א חסידישע פארברענגען - אידיש · A Chasidisha Fabrangen - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

+++פארבר++++ע++++נגען
גליון ס"ד | פר' תולדות תשפ"ז
א ++חסידישע+ר בסייעתא דשמיא
נדבת ידידנו מוה"ר
ר' פנחס טודרוס הי"ו
לזכות הוריו הרב ברוך בנימין שי'
ולעילוי נשמת מרת מרים ע"ה
אלטהויז
פסולת מתענוג אלקות
עדן ,אויך אויף דער וועלט! אפילו נאכדעם
וואס ער איז צוריקגעקומען אין א גוף וויאזוי לעשט מען
שהנשמות נהנין ומתענגין
מזיו השכינה
'בעלמא הדין' ,זענען געבליבן מיט אים די
רוחניות'דיגע גילויים פון גן עדן. דעם פייער פון עולם הזה?
התענוג נמצא בכל גשמיות
שבעולם השפל וכמו שאנו רואים אונזער ירושה פון יצחק אבינו כריח השדה אשר ברכו ה' //א פארברענגען
שיש בחי' תענוג בכל חושי הנפש חז"ל זאגן (ברכות טז ,ב)' :אין קורין אבות
ראיה שמיעה ריח דבור . .וכה"ג אלא לשלשה' ,איז דער בעל התניא תולדות) דעם טעם דערפון ,ווייל יצחק'ס אן האבן קינדער אידישע
יש בחי' תענוג בכל חומר הגשמי מסביר (תורה אור ,ריש פרשת וארא) :בדרך עבודה איז געווען יראה' ,פחד יצחק', אינטערעסאנטע טבע.
שבעולם והוא בחי' פסולת התענוג כלל האט זיך יעדער צדיק זיין אייגענע וואס די פנימיות'דיגע באדייט דערפון א איד קען פארמאגן א סוקסעספולע
העליון והנה באמת בחינת התענוג דרך העבודה ,און נישט יעדע מדרגה פון איז 'ביטול' .און אט די מדריגה פון ביטול ביזנעס ,א שיינע גרויסע הויז ,און אלע
הגשמי הוא נמשך מבחי' התענוג א צדיק ווערט שפעטער נמשך צו יעדן וועט בשלימות נתגלה ווערן לעתיד לבא, גשמיות'דיגע תענוגים ,אבער ערגעץ טיף
הרוחני ע"ד מארז"ל אין לך עשב פשוט'ן איד .אנדערש זענען אבער די אבות דעריבער וועט די גאולה קומען דוקא אינעווייניג נאגט אים עפעס ...מ'קען זיך
מלמטה שאין לו מזל מלמעלה כו' הק'; יעדער איד זאגט דאך ביים דאווענען אין זכות פון יצחק ,ווייל דעמאלט וועט פרובירן אנצופילן מיט אלע סארט הנאות
והרי מתיקת העשב נמשך ונולד 'אלקי אברהם ,אלקי יצחק ואלקי יעקב', אנטפלעקט ווערן זיין בחינה פון 'ביטול'. פונעם עולם הזה ,אבער עפעס פעלט ,מען
מן המזל המכהו ומגדלו ,ובאמת ווייל זייערע עבודות זענען געווארן ב .אויף אלע אבות זאגן חז"ל (ב"ב טז, ווערט נישט זאט .עס בלייבט אייביג דער
הוא רק פסולת מתענוג אלקות אריינגעקריצט אין דעם 'מהות הטבע' פון ב) אז 'הטעימן הקב"ה מעין עולם הבא', שטילער געפיל אז 'נישט דאס איז עס'...
שהנשמות נהנין ומתענגין מזיו יעדן איינציגן איד ,לעד לעולמי עולמים. אבער ביי יצחק איז עס געווען איז עס אבער פון דער אנדערער זייט ,כאטש
השכינה שהוא נפלא כו' כי העוה"ז אט דאס איז דער סוד פון דער געווען אסאך מער ווי בלויז א 'מעין עולם מיר ווייסן קלאר אז די תענוגים פון
הוא עולם השפל שהאלקות הוא אינערליכער טבע פון א איד וואס הבא' ,ווי חז"ל זאגן (זח"א ס ,א ,פרקי דר"א דער וועלט וועלן אונז קיינמאל נישט
בהעלם והסתר גדול עד"מ קליפת בענקט שטענדיג צו רוחניות :ס'איז פל"א) אז בשעת דעם נסיון העקידה ,איז אמת'דיג באפרידיגן ,האט דער עולם הזה
הפרי שמסתרת לפרי. פארהאן א באהאלטענע חלק אין יעדן געווען 'פרחה נשמתו' און 'נמשך בו נשמה פארט א מעכטיגן צוציאונגס קראפט .די
לקוטי תורה שלח מו ,ד
איינציגן איד ,וואס מיר האבן באקומען מעלמא דאתי' .קומט אויס אז זיין גאנצע דרויסנדיגע גלאנץ און בליץ פון דער וועלט
בירושה פון יצחק אבינו ,וואס לעבט לעבן נאכ'ן עקידה איז געווען ממש אן פארבלענדט אונז איינמאל און נאכאמאל.
מען האט אים געגעבן די כח שוין יעצט מיט א קלארן בליק פון עולם אמת'ע בחינה און דוגמא פון לעתיד לבא. פון וואו נעמט זיך די אינערליכע
מען האט אים געגעבן דעם כוח הבא .דאס איז א ריינע ווינקל אין דער ג .ווען יעקב איז אריינגעגאנגען צו בענקשאפט צו העכערקייט ,און וואס איז
פון אלקי יצחק ,אריינצוקוקן און נשמה ,וואס ווערט בכלל נישט געטריבן יצחק נעמען די ברכות ,שטייט אין פסוק די עצה ווען די תאוות פלאקערן און ברענען
זיך פארטיפן אין דעם ענין פון פון די נארישע תענוגים פון דער וועלט, (תולדות כז ,כז)' :וירח את ריח בגדיו ויאמר יא ,וויאזוי קען מען זיי שטיל מאכן?
לעתיד לבא און גן עדן ,עד כדי נאר איר איינציגסטער רצון איז בלויז ראה ריח בני כריח השדה אשר ברכו ה''.
כך אז ביי אים קען אויך איצטער 'לחזות בנועם ה'' .דער טיפע חלק פון און דער מדרש (ב"ר סוף פרשה סה) טייטשט יצחק אבינו;
זיין ראה ריח וגו' ,אז אלע תענוגים דער נשמה קוקט אויף דער וועלט מיט אז ער האט געשמעקט א ריח פון גן עדן. א לעבן פון לעתיד לבא
פון דער וועלט — אפילו די אמת'ע אמת'ע ברילן ,זי ווערט נישט באפרידיגט דאס באדייט ,אז געווענליך ,ווען א ביי יצחק אבינו געפינען מיר דריי
תענוגים — זענען מער נישט ווי מיט קיין שום גשמיות'דיגע תענוגים, נשמה קומט אראפ פון גן עדן ,איז דא ענליכע מאמרי חז"ל ,פון וואו מ'זעט
פסולת פון די תענוגים פון גן עדן, נאר זי שטרעבט און גארט אלעמאל צו א מלאך וואס מאכט אז די נשמה זאל דעם זעלבן יסוד ,אז יצחק אבינו האט
היינט ווי וועט ער אוועקלייגן איר עכטן תכלית – 'לשמש את קוני'. אלעס פארגעסן פון דארט ,ווייל אויב דער שוין געלעבט א לעבן פון לעתיד לבא,
דעם עיקר תענוג צוליב באקומען מענטש וואלט געדענקט די הויכע גילויים אפילו דא אויף דער וועלט.
די פסולת? . .דערפאר דארף ער א העכערן בליק אויף די פון גן עדן ,וואלט עס מבלבל געווען זיין א .די גמרא זאגט (שבת פט ,ב) :אז די
אלע זיינע געדאנקען אריינטוהן תענוגים פון דער וועלט עבודה בעולם הזה .אבער ביי יצחק אבינו גאולה העתידה ווען זיין בזכות יצחק אבינו.
אין דעם עיקר ,וואס דער וועג צו וואס טוט מען אבער למעשה אין איז יא געבליבן אינגאנצן אפן דער חוש (ולכן נאמר דווקא עליו הפסוק 'כי אתה אבינו') .און
דעם איז ביטול ,וואס אין עבודה דער בעל התניא איז מבאר (תורה אור ,פרשת
המשך > א שווערע מינוט ,ווען צו שפירן און דערקענען דעם ריח פון גן
איז דאס דער ענין פון קבלת עול.
. .און דאס איז אויך דער ענין פון
יצחק'ן" ,פחד יצחק" — ביטול און
לקוטי שיחות ח"א ,ע' 51
קבלת עול. בדר+כי החסידים
א תשוקה צו גיין לערנען אין א ישיבה, רבי יצחק הורוויץ ,באקאנט אלס "ר'
עמוד הגליון אבער זיינע עלטערן האבן אים נישט
געלאזט פארן אזוי ווייט .נאך זיין בר מצוה
איטשע דער מתמיד" ,איז געווען פון
די גאר דערהויבענע חסידים פונעם
ואלה תולדות יצחק:
נתנדב לעילוי נשמת הרה"ח המפורסם האט ער זיך ארויסגעכאפט פון שטוב אן פריערדיגן דור .דער צונאמען 'מתמיד' די פינף-און-
מו"ה טובי' יוסף בן
צוואנציגסטע שעה
פאר קיינעם ,און מיט די באנען מעלדן ַ האט ער באקומען פון קינדווייז אן:
איז ער אנגעקומען צו דער ישיבה פון שוין ביי די זיבן יאר האט ער זיך
מו"ה משה ז"ל קרעמענטשוג .צוליב זיין יונגע עלטער אריינגעווארפן אין לערנען גמרא מיט א
לעפקאוויטש האט די ישיבה אים לכתחילה נישט געוואלדיגן ברען ,אפטמאל ביז שפעט די לעבנס געשיכטע פון החסיד
אויפגענומען; אבער ער האט פארקויפט אין די נאכט אריין. רבי איטשע דער מתמיד הי"ד
נפטר י"ז סיון תשפ"ד לפ"ק
המשך > דאס ביסל חפצים וואס פאר'ן יונגען איטשע האט געברענט ַ מוגש ליום היארצייט ,י' כסלו תש"ב
המשך > בדרכי החסידים //המשך פארברענגען
א פארברענגען
"
//המשך א
אהין .דארט האט ער ווייטער געהארעוועט אין ער האט געהאט ,זיך דערמיט אויסגעהאלטן ,און
תורה אכצן שעה א טאג און כדי נישט איינצושלאפן געלערנט אליין אינעם ביהמ"ד ,ביז ווען די הנהלת עס ברענגט אז ער זאל אנהויבן לעבן א
ביינאכט ,פלעגט ער שטיין ביים שטענדער מיט די הישיבה האט געזען זיין גרויסע התמדה ,און זיי האבן ווערן אזוי
שאיפה צו העכערעובטחון זאל עולםאמונה
הבא' ,מיט א אונזערע
'חיי
פיס אין קאלטע וואסער — א מנהג וואס ער האט אים אריינגענומען. דעראונזער
וועלט מיט א אויף אין
איינגעקריצט
שטארק ער קוקט
קדושה.
אנגעהאלטן זיין גאנץ לעבן. "באקומענדיג די בשורה אז איטשעלע לערנט דארט" קענען ס'זאל
תענוגים, הארץ ,אז
איהרע און אויף
נישטבליק,מח
גשמיות'דיגן
ריכטיגן
אין ישיבה תומכי תמימים איז געווען א גרונטליכער -האט דערציילט ר' צמח הורוויץ ,ר' איטשע'ס זון " -איז אפילו
רואיגקייטפַאר'ן
אמת'ןיעדע זאך אריינברענגען אן
אויסצונוצן נאר וויאזוי
סדר הלימוד ,סיי אין תורת הנגלה און סיי אין לימוד מיין זיידע ,ר' שלמה מנחם מענדל ,באלד אהין געפארן
אומזיכערקייט.
'לשמשאוןאת קוני'.
פוןדחקות צילפון
צייטן אין
אמת'ן
החסידות .צוויי שעות אינדערפרי און ביינאכט איז אים אהיימצוברענגען .אבער אנקומענדיג אינמיטן די דער קרבת אלקים זאל אונז אריינברענגען
געווען באשטימט צו לערנען חסידות .ר' איטשע איז נאכט נעבן דעם ארטיגן בית המדרש ,האט ער דערזען דעם געפיל אז מ'דארף גארנישט אנדערש
אבער נישט געווען איינגעוואוינט צו דעם נייעם סדר, א שיין פון א ליכטל קומען פון א זייטיגן צימער .ער איז אנגעוויזן
ווען מ'איזפוןנישט
אלע זייטן; וועלט ,און
ציעט יא אויף דער
'עולם הזה' דער
און אנשטאט פלעגט ער אויסנוצן די שעות אויף לימוד צוגעגאנגען צום פענסטער און אריינגעקוקט .דארט אויף קיין שום בשר ודם – פשוט ווייל מיר
גשמיות'דיגע פון גלאנץ מיט'ן זיך באגעגנט מען
הגמרא .אויך די 'פארברענגענס' האט ער אנגעקוקט האט ער געזען זיין זון איטשעלע ,איינגעבויגן איבער זענעןווי אוןמיר
מ'שפירט התפעלותאון
אויבערשטן וועןצום
מ'כאפט נאנט זענען
הצלחות;
ווי א געלעגנהייט ווייטער צו קענען לערנען אין א א גמרא ,לערנענדיג ביים שיין פונעם ליכטל .דאס האט ליבשאפט.
שטיקער? זיין רייסט
מיט הזה
ארומגענומעןעולם
כח המושך פונעם אייביג
דער
ווינקל .ווען חברים האבן אים געבעטן לערנען כאטש שוין אנגערירט זיין הארץ ,און זייענדיג אן ערליכער איד דא קומט אריין דער כח פון יצחק אבינו :תורת
אביסל חסידות ,האט ער געענטפערט" :ווען עס וועט האט ער נישט געוואלט שטערן זיין זון פון אזא התמדה. החסידות לערנט אונז ,אז דער זעלבער אינערליכער
זיין א פינף-און-צוואנציגסטע שעה אינעם טאג ,וועל און אזוי איז איטשעלע געבליבן אין דער ישיבה"... חלק וואס לאזט אונז קיינמאל נישט שפירן קיין
איך יענע שעה לערנען חסידות"... אמת'ע זאטקייט און צופרידנקייט פון בלויזע
תורה אן חסידות גשמיות — דאס איז דער זעלבער כח וואס קען
מיט די ליכטיגקייט פון חסידות דורכאויס די יארן האט איטשע אויסערגעווענליך אונז אויך אויפהייבן צו קוקן אויף דער וועלט מיט
איין נאכט ,אינמיטן לערנען מיט א געשמאק און מצליח געווען אין זיין לערנען ,און טראץ די א העכערן און קלארערן פערספעקטיוו .ווייל ווען
אפשר א געוויסע מאס זעלבסט-צופרידנקייט ,האט ער שטורעמישע השכלה באוועגונג ,האט ער אנגעהאלטן א איד שפירט און לעבט מיט דער תשוקה אז ער
אויפגעכאפט עטליכע ווערטער וואס עלטערע חסידים א פעסטע התמדת התורה מיט שטארקע יראת שמים. וויל בלויז דעם תענוג אין אלוקות ,דעמאלט פאלט
האבן גערעדט ביי א דערנעבנדיגן פארברענגען .ווי נישט אלץ איז אבער דעמאלט געווען אזוי ממילא אוועק אלע אנדערע תענוגים פון דער וועלט.
ס'איז די שטייגער ביי א חסידישער גלאנצעדיג .אין יענע תקופה האט דאס פאסירט אודאי נישט פון זיך אליין; עס
פארברענגען ,האבן די משתתפים געהערשט צווישן די בחורים פאדערט אן אמת'ע ,אינערליכע עבודה ,וואס רופט
זייענדיג בטבע א זיך 'התבוננות' .ווען א איד שטעלט זיך אפ און
געהאנדלט איבער נגעי לבבם; אויף א שווערע געפיל פון גאוה און
גדלות הבורא און שפלות האדם ,ווי וואס גרויסער בעל רגש ,איז קאנקורענץ ,און איטשע איז טראכט אריין אין די טיפע תענוגים פון 'לעתיד לבוא'
נענטער מ'שטייט אלס מער דערהערט ער זייער נתפעל געווארן דעמאלט געווען אין א שטארקן און 'גן עדן' ,הייבט ער אן צוביסלעך דערהערן אז
מען דעם אייגענעם מרחק .זייענדיג דערפון ,פיהלנדיג אז די פארמעסט מיט א חבר :ווער פון אפילו די בעסטע און גרעסטע הנאות פונעם עולם
בטבע א גרויסער בעל רגש ,איז ער זייער רייד שיינען אויף איהם זיי וועט פריער באקומען סמיכה. הזה ,זענען בלויז ווי 'פסולת' קעגן די ריכטיגע תענוג
מיט זיינע שטארקע פיזישע כוחות ווי א ווייטאגליכע קלארע נתפעל געווארן דערפון ,פיהלנדיג אז די פון דביקות אין די רבש"ע.
רייד שיינען אויף איהם ווי א ווייטאגליכע האט ער געקענט לערנען שעות אין
קלארע "עורו ישנים" מחאה. "עורו ישנים" מחאה א ציה אן זיך אפצורוען ,און קוים לעבן מיט אמת'ע ברילן
פון דעמאלט האט ער זיך אינגאנצן ביי זיבעצן יאר האט ער באקומען די התבוננות ברענגט אז דער איד זאל אנהויבן
אריינגעווארפן אין חסידות .אצינד ,ווען מ'האט אים זיין סמיכה .אבער זיין חבר ,וואס איז געווען א לעבן א 'חיי עולם הבא' ,מיט א העכערע שאיפה
געבעטן צו לערנען אויך נגלה ,איז זיין ענטפער שוואכערער נאטור ,האט נישט געקענט אויסהאלטן צו קדושה .ער זאל קוקן אויף דער וועלט מיט א
געווען" :ווען עס וועט זיין א פינף-און-צוואנציגסטע דעם זעלבן טעמפא ,און עס האט אים ליידער ריכטיגן בליק ,נישט אויף די תענוגים פונעם עולם
שעה אינעם טאג ,וועל איך יענע שעה לערנען נגלה"... שטארק געקאסט זיין געזונט. הזה ,נאר וויאזוי אויסצוניצן יעדע זאך אויף דער
צום סוף האט ר' איטשע געפונען דעם "דרך המיצוע", קורץ נאכדעם וואס די ישיבה 'תומכי תמימים' איז פאר'ן אמת'ן ציל פון 'לשמש את קוני'.
וועלט ַ
לערנענדיג סיי נגלה און סיי חסידות .ער האט אנגעהויבן געגרינדעט געווארן ,האט זי זיך קונה שם געווען פאר מ'דארף זיך בלויז דערמאנען און אויפוועקן די
ארויסשיינען נישט נאר מיט זיין התמדה ,נאר אויך מיט אירע אויסדערוויילטע לומדים און אומגעהויערע אינערליכע טבע וואס מיר האבן באקומען בירושה
זיין עבודה — אריכות אין תפילה ,פרישות ,און בעיקר מיט התמדה ,האט ר' איטשע זיך טאקע איבערגעקליבן פון יצחק אבינו ,צו זעהן וואס ליגט אונטער די
קוליסן ,וואס דעמאלט זעט מען קלאר אז די
תענוגי העולם זענען בלויז א בלאסער שאטן,
+ .פני++ני +או+ר א ליידיגע שאלעכץ פון דעם עכטן תענוג וואס
ליגט באמת אין אונזערע הענט .און דעמאלט
דאס איז דער סוד
רעב און מלחמה — ווייל דעמאלט וועט דאך דערהערט מען אז יעדע זאך וואס פאסירט ,סיי
אין ביזנעס ,סיי אינעם פריוואטן לעבן ,און סיי
פטור צו ווערן פון קנאה
יעדער מענטש האבן אזוי פיל גוטס און מען
וועט ממילא נישט דארפן פירן קיין מלחמות אויף דער גרויסער וועלט ,איז אלעס בהשגחה
צוצונעמען יענעם'ס רכוש; פרטית מיט איין תכלית :צו מגלה זיין אחדות ה'
אבער דאס נעמט נאך אלץ נישט אוועק דעם און צו העלפן פאר קיום התורה והמצוות.
אין די לעצטע הלכה פון ספר היד שרייבט
געפיל פון "קנאה ותחרות" — ווייל א מענטש ווען מ'לעבט מיט דער דאזיגער הכרה ,באקומט
דער רמב"ם" :ובאותו הזמן לא יהי' שם לא רעב
קען נאכאלץ טראכטן אז זיין חבר האט א "טובה" יעדע מינוט פונעם לעבן א פיל טיפערן באדייט.
ולא מלחמה ולא קנאה ותחרות ,שהטובה תהי'
וואס ער אליין ווייסט נישט דערפון ,און ער קען אנשטאט צו פארשווענדן אונזערע כחות אויפ'ן
מושפעת הרבה וכל המעדנים מצויין כעפר ,ולא
נאכאלץ שפירן א געוויסער "קנאה ותחרות". טפל ,לייגט מען זיך אינגאנצן אריין אינעם עיקר
יהי' עסק כל העולם אלא לדעת את ה' בלבד".
דערפאר לייגט דער רמב"ם צו "וכל המעדנים — אין תורה ,עבודה און דביקות בה' .מיט אזא
פון דעם וואס דער רמב"ם שרייבט "שהטובה
מצויין כעפר" ,אז די חשיבות פון אלע מעדנים צוגאנג ווערט דער ברען פון עולם הזה צוביסלעך
תהי' כו'" (און נישט — "והטובה כו'") איז מוכח אז זיין
וועט זיין ווי "כעפר" ,ד.ה( .ווי דער רמב"ם שרייבט לגבי
אפגעשטילט; מען הייבט אן באמת אטעמען דעם
כוונה איז צו געבן א טעם אויף דעם פריערדיגן
השבתת חמץ) "כדבר שאין בו צורך כלל". ריינעם ריח פון גן עדן ,און מען לעבט שוין יעצט
ענין .ד.ה .די סיבה פארוואס "לא יהי' שם לא רעב
און וויבאלד אלע מעדנים זענען ביי אים אן אמת'ער לעבן פון לעתיד לבוא.
ולא מלחמה כו'" איז דערפאר ווייל "שהטובה תהי'
"כדבר שאין בו צורך כלל" ,איז שוין מער נישט מושפעת כו'". לחיים אידן ,לחיים ולברכה!
שייך קיין שום געפיל פון "קנאה ותחרות" (לגבי . .ד.ה .דאס וואס "שהטובה תהי' מושפעת
משיחת י"א ניסן תשמ"ה
מעדנים — גשמיות'דיגע ענינים). הרבה" וועט אוועקנעמען די מציאות פון מוקדש לזכות לאה בת חנה לרפואה שלימה!
עצה והדרכה בעבודת ה’ +++פרישקייט און ק+לא++רקייט
אמת'ע ביטול און עניוות .זיין שווער-פארדינטע 'סמיכה'
האט ער שוין מער נישט געקענט אנקוקן; עס האט אים
"זיין אויפפירונג איז אינגאנצן נישט דערמאנט אין דעם עגאאיסטישן געיעג דאס צו דערגרייכן,
און ער האט עס איינפאך צעריסן אויף פיצלעך.
צופרידנשטעליג ,אבער איך קען גארנישט זאגן" דער חסיד ר' אשר ניקאלייעווער אים אנגעטראגן א
שידוך מיט די טאכטער פון א טשערנאבלער חסיד ר'
שמואל פון דאברינקא .כאטש די משפחה האט זיך געזארגט
צו א איד וואס האט געשפירט ווי ער זעהט נישט הצלחה אין קיין שום זאך וויאזוי ער וועט קענען מפרנס זיין א שטוב ,האט די כלה
מכתב קודש מכ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זיע"א גע'טענה'ט אז זי וויל ענדערש א לעבן פון קדושה ווי א לעבן
פון מאדערנקייט און באקוועמליכקייט .נאך דער חתונה
זענען שווים לכל נפש ,און זענען א סגולה פאר תרגום חפשי מלשון קודש האט ער ,אויפ'ן בקשה פונעם רבי'ן מוהרש"ב ,געעפנט און
אסאך זאכן ,אריינגערעכנט פאר די דערמאנטע על אחריות המערכת בלבד* אנגעפירט א סניף פון 'תומכי תמימים' אין דאברינקא.
ענינים [אויף וועלכע ער שרייבט].
בנוגע דאס וואס ער שרייבט וועגן . . ב"ה ,י"א טבת ,תש"כ שלוחא דרבנן
אז זיין אויפפירונג איז אינגאנצן נישט שלום וברכה! זינט דעם אויסברוך פון דער ערשטער וועלט-מלחמה,
צופרידנשטעליג ,אבער מען [שפירט זיך] אין ענטפער צו זיין בריוו פון ו' טבת. זענען די נסיעות צום רבי'ן געווארן א לוקסוס וואס ווייניג
געצווינגען צו שווייגן. בעת רצון וועט מען אים דערמאנען ביים ציון האבן זיך געקענט ערלויבן ,סיי צוליב די גרויסע קאסטן
ס'איז באקאנט און מען זעט עס אויך במוחש, הק' פון כ"ק מו"ח אדמו"ר זצוקללה"ה נבג"מ און סיי צוליב די סכנות אין וועג .ביי א יחידות ,האט דער
אז ס'זענען דא פארשידענע וועגן וויאזוי צו זי"ע ,בנוגע די ענינים וועגן וועלכע ער שרייבט. רבי הרש"ב ארויפגעלייגט אויף ר' איטשע א נייע שליחות:
משפיע זיין ,און רעדן איז נישט אלעמאל דער דאס וואס ער שרייבט אז ער זעהט נישט היות אז חסידים קענען נישט פארן צום רבי'ן צו הערן
סאמע ווירקזאמסטער מיטל ,און בפרט רעדן קיין הצלחה אין קיין שום זאך ,איז דאך חסידות ,איז ר' איטשע באשטימט געווארן צו ווערן א
דירעקט [צום מענטש] .און וויבאלד דער אלטער פארשטאנדיג פון עטליכע פלעצער אין תורתינו שד"ר (שלוחא דרבנן) ,צו פארשפרייטן חסידות.
רבי ,דער בעל התניא והשולחן ערוך ,האט אונז תורת חיים ,אז ס'איז אסור פאר א איד צו זאגן מיט זיין ווארעמקייט ,הארציגקייט ,און איידעלן,
געלאזט וויסן [דער כלל] אז "א איד ,נישט ער קען אזוי ,און אפילו צו טראכטן אויף אזא אופן. אנגעזעענעם צורה ,האט ער צו זיך צוגעצויגן מאסן אידן.
און נישט ער וויל זיין אפגעריסען פון אלקות", עס איז אויך אפגעפרעגט מצד שכל הישר, ער האט זיך באזונדער אויסגעצייכנט מיט'ן איבערגעבן
וואס דאס ווערט אויך אנגעדייט אינעם פסק ווייל עס איז דאך א יסוד אין אונזער אמונה די טיפסטע ענינים אין חסידות אויף א פשוט'ן און
דין הרמב"ם (הל' גירושין סוף פרק ב')[ ,אז יעדער איד איז אז אלעס ווערט געפירט פונעם אויבערשטן צוגענגליכן אידיש ,אזוי אז אפילו פשוט'ע אידן זאלן עס
"רוצה להיות מישראל ורוצה הוא לעשות כל המצות ולהתרחק בהשגחה פרטית ,ומפי עליון לא תצא הרעות קענען גוט באגרייפן .דער מוהריי"צ זי"ע ,האט אים אמאל
מן העבירות ויצרו הוא שתקפו"] ,איז דאך זיכער דא א ח"ו ,און אויסער דעם אלעם איז דאך באקאנט געזאגט" :איטשע ,מ'דארף קיינעם נישט ארייננעמען .נאר
וועג וויאזוי משפיע צו זיין אויך אויף יענעם, דער פסק דין [פון חז"ל] ,אז "כל מה דעביד מ'דארף בלויז לייכטן ביי זיך דעם אור האמת ,אז יענער זאל
נאר מען דארף [אביסל] ארומזוכן [עס צו געפינען. רחמנא לטב עביד".
נאטורליך אויך צוגעצויגן ווערן".
עס איז אבער באקאנט דער כלל אז] "יגעת ומצאת" [אז נאר עס ווערט אויסגעשמועסט אין עטליכע
ס'איז אבער נישט בלויז געווען דאס וואס ר' איטשע
ווען מען וועט זיך גענוג מתייגע זיין דערין ,וועט מען זיכער פלעצער ,אז ווי מער מען איז זיך מחזק
אינעם ענין פון אמונה און בטחון ,און אין דעם האט געזאגט וואס האט אזוי געווירקט; עס איז געווען
מצליח זיין]. ווער ער איז געווען .ווען דאס קליינע אידל מיט זיין
דער כלליות'דיגע נקודה אין דעם [אופן צענטראלער נקודה ,ווי דערמאנט ,אז 'כל מה
דעביד רחמנא לטב עביד' ,אלץ מער און פריער ליכטיג פנים — ווי ארויסגעשניטן פון אן אמאליגן דור —
ההשפעה] איז ,אז אסאך מאל איז דער וועג
זעט מען דעם אמת אויך אפענערהייט במוחש. איז אנגעקומען אין א שטאט ,האט זיך זיין אנוועזנהייט
משפיע צו זיין פיל מער ווירקזאם ווען עס
קומט בעקיפין [ד.ה .אומדירעקט; צי] דורך גוטע מען קען נאכקוקן וואס עס ווערט ערקלערט געשפירט ביי אלע איינוואוינער .מ'האט אים יעדן
פריינט אדער דורך קרובים ,ווי איידער אויף דערוועגן אינעם ספר התניא (לויטן מפתח ענינים טאג געקענט טרעפן דאווענען מיט אן אויסטערלישע
א דירעקטן אופן .ויהי רצון ,אז פונקט ווי ער פונעם תניא קדישא ,הוצאת קה"ת). התלהבות .און ווען ער האט זיך ביינאכט געזעצט חזר'ן
האט געברענגט די בקשה זאל ער אויך קענען כאן המקום [אויך] צו אים מעורר זיין איבער חסידות ,וואס האט אפטמאל געפירט צו א פארברענגען,
אנזאגן גוטע בשורות אין דעם. [די וויכטיגקייט] אפצוהיטן די דריי באקאנטע זענען פילע נשמות געווארן צוגעצויגן צו אים.
מיט א ברכה פאר גוטע בשורות אין אלע שיעורים פון חומש תהלים און תניא ,וואס
דערמאנטע ענינים. מיר האבן געהערט עטליכע מאל פון כ"ק 'הנחת עצמותו'
מו"ח אדמו"ר זצוקללה"ה נבג"מ זי"ע ,אז זיי אין חסידות איז פאראן א טיפע מדריגה פון ביטול וואס
אגרות קודש חלק יט ,ז'קמח
ווערט אנגערופן 'הנחת עצמותו' :אוועקלייגן די אייגענע
*הערת המערכת: מציאות כדי צו טון גענוי וואס דער אויבערשטער
די ווערטער וואס זענען איינגעקעסטעלט [אין עקיגע קלאמערן] ,געפינען זיך נישט אינעם אריגינעלן מקור ,און זענען צוגעלייגט געווארן דורך דער מערכת.
די ווערטער וואס זענען איינגערינגלט (אין רונדיגע קלאמערן) ,זענען די לשון קודש'דיגע ווערטער פונעם אריגינעלן בריוו .ווי אויך ,איז דער בריוו געשריבן
פארלאנגט אויפ'ן יעצטיגן מינוט ,אפילו ווען עס גייט
געווארן (ווי פילע בריוו פונעם רבי'ן) בלשון נסתר (גוף שלישי) ,דעריבער שטייט 'זיין בריוו' ,אנשטאט 'דיין בריוו' (און אזוי אויך 'ער' אנשטאט 'דו'). קעגן די אייגענע נאטור.
כאטש ער אליין איז געווען אינגאנצן אפגעשיידט
פון גשמיות ,האט ר' איטשע זיך מטריח געווען פאר די
גשמיות'דיגע באדערפענישן פון אנדערע .עטליכע מאל
הן ולאו שוין אצלו חבר פאר יעדן — סיי פאר יונגע בחורים און סיי פאר א נאכט פלעגט ער מפסיק זיין דאס לערנען צו קוקן צי
די יארן נאך דער ערשטע וועלטס מלחמה האבן עלטערע תלמידי חכמים .זיין אמת'ער מיטגעפיל מיט די קאלדרעס זענען נישט אראפגעפאלן פון די בחורים
געברענגט הונגער ,קראנקייטן און פאגראמען .עס האט א צווייטן ,זיין לעבעדיגע פרייד אין יענעמ'ס שמחה ,און וואס האבן גענעכטיגט ביי אים.
געבוזשעוועט די שרעקליכע טיפוס-עפידעמיע ,פון זיין ספעציעלע חוש פאר הומאר ,האבן אים באליבט ער האט אמאל אריינגענומען צו זיך אין שטוב א יתום,
וואס ר' איטשע'ס ווייב איז ליידער נפטר געווארן .צוליב געמאכט ביי אלעמען אלס אן אמת'ער אוהב ישראל. וועלכער האט זייער ליב געהאט 'כאלווע' .נאך פאר'ן
די שטרענגע רעגולאציעס ארום דער אנשטעקיגער דורכאויס די שטורעמישע יארן אונטער די קאמוניסטן, פאר אלע זיינע הכנות צום דאווענען, דאווענען און נאך ַ
קראנקייט וואס האבן פארלאנגט א פולשטענדיגע טראץ וואס עס איז געווען קעגן זיין נאטור ,האט ער זיך פלעגט ר' איטשע אנהייבן זיין טאג מיט זיכער מאכן
קוואראנטין ,האט ר' איטשע אפילו נישט געקענט זיך אינגאנצן אריינגעווארפן אין דער עסקנות ארבעט פון אז עס געפינט זיך כאלווע אין שטוב — ...אפט האט ער
באטייליגן ביי דער לוי' פון זיין אייגענע פרוי. אויפהאלטן אידישקייט במסירת נפש ,בשליחות פונעם גענישטערט דערפאר אינעם מארק ,כדי דער יתום זאל
נעמענדיג אין באטראכט זיין איידעלע נאטור ,קען מען מוהריי"צ זי"ע .ער האט זיך גוט געספראוועט מיט דער שפירן באקוועם און אז מען זארגט זיך פאר אים.
זיך נאר פארשטעלן דעם ווייטאג וואס ר' איטשע האט געהיימער פאליציי ,אז טראץ זייערע פילע פרואוון ,האבן כאטש מ'האט ארויפגעקוקט אויף אים מיט יראת
מיטגעמאכט אין די צייטן ווען ער האט זיך נישט געקענט זיי אים למעשה קיינמאל נישט באוויזן צו פארכאפן. הכבוד ,איז ר' איטשע געווען א נאנטער ,צוגענגליכער
המשך >
מ+++צוה +++לס++++פר המשך > בדרכי החסידים
נאכאמאל האט זיך ר' איטשע געפונען ערלויבן צוצושטעלן פאר זיינע
אונטער קאמוניסטישער הערשאפט. אייגענע קינדער די סאמע וויכטיגסטע
דער איד וואס האט קיינמאל נישט
א יאר שפעטער האבן די נאציס ימ"ש געברויכן.
געבראכן זייער אפמאך ,און זיך שנעל עס האט דערציילט הרה"ג ר' אהרן
מיטגעמאכט קיין יסורים דערנענטערט צו ריגע .אסאך אידן
האבן זיך געקווענקלט צי עס לוינט צו
יעקב שוויי ז"ל ,אב"ד דק"ק קראון
הייטס" :ר' איטשע האט אין יענע
אנטלויפן טיפער אריין אין רוסלאנד, תקופה מיטגעמאכט אמת'ע שבעה
וואס האט געליטן מער שוועריקייטן אמאל איז הרה"ק רבי שמואל שמעלקא אדער אפשר קען גארנישט זיין ערגער מדורי גהינום .זיין ווייב איז אוועק,
אין זיין לעבן ווי ר' זושא :א געפערליכער מניקלשבורג זיע"א געקומען צום מגיד ווי די קאמוניסטן. זיינע קינדער האבן געהונגערט ,און
ארימאן ,ס'איז קיינמאל נישט געווען הגדול ממזעזריטש זיע"א מיט א קשיא. ר' איטשע האט באשלאסן צו ווארטן, ס'איז נישט געווען וואס אריינצונעמען
גענוג וואס צו עסן אין שטוב ,און זיין "די גמרא זאגט אז 'חייב אדם לברך און אזוי האבן אויך געטוהן זיינע צוויי אין מויל .ער האט אבער געלעבט מיט
משפחה איז געווען ארומגענומען מיט על הרעה כשם שמברך על הטובה'; ווי קינדער .די דייטשן זענען אנגעקומען אזא דביקות מיט די רבש"ע ,אז זיין מצב
אלערליי מחלות און יסורים. אזוי איז דאס אבער מעגליך?" האט קיין ריגע אין חודש סיון תש"א ,און הגשמי האט אים ווי אינגאנצן נישט
און דאך איז ר' זושא שטענדיג געווען ער געפרעגט" ,ווען חז"ל וואלטן ווען ביי דעם פונקט ,איז עס ליידער שוין אנגערירט .די עצם זכי' צו קענען דינען
פרייליך און אויפגעלייגט ,און האט כסדר געזאגט אז מען מוז אלץ מקבל זיין געווען צו שפעט .בלויז זיין זון שמואל דעם אויבערשטן האט אים געברענגט
אויסגעדריקט זיין דאנקבארקייט צום באהבה אן קיין טענות וכו' — דאס האט באוויזן צו אנטלויפן אויף דער אן אמת'ע אומגעהויערע שמחה.
באשעפער פאר אלע זיינע חסדים. וואלט איך פארשטאנען .אבער וויאזוי לעצטער באן וואס איז ארויסגעפארן. אינערהאלב זיין מצב ,האט ער זיך
אבער וואס איז זיין סוד? ווי אזוי קען א מענטש רעאגירן צו וואס ער ר' איטשע אליין האט זיך אנטזאגט אמאל אויסגעדריקט" :איך האף אז איך
טוט ער דאס? ענדליך האט דער גאסט שפירט אלס שלעכט גענוי מיטן זעלבן מיטצופארן ווייל ער וואלט געמוזט בין נישט פון די אויף וועלכע עס שטייט
באשלאסן צו פרעגן דעם קשיא. געפיל ווי ער רעאגירט צו וואס ער מחלל שבת זיין. 'ומשלם לשונאיו אל פניו להאבידו' —
איין טאג האט ער זיך אנגערופן צו שפירט אלס גוט? ווי אזוי קען א מענטש אז דער אויבערשטער גיט זיי אלעס
זיין בעל אכסניא" :איך וויל אייך עפעס זיין אזוי דאנקבאר פאר זיינע צרות למען בן הנעקד על עצים ואש גוטס אויף דער וועלט ,נאר כדי צו
פרעגן ,און למעשה איז דאס די אמת'ע פונקט ווי ער איז פאר זיינע פריידן?" י' כסלו תש"ב האבן די נאציס ימ"ש פארמינערן זייער חלק לעולם הבא'".
סיבה פון מיין באזוך — אונזער רבי'ן האט דער מגיד האט אים געהייסן ,ער זאל דורכגעפירט א שרעקליכע אקציע. טראץ וואס ער האט קוים געגעסן
מיר געזאגט אז בלויז איר קענט מיר געבן פארן צו ר' זושא פון האניפאלי" ,בלויז ער זיי האבן אריינגעטריבן פילע אידן אין און געשלאפן ,האט זיין פנים שטענדיג
דעם ענטפער דערויף". קען דיר העלפן מיט דעם". דער שול און פארשפארט די טירן, געשטראלט מיט שמחה און ענערגיע.
"וואס איז די קשיא?" פרעגט ר' זושא. ר' זושא האט זייער ווארעם כדי אונטערצוצינדן די געביידע און ר' איטשע'ס חיות האט געשטאמט פון
ר' שמואל שמעלקא האט איבערגעזאגט אויפגענומען ר' שמעלקא און אים זיי פארברענען לעבעדיגערהייט ה"י. עפעס אנדערש אינגאנצן .זיין פיזישע
פונקט וואס ער האט געפרעגט פונעם איינגעלאדן זיך צו מאכן באקוועם ווי ארום דער שול האבן זיי געברענגט לעבעדיגקייט איז נישט געקומען פון
מגיד" .דו פרעגסט א גוטע קשיא ",האט ר' אינדערהיים .ר' שמעלקא האט באשלאסן נאך אסאך אידן וואס זאלן מוזן צוזען קיין גשמיות'דיגע נערונג ,נאר פונעם
זושא געזאגט" ,אבער פארוואס האט דער צו גוט באטראכטן ר' זושא'ס הנהגה דעם שוידערליכן בילד. רוחניות'דיגן שפייז פון תורה ועבודה.
רבי אייך געשיקט צו מיר? פון וואו זאל איך איידער ער פרעגט אים זיין קשיא .נישט אריינקוקנדיג אין די פענסטערס,
וויסן? ער וואלט דיך ענדערש געדארפט לאנג נאכדעם האט ער איינגעזען אז זיין האבן די אידן מיטגעהאלטן א שליחות קיין אמעריקע
שיקן צו איינער וואס האט מיטגעמאכט בעל האכסניא איז טאקע א לעבעדיגער סצענע פון אומבאגרייפליכע קדושה נאך אסאך חדשים פון ווארטן ,האט
יסורים "... ביישפיל פונעם מאמר חז"ל .ער האט און דערהויבנקייט .ר' איטשע איז מען אים ענדליך געגעבן רשות צו
סיפורי חסידים עה"ת (זוין) ,ואתחנן נישט געקענט טראכטן פון א מענטש געשטאנען פאר'ן ארון הקודש .מיט פארלאזן דעם סאוויעטן-פארבאנד.
א גענצליכע רואיגקייט אין אנבליק ווען ר' איטשע איז אנגעקומען
פון דעם שרעקליכן טויט וואס האט קיין ריגע ,האט ער זיך באלד
אים אפגעווארט ,האט ער געעפנט אריינגעשפאנט אין דער ארבעט
די טירן און ארומגענומען א ספר פון פארשפרייטן תורה און חסידות
מפתגמי אוריי++++תא תורה" :טייערע אידן!" האט זיין
שטימע געדונערט" ,מיר האבן יעצט
איבער גאנץ לעטלאנד ,בשליחות
פונעם מוהריי"צ זי"ע .פון דארט האט
"וואס מען טאר נישט — טאר מען נישט, די זכיה מקיים צו זיין די געוואלדיגע
מצוה פון קידוש השם! לאמיר זיך
אים דער רבי געשיקט קיין אמעריקע
אויפצוועקן די הערצער פון אידישע
און וואס מ'מעג — דארף מען נישט". פרייען דערמיט!" קינדער לעבודת הבורא.
-פתגם הראשון ששמע החסיד ר' מרדכי האראדאקער מרבינו הזקן כשבא האלטנדיג דעם הייליגן ספר תורה ביים באזוכן אין אמעריקע איז ער
לליאזנא בפעם הראשונה .ר' מרדכי סיפר" :כשלש ארבע שנים עבדנו בזה עד שהבאנו מיט איין האנט ,און אראפלייגנדיג געווארן שאקירט פון דעם וואס ער
'היום יום' כה אדר שני את זה בעניני חיינו ,ורק אז נכנסנו ליחידות לשאול דרך בעבודה". זיין אנדערע האנט אויפ'ן אקסל פון האט געזען .דאס געיעג נאכ'ן 'סיר
א צווייטן חסיד ,האט ר' איטשע הבשר' און די גראבקייט פון גשמיות,
אריינגעפירט די גאנצע ציבור אין א האט אים ממש אויפגעטרייסלט .אין
דערהויבענעם טענצל. א בריוו צו זיין פאמיליע שרייבט ער
בעת די שול האט געפלאקערט, מיט ווייטאג און אנטריסטונג" :דא עסט
לע"נ האשה החשובה מרת צבי' ע"ה גאלדבערג האט דער הייליגער 'הקפות ניגון' מען קאטלעטן און פלייש יעדן איינציגן
בת ר' מיכאל הי"ד ומרת שרה ע"ה (הנודעת בשם ה"מומע שרה") קצנלנבויגן דורכגעשניטן דעם שטיקנדיגן רויך, טאג ,פשוטו כמשמעו ,ה' ירחם"...
עמדה לימין בעלה הרב יוסף ע"ה גאלדבערג זיך אויפגעהויבן העכער די פלאמען, אין זומער ת"ש איז ער שוין געווען
ראש ישיבת תומכי תמימים ברוסיא ובצרפת במשך קרוב ליובל שנים און דורכגעריסן אלע הימלען. צוריק אין ריגע ווען די סאוויעטן
במלאת עשרים שנה לפטירתה -ח' כסלו תשס"ז • נדבת נכדה שי' ה' ינקום דמו .ת.נ.צ.ב.ה . האבן איינגענומען לעטלאנד ,און
— להקל על הקורא ,מובא כאן עם שינויי לשון קלים * 'יוצא לאור ע"י 'נרות להאיר
.ע"פ סגנון שפה המדוברת היום — ועל אחריות המערכת בלבד gilyon@Lehuir.com | (845) 600-0229
נא לשמור על קדושת הגליון צו באקומען דעם גליון יעדע וואך אויף אימעיל,
.אדער פאר סיי וועלכע הערות ,ביטע שיקט א מעסעדזש צו די מערכת
