ ‫שיחות‬ ‫מען אן מצות מילה‪ ,‬אז עס איז א ברית‪ ,‬עס איז נישט‬ ‫פריער מען קען‪ ,‬אבער אזוי שטייט]‪ .‬ווען ער איז‬ ‫נאר איין מצוה פאר זיך‪ ,‬דאס איז תרי"ב מצות וואס‬ ‫אלט געווארן דרייצן יאר‪ ,‬האט ער אים געוואלט‬ ‫איז דא אויסער מצות מילה‪ ,‬אלעס ליגט אין די מצוה‬ ‫מל'ן‪ ,‬האט עשו געזאגט‪ ,‬ער איז נישט מסכים‪ .‬ער‬ ‫פון מילה‪ ,‬דורך דעם קען מען צוקומען דערצו‪.‬‬ ‫איז שוין געווען א ערוואקסענער‪ ,‬ער האט זיך נישט‬ ‫געלאזט מל'ן‪ .‬איז עשו געבליבן א ערל‪ ,‬אומגעמל'ט‪.‬‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז עשו האט זיך נישט געלאזט‬ ‫מל'ן‪ ,‬האט עשו נישט געקענט זוכה זיין צו תורה‪.‬‬ ‫עס שטייט אין דעת זקנים מבעלי התוספות (פרשת‬ ‫ווייל תורה קען מען נישט האבן‪ ,‬נאר אז מען איז‬ ‫משפטים)‪ ,‬אז ווען אונקלוס הגר האט זיך מגייר‬ ‫גע'מל'ט פון פריער‪ - .‬מצות מילה ווערט אנגערופן‬ ‫געווען‪ ,‬האט אים דער מלך געפרעגט‪ ,‬פארוואס‬ ‫'תם'‪ ,‬התהלך לפני והיה תמים (בראשית יז‪-‬א)‪ .‬מיט‬ ‫האסטו זיך מגייר געווען‪ .‬האט ער געזאגט‪ ,‬ווייל איך‬ ‫דעם ווערט מען תם‪ ,‬דער מענטש ווערט נשלם מיט‬ ‫האב געוואלט לערנען תורה‪ .‬האט ער אים געזאגט‪,‬‬ ‫דעם וואס מען מל'ט זיך‪ .‬יעקב איז געווען איש תם‪,‬‬ ‫דו האסט דאך געקענט לערנען תורה אזוי אויך‪.‬‬ ‫אזוי ווי מען האט אים געהאט גע'מל'ט‪ ,‬איז ער דאך‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬כדי צו פארשטיין תורה‪ ,‬דארף מען‬ ‫געווען א איש תם‪ ,‬וועגן דעם איז ער געווען א יושב‬ ‫זיך מל'ן‪ ,‬האט מען זיך געדארפט מל'ן קודם‪ .‬מגיד‬ ‫אוהלים‪ ,‬איז ער געזעסן און געלערנט‪ .‬ביי עשו האט‬ ‫דבריו ליעקב‪ ,‬ווער עס איז נימול אזוי ווי יעקב‪ ,‬דער‬ ‫דאס געפעלט‪ ,‬עשו איז נישט געווען קיין איש תם‪,‬‬ ‫פארשטייט תורה‪ ,‬לא עשה כן לכ ל גוי ומשפטים בל‬ ‫מען האט אים נישט גע'מל'ט‪ ,‬מען האט נישט מקיים‬ ‫ידעום (תהלים קמז‪-‬יט)‪ .‬קומט אויס‪ ,‬כדי מען זאל זוכה‬ ‫געווען ביי אים דעם התהלך לפני והיה תמים‪ ,‬איז ער‬ ‫זיין צו תורה‪ ,‬קען מען נאר דורך דעם וואס מען איז‬ ‫אויסגעוואקסן א איש יודע ציד איש שדה‪.‬‬ ‫גע'מל'ט‪ .‬מילה‪ ,‬דאס איז די ערשטע זאך וואס מען‬ ‫לייגט אריין אין א קינד ווען ער ווערט געבוירן‪ ,‬עס‬ ‫דער אייבערשטער האט געהאלפן פארן בעל ברית‪,‬‬ ‫איז דא א קדושה וואס קומט ארויף אויפן קינד דורך‬ ‫ער האט מכניס געווען זיין קינד בבריתו של אברהם‬ ‫דעם וואס מען מל'ט אים‪ .‬אין זוהר הק' (תיקוני זוהר כב‬ ‫אבינו‪ .‬דער באשעפער זאל אים געבן ווייטער אויך‪,‬‬ ‫סו‪ ).‬שטייט‪ ,‬אז עס קומען ארויף שמות אויפן קינד‬ ‫כשם שנכנס לברית כן יכנס לתורה ולחופה ולמעשים‬ ‫בשעת מען מל'ט אים‪ ,‬און דאס גיט אים דעם כח אז‬ ‫טובים‪ ,‬ער זאל קענען מגדל זיין דאס קינד ווייטער‬ ‫ער זאל קענען ווייטער אויסוואקסן און שטייגן‪.‬‬ ‫אויך לתורה ולחופה ולמעשים טובים‪ .‬עס זיצן דא‬ ‫ברוך ה' די זיידעס‪ ,‬עלטער זיידעס‪ ,‬אלע תלמידי‬ ‫וועגן דעם וואונטשט מען אן ביי מצות מילה‪ ,‬כשם‬ ‫חכמים‪ ,‬אנשי חסד‪ .‬ישראל'י [איצקאוויטש] טוט‬ ‫שנכנס לברית‪ ,‬כן יכנס לתורה לחופה ולמעשים‬ ‫אזויפיל חסד‪ .‬איך בין אים אסאך מאל מקנא‪ ,‬וויפיל‬ ‫טובים (שבת קלז‪ .):‬מען וואונטשט נישט אן ביי‬ ‫גוטס ער טוט אין משך פון דער וואך‪ .‬נישט קיין טאג‬ ‫אנדערע מצוות‪ ,‬אזוי ווי דו האסט מקיים געווען די‬ ‫און נישט קיין נאכט‪ ,‬נישט קיין שבת‪ ,‬נישט קיין יום‬ ‫מצוה‪ ,‬זאלסטו מקיים זיין אנדערע מצוות‪ ,‬ווייל מילה‬ ‫טוב‪ ,‬אלץ פארנומען צו טון פאר אנדערע יודען‪.‬‬ ‫דאס איז די כניסה אז מען זאל קענען צוקומען צו‬ ‫תורה‪ ,‬פארלאנגט זיך אז מען זאל זיך קודם מל'ן‪ .‬כשם‬ ‫עס איז ביי מיר א עקסטערע חשיבות דער ברית‪ .‬איך‬ ‫שנכנס לברית‪ ,‬מען האט שוין געגעבן פאר דעם קינד‬ ‫קען שוין דא זעקס דורות‪ .‬צוריק‪ ,‬פונעם עלטער‪,‬‬ ‫די התחלה דערצו‪ ,‬מען האט אריינגעלייגט די קדושה‬ ‫עלטער‪ ,‬עלטער זיידע‪ ,‬רבי מאיר ע"ה‪ .‬דער עלטער‬ ‫אז ער זאל קענען משיג זיין תורה‪ ,‬זאל ער עס קענען‬ ‫זיידע איז געווען א תלמיד חכם מופלג‪ ,‬א תלמיד‬ ‫אויספירן‪ ,‬כן יכנס לתורה לחופה ולמעשים טובים‪.‬‬ ‫פונעם ערוגת הבושם‪ .‬די תורה איז נמשך געווארן‬ ‫שפעטער פאר די דורות‪ ,‬דור אחר דור‪ .‬זאל דער‬ ‫מילה ווערט אנגערופן ברית‪' .‬ברית' איז זעקס‬ ‫אייבערשטער געבן ווייטער אויך‪ ,‬מען זאל זעהן אסאך‬ ‫הונדערט און צוועלף‪ .‬מצות מילה איז נאר איין מצוה‪,‬‬ ‫נחת ביי אלע קינדער און אייניקלעך מתוך שמחה‬ ‫מצות מילה‪ ,‬אבער אין מצות מילה איז תלוי כל התורה‬ ‫וטוב לבב‪ .‬אין זכות פון ברית מילה זאלן מיר שוין זוכה‬ ‫כולה‪ .‬כדי מען זאל קענען צוקומען און מקיים זיין כל‬ ‫זיין מקבל צו זיין פני משיח צדקנו‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫התורה כולה‪ ,‬דארף מען האבן מצות ברית מילה‪ .‬רופט‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫במסיבת כבוד התורה ללומדי כוללנו בוויליאמסבורג‬ ‫יום ב' פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫אויך מדות טובות וואס מען קויפט זיך אין בית‬ ‫איך וויל באגריסן די חשובע לומדי תורה פונעם‬ ‫המדרש‪ ,‬די השקפה וואס א מענטש טראכט ווי אזוי‬ ‫כולל‪ ,‬וואס מען זיצט יעצט ביי א מסיבה של מצוה‪,‬‬ ‫עס איז דער סדר פון לעבן‪ ,‬די גאנצע סדר החיים‬ ‫מען האט מסיים געווען צוויי מקצועות אין יורה‬ ‫ווערט אויפגעבויט ביי א מענטש אין די פאר יארן‬ ‫דעה‪ ,‬בשר חלב און תערובות‪ ,‬און א טייל יונגעלייט‬ ‫וואס ער זיצט באהלה של תורה‪ .‬און מען דארף עס‬ ‫האבן זיך פארהערט הלכות שבת‪ - .‬איך וויל קודם‬ ‫מחשיב זיין‪ .‬אשרינו מה טוב חלקנו‪ ,‬ומה נעים‬ ‫ארויסברענגען מיין הכרת הטוב פאר רבי מיכל זאל‬ ‫גורלנו‪ ,‬ומה יפה ירושתנו‪ ,‬אז אונז זעמיר פון די וואס‬ ‫זיין געזונט‪ .‬דער גאנצער עול פונעם כולל ליגט אויף‬ ‫זיצן און לערנען‪.‬‬ ‫אים‪ ,‬טאג און נאכט‪ ,‬יום ולילה לא ישבותו‪ ,‬עס זאל‬ ‫גארנישט פעלן פאר די יונגעלייט‪ ,‬און צושטעלן פאר‬ ‫מען זעהט די וואך אין די פרשה‪ ,‬יצחק האט געהאט‬ ‫זיי די מאקסימום וואס איז בידו אז מען זאל עס‬ ‫צוויי קינדער‪ ,‬אן עשו מיט א יעקב‪ .‬און די תורה וויל‬ ‫צושטעלן‪ .‬עס איז א געוואלדיגע זכות התורה‪ ,‬עס‬ ‫רימען דעם יעקב‪ ,‬וואס איז געווען דער יעקב‪ ,‬די‬ ‫איז זיכער אז עס באגלייט אים די הצלחה אין אלע‬ ‫תורה טרעפט אויף אים איין טיטל‪ ,‬ויעקב איש תם‬ ‫אנדערע ענינים‪ ,‬ביי די אייגענע קינדער און‬ ‫יושב אהלים (בראשית כה‪-‬כז)‪ ,‬ער איז געווען א יושב‬ ‫אייניקלעך‪ ,‬עד מאה ועשרים שנה‪ ,‬מיט אריכת ימים‪.‬‬ ‫אהלים‪ ,‬ער איז געזעסן און געלערנט‪ ,‬געדינט דעם‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬אין אהל פון שם ועבר‪ .‬דאס איז די‬ ‫איך וויל רעדן אפאר ווערטער צו די בני הכולל‪ .‬א‬ ‫שענסטע טיטל וואס מען קען געבן אויף די אבות‪.‬‬ ‫חלק פון די ווערטער צו זייערע עלטערן‪ ,‬טאטע‪,‬‬ ‫אז ער איז א יושב אהלים‪ ,‬ער דרייט זיך נישט אויף‬ ‫מאמע‪ ,‬שווער‪ ,‬שוויגער‪ .‬און בעיקר צו זייער בני בית‪,‬‬ ‫די גאס‪ ,‬ער ליגט נישט אין ביזנעס‪ ,‬ער ליגט נישט‬ ‫וואס זענען זיך אויך משתתף דא ביי די מסיבה‪.‬‬ ‫אין עולם הזה‪ .‬פון ווען ער שטייט אויף‪ ,‬ביז ער‬ ‫לייגט זיך‪ ,‬ליגט זיין קאפ אין תורה‪ .‬לערנען‪,‬‬ ‫ווען מען רעדט צו די בני תורה‪ ,‬מען האט פריער‬ ‫איבערחזר'ן‪ ,‬איבערגיין וואס מען האט געלערנט‪,‬‬ ‫ארויסגעברענגט ‪ ,‬דברי תורה צריכין חיזוק (ברכות‬ ‫טראכטן אין תורה‪ .‬דאס איז די חשיבות פון יעקב‪.‬‬ ‫לב‪ ,).‬מען דארף האבן חיזוק‪ .‬עס פעלט אסאך מאל‬ ‫די חיזוק‪ ,‬אז מען זאל פילן די צופרידנהייט‪ ,‬די‬ ‫יעקב האט זיך געקענט מאכן א חשבון‪ ,‬עשו איז‬ ‫חשיבות פון זיצן אין בית מדרש און לערנען‪ .‬עס‬ ‫אזוי מצליח‪ ,‬ער איז א איש שדה‪ ,‬ער גייט ארויס‪ ,‬ער‬ ‫קומט דאך נישט אן גרינג‪ ,‬מען פלאגט זיך מיט‬ ‫האט וואס ער דארף צו האבן‪ ,‬געלט‪ ,‬כבוד‪ ,‬תענוגים‪.‬‬ ‫פרנסה‪ ,‬די הוצאות זענען היינט זייער גרויס‪ ,‬די כולל‬ ‫און ער איז א יושב אהלים‪ ,‬ער זיצט אין בית המדרש‪,‬‬ ‫דעקט נישט‪ .‬און פון דעסטוועגן דאך זיצט מען‪ ,‬און‬ ‫און ער האט נישט וואס א צווייטער האט‪ .‬יעקב‬ ‫מען פלאגט זיך‪ ,‬און מען איז ממשיך באהלה של‬ ‫מאכט נישט קיין חשבונות‪ .‬יעקב איז א איש תם‪ ,‬ער‬ ‫תורה‪ .‬אסאך מאל כאפט מען נישט אליין דעם‬ ‫מאכט זיך ווי א תם‪ ,‬א תם טראכט נישט‪ .‬ברוך ה'‪,‬‬ ‫געוואלדיגן חשיבות וואס ער האט‪ .‬די שענסטע יארן‬ ‫איך קען זיצן באהלה של תורה‪ ,‬און איך טראכט נישט‬ ‫פון א יונגערמאן‪ ,‬זענען די יארן וואס ער איז אין‬ ‫וואס וועט זיין מארגן‪ ,‬פון וואו וועל איך קענען האבן‬ ‫כולל‪ .‬עס איז נישט ד א נאך אזעלכע שיינע טעג אין‬ ‫פרנסה‪ ,‬פון וואו וועל איך קענען חתונה מאכן מיינע‬ ‫זיין לעבן ווי ער האט יעצט‪ .‬ער האט שוין‬ ‫קינדער‪ ,‬פון וואו וועל איך האבן געלט פאר א דירה‪,‬‬ ‫אויפגעשטעלט א שטוב‪ ,‬ער איז שוין‬ ‫און די אלע מחשבות וואס גייען דאך אדורך אויף א‬ ‫ארויסגעגאנגען פון ישיבה‪ ,‬ער האט חתונה געהאט‪,‬‬ ‫מענטש וואס זיצט באהלה של תורה‪ .‬יעקב איש תם‬ ‫ער שטעלט זיך שוין אויף די אייגענע פיס‪ ,‬דער‬ ‫יושב אהלים‪ ,‬ער זעצט זיך אריין אין כולל‪ ,‬ער איז אן‬ ‫אייבערשטער העלפט‪ ,‬מען האט א משפחה מיט‬ ‫איש תם‪ ,‬איך טראכט נישט‪ ,‬איך פארשטיי נישט‪ ,‬איך‬ ‫קינדער‪ .‬און אין די יארן וואס מען לערנט‪ ,‬זאפט מען‬ ‫וויל נישט פארשטיין‪ ,‬און אזוי זיצט ער און ער‬ ‫זיך אן מיט תורה‪ .‬עס איז נישט נאר תורה‪ ,‬עס איז‬ ‫~ג~‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מען דארף וויסן מחשיב צו זיין וואס מען קען זיין א‬ ‫לערנט‪ .‬די תורה וויל אונז לערנען‪ ,‬מען וועט מיינען‬ ‫שותף אין די לימוד התורה פון די קינדער און‬ ‫אז דעם איש תם יושב אהלים איז טאקע‬ ‫אייניקלעך‪ .‬סוף כל סוף‪ ,‬א כולל יונגערמאן גיט זיך‬ ‫אויסגעוואקסן אזא תם‪ ,‬א יושב אהלים‪ .‬דער יעקב‬ ‫אנדערש אפ אין שטוב‪ ,‬די קינדער‪ ,‬זיינע אייניקלעך‪,‬‬ ‫האט שפעטער מצליח געווען‪ ,‬איבערגעווארפן לבן‬ ‫וואקסן אויס אנדערש ווען עס איז א שטוב פון בני‬ ‫מיט זיין גאנצע ערמימות‪ .‬דער יעקב האט שפעטער‬ ‫תורה‪ .‬און מען דארף עס וויסן מחשיב צו זיין‪ ,‬און‬ ‫אויפגעשטעלט י"ב שבטי י‪-‬ה‪ ,‬גאנץ כלל ישראל‪.‬‬ ‫ארויסצוהעלפן מיט וואס מען קען‪.‬‬ ‫געלט האט ער געהאט וויפיל ער האט געדארפט‪,‬‬ ‫דער באשעפער האט אים געגעבן וואס ער האט‬ ‫*‬ ‫פארדינט‪ ,‬אזוי ווייט אז די קינדער פון לבן האבן‬ ‫אבער די עיקר שותפים צו די היינטיגע סיום זענען‬ ‫געזאגט‪ ,‬וואס דער טאטע האט געהאט‪ ,‬איז אלעס‬ ‫די בני בית‪ .‬וואס זיי זיצן אין שטוב‪ ,‬פלאגן זיך מיט די‬ ‫אנגעקומען צו יעקב‪.‬‬ ‫קינדער‪ ,‬און מען ווארט א גאנצן טאג אז דער מאן‬ ‫זאל אהיימקומען‪ .‬מען האט נישט אלעס וואס מען‬ ‫טראכט מען דען איין מינוט‪ ,‬אז דער רבונו של עולם‬ ‫דארף צו האבן‪ .‬ער ברענגט נישט אהיים אזא טשעק‬ ‫וואס גיט פרנסה פאר יעדן איינעם‪ ,‬ער איז משפיע‬ ‫ווי עס ברענגט אהיים איינער וואס איז אינדרויסן אין‬ ‫פאר יעדן איינעם‪ ,‬און נאר פאר זיינע געליבסטע‬ ‫ביזנעס‪ .‬מען קען נישט קויפן אלעס וואס מען האט‬ ‫יונגעלייט וואס זיצן אין כולל‪ ,‬פאר זיי וועט פעלן?!‬ ‫געוואלט קויפן‪ .‬ביי יעדע זאך טראכט מען‪ ,‬יא קויפן‪,‬‬ ‫פאר די בני תורה‪ ,‬פאר זיי האט ער נישט גענוג צו‬ ‫נישט קויפן‪ .‬מען האט נישט די געלעגנהייט צו האבן‬ ‫געבן?! ער גיט נאר פאר אנדערע‪ .‬סוף כל סוף ווערט‬ ‫אלעס וואס די חבר'טע האט‪ .‬עס קומט מיט זייער‬ ‫דאס באצאלט מיט כפלי כפליים‪ .‬און א מענטש‬ ‫אסאך שוועריגקייטן פאר די בני בית‪ ,‬אז זיי זאלן‬ ‫דארף נישט טראכטן פונעם עתיד‪ ,‬וואס וועט זיין‬ ‫קענען לאזן די מענער זיצן און לערנען‪.‬‬ ‫שפעטער‪ .‬ווי לאנג ער קען זיצן אין כולל דארף ער‬ ‫עס פראבירן ממשיך צו זיין‪ ,‬און זיך פירן אזוי ווי‬ ‫אבער זיי דערלייגן גארנישט‪ .‬האבן א גוטן מאן איז‬ ‫יעקב‪ .‬התם ומתמם עם תמימים‪ ,‬דער באשעפער‬ ‫אסאך מער ווערט ווי געלט‪ .‬האבן א מאן וואס איז‬ ‫טוט נאכדעם זיך פאררעכענען מיט די תמימים‪ ,‬און‬ ‫איידל‪ ,‬האבן א מאן וואס איז אויסגעקאכט מיט ריינע‬ ‫ער גיט זיי וואס זיי דארפן צו האבן‪ .‬קיינער איז נישט‬ ‫השקפות‪ ,‬וואס זיין אויפפירונג ווי אזוי ער רעדט‪,‬‬ ‫געשטארבן פאר הונגער‪ ,‬יעדער האט ברוך ה' חתונה‬ ‫זיינע מדות טובות‪ ,‬איז אסאך און אסאך מער ווערט‪,‬‬ ‫געמאכט די קינדער‪ ,‬און יעדער האט געהאט וואס ער‬ ‫ווי איינער וואס דרייט זיך אויף די גאס‪ ,‬און קוקט זיך‬ ‫דארף צו האבן‪ ,‬אפילו ווען ער איז געזעסן יארן לאנג‬ ‫צו ווי אזוי די גוים לעבן‪ ,‬ויתערבו בגוים וילמדו‬ ‫אין כולל און ער האט געלערנט‪ .‬מען דארף וויסן פאר‬ ‫מעשיהם (תהלים קו‪-‬לה)‪ ,‬עס קלעבט זיך דאך אן די‬ ‫זיך אליין די חשיבות פון זיין א יושב אהלים‪.‬‬ ‫גוי'אישע גאס אויף א מענטש וואס איז אינדרויסן‪ .‬זיין‬ ‫*‬ ‫רעדן אין שטוב איז נישט די זעלבע וועג ווי עס רעדט‬ ‫א בן תורה‪ .‬זיין אויפפאסונג אויף א זאך‪ ,‬איז נישט די‬ ‫עס איז אבער דא שותפים צו דעם‪ .‬שותפים זענען‬ ‫זעלבע‪ ,‬זיך רעכענען מיט יענעמ'ס געפילן איז נישט‬ ‫די עלטערן‪ ,‬וואס די עלטערן קענען אסאך צוהעלפן‬ ‫די זעלבע‪ .‬די וואס האבן מענער וואס זיצן און לערנען‪,‬‬ ‫דערצו‪ ,‬אז מען זאל קענען זיצן און לערנען‪ .‬א גוט‬ ‫זיי זענען די גליקליכסטע בני בית פון אלע אנדערע‪,‬‬ ‫ווארט וואס מען הערט פון א טאטן‪ ,‬א גוט ווארט‬ ‫ווייל זיי האבן מענער וואס פארשטייען די חשיבות‬ ‫וואס מען הערט פון א שווער‪ ,‬צו פון א מאמע‪ ,‬פון א‬ ‫פון עולם הבא‪ ,‬פארשטייען די חשיבות פון‬ ‫שוויגער‪ ,‬מחשיב צו זיין דעם לימוד התורה‪ .‬מען‬ ‫מענטשהייט‪ ,‬בין אדם לחבירו‪ ,‬בין אדם למקום‪ .‬מען‬ ‫ווארפט זיי אריין א פאר דאלער דא און דארט‪ ,‬ביי‬ ‫דערלייגט גארנישט פון דעם אז מען קומט נישט‬ ‫יעדע געלעגנהייט וואס מען קען‪ ,‬וואס מען ווייזט‬ ‫אהיים מיט אזא טשעק‪ ,‬ווי מען באקומט ווען מען גייט‬ ‫ארויס ווי חשוב עס איז ביי זיי‪ ,‬דאס זיצן און לערנען‪.‬‬ ‫ארויס אינדרויסן‪ ,‬דאס איז דער חלק עולם הזה‪.‬‬ ‫אסאך מאל‪ ,‬די גוט ווארט‪ ,‬און די וועג ווי אזוי מען‬ ‫רעדט‪ ,‬איז אסאך מאל מער ווי די געלט וואס מען‬ ‫אבער דער עיקר וואס איז פאר זיי נוגע‪ ,‬די‬ ‫גיט פאר זיי‪ ,‬צו געבן דעם חיזוק אז מען זאל קענען‬ ‫געוואלדיגע חשיבות פון זייער חלק לעולם הבא‪,‬‬ ‫ווייטער אנהאלטן‪.‬‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האט נישט געלערנט קיין קצות‪ .‬זי האט געקאכט‬ ‫וואס זיי העלפן צו די מענער זאלן זיצן און לערנען‪.‬‬ ‫אין שטוב‪ ,‬און געבאקן אין שטוב‪ ,‬הנה באהל (בראשית‬ ‫זיי האבן א חלק נישט נאר וואס דער מאן זיצט און‬ ‫יח‪-‬ט)‪ ,‬זי איז נישט ארויסגעגאנגען‪ ,‬זי איז געזעסן אין‬ ‫לערנט‪ ,‬נאר אז דער אייבערשטער העלפט‬ ‫שטוב‪ .‬פיין‪ ,‬טאקע זייער א שיינע מדה‪ ,‬געזעסן אין‬ ‫שפעטער‪ ,‬אז ער איז נתעלה געווארן‪ ,‬און ער איז‬ ‫שטוב און געקאכט און געבאקן‪ ,‬קיין סאך קינדער‬ ‫געווארן א מגיד שיעור‪ ,‬ער איז געווארן א ראש‬ ‫האט זי נישט געהאט‪ ,‬פעמפערן האט זי נישט‬ ‫ישיבה‪ ,‬ער איז געווארן א דיין‪ ,‬ער איז געווארן א רב‪,‬‬ ‫געדארפט קיין סאך‪ .‬וואס איז די גרויסע זכיה פון די‬ ‫וואס איז מזכה שפעטער הונדערטער הונדערטער‬ ‫שרה אמנו?‬ ‫יודען‪ ,‬וואס די חשיבות איז אלץ פון די בני בית וואס‬ ‫האט צוגעהאלפן אין די יונגע יארן‪ ,‬אז ער זאל‬ ‫אמת‪ ,‬אליין האט זי אסאך נישט געטון‪ .‬אבער די‬ ‫קענען זיצן און שטייגן אין כולל‪.‬‬ ‫גמרא (ברכות יז‪ ).‬זאגט‪ ,‬הני נשי במאי קזכיין‪ ,‬וואס איז‬ ‫די זכות וואס נשים האבן‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬דנטרין‬ ‫מען געפונט אין מדרש (ב"ר נח‪-‬ג)‪ ,‬אז רבי עקיבא היה‬ ‫לגברייהו‪ ,‬זיי ווארטן אפ די מענער‪ ,‬בי רבנן‪ ,‬ווען זיי‬ ‫יושב ודורש‪ ,‬רבי עקיבא האט געדרש'נט‪ ,‬והיו העם‬ ‫גייען אין בית המדרש לערנען‪ .‬זיי שטייען און‬ ‫מתנמנם‪ ,‬ער האט געזאגט א לאנגע דרשה‪ ,‬מסתם א‬ ‫ווארטן‪ ,‬ווען וועט שוין מיין מאן אהיים קומען‪ ,‬ער‬ ‫שווערע פשט'ל געזאגט‪ ,‬רבי עקיבא איז דאך געווען‬ ‫איז נאך אלץ נישט אנגעקומען‪ ,‬עס איז נאכנישט‬ ‫עוקר הרים וטחנן זה בזה‪ ,‬און מען האט געדרימלט‪.‬‬ ‫זעקס אזייגער‪ ,‬זיבן אזייגער‪ ,‬איך בין דא מיט די‬ ‫ביקש לעוררם‪ ,‬האט ער זיי געוואלט אויפוועקן‪ .‬אז‬ ‫קינדער‪ ,‬עס איז נישט דא ווער עס זאל מיר‬ ‫מען זאגט א משל‪ ,‬א שיינע מעשה אינדערמיט‪,‬‬ ‫צוהעלפן‪ ,‬צולייגן א האנט‪ .‬און זיי ווארטן אפ‪ ,‬דאס‬ ‫וועקט מען זיך אויף‪ .‬ווי יענער האט געזאגט‪ ,‬ווען איך‬ ‫איז זייער זכות וואס זיי זענען זוכה‪.‬‬ ‫זאג א משל‪ ,‬דעמאלטס וועקט זיך יעדער אויף‪ .‬אבער‬ ‫ווען איך וויל זאגן דעם נמשל‪ ,‬דעמאלטס איז כבהמות‬ ‫שרה פאר זיך אליין האט נישט קיין זכות פון תורה‪.‬‬ ‫נדמו (תהלים מט‪-‬יג)‪ ,‬דעמאלטס ווערן זיי צוריק אזוי ווי‬ ‫אבער זי האט א געוואלדיגע זכות אין די תורה פון‬ ‫די בהמות‪ .‬על כל פנים‪ ,‬ביי דעם משל וועקט מען זיך‬ ‫אברהם אבינו‪ .‬אברהם אבינו האט געקענט כל‬ ‫אויף‪ .‬ביקש לעוררם‪ ,‬ער האט זיי געוואלט אויפוועקן‪.‬‬ ‫התורה כולה‪ ,‬ער האט געלערנט תורה‪ ,‬און ער איז‬ ‫האט ער געזאגט א שיינע נקודה‪ ,‬ער האט‬ ‫אליין ארויפגעקומען אויף תורה‪ ,‬שתי כליותיו זענען‬ ‫צוזאמגעשטעלט‪ ,‬מה ראתה אסתר אז זי איז געווארן‬ ‫געווען נובעות כשני כדים של מים (ב"ר סא‪-‬א)‪ ,‬עס‬ ‫א מלכה אויף הונדערט זיבן און צוואנציג מדינות‬ ‫האט זיך געגאסן תורה פון אברהם אבינו‪ ,‬וישמור‬ ‫(אסתר א‪-‬א)‪ .‬תבוא בת בתה של שרה‪ ,‬אסתר איז דאך‬ ‫משמרתי מצותי חקותי ותורותי (בראשית כו‪-‬ה)‪ ,‬תורה‬ ‫געווען אן אייניקל פון שרה‪ .‬שרה האט געלעבט‬ ‫שבכתב‪ ,‬תורה שבעל פה (יומא כח‪ .):‬וועם קומט די‬ ‫הונדערט זיבן און צוואנציג יאר‪ ,‬האט אסתר באקומען‬ ‫קרעדי"ט אז אברהם איז אויסגעוואקסן אברהם‬ ‫הונדערט זיבן און צוואנציג מדינות‪ .‬ער האט זייער‬ ‫אבינו? די קרעדיט איז שרה'ס‪ .‬זי האט צוגעהאלפן‬ ‫שיין צוזאמגעשטעלט‪ ,‬א באבע מיט אן אייניקל‪ ,‬שרה‬ ‫דערצו‪ .‬אירע הונדערט זיבן און צוואנציג יאר איז‬ ‫אמנו מיט אסתר‪ ,‬דאס איז הונדערט זיבן און צוואנציג‬ ‫נישט קיין יארן וואס זי איז אליין געשטיגן‪ .‬פון דעם‬ ‫יאר‪ ,‬און דאס איז הונדערט זיבן און צוואנציג מדינות‪.‬‬ ‫וואס א יודענע שטייגט‪ ,‬האט זי נאכנישט אזויפיל‬ ‫פאר יעדע יאר וואס שרה האט געדינט דעם‬ ‫אויפגעטון אז זי זאל קענען האבן אן אייניקל א‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬האט די אייניקל באקומען צו ווערן א‬ ‫מלכה אויף די גאנצע וועלט‪ .‬אבער זי איז געווען די‬ ‫מלכה אויף א גאנצע מדינה‪.‬‬ ‫בני בית פון אברהם אבינו‪ ,‬זי האט צוגעהאלפן דעם‬ ‫אבי האבות‪ ,‬אברהם אבינו זאל אויסוואקסן אברהם‬ ‫עס קען זיין א כוונה דערין‪ .‬די זכות פון שרה איז‬ ‫אבינו‪ ,‬דאס איז שרה'ס קרעדיט‪ .‬פאר שרה'ס‬ ‫געווען‪ ,‬אז מען האט געהאט א אייניקל‪ ,‬א מלכה‬ ‫קרעדיט קומט זיך אז איר אייניקל זאל זיין א מלכה‬ ‫אויף רוב וועלט‪ .‬הונדערט זיבן און צוואנציג מדינות‪,‬‬ ‫אויף הונדערט זיבן און צוואנציג מדינות‪.‬‬ ‫איז דאך רוב וועלט‪ .‬וואס איז אזוי גרויס דער זכות‬ ‫פון שרה? שרה איז געווען א יודענע‪ .‬זי האט נישט‬ ‫איך האב געזען שטיין די פאריגע וואך‪ ,‬ויבא אברהם‬ ‫געלערנט‪ ,‬זי האט נישט גע'פסק'נט קיין שאלות‪ ,‬זי‬ ‫לספוד לשרה ולבכותה‪ ,‬אברהם קומט מספיד זיין‬ ‫האט זיך נישט געפלאגט אויף א שווערע תוספות‪ ,‬זי‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ברוגז אז זי האט גענומען אן עם הארץ אזוי ווי רבי‬ ‫שרה וואס איז אוועק‪ ,‬ער גייט איר באוויינען‪ ,‬ויקם‬ ‫עקיבא‪ ,‬האט ער איר מדיר הנאה געווען פון זיין‬ ‫אברהם מעל פני מתו‪ ,‬וידבר אל בני חת לאמר‪,‬‬ ‫פארמעגן‪ ,‬דער שווער האט גארנישט געגעבן פאר‬ ‫געבטס מיר אן אחוזת קבר צו קענען קובר זיין שרה‬ ‫רבי עקיבא‪ .‬די גמרא זאגט‪ ,‬אז ער האט אפילו נישט‬ ‫(בראשית כג‪-‬ב)‪ .‬דער פסוק פארציילט גארנישט וואס‬ ‫געהאט קיין שטרוי אויף וואס מען זאל זיך‬ ‫איז געווען דער הספד פון אברהם אבינו‪ .‬ויבא‬ ‫אראפלייגן שלאפן‪ .‬נאך די חתונה האט רבי עקיבא‬ ‫אברהם לספוד לשרה ולבכתה‪ ,‬ער איז געקומען‬ ‫געזאגט פאר זיין רביצין‪ ,‬איך וויל לערנען‪ ,‬אבער דא‬ ‫מספיד זיין שרה‪ ,‬און איר באוויינען‪ .‬און ער איז‬ ‫אין שטאט קען איך נישט לערנען‪ ,‬איך האב נישט‬ ‫געגאנגען און גערעדט צו די בני חת‪ ,‬אז ער דארף א‬ ‫דא קיין רבי'ס‪ ,‬איך האב נישט ווי אזוי צו קענען‬ ‫קבר‪ .‬פארוואס שטייט נישט וואס איז דער הספד‬ ‫מצליח זיין‪ ,‬געב מיר רשות איך זאל אוועקגיין פון דא‬ ‫געווען פון אברהם אבינו אויף שרה‪ .‬וואס האט ער‬ ‫לערנען‪ .‬איז ער אוועקגעגאנגען פון שטוב צוועלף‬ ‫געזאגט אויף איר‪ .‬די תורה זאל שרייבן אפילו נאר‬ ‫יאר‪ ,‬און זי איז געזעסן אליין אין שטוב צוועלף יאר‪,‬‬ ‫צוויי ווערטער‪.‬‬ ‫און געווארט אז ער זאל אהיימקומען‪ .‬נאך צוועלף‬ ‫יאר קומט רבי עקיבא אהיים‪ ,‬און ער הערט אז מען‬ ‫זאגט ער‪ ,‬אז דער פשט דערפון איז‪ .‬דער ויקם‬ ‫טשעפעט דארט זיין רעביצין‪ ,‬אז דיין מאן האט דיך‬ ‫אברהם מעל פני מתו‪ ,‬דאס איז געווען זיין הספד‪.‬‬ ‫איבערגעלאזט‪ ,‬ער איז נישט דא‪ .‬און זי זאגט‪ ,‬אויב‬ ‫אברהם אבינו האט געזאגט‪ ,‬איך בין אויסגעוואקסן‬ ‫עס וואלט זיך געוואנדן אין מיר‪ ,‬וואלט איך אים‬ ‫אן אברהם אבינו‪ ,‬פאר וועם איז צו פארדאנקען דאס‬ ‫געגעבן רשות ער זאל אוועקגיין אויף נאך צוועלף‬ ‫וואס איך בין אזוי אויסגעשטיגן‪ .‬דאס איז צו‬ ‫יאר‪ .‬האט זיך רבי עקיבא אויסגעדרייט‪ ,‬און ער איז‬ ‫פארדאנקען על פני מתו‪ .‬ויקם אברהם‪ ,‬דאס וואס‬ ‫נישט אריינגעגאנגען אין שטוב‪ ,‬נאר צוריקגעגאנגען‬ ‫אברהם האט געהאט א תקומה‪ ,‬וואס אברהם איז‬ ‫לערנען אויף נאך צוועלף יאר‪ ,‬און ער איז‬ ‫אזוי דערהויבן געווארן‪ ,‬דאס איז נישט מיין זכות‪,‬‬ ‫אהיימגעקומען מיט פיר און צוואנציג טויזנט‬ ‫מעל פני מתו‪ ,‬דאס איז איר זכות‪ .‬דאס איז געווען‬ ‫תלמידים‪.‬‬ ‫דער לספוד לשרה ולבכתה‪ ,‬דאס איז געווען דער‬ ‫הספד‪ ,‬אז ויקם אברהם‪ ,‬מיין תקומה איז‪ ,‬מעל פני‬ ‫וויפיל מסירות נפש ליגט אין דעם‪ ,‬אז זי האט אלעס‬ ‫מתו‪ ,‬פון איר‪ .‬און דאס איז דער שענסטער הספד‬ ‫אויפגעגעבן פאר תורה‪ .‬פיר און צוואנציג יאר נאך א‬ ‫וואס ער האט געקענט געבן אויף שרה‪ ,‬אז זי האט א‬ ‫חתונה‪ ,‬זאל מען זיצן אליין אין שטוב‪ .‬אבער זי האט‬ ‫זכות אין זיין גאנצע תורה וואס ער האט געלערנט‪- .‬‬ ‫גארנישט דערלייגט‪ ,‬זי האט געהאט א מאן רבי‬ ‫ממילא האט רבי עקיבא געזאגט‪ ,‬עס קומט זיך‪.‬‬ ‫עקיבא‪ ,‬וואס רבי עקיבא איז געווען פון די גרעסטע‬ ‫פארוואס האט אסתר זוכה געווען צו הונדערט זיבן‬ ‫תנאים וואס איז דא אין ש"ס‪ ,‬דברים שלא נגלו‬ ‫און צוואנציג מדינות‪ .‬ווייל זי איז בת בתה של שרה‪,‬‬ ‫למשה רבינו‪ ,‬זאגט דער מדרש (במדב"ר יט‪-‬ו)‪ ,‬נגלו‬ ‫וואס שרה האט געלעבט הונדערט זיבן און צוואנציג‬ ‫לרבי עקיבא‪ .‬ער האט זוכה געווען משיג צו זיין זאכן‬ ‫יאר‪ ,‬און געטריי באדינט אברהם אבינו‪ .‬אברהם‬ ‫אין תורה‪ ,‬וואס משה רבינו האט נישט משיג געווען‪.‬‬ ‫אבינו איז אויסגעוואקסן אן אברהם אבינו‪ ,‬דער ראש‬ ‫און דאס איז געווען אין זכות פון זיין ווייב‪ ,‬וואס זי‬ ‫פון די אבות‪ ,‬קומט זיך פאר שרה‪ ,‬פאר אירע‬ ‫האט אים צוגעהאלפן דערצו‪ .‬ווען ער איז‬ ‫הונדערט זיבן און צוואנציג יאר‪ ,‬באצאלן פאר איר‬ ‫אהיימגעקומען‪ ,‬און דער עולם האט נישט אזוי נוהג‬ ‫אייניקל‪ ,‬זאל זיין א מלכה אויף הונדערט זיבן און‬ ‫כבוד געווען פאר זיין רעביצין‪ ,‬האט ער געזאגט‪ ,‬מען‬ ‫צוואנציג מדינות‪.‬‬ ‫זאל האבן דרך ארץ פאר איר‪ ,‬ווייל שלי ושלכם שלה‬ ‫היא‪ ,‬מיין תורה‪ ,‬און די תורה פון די פיר און צוואנציג‬ ‫און ווער זאגט די מימרא‪ ,‬רבי עקיבא‪ .‬ווער נאך אזוי‬ ‫טויזנט תלמידים וואס איך האב מיטגעברענגט‪ ,‬איז‬ ‫ווי רבי עקיבא וואס האט דאס מיטגעלעבט‪ .‬די‬ ‫אלעס וועגן איר‪.‬‬ ‫גמרא (נדרים נ‪ ).‬זאגט‪ ,‬אז רבי עקיבא איז געווען אן‬ ‫עם הארץ אין די יונגע יארן‪ ,‬און ער האט חתונה‬ ‫דער רבי עקיבא וואס האט פארשטאנען וואס עס‬ ‫געהאט מיט זיין ווייב רחל‪ ,‬כלבא שבוע'ס טאכטער‪,‬‬ ‫איז די כח פון א יודענע‪ ,‬וואס זי קען צוהעלפן אז‬ ‫און ער האט זיך געזעצט לערנען‪ ,‬און ער איז‬ ‫איר מאן זאל זיצן און לערנען‪ .‬און ער האט געשעצט‬ ‫אויסגעוואקסן א רבי עקיבא‪ .‬איר פאטער איז געווען‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מען האט געענטפערט כי ישאלך איש אל תגמגם‪.‬‬ ‫די תורה‪ ,‬אז וואס ער האט‪ ,‬איז נישט זיין תורה‪ ,‬נאר‬ ‫עס איז געווען א געוואלדיגע קורת רוח‪ ,‬נישט נאר‬ ‫עס איז איר צו פארדאנקען‪ ,‬שלי ושלכם שלה היא‪.‬‬ ‫פאר די יונגעלייט וואס האבן מסיים געווען‪ ,‬נאר‬ ‫דער רבי עקיבא האט געקענט זאגן שפעטער‪ ,‬מה‬ ‫פאר ווער עס האט צוגעקוקט ווי אזוי מען האט‬ ‫ראתה אסתר‪ ,‬אז זי האט געוועלטיגט אויף הונדערט‬ ‫געענטפערט‪ ,‬איז עס געווען א געוואלדיגע תענוג‬ ‫זיבן און צוואנציג מדינות‪ ,‬ווייל זי איז א טאכטער פון‬ ‫רוחני וואס מען האט מיטגעלעבט‪.‬‬ ‫שרה‪ ,‬וואס שרה האט געלעבט הונדערט זיבן און‬ ‫צוואנציג יאר‪ ,‬און די הונדערט זיבן און צוואנציג יאר‬ ‫און עס שטעלט זיך נישט אפ דא‪ .‬כי הם חיינו ואורך‬ ‫האט זי באדינט אברהם אבינו‪ .‬רבי עקיבא וואס האט‬ ‫ימינו‪ ,‬אונז דארף מיר ארבעטן און האפן צו קענען‬ ‫דאס מיטגעלעבט‪ ,‬ער האט געקענט פארשטיין וואס‬ ‫שטייגן ווייטער אויך‪ .‬די יונגעלייט דארפן זעהן נישט‬ ‫דאס מיינט די עבודה פון שרה אמנו‪ ,‬וואס עס קומט‬ ‫נאר אויסצווואקסן פאר זיך תלמידי חכמים‪ ,‬נאר זיי‬ ‫איר דערפאר‪.‬‬ ‫זאלן זיין נרות להאיר‪ ,‬וואס מען קען ארויסהעלפן‬ ‫פאר א צווייטן‪ .‬מען זיצט אין כולל‪ ,‬איינער איז מער‬ ‫עס איז א געוואלדיגער זכות פאר די בני בית‪ ,‬און‬ ‫בעל כישרון‪ ,‬איינער איז א שוואכערער בעל כישרון‪,‬‬ ‫מען דארף באמת זיך צו פרייען‪ ,‬אז דער מאן זיצט‬ ‫און אסאך מאל קומט אויס אז מען טראכט‪ ,‬מען‬ ‫און לערנט‪ .‬דאס איז דער איינציגסטער חלק בתורה‬ ‫דארף אוועקגעבן צייט פאר יענעם צו ענטפערן‪ ,‬און‬ ‫וואס א יודענע האט‪ .‬זי לערנט דאך נישט‪ ,‬זי איז‬ ‫יענעם ארויסצוהעלפן‪ ,‬אז אין די צייט וואלט איך‬ ‫דאך פטור פון תלמוד תורה‪ ,‬זי האט נישט דעם‬ ‫געקענט מער אפלערנען‪ ,‬איך וואלט געקענט האבן‬ ‫חשיבות פון די מצוה פון תלמוד תורה‪ .‬אמת‪ ,‬מען‬ ‫א בעסערע חברותא‪ ,‬איך וואלט מער געשטיגן‪ ,‬און‬ ‫פלאגט זיך אויף דער וועלט‪ ,‬אבער די וועלט איז‬ ‫איך מוז זיך אסאך מאל אפגעבן מיט איינעם וואס‬ ‫פארגענגליך‪ ,‬מען לעבט נישט אייביג‪ .‬עס קומט‬ ‫איז שוואכער פון מיר‪ .‬זאל מען וויסן אז דארט ליגט‬ ‫אמאל א צייט וואס מען וועט זיך בענקען‪ ,‬פארוואס‬ ‫די ברכה פון תורה‪ .‬וואס א מענטש טוט‬ ‫איז מיין מאן נישט געווען נאך א יאר אין כולל‪,‬‬ ‫ארויסהעלפן פאר א צווייטן‪ ,‬וואס ער טוט מאכן אז‬ ‫דעמאלטס וואלט איך זוכה געווען צו האבן נאך א‬ ‫דער צווייטער זאל אויך קענען‪' .‬ללמוד וללמד' איז‬ ‫יאר תורה‪ ,‬איך וואלט זוכה געווען צו האבן אן‬ ‫נישט נאר די טייטש ווען ער איז א מלמד און לערנט‬ ‫אייניקל וואס וועט זיין א מלכה אויף נאך א מדינה‪.‬‬ ‫פאר אנדערע‪' .‬ללמוד וללמד' איז אויך ביי א חברותא‬ ‫וויפיל שרה האט אריינגעלייגט‪ ,‬אזויפיל האט מען‬ ‫וואס זיצן און לערנען‪ .‬עס האט א געוואלדיגע‬ ‫דאך איר באצאלט שפעטער‪ .‬עס איז א געוואלדיגער‬ ‫חשיבות וואס א מענטש טראכט נישט פון זיך אליין‪,‬‬ ‫זכות וואס מען האט‪ .‬די סעודה וואס מען מאכט‪ ,‬איז‬ ‫נאר ער זעהט ארויסצוברענגען ביי אנדערע אויך‪ ,‬אז‬ ‫נישט קיין סעודה וואס די בני כולל מאכן‪ ,‬וואס זיי‬ ‫זיי זאלן שטייגן אין תורה‪.‬‬ ‫פרייען זיך אויף זייער תורה‪ .‬עס איז געווידמעט‬ ‫צוזאמען מיט די בני בית‪ ,‬ווייל זיי זענען שותפים אין‬ ‫און מען דארף לעבן מיט א ציל‪ ,‬אז דער‬ ‫די לימוד התורה וואס מען לערנט‪.‬‬ ‫אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬מען זאל קענען זיצן‬ ‫*‬ ‫באהלה של תורה‪ ,‬ביז מען וועט צוקומען צו זיין א‬ ‫מרביץ תורה‪ .‬צו דאס וועט זיין בעיקר אין די‬ ‫איך מוז זאגן מיין אייגענע געפילן אויך וואס איך‬ ‫תורה'דיגע וועלט‪ ,‬צו דאס וועט זיין אין א מלומדת‪,‬‬ ‫האב צו דער שמחה‪ .‬איך הער דאך אלץ פון דעם‬ ‫צו דאס וועט זיין א מגיד שיעור‪ ,‬צו דאס וועט זיין א‬ ‫כולל‪ ,‬מען איז משבח דעם כולל‪ ,‬יונגעלייט זאגן מיר‬ ‫שואל ומשיב‪ ,‬צו א משגיח‪ ,‬אין עבודת הקודש‪,‬‬ ‫ווי שיין דער כולל איז‪ ,‬ווי אזוי מען לערנט‪ .‬איך הער‬ ‫קענען ארויסהעלפן פאר אנדערע אויך‪ ,‬וואס דאס‬ ‫פון אנדערע‪ ,‬די געוואלדיגע קול תורה וואס קומט‬ ‫איז דער ציל פון אלע לומדי תורה צוצוקומען‬ ‫ארויס פונעם בית המדרש‪ ,‬וואס מען זיצט און מען‬ ‫דערצו‪.‬‬ ‫לערנט‪ ,‬און ברוך ה' מען איז מצליח‪ .‬אבער די‬ ‫געוואלדיגע קורת רוח וואס איך האב געהאט‪ ,‬ווען‬ ‫וויל איך נ אר אזויפיל וואונטשן אז דער‬ ‫מען האט פארהערט די יונגעלייט‪ ,‬מען האט געזען‬ ‫אייבערשטער זאל געבן די כוחות הנפש‪ ,‬אז מען זאל‬ ‫ווי אזוי עס האט זיך געגאסן פון זיי‪ ,‬איין סימן נאך א‬ ‫קענען ווייטער אנהאלטן צו זיצן אין כולל‪ ,‬וויסן אז‬ ‫צווייטע סימן‪ ,‬אדורכגעגאנגען סעיף נאך סעיף‪ ,‬און‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫קוקן וואס וועט זיין שפעטער‪ ,‬ערליכע קינדער‪,‬‬ ‫עס איז נישט דא קיין גליקן אויף די גאס אינדרויסן‪.‬‬ ‫עולם הבא וואס עס ווארט שפעטער‪ ,‬און געבן‬ ‫געלט איז דא אויף די גאס‪ ,‬אבער ערליכקייט‪,‬‬ ‫חיזוק‪ .‬א מאן דארף אויך האבן חיזוק ווען ער קומט‬ ‫יודישקייט‪ ,‬תורה מיט השקפה‪ ,‬מיט מדות טובות‪,‬‬ ‫אהיים‪ .‬אזוי ווי א פרוי פארשטייט‪ ,‬אז זי דארף האבן‬ ‫איז די גאס פארפוילט‪ ,‬דאס איז נאר דא ביי די בני‬ ‫חיזוק צו אירע ענינים‪ ,‬א מאן וואס זיצט און לערנט‪,‬‬ ‫תורה וואס זיצן אין בית המדרש און מען לערנט‪.‬‬ ‫און ער קומט אהיים אויסגעמוטשעט פון א טאג‬ ‫דאס וואס מען וואקסט אויס אן ערליכער‬ ‫לערנען‪ .‬אמאל גייט עס גרינג‪ ,‬און אמאל גייט עס‬ ‫יונגערמאן‪ ,‬מען שטעלט אויף ערליכע יודישע‬ ‫שווער‪ ,‬און אמאל האט מען דורכפעלער‪ ,‬אז מען‬ ‫קינדער‪ ,‬דאס וועגט איבער אלע נארישקייטן פון‬ ‫באקומט א ווארט חיזוק‪ ,‬אז מען איז מחשיב וואס‬ ‫הבלי עולם הזה‪ .‬אז מען האט א מאן א בן תורה‪,‬‬ ‫מען זיצט און מען לערנט‪ ,‬און מען וויל אים צוהעלפן‬ ‫זענען די קינדער אנדערע קינדער‪ .‬און וואס האט א‬ ‫דערצו‪ ,‬האט מען א געוואלדיגע זכות דערין‪.‬‬ ‫מענטש פון זיין לעבן‪ ,‬נאר די קינדער וואס ער לאזט‬ ‫איבער שפעטער‪ ,‬דאס איז דער גאנצער פארמעגן‬ ‫זאל דער אייבערשטער געבן‪ ,‬מען זאל קענען זיצן‬ ‫וואס א מענטש האט‪ .‬אין מלוין לו לאדם לא כסף‬ ‫באהלה של תורה‪ ,‬מתוך שמחה וטוב לבב‪ ,‬מען זאל‬ ‫ולא זהב ולא אבנים טובים ומרגליות‪ ,‬אלא תורה‬ ‫קענען זיין א איש תם יושב אהלים‪ ,‬אלע חשבונות‬ ‫ומעשים טובים בלבד (אבות ו‪-‬י)‪ .‬קינדער הייסן‬ ‫לייגן אין די זייט‪ ,‬און זיך אוועקגעבן צו זיין א יושב‬ ‫מעשים טובים‪ ,‬זאגט די גמרא (שבת לב‪ .):‬די קינדער‬ ‫באהלה של תורה‪ .‬די זכות פון תורה וועט זיכער מגין‬ ‫וואס מען לאזט איבער‪ ,‬דאס איז די חשוב'סטע וואס‬ ‫זיין אויף אונז‪ ,‬דער באשעפער וועט נישט‬ ‫א מענטש פארמאגט‪ .‬אלע וואס זיצן און לערנען‬ ‫איבערלאזן די וואס זיצן און לערנען‪ ,‬די וואס זענען‬ ‫תורה‪ ,‬האבן נאכדעם דעם זכות אז זיי טוען‬ ‫נתקדש געווארן פאר אים קודש קדשים‪ ,‬ווי דער‬ ‫אויפשטעלן קינדער וואס זענען בני תורה‪ .‬און די בני‬ ‫רמב"ם (הל' שמיטה ויובל יג‪-‬יג) זאגט‪ ,‬די וועט דער‬ ‫בית וואס העלפט צו דערצו‪ ,‬זענען שותפים‪ ,‬און זיי‬ ‫אייבערשטער נישט איבערלאזן‪ .‬דאס איז זיין חלק‪,‬‬ ‫באקומען א חלק דערין‪ ,‬חלק כחלק יאכלו‪.‬‬ ‫זיין נחלה‪ .‬דער אייבערשטער וועט געבן‪ ,‬מען זאל‬ ‫אלע האבן א שפע פון פרנסה‪ ,‬מען זאל קענען זיצן‬ ‫עס שטייט אין חז"ל‪ ,‬עתיד הקדוש ברוך הוא להנחיל‬ ‫און לערנען מתוך נחת און הרחבת הדעת‪ .‬און די‬ ‫לכל צדיק ש"י עולמות (עוקצין ג‪-‬יב)‪ ,‬יעדער צדיק‬ ‫עלטערן וואס טוען צוהעלפן פאר די קינדער‪ ,‬אז‬ ‫באקומט דריי הונדערט און צען עולמות‪ .‬עס וואלט‬ ‫מען זאל קענען לערנען‪ ,‬זאל זיי דער אייבערשטער‬ ‫זיך אים געקומען זעקס הונדערט און צוואנציג‪ ,‬ווייל‬ ‫שיקן ברכה און הצלחה‪ .‬מען האט שוין פריער‬ ‫עס דא תרי"ג מצות דאורייתא‪ ,‬און ז' דרבנן‪ ,‬צוזאמען‬ ‫געהערט‪ ,‬אז די גאנצע שפע קומט דאך נאר אראפ‬ ‫איז עס זעקס הונדערט און צוואנציג‪ .‬אבער ער‬ ‫פון בני תורה‪ .‬וואס זיי זענען מצליח‪ ,‬דאס איז אלץ‬ ‫טיילט זיך מיט זיין בני בית‪ ,‬ער באקומט נאר ש"י‬ ‫ווייל זיי טוען ארויסהעלפן פאר תורה‪ .‬זאל דער‬ ‫עולמות‪ .‬אויף דער וועלט פלאגט זיך טאקע די בני‬ ‫באשעפער שיקן ברכה און הצלחה בכל מעשה‬ ‫בית‪ ,‬אבער עס ווארט זיי אפ ש"י עולמות אויף‬ ‫ידיהם‪ .‬און מיר זאלן אלע אינאיינעם זוכה זיין‬ ‫שפעטער‪ .‬מען דארף עס אייביג האלטן פאר די‬ ‫אקעגנצוגיין משיח צדקנו‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫אויגן‪ ,‬נישט קוקן ווי אזוי עס קוקט אויס יעצט‪ ,‬נאר‬ ‫בניחום אבלים אצל הרה"ח רבי שמואל בנימין בוים שליט"א‬ ‫שישב שבעה על פטירת בתו ע"ה אשת הר"ר יעקב דאווידאוויטש הי"ו‬ ‫יום ג' פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫רבינו‪ :‬צדק לפניו יהלך (תהלים פה‪-‬יד)‪ ,‬די צדקה וואס‬ ‫הר"ר שמואל בנימין‪ :‬זי האט געטון אסאך חסד‪ .‬איך‬ ‫זי האט געטון‪ ,‬דאס קומט אנטקעגן‪.‬‬ ‫האב אן קרוב וואס זיצט און לערנט‪ ,‬און זי האט‬ ‫הר"ר שמואל בנימין‪ :‬מיין טאטע פלעגט אייביג זאגן‪,‬‬ ‫חתונה געמאכט פיר קינדער‪ ,‬אסאך געלט איז‬ ‫רופא חולים‪ ,‬אויב איינער ווערט אויסגעהיילט‪,‬‬ ‫אדורכגעגאנגען איר הענט‪.‬‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫וואס איז געשטארבן בתוך ימיו‪ ,‬האט ער דאך בעצם‬ ‫דעמאלטס איז מתיר אסורים‪ ,‬ווערט מען‬ ‫יארן וואס מען האט אים אנגעשריבן צו לעבן‪ ,‬נאר א‬ ‫אויפגעבינדן פון די קראנקהייט‪ .‬עס איז דא נאך א‬ ‫סיבה האט צוגעברענגט רבה שחטיה לרבי זירא‪,‬‬ ‫וועג‪ ,‬די צווייטע חלק איז‪ ,‬ומקים אמונתו לישני עפר‪,‬‬ ‫פאר רבי זירא איז נישט געווען אנגעשריבן אז ער‬ ‫דאס איז א צווייטע וועג ווי אזוי מען איז מתיר‬ ‫דארף שטארבן די מינוט‪ ,‬דאס קען מען גרינג‬ ‫אסורים‪ .‬ליידער מען האט געהאט די צווייטע וועג‪,‬‬ ‫צוריקברענגען‪ .‬אלישע מיט אליהו האבן געקענט‬ ‫ליידער אזוי איז עס געגאנגען‪.‬‬ ‫מחיה מתים זיין אפילו אזעלכע מתים וואס האט זיך‬ ‫רבינו‪ :‬יסורים ממרקין עונותיו של אדם (ברכות ה‪.).‬‬ ‫שוין געענדיגט זייער קיצבה פון לעבן‪ ,‬פון‬ ‫הר"ר שמואל בנימין‪ :‬איך האב געזאגט ביי די לויה‪ ,‬עס‬ ‫דעסטוועגן דאך האבן זיי געקענט מחיה מתים זיין‪.‬‬ ‫איז דא א ריטב"א (תענית ב‪ ,).‬אז פיר מאל שטייט 'מחיה‬ ‫הר"ר שמואל בנימין‪ :‬עס שטייט אין די גמרא (חגיגה‬ ‫המתים' אין די שמונה עשרה‪ .‬מכלכל חיים בחסד‪,‬‬ ‫ד‪ ):‬אז אויב מען גייט אוועק פרי‪ ,‬גיט מען עס פאר א‬ ‫מחיה מתים וכו'‪ ,‬וואס איז די פיר מאל‪ .‬זאגט דער‬ ‫צווייטן‪ – .‬מיר איז שווער געווען‪ ,‬זי האט געטון‬ ‫ריטב"א‪ ,‬דער ערשטער מכלכל חיים גייט ארויף אויף‬ ‫אזויפיל צדקות‪ ,‬צדקה איז תציל ממות (משלי י‪-‬ב)‪.‬‬ ‫פרנסה‪ ,‬ווייל עס שטייט ביי משיב הרוח ומוריד‬ ‫האב איך געזאגט‪ ,‬ניין‪ ,‬מען דארף האבן איר זכות‬ ‫הגשם‪ ,‬דער אייבערשטער גיט עסן‪ ,‬איז ממילא מחיה‬ ‫פאר די משפחה שפעטער‪ ,‬און פאר גאנץ כלל‬ ‫מתים‪ .‬די צווייטע וואס שטייט נעבן סומך נופלים‪ ,‬איז‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫ווען מען לעבט‪ ,‬און מען איז קראנק‪ ,‬רופא חולים‪ ,‬איז‬ ‫רבינו‪ :‬עס וואלט געקענט פאסירן מיט צען יאר‬ ‫דער אייבערשטער מחיה מתים‪ .‬די מחיה מתים וואס‬ ‫פריער‪ ,‬און די צדקה האט מציל געווען‪...‬‬ ‫שטייט נאכדעם איז‪ ,‬אז דער אייבערשטער גיט א כח‬ ‫א' האבלים‪ :‬די גמרא (קידושין לט‪ ):‬פרעגט דאך שוין‬ ‫פאר צדיקים אז זיי קענען מחיה מתים זיין‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫די קשיא‪ ,‬עלה לבירה ונפל ומת‪ ,‬היכן אריכות ימיו‬ ‫אלישע מיט אליהו‪ ,‬וואס האבן געקענט מחיה מתים‬ ‫של זה‪.‬‬ ‫זיין‪ .‬אלע תנאים און אמוראים האבן געקענט מחיה‬ ‫רבינו‪ :‬לעולם שכולו טוב‪ ,‬לעולם שכולו ארוך‪.‬‬ ‫מתים זיין‪ .‬און די לעצטע מחיה מתים‪ ,‬ונאמן אתה‬ ‫א' האבלים‪ :‬דער שומר אמונים ברענגט (מאמר צהלי‬ ‫להחיות מתים‪ ,‬איז ווען משיח וועט קומען‪ ,‬און ער‬ ‫ורוני פרק ד')‪ ,‬אז יעדער תנא און אמורא וואס ווערט‬ ‫וועט מחיה מתים זיין‪.‬‬ ‫דערמאנט אין די גמרא‪ ,‬האט געקענט מחיה מתים‬ ‫דער פאפא רבי שליט"א איז דא געווען‪ ,‬האב איך אים‬ ‫זיין‪ .‬ער ברענגט דארט אז נאך חתימת התלמוד איז‬ ‫דאס געזאגט‪ ,‬האט ער געזאגט‪ ,‬אז דער שר שלום‬ ‫געקומען איש אחד מגדולי הדור‪ ,‬און ער האט‬ ‫פון בעלזא‪ ,‬איז זיין רעביצין נישט געזונט געווען‪ ,‬און‬ ‫געוואלט אז זיין נאמען זאל אריינגיין אין די גמרא‪,‬‬ ‫זי איז אוועק‪ ,‬און ער האט געגעבן א קרעכץ‪ .‬האט‬ ‫האט מען אים געפרעגט‪ ,‬צו ער קען מחיה מתים זיין‪,‬‬ ‫דער גבאי געפרעגט‪ ,‬פארוואס קרעכצט דער רבי‪.‬‬ ‫ווייל אז נישט קען ער נישט אריינגיין אין די גמרא‪.‬‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬איך וואלט געקענט מחיה מתים‬ ‫רבינו‪ :‬די גמרא (נדרים סד‪ ):‬זאגט‪ ,‬ארבעה חשובין‬ ‫זיין מיין רעביצין גרינגערהייט‪ ,‬נאר אויב דער‬ ‫כמת‪ .‬עס איז דא אנדערע סארט מתים אויך‪ ,‬עס איז‬ ‫אייבערשטער וויל נישט‪ ,‬גיי איך נישט מחיה מתים‬ ‫דא פיר מחיה מתים'ס‪ .‬א עני‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫זיין‪ .‬אבער איך האב געקרעכצט‪ ,‬פארוואס טוט ער‬ ‫העלפט‪ ,‬אדער אז מען האט נישט קיין קינדער‪ ,‬איז‬ ‫נישט מחיה מתים זיין‪.‬‬ ‫אויך א מחיה מתים‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬איך האב געזעהן די פאריגע וואך שטיין‪ ,‬וואס‬ ‫א' האבלים‪ :‬מען האט געזאגט דא‪ ,‬הפכת מספדי‬ ‫איז דער חידוש אז אלישע מיט אליהו האבן מחיה‬ ‫למחול לי (תהלים ל‪-‬יב)‪ ,‬געווענליך גייט פארקערט אז‬ ‫מתים געווען‪ ,‬אסאך קלענערע פון אליהו מיט‬ ‫א קינד זאגט א הספד אויפן טאטן‪ ,‬ווען עס איז‬ ‫אלישע האבן מחיה מתים געווען‪ ,‬רבה שחטיה לרבי‬ ‫הפכת מספדי‪ ,‬עס איז פארקערט‪ ,‬דער טאטע זאגט‬ ‫זירא‪ ,‬און ער האט אים מחיה מתים געווען (מגילה ז‪,):‬‬ ‫א הספד אויף א קינד‪ ,‬דעמאלטס איז למחול לי‪ ,‬איז‬ ‫ער איז געווען א תנא מיט הונדערטער יארן‬ ‫דא מחילת עונות‪.‬‬ ‫שפעטער‪ .‬וואס איז דער חילוק‪ .‬נאר עס איז דא צוויי‬ ‫רבינו‪ :‬שנספד שלא כהלכה (סוכה כט‪ ,).‬די הלכה איז‪ ,‬אז‬ ‫ערליי מתים‪ ,‬עס איז דא א מת וואס איז געשטארבן‬ ‫א קינד דארף מספיד זיין דעם טאטן‪ ,‬נישט א טאטע א‬ ‫בזמנו‪ ,‬ער האט אויסגעלעבט זיינע יארן‪ ,‬און עס איז‬ ‫קינד‪ - .‬מען האט זיך אוועקגעצויגן פון דא (עקב נישואיו‬ ‫דא א מת וואס שטארבט שלא בזמנו‪ ,‬וועגן סיבות‪,‬‬ ‫לבארא פארק)‪ ,‬און אונז איבערגעלאזט אזוי‪...‬‬ ‫ער האט נישט אויסגענוצט זיינע יארן צו לעבן‪ .‬דער‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫הר"ר שמואל בנימין‪ :‬דאס פעלט מיר‪ ,‬דעם רבינ'ס‬ ‫הר"ר שמואל בנימין‪ :‬דער רבונו של עולם פירט די‬ ‫תורות‪ ,‬דאס גייט מיר אין לעבן‪ ,‬איך האב עס נישט‪.‬‬ ‫וועלט‪ ,‬נישט איך‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬תורת ה' איז גרויס‪ ,‬מען קען עס איבעראל‬ ‫א' האבלים‪ :‬מען האט באקומען אן הסכמה פונעם‬ ‫טרעפן‪.‬‬ ‫רב‪...‬‬ ‫הר"ר שמואל בנימין‪ :‬אבער נישט דאס‪...‬‬ ‫רבינו‪ :‬אפילו הכי אונז האב מיר נאך אלץ פארלוירן‪...‬‬ ‫וניחמם רבינו‪ :‬המקום ינחם אתכם בתוך שאר אבלי‬ ‫א' האבלים‪ :‬אונז האב מיר פארלוירן‪ ,‬אונז פלעג מיר‬ ‫צייון וירושלים‪ ,‬מען זאל אפגעהיטן ווערן פון צער‪,‬‬ ‫הערן יעדן מוצאי שבת‪ ,‬דער טאטע פלעגט‬ ‫און הערן נאר גוטע בשורות שטענדיג‪ ,‬מתוך שמחה‬ ‫איבערזאגן דעם רב'ס תורה אויפן טעלעפאן‪ .‬דאס‬ ‫וטוב לבב‪.‬‬ ‫הערט מען שוין נישט‪.‬‬ ‫דברי תורה שנאמרו לתלמידי ישיבה קטנה‬ ‫יום ה' פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫עשרת מונים (בראשית לא‪-‬מא)‪ ,‬און יעקב האט זיך אן‬ ‫ויגדלו הנערים‪ ,‬ויהי עשו איש יודע ציד‪ ,‬ער האט‬ ‫עצה געגעבן מיט אים‪ .‬ווען ער האט געטראפן רחל‪,‬‬ ‫געקענט פאנגען‪ ,‬איש שדה‪ ,‬ער האט זיך געדרייט‬ ‫און רחל זאגט אים‪ ,‬איך האב א טאטן לבן‪ ,‬וואס איז‬ ‫אינדרויסן אויף די פעלדער‪ ,‬ויעקב איש תם‪ ,‬יעקב‬ ‫א גרויסע דריי‪-‬קאפ‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬אחיו אני ברמאות‬ ‫איז געווען א תמים‪ ,‬יושב אהלים (בראשית כה‪-‬כז)‪ ,‬ער‬ ‫(רש"י בראשית כט‪-‬יב)‪ ,‬איך בין א ברודער מיט אים‪.‬‬ ‫איז געזעסן אין צוויי אהלים‪ ,‬באהלי שם ועבר‪ ,‬ביי‬ ‫וואס ער קען‪ ,‬קען איך אויך‪ .‬און אז יעקב קען אויך‪,‬‬ ‫שם האט ער געלערנט‪ ,‬און ביי עבר האט ער‬ ‫איז ער דאך נישט קיין תם‪ .‬פארוואס רופט מען אים‬ ‫געלערנט‪ .‬ער איז שטענדיג געזעסן אין בית המדרש‪,‬‬ ‫אן‪ ,‬אז ער איז געווען א איש תם יושב אהלים‪ ,‬ער איז‬ ‫און עוסק געווען בתורה‪ .‬און דאס איז די מדה פון‬ ‫געווען אינו חריף לרמות‪.‬‬ ‫יעקב‪ ,‬יושב אהלים‪ ,‬א יוד דארף זיצן און עוסק זיין‬ ‫בתורה‪ .‬אהלים‪ ,‬ער דארף האבן צוויי געצעלטן‪ ,‬די‬ ‫שטייט אין די מפרשים‪ ,‬מדות וואס א מענטש האט‪,‬‬ ‫בית המדרש און די ישיבה וואו ער איז א גאנצן טאג‪,‬‬ ‫ווערט אנגערופן 'מדה'‪ ,‬א מאס‪ .‬פארוואס הייסט עס א‬ ‫און נאכדעם ווען מען גייט אהיים פרייטאג‪ ,‬שבת‪ ,‬איז‬ ‫מאס? דער אייבערשטער האט באשאפן א מענטש‬ ‫דא א צווייטער אהל‪ ,‬די בית המדרש אין די געגנט‬ ‫מיט מדות טובות‪ ,‬און מיט שלעכטע מדות‪ .‬יעדער‬ ‫וואו ער וואוינט‪ .‬יושב אהלים‪ ,‬מען זיצט נישט אין‬ ‫מענטש איז אנדערש‪ .‬יעדער מענטש האט אין זיך‬ ‫איין אהל‪ ,‬נאר ווען מען האט פרייע צייט‪ ,‬דארף מען‬ ‫חלקים פון גוטע מדות‪ ,‬און פון שלעכטע מדות‪ .‬און א‬ ‫זיצן אין א געצעלט פון תורה‪ .‬דאס איז יעקב‪.‬‬ ‫מענטש דארף זיך אויסארבעטן זיינע מדות‪ .‬פארוואס‬ ‫האט דער אייבערשטער באשאפן בכלל מדות רעות?‬ ‫ער גיט אבער צו נאך א טיטל אויף יעקב‪ ,‬איש תם‪,‬‬ ‫ער האט דאך געקענט באשאפן א מענטש אז ער זאל‬ ‫ער איז געווען א תם‪ .‬רש"י זאגט‪ ,‬מי שאינו חריף‬ ‫זיין נאר מיט מדות טובות‪ ,‬נאר מיט גוטע מדות‪ .‬ווייל‬ ‫לרמות‪ ,‬ווען איינער איז נישט גענוג אויסגעשארפט‪,‬‬ ‫יעדע מדה וואס דער אייבערשטער האט דערמיט‬ ‫אז ער זאל קענען נארן מענטשן‪ ,‬דער ווערט‬ ‫באשאפן דעם מענטש‪ ,‬קען מען אויסנוצן פאר כבוד‬ ‫אנגערופן א תם‪ .‬עס קוקט עפעס אויס‪ ,‬ווי דער‬ ‫שמים‪ .‬מען דארף נאר וויסן ווי אזוי‪ .‬אבער יעדע מדה‬ ‫יעקב איז געווען אזא תמים‪ ,‬א נעבעך‪ ,‬ער איז נישט‬ ‫וואס א מענטש האט אין זיך‪ ,‬איז דער תכלית דערפון‪,‬‬ ‫געווען גענוג שארף‪ ,‬ער איז נישט געווען גענוג קלוג‪,‬‬ ‫אמאל דארפסטו ניצן די מדה‪ ,‬און אמאל דארפסטו‬ ‫ער איז געווען אינו חריף לרמות‪ ,‬ווי ביי אונז רופט‬ ‫ניצן א צווייטע מדה‪.‬‬ ‫מען אן‪ ,‬איינער וואס האט נישט קיין שכל‪ ,‬רופט מען‬ ‫אן אז ער איז א תם‪ .‬עס איז נישט אזוי געווען‪ .‬יעקב‬ ‫כעס איז א מדה גרועה‪ ,‬ער איז א גערעגטער‪ .‬ווען א‬ ‫איז געווען גאנץ א חריף לרמות‪ ,‬ווען עס איז‬ ‫מענטש רעגט זיך שטענדיג‪ ,‬איז עס א געוואלדיגע‬ ‫געקומען צו לבן אין שטוב‪ ,‬וואס לבן איז געווען דער‬ ‫שלעכטע מדה‪ .‬כל הכועס כאילו עובד עבודה זרה‬ ‫לבן הארמי‪ ,‬וואס האט איבערגעדרייט מיט יעקב‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~י~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫וואס דער אייבערשטער האט געגעבן פאר א‬ ‫(שבת קה‪ .):‬אבער מען דארף האבן אמאל כעס אויך‪,‬‬ ‫מענטש‪ ,‬און ער דארף וויסן ווי אזוי צו מעסטן‪ .‬נאר‬ ‫וואס מען דארף זיך בייזערן אויף יענעם‪ .‬ווען מען‬ ‫בדרך כלל‪ ,‬א מענטש ווערט געבוירן מיט ערמומיות‪,‬‬ ‫זעהט יענער טוט אן עבירה‪ ,‬דארף מען אים‬ ‫האט ער נישט קיין גדרים‪ ,‬ער ניצט עס אויס‬ ‫אנשרייען‪ .‬א טאטע דארף אמאל אנשרייען א קינד‪,‬‬ ‫שטענדיג‪ .‬עס זענען דא אזעלכע וואס קענען זיך‬ ‫א רבי דארף אמאל אנשרייען א תלמיד‪ .‬מען מוז‬ ‫איינטיילן‪ ,‬ווען איך דארף עס האבן‪ ,‬נוץ איך עס‪ ,‬ווען‬ ‫האבן די מדה פון כעס‪ .‬אויב אלעס וועט ער נעמען‬ ‫איך דארף עס נישט‪ ,‬נוץ איך עס נישט‪.‬‬ ‫גרינג‪ ,‬עס איז גארנישט‪ ,‬וועט זיין אויס וועלט‪ .‬מען‬ ‫וועט זיך אויף קיינעם נישט בייזערן‪ ,‬און מען וועט‬ ‫דאס איז געווען יעקב‪ .‬עס שטייט אין די הייליגע‬ ‫לאזן יעדן טון וואס ער וויל‪ .‬מען מוז האבן די מדה‬ ‫ספרים‪ ,‬יעקב איז געווען איש תם‪ ,‬ער האט געהאט‬ ‫פון כעס‪ .‬אבער עס איז א מדה‪ ,‬דו מוזט וויסן די‬ ‫אין זיך די מדה פון תמימות‪ ,‬ער האט נישט גענארט‪,‬‬ ‫מאס‪ ,‬דו מוזט וויסן ווען דו דארפסט ניצן פון דעם‬ ‫אלעס איז געווען ביי אים ערליך‪ ,‬אבער ער איז‬ ‫אסאך‪ ,‬און ווען דו דארפסט ניצן פון דעם ווייניג‪.‬‬ ‫געווען א בעל הבית אויף דעם תם‪' .‬איש' תם‪ ,‬ער איז‬ ‫כעס דארף מען ניצן מיט א קליינע מדה‪ ,‬היפוך פון‬ ‫נישט געווען סתם א תם‪ ,‬ער איז געווען א בעל הבית‪,‬‬ ‫כעס‪ ,‬סבלנות‪ ,‬דארפסטו האבן א גרויסע מדה‪ .‬מען‬ ‫ער האט געוואוסט ווען ער דארף עס ניצן‪ ,‬און ווען‬ ‫דארף אלץ מעסטן יעדע זאך‪ ,‬איז יעצט די צייט זיך‬ ‫מען דארף עס נישט ניצן‪ .‬ווען ער איז געווען א יושב‬ ‫צו רעגן‪ ,‬צו איז נישט די צייט זיך צו רעגן‪.‬‬ ‫אהלים‪ ,‬ווען ער איז געזעסן אין בית המדרש‪ ,‬מען‬ ‫זיצט מיט נארמאלע מענטשן‪ ,‬האט ער זיך געפירט‬ ‫גאוה איז א שלעכטע מדה‪ ,‬און ענוה איז א גוטע‬ ‫בתמימות‪ ,‬אן קונצן‪ ,‬אן דריידלעך‪ .‬ווען ער איז‬ ‫מדה‪ .‬א מענטש איז אן עניו‪ ,‬א שפל רוח‪ ,‬טשעפעט‬ ‫ארויסגעגאנגען אויף די גאס‪ ,‬ער האט געהאט צו טון‬ ‫נישט קיינעם‪ ,‬ער שפרינגט נישט העכער פון א‬ ‫מיט א לבן‪ ,‬דעמאלטס האט ער אויסגעניצט זיין‬ ‫צווייטן‪ .‬אבער אמאל איז דא וואס א מענטש דארף‬ ‫ערמומיות וואס ער האט געהאט‪.‬‬ ‫האבן גאות אויך‪ .‬ווען א מענטש איז א מנהיג‪ ,‬דארף‬ ‫ער האבן די מדה פון גאות‪ .‬ער קען נישט זיין קיין‬ ‫מען זיצט און מען לערנט‪ ,‬די תורה שארפט אויס‬ ‫מעקעלע און פירן א ציבור‪ .‬און יעדער מענטש פאר‬ ‫דעם קאפ‪ ,‬די תורה ברענגט חכמה‪ .‬יעקב איז געווען‬ ‫זיך‪ ,‬ווען עס קומט צו עבודת ה'‪ ,‬דארף ער זיך‬ ‫יושב אהלים‪ ,‬ער איז געזעסן און געלערנט‪ ,‬ער איז‬ ‫האלטן שטאלץ‪ ,‬ויגבה לבו בדרכי ה' (דברי הימים ב יז ‪-‬‬ ‫געווען א חכם מחוכם‪ .‬אבער ער האט געניצט זיין‬ ‫ו)‪ ,‬איך בין א יוד‪ ,‬איך קען אויפטון‪ ,‬מיינע מצוות‬ ‫חכמה‪ ,‬ווען מען האט עס געדארפט צו האבן‪ .‬איש‬ ‫ומעשים טובים האבן א חשיבות אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫תם‪ ,‬ער איז געווען א איש אויפן תמימות‪ .‬מי שאינו‬ ‫חריף לרמות‪ ,‬ווען איינער איז נישט קיין חריף צו‬ ‫עס איז דא א מדה פון זריזות‪ ,‬א גוטע מדה‪ ,‬אבער‬ ‫נארן‪ ,‬נקרא תם‪ .‬דער ווערט גערופן א תם‪ .‬אבער‬ ‫עס ווענדט זיך ווען‪ .‬ווען א מענטש איז‬ ‫איינער וואס קען ניצן ביידע‪ ,‬ער קען זיין אינו חריף‬ ‫איבערגעאיילט‪ ,‬און אלעס טוט ער שנעל‪ ,‬און ער‬ ‫לרמות‪ ,‬אבער ער קען עס ניצן ווען מען דארף עס יא‬ ‫טראכט נישט וכדומה‪ ,‬איז עס א מדה גרועה‪ .‬א‬ ‫האבן‪ ,‬דער איז נישט קיין תם‪ ,‬דער איז א 'איש' תם‪,‬‬ ‫מענטש דארף זיין באזעסן‪ ,‬ער דארף נישט זיין‬ ‫דער איז א איש אויף זיין תמימות‪.‬‬ ‫איבערגעאיילט אויף א זאך‪ ,‬אבער ווען עס קומט צו‬ ‫טון א גוטע זאך‪ ,‬דארף ער האבן די מדה פון זריזות‪.‬‬ ‫די זעלבע איז ער געווען א 'איש' נישט נאר אויפן‬ ‫איך וויל ארויסברענגען וואס עס מיינט די ווארט‬ ‫תם‪ ,‬ער איז געווען א איש יושב אהלים‪ .‬אוודאי די‬ ‫'מדה'‪ ,‬אז עס איז א מאס‪ ,‬מען דארף האבן ביידע‪.‬‬ ‫חשוב'סטע זאך איז צו זיצן אין בית המדרש און‬ ‫לערנען‪ ,‬ותלמוד תורה כנגד כולם (פאה א‪-‬א)‪ ,‬עס איז‬ ‫די זעלבע איז לרמות‪ ,‬צו נארן יענעם‪ .‬אוודאי איז א‬ ‫נישט דא קיין שום זאך וואס איז חשוב'ער פון לימוד‬ ‫שלעכטע מדה צו זיין מיט ערמומיות‪ ,‬אלעס איז‬ ‫התורה‪ .‬אבער עס איז דא זאכן וואס א מענטש דארף‬ ‫אויסגע'חשבונ'ט‪ ,‬געדריידלט ווי אזוי מען קען‬ ‫זיך אויפשטעלן פון די גמרא‪ ,‬זמן תורה לחוד‪ ,‬זמן‬ ‫שווינדלען וכדומה‪ .‬אבער אמאל איז דא וואס מען‬ ‫תפלה לחוד (שבת י‪ .).‬ווען עס קומט צו דאווענען‪,‬‬ ‫טרעפט זיך מיט אזא רשע ווי לבן‪ ,‬דארף מען האבן‬ ‫דארף מען אוועקגעבן צייט פאר דאווענען‪ .‬ווען עס‬ ‫די מדה פון ערמומיות‪ ,‬ווייל עס איז אויך א מדה‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫א איש תם‪ ,‬איז ער געווען א איש יושב אהלים אויך‪.‬‬ ‫קומט אונטער א מצוה עוברת‪ ,‬א מצוה וואס גייט‬ ‫ער האט געוואוסט ווען ער דארף זיין א יושב אהל‪,‬‬ ‫אדורך‪ ,‬איז ער מחויב זיך אפצושטעלן פונעם‬ ‫און ווען ער דארף צומאכן די גמרא‪ ,‬און ווען ער‬ ‫לערנען און מקיים זיין די מצוה‪ ,‬אויב מען קען עס‬ ‫דארף העלפן יענעם‪ .‬דאס איז די מדה פון יעקב‪ .‬א‬ ‫נישט טון שפעטער‪ .‬א מצוה וואס איז אפשר‬ ‫יוד דארף אויסניצן אלע מדות וואס דער‬ ‫לעשותה על ידי אחרים‪ ,‬וואס מען קען עס נישט טון‬ ‫אייבערשטער האט אים געגעבן‪ ,‬אויפן ריכטיגן‬ ‫דורך א צווייטן‪ ,‬דארף ער עס טון אפילו עס איז‬ ‫וועג‪ .‬אמאל דארף מען אויסניצן תמימות‪ ,‬אמאל‬ ‫אינמיטן לערנען (מועד קטן ט‪ .):‬אז מען דארף אמאל‬ ‫דארף מען אויסניצן צו זיצן אין בית המדרש‪ ,‬און‬ ‫טון א חסד מיט א צווייטן‪ ,‬און קיינער קען נישט טון‬ ‫אנדערע מדות וואס מען דארף צו האבן‪ .‬תתן אמת‬ ‫דעם חסד פאר יענעם‪ ,‬נאר ער‪ ,‬איז מען מחויב מבטל‬ ‫ליעקב (מיכה ז ‪-‬כ)‪ ,‬פון איין זייט איז יעקב'ס מדה‪ ,‬די‬ ‫צו זיין פון תורה‪ ,‬אויב מען קען עס נישט טון‬ ‫מדה פון אמת‪ ,‬ער איז אבער געווען א איש תם‪ ,‬ער‬ ‫שפעטער‪ ,‬און ארויסהעלפן פאר יענעם‪ ,‬וכדומה‪.‬‬ ‫איז געווען א איש‪ ,‬ווייל ער האט געוואוסט ווען‬ ‫מען דארף גיין מיטן אמת‪ ,‬און ווען מען דארף זיך‬ ‫יעקב איז געווען א איש יושב אהלים‪ ,‬ער איז‬ ‫פירן אנדערש‪.‬‬ ‫געזעסן און געלערנט‪ .‬אבער אזוי ווי ער איז געווען‬ ‫בסעודת ברית מילה של בן הר"ר משה פאלקאוויטש הי"ו‬ ‫עש"ק פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫שטיין אז ער האט גע'מל'ט עשו‪ ,‬און יעקב האט ער‬ ‫מען האט פריער געהערט אזעלכע חשוב'ע ווערטער‬ ‫נישט געדארפט מל'ן‪ ,‬ווייל יעקב איז דאך נולד מהול‪,‬‬ ‫פונעם זיידן זאל זיין געזונט‪ ,‬ער האט זיך געשטעלט‬ ‫וועגן דעם ווערט נישט אויסגערעכנט דא אין די‬ ‫פארוואס עס איז נישט אויסגערעכנט דא אין די‬ ‫פרשה די מצוה פון מילה‪.‬‬ ‫פרשה אז יצחק האט גע'מל'ט די קינדער‪ .‬ביי אברהם‬ ‫שטייט‪ ,‬אז ער האט גע'מל'ט יצחק (בראשית כא‪-‬ד)‪.‬‬ ‫איך האב געזעהן שטיין‪ ,‬אז ביי יעקב שטייט (בראשית‬ ‫פארוואס שטייט נישט ביי יצחק‪ ,‬אז ער האט זיי‬ ‫כה‪-‬כו)‪ ,‬ויקרא שמו יעקב‪ ,‬אז ער האט אים גערופן‬ ‫גע'מל'ט‪ .‬נאר יעקב איז געווען נולד מהול (ב"ר פד‪-‬ו)‪,‬‬ ‫יעקב‪ ,‬יצחק האט אים א נאמען געגעבן יעקב‪ .‬ביי‬ ‫איש תם יושב אוהלים‪ ,‬תם גייט ארויף אז ער איז‬ ‫עשו שטייט‪' ,‬ויקראו' שמו עשו‪ ,‬מען האט אים‬ ‫געווען תמים‪ .‬עשו‪ ,‬שטייט אין בעלי תוספות (ריש‬ ‫גערופן עשו‪ ,‬עס שטייט נישט‪ ,‬אז דער פאטער האט‬ ‫פרשתנו) אז ער איז געבוירן געווארן אדמוני‪ ,‬ער איז‬ ‫אים גערופן עשו‪.‬‬ ‫געבוירן געווארן רויט‪ .‬די הלכה איז (שו"ע יו"ד רסג‪-‬א)‪,‬‬ ‫אז אזוי ווי מען מל'ט נישט א קינד וואס איז געל‪,‬‬ ‫איך וועל מקדים זיין א שטיקל ווארט דערצו‪ ,‬מען‬ ‫מל'ט מען נישט א קינד וואס איז רויט‪ .‬ווייל דאס‬ ‫זאל עס קענען בעסער פארשטיין‪ .‬עס איז געווען א‬ ‫ווייזט אז די בלוט האט זיך נאכנישט איינגעזאפט‬ ‫יוד וואס האט געוואוינט אין מאנסי‪ ,‬איך רעד פון א‬ ‫געהעריג‪ ,‬די בלוט ליגט צווישן די הויט און די פלייש‪,‬‬ ‫מעשה פון מער ווי פופציג יאר צוריק‪ ,‬עס איז אים‬ ‫וועגן דעם איז ער רויט‪ .‬און מען דארף ווארטן ביז עס‬ ‫געבוירן געווארן א קינד‪ ,‬און דאס קינד האט געליטן‬ ‫גייט אדורך די רויטקייט‪ ,‬דעמאלטס קען מען אים‬ ‫אויפן הארץ‪ .‬מיין טאטע איז געווען מוהל ביי דעם‬ ‫מל'ן‪ .‬האט יצחק נישט גע'מל'ט עשו‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫קינד‪ ,‬מען האט אים נישט גע'מל'ט באצייטנס‪ ,‬ווייל‬ ‫געווען אן אדמוני‪ .‬שפעטער האט ער באמערקט אז‬ ‫ער האט געהאט א הארץ‪-‬פעלער‪ ,‬עס האט גענומען‬ ‫דאס איז א זאך וואס איז אין טבע ביי אים‪ ,‬ער איז אן‬ ‫דריי יאר ביז עס האט זיך פארהיילט דער הארץ‪ ,‬און‬ ‫אדמוני‪ ,‬עס האט נישט צו טון מיט די בלוט‪ ,‬האט ער‬ ‫מען האט אים הערשט דעמאלטס גע'מל'ט‪ ,‬ווען ער‬ ‫אים געוואלט מל'ן‪ ,‬און ער האט געוואלט ווארטן ביז‬ ‫איז אלט געווארן דריי יאר‪ .‬מען האט אים גע'מל'ט‬ ‫ער ווערט בר מצוה‪ ,‬וועט מען אים דעמאלטס מל'ן‪,‬‬ ‫אין שפיטאל‪ ,‬אקעגן א דאקטער‪ ,‬און מען האט אים‬ ‫דעמאלטס האט עשו נישט געוואלט‪ .‬קומט אויס אז‬ ‫נישט געגעבן א נאמען ביז צום ברית‪ ,‬מען האט אים‬ ‫עשו איז טאקע נישט גע'מל'ט געווארן‪ ,‬קען נישט‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫נאמען‪ ,‬האט אים יעדער גערופן לויט ווי אזוי ער‬ ‫גערופן 'יונגעלע'‪ .‬אלע יארן האט ער געהייסן‬ ‫האט אויסגעקוקט‪ .‬ער איז דאך געווען עשוי‪ ,‬ער איז‬ ‫יונגעלע‪ ,‬ביז מען האט אים גע'מל'ט‪ .‬און איך שטעל‬ ‫געווען באשאפן אזוי ווי א אדרת שער‪ ,‬האט אים‬ ‫מיך פאר אז דאס איז מסתמא געווען בהוראת חכם‪,‬‬ ‫איינער גערופן‪ ,‬דער איז דער עשו‪ ,‬ער איז דער‬ ‫עס איז נישט פון זיך אליין‪ ,‬אז מען זאל א נאמען‬ ‫פארטיגער‪ .‬ווען ער איז עלטער געווארן‪ ,‬איז ער‬ ‫געבן נאר בשעת'ן ברית‪.‬‬ ‫געווען א רויטער‪ ,‬האט מען אים גערופן אדום‪ ,‬ער‬ ‫איז א רויטער‪ .‬עס איז נישט געווען א נאמען וואס‬ ‫יעקב האט מען א נאמען געגעבן תיכף יעקב‪ ,‬ער איז‬ ‫דער טאטע האט אים געגעבן‪ ,‬נאר 'ויקראו' שמו‪,‬‬ ‫דאך געווען נולד מהול‪ ,‬דארף מען דאך נישט קיין‬ ‫מען האט אים גערופן עשו‪ .‬אז עס איז נישט דא קיין‬ ‫ברית‪ ,‬קען מען אים באלד א נאמען געבן‪ .‬עשו האט‬ ‫ברית‪ ,‬איז נישט דא קיין נאמען‪ .‬ממילא וועגן דעם‬ ‫מען דאך נישט גע'מל'ט תיכף‪ ,‬האט ער דאך נישט‬ ‫שטייט ביי אים 'ויקראו' שמו עשו‪ .‬אבער יעקב וואס‬ ‫געהאט קיין נאמען‪ ,‬איז ער געווען 'יונגעלע'‪ .‬ווען‬ ‫איז געווען א נולד מהול‪ ,‬איז 'ויקרא'‪ ,‬האט אים יצחק‬ ‫מען וועט אים מל'ן‪ ,‬וועט מען אים א נאמען געבן‪.‬‬ ‫גערופן מיטן נאמען יעקב‪.‬‬ ‫מען האט אים דאך געדארפט רופן מיט עפעס א‬ ‫במסיבת יקרא דאורייתא ללומדי כוללנו בבארא פארק‬ ‫מוצש"ק פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫האבן מסיים געווען‪ .‬דער באשעפער זאל אים העלפן‬ ‫עס איז ביי מיר א געוואלדיגע שמחה אטיילצונעמען‬ ‫ער זאל קענען ווייטער טון מצוות ומעשים טובים‬ ‫ביי די מלוה מלכה‪ .‬איך האב נישט מיטגעלערנט‬ ‫מתוך שמחה וטוב לבב‪.‬‬ ‫צוזאמען מיט די כולל יונגעלייט‪ ,‬אבער איך האב‬ ‫פארהערט די כולל יונגעלייט‪ .‬די חדוותא דשמעתתא‬ ‫איך וויל ארויסברענגען א הכרת הטוב פארן ראש‬ ‫וואס איז געווען ווען מען האט פארהערט די‬ ‫הכולל‪ ,‬מיין חשובן זון [הרה" ג רבי יהושע שליט"א]‪,‬‬ ‫יונגעלייט אויסענווייניג‪ ,‬און יעדער האט‬ ‫כלום אב מעיד על בנו‪ ,‬יעדער קען אים דא‪ ,‬עס איז‬ ‫געענטפערט די ראשונים און אחרונים וואס איז‬ ‫נישט שייך איך זאל אים דארפן רימען‪ ,‬איך זאל‬ ‫געווען נוגע‪ ,‬עס איז געווען א אמת'דיגע שמחה צו‬ ‫דארפן זאגן ווער ער איז‪ .‬אלע ווייסן זיין גדלות אין‬ ‫זעהן‪ ,‬אז נאך די יגיעת התורה פון אזויפיל צייט‪,‬‬ ‫תורה‪ ,‬און בעיקר וויפיל ער גיט זיך אוועק פאר די‬ ‫וויפיל מען איז אנגעקומען‪ .‬תחזקנה ידיכם‪ ,‬מען‬ ‫יונגעלייט‪ ,‬ער זאל זיי אויפבויען מיט די בחינות און‬ ‫דארף דאנקן דעם אייבערשטן‪ ,‬דער באשעפער האט‬ ‫מיט די שיעורים וואס ער גיט וועכנטליך פאר די‬ ‫געהאלפן ביז אהער‪ ,‬און מען זאל קענען ווייטער‬ ‫יונגעלייט‪ .‬זאל דער אייבערשטער געבן‪ ,‬ער זאל‬ ‫ממשיך זיין צו לערנען נאך מקצועות התורה‪.‬‬ ‫קענען ווייטער טון להגדיל תורה ולהאדירה‪ ,‬מתוך‬ ‫שמחה וטוב לבב‪.‬‬ ‫איך וויל קודם באדאנקען פאר רבי נחמיה [כ"ץ]‪,‬‬ ‫וואס יעדער ווייסט וויפיל צייט און כח און מוח ליגט‬ ‫*‬ ‫אין דעם‪ ,‬אז דער כולל זאל קענען אנגיין‪ .‬יום ולילה‬ ‫איך האב געוואלט זאגן אפאר ווערטער פאר די‬ ‫לא ישבותו‪ ,‬כאטש ער איז א בעל פרנסה פאר זיך‬ ‫יונגעלייט‪ ,‬דברי תורה צריכין חיזוק‪ .‬און אפאר‬ ‫אליין‪ ,‬דאס איז נישט זיין ארבעט‪ ,‬ער באקומט נישט‬ ‫ווערטער פאר זייערע עלטערן‪ ,‬טאטע און שווער‪,‬‬ ‫קיין פרוטה אחת פון וואס ער טוט פארן כולל‪ ,‬און‬ ‫וואס זיצן צוזאמען דא‪ ,‬וואס זענען אלע א חלק פון‬ ‫פון דעסטוועגן דאך גי ט ער אוועק רוב שעות פונעם‬ ‫די מחזיקי התורה‪ .‬מען קען נישט היינט לערנען אן‬ ‫טאג‪ ,‬כדי דער כולל זאל קענען אנגיין‪ ,‬און ער זוכט‬ ‫דעם וואס עלטערן העלפן צו דערצו‪ .‬און איך האב‬ ‫אלץ וואס ער קען צוגעבן און צוהעלפן‪ .‬זאל דער‬ ‫געוואלט רעדן עקסטער פאר די בית יעקב אלו‬ ‫אייבערשטער געבן‪ ,‬ער זאל זעהן ווייטער אסאך‬ ‫הנשים‪ ,‬וואס זיי האבן א געוואלדיגע חלק אין דעם‬ ‫שמחות און נחת‪ .‬ער האט דא אויך ברוך ה' א זון‪,‬‬ ‫סיום וואס מען האט יעצט געענדיגט‪.‬‬ ‫וואס האלט מיט‪ ,‬און ער איז אויך געווען פון די וואס‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫די גמרא (ברכות לה‪ ):‬זאגט‪ ,‬מען זאגט אין די פרשה‬ ‫מען געפונט די וואך אין די פרשה‪ .‬יעקב און עשו‬ ‫פון קריאת שמע‪ ,‬ואספת דגנך (דברים יא‪-‬יד)‪ ,‬פרעגט‬ ‫זענען געבוירן געווארן‪ ,‬ויגדלו הנערים‪ ,‬עשו איז‬ ‫די גמרא‪ ,‬וואס איז דער ואספת דגנך‪ ,‬פארוואס דארף‬ ‫געווען א איש יודע ציד‪ ,‬איש שדה‪ ,‬און יעקב איז‬ ‫די תורה זא גן דו וועסט איינזאמלען דיין דגן‪ .‬אוודאי‬ ‫געווען א איש תם יושב אוהלים‪' .‬יעקב' זענען דאך די‬ ‫אויב מען האט דגן‪ ,‬זאמלט מען עס איין‪ .‬דער‬ ‫כולל יונגעלייט‪ ,‬איש תם יושב אהלים‪ ,‬מען זיצט‬ ‫'ואספת' איז דאך נישט וויכטיג אז די תורה זאל עס‬ ‫באהלה של תורה און מען לערנט‪ .‬עשו איז געווען א‬ ‫שרייבן‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬עס שטייט אין פסוק (יהושע‬ ‫יודע ציד‪ ,‬איין פשט אין רש"י איז‪ ,‬ער האט געוואוסט‬ ‫א‪-‬ח) לא ימוש ספר התורה הזה מפיך‪ ,‬יכול דברים‬ ‫ווי אזוי מען נארט דעם טאטן‪ ,‬דער טאטע זאל מיינען‬ ‫ככתבם‪ ,‬מען קען מיינען אז מען דארף זיצן אין כולל‬ ‫אז ער איז א תלמיד חכם און ער לערנט‪ .‬ער האט אים‬ ‫און זיך נישט אפגעבן מיט פרנסה‪ ,‬תלמוד לומר‬ ‫געפרעגט היאך מעשרין את המלח‪ ,‬היאך מעשרין את‬ ‫ואספת דגנך‪ ,‬הנהג בהם מנהג דרך ארץ‪ .‬עס איז‬ ‫התבן (ב"ר סג ‪-‬י)‪ ,‬ווי אזוי גיט מען מעשר פון דעם‪ ,‬און‬ ‫טאקע דא א מצוה פון לא ימוש ספר התורה הזה‬ ‫פון יענץ‪ .‬ער האט נישט געטראפן קיין אנדערע‬ ‫מפיך‪ ,‬אבער א מענטש דארף ברענגען פרנסה‪.‬‬ ‫שאלות צו פרעגן‪ ,‬נאר אין הלכות מעשר‪ ,‬ווי אזוי מען‬ ‫ואספת דגנך‪ ,‬גיי ארויס און ברענג דיר דיין פרנסה‪.‬‬ ‫גיט מעשר פון מלח און פון תבן?! פארוואס האט ער‬ ‫אזוי האט רבי ישמעאל געזאגט‪.‬‬ ‫אים נישט געפרעגט קיין שאלה אין הלכות שבת‪ ,‬צו‬ ‫מען מעג ארויסנעמען די ביינדלעך פון די פיש צו‬ ‫איז געקומען רבי שמעון בן יוחאי‪ ,‬און ער דינגט זיך‪,‬‬ ‫נישט‪ .‬פארוואס האט ער אים נישט געפרעגט קיין‬ ‫אפשר אדם חורש בשעת חרישה‪ ,‬וזורע בשעת‬ ‫שאלה אין הלכות בשר בחלב‪ ,‬צו טמאה איז דא‬ ‫זריעה‪ ,‬וקוצר בשעת קצירה‪ ,‬וזורה בשעת הרוח‪,‬‬ ‫דערביי בשר בחלב‪ ,‬צו נישט‪ .‬צו מען מעג עסן חלב‬ ‫תורה מה תהא עליה? מען קען נישט ביידע‪ .‬מען‬ ‫שקדים‪ .‬עס דא אסאך הלכות אין די תורה וואס ער‬ ‫קען נישט זיין א ואספת דגנך‪ ,‬זיצן אויפן פעלד‪,‬‬ ‫קען פרעגן‪ .‬פארוואס האט ער געזוכט צו כאפן דעם‬ ‫אקערן תבואה‪ ,‬אנבויען תבואה‪ ,‬שניידן תבואה‪ ,‬און‬ ‫טאטן מיט די שאלה פון ווי אזוי מען מעשר'ט מלח‬ ‫דו וועסט אויסוואקסן א תלמיד חכם‪ .‬עס גייט נישט‬ ‫און תבן‪ .‬עפעס ליגט דאך דערין‪.‬‬ ‫ביידע צוזאמען‪ .‬אלא‪ ,‬עס איז יא דברים ככתבם‪ ,‬לא‬ ‫*‬ ‫ימוש ספר התורה הזה מפיך‪ .‬איי וואס טוט זיך מיט‬ ‫ואספת דגנך‪ ,‬דאס וועט דער אייבערשטער מאכן‪.‬‬ ‫און די תורה פארציילט שפעטער‪ ,‬אז יעקב האט‬ ‫דער באשעפער וועט צושיקן‪ ,‬אז מלאכתו וועט זיין‬ ‫געוואלט בענטשן עשו‪ ,‬און רבקה אמנו האט‬ ‫נעשית על ידי אחרים‪ .‬ווען יודען זענען ראוי‪ ,‬איז‬ ‫אויסגעארבעט אז יעקב זאל קענען באקומען די‬ ‫עמדו זרים ורעו צאנכם (ישעיה סא‪-‬ה)‪ .‬רבי שמעון בר‬ ‫ברכות וואס איז אויסגערעכנט אין די תורה‪ ,‬ויתן לך‬ ‫יוחאי לערנט‪ ,‬אז א מענטש זאל זיצן און לערנען‪,‬‬ ‫האלקים מטל השמים ומשמני הארץ‪ ,‬ורוב דגן‬ ‫פרנסה וועט שוין דער באשעפער צושיקן‪ ,‬גוים‬ ‫ותירוש‪ ,‬יעבדוך עמים‪ .‬עס איז דאך א ענין צו זאגן‬ ‫וועלן טון דיין ארבעט‪.‬‬ ‫מוצאי שבת די פסוקים פון ויתן לך‪ ,‬ממשיך צו זיין די‬ ‫ברכה וואס מען האט באקומען‪ ,‬אויף דער גאנצע‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז עס איז א מחלוקת צו מען‬ ‫וואך‪ .‬און רש"י זאגט‪ ,‬ויתן לך האלקים (בראשית כז ‪-‬‬ ‫דארף טון אן ארבעט מיטן לערנען צוזאמען‪ .‬זאגט‬ ‫כח)‪ ,‬אלקים איז מדת הדין‪ .‬ווען עטץ וועטס זיין ראוי‪,‬‬ ‫די גמרא‪ ,‬הרבה עשו כרבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬ולא‬ ‫וועט עטץ באקומען די ברכות‪ .‬טאמער מען וועט‬ ‫עלתה בידם‪ ,‬כרבי ישמעאל‪ ,‬ועלתה בידם‪ .‬די וואס‬ ‫נישט זיין ראוי‪ ,‬האט ער נישט געגעבן די ברכה‪.‬‬ ‫האבן געוואלט טון אזוי ווי רבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬מען‬ ‫יעקב האט נאר געגעבן די ברכה‪ ,‬אויב אונז וועל מיר‬ ‫האט זיך נישט אפגעגעבן מיט קיין פרנסה‪ ,‬האבן זיי‬ ‫זיין ראוי‪ - .‬אזוי קומט זיך‪ ,‬אז א טאטע יצחק זאגט‬ ‫נישט געהאט קיין פרנסה‪ ,‬און זיי האבן נישט געהאט‬ ‫פאר די קינדער‪ ,‬דו באקומסט נאר אויב דו ביסט‬ ‫קיין תורה אויך נישט‪ .‬מען קען נישט לערנען‪ ,‬אז‬ ‫ראוי‪ ,‬און אויב דו ביסט נישט ראוי‪ ,‬גיב איך נישט?‬ ‫מען איז נישט אויסגעהאלטן מיט פרנסה‪ .‬די וואס‬ ‫וואו איז די רחמנות פון יצחק אויף כלל ישראל‪ .‬ער‬ ‫האבן געטון ווי רבי ישמעאל‪ ,‬די איז עלתה בידם‪.‬‬ ‫גייט בענטשן א קינד‪ ,‬נאר אויב מען וועט זיין ראוי‪,‬‬ ‫ווען מען טוט ביידע‪ ,‬פרנסה און מען לערנט‪ ,‬ביי זיי‬ ‫און אויב נישט‪ ,‬וויל ער נישט געבן די ברכה‪ .‬עפעס‬ ‫האלט זיך די תורה‪.‬‬ ‫מוז דאך ליגן דערין‪.‬‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫הארץ ורו ב דגן ותירש‪ ,‬דאס איז אפילו מען איז‬ ‫די מפרשים שרייבן שוין‪ ,‬ווען עס איז 'הרבה' עשו‬ ‫נישט זוכה‪ .‬די 'אלקים' איז אויף יעבדוך עמים‪ .‬ווען‬ ‫כרבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬ווען די גאנצע וועלט זאל טון‬ ‫מען איז זוכה‪ ,‬דעמאלטס דארף מען גארנישט טון‪,‬‬ ‫ווי רבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬יעדער וועט זיך אריינזעצן‬ ‫עס איז 'יעבדוך עמים'‪ ,‬א צווייטער טוט די ארבעט‪.‬‬ ‫אין כולל און לערנען‪ ,‬און קיינער וועט זיך נישט‬ ‫אז מען איז נישט זוכה‪ ,‬וועט אויך דער‬ ‫אפגעבן מיט קיין פרנסה‪ ,‬איז לא עלתה בידם‪ ,‬קען‬ ‫אייבערשטער געבן‪ ,‬אבער דעמאלטס דארף מען‬ ‫נישט זיין קיין תורה‪ .‬אבער ווען עס איז נישט הרבה‬ ‫אליין זוכן דעם פרנסה‪ ,‬מען דארף אליין טון‪ .‬אז‬ ‫עשו כרבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬הרבה טוען אזוי ווי רבי‬ ‫דער אייבערשטער העלפט‪ ,‬מען קען זיצן און‬ ‫ישמעאל‪ ,‬די וועלט טוט ווי רבי ישמעאל‪ ,‬מען לערנט‪,‬‬ ‫לערנען‪ ,‬זאגט ער ווייטער‪ ,‬הוה גביר לאחיך‪ ,‬דו‬ ‫מען איז קובע עתים לתורה‪ ,‬און מען טוט ארבעט‪,‬‬ ‫וועסט זיין א גביר פאר דיינע ברודערס‪ ,‬וישתחוו לך‬ ‫אבער א מיעוט איז דא וואס זיי פירן זיך ווי רבי‬ ‫בני אמך‪ ,‬פון דיין משפחה אליין‪ ,‬דיינע בני אמך‬ ‫שמעון בר יוחאי‪ ,‬די וועלן האבן הצלחה אין תורה‪.‬‬ ‫וועלן זוכן דיך ארויסצוהעלפן‪ ,‬אז דו זאלסט קענען‬ ‫זוכה זיין צו תורה‪.‬‬ ‫דאס איז טייטש‪ ,‬מען קען נישט אריינזעצן די גאנצע‬ ‫וועלט אין כולל אריין‪ ,‬מען דארף ברענגען פרנסה‪,‬‬ ‫דאס איז די ברכה וואס דער אייבערשטער גיט פאר‬ ‫אבער די מיעוט‪ ,‬אשרי חלקם פון די וואס קענען זיין‬ ‫די וואס זיצן און לערנען תורה‪ .‬מען האט אסאך מאל‬ ‫פון די וואס זענען נישט חורש בשעת חרישה‪ ,‬ער איז‬ ‫חשבונות‪ ,‬וואס וועט זיין שפעטער‪ ,‬ווי אזוי וועל איך‬ ‫נישט זורע בשעת זריעה‪ ,‬עס אינטערעסירט אים‬ ‫קענען אויסהאלטן‪ ,‬ווי אזוי וועל איך קענען צאלן‬ ‫נישט וואס עס טוט זיך אינדרויסן‪ ,‬ער זיצט און ער‬ ‫רענט‪ ,‬ווי אזוי וועל איך קענען חתונה מאכן קינדער‪.‬‬ ‫לערנט‪ .‬פרנסה‪ ,‬וועט אים דער באשעפער באזארגן‪,‬‬ ‫מען דארף לעבן אן חשבונות‪ .‬קיינער האט נאך נישט‬ ‫עס וועט זיין מלאכתו נעשית על ידי אחרים‪ ,‬די‬ ‫דערלייגט אויפן אייבערשטן‪ .‬ווען א מענטש איז זיך‬ ‫מלאכה וועט געשען דורך אנדערע‪ .‬אז מען איז זוכה‪,‬‬ ‫מפקיר פאר תורה‪ ,‬טוט דער אייבערשטער צושיקן אז‬ ‫איז עמדו זרים ורעו צאנכם‪ ,‬עס קומט דורך גוים‪ .‬אז‬ ‫דער סוף איז עלתה בידם‪ .‬דער סוף איז‪ ,‬אז זיי האבן‬ ‫מען איז נישט זוכה‪ ,‬מען איז אין גלות‪ ,‬איז מען זוכה‬ ‫תורה וגדולה במקום אחד‪ .‬דער באשעפער פארלאזט‬ ‫אז דער אייבערשטער שיקט צו די זבולונ'ס‪ ,‬וואס זיי‬ ‫נישט‪ ,‬דער באשעפער טוט צושיקן וואס מען דארף‬ ‫גייען מפרנס זיין דעם יששכר‪ .‬אז מען איז זוכה צו זיין‬ ‫צו האבן‪.‬‬ ‫פון די וואס זענען אזוי ווי רבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬אז‬ ‫מען איז זוכה צו זיצן באהלה של תורה‪ ,‬איז דא א‬ ‫*‬ ‫הבטחה פונעם אייבערשטן‪ ,‬אז דער באשעפער וועט‬ ‫יצחק האט צוויי קינדער‪ .‬ער הא ט א יעקב מיט אן‬ ‫נישט פארלאזן‪ .‬עס וועלן זיך אייביג טרעפן נדיבי עם‪,‬‬ ‫עשו‪ .‬יעקב ווייסט ער‪ ,‬אז ער איז א איש תם יושב‬ ‫וואס וועלן צוהעלפן אז די לומדי תורה זאלן קענען‬ ‫אהלים‪ ,‬ער זיצט אין כולל און ער לערנט‪ ,‬ער טוט‬ ‫זיצן און לערנען‪.‬‬ ‫וואס ער דארף צו טון‪ .‬עשו איז דאך אן איש שדה‪,‬‬ ‫ער גייט ארויס ארבעטן אינדרויסן‪ .‬און דער עשו איז‬ ‫יצחק בענטשט יעקב‪ ,‬ויתן לך האלקים מטל השמים‬ ‫געווען זייער נזהר אין כיבוד אב‪ ,‬אזוי שטייט אין‬ ‫ומשמני הארץ‪ ,‬ורוב דגן ותירוש‪ .‬וויפיל צייט דארף א‬ ‫מדרש (ב"ר סה ‪-‬יב)‪ ,‬אלע זיינע זכותים איז פאר די‬ ‫מענטש אוועקגעבן‪ ,‬ווען ער האט משמני הארץ‪,‬‬ ‫כיבוד אב וואס ער האט געטון‪ .‬ער האט געוואוסט‬ ‫ורוב דגן ותירוש‪ .‬ווען וועט ער זיצן און לערנען?‬ ‫אז דער טאטע יצחק האט פון אים נישט קיין סאך‬ ‫דאס איז א ברכה? דו וועסט האבן ורוב דגן ותירוש‪,‬‬ ‫נחת‪ .‬ער איז אן עשו‪ ,‬ער איז אן איש יודע ציד‪ ,‬אן‬ ‫און זיין פארנומען מיט די ארבעט? זאגט יצחק‪ ,‬ניין‪,‬‬ ‫איש שדה‪ ,‬ער דרייט זיך אינדרויסן‪ .‬מיט וואס קען‬ ‫דו וועסט טאקע האבן רוב דגן ותירוש‪ ,‬אבער דו‬ ‫ער בארואיגן דעם פאטער אויף זיין הנהגה ווי אזוי‬ ‫וועסט נישט טון די ארבעט‪ .‬יעבדוך עמים וישתחוו‬ ‫ער פירט זיך? האט ער געזאגט‪ ,‬טאטע‪ ,‬יעקב זיצט‬ ‫לך לאומים‪ ,‬די עמים‪ ,‬זיי וועלן טון דיין ארבעט‪ ,‬זיי‬ ‫און לערנט‪ ,‬איך בין דער מחזיק תורה‪ ,‬איך גיי אים‬ ‫וועלן זיין די עמדו זרים ורעו צאנכם‪.‬‬ ‫העלפן‪ .‬איך בין טאקע אן איש יודע ציד‪ ,‬אן איש‬ ‫שדה‪ ,‬אבער מיט דעם געלט וואס איך ברענג אריין‪,‬‬ ‫די ערשטע העלפט פונעם פסוק באקומט מען‬ ‫העלף איך פאר יעקב‪ .‬עס איז דא אהלי שם ועבר‬ ‫שטענדיג‪ ,‬ויתן לך האלקים מטל השמים ומשמני‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~טו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ישראל‪ ,‬עס איז דא א יששכר מיט א זבולון‪ ,‬עס איז‬ ‫וואו מען זיצט און מען לערנט‪ ,‬איך גיי זיי‬ ‫דא לומדי תורה און עס איז דא מחזיקי תורה‪.‬‬ ‫אויסהאלטן אז זיי זאלן קענען לערנען‪.‬‬ ‫*‬ ‫ווי אזוי וועט אים דער טאטע גלייבן אז ער טוט‬ ‫די גרעסטע שותפים אין די יונגעלייט וואס זיצן און‬ ‫טאקע אזוי‪ .‬ער האט שאלות אין מעשר‪ .‬ער וויל‬ ‫לערנען תורה‪ ,‬זענען די בני בית‪ .‬די בית יעקב אלו‬ ‫געבן מעשר אפילו פון תבן און פון מלח‪ ,‬ער גיט‬ ‫הנשים‪ ,‬ביי זיי קלאפט עס אויס די מערסטע‪ .‬א מאן‬ ‫אוועק פון זיין פארמעגן פאר תורה‪ .‬דאס וועט‬ ‫וואס זיצט און לערנט‪ ,‬קען נישט אהיימברענגען‬ ‫בארואיגן יצחק‪ ,‬אז דער קינד וואס האט נישט זוכה‬ ‫אזויפיל פאר די שטוב‪ ,‬ווי איינער וואס גייט ארויס‬ ‫געווען צו זיין א איש תם יושב אהלים‪ ,‬פון‬ ‫ארבעטן‪ .‬מען קען נישט איינקויפן אלעס וואס מען‬ ‫דעסטוועגן דאך גיט ער אוועק פון זיין פארמעגן‬ ‫וויל‪ ,‬מען דארף אסאך מאל מצמצם זיין‪ .‬דעם חודש‬ ‫פאר די לומדי תורה‪ ,‬דאס וועט בארואיגן יצחק‪ ,‬אז‬ ‫איז געווען א זייטיגע הוצאה‪ ,‬עס פעלט פון געלט‪.‬‬ ‫ער האט א זון וואס לערנט תורה‪ ,‬און ער האט א זון‬ ‫מען קען נישט קויפן א קלייד ווען מען וויל‪ ,‬מען קען‬ ‫וואס לערנט נישט‪ ,‬אבער דער זון איז א מחזיק‬ ‫נישט קויפן א דזשולער"י ווען מען וויל‪ ,‬מען קען‬ ‫תורה‪ ,‬און ער זוכט צו געבן מעשר פון וואס ער האט‪,‬‬ ‫נישט גיין אויף א וואקעישא"ן ווען מען וויל‪ .‬זייער‬ ‫און ער דינגט זיך צו מען דארף אפילו געבן מעשר‬ ‫אסאך טוט דער בית יעקב אויפגעבן פון זייער לעבן‪,‬‬ ‫פון תבן און פון מלח‪ ,‬דאס וועט בארואיגן יצחק מיט‬ ‫כדי די מענער זאלן קענען זיצן און לערנען‪.‬‬ ‫זיינע קינדער‪.‬‬ ‫און זייער שכר איז זייער גרויס‪ .‬אויסער דעם וואס‬ ‫און דאס איז אונזער פליכט‪ .‬יששכר און זבולון‪,‬‬ ‫זיי באקומען א חלק אין וואס די לומדי תורה‬ ‫יונגעלייט זיצן און לערנען‪ ,‬מען האט ברוך ה' קינדער‬ ‫לערנען‪ ,‬עס איז חלק כחלק יאכלו‪ ,‬עס איז יששכר‬ ‫און איידעמער‪ ,‬מען זיצט און מען לערנט תורה‪.‬‬ ‫און זבולון‪ ,‬איז דאך א כל שכן אז די בית יעקב‪ ,‬די‬ ‫יעדער ווייסט אז עס קומט נישט אן גרינג‪ .‬אין‬ ‫נשים וואס זיי העלפן צו‪ ,‬וואס פאר זיי קלאפט אויס‬ ‫היינטיגע צייטן‪ ,‬וואס די הוצאות זענען‬ ‫די שוועריגקייטן פון דעם וואס דער מאן זיצט און‬ ‫אויסערגעווענליך גרויס‪ ,‬פון די פאר דאלער וואס‬ ‫לערנט‪ ,‬איז אוודאי אז דער באשעפער באצאלט זיי‪,‬‬ ‫מען באקומט אין כולל‪ ,‬וויפיל מען זאל נאר געבן‪ ,‬איז‬ ‫נישט נאר אויף יענע וועלט‪ ,‬דער באשעפער‬ ‫אין הקומץ משביע את הארי‪ .‬רוב וואס קענען זיך‬ ‫באצאלט זיי אויך אויף די וועלט‪.‬‬ ‫אויסהאלטן איז נאר וואס עלטערן שטופן אין די זייט‬ ‫פאר די קינדער‪ .‬ביי יעדע געלעגנהייט זוכט מען ווי‬ ‫אז מען האט א מאן וואס זיצט און לערנט‪ ,‬איז די‬ ‫מען קען צוגעבן פאר א קינד‪ ,‬וועכענטליך‪ ,‬צו ביי א‬ ‫שטוב אן אנדערע שטוב‪ .‬די רואיגקייט וואס איז דא‬ ‫געלעגנהייט‪ .‬איז דאס פאר א זון‪ ,‬איז דאס פאר אן‬ ‫אין שטוב‪ ,‬די וועג ווי אזוי מען רעדט איינער צום‬ ‫איידעם‪ ,‬וואס זיצט און לערנט‪ ,‬מען זאל זיי מחזיק‬ ‫צווייטן‪ ,‬די וועג ווי אזוי מען פירט זיך אויף איינער צום‬ ‫זיין‪ .‬דאס איז די ברכה וואס מיר האבן‪ ,‬אז א חלק פון‬ ‫צווייטן‪ ,‬איז אן אנדערע סארט לעבן ווי פון איינעם‬ ‫יודען זענען עוסקים בתורה‪ ,‬און א חלק פון יודען‬ ‫וואס דרייט זיך אויף די גאס‪ ,‬און ער זעהט ווי אזוי‬ ‫זענען די מחזיקי תורה‪.‬‬ ‫אומות העולם פירן זיך אויף‪ .‬עס איז די איידלקייט‪,‬‬ ‫וואס תורה טוט אויסאיידלען דעם מענטש‪ ,‬עס רופט‬ ‫און ברוך ה' אז מען זיצט און מען לערנט‪ ,‬דער‬ ‫זיך אן ווי אזוי מען פירט זיך אויף שפעטער אין שטוב‪.‬‬ ‫באשעפער פארלאזט נישט‪ ,‬דער באשעפער גיט‬ ‫זיי דערלייגן גארנישט אז דער מאן זיצט און לערנט‪.‬‬ ‫פאר יעדן וואס ער דארף צו האבן‪ .‬און פאר די וואס‬ ‫די שטוב וואס ווערט אויפגעצויגן פון א מאן וואס‬ ‫זענען מחזיק תורה‪ ,‬דארף מען נישט זאגן דעם‬ ‫זיצט און לערנט‪ ,‬די קינדער וואס ווערן דארט נתגדל‪,‬‬ ‫געוואלדיגן זכות וואס זיי האבן‪ ,‬אז אין דעם זכות‬ ‫דאס זענען קינדער תלמידי חכמים‪ ,‬קינדער מיט‬ ‫וואס זיי זענען מחזיק תורה‪ ,‬שיקט דער‬ ‫מדות טובות‪ ,‬ווייל דאס ברענגט תורה‪.‬‬ ‫אייבערשטער אריין א ברכה אין אלעם וואס מען‬ ‫טוט‪ .‬קיינער האט נאכנישט דערלייגט אויף תורה‬ ‫תורה איז מתשת כחו של אדם (סנהדרין כו‪ ,):‬עס איז‬ ‫הקדושה‪ .‬וואס מען גיט אויס פאר תורה‪ ,‬טוט די‬ ‫נישט נאר די פשט אז מען ווערט אפגעשוואכט פון‬ ‫תורה צוריקצאלן‪ ,‬און דאס איז דער זכות פון כלל‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~טז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫זיי זענען אוועקגעגאנגען וואוינען פאר זיך‪ .‬עס איז‬ ‫פלאגן זיך אויף תורה‪ .‬עס איז אויך‪ ,‬אז א מאן מיינט‬ ‫געווען ווינטער‪ ,‬עס איז נישט געווען וואו צו‬ ‫אסאך מאל‪ ,‬ער קומט מיט א כח אין שטוב‪ ,‬ער איז‬ ‫וואוינען‪ ,‬מען האט נישט געהאט קיין דירה‪ .‬עס איז‬ ‫דער באא"ס‪ ,‬מען דארף אזוי טון‪ ,‬מען דארף אזוי טון‪.‬‬ ‫געווען א בית התבן‪ ,‬א פלאץ וואס איז געווען שטרוי‪,‬‬ ‫תורה איז מתשת כוחו של אדם‪ ,‬די וואס זיצן און‬ ‫און זיי האבן זיך געלייגט שלאפן דארט אויף שטרוי‪.‬‬ ‫לערנען‪ ,‬זיי קומען אריין אין שטוב מיט אן איידלקייט‪,‬‬ ‫ווען מען ליגט אין שטרוי‪ ,‬איז דאך די שטרוי‬ ‫מען צווינגט נישט ארויף זאכן וואס מען וויל נישט‪,‬‬ ‫אריינגעגאנגען אין די האר‪ ,‬ווי דער סדר איז‪ ,‬און מען‬ ‫מען פארשטייט יענעמ'ס געפילן‪ .‬די וואס זענען זוכה‬ ‫האט געדארפט יעדן אינדערפרי ארויסשלעפן די‬ ‫אז די מענער זיצן און לערנען‪ ,‬דערלייגן גארנישט‪,‬‬ ‫תבן וואס איז געווען אין די האר‪ .‬רבי עקיבא האט‬ ‫נישט פאר זיך‪ ,‬און נישט פאר זייער שטוב‪ ,‬און נישט‬ ‫געוואוסט אז זי פלאגט זיך‪ ,‬און עס איז נישט דא‬ ‫פאר די קינדער וואס ווערן נתגדל אין אזא שטוב‪ .‬און‬ ‫גארנישט אין שטוב‪ ,‬און זי האט פארלוירן איר‬ ‫עלטערן וואס העלפן צו פאר די איידעמער‪ ,‬העלפן זיי‬ ‫גאנצע פארמעגן פון איר טאטן‪ .‬האט ער איר‬ ‫נישט צו‪ ,‬אז דער איידעם זאל זיצן לערנען‪ ,‬נאר זיי‬ ‫געזאגט‪ ,‬ווען דער אייבערשטער וועט מיר העלפן‪,‬‬ ‫העלפן אז זייער טאכטער זאל האבן א שיין רואיג‬ ‫איך וועל זיין רייך‪ ,‬גיי איך דיר קויפן א תכשיט‪ ,‬א‬ ‫לעבן‪ ,‬אז זייערע קינדער און אייניקלעך זאלן‬ ‫'ירושלים של זהב'‪ ,‬א תכשיט וואס וועט זיין‬ ‫אויסוואקסן איידל‪ ,‬און בני תורה‪ .‬דאס איז מען זוכה‬ ‫אויפגעמאלן דערויף די שטאט ירושלים‪.‬‬ ‫דורך דעם וואס מען איז מחזיק תורה‪.‬‬ ‫*‬ ‫עס איז א מוסר השכל פאר די יונגעלייט‪ ,‬צו הערן די‬ ‫שורה פון די גמרא‪ .‬אמאל איז דא וואס מען קען‬ ‫אבער אז מען וויל אריינגיין אביסל טיפער‪ .‬עס איז‬ ‫נישט געבן‪ ,‬מען האט נישט פון וואו צו געבן‪ ,‬אבער‬ ‫מוצאי שבת‪ ,‬פארציילט מען דאך א מעשה‪ ,‬איך וועל‬ ‫אפילו מען זאגט נאר‪ ,‬איך גיי דיר קויפן א טייערע‬ ‫פארציילן א מעשה פון די גמרא (כתובות סב‪ ,:‬נדרים נ‪,).‬‬ ‫דזשולער"י‪ ,‬מאכט עס אויס‪ .‬און די גמרא זאגט‪ ,‬אז‬ ‫און די נשים צדקניות זאלן אהיימנעמען די מעשה‬ ‫עס איז שפעטער מקויים געווארן‪ .‬ווען רבי עקיבא‬ ‫מיט זיך‪ .‬די גמרא פארציילט אויף רבי עקיבא‪ ,‬וואס‬ ‫איז געווארן א גרויסער עושר‪ ,‬האט ער איר‬ ‫רבי עקיבא איז ביז די פערציג יאר געווען אן עם‬ ‫באצאלט‪ ,‬און ער האט איר געקויפט דעם 'ירושלים‬ ‫הארץ‪ ,‬און ער איז געווען אן ארבעטער ביי אן עושר‪,‬‬ ‫של זהב'‪ .‬מען דארף וויסן ווי אזוי מען רעדט אין‬ ‫וואס האט געהייסן כלבא שבוע‪ .‬דער כלבא שבוע‬ ‫שטוב אויך‪ ,‬אפילו ווען עס איז ענג וכדומה‪,‬‬ ‫איז געווען זייער אן ערליכער יוד‪ ,‬ער איז געווען א‬ ‫ארויסברענגען‪ ,‬איך קען מיר נישט העלפן קיין סאך‪,‬‬ ‫גרויסער עושר‪ ,‬ווען מען איז אריינגעקומען הונגעריג‬ ‫אבער איין טאג וועל איך עס באצאלן‪ .‬דער‬ ‫ווי א כלב‪ ,‬איז מען ארויסגעקומען זאטערהייט‪ .‬און‬ ‫אייבערשטער וועט מיר העלפן‪ ,‬איך וועל זיין אן‬ ‫זי האט געזעהן די איידלקייט פון רבי עקיבא‪ ,‬רבי‬ ‫עושר‪ ,‬וועל איך עס געבן‪.‬‬ ‫עקיבא איז נאך געווען אן עם הארץ‪ ,‬א' ב' האט ער‬ ‫נישט געקענט‪ ,‬קיין איין הלכה האט ער נישט‬ ‫*‬ ‫געקענט‪ .‬און זי האט אים געזאגט‪ ,‬איך בין גרייט‬ ‫פארציילט די גמרא‪ ,‬זיי זענען דארט געזעסן מיט‬ ‫חתונה צו האבן מיט דיר‪ ,‬אויב דו גייסט זיך זעצן‬ ‫אן ארימקייט‪ ,‬איז געקומען אליהו‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫לערנען‪ .‬ער האט מסכים געווען‪ ,‬ער גייט זיך זעצן‬ ‫פארשטעלט ווי אן ארימאן‪ ,‬און ער קלאפט אויף די‬ ‫לערנען‪ .‬זיי האבן חתונה געהאט‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫טיר דארט אין דעם בית התבן‪ ,‬און ער פרעגט צו ער‬ ‫גארנישט געהאט‪ .‬ווייל ווען דער פאטער האט‬ ‫קען נעמען אביסל שטרוי‪ .‬זיין ווייב האט געהאט א‬ ‫געהערט‪ ,‬אז זי גייט חתונה האבן מיט רבי עקיבא‪,‬‬ ‫קינד‪ ,‬און זי האט נישט קיין שטרוי אויף וואס זיך‬ ‫עס איז נישט געווען א שידוך וואס איז געווען‬ ‫אנצולענען‪ ,‬צו מען קען איר געבן אביסל שטרוי‪ .‬און‬ ‫צוגעפאסט פאר דעם כלבא שבוע‪ ,‬האט ער איר‬ ‫מסתמא האט מען געגעבן‪ .‬רופט זיך אן רבי עקיבא‬ ‫מדיר געווען‪ ,‬ער גיט איר נישט קיין פרוטה אחת‪,‬‬ ‫צו איר‪ ,‬און ער זאגט‪ ,‬זעסטו‪ ,‬עס איז דא מענטשן‬ ‫ווייל זי טוט דעם שידוך‪ .‬און זי האט זיך מפקיר‬ ‫וואס פלאגן זיך מער פון אונז‪ .‬מען האט א קינד‪ ,‬און‬ ‫געווען פאר תורה‪ ,‬כדי חתונה צו האבן מיט רבי‬ ‫מען האט אפילו נישט קיין שטרוי צו געבן‪ ,‬אונז האב‬ ‫עקיבא‪ ,‬ווייל זי האט געזעהן וואס רבי עקיבא קען‬ ‫מיר כאטש שטרוי אויף וואס זיך אנצולענען‪.‬‬ ‫אויסוואקסן‪.‬‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫לעבעדיגע אלמנה‪ - .‬די גמרא רופט אן‪ ,‬אז יענער‬ ‫די מפרשים זענען מסביר‪ ,‬אז אליהו קומט שוין‪ ,‬זאל‬ ‫וואס האט דאס געזאגט‪ ,‬איז געווען א רשע‪.‬‬ ‫ער ברענגען א פאר דאלער אין שטוב‪ .‬ער איז‬ ‫געקומען‪ ,‬ער פארשטעלט זיך אז ער איז אן ארימאן‪,‬‬ ‫האט זי געענטפערט פאר יענעם‪ .‬ווען ער זאל מיך‬ ‫ער דארף אויך האבן שטרוי וכדומה‪ .‬און מען‬ ‫פרעגן‪ ,‬וואלט איך אים געזאגט ער זאל בלייבן‬ ‫ענטפערט דערויף‪ ,‬אליהו האט זיי געוואלט געבן א‬ ‫לערנען נאך צוועלף יאר‪ .‬ווען רבי עקיבא האט דאס‬ ‫דרך אין לעבן‪ .‬איך קען נישט ברענגען געלט ווען‬ ‫געהערט‪ ,‬האט ער זיך אויסגעדרייט‪ ,‬און ער איז‬ ‫עטץ וועטס דארפן האבן‪ .‬יעדע מאל וואס עס וועט‬ ‫צוריקגעגאנגען און געלערנט נאך צוועלף יאר‪ .‬פיר‬ ‫פעלן עפעס געלט אין שטוב‪ ,‬וועט קומען אליהו און‬ ‫און צוואנציג יאר איז ער נישט געווען אינדערהיים‪,‬‬ ‫ברענגען א טשעק און אונטערווארפן אונטער די‬ ‫און ער איז געזעסן און געלערנט תורה‪ .‬און ער איז‬ ‫טיר?! איך גיי דיר געבן אן עצה‪ ,‬וואס דו קענסט עס‬ ‫צוריקגעקומען נאך פיר און צוואנציג יאר‪ ,‬מיט‬ ‫נוצן דיין גאנץ לעבן‪ .‬זאלסט אייביג קוקן‪ ,‬אז עס דא‬ ‫טויזנטער תלמידים‪ .‬און זי האט געוואלט צוקומען‬ ‫מענטשן וואס האבן ווייניגער פון דיר‪ .‬דאס וועט דיך‬ ‫צו רבי עקיבא‪ ,‬און מען האט איר אזוי‬ ‫טרייסטן‪ ,‬און דאס וועט דיר געבן דעם כח‪ ,‬אז דו‬ ‫אוועקגעשטופט‪ .‬האט רבי עקיבא געזאגט‪ ,‬לאזט‬ ‫זאלסט קענען ווייטער אנהאלטן‪.‬‬ ‫איר צו‪ ,‬שלי ושלכם שלה היא‪ .‬שלי‪ ,‬מיין תורה‪,‬‬ ‫ושלכם‪ ,‬און ענקער תורה‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫אמת עס איז ענג אין שטוב‪ ,‬אמת מען האט נישט‪,‬‬ ‫אויפגעשטעלט אזויפיל תלמידים‪ ,‬שלה היא‪ ,‬דאס‬ ‫אבער עס איז דא אסאך שטובער וואס ליידן אסאך‬ ‫איז צו פארדאנקען פאר מיין ווייב רחל‪ .‬זי האט‬ ‫און אסאך מער‪ .‬וואס מען האט ווייניגער‪ ,‬מען האט‬ ‫צוגעברענגט דערצו‪.‬‬ ‫לא עלינו נישט קיין געזונט קינד‪ ,‬מען האט לא עלינו‬ ‫פראבלעמען‪ ,‬דער אייבערשטער זאל אפהיטן יעדן‬ ‫וויפיל ליגט אין דעם‪ ,‬וואס א מענטש קען זיך מיט‬ ‫איינעם‪ .‬וויסן אז דער אייבערשטער פארלאזט נישט‪.‬‬ ‫דעם מחזק זיין‪ ,‬אז ברוך ה'‪ ,‬מיין מאן זיצט און‬ ‫און עס איז דא ערגערס‪ ,‬אייביג דארף מען קוקן‬ ‫לערנט‪ ,‬און ער וועט אויסוואקסן א תלמיד חכם‪ ,‬ער‬ ‫נישט אויף יענעם וואס האט מער‪ ,‬יענער קען זיך‬ ‫וועט שפעטער זיין א מרביץ תורה‪ ,‬ער וועט זיין א‬ ‫ערלויבן מער‪ ,‬יענעמ'ס דירה איז שענער‪ .‬קוקן‬ ‫מלמד‪ ,‬א מגיד שיעור‪ ,‬א שואל ומשיב‪ ,‬ער וועט‬ ‫אייביג אז עס דא מענטשן וואס האבן ווייניגער פון‬ ‫ווערן א דיין‪ ,‬א ראש ישיבה‪ .‬יעדער האט‬ ‫מיר‪ ,‬דאס איז געווען א וועג ווי אזוי ער האט אים‬ ‫פאטענשעל"ס אויסצואוואקסן זייער גרויס‪ .‬עס‬ ‫אויסגעלערנט‪ ,‬אז ביי יעדע זאך וואס וועט אים‬ ‫נעמט טאקע יארן‪ ,‬עס קען נעמען פיר און צוואנציג‬ ‫פעלן‪ ,‬זאל ער אייביג טראכטן‪ ,‬ברוך ה'‪ ,‬אז מיר‬ ‫יאר‪ ,‬אבער נאכדעם וועט אלעס זיין איר שכר‪ .‬אמת‪,‬‬ ‫פעלט נישט וואס יענעם פעלט‪ .‬אזוי פארציילט די‬ ‫מען פלאגט זיך יעצט‪ .‬אמת‪ ,‬עס קומט אן שווער די‬ ‫גמרא‪.‬‬ ‫ערשטע יארן וואס דער מאן זיצט און לערנט‪ ,‬אבער‬ ‫*‬ ‫סוף הכבוד לבוא‪ ,‬דער סוף איז‪ ,‬אז מען האט א מאן‬ ‫א תלמיד חכם‪ ,‬וואס איז אויסגעוואקסן גרויס אין‬ ‫דער סוף איז געווען‪ ,‬אז זי האט אים געזאגט‪ ,‬דו‬ ‫תורה‪ ,‬באקומט מען דעם שכר‪ ,‬נישט אייביג אויף די‬ ‫קענסט אוועקגיין צו רבי אליעזר און רבי יהושע‬ ‫וועלט‪ ,‬אבער מען באקומט עס אויף יענע וועלט‪,‬‬ ‫לערנען אויף צוועלף יאר‪ ,‬און ער איז‬ ‫חלק כחלק יאכלו‪.‬‬ ‫אוועקגעגאנגען‪ .‬ווען ער איז צוריקגעקומען נאך‬ ‫צוועלף יאר‪ ,‬האט ער געהערט ווי איינער זאגט פאר‬ ‫א שטוב דארף האבן שלום ושלוה‪ .‬אז עס איז נישט‬ ‫זיין ווייב‪ ,‬דיין טאטע האט זייער גוט געטון אז ער‬ ‫דא קיין שלום אין שטוב‪ ,‬פעלט אלעס‪' .‬שלוה' איז די‬ ‫האט דיך מדיר געווען פון זיין פארמעגן‪ ,‬ווייל דו‬ ‫ראשי תיבות ש'לי ו'שלכם ל'ה ה'יא‪ .‬דאס איז די‬ ‫האסט חתונה געהאט מיט דעם רבי עקיבא‪ .‬קוק אן‬ ‫שלוה וואס מען ברענגט אריין אין שטוב‪ ,‬אז מען‬ ‫דעם רבי עקיבא‪ ,‬ער האט דיך איבערגעלאזט שוין‬ ‫געדענקט אייביג‪ ,‬אז וואס מיין מאן זיצט און לערנט‪,‬‬ ‫צוועלף יאר‪ ,‬און דו ביסט א לעבעדיגע אלמנה‪ - .‬א‬ ‫וואס ער וועט אויסוואקסן‪ ,‬דאס איז צו פארדאנקען‪,‬‬ ‫לעבעדיגע אלמנה איז ערגער ווי א טויטע אלמנה‪ .‬א‬ ‫ווייל איך האב אים געלאזט לערנען‪ .‬זיין גאנצע תורה‬ ‫טויטע אלמנה קען חתונה האבן‪ ,‬און א לעבעדיגע‬ ‫וועט זיין אויף מיין קרעדיט‪ .‬דאס גיט אסאך חיזוק‬ ‫אלמנה קען נישט חתונה האבן‪ .‬דו ביסט א‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫עס איז שייך צו עולם הבא‪ .‬לערנען‪ ,‬טון מצוות און‬ ‫פאר די בני בית אז זיי זאלן קענען ווייטער צוהעלפן‬ ‫מעשים טובים‪ ,‬און דינען דעם אייבערשטן‪ ,‬זוכה זיין‬ ‫אז די מענער זאלן קענען לערנען‪ .‬עס וועט קומען‬ ‫צו חיי עולם הבא‪ .‬דאס איז די עבודה פונעם איש‪.‬‬ ‫אמאל א צייט וואס מען וועט זיך בענקען‪ ,‬פארוואס‬ ‫ווען מען האט חתונה צוזאמען‪ ,‬עס קומט זיך‬ ‫האב איך נישט געלאזט מיין מאן לערנען נאך א יאר‬ ‫צוזאמען דער איש מיט די אשה‪ ,‬ווערט א שילוב פון‬ ‫לענגער? איך וואלט געקענט האבן נאך א זכות פון‬ ‫די י' מיט די ה'‪ .‬זי לייגט אריין די ארבעט אין די ה'‪,‬‬ ‫תורה‪ .‬עס וואלט שווער געווען אויף דער וועלט? יא‪,‬‬ ‫און אסאך מאל איז זי די וואס ברענגט די פרנסה אין‬ ‫עס וואלט שווער געווען‪ .‬אבער וואס וועל איך‬ ‫שטוב‪ ,‬וואס זי טוט נאך מער אוועקגעבן פון איר‬ ‫באקומען דערפאר‪ .‬ווען א מענטש טראכט אריין אין‬ ‫צייט כדי מען זאל קענען זיצן און לערנען‪ .‬אבער‬ ‫דעם‪ ,‬אז די וועלט איז פארגענגליך‪ ,‬דער תכלית פון‬ ‫דער מאן האט די י'‪ ,‬זיין ארבעט איז עולם הבא‪ .‬און‬ ‫די וועלט איז‪ ,‬צוצוקומען צום חלק לעולם הבא‪,‬‬ ‫דעם י' צוטיילט ער זיך שפעטער מיט איר‪ ,‬עס איז‬ ‫דעמאלטס איז זיין גאנצע מחשבה אויף תורה אן‬ ‫חלק כחלק יאכלו‪.‬‬ ‫אנדערע סארט מחשבה‪ ,‬און מען איז אלעס מקבל‬ ‫מיט א ליבשאפט‪.‬‬ ‫און דאס איז די פליכט פון א יודישע מאמע‪ ,‬וויסן די‬ ‫***‬ ‫חשיבות וואס מען האט‪ ,‬אז דער מאן זיצט און‬ ‫לערנט‪ .‬וויסן אז מיט דעם וואס מען טוט אים‬ ‫איך האב געזען אמאל שטיין‪ .‬אין 'איש' איז דא די‬ ‫העלפן‪ ,‬העלפט מען נישט נאר דער מאן‪ ,‬נאר זי‬ ‫אות י'‪ ,‬אין 'אשה' איז דא די אות ה'‪ .‬די גמרא (סוטה‬ ‫העלפט פאר זיך אליין‪ ,‬איר לעבן איז אנדערש‪.‬‬ ‫יז‪ ).‬זאגט‪ ,‬איש ואשה זכו‪ ,‬שכינה שרויה ביניהם‪ ,‬דער‬ ‫יעדער ווייסט אז דער לעבן אויף די וועלט איז‬ ‫שם י‪-‬ה איז שורה צווישן זיי‪ .‬לא זכו‪ ,‬אז מען איז‬ ‫פארגענגליך‪ .‬קינדער וואס מען לאזט איבער‪ ,‬דאס‬ ‫נישט זוכה‪ ,‬אש אוכלתן‪ ,‬דער באשעפער נעמט‬ ‫איז די חשוב'סטע זאך וואס בלייבט לדורי דורות‪.‬‬ ‫אוועק די י'‪ ,‬ער נעמט אוועק די ה'‪ ,‬בלייבט אש‪ .‬די‬ ‫ערליכע קינדער‪ ,‬תלמידי חכמים‪ ,‬איידל‪ ,‬דאס קומט‬ ‫גמרא (מנחות כט‪ ).‬זאגט‪ ,‬כי בי‪-‬ה ה' צור עולמים‬ ‫פון א שטוב פון תורה‪ .‬און מיט דעם העלפט זי צו‪,‬‬ ‫(ישעיה כו‪-‬ד)‪ ,‬דער באשעפער האט באשאפן צוויי‬ ‫אז זי קען אויפשטעלן א שטוב פון תורה‪.‬‬ ‫וועלטן‪ ,‬איינס האט ער באשאפן מיט א ה'‪ ,‬איינס‬ ‫האט ער באשאפן מיט א י'‪ .‬איני יודע‪ ,‬איך ווייס‬ ‫מען זיצט דאך דא די יששכר'ס מיט די זבולון'ס‬ ‫נישט צו עולם הזה איז מיט א ה'‪ ,‬צו עולם הבא איז‬ ‫צוזאמען‪ ,‬יונגעלייט וואס געבן זיך אוועק פאר תורה‪,‬‬ ‫מיט א ה'‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬עולם הזה איז באשאפן‬ ‫די יששכר'ס‪ ,‬מיט עלטערן וואס העלפן צו אז די‬ ‫געווארן מיט א ה'‪ ,‬שנאמר (בראשית ב‪-‬ד) בהבראם‪,‬‬ ‫קינדער זאלן קענען לערנען‪ .‬ועל כולם די בני בית‪,‬‬ ‫בה"א בראם‪ ,‬ער האט עס באשאפן מיט א ה'‪ .‬עולם‬ ‫וואס זיי זענען די אמת'דיגע לומדי תורה מתוך‬ ‫הזה האט דער אייבערשטער באשאפן מיט א ה'‪,‬‬ ‫הדחק‪ ,‬די דחק קלאפט אויס אויף זיי מער ווי עס‬ ‫עולם הבא האט דער אייבערשטער באשאפן מיט א‬ ‫קלאפט אויס אויפן יונגערמאן‪ ,‬און פון דעסטוועגן‬ ‫י'‪ .‬פרעגט די גמרא‪ ,‬פארוואס פונקט מיט א אות י'‪.‬‬ ‫דאך‪ ,‬נישט נאר אז זיי שטערן נישט פון לימוד‬ ‫זאגט די גמרא‪ ,‬ווייל עולם הבא איז פאר צדיקים‪ ,‬און‬ ‫התורה‪ ,‬נאר זיי געבן חיזוק‪ ,‬זיי העלפן פאר לימוד‬ ‫צדיקים מועטין הן‪ .‬דער אות י' איז א קליינער אות‪,‬‬ ‫התורה‪ ,‬האבן זיי א געוואלדיגן זכות אין דעם סיום‬ ‫נישט יעדער קומט אן אהין‪ .‬דער וואס האט‬ ‫וואס מען איז יעצט מסיים‪.‬‬ ‫אויסגענוצט דאס לעבן אויף דער וועלט פארן‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬די זענען זוכה שפעטער צום חלק‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬צושיקן פרנסה פאר‬ ‫לעולם הבא‪ .‬די וועלט איז די אות ה'‪ ,‬און יענע וועלט‬ ‫יעדן איינעם‪ ,‬עס זאל זיין ויתן לך האלקים מטל‬ ‫איז די אות י'‪.‬‬ ‫השמים ומשמני הארץ‪ ,‬דער באשעפער זאל צושיקן‬ ‫פרנסה בהרחבה‪ ,‬און ברכה פאר יעדן איינעם‪ .‬פאר די‬ ‫ווען מען האט חתונה איש ואשה‪ ,‬קומט זיך צוזאם‬ ‫יונגעלייט קען איך נאר אזויפיל וואונטשן‪ ,‬אז זיי זאלן‬ ‫די ה' מיט די י'‪ .‬די ארבעט פון די אשה איז ה'‪ ,‬אין‬ ‫קענען זאגן אין שטוב‪ ,‬אז דער אייבערשטער זאל‬ ‫עולם הזה‪ .‬זי דארף קאכן‪ ,‬באקן‪ ,‬רוימען די שטוב‪,‬‬ ‫העלפן‪ ,‬אז איך וועל זיין אן עושר‪ ,‬וועל איך אם ירצה‬ ‫צוגרייטן די קינדער‪ .‬וואס עס האט צו טון מיט עולם‬ ‫ה' קויפן א ירושלים של זהב‪ ,‬און עס קענען שנעל‬ ‫הזה‪ ,‬דאס טוט זי‪ .‬דעם מאן'ס ארבעט איז י'‪ ,‬וואס‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫וואס ער איז געווארן א עושר‪ .‬זאל עס מקוים ווערן‬ ‫מקיים זיין‪ .‬די גמרא פארציילט שפעטער אויף רבי‬ ‫ביי אלע לומדי תורה מתוך הדחק‪ ,‬אזוי ווי ביי רבי‬ ‫עקיבא‪ ,‬אז רבי עקיבא איז נאכדעם געווען א‬ ‫עקיבא איז געווען‪ .‬און מיר זאלן אלע אינאיינעם זוכה‬ ‫געוואלדיגער עושר‪ ,‬די גמרא רעכנט אויס זעקס‬ ‫זיין‪ ,‬אקעגן צו גיין משיח צדקנו‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫פלעצער פון וואו ער האט באקומען פארמעגנס‪ ,‬פון‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.84..44.141‬‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כ~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫פרשת תולדות ח "ב תשפ"ה לפ "ק‬ ‫דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ה לפ"ק‬ ‫בדיבורו‪ ,‬ער זאגט א זאך וואס איז נישט ריכטיג‪,‬‬ ‫די וואך אין די פרשה איז דא די ברכות וואס יעקב‬ ‫כאילו עובד עבודה זרה‪ ,‬איז כאילו ער האט געדינט‬ ‫אבינו האט באקומען פון יצחק‪ ,‬וואס דארט ליגן אלע‬ ‫עבודה זרה‪ .‬און ער ברענגט א ראיה פון דעם פסוק‪,‬‬ ‫ברכות וואס יודען דארפן האבן‪ ,‬ויתן לך האלקים מטל‬ ‫אז יעקב האט געזאגט‪ ,‬והייתי בעיניו כמתעתע‪,‬‬ ‫השמים ומשמני הארץ ורוב דגן ותירש‪ .‬די תורה‬ ‫מתעתע דאס איז א לשון פון עבודה זרה‪ ,‬מעשה‬ ‫פארציילט באריכות‪ ,‬אז יעקב האט נישט געוואלט גיין‬ ‫תעתועים (ירמיה י‪-‬טו) שטייט אויף עבודה זרה‪ .‬והייתי‬ ‫נעמען די ברכות‪ ,‬ער האט אראפגעלייגט געוויסע‬ ‫בעיניו‪ ,‬איך וועל זיין אין זיינע אויגן‪ ,‬כמתעתע‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫טענות וואס ער האט‪ ,‬און רבקה האט זיך געדינגען‬ ‫א עובד עבודה זרה‪ .‬די מפרשים שרייבן דארט‪ ,‬וואס‬ ‫מיט יעקב‪ ,‬ביז זי האט אים משכנע געווען‪ ,‬ער זאל גיין‬ ‫האט עס צו טון מיט עובד עבודה זרה? ווייל חותמו‬ ‫מקבל זיין די ברכות‪ - .‬וואס איז געווען די דיון צווישן‬ ‫של הקב"ה אמת (שבת נה‪ ,).‬דעם אייבערשטען'ס חותם‬ ‫רבקה מיט יעקב‪ ,‬צו ער זאל גיין מקבל זיין די ברכות‪.‬‬ ‫איז אמת‪ .‬און אז מען איז משקר אינעם חותם פונעם‬ ‫*‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬איז עס א בחינה פון עובד עבודה זרה‪.‬‬ ‫ווי קומט עס דא אהער‪ ,‬אז יעקב האט געזאגט פאר די‬ ‫יעקב אבינו האט געזאגט פאר זיין מוטער‪ ,‬הן עשו‬ ‫מוטער‪ ,‬והייתי בעיניו כמתעתע‪ ,‬איך וועל זיין ביי אים‬ ‫אחי איש שעיר‪ ,‬ואנכי איש חלק‪ ,‬עשו איז א איש‬ ‫אזוי ווי אן עובד עבודה זרה‪ .‬נישט דאס איז די נקודה‬ ‫שעיר‪ ,‬און איך בין א איש חלק‪ ,‬אולי ימושני אבי‪,‬‬ ‫יעצט‪ ,‬יא דינען עבודה זרה צו נישט דינען עבודה‬ ‫אפשר וועט מיר דער טאטע באטאפען‪ ,‬והייתי‬ ‫זרה‪ .‬דער עיקר איז דאך געווען‪ ,‬והבאתי עלי קללה‬ ‫בעיניו כמתעתע‪ ,‬והבאתי עלי קללה ולא ברכה‬ ‫ולא ברכה‪ ,‬יצחק וועט מיך אנטאפן‪ ,‬און ער וועט זעהן‬ ‫(בראשית כז‪-‬יא)‪ ,‬אנשטאט באקומען א ברכה‪ ,‬וועט ער‬ ‫אז איך בין נישט עשו‪ ,‬וועט ער מיך שעלטן‪ .‬וואס‬ ‫מיך שעלטן‪ ,‬ווייל איך האב אים אויסגענארט‪ ,‬און‬ ‫האט יעקב צוגעגעבן דא‪ ,‬טאמער וועט ער זיין אין די‬ ‫איך האב געוואלט צונעמען די ברכות‪.‬‬ ‫אויגן פונעם פאטער כמתעתע‪.‬‬ ‫די גמרא (סנהדרין צב‪ ).‬דרשנ'ט‪ ,‬כל המחליף בדיבורו‪,‬‬ ‫*‬ ‫ווען א מענטש רעדט נישט אמת'דיג‪ ,‬ער איז מחליף‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר ראובן יואל טובל הי"ו‬ ‫אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫תשפ""ההלפלפ""קק‬ ‫תולדותחח""בבתשפ‬ ‫פרשתתולדות‬ ‫פרשת‬ ‫~א~‬ ‫קודש‪--‬וויען‬ ‫וויען‬ ‫ודברותקודש‬ ‫שיחותודברות‬ ‫שיחות‬ ‫עס קען זיין דער ענין‪ ,‬פארוואס ער האט נאר מורא‬ ‫די תורה פארציילט‪ ,‬אז נאכדעם וואס יעקב האט‬ ‫געהאט אז ער וועט אים אנטאפן‪ ,‬און ער האט נישט‬ ‫מקבל געווען די ברכות‪ ,‬ויהי כאשר כלה יצחק לברך‬ ‫מורא געהאט פונעם קול‪ .‬די גמרא (פסחים ח‪ ):‬זאגט‪,‬‬ ‫את יעקב‪ ,‬ווען יצחק האט געענדיגט בענטשן יעקב‪,‬‬ ‫שלוחי מצוה אינן ניזוקין‪ ,‬ווען א יוד טוט א מצוה‪,‬‬ ‫ויהי אך יצוא יצא יעקב מאת פני יצחק אביו‪ ,‬ווען‬ ‫דארף ער נישט מורא האבן אז ער וועט ארויסגיין‬ ‫יעקב איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬ועשו אחיו בא מצידו‬ ‫מיט א היזק‪ ,‬פון דעם וואס ער האט געטון די מצוה‪.‬‬ ‫(בראשית כד‪-‬ל)‪ ,‬איז עשו אנגעקומען‪ .‬און די תורה‬ ‫מען ווערט נישט געשעדיגט דעמאלטס‪ ,‬עס איז דא‬ ‫פארציילט וואס עס האט פאסירט ביי יצחק אין‬ ‫א שמירה בשעת א יוד טוט א מצוה‪ .‬בשעת ער זיצט‬ ‫שטוב‪ - .‬וואס איז די תורה מאריך‪ ,‬ויהי כאשר כלה‬ ‫אין בית המדרש‪ ,‬ער לערנט‪ ,‬ער דאווענט‪ ,‬האט ער א‬ ‫יצחק לברך את יעקב‪ ,‬ווען ער האט געענדיגט געבן‬ ‫שמירה אז דעמאלטס ווערט ער נישט ניזק‪ .‬ער איז‬ ‫די ברכות פאר יעקב‪ ,‬דעמאלטס איז יעקב‬ ‫עוסק אין א מצוה‪ ,‬איז נישט דא קיין היזק‪.‬‬ ‫ארויסגעגאנגען‪ ,‬אוודאי איז ער נישט ארויסגעגאנגען‬ ‫אינמיטן די ברכות‪ .‬ער האט אויסגעווארט ביז מען‬ ‫די גמרא דרשנ'ט עס פון א פסוק (שמות לד‪-‬כד)‪ ,‬ווען‬ ‫האט געענדיגט די ברכות‪ ,‬און דעמאלטס איז ער‬ ‫מען איז געגאנגען עולה רגל זיין‪ ,‬האט יעדער‬ ‫ארויס‪ .‬דער פסוק וואלט געדארפט זאגן‪ ,‬ואחרי כן‪,‬‬ ‫איבערגעלאזט די שטוב‪ ,‬און ולא יחמוד איש את‬ ‫ווען ער האט געענדיגט די ברכות‪ ,‬יצא יעקב‪ ,‬און עשו‬ ‫ארצך בעלותך לראות את פני ה' אלקיך‪ ,‬מען האט‬ ‫איז אנגעקומען‪ .‬די תורה איז מאריך‪ ,‬ויהי כאשר כלה‬ ‫אלעס איבערגעלאזט הפקר‪ ,‬מען האט‬ ‫יצחק לברך את יעקב‪ ,‬ווען יצחק האט געענדיגט צו‬ ‫איבערגעלאזט די תרנגולת אינדרויסן‪ ,‬מען האט‬ ‫בענטשן‪ ,‬ויהי אך יצוא יצא יעקב‪ ,‬איז יעקב‬ ‫איבערגעלאזט די בהמות אינדרויסן‪ ,‬און קיינער‬ ‫ארויסגעגאנגען‪ ,‬מאת פני יצחק אביו‪.‬‬ ‫האט עס נישט מזיק געווען‪ .‬כאטש עס איז דרכם‬ ‫*‬ ‫לזוק‪ ,‬זאגט די גמרא‪ ,‬כל שכן א אדם וואס איז נישט‬ ‫דרכו לזוק‪ ,‬ער איז אפגעהיטן‪ ,‬ווען דו גייסט פאר א‬ ‫עס קען זיין אז דער פשט דערפון איז‪ .‬יעקב האט‬ ‫מצוה‪ ,‬ווערסטו נישט ניזוק‪ ,‬שלוחי מצוה אינן‬ ‫גע'טענה'ט‪ ,‬אז ער קען נישט גיין‪ ,‬אפשר וועט אים‬ ‫ניזוקין‪.‬‬ ‫דער טאטע טאפן‪ ,‬והייתי בעיניו כמתעתע‪ .‬דער‬ ‫רמב"ן (כז‪-‬יב) פרעגט‪ ,‬פארוואס האט ער נאר מורא‬ ‫די גמרא (קידושין לט‪ ):‬זאגט אבער‪ ,‬אז דאס איז נאר‬ ‫געהאט אז ער וועט אים טאפען‪ ,‬און ער וועט זעהן אז‬ ‫ווען עס איז נישט שכיח היזיקא‪ ,‬אבער א זאך וואס‬ ‫ער איז א איש חלק‪ ,‬און עשו איז א איש שעיר‪.‬‬ ‫איז שכיח היזיקא‪ ,‬עס איז שכיח אז מען זאל ניזוק‬ ‫פארוואס האט ער נישט מורא געהאט פונעם קול‪.‬‬ ‫ווערן‪ ,‬האט נישט די מצוה קיין כח אז עס זאל עס‬ ‫צוויי מענטשן האבן נישט דעם זעלבן קול‪ ,‬די קול‬ ‫שטערן‪ .‬עס שטערט נאר פון זאכן וואס בדרך כלל‬ ‫פון יעקב מיט די קול פון עשו זענען נישט די זעלבע‪.‬‬ ‫קען מען זיין אפגעהיטן דערפון‪ .‬כאטש עס וואלט‬ ‫און ווען ער וועט אנהייבן צו רעדן‪ ,‬וועט ער תיכף‬ ‫געדארפט קומען אויף אים‪ ,‬ווערט ער אפגעהיטן‪,‬‬ ‫דערקענען אז דאס איז נישט דער קול פון עשו‪.‬‬ ‫ווייל שלוחי מצוה אינן ניזוקין‪ ,‬אבער ווען עס איז‬ ‫שכיח היזיקא‪ ,‬איז נישט דא קיין שליח מצוה אינן‬ ‫דער רמב"ן וויל זאגן‪ ,‬אז זיי זענען געווען צוויי‬ ‫ניזוקין‪.‬‬ ‫ברודער'ס‪ ,‬און עס קען זיין אז זיי האבן געהאט‬ ‫ענליכע קולות‪ .‬עס איז אבער שווער צו פארשטיין‪,‬‬ ‫רבקה האט גע'טענה'ט פאר יעקב‪ ,‬גיי מקבל זיין די‬ ‫אז מען זאל האבן ממש די זעלבע קולות‪ ,‬און א‬ ‫ברכות‪ ,‬איך שיק דיך‪ ,‬עס איז דא א מצוה פון כיבוד‬ ‫טאטע זאל נישט דערקענען די קול פון ביידע‪.‬‬ ‫אם‪ ,‬דו ביסט א שליח מצוה‪ ,‬און שלוחי מצוה אינן‬ ‫נאכדעם זאגט ער‪ ,‬מען קען נאכמאכן א קול‪ ,‬אסאך‬ ‫ניזוקין‪ ,‬דו וועסט נישט ניזוק ווערן‪ .‬האט אויף דעם‬ ‫מאל קען מען זיך מאכן רעדן אזוי ווי יענער‪ ,‬האט‬ ‫יעקב געזאגט‪ ,‬שלוחי מצוה אינן ניזוקין נוצט דאך‬ ‫ער געקענט איבערארבעטן זיין קול‪ ,‬אז עס זאל זיין‬ ‫נאר‪ ,‬ווען עס איז נישט שכיח היזיקא‪ .‬מילא דעם‬ ‫אזוי ווי עשו‪ ,‬וועגן דעם האט ער נישט מורא געהאט‬ ‫קול‪ ,‬וואס מען קען מאכן עס זאל אויסקוקן אייניג‪,‬‬ ‫פון דעם‪ ,‬ער האט נאר מורא געהאט פון די בגדים‪,‬‬ ‫אפילו מען קען אמאל באמערקן‪ ,‬אבער מען קען‬ ‫אז ער וועט אים אנכאפן‪ ,‬און ער וועט זעהן אז ער‬ ‫נישט אנרופן אז דאס איז שכיח היזיקא‪ ,‬אז איך זאל‬ ‫איז א איש חלק‪.‬‬ ‫פרשת תולדות ח"ב תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫נאכמער‪ ,‬עס שטייט אין ישמח משה (בפרשתנו ד"ה‬ ‫דארפן חייש זיין דערויף‪ .‬אבער א איש חלק מיט א‬ ‫ויגדלו)‪ ,‬ווי אזוי האט עשו געקענט ברענגען עסן פאר‬ ‫איש שעיר‪ ,‬איז דאך שכיח היזיקא‪ ,‬איך וועל‬ ‫יצחק די אלע יארן‪ ,‬ויאהב יצחק את עשו כי ציד בפיו‬ ‫צוקומען‪ ,‬און ער וועט אנכאפן מיינע הענט‪ ,‬ווי דער‬ ‫(בראשית כה‪-‬כח)‪ ,‬ער האט אים געברענגט ציד‪ .‬עשו‬ ‫רמב"ן זאגט‪ ,‬ער וועט מיר וועלן געבן א קוש‪ ,‬וועט‬ ‫איז דאך געווען א מומר לעבודה זרה‪ ,‬זיין שחיטה‬ ‫ער תיכף דערקענען אז דאס איז נישט עשו‪ ,‬עס איז‬ ‫איז פסול‪ .‬ווי אזוי קען זיין ער זאל מכשיל זיין יצחק‪,‬‬ ‫יעקב‪ .‬ער וועט מיר וועלן ארומנעמען‪ ,‬ווי א טאטע‬ ‫און אים געבן צו עסן א זאך וואס מען טאר נישט‬ ‫נעמט ארום א קינד‪ ,‬און ער וועט מיר וועלן געבן די‬ ‫עסן‪ .‬אין הקב"ה מביא תקלה לצדיקים (חולין ה‪ .):‬ווי‬ ‫ברכות‪ ,‬אפילו ער וועט מיך נישט וועלן טאפן‪ ,‬וועט‬ ‫אזוי קען זיין‪ ,‬אז אלע יארן האט ער געגעסן די‬ ‫ער צוקומען דערצו‪ ,‬און געוואויר ווערן ווער איך בין‪,‬‬ ‫מטעמים וואס עשו האט אים געברענגט‪.‬‬ ‫איז דאך שכיח היזיקא‪ ,‬און אויף שכיח היזיקא קען‬ ‫מען זיך נישט פארלאזן אויף שלוחי מצוה אינן‬ ‫זאגט דער ישמח משה‪ ,‬עשו האט געוואוסט‪ ,‬אז‬ ‫ניזוקין‪.‬‬ ‫איינמאל דער טאטע וועט עסן פון זיינע מאכלים‪,‬‬ ‫וועט ער וויסן אז ער איז א רשע‪ .‬ער וועט‬ ‫האט אים די מוטער געזאגט‪ ,‬אויף דעם איז דא א‬ ‫דערקענען אז דאס איז נבילות וטריפות‪ ,‬ער וועט‬ ‫עצה‪ ,‬איך וועל דיך מאכן אויס שכיח היזיקא‪ ,‬מען‬ ‫עס מרגיש זיין‪ ,‬און ער וועט וויסן ווער עשו איז‪ .‬ער‬ ‫וועט דיר אנטון די בגדי החמודות פון עשו‪ ,‬ממילא‬ ‫וועט אים נישט קענען נארן האיך מעשרין את‬ ‫וועט ער נישט דערקענען‪ .‬און אזוי איז טאקע‬ ‫המלח‪ .‬ווען עשו האט געדארפט ברענגען צו עסן‬ ‫געווען‪ ,‬אז ער האט אים נישט דערקענט‪ ,‬הקול קול‬ ‫פארן פאטער‪ ,‬איז ער געגאנגען צו יעקב‪ ,‬אז יעקב‬ ‫יעקב והידים ידי עשו‪ ,‬ער האט נישט דערקענט אויף‬ ‫זאל עס אים שחט'ן‪ ,‬און יעקב האט עס אים‬ ‫די ידים‪ ,‬אז דאס איז נישט עשו‪ ,‬נאר עס איז יעקב‪.‬‬ ‫גע'שחט'ן‪ ,‬נאכדעם האט ער צוגעגרייט דעם עסן‬ ‫ער האט חייש געווען אויף שכיח היזיקא‪ ,‬און אויף‬ ‫פארן פאטער‪ .‬אז יעקב האט עס גע'שחט'ן‪ ,‬האט ער‬ ‫דעם שכיח היזיקא האט מען צוגענומען די שכיח‬ ‫דאך אריינגעלייגט אין דעם אלע כוונות וואס דארף‬ ‫היזיקא‪ ,‬און ער איז געגאנגען מקבל זיין די ברכות‪.‬‬ ‫צו זיין‪ ,‬און ווען עשו האט געברענגט די מאכלים‬ ‫*‬ ‫פאר יצחק‪ ,‬האט ער געשפירט דערין א טעם גן עדן‪.‬‬ ‫יעקב איז דאך געווען דער וואס האט עס אים‬ ‫די קשיא איז אבער‪ ,‬עשו איז דאך אויך געווען א‬ ‫צוגעגרייט‪ .‬יצחק האט דאך נישט געוואוסט אז דאס‬ ‫עוסק במצוה‪ ,‬דער פאטער האט אים געהייסן‪ ,‬ער‬ ‫קומט פון יעקב‪ ,‬ער האט דאך געמיינט אז דאס‬ ‫זאל אים ברענגען די מטעמים‪ .‬דעם גאנצן‬ ‫קומט פון עשו‪ ,‬ממילא האט ער געהאלטן אז עשו‬ ‫נאכמיטאג איז ער ארומגעגאנגען צוגרייטן מטעמים‬ ‫איז א גרויסער צדיק‪ ,‬ער ברענגט אים אזעלכע‬ ‫פארן פאטער‪ .‬און אין די צייט איז ער ניזוק געווארן‪,‬‬ ‫מאכלים וואס האבן אין זיך אזא טעם קדושה! ‪ -‬איז‬ ‫ווייל אין די צייט איז יעקב געקומען‪ ,‬און ער האט‬ ‫אלע יארן האט עשו געברענגט די מאכלים וואס‬ ‫אים אויסגעכאפט די ברכות‪ .‬שלוחי מצוה זענען דאך‬ ‫יעקב האט גע'שחט'ן‪.‬‬ ‫אינן ניזוקין‪ ,‬ווי אזוי איז עשו יא ניזוק געווארן‪,‬‬ ‫כאטש ער איז געווען דעמאלטס א שליח מצוה‪.‬‬ ‫ווען עשו איז יעצט געגאנגען ברענגען די מאכלים‬ ‫פארן פאטער‪ ,‬האט ער נישט געטראפן יעקב‪.‬‬ ‫אין פשטות איז די קשיא נישט שווער‪ ,‬ווייל עשו איז‬ ‫געווענליך האט ער געוואוסט אז יעקב איז א איש‬ ‫נישט געווען קיין שליח מצוה‪ .‬רש"י זאגט דאך‪ ,‬אז‬ ‫תם יושב אהלים‪ ,‬ער האט געוואוסט זיין אדרעס וואו‬ ‫יצחק האט אים געהייסן ער זאל גיין פאנגען‪ ,‬און‬ ‫ער איז‪ ,‬ער איז געגאנגען אין בית המדרש‪ ,‬און יעקב‬ ‫עשו איז געגאנגען לצוד ציד להביא (בראשית כז‪-‬ה)‪,‬‬ ‫האט עס אים גע'שחט'ן‪ .‬יעצט איז דאך יעקב נישט‬ ‫זאגט רש"י‪ ,‬מאי להביא‪ ,‬אם לא ימצא ציד‪ ,‬יביא מן‬ ‫געווען אין בית המדרש‪ ,‬יעקב איז דאך געווען‬ ‫הגזל‪ .‬דער פאטער האט אים געהייסן ברענגען‬ ‫פארנומען יעצט אליין צוצוגרייטן די מאכלים פארן‬ ‫ערליך‪ ,‬פאנג מיר פון הפקר‪ ,‬און ער איז נישט‬ ‫פאטער‪ ,‬קומט דאך אויס‪ ,‬אז ווען עשו האט‬ ‫געגאנגען פאנגען‪ ,‬ער איז געגאנגען ברענגען פארן‬ ‫געוואלט איינער זאל אים שחט'ן די מאכלים‪ ,‬האט‬ ‫פאטער וואס ער וועט טרעפן‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז ער‬ ‫ער עס געמוזט אליין שחט'ן‪ ,‬ער האט נישט‬ ‫איז נישט געווען דעמאלטס קיין שליח מצוה‪.‬‬ ‫פרשת תולדות ח"ב תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫יצחק האט גענדיגט לברך את יעקב‪ ,‬און עס האט זיך‬ ‫געטראפן יעקב‪ .‬און אז ער האט נישט געטראפן‬ ‫געענדיגט די שליח מצוה‪ ,‬איז ער תיכף‬ ‫יעקב‪ ,‬האט ער דאך אים געברענגט נבילות וטריפות‪,‬‬ ‫ארויסגעגאנגען‪ ,‬און א רגע שפעטער איז עשו‬ ‫איז ער דאך נישט געווען קיין שליח מצוה‪ ,‬ער האט‬ ‫אנגעקומען מצידו‪.‬‬ ‫צוגעגרייט צו עסן נבילות וטריפות‪ .‬אין תרגום יונתן‬ ‫(כז‪-‬לא) שטייט‪ ,‬אז עשו האט נישט געטראפן א‬ ‫*‬ ‫בהמה‪ ,‬האט ער גענומען א כלב‪ ,‬און ער האט עס‬ ‫די גמרא (קידושין לט‪ ):‬זאגט‪ ,‬אפילו שלוחי מצוה‬ ‫גע'הרג'ט‪ ,‬און דאס האט ער געברענגט פארן‬ ‫ווערן נישט ניזוק‪ ,‬אבער טאמער בשעת די מצוה איז‬ ‫פאטער‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז עשו איז נישט געווען קיין‬ ‫ער מהרהר בעבודה זרה‪ ,‬האט ער נישט דעם כח ער‬ ‫שליח מצוה‪ ,‬ממילא האט ער געקענט ניזוק ווערן‪,‬‬ ‫זאל ניצול ווערן‪ .‬אפילו ווען אין די תורה שטייט‬ ‫אז מען האט אים צוגענומען די ברכות‪.‬‬ ‫(דברים כב‪-‬ז) למען ייטב לך והארכת ימים‪ ,‬אויב בשעת‬ ‫*‬ ‫ער איז מקיים כיבוד אב‪ ,‬איז ער מהרהר בעבודה‬ ‫זרה‪ ,‬קען ער ווערן ניזוק‪ .‬די גמרא פארציילט א‬ ‫שלוחי מצוה אינן ניזוקין איז נאר‪ ,‬אז בשעת מען‬ ‫מעשה פון איינעם וואס איז ארויפגעגאנגען ברענגען‬ ‫טוט די מצוה‪ ,‬ווערט מען נישט ניזוק‪ .‬רבקה האט‬ ‫גוזלות פארן פאטער‪ ,‬ער האט מקיים געווען סיי‬ ‫געהייסן יעקב ברענגען מטעמים צום פאטער‪ ,‬ווען‬ ‫שילוח הקן‪ ,‬און סיי כיבוד אב‪ ,‬און ער איז‬ ‫ער האט געענדיגט ברענגען די מטעמים אין שטוב‪,‬‬ ‫אראפגעפאלן און ער איז געשטארבן‪ ,‬זאגט די גמרא‪,‬‬ ‫האט ער געענדיגט די מצוה פון כיבוד אם‪ .‬די מאמע‬ ‫דלמא מהרהר בעבודה זרה הוה‪ ,‬ער איז געווען א‬ ‫האט אים געהייסן ברענגען מטעמים‪ ,‬און עס‬ ‫מהרהר בעבודה זרה‪ .‬שלוחי מצוה נוצט אויף אלעם‪,‬‬ ‫אראפלייגן פארן טאטען‪ ,‬און ער האט אזוי געטון‪,‬‬ ‫אבער מען טאר נישט זיין קיין מהרהר בעבודה זרה‪.‬‬ ‫האט זיך געענדיגט זיין שליח מצוה פון די מאמע‪.‬‬ ‫אבער ער איז נאך אלץ געווען א שליח מצוה‪ ,‬ווייל‬ ‫אויב המחליף בדיבורו איז כאילו עובד עבודה זרה‪,‬‬ ‫יעצט האט ער געהאט כיבוד אב‪ ,‬מאכילו ומשקו‪,‬‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז בשעת ער וועט מחליף זיין‬ ‫געבן צו עסן און צו טרינקען פאר א טאטען אויף‬ ‫בדיבורו‪ ,‬וועט ער יעצט זיין א מהרהר בעבודה זרה‪,‬‬ ‫דער עלטער‪ ,‬איז א מצוה פון כיבוד אב‪ .‬יצחק איז‬ ‫און א מהרהר בעבודה זרה פארלירט דאך דעם כח‬ ‫געווען זקן‪ ,‬ער איז געווען א סומא‪ ,‬ער האט נישט‬ ‫פון שלוחי מצוה‪ .‬ממילא האט ער געזאגט פאר די‬ ‫געזעהן‪ ,‬מען האט אים געדארפט צוגרייטן‪ ,‬און‬ ‫מוטער‪ ,‬דו שיקסט מיך ווייל שלוחי מצוה אינן‬ ‫באדינען מיט די מאכלים‪ .‬מען האט געדארפט‬ ‫ניזוקין‪ ,‬אבער וואס וועט זיין טאמער דער טאטע‬ ‫ברענגען די ערשטע פארציע‪ ,‬די צווייטע פארציע‪,‬‬ ‫וועט מיך אנטאפן‪ ,‬והייתי בעיניו כמתעתע‪ ,‬איך וועל‬ ‫ויבא לו יין וישת‪ ,‬די גאנצע צייט איז יעקב געווען‬ ‫זיין דעמאלטס אזוי ווי אן עובד עבודה זרה‪ ,‬און אויף‬ ‫פארנומען ווייטער מיט א מצוה פון כיבוד אב‪ ,‬ער‬ ‫עובד עבודה זרה נוצט דאך נישט קיין שליח מצוה‬ ‫האט אים געגעבן צו עסן‪.‬‬ ‫אינן ניזוקין‪ ,‬וועל איך דאך ניזוק ווערן‪ - .‬אויף דעם‬ ‫האט זי אים געענטפערט‪ ,‬עלי קללתך בני‪ ,‬דארפסט‬ ‫און דער פאטער זאגט אים‪ ,‬הגישה לי ואכלה מציד‬ ‫נישט מורא האבן‪ ,‬עלי אתאמר בנבואה (תרגום)‪ ,‬מען‬ ‫בני למען תברכך נפשי (בראשית כז‪-‬כה)‪ ,‬איך וויל דיך‬ ‫האט מיר געזאגט‪ ,‬אז דו וועסט נישט האבן קיין‬ ‫נאכדעם בענטשן‪ .‬קומט אויס‪ ,‬ביז יצחק האט נישט‬ ‫קללה פונעם טאטען‪ .‬וועגן דעם האט ער מדגיש‬ ‫געענדיגט דעם תברכך נפשי‪ ,‬איז ער נאך אלץ‬ ‫געווען והייתי בעיניו כמתעתע‪ ,‬געווענליך בין איך א‬ ‫געווען א שליח מצוה‪ .‬די רגע ווען יצחק האט‬ ‫שליח מצוה וואס איז אינן ניזוקין‪ ,‬אבער טאמער איך‬ ‫געענדיגט געבן די ברכה‪ ,‬איז ער געווארן אויס שליח‬ ‫וועל זיין כמתעתע‪ ,‬א עובד עבודה זרה‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫מצוה‪ ,‬דא האט ער שוין מורא געהאט‪ ,‬עשו קען‬ ‫נוצט נישט קיין שלוחי מצוה‪.‬‬ ‫אנקומען יעצט‪ ,‬און ער וועט ניזוק ווערן פון עשו‪.‬‬ ‫איז תיכף ווען ער האט געענדיגט די ברכה‪ ,‬און עס‬ ‫*‬ ‫האט זיך געענדיגט זיין שליח מצוה‪ ,‬איז ער‬ ‫מען קען זיך אויף דעם ווייטער דינגען‪ ,‬פארוואס איז‬ ‫ארויסגעגאנגען פון פאטער'ס שטוב‪ ,‬כדי אז עשו‬ ‫ער א שליח מצוה‪ ,‬ער טוט דאך אן עוולה‪ ,‬ער גייט‬ ‫זאל אים נישט קענען באגעגענען‪ .‬זאגט די תורה‪,‬‬ ‫יעצט אויסנארן דעם פאטער‪ .‬דער פאטער וויל געבן‬ ‫ויהי כאשר כלה יצחק לברך את יעקב‪ ,‬תיכף ווען‬ ‫פרשת תולדות ח"ב תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫חוץ‪ ,‬מען טאר נישט שחט'ן אויסערן בית המקדש‪ ,‬ער‬ ‫די ברכות פאר עשו‪ ,‬און ער גייט אויסנארן דעם‬ ‫איז געווען מוחזק לנביא‪ ,‬האט ער געמעגט זאגן עובר‬ ‫פאטער‪ .‬מען טאר נישט סותר זיין דברי אביו‪ ,‬מען‬ ‫צו זיין אויף א זאך וואס איז א דבר תורה‪.‬‬ ‫טאר נישט טון אנדערש ווי א טאטע וויל‪ .‬ארור‬ ‫מקלה אביו ואמו (דברים כז‪-‬טז)‪ ,‬ווען א מענטש איז‬ ‫רבקה איז אויך געווען א נביאה (רש"י בראשית כט‪-‬לד)‪.‬‬ ‫מזלזל אין טאטע מאמע‪ ,‬איז ער אין כלל פון ארור‪.‬‬ ‫רבקה האט געזאגט פאר יעקב‪ ,‬איך האב א נבואה‬ ‫די מוטער הייסט אים יעצט ער זאל אויסנארן דעם‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ ,‬איך זאל דיר הייסן דו זאלסט‬ ‫טאטען‪ .‬דער טאטע וויל געבן די ברכות פאר איין‬ ‫גיין מקבל זיין די ברכה‪ .‬עלי אתאמר בנבואה‪ ,‬אז עס‬ ‫זון‪ ,‬און ער מאכט אן ערמה‪ ,‬ער נארט אים אויס‪ ,‬ער‬ ‫וועט אדורכגיין די ברכות (רש"י בראשית כז‪-‬יג)‪ .‬איך בין‬ ‫זאל געבן די ברכות פאר אים‪ .‬ווערט ער דאך‬ ‫א נביאה‪ ,‬און וויבאלד איך הייס דיר אז דו זאלסט‬ ‫גערעכנט ווי ער איז עובר אויף א איסור פון די מצוה‬ ‫אזוי טון‪ ,‬ביסטו מיך מחויב צו פאלגן‪ .‬אפילו ווען עס‬ ‫פון כיבוד אב‪.‬‬ ‫איז א איסור‪ ,‬אפילו ווען דו נארסט אויס דעם‬ ‫טאטען‪ ,‬דו ביסט מקלה אביו ואמו‪ ,‬אפילו עס איז‬ ‫און נאכדעם‪ ,‬ארור משגה עור בדרך (דברים כז‪-‬יח)‪,‬‬ ‫משגה עור בדרך‪ ,‬פון דעסטוועגן דאך ביסטו מיך‬ ‫ווען א מענטש וויל עפעס טון‪ ,‬און איך בין אים‬ ‫מחויב צו פאלגן‪ - .‬דאס איז געווען די תביעה וואס‬ ‫משיאו עצה רעה‪ ,‬איך טוה אים אריינפירן אין א זאך‬ ‫ער האט נישט געוואלט גיין‪ ,‬והבאתי עלי קללה ולא‬ ‫וואס ער וויל נישט‪ ,‬איז דא א לאו פון לפני עור לא‬ ‫ברכה‪ ,‬דו הייסט מיר טון א זאך וואס איז א קללה‪ ,‬א‬ ‫תתן מכשול (ויקרא יט‪-‬יד)‪ ,‬לפני עור בדבר‪ ,‬טאר מען‬ ‫ארור‪ .‬עס איז דא א ארור אויף מקלה אביו ואמו‪ ,‬און‬ ‫אים נישט געבן קיין מכשול‪ ,‬דאס איז טייטש ארור‬ ‫עס איז דא אן ארור אויף משגה עור בדרך‪ .‬ער האט‬ ‫משגה עור בדרך‪ .‬די מוטער הייסט אים‪ ,‬גיי און נאר‬ ‫נישט מורא געהאט‪ ,‬אז דער טאטע וועט אים‬ ‫אויס דעם טאטען‪ ,‬מאך א גניבת דעת פארן טאטען‪,‬‬ ‫שעלטן‪ ,‬און איך ברענג אויף מיר א קללה‪ .‬נאר דאס‬ ‫טוה אנדערש ווי זיין רצון איז‪ ,‬זיי אים משיאו א עצה‬ ‫וואס דו הייסט מיר טון‪ ,‬דאס איז א קללה ווען איך‬ ‫שאינה הוגנת לו‪ ,‬וואס ער וויל נישט אזוי‪ .‬פארוואס‬ ‫טוה עס‪ ,‬האט ער נישט געוואלט גיין‪ - .‬האט די‬ ‫ווערט ער גערעכנט א שליח מצוה‪ ,‬ער איז א שליח‬ ‫מוטער געזאגט‪ ,‬שמע בקולי לאשר אני מצוה אותך‪,‬‬ ‫פאר א דבר עבירה‪ .‬יעקב האט לכאורה געהאט א‬ ‫איך בין דיר מצווה‪ ,‬און איך בין א נביאה‪ ,‬און א נביא‬ ‫טענה צו די מוטער‪ ,‬ער קען נישט גיין‪ ,‬ער איז א‬ ‫קען הייסן עובר זיין אפילו אויף א זאך וואס איז א‬ ‫שליח לדבר עבירה‪ ,‬נישט פאר א מצוה‪.‬‬ ‫דבר תורה‪ ,‬האט זי געהייסן אז ער זאל גיין‪.‬‬ ‫די גמרא (סנהדרין פט‪ ).‬זאגט אבער‪ ,‬אז א נביא האט א‬ ‫*‬ ‫רעכט צו זאגן פאר א מענטש מפי ה'‪ ,‬ער זאל עובר‬ ‫די גמרא (סנהדרין צ‪ ).‬זאגט אבער‪ ,‬אז איין זאך איז דא‬ ‫זיין אויף א זאך וואס שטייט אין די תורה‪ .‬און מען איז‬ ‫וואס אפילו א נביא זאגט עובר זיין אויף א דבר‬ ‫מחויב צו פאלגן‪ ,‬אליו תשמעון (דברים יח‪-‬טו)‪ .‬א נביא‬ ‫תורה‪ ,‬טאר מען נישט פאלגן‪ ,‬דאס איז עובד עבודה‬ ‫קען נישט עוקר זיין א מצוה מן התורה‪ ,‬ער קען נישט‬ ‫זרה‪ .‬אויב ער הייסט אין נאמען פונעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫זאגן אז די מצוה גייט נישט אן‪ .‬ער קען אבער זאגן‪ ,‬די‬ ‫אז יעצט האט דער אייבערשטער געהייסן מען זאל‬ ‫מצוה איז א מצוה אין די תורה‪ ,‬אבער יעצט האב איך‬ ‫דינען עבודה זרה‪ ,‬הרג'ט מען דעם נביא‪ .‬עס איז‬ ‫מקבל געווען פונעם אייבערשטען‪ ,‬אז מען דארף טון‬ ‫נישט דא אזא זאך עס זאל זיין א נבואה פונעם‬ ‫אנדערש‪ ,‬און מען איז מחויב צו פאלגן דעם נביא‪ .‬די‬ ‫אייבערשטען עובר צו זיין אויף עבודה זרה‪ .‬האט‬ ‫גמרא ברענגט צוויי ראיות דערויף‪ ,‬איינס אברהם איז‬ ‫יעקב גע'טענ'ט‪ ,‬ווי אזוי קען איך גיין‪ ,‬אולי ימושני‬ ‫געגאנגען שחט'ן יצחק‪ .‬ווי אזוי מעג ער טון אן עבירה‪,‬‬ ‫אבי‪ ,‬והייתי בעיניו כמתעתע‪ ,‬מען רעדט דאך יעצט‬ ‫שחט'ן א מענטש‪ .‬ווי אזוי האט זיך יצחק געמעגט‬ ‫דא פון עבודה זרה‪ ,‬זאגן א ליגנט איז אזוי ווי עבודה‬ ‫לאזן שחט'ן‪ ,‬ווי אזוי האט ער מקבל געווען די‬ ‫זרה‪ ,‬און אויף עבודה זרה נוצט נישט אפילו ווען א‬ ‫ווערטער פונעם פאטער‪ ,‬ער הייסט דאך אים לעבור‬ ‫נביא זאגט‪ ,‬ממילא האט ער נישט געוואלט גיין‪.‬‬ ‫על דברי תורה‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬א נביא וואס איז‬ ‫מוחזק פאר א נביא‪ ,‬ווען ער הייסט עובר זיין אויף‬ ‫אויף דעם האט אים דער מוטער געזאגט‪ ,‬עלי‬ ‫דברי תורה‪ ,‬איז מען מחויב צו פאלגן‪ .‬אליהו האט‬ ‫קללתך בני‪ ,‬דו ביסט נישט קיין משגה עור בדרך‪,‬‬ ‫גע'שחט'ן אויפן הר הכרמל‪ ,‬עס איז געווען שחוטי‬ ‫פרשת תולדות ח"ב תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫וואס איז טייטש‪ ,‬אז דער ריח בני איז כריח שדה‪ ,‬ער‬ ‫דער טאטע איז פארקרימט‪ .‬עשו איז א יודע ציד‪ ,‬ער‬ ‫האט עס מדמה געווען צו א ריח פון א אתרוג‪.‬‬ ‫האט אויסגענארט דעם טאטען‪ .‬דער טאטע מיינט‬ ‫אז ער גייט דא געבן די ברכות פאר זיין בעסטן זון‪.‬‬ ‫*‬ ‫ווען דער טאטע וואלט ווען געוואוסט וואס עשו‬ ‫עס שטייט אין מדרש (ב"ר סה‪-‬כב)‪ ,‬אל תקרי בגדיו‪,‬‬ ‫איז‪ ,‬וואלט ער דאך אים נישט געוואלט געבן די‬ ‫אלא בוגדיו‪ .‬וירח את ריח בוגדיו‪ ,‬ער האט‬ ‫ברכות‪ ,‬עס איז נישט דא קיין כיבוד אב‪ .‬די הלכה איז‬ ‫געשמעקט דעם ריח פון די יודען וואס פאלן אוועק‪,‬‬ ‫ביי כיבוד אב‪ ,‬אז מען איז מחויב מכבד צו זיין‬ ‫וואס זענען בוגד אינעם אייבערשטען‪ ,‬אבער‬ ‫עלטערן‪ ,‬אבער אויב עס איז די טובה פאר די‬ ‫שפעטער כאפן זיי זיך‪ ,‬זיי טוען תשובה‪ ,‬און זיי קערן‬ ‫עלטערן אז מען זאל טון אנדערש פון וואס ער זאגט‪,‬‬ ‫זיך צוריק צום אייבערשטען‪ ,‬וואס במקום שבעלי‬ ‫איז די הלכה אז מען איז נישט מחויב צו פאלגן די‬ ‫תשובה עומדין‪ ,‬אין צדיקים גמורים יכולין לעמוד‬ ‫עלטערן‪ ,‬ווייל אויב דאס איז די טובה פונעם טאטען‪,‬‬ ‫(ברכות לד‪ ,):‬די כח פון א בעל תשובה‪ ,‬פון א מענטש‬ ‫קומט דאס פריער‪.‬‬ ‫וואס איז נכשל געווען אין א זאך‪ ,‬און ער קערט זיך‬ ‫צוריק‪ ,‬און ער איז מקבל געווען אויף זיך‪ ,‬איך גיי‬ ‫עס איז א זאך וואס איז שכיח‪ ,‬אסאך מאל אין די‬ ‫נישט מער צוריק צו די זאך וואס איך האב געטון‪,‬‬ ‫עלטערע יארן‪ ,‬ווען מען איז שוין נישט אינגאנצען‬ ‫דער ריח‪ ,‬איז זייער חשוב ביים אייבערשטען‪ .‬וירח‬ ‫ביים דעת וכדומה‪ ,‬און מען עקשנ'ט זיך איין‪ ,‬אז מען‬ ‫את ריח בוגדיו‪ ,‬ער האט געשמעקט דעם גוטן ריח‬ ‫זאל טון אזוי און אזוי‪ ,‬און דער זון ווייסט‪ ,‬אז אויב‬ ‫וואס איז דא פון די בוגדים‪ ,‬אז דאס איז כריח שדה‬ ‫ער וועט טון אזוי און אזוי‪ ,‬וועט דער טאטע‬ ‫אשר ברכו ה'‪ .‬דער מדרש ברענגט דערויף צוויי‬ ‫פארשעמט ווערן‪ .‬ער וועט ארויסגיין אזוי אויף דער‬ ‫משלים‪ ,‬פון יקום איש צרורות‪ ,‬און יוסף משיתא‪,‬‬ ‫גאס וכדומה‪ ,‬און ער דינגט זיך מיטן טאטען‪ ,‬און ער‬ ‫וואס זיי זענען געווען פשוטע מענטשן‪ ,‬אבער‬ ‫איז סותר את דבריו‪ ,‬איז די הלכה אז וויבאלד ער‬ ‫שפעטער האבן זיי זיך מוסר נפש געווען פארן‬ ‫מיינט די טובה פונעם טאטען‪ ,‬מעג מען סותר זיין‬ ‫אייבערשטען‪ - .‬ווי קומט אהער דער וירח את ריח‬ ‫את דבריו‪.‬‬ ‫בגדיו‪ ,‬אז ווען ער האט געשמעקט די בגדים‪ ,‬האט‬ ‫ער געשמעקט די ריח פון די בוגדים‪ .‬און ער האט‬ ‫דו גייסט יעצט צונעמען די ברכות פון עשו‪ ,‬דער‬ ‫עס צוגעשטעלט אז דאס איז כריח שדה אשר ברכו‬ ‫טאטע וועט דיר דאנקבאר זיין אויף דעם וואס דו‬ ‫ה'‪ ,‬ווי דער ריח פון א אתרוג‪.‬‬ ‫האסט געטון‪ .‬ווען ער וועט געוואר ווערן וואס דא‬ ‫גייט פאר מיט עשו‪ ,‬וועט ער וועלן אז דו זאלסט‬ ‫*‬ ‫מקבל זיין די ברכות‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז דו האסט א‬ ‫די בגדים וואס יעקב האט אנגעהאט‪ ,‬איז געווען די‬ ‫רעכט צו גיין מקבל זיין די ברכות‪ ,‬דו דארפסט נישט‬ ‫בגדי חמודות פון עשו (בראשית כז‪-‬טו)‪ .‬די בגדי‬ ‫מורא האבן אז והבאתי עלי קללה ולא ברכה‪.‬‬ ‫חמודות פון עשו‪ ,‬זאגט רש"י‪ ,‬שחמד אותם מנמרוד‪,‬‬ ‫***‬ ‫עס איז געווען נמרוד'ס בגדים‪ ,‬און עשו האט‬ ‫געגליסט צו האבן די בגדים‪ ,‬איז ער געגאנגען און ער‬ ‫וירח את ריח בגדיו‪ ,‬יצחק האט געשמעקט די ריח‬ ‫האט גע'הרג'ט נמרוד‪ ,‬און ער האט צוגענומען פון‬ ‫פון די בגדים פון יעקב‪ ,‬ויברכהו‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫אים די בגדים‪ .‬אין תרגום יונתן‪ ,‬און אין מדרש (מובא‬ ‫געבענטשט‪ ,‬ויאמר‪ ,‬און ער האט געזאגט‪ ,‬ראה ריח‬ ‫בדעת זקנים מבעלי תוספות) שטייט‪ ,‬אז אויף דעם בגד‬ ‫בני כריח שדה אשר ברכו ה' (בראשית כז‪-‬כז)‪ ,‬די ריח‬ ‫איז געווען ארויפגעמאלען אלע סארט בהמות חיות‬ ‫פון מיין קינד‪ ,‬איז אזוי ווי דער ריח שדה‪ ,‬וואס דער‬ ‫עופות‪ .‬און ווען ער איז ארויסגעגאנגען פאנגען‪ ,‬זענען‬ ‫אייבערשטער האט געבענטשט‪ .‬רש"י זאגט‪ ,‬כריח‬ ‫די בהמות און חיות געקומען פון זיך אליין‪ ,‬און מען‬ ‫שדה של תפוחים (תענית כט‪ .):‬שדה תפוחים האבן א‬ ‫האט זיי געקענט גרינג פאנגען (עיין רש"י פסחים נד‪.):‬‬ ‫גוטן ריח‪ ,‬און די ריח פון מיין קינד איז אזוי ווי דער‬ ‫וועגן דעם איז נמרוד געווען כגבור ציד לפני ה'‬ ‫ריח פון די שדה תפוחים‪ .‬עס שטייט אין תוספות‪ ,‬אז‬ ‫(בראשית י‪-‬ט)‪ ,‬ווייל ער האט געהאט אויף זיך די‬ ‫מען רעדט פון א שדה פון אתרוגים‪ .‬מען געפונט אין‬ ‫בגדים וואס ער האט געקענט פאנגען‪ .‬עשו האט עס‬ ‫די גמרא (שבת פח‪ ,).‬אז תפוח איז פריו קודם לעליו‪,‬‬ ‫צוגענומען פון אים‪ ,‬איז עשו געווען א איש יודע ציד‬ ‫תפוחים ווערט אנגערופן אן אתרוג (תוספות שם)‪,‬‬ ‫פרשת תולדות ח"ב תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מען האט נישט געטראפן עפעס אנדערש פון וואס‬ ‫(בראשית כה‪-‬כז)‪ .‬די בגדי חמודות איז געווען ביי רבקה‬ ‫צו מאכן די בגדים‪ ,‬נאר פון דעם נחש וואס האט‬ ‫אין שטוב‪ ,‬עשו האט עס דארט געהאלטן‪ ,‬און דאס‬ ‫צוגערעדט אדם הראשון צו זינדיגן‪ .‬פון זיין הויט‬ ‫האט זי אנגעטון פאר יעקב‪ ,‬און מיט די בגדים איז‬ ‫האט מען געמאכט די כתנות עור‪ ,‬און מען האט עס‬ ‫ער געגאנגען מקבל זיין די ברכות‪.‬‬ ‫אנגעטון פאר אדם הראשון‪ - .‬אין מדרש (ב"ר ט‪-‬ה)‬ ‫שטייט‪ ,‬אז בתורתו של רבי מאיר איז געשטאנען‬ ‫איך האב נישט קלאר פארשטאנען‪ ,‬וואס דאס מיינט‬ ‫כתנות אור‪ .‬כתנות עור איז פון הויט‪ .‬און כתנות אור‬ ‫אז עס האט געהאט אויף זיך אויפגעמאלען די צורות‬ ‫איז ליכטיגקייט‪ .‬בתורתו של רבי מאיר איז‬ ‫פון אלע בהמות חיות און עופות‪ ,‬און ווען ער איז‬ ‫געשטאנען אז דאס איז כתנות אור‪ .‬וואס איז דער‬ ‫ארויסגעגאנגען אויפן פעלד זענען זיי צוגעקומען‪.‬‬ ‫ענין דערפון‪.‬‬ ‫עס האט אויסגעקוקט ווי זיין בהמה‪ ,‬זיין חיה‪,‬‬ ‫געפונט זיך דארט‪ .‬ווי אזוי האט דער בגד‬ ‫*‬ ‫צוגעשלעפט צו זיך אנדערע בהמות און חיות און‬ ‫עס קען אפשר זיין‪ ,‬אין תשובה איז דא צוויי חלקים‪.‬‬ ‫עופות‪ ,‬ער זאל זיי קענען גרינג פאנגען‪ .‬אז עס איז‬ ‫עס איז דא תשובה מיראה און עס איז דא תשובה‬ ‫געווען אויפגעמאלען אויף דעם אלע בהמות חיות‬ ‫מאהבה‪ .‬תשובה מיראה טוט נאר אפמעקן די עבירה‪,‬‬ ‫ועופות איז טייטש‪ ,‬אז יעדע צורה איז געווען גרויס‬ ‫אז זדונות נעשית לו כשגגות‪ .‬אבער תשובה מאהבה‬ ‫ווי א באנדל! עס איז דאך דא הונדערטער בהמות‬ ‫איז זדונות נעשה לו כזכיות (יומא פו‪ ,).‬די אלע עבירות‬ ‫און חיות און עופות‪ ,‬וואס יעדער זעהט אויס‬ ‫וואס מען האט געטון‪ ,‬די אלע יארן וואס מען האט‬ ‫אנדערש איינס פון דאס אנדערע‪ .‬נו‪ ,‬על כן‪ ,‬ווייל ער‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬האט א יוד א כח מיט א אמת'דיגע הרהור‬ ‫האט געזעהן דארט א בילד פון א בהמה וחיה ועוף‪,‬‬ ‫תשובה פון אהבת ה'‪ ,‬נישט וועגן חשבונות‪ ,‬און נישט‬ ‫איז ער צוגעקומען? איז דאך על כרחך‪ ,‬אז דער פשט‬ ‫וועגן גיהנום‪ ,‬און נישט וועגן עונשים‪ ,‬נאר ער איז זיך‬ ‫איז נישט כפשוטו אז פונעם בילד אליין איז ער‬ ‫מתבונן‪ ,‬וואס האב איך געטון‪ ,‬איך האב ממרה‬ ‫צוגעקומען‪ .‬וואס איז דער ענין דערפון‪.‬‬ ‫געווען אינעם באשעפער‪ .‬אז מען קערט זיך צוריק‬ ‫*‬ ‫פון אהבת ה'‪ ,‬איז דא א כח אז מען זאל קענען מהפך‬ ‫זיין די גאנצע עבירה‪ ,‬אז עס זאל ווערן גערעכנט‬ ‫אין תרגום יונתן שטייט‪ ,‬אז די בגדי החמודות איז‬ ‫אזוי ווי א דבר מצוה‪.‬‬ ‫געווען פון אדם הראשון‪ .‬ווען אדם הראשון האט‬ ‫געזינדיגט ביים חטא פון עץ הדעת‪ ,‬וידעו כי ערמים‬ ‫מען געפונט אין קדושת לוי (פרשת האזינו) און אין‬ ‫הם‪ ,‬האט דער אייבערשטער כביכול צוגעשטעלט‬ ‫חתם סופר (סוכות נב‪ ,:‬ובנדמ"ח דרוש כב)‪ ,‬אז עס שטייט‬ ‫פאר זיי בגדים‪ ,‬און די בגדים וואס דער‬ ‫ביי סוכות (ויקרא כג‪-‬מ)‪ ,‬ולקחתם לכם ביום הראשון‪,‬‬ ‫אייבערשטער האט דעמאלטס געגעבן פאר אדם‬ ‫ראשון לחשבון עונות (תנחומא אמור כב)‪ .‬סוכות איז א‬ ‫הראשון‪ ,‬דאס איז געווען די בגדי החמודות‪ .‬נח האט‬ ‫זמן פון תשובה מאהבה‪ ,‬ביי תשובה מאהבה איז דאך‬ ‫עס שפעטער ביים מבול אריינגענומען צו זיך אין די‬ ‫זדונות נעשה לו כזכיות‪ .‬ווען עס קומט ראש השנה‪,‬‬ ‫תיבה‪ ,‬און נאכן מבול האט עס חם גענומען צו זיך‪,‬‬ ‫ותשליך במצולות ים כל חטאתם‪ ,‬וויל מען נישט עס‬ ‫נמרוד האט עס באקומען פון חם‪ ,‬און עשו האט עס‬ ‫זאל בלייבן א זכר צו דעם חטא‪ .‬אבער ווען עס קומט‬ ‫צוגענומען פון נמרוד‪ ,‬און יעצט איז עס אנגעקומען‬ ‫דער יום טוב פון סוכות‪ ,‬א זמן פון תשובה מאהבה‪,‬‬ ‫צו יעקב‪ ,‬און מיט דעם האט ער מקבל געווען די‬ ‫דעמאלטס איז דא חשבון עונות‪ ,‬מען וויל מאכן א‬ ‫ברכות (פרקי דרבי אליעזר פרק כד)‪.‬‬ ‫חשבון פון יעדע עבירה‪ ,‬ווייל אלעס ווערט נתהפך‬ ‫פאר זכותים‪.‬‬ ‫אין פרקי דרבי אליעזר (פרק כ) שטייט‪ ,‬אז די בגדים‬ ‫וואס דער אייבערשטער האט געמאכט‪ ,‬האט דער‬ ‫עס שטייט אין שו"ת בית אפרים (בהקדמה)‪ ,‬דעם‬ ‫באשעפער גענומען דעם נחש וואס האט צוגערעדט‬ ‫ערשטן טאג סוכות נעמט מען א אתרוג‪ ,‬אתרוג איז‬ ‫אדם הראשון צו זינדיגן‪ ,‬און פון דעם נחש האט ער‬ ‫דא א דיעה‪ ,‬אז דאס איז געווען די פרי וואס אדם‬ ‫אפגעשינדן די הויט‪ ,‬און פון די הויט פון דעם נחש‬ ‫הראשון האט געזינדיגט ביים חטא פון עץ הדעת‪ .‬די‬ ‫האט מען געמאכט די כתנות עור פאר אדם הראשון‪,‬‬ ‫פרי וואס ער האט געגעסן‪ ,‬איז געווען א אתרוג (ב"ר‬ ‫וילבישם (בראשית ג‪-‬כא)‪ .‬און עס דארף האבן א ביאור‪,‬‬ ‫פרשת תולדות ח"ב תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫א בגד‪ ,‬א טלית נאה‪ ,‬און א חלוקה דרבנן פאר אדם‬ ‫טו‪-‬ז)‪ .‬ווי אזוי האט דער אייבערשטער אויסגעוועלט‪,‬‬ ‫הראשון‪ ,‬דו קענסט מהפך זיין די עבירה פאר א‬ ‫אז די פרי זאל מען נעמען סוכות‪ .‬ווי אזוי קען ווערן‬ ‫מצוה‪ .‬דער אייבערשטער האט נישט געמאכט סתם‬ ‫א מצוה‪ ,‬פון דעם פרי וואס אדם הראשון האט‬ ‫א בגד אים אנצוטון‪ ,‬דער באשעפער האט אים‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬אין קטיגור נעשה סניגור (ראש השנה כו‪.).‬‬ ‫געוואלט ווייזן‪ ,‬אז דער נחש אליין וואס דאס איז‬ ‫זאגט ער‪ ,‬אדם הראשון האט דאך דעמאלטס געטון‬ ‫געווען דער עצם החטא‪ ,‬קען נתהפך ווערן און עס‬ ‫תשובה מאהבה‪ ,‬און תשובה מאהבה איז זדונות‬ ‫קען ווערן ביי דיר א מצוה‪ .‬האט ער פון דעם‬ ‫נעשה לו כזכיות‪ ,‬עס ווערט אלעס נתהפך פאר א‬ ‫געמאכט די לבושים פאר אדם הראשון‪.‬‬ ‫מצוה‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז דער אתרוג איז נתהפך‬ ‫געווארן פון אן עבירה וואס אדם הראשון האט‬ ‫*‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬און עס איז געווארן דערפון א מצוה‪ .‬און‬ ‫רש"י ברענגט צו‪ ,‬און אין מדרש (ב"ר יט‪-‬ה) שטייט‬ ‫דאס איז די מצוה פון ולקחתם לכם ביום הראשון‪,‬‬ ‫אזוי‪ ,‬אז חוה האט נישט נאר געגעבן צו עסן פונעם‬ ‫מען זאל נעמען דעם אתרוג ביום הראשון‪ - .‬וועגן‬ ‫עץ הדעת פאר אדם הראשון‪ ,‬נאר זי האט געגעבן צו‬ ‫דעם זאגט מען ראשון לחשבון עונות‪ ,‬ווייל די‬ ‫עסן פאר אלע בהמות און חיות וואס איז געווען אין‬ ‫ערשטע עבירה וואס מען האט אנגעהויבן צו מאכן א‬ ‫די וועלט‪ ,‬פאר יעדע מין האט זי געגעבן צו עסן‬ ‫חשבון‪ ,‬איז געווען דער אתרוג‪ ,‬דאס איז געווען דער‬ ‫פונעם עץ הדעת‪ .‬ותתן גם לאישה (בראשית ג‪-‬ו)‪ ,‬זאגט‬ ‫ראשון פון די חשבון עונות‪.‬‬ ‫רש"י‪ ,‬גם‪ ,‬פאר איר מאן אויך‪ .‬פאר אלע בהמות און‬ ‫חיות מיט עופות‪ ,‬האט זי געגעבן צו עסן דערפון‪.‬‬ ‫די מצוות ומעשים טובים וואס א יוד טוט‪ ,‬דאס‬ ‫זאגט דער מדרש‪ ,‬איין עוף איז געווען וואס האט‬ ‫זענען די רוחניות'דיגע לבושים‪ ,‬וואס א מענטש‬ ‫נישט נהנה געווען פונעם עץ הדעת‪ ,‬דאס איז דער‬ ‫האט‪ .‬יעדן טאג‪ ,‬בשעת מען טוט אן דעם טלית‪,‬‬ ‫עוף וואס הייסט 'חול'‪ .‬זאגט דער מדרש‪ ,‬דער עוף‬ ‫זאגט מען‪ ,‬וכשם שאני מתכסה בטלית בעולם הזה‪,‬‬ ‫לעבט שטענדיג‪ ,‬עס שטארבט קיינמאל נישט‪ .‬יעדע‬ ‫כך אזכה לחלוקא דרבנן ולטלית נאה לעולם הבא‬ ‫טויזענט יאר ווערט נתחדש נעוריו‪ ,‬און ער ווערט‬ ‫בגן עדן‪ ,‬די מצות דאס זענען די לבושים פונעם‬ ‫פריש געבוירען‪ ,‬ווייל ער האט נישט חוטא געווען‬ ‫מענטש (זוה"ק ח"ב רי‪ - .).‬אדם הראשון האט געהאט‬ ‫אין חטא פון אדם הראשון‪ ,‬וואס דעמאלטס איז נגזר‬ ‫איין מצוה‪ ,‬דער אייבערשטער האט אים געגעבן די‬ ‫געווארן מיתה‪ .‬אבער אלע אנדערע בהמות חיות‬ ‫מצוה ער זאל נישט עסן פונעם עץ הדעת‪ .‬אזוי ווי‬ ‫ועופות זענען נכשל געווארן‪ - .‬קומט אויס‪ ,‬אז אין‬ ‫ער איז נכשל געווארן‪ ,‬וידעו כי ערומים הם (בראשית‬ ‫דעם נחש איז געלעגן א חטא‪ ,‬וואס נישט נאר ער‬ ‫ג‪-‬ז)‪ ,‬ער איז געווארן ערום מן המצוות (ב"ר יט‪-‬ו)‪ .‬די‬ ‫האט מחטיא געווען אדם הראשון‪ ,‬נאר אויך אלע‬ ‫איינע בגד וואס ער האט געהאט‪ ,‬איז צוגענומען‬ ‫חיות און בהמות און עופות וואס זענען געווען‪ ,‬אלע‬ ‫געווארן פון אים‪.‬‬ ‫האט דער נחש מכשיל געווען‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט אים אבער געוואלט ווייזן‪,‬‬ ‫ווען דער אייבערשטער האט גענומען דעם נחש‪ ,‬און‬ ‫דו זאלסט וויסן‪ ,‬דו קענסט נעמען די עבירה וואס דו‬ ‫ער האט געמאכט פון אים א בגד פאר אדם הראשון‪,‬‬ ‫האסט געטון‪ ,‬און מיט דעם קענסטו מאכן א לבוש‪.‬‬ ‫איז צר בו‪ ,‬ליגט אין דעם די צורה פון אלע בהמות‬ ‫דו קענסט עס מהפך זיין‪ ,‬אז דו וועסט טון תשובה‬ ‫חיות ועופות‪ ,‬ווייל דער בגד קומט דאך פונעם נחש‪,‬‬ ‫מאהבה‪ ,‬וועט זיין זדונות נעשה לו כזכיות‪ ,‬דער‬ ‫וואס דער נחש האט דאך צוגעברענגט אז אלע‬ ‫זעלבע זאך וואס דו האסט געזינדיגט‪ ,‬און עס איז‬ ‫בהמות און חיות און עופות האבן געזינדיגט‪ .‬און דאס‬ ‫געווען א חטא‪ ,‬דאס קען ווערן פאר דיר א לבוש‪.‬‬ ‫איז נתהפך געווארן לזכות דורך אדם הראשון‪ .‬די‬ ‫דער כתנות 'עור'‪ ,‬קען ווערן כתנות 'אור' (ב"ר ט‪-‬ה)‪ .‬די‬ ‫תשובה פון אדם הראשון‪ ,‬וואס אדם הראשון האט‬ ‫עבירה וואס דו האסט געטון‪ ,‬קען נתהפך ווערן פאר‬ ‫געפאסט הונדערט און דרייסיג יאר איבער איין חטא‬ ‫א מצוה‪.‬‬ ‫וואס ער האט געזינדיגט (עירובין יח‪ ,):‬מיט תשובה‬ ‫מאהבה האט ער מהפך געווען אז עס איז געווארן‬ ‫האט דער אייבערשטער גענומען דעם נחש‪ ,‬וואס‬ ‫דערפון א לבוש‪ .‬די תיקון וואס אלע בהמות חיות‬ ‫דער נחש איז דאך געווען דער חטא‪ ,‬וואס האט אים‬ ‫ועופות האבן געהאט‪ ,‬איז נתקן געווארן אין דעם בגד‪.‬‬ ‫צוגערעדט צו זינדיגן‪ ,‬און פון דעם האט ער געמאכט‬ ‫פרשת תולדות ח"ב תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דאס האט נישט געהאט ביי אים קיין חשיבות‪ .‬איך‬ ‫וועגן דעם איז יעדע בהמה חיה ועוף צוגעקומען צו‬ ‫דארף האבן רוחניות'דיגע ברכות‪ .‬די גמרא (ברכות‬ ‫דעם בגד‪ ,‬ווייל אין דעם בגד איז געלעגן דעם תיקון‪,‬‬ ‫לה‪ ):‬זאגט דאך‪ ,‬ואספת דגנך (דברים יא‪-‬יד)‪ ,‬אדם דש‬ ‫האט מען נאכדעם געקענט גרינג צד זיין די אלע‬ ‫בשעת דישה‪ ,‬וזורע בשעת זריעה‪ ,‬תורה מה תהא‬ ‫בהמות וואס ער האט געוואלט פאנגען‪ .‬על כל פנים‪,‬‬ ‫עליה‪ .‬וואס האט מען מיך געבענטשט‪ ,‬ורוב דגן‬ ‫דער אייבערשטער האט געמאכט די בגדי חמודות‬ ‫ותירוש‪ ,‬אז איך וועל זיין פארנומען אין די ביזנעס‪,‬‬ ‫פונעם נחש‪ ,‬צו ווייזן אז מען קען זוכה זיין צו תשובה‬ ‫טאג און נאכט‪ ,‬און איך וועל נישט קענען זיין א איש‬ ‫מאהבה‪ ,‬וואס זדונות נעשה לו כזכיות‪.‬‬ ‫תם יושב אהלים‪.‬‬ ‫יעקב איז יעצט אריינגעקומען מיט די בגדי חמודות‪,‬‬ ‫האט אים יצחק צוגעזאגט תיכף‪ ,‬איך בענטש דיך‬ ‫וירח את ריח בגדיו‪ ,‬דאס איז דער נחש וואס פון דעם‬ ‫מיט אלע ברכות‪ ,‬יעבדוך עמים‪ ,‬עס זאל זיין עמדו‬ ‫האט מען געמאכט די בגדי חמודות פאר יעקב‪ ,‬וירח‬ ‫זרים ורעו צאנכם (ישעיה סא‪-‬ה)‪ ,‬דו וועסט טאקע‬ ‫את ריח בוגדיו‪ ,‬אין דעם האט ער געקענט שמעקן די‬ ‫האבן די עשירות‪ ,‬אבער די ארבייטער דיינע וועלן‬ ‫ריח פון די בוגדים‪ .‬אז אפילו ווען א מענטש זינדיגט‪,‬‬ ‫זיין גוים‪ ,‬זיי וועלן דיר צוברענגען דערצו‪ ,‬אז דו‬ ‫פון דעסטוועגן דאך איז דא די מעגליכקייט ער זאל‬ ‫וועסט נישט דארפן מבטל זיין פון דיין תורה וועגן די‬ ‫קענען מהפך זיין‪ ,‬אז פון דעם בוגד קען ווערן א‬ ‫ברכה וואס דו האסט באקומען‪ .‬אדרבה‪ ,‬עס וועט‬ ‫גוטער ריח‪ .‬וירח את ריח בוגדיו‪ ,‬ווען ער האט‬ ‫זיין עמדו זרים ורעו צאנכם‪ ,‬עס וועט זיין יעבדוך‬ ‫געשמעקט דעם ריח פון די בוגדים‪ ,‬האט ער‬ ‫עמים‪ ,‬די אומות העולם וועלן דיך דינען‪ ,‬און דו‬ ‫געזאגט‪ ,‬ראה ריח בני כריח שדה אשר ברכו ה'‪.‬‬ ‫וועסט האבן דעם רוב דגן ותירוש‪ ,‬דו וועסט קענען‬ ‫פונקט ווי דער חקל תפוחין‪ ,‬דער אתרוג‪ ,‬איז דאך‬ ‫זיצן און לערנען‪ ,‬און דינען דעם אייבערשטען מיט‬ ‫ולקחתם לכם ביום הראשון‪ ,‬כאטש מען האט‬ ‫הרחבת הדעת‪.‬‬ ‫געזינדיגט מיטן אתרוג‪ ,‬איז עס נתהפך געווארן פאר‬ ‫א מצוה‪ .‬דער אייבערשטער האט געגעבן א מצוה‪,‬‬ ‫זאל דער אייבערשטער געבן‪ ,‬די קריאה איז דאך‬ ‫אז סוכות דארף מען נעמען דעם אתרוג‪ ,‬ווייל דאס‬ ‫מעורר דעם זמן‪ ,‬עס זאל נמשך ווערן אויף אונז די‬ ‫איז ראשון לחשבון עונות‪ ,‬מיט תשובה מאהבה האט‬ ‫אלע ברכות וואס מען האט געליינט אין די פרשה‪.‬‬ ‫מען עס מתקן געווען‪ ,‬און עס איז געווארן דערפון‬ ‫אין הייליגע ספרים שטייט‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫אויס קטיגור‪ ,‬עס איז געווארן א סניגור‪ ,‬עס האט זיך‬ ‫האט אזוי צוגעפירט אז יצחק זאל וועלן בענטשן‬ ‫געטוישט פון וואס עס איז געווען פאר דעם‪ .‬וירח‬ ‫עשו‪ .‬און בשעת ער האט געזאגט די ברכות‪ ,‬האט ער‬ ‫את ריח בוגדיו‪ ,‬אין די בגדים האט ער געשמעקט די‬ ‫אינזין געהאט די ברכות פאר עשו‪ ,‬אז אפילו א יוד‬ ‫ריח וואס א בוגד קען תשובה טון‪ ,‬און מהפך זיין די‬ ‫קוקט נישט אויס ווי יעקב‪ ,‬אפילו ווען בעצם איז ער‬ ‫זדונות לזכיות‪ .‬האט ער געזאגט‪ ,‬ראה ריח בני‪ ,‬דאס‬ ‫אזוי ווי עשו‪ ,‬האט דער אייבערשטער געוואלט‪,‬‬ ‫איז כריח שדה אשר ברכו ה'‪ ,‬אזוי ווי דער ריח פון‬ ‫אפילו הכי זאל חל זיין די ברכות פון יצחק‪ .‬ווען ער‬ ‫אתרוג‪ ,‬וואס איז נתהפך געווארן פאר א זכות דורך‬ ‫וואלט געוואוסט ווער יעקב איז‪ ,‬און ער וואלט‬ ‫תשובה מאהבה‪ .‬און אזוי איז יעקב געגאנגען‪ ,‬און ער‬ ‫געבענטשט יעקב‪ ,‬דעמאלטס וואלט געווען אז נאר‬ ‫האט מקבל געווען די ברכות‪ ,‬ויתן לך האלקים מטל‬ ‫ווען מען איז אין די בחינה פון יעקב‪ ,‬א איש תם יושב‬ ‫השמים ומשמני הארץ‪ ,‬וואס מען ליינט די פרשה‪.‬‬ ‫אהלים‪ ,‬וואלט מען געווען ראוי צו די ברכות‪ .‬דער‬ ‫*‬ ‫אייבערשטער האט געוואלט‪ ,‬אז יצחק זאל געבן די‬ ‫ברכות אפילו פאר א איש שדה‪ ,‬אפילו ווען מען איז‬ ‫דער הייליגער חתם סופר (בתורת משה פ' תולדות צז‪).‬‬ ‫אזוי ווי עשו זאל אויך חל זיין די ברכות‪ - .‬זאל דער‬ ‫זאגט‪ ,‬ויתן לך האלקים מטל השמים ומשמני הארץ‪,‬‬ ‫באשעפער געבן‪ ,‬עס זאל חל זיין די אלע ברכות אויף‬ ‫יעקב הערט די ברכות‪ ,‬עס איז אים שלעכט געווארן‬ ‫אונז‪ ,‬מען זאל זוכה זיין צו אלע השפעות טובות‬ ‫אויפן הארץ‪ ,‬די ברכות דארף איך? איך דארף האבן‬ ‫וואס ליגן אין די ברכות‪ ,‬און אקעגן גיין משיח‬ ‫מען זאל מיר געבן מטל השמים ומשמני הארץ ורוב‬ ‫צדקינו‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫דגן ותירוש‪ ,‬דאס גייט מיך מיין טאטע בענטשן?‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.84..44.141‬‬ ‫פרשת תולדות ח"ב תשפ"ה לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬