gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א חסידישע פארברענגען - אידיש · A Chasidisha Fabrangen - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: א חסידישע פארברענגען - אידיש · A Chasidisha Fabrangen - Yiddish

שבוע: תולדות (2026-11-09)

א חסידישע פארברענגען - אידיש · A Chasidisha Fabrangen - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫‪+++‬פארבר‪++++‬ע‪++++‬נגען‬ ‫גליון ס"ד | פר' תולדות תשפ"ז‬ ‫א ‪++‬חסידישע‪+‬ר‬ ‫בסייעתא דשמיא‬ ‫נדבת ידידנו מוה"ר‬ ‫ר' פנחס טודרוס הי"ו‬ ‫לזכות הוריו הרב ברוך בנימין שי'‬ ‫ולעילוי נשמת מרת מרים ע"ה‬ ‫אלטהויז‬ ‫פסולת מתענוג אלקות‬ ‫עדן‪ ,‬אויך אויף דער וועלט! אפילו נאכדעם‬ ‫וואס ער איז צוריקגעקומען אין א גוף‬ ‫וויאזוי לעשט מען‬ ‫שהנשמות נהנין ומתענגין‬ ‫מזיו השכינה‬ ‫'בעלמא הדין'‪ ,‬זענען געבליבן מיט אים די‬ ‫רוחניות'דיגע גילויים פון גן עדן‪.‬‬ ‫דעם פייער פון עולם הזה?‬ ‫התענוג נמצא בכל גשמיות‬ ‫שבעולם השפל וכמו שאנו רואים‬ ‫אונזער ירושה פון יצחק אבינו‬ ‫כריח השדה אשר ברכו ה' ‪ //‬א פארברענגען‬ ‫שיש בחי' תענוג בכל חושי הנפש‬ ‫חז"ל זאגן (ברכות טז‪ ,‬ב)‪' :‬אין קורין אבות‬ ‫ראיה שמיעה ריח דבור ‪ . .‬וכה"ג‬ ‫אלא לשלשה'‪ ,‬איז דער בעל התניא‬ ‫תולדות) דעם טעם דערפון‪ ,‬ווייל יצחק'ס‬ ‫אן‬ ‫האבן‬ ‫קינדער‬ ‫אידישע‬ ‫יש בחי' תענוג בכל חומר הגשמי‬ ‫מסביר (תורה אור‪ ,‬ריש פרשת וארא)‪ :‬בדרך‬ ‫עבודה איז געווען יראה‪' ,‬פחד יצחק'‪,‬‬ ‫אינטערעסאנטע טבע‪.‬‬ ‫שבעולם והוא בחי' פסולת התענוג‬ ‫כלל האט זיך יעדער צדיק זיין אייגענע‬ ‫וואס די פנימיות'דיגע באדייט דערפון‬ ‫א איד קען פארמאגן א סוקסעספולע‬ ‫העליון והנה באמת בחינת התענוג‬ ‫דרך העבודה‪ ,‬און נישט יעדע מדרגה פון‬ ‫איז 'ביטול'‪ .‬און אט די מדריגה פון ביטול‬ ‫ביזנעס‪ ,‬א שיינע גרויסע הויז‪ ,‬און אלע‬ ‫הגשמי הוא נמשך מבחי' התענוג‬ ‫א צדיק ווערט שפעטער נמשך צו יעדן‬ ‫וועט בשלימות נתגלה ווערן לעתיד לבא‪,‬‬ ‫גשמיות'דיגע תענוגים‪ ,‬אבער ערגעץ טיף‬ ‫הרוחני ע"ד מארז"ל אין לך עשב‬ ‫פשוט'ן איד‪ .‬אנדערש זענען אבער די אבות‬ ‫דעריבער וועט די גאולה קומען דוקא‬ ‫אינעווייניג נאגט אים עפעס‪ ...‬מ'קען זיך‬ ‫מלמטה שאין לו מזל מלמעלה כו'‬ ‫הק'; יעדער איד זאגט דאך ביים דאווענען‬ ‫אין זכות פון יצחק‪ ,‬ווייל דעמאלט וועט‬ ‫פרובירן אנצופילן מיט אלע סארט הנאות‬ ‫והרי מתיקת העשב נמשך ונולד‬ ‫'אלקי אברהם‪ ,‬אלקי יצחק ואלקי יעקב'‪,‬‬ ‫אנטפלעקט ווערן זיין בחינה פון 'ביטול'‪.‬‬ ‫פונעם עולם הזה‪ ,‬אבער עפעס פעלט‪ ,‬מען‬ ‫מן המזל המכהו ומגדלו‪ ,‬ובאמת‬ ‫ווייל זייערע עבודות זענען געווארן‬ ‫ב‪ .‬אויף אלע אבות זאגן חז"ל (ב"ב טז‪,‬‬ ‫ווערט נישט זאט‪ .‬עס בלייבט אייביג דער‬ ‫הוא רק פסולת מתענוג אלקות‬ ‫אריינגעקריצט אין דעם 'מהות הטבע' פון‬ ‫ב) אז 'הטעימן הקב"ה מעין עולם הבא'‪,‬‬ ‫שטילער געפיל אז 'נישט דאס איז עס'‪...‬‬ ‫שהנשמות נהנין ומתענגין מזיו‬ ‫יעדן איינציגן איד‪ ,‬לעד לעולמי עולמים‪.‬‬ ‫אבער ביי יצחק איז עס געווען איז עס‬ ‫אבער פון דער אנדערער זייט‪ ,‬כאטש‬ ‫השכינה שהוא נפלא כו' כי העוה"ז‬ ‫אט דאס איז דער סוד פון דער‬ ‫געווען אסאך מער ווי בלויז א 'מעין עולם‬ ‫מיר ווייסן קלאר אז די תענוגים פון‬ ‫הוא עולם השפל שהאלקות הוא‬ ‫אינערליכער טבע פון א איד וואס‬ ‫הבא'‪ ,‬ווי חז"ל זאגן (זח"א ס‪ ,‬א‪ ,‬פרקי דר"א‬ ‫דער וועלט וועלן אונז קיינמאל נישט‬ ‫בהעלם והסתר גדול עד"מ קליפת‬ ‫בענקט שטענדיג צו רוחניות‪ :‬ס'איז‬ ‫פל"א) אז בשעת דעם נסיון העקידה‪ ,‬איז‬ ‫אמת'דיג באפרידיגן‪ ,‬האט דער עולם הזה‬ ‫הפרי שמסתרת לפרי‪.‬‬ ‫פארהאן א באהאלטענע חלק אין יעדן‬ ‫געווען 'פרחה נשמתו' און 'נמשך בו נשמה‬ ‫פארט א מעכטיגן צוציאונגס קראפט‪ .‬די‬ ‫לקוטי תורה שלח מו‪ ,‬ד‬ ‫איינציגן איד‪ ,‬וואס מיר האבן באקומען‬ ‫מעלמא דאתי'‪ .‬קומט אויס אז זיין גאנצע‬ ‫דרויסנדיגע גלאנץ און בליץ פון דער וועלט‬ ‫בירושה פון יצחק אבינו‪ ,‬וואס לעבט‬ ‫לעבן נאכ'ן עקידה איז געווען ממש אן‬ ‫פארבלענדט אונז איינמאל און נאכאמאל‪.‬‬ ‫מען האט אים געגעבן די כח‬ ‫שוין יעצט מיט א קלארן בליק פון עולם‬ ‫אמת'ע בחינה און דוגמא פון לעתיד לבא‪.‬‬ ‫פון וואו נעמט זיך די אינערליכע‬ ‫מען האט אים געגעבן דעם כוח‬ ‫הבא‪ .‬דאס איז א ריינע ווינקל אין דער‬ ‫ג‪ .‬ווען יעקב איז אריינגעגאנגען צו‬ ‫בענקשאפט צו העכערקייט‪ ,‬און וואס איז‬ ‫פון אלקי יצחק‪ ,‬אריינצוקוקן און‬ ‫נשמה‪ ,‬וואס ווערט בכלל נישט געטריבן‬ ‫יצחק נעמען די ברכות‪ ,‬שטייט אין פסוק‬ ‫די עצה ווען די תאוות פלאקערן און ברענען‬ ‫זיך פארטיפן אין דעם ענין פון‬ ‫פון די נארישע תענוגים פון דער וועלט‪,‬‬ ‫(תולדות כז‪ ,‬כז)‪' :‬וירח את ריח בגדיו ויאמר‬ ‫יא‪ ,‬וויאזוי קען מען זיי שטיל מאכן?‬ ‫לעתיד לבא און גן עדן‪ ,‬עד כדי‬ ‫נאר איר איינציגסטער רצון איז בלויז‬ ‫ראה ריח בני כריח השדה אשר ברכו ה''‪.‬‬ ‫כך אז ביי אים קען אויך איצטער‬ ‫'לחזות בנועם ה''‪ .‬דער טיפע חלק פון‬ ‫און דער מדרש (ב"ר סוף פרשה סה) טייטשט‬ ‫יצחק אבינו;‬ ‫זיין ראה ריח וגו'‪ ,‬אז אלע תענוגים‬ ‫דער נשמה קוקט אויף דער וועלט מיט‬ ‫אז ער האט געשמעקט א ריח פון גן עדן‪.‬‬ ‫א לעבן פון לעתיד לבא‬ ‫פון דער וועלט — אפילו די אמת'ע‬ ‫אמת'ע ברילן‪ ,‬זי ווערט נישט באפרידיגט‬ ‫דאס באדייט‪ ,‬אז געווענליך‪ ,‬ווען א‬ ‫ביי יצחק אבינו געפינען מיר דריי‬ ‫תענוגים — זענען מער נישט ווי‬ ‫מיט קיין שום גשמיות'דיגע תענוגים‪,‬‬ ‫נשמה קומט אראפ פון גן עדן‪ ,‬איז דא‬ ‫ענליכע מאמרי חז"ל‪ ,‬פון וואו מ'זעט‬ ‫פסולת פון די תענוגים פון גן עדן‪,‬‬ ‫נאר זי שטרעבט און גארט אלעמאל צו‬ ‫א מלאך וואס מאכט אז די נשמה זאל‬ ‫דעם זעלבן יסוד‪ ,‬אז יצחק אבינו האט‬ ‫היינט ווי וועט ער אוועקלייגן‬ ‫איר עכטן תכלית – 'לשמש את קוני'‪.‬‬ ‫אלעס פארגעסן פון דארט‪ ,‬ווייל אויב דער‬ ‫שוין געלעבט א לעבן פון לעתיד לבא‪,‬‬ ‫דעם עיקר תענוג צוליב באקומען‬ ‫מענטש וואלט געדענקט די הויכע גילויים‬ ‫אפילו דא אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫די פסולת? ‪ . .‬דערפאר דארף ער‬ ‫א העכערן בליק אויף די‬ ‫פון גן עדן‪ ,‬וואלט עס מבלבל געווען זיין‬ ‫א‪ .‬די גמרא זאגט (שבת פט‪ ,‬ב)‪ :‬אז די‬ ‫אלע זיינע געדאנקען אריינטוהן‬ ‫תענוגים פון דער וועלט‬ ‫עבודה בעולם הזה‪ .‬אבער ביי יצחק אבינו‬ ‫גאולה העתידה ווען זיין בזכות יצחק אבינו‪.‬‬ ‫אין דעם עיקר‪ ,‬וואס דער וועג צו‬ ‫וואס טוט מען אבער למעשה אין‬ ‫איז יא געבליבן אינגאנצן אפן דער חוש‬ ‫(ולכן נאמר דווקא עליו הפסוק 'כי אתה אבינו')‪ .‬און‬ ‫דעם איז ביטול‪ ,‬וואס אין עבודה‬ ‫דער בעל התניא איז מבאר (תורה אור‪ ,‬פרשת‬ ‫המשך >‬ ‫א שווערע מינוט‪ ,‬ווען‬ ‫צו שפירן און דערקענען דעם ריח פון גן‬ ‫איז דאס דער ענין פון קבלת עול‪.‬‬ ‫‪ . .‬און דאס איז אויך דער ענין פון‬ ‫יצחק'ן‪" ,‬פחד יצחק" — ביטול און‬ ‫לקוטי שיחות ח"א‪ ,‬ע' ‪51‬‬ ‫קבלת עול‪.‬‬ ‫בדר‪+‬כי החסידים‬ ‫א תשוקה צו גיין לערנען אין א ישיבה‪,‬‬ ‫רבי יצחק הורוויץ‪ ,‬באקאנט אלס "ר'‬ ‫עמוד הגליון‬ ‫אבער זיינע עלטערן האבן אים נישט‬ ‫געלאזט פארן אזוי ווייט‪ .‬נאך זיין בר מצוה‬ ‫איטשע דער מתמיד"‪ ,‬איז געווען פון‬ ‫די גאר דערהויבענע חסידים פונעם‬ ‫ואלה תולדות יצחק‪:‬‬ ‫נתנדב לעילוי נשמת הרה"ח המפורסם‬ ‫האט ער זיך ארויסגעכאפט פון שטוב אן‬ ‫פריערדיגן דור‪ .‬דער צונאמען 'מתמיד'‬ ‫די פינף‪-‬און‪-‬‬ ‫מו"ה טובי' יוסף בן‬ ‫צוואנציגסטע שעה‬ ‫פאר קיינעם‪ ,‬און מיט די באנען‬ ‫מעלדן ַ‬ ‫האט ער באקומען פון קינדווייז אן‪:‬‬ ‫איז ער אנגעקומען צו דער ישיבה פון‬ ‫שוין ביי די זיבן יאר האט ער זיך‬ ‫מו"ה משה ז"ל‬ ‫קרעמענטשוג‪ .‬צוליב זיין יונגע עלטער‬ ‫אריינגעווארפן אין לערנען גמרא מיט א‬ ‫לעפקאוויטש‬ ‫האט די ישיבה אים לכתחילה נישט‬ ‫געוואלדיגן ברען‪ ,‬אפטמאל ביז שפעט‬ ‫די לעבנס געשיכטע פון החסיד‬ ‫אויפגענומען; אבער ער האט פארקויפט‬ ‫אין די נאכט אריין‪.‬‬ ‫רבי איטשע דער מתמיד הי"ד‬ ‫נפטר י"ז סיון תשפ"ד לפ"ק‬ ‫המשך >‬ ‫דאס ביסל חפצים וואס‬ ‫פאר'ן יונגען איטשע האט געברענט‬ ‫ַ‬ ‫מוגש ליום היארצייט‪ ,‬י' כסלו תש"ב‬ ‫המשך >‬ ‫בדרכי החסידים‬ ‫‪ //‬המשך‬ ‫פארברענגען‬ ‫א פארברענגען‬ ‫"‬ ‫‪ //‬המשך‬ ‫א‬ ‫אהין‪ .‬דארט האט ער ווייטער געהארעוועט אין‬ ‫ער האט געהאט‪ ,‬זיך דערמיט אויסגעהאלטן‪ ,‬און‬ ‫תורה אכצן שעה א טאג און כדי נישט איינצושלאפן‬ ‫געלערנט אליין אינעם ביהמ"ד‪ ,‬ביז ווען די הנהלת‬ ‫עס ברענגט אז ער זאל אנהויבן לעבן א‬ ‫ביינאכט‪ ,‬פלעגט ער שטיין ביים שטענדער מיט די‬ ‫הישיבה האט געזען זיין גרויסע התמדה‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫ווערן אזוי‬ ‫שאיפה צו‬ ‫העכערע‬‫ובטחון זאל‬ ‫עולםאמונה‬ ‫הבא'‪ ,‬מיט א‬ ‫אונזערע‬ ‫'חיי‬ ‫פיס אין קאלטע וואסער — א מנהג וואס ער האט‬ ‫אים אריינגענומען‪.‬‬ ‫דעראונזער‬ ‫וועלט מיט א‬ ‫אויף אין‬ ‫איינגעקריצט‬ ‫שטארק ער קוקט‬ ‫קדושה‪.‬‬ ‫אנגעהאלטן זיין גאנץ לעבן‪.‬‬ ‫"באקומענדיג די בשורה אז איטשעלע לערנט דארט"‬ ‫קענען‬ ‫ס'זאל‬ ‫תענוגים‪,‬‬ ‫הארץ‪ ,‬אז‬ ‫איהרע‬ ‫און אויף‬ ‫נישט‬‫בליק‪,‬מח‬ ‫גשמיות'דיגן‬ ‫ריכטיגן‬ ‫אין ישיבה תומכי תמימים איז געווען א גרונטליכער‬ ‫‪ -‬האט דערציילט ר' צמח הורוויץ‪ ,‬ר' איטשע'ס זון ‪" -‬איז‬ ‫אפילו‬ ‫רואיגקייטפַאר'ן‬ ‫אמת'ןיעדע זאך‬ ‫אריינברענגען אן‬ ‫אויסצונוצן‬ ‫נאר וויאזוי‬ ‫סדר הלימוד‪ ,‬סיי אין תורת הנגלה און סיי אין לימוד‬ ‫מיין זיידע‪ ,‬ר' שלמה מנחם מענדל‪ ,‬באלד אהין געפארן‬ ‫אומזיכערקייט‪.‬‬ ‫'לשמשאוןאת קוני'‪.‬‬ ‫פוןדחקות‬ ‫צילפון‬ ‫צייטן‬ ‫אין‬ ‫אמת'ן‬ ‫החסידות‪ .‬צוויי שעות אינדערפרי און ביינאכט איז‬ ‫אים אהיימצוברענגען‪ .‬אבער אנקומענדיג אינמיטן די‬ ‫דער קרבת אלקים זאל אונז אריינברענגען‬ ‫געווען באשטימט צו לערנען חסידות‪ .‬ר' איטשע איז‬ ‫נאכט נעבן דעם ארטיגן בית המדרש‪ ,‬האט ער דערזען‬ ‫דעם געפיל אז מ'דארף גארנישט אנדערש‬ ‫אבער נישט געווען איינגעוואוינט צו דעם נייעם סדר‪,‬‬ ‫א שיין פון א ליכטל קומען פון א זייטיגן צימער‪ .‬ער איז‬ ‫אנגעוויזן‬ ‫ווען‬ ‫מ'איזפוןנישט‬ ‫אלע זייטן;‬ ‫וועלט‪ ,‬און‬ ‫ציעט יא‬ ‫אויף דער‬ ‫'עולם הזה'‬ ‫דער‬ ‫און אנשטאט פלעגט ער אויסנוצן די שעות אויף לימוד‬ ‫צוגעגאנגען צום פענסטער און אריינגעקוקט‪ .‬דארט‬ ‫אויף קיין שום בשר ודם – פשוט ווייל מיר‬ ‫גשמיות'דיגע‬ ‫פון‬ ‫גלאנץ‬ ‫מיט'ן‬ ‫זיך‬ ‫באגעגנט‬ ‫מען‬ ‫הגמרא‪ .‬אויך די 'פארברענגענס' האט ער אנגעקוקט‬ ‫האט ער געזען זיין זון איטשעלע‪ ,‬איינגעבויגן איבער‬ ‫זענעןווי‬ ‫אוןמיר‬ ‫מ'שפירט‬ ‫התפעלותאון‬ ‫אויבערשטן‬ ‫וועןצום‬ ‫מ'כאפט‬ ‫נאנט‬ ‫זענען‬ ‫הצלחות;‬ ‫ווי א געלעגנהייט ווייטער צו קענען לערנען אין א‬ ‫א גמרא‪ ,‬לערנענדיג ביים שיין פונעם ליכטל‪ .‬דאס האט‬ ‫ליבשאפט‪.‬‬ ‫שטיקער?‬ ‫זיין רייסט‬ ‫מיט הזה‬ ‫ארומגענומעןעולם‬ ‫כח המושך פונעם‬ ‫אייביג‬ ‫דער‬ ‫ווינקל‪ .‬ווען חברים האבן אים געבעטן לערנען כאטש‬ ‫שוין אנגערירט זיין הארץ‪ ,‬און זייענדיג אן ערליכער איד‬ ‫דא קומט אריין דער כח פון יצחק אבינו‪ :‬תורת‬ ‫אביסל חסידות‪ ,‬האט ער געענטפערט‪" :‬ווען עס וועט‬ ‫האט ער נישט געוואלט שטערן זיין זון פון אזא התמדה‪.‬‬ ‫החסידות לערנט אונז‪ ,‬אז דער זעלבער אינערליכער‬ ‫זיין א פינף‪-‬און‪-‬צוואנציגסטע שעה אינעם טאג‪ ,‬וועל‬ ‫און אזוי איז איטשעלע געבליבן אין דער ישיבה‪"...‬‬ ‫חלק וואס לאזט אונז קיינמאל נישט שפירן קיין‬ ‫איך יענע שעה לערנען חסידות"‪...‬‬ ‫אמת'ע זאטקייט און צופרידנקייט פון בלויזע‬ ‫תורה אן חסידות‬ ‫גשמיות — דאס איז דער זעלבער כח וואס קען‬ ‫מיט די ליכטיגקייט פון חסידות‬ ‫דורכאויס די יארן האט איטשע אויסערגעווענליך‬ ‫אונז אויך אויפהייבן צו קוקן אויף דער וועלט מיט‬ ‫איין נאכט‪ ,‬אינמיטן לערנען מיט א געשמאק און‬ ‫מצליח געווען אין זיין לערנען‪ ,‬און טראץ די‬ ‫א העכערן און קלארערן פערספעקטיוו‪ .‬ווייל ווען‬ ‫אפשר א געוויסע מאס זעלבסט‪-‬צופרידנקייט‪ ,‬האט ער‬ ‫שטורעמישע השכלה באוועגונג‪ ,‬האט ער אנגעהאלטן‬ ‫א איד שפירט און לעבט מיט דער תשוקה אז ער‬ ‫אויפגעכאפט עטליכע ווערטער וואס עלטערע חסידים‬ ‫א פעסטע התמדת התורה מיט שטארקע יראת שמים‪.‬‬ ‫וויל בלויז דעם תענוג אין אלוקות‪ ,‬דעמאלט פאלט‬ ‫האבן גערעדט ביי א דערנעבנדיגן פארברענגען‪ .‬ווי‬ ‫נישט אלץ איז אבער דעמאלט געווען אזוי‬ ‫ממילא אוועק אלע אנדערע תענוגים פון דער וועלט‪.‬‬ ‫ס'איז די שטייגער ביי א חסידישער‬ ‫גלאנצעדיג‪ .‬אין יענע תקופה האט‬ ‫דאס פאסירט אודאי נישט פון זיך אליין; עס‬ ‫פארברענגען‪ ,‬האבן די משתתפים‬ ‫געהערשט צווישן די בחורים‬ ‫פאדערט אן אמת'ע‪ ,‬אינערליכע עבודה‪ ,‬וואס רופט‬ ‫זייענדיג בטבע א‬ ‫זיך 'התבוננות'‪ .‬ווען א איד שטעלט זיך אפ און‬ ‫געהאנדלט איבער נגעי לבבם; אויף‬ ‫א שווערע געפיל פון גאוה און‬ ‫גדלות הבורא און שפלות האדם‪ ,‬ווי וואס‬ ‫גרויסער בעל רגש‪ ,‬איז‬ ‫קאנקורענץ‪ ,‬און איטשע איז‬ ‫טראכט אריין אין די טיפע תענוגים פון 'לעתיד לבוא'‬ ‫נענטער מ'שטייט אלס מער דערהערט‬ ‫ער זייער נתפעל געווארן‬ ‫דעמאלט געווען אין א שטארקן‬ ‫און 'גן עדן'‪ ,‬הייבט ער אן צוביסלעך דערהערן אז‬ ‫מען דעם אייגענעם מרחק‪ .‬זייענדיג‬ ‫דערפון‪ ,‬פיהלנדיג אז די‬ ‫פארמעסט מיט א חבר‪ :‬ווער פון‬ ‫אפילו די בעסטע און גרעסטע הנאות פונעם עולם‬ ‫בטבע א גרויסער בעל רגש‪ ,‬איז ער זייער‬ ‫רייד שיינען אויף איהם‬ ‫זיי וועט פריער באקומען סמיכה‪.‬‬ ‫הזה‪ ,‬זענען בלויז ווי 'פסולת' קעגן די ריכטיגע תענוג‬ ‫מיט זיינע שטארקע פיזישע כוחות ווי א ווייטאגליכע קלארע נתפעל געווארן דערפון‪ ,‬פיהלנדיג אז די‬ ‫פון דביקות אין די רבש"ע‪.‬‬ ‫רייד שיינען אויף איהם ווי א ווייטאגליכע‬ ‫האט ער געקענט לערנען שעות אין‬ ‫קלארע "עורו ישנים" מחאה‪.‬‬ ‫"עורו ישנים" מחאה‬ ‫א ציה אן זיך אפצורוען‪ ,‬און קוים‬ ‫לעבן מיט אמת'ע ברילן‬ ‫פון דעמאלט האט ער זיך אינגאנצן‬ ‫ביי זיבעצן יאר האט ער באקומען‬ ‫די התבוננות ברענגט אז דער איד זאל אנהויבן‬ ‫אריינגעווארפן אין חסידות‪ .‬אצינד‪ ,‬ווען מ'האט אים‬ ‫זיין סמיכה‪ .‬אבער זיין חבר‪ ,‬וואס איז געווען א‬ ‫לעבן א 'חיי עולם הבא'‪ ,‬מיט א העכערע שאיפה‬ ‫געבעטן צו לערנען אויך נגלה‪ ,‬איז זיין ענטפער‬ ‫שוואכערער נאטור‪ ,‬האט נישט געקענט אויסהאלטן‬ ‫צו קדושה‪ .‬ער זאל קוקן אויף דער וועלט מיט א‬ ‫געווען‪" :‬ווען עס וועט זיין א פינף‪-‬און‪-‬צוואנציגסטע‬ ‫דעם זעלבן טעמפא‪ ,‬און עס האט אים ליידער‬ ‫ריכטיגן בליק‪ ,‬נישט אויף די תענוגים פונעם עולם‬ ‫שעה אינעם טאג‪ ,‬וועל איך יענע שעה לערנען נגלה"‪...‬‬ ‫שטארק געקאסט זיין געזונט‪.‬‬ ‫הזה‪ ,‬נאר וויאזוי אויסצוניצן יעדע זאך אויף דער‬ ‫צום סוף האט ר' איטשע געפונען דעם "דרך המיצוע"‪,‬‬ ‫קורץ נאכדעם וואס די ישיבה 'תומכי תמימים' איז‬ ‫פאר'ן אמת'ן ציל פון 'לשמש את קוני'‪.‬‬ ‫וועלט ַ‬ ‫לערנענדיג סיי נגלה און סיי חסידות‪ .‬ער האט אנגעהויבן‬ ‫געגרינדעט געווארן‪ ,‬האט זי זיך קונה שם געווען פאר‬ ‫מ'דארף זיך בלויז דערמאנען און אויפוועקן די‬ ‫ארויסשיינען נישט נאר מיט זיין התמדה‪ ,‬נאר אויך מיט‬ ‫אירע אויסדערוויילטע לומדים און אומגעהויערע‬ ‫אינערליכע טבע וואס מיר האבן באקומען בירושה‬ ‫זיין עבודה — אריכות אין תפילה‪ ,‬פרישות‪ ,‬און בעיקר מיט‬ ‫התמדה‪ ,‬האט ר' איטשע זיך טאקע איבערגעקליבן‬ ‫פון יצחק אבינו‪ ,‬צו זעהן וואס ליגט אונטער די‬ ‫קוליסן‪ ,‬וואס דעמאלט זעט מען קלאר אז די‬ ‫תענוגי העולם זענען בלויז א בלאסער שאטן‪,‬‬ ‫‪+ .‬פני‪++‬ני ‪+‬או‪+‬ר‬ ‫א ליידיגע שאלעכץ פון דעם עכטן תענוג וואס‬ ‫ליגט באמת אין אונזערע הענט‪ .‬און דעמאלט‬ ‫דאס איז דער סוד‬ ‫רעב און מלחמה — ווייל דעמאלט וועט דאך‬ ‫דערהערט מען אז יעדע זאך וואס פאסירט‪ ,‬סיי‬ ‫אין ביזנעס‪ ,‬סיי אינעם פריוואטן לעבן‪ ,‬און סיי‬ ‫פטור צו ווערן פון קנאה‬ ‫יעדער מענטש האבן אזוי פיל גוטס און מען‬ ‫וועט ממילא נישט דארפן פירן קיין מלחמות‬ ‫אויף דער גרויסער וועלט‪ ,‬איז אלעס בהשגחה‬ ‫צוצונעמען יענעם'ס רכוש;‬ ‫פרטית מיט איין תכלית‪ :‬צו מגלה זיין אחדות ה'‬ ‫אבער דאס נעמט נאך אלץ נישט אוועק דעם‬ ‫און צו העלפן פאר קיום התורה והמצוות‪.‬‬ ‫אין די לעצטע הלכה פון ספר היד שרייבט‬ ‫געפיל פון "קנאה ותחרות" — ווייל א מענטש‬ ‫ווען מ'לעבט מיט דער דאזיגער הכרה‪ ,‬באקומט‬ ‫דער רמב"ם‪" :‬ובאותו הזמן לא יהי' שם לא רעב‬ ‫קען נאכאלץ טראכטן אז זיין חבר האט א "טובה"‬ ‫יעדע מינוט פונעם לעבן א פיל טיפערן באדייט‪.‬‬ ‫ולא מלחמה ולא קנאה ותחרות‪ ,‬שהטובה תהי'‬ ‫וואס ער אליין ווייסט נישט דערפון‪ ,‬און ער קען‬ ‫אנשטאט צו פארשווענדן אונזערע כחות אויפ'ן‬ ‫מושפעת הרבה וכל המעדנים מצויין כעפר‪ ,‬ולא‬ ‫נאכאלץ שפירן א געוויסער "קנאה ותחרות"‪.‬‬ ‫טפל‪ ,‬לייגט מען זיך אינגאנצן אריין אינעם עיקר‬ ‫יהי' עסק כל העולם אלא לדעת את ה' בלבד"‪.‬‬ ‫דערפאר לייגט דער רמב"ם צו "וכל המעדנים‬ ‫— אין תורה‪ ,‬עבודה און דביקות בה'‪ .‬מיט אזא‬ ‫פון דעם וואס דער רמב"ם שרייבט "שהטובה‬ ‫מצויין כעפר"‪ ,‬אז די חשיבות פון אלע מעדנים‬ ‫צוגאנג ווערט דער ברען פון עולם הזה צוביסלעך‬ ‫תהי' כו'" (און נישט — "והטובה כו'") איז מוכח אז זיין‬ ‫וועט זיין ווי "כעפר"‪ ,‬ד‪.‬ה‪( .‬ווי דער רמב"ם שרייבט לגבי‬ ‫אפגעשטילט; מען הייבט אן באמת אטעמען דעם‬ ‫כוונה איז צו געבן א טעם אויף דעם פריערדיגן‬ ‫השבתת חמץ) "כדבר שאין בו צורך כלל"‪.‬‬ ‫ריינעם ריח פון גן עדן‪ ,‬און מען לעבט שוין יעצט‬ ‫ענין‪ .‬ד‪.‬ה‪ .‬די סיבה פארוואס "לא יהי' שם לא רעב‬ ‫און וויבאלד אלע מעדנים זענען ביי אים‬ ‫אן אמת'ער לעבן פון לעתיד לבוא‪.‬‬ ‫ולא מלחמה כו'" איז דערפאר ווייל "שהטובה תהי'‬ ‫"כדבר שאין בו צורך כלל"‪ ,‬איז שוין מער נישט‬ ‫מושפעת כו'"‪.‬‬ ‫לחיים אידן‪ ,‬לחיים ולברכה!‬ ‫שייך קיין שום געפיל פון "קנאה ותחרות" (לגבי‬ ‫‪ . .‬ד‪.‬ה‪ .‬דאס וואס "שהטובה תהי' מושפעת‬ ‫משיחת י"א ניסן תשמ"ה ‪‬‬ ‫מעדנים — גשמיות'דיגע ענינים)‪.‬‬ ‫הרבה" וועט אוועקנעמען די מציאות פון‬ ‫מוקדש לזכות לאה בת חנה לרפואה שלימה!‬ ‫עצה והדרכה בעבודת ה’‬ ‫‪+++‬פרישקייט און ק‪+‬לא‪++‬רקייט‬ ‫אמת'ע ביטול און עניוות‪ .‬זיין שווער‪-‬פארדינטע 'סמיכה'‬ ‫האט ער שוין מער נישט געקענט אנקוקן; עס האט אים‬ ‫"זיין אויפפירונג איז אינגאנצן נישט‬ ‫דערמאנט אין דעם עגאאיסטישן געיעג דאס צו דערגרייכן‪,‬‬ ‫און ער האט עס איינפאך צעריסן אויף פיצלעך‪.‬‬ ‫צופרידנשטעליג‪ ,‬אבער איך קען גארנישט זאגן"‬ ‫דער חסיד ר' אשר ניקאלייעווער אים אנגעטראגן א‬ ‫שידוך מיט די טאכטער פון א טשערנאבלער חסיד ר'‬ ‫שמואל פון דאברינקא‪ .‬כאטש די משפחה האט זיך געזארגט‬ ‫צו א איד וואס האט געשפירט ווי ער זעהט נישט הצלחה אין קיין שום זאך‬ ‫וויאזוי ער וועט קענען מפרנס זיין א שטוב‪ ,‬האט די כלה‬ ‫מכתב קודש מכ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זיע"א‬ ‫גע'טענה'ט אז זי וויל ענדערש א לעבן פון קדושה ווי א לעבן‬ ‫פון מאדערנקייט און באקוועמליכקייט‪ .‬נאך דער חתונה‬ ‫זענען שווים לכל נפש‪ ,‬און זענען א סגולה פאר‬ ‫תרגום חפשי מלשון קודש‬ ‫האט ער‪ ,‬אויפ'ן בקשה פונעם רבי'ן מוהרש"ב‪ ,‬געעפנט און‬ ‫אסאך זאכן‪ ,‬אריינגערעכנט פאר די דערמאנטע‬ ‫על אחריות המערכת בלבד*‬ ‫אנגעפירט א סניף פון 'תומכי תמימים' אין דאברינקא‪.‬‬ ‫ענינים [אויף וועלכע ער שרייבט]‪.‬‬ ‫בנוגע דאס וואס ער שרייבט וועגן ‪. .‬‬ ‫ב"ה‪ ,‬י"א טבת‪ ,‬תש"כ‬ ‫שלוחא דרבנן‬ ‫אז זיין אויפפירונג איז אינגאנצן נישט‬ ‫שלום וברכה!‬ ‫זינט דעם אויסברוך פון דער ערשטער וועלט‪-‬מלחמה‪,‬‬ ‫צופרידנשטעליג‪ ,‬אבער מען [שפירט זיך]‬ ‫אין ענטפער צו זיין בריוו פון ו' טבת‪.‬‬ ‫זענען די נסיעות צום רבי'ן געווארן א לוקסוס וואס ווייניג‬ ‫געצווינגען צו שווייגן‪.‬‬ ‫בעת רצון וועט מען אים דערמאנען ביים ציון‬ ‫האבן זיך געקענט ערלויבן‪ ,‬סיי צוליב די גרויסע קאסטן‬ ‫ס'איז באקאנט און מען זעט עס אויך במוחש‪,‬‬ ‫הק' פון כ"ק מו"ח אדמו"ר זצוקללה"ה נבג"מ‬ ‫און סיי צוליב די סכנות אין וועג‪ .‬ביי א יחידות‪ ,‬האט דער‬ ‫אז ס'זענען דא פארשידענע וועגן וויאזוי צו‬ ‫זי"ע‪ ,‬בנוגע די ענינים וועגן וועלכע ער שרייבט‪.‬‬ ‫רבי הרש"ב ארויפגעלייגט אויף ר' איטשע א נייע שליחות‪:‬‬ ‫משפיע זיין‪ ,‬און רעדן איז נישט אלעמאל דער‬ ‫דאס וואס ער שרייבט אז ער זעהט נישט‬ ‫היות אז חסידים קענען נישט פארן צום רבי'ן צו הערן‬ ‫סאמע ווירקזאמסטער מיטל‪ ,‬און בפרט רעדן‬ ‫קיין הצלחה אין קיין שום זאך‪ ,‬איז דאך‬ ‫חסידות‪ ,‬איז ר' איטשע באשטימט געווארן צו ווערן א‬ ‫דירעקט [צום מענטש]‪ .‬און וויבאלד דער אלטער‬ ‫פארשטאנדיג פון עטליכע פלעצער אין תורתינו‬ ‫שד"ר (שלוחא דרבנן)‪ ,‬צו פארשפרייטן חסידות‪.‬‬ ‫רבי‪ ,‬דער בעל התניא והשולחן ערוך‪ ,‬האט אונז‬ ‫תורת חיים‪ ,‬אז ס'איז אסור פאר א איד צו זאגן‬ ‫מיט זיין ווארעמקייט‪ ,‬הארציגקייט‪ ,‬און איידעלן‪,‬‬ ‫געלאזט וויסן [דער כלל] אז "א איד‪ ,‬נישט ער קען‬ ‫אזוי‪ ,‬און אפילו צו טראכטן אויף אזא אופן‪.‬‬ ‫אנגעזעענעם צורה‪ ,‬האט ער צו זיך צוגעצויגן מאסן אידן‪.‬‬ ‫און נישט ער וויל זיין אפגעריסען פון אלקות"‪,‬‬ ‫עס איז אויך אפגעפרעגט מצד שכל הישר‪,‬‬ ‫ער האט זיך באזונדער אויסגעצייכנט מיט'ן איבערגעבן‬ ‫וואס דאס ווערט אויך אנגעדייט אינעם פסק‬ ‫ווייל עס איז דאך א יסוד אין אונזער אמונה‬ ‫די טיפסטע ענינים אין חסידות אויף א פשוט'ן און‬ ‫דין הרמב"ם (הל' גירושין סוף פרק ב')‪[ ,‬אז יעדער איד איז‬ ‫אז אלעס ווערט געפירט פונעם אויבערשטן‬ ‫צוגענגליכן אידיש‪ ,‬אזוי אז אפילו פשוט'ע אידן זאלן עס‬ ‫"רוצה להיות מישראל ורוצה הוא לעשות כל המצות ולהתרחק‬ ‫בהשגחה פרטית‪ ,‬ומפי עליון לא תצא הרעות‬ ‫קענען גוט באגרייפן‪ .‬דער מוהריי"צ זי"ע‪ ,‬האט אים אמאל‬ ‫מן העבירות ויצרו הוא שתקפו"]‪ ,‬איז דאך זיכער דא א‬ ‫ח"ו‪ ,‬און אויסער דעם אלעם איז דאך באקאנט‬ ‫געזאגט‪" :‬איטשע‪ ,‬מ'דארף קיינעם נישט ארייננעמען‪ .‬נאר‬ ‫וועג וויאזוי משפיע צו זיין אויך אויף יענעם‪,‬‬ ‫דער פסק דין [פון חז"ל]‪ ,‬אז "כל מה דעביד‬ ‫מ'דארף בלויז לייכטן ביי זיך דעם אור האמת‪ ,‬אז יענער זאל‬ ‫נאר מען דארף [אביסל] ארומזוכן [עס צו געפינען‪.‬‬ ‫רחמנא לטב עביד"‪.‬‬ ‫נאטורליך אויך צוגעצויגן ווערן‪".‬‬ ‫עס איז אבער באקאנט דער כלל אז] "יגעת ומצאת" [אז‬ ‫נאר עס ווערט אויסגעשמועסט אין עטליכע‬ ‫ס'איז אבער נישט בלויז געווען דאס וואס ר' איטשע‬ ‫ווען מען וועט זיך גענוג מתייגע זיין דערין‪ ,‬וועט מען זיכער‬ ‫פלעצער‪ ,‬אז ווי מער מען איז זיך מחזק‬ ‫אינעם ענין פון אמונה און בטחון‪ ,‬און אין דעם‬ ‫האט געזאגט וואס האט אזוי געווירקט; עס איז געווען‬ ‫מצליח זיין]‪.‬‬ ‫ווער ער איז געווען‪ .‬ווען דאס קליינע אידל מיט זיין‬ ‫דער כלליות'דיגע נקודה אין דעם [אופן‬ ‫צענטראלער נקודה‪ ,‬ווי דערמאנט‪ ,‬אז 'כל מה‬ ‫דעביד רחמנא לטב עביד'‪ ,‬אלץ מער און פריער‬ ‫ליכטיג פנים — ווי ארויסגעשניטן פון אן אמאליגן דור —‬ ‫ההשפעה] איז‪ ,‬אז אסאך מאל איז דער וועג‬ ‫זעט מען דעם אמת אויך אפענערהייט במוחש‪.‬‬ ‫איז אנגעקומען אין א שטאט‪ ,‬האט זיך זיין אנוועזנהייט‬ ‫משפיע צו זיין פיל מער ווירקזאם ווען עס‬ ‫קומט בעקיפין [ד‪.‬ה‪ .‬אומדירעקט; צי] דורך גוטע‬ ‫מען קען נאכקוקן וואס עס ווערט ערקלערט‬ ‫געשפירט ביי אלע איינוואוינער‪ .‬מ'האט אים יעדן‬ ‫פריינט אדער דורך קרובים‪ ,‬ווי איידער אויף‬ ‫דערוועגן אינעם ספר התניא (לויטן מפתח ענינים‬ ‫טאג געקענט טרעפן דאווענען מיט אן אויסטערלישע‬ ‫א דירעקטן אופן‪ .‬ויהי רצון‪ ,‬אז פונקט ווי ער‬ ‫פונעם תניא קדישא‪ ,‬הוצאת קה"ת)‪.‬‬ ‫התלהבות‪ .‬און ווען ער האט זיך ביינאכט געזעצט חזר'ן‬ ‫האט געברענגט די בקשה זאל ער אויך קענען‬ ‫כאן המקום [אויך] צו אים מעורר זיין איבער‬ ‫חסידות‪ ,‬וואס האט אפטמאל געפירט צו א פארברענגען‪,‬‬ ‫אנזאגן גוטע בשורות אין דעם‪.‬‬ ‫[די וויכטיגקייט] אפצוהיטן די דריי באקאנטע‬ ‫זענען פילע נשמות געווארן צוגעצויגן צו אים‪.‬‬ ‫מיט א ברכה פאר גוטע בשורות אין אלע‬ ‫שיעורים פון חומש תהלים און תניא‪ ,‬וואס‬ ‫דערמאנטע ענינים‪.‬‬ ‫מיר האבן געהערט עטליכע מאל פון כ"ק‬ ‫'הנחת עצמותו'‬ ‫מו"ח אדמו"ר זצוקללה"ה נבג"מ זי"ע‪ ,‬אז זיי‬ ‫אין חסידות איז פאראן א טיפע מדריגה פון ביטול וואס‬ ‫אגרות קודש חלק יט‪ ,‬ז'קמח‬ ‫ווערט אנגערופן 'הנחת עצמותו'‪ :‬אוועקלייגן די אייגענע‬ ‫*הערת המערכת‪:‬‬ ‫מציאות כדי צו טון גענוי וואס דער אויבערשטער‬ ‫די ווערטער וואס זענען איינגעקעסטעלט [אין עקיגע קלאמערן]‪ ,‬געפינען זיך נישט אינעם אריגינעלן מקור‪ ,‬און זענען צוגעלייגט געווארן דורך דער מערכת‪.‬‬ ‫די ווערטער וואס זענען איינגערינגלט (אין רונדיגע קלאמערן)‪ ,‬זענען די לשון קודש'דיגע ווערטער פונעם אריגינעלן בריוו‪ .‬ווי אויך‪ ,‬איז דער בריוו געשריבן‬ ‫פארלאנגט אויפ'ן יעצטיגן מינוט‪ ,‬אפילו ווען עס גייט‬ ‫געווארן (ווי פילע בריוו פונעם רבי'ן) בלשון נסתר (גוף שלישי)‪ ,‬דעריבער שטייט 'זיין בריוו'‪ ,‬אנשטאט 'דיין בריוו' (און אזוי אויך 'ער' אנשטאט 'דו')‪.‬‬ ‫קעגן די אייגענע נאטור‪.‬‬ ‫כאטש ער אליין איז געווען אינגאנצן אפגעשיידט‬ ‫פון גשמיות‪ ,‬האט ר' איטשע זיך מטריח געווען פאר די‬ ‫גשמיות'דיגע באדערפענישן פון אנדערע‪ .‬עטליכע מאל‬ ‫הן ולאו שוין אצלו‬ ‫חבר פאר יעדן — סיי פאר יונגע בחורים און סיי פאר‬ ‫א נאכט פלעגט ער מפסיק זיין דאס לערנען צו קוקן צי‬ ‫די יארן נאך דער ערשטע וועלטס מלחמה האבן‬ ‫עלטערע תלמידי חכמים‪ .‬זיין אמת'ער מיטגעפיל מיט‬ ‫די קאלדרעס זענען נישט אראפגעפאלן פון די בחורים‬ ‫געברענגט הונגער‪ ,‬קראנקייטן און פאגראמען‪ .‬עס האט‬ ‫א צווייטן‪ ,‬זיין לעבעדיגע פרייד אין יענעמ'ס שמחה‪ ,‬און‬ ‫וואס האבן גענעכטיגט ביי אים‪.‬‬ ‫געבוזשעוועט די שרעקליכע טיפוס‪-‬עפידעמיע‪ ,‬פון‬ ‫זיין ספעציעלע חוש פאר הומאר‪ ,‬האבן אים באליבט‬ ‫ער האט אמאל אריינגענומען צו זיך אין שטוב א יתום‪,‬‬ ‫וואס ר' איטשע'ס ווייב איז ליידער נפטר געווארן‪ .‬צוליב‬ ‫געמאכט ביי אלעמען אלס אן אמת'ער אוהב ישראל‪.‬‬ ‫וועלכער האט זייער ליב געהאט 'כאלווע'‪ .‬נאך פאר'ן‬ ‫די שטרענגע רעגולאציעס ארום דער אנשטעקיגער‬ ‫דורכאויס די שטורעמישע יארן אונטער די קאמוניסטן‪,‬‬ ‫פאר אלע זיינע הכנות צום דאווענען‪,‬‬ ‫דאווענען און נאך ַ‬ ‫קראנקייט וואס האבן פארלאנגט א פולשטענדיגע‬ ‫טראץ וואס עס איז געווען קעגן זיין נאטור‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫פלעגט ר' איטשע אנהייבן זיין טאג מיט זיכער מאכן‬ ‫קוואראנטין‪ ,‬האט ר' איטשע אפילו נישט געקענט זיך‬ ‫אינגאנצן אריינגעווארפן אין דער עסקנות ארבעט פון‬ ‫אז עס געפינט זיך כאלווע אין שטוב‪ — ...‬אפט האט ער‬ ‫באטייליגן ביי דער לוי' פון זיין אייגענע פרוי‪.‬‬ ‫אויפהאלטן אידישקייט במסירת נפש‪ ,‬בשליחות פונעם‬ ‫גענישטערט דערפאר אינעם מארק‪ ,‬כדי דער יתום זאל‬ ‫נעמענדיג אין באטראכט זיין איידעלע נאטור‪ ,‬קען מען‬ ‫מוהריי"צ זי"ע‪ .‬ער האט זיך גוט געספראוועט מיט דער‬ ‫שפירן באקוועם און אז מען זארגט זיך פאר אים‪.‬‬ ‫זיך נאר פארשטעלן דעם ווייטאג וואס ר' איטשע האט‬ ‫געהיימער פאליציי‪ ,‬אז טראץ זייערע פילע פרואוון‪ ,‬האבן‬ ‫כאטש מ'האט ארויפגעקוקט אויף אים מיט יראת‬ ‫מיטגעמאכט אין די צייטן ווען ער האט זיך נישט געקענט‬ ‫זיי אים למעשה קיינמאל נישט באוויזן צו פארכאפן‪.‬‬ ‫הכבוד‪ ,‬איז ר' איטשע געווען א נאנטער‪ ,‬צוגענגליכער‬ ‫המשך >‬ ‫מ‪+++‬צוה ‪+++‬לס‪++++‬פר‬ ‫המשך >‬ ‫בדרכי החסידים‬ ‫נאכאמאל האט זיך ר' איטשע געפונען‬ ‫ערלויבן צוצושטעלן פאר זיינע‬ ‫אונטער קאמוניסטישער הערשאפט‪.‬‬ ‫אייגענע קינדער די סאמע וויכטיגסטע‬ ‫דער איד וואס האט קיינמאל נישט‬ ‫א יאר שפעטער האבן די נאציס ימ"ש‬ ‫געברויכן‪.‬‬ ‫געבראכן זייער אפמאך‪ ,‬און זיך שנעל‬ ‫עס האט דערציילט הרה"ג ר' אהרן‬ ‫מיטגעמאכט קיין יסורים‬ ‫דערנענטערט צו ריגע‪ .‬אסאך אידן‬ ‫האבן זיך געקווענקלט צי עס לוינט צו‬ ‫יעקב שוויי ז"ל‪ ,‬אב"ד דק"ק קראון‬ ‫הייטס‪" :‬ר' איטשע האט אין יענע‬ ‫אנטלויפן טיפער אריין אין רוסלאנד‪,‬‬ ‫תקופה מיטגעמאכט אמת'ע שבעה‬ ‫וואס האט געליטן מער שוועריקייטן‬ ‫אמאל איז הרה"ק רבי שמואל שמעלקא‬ ‫אדער אפשר קען גארנישט זיין ערגער‬ ‫מדורי גהינום‪ .‬זיין ווייב איז אוועק‪,‬‬ ‫אין זיין לעבן ווי ר' זושא‪ :‬א געפערליכער‬ ‫מניקלשבורג זיע"א געקומען צום מגיד‬ ‫ווי די קאמוניסטן‪.‬‬ ‫זיינע קינדער האבן געהונגערט‪ ,‬און‬ ‫ארימאן‪ ,‬ס'איז קיינמאל נישט געווען‬ ‫הגדול ממזעזריטש זיע"א מיט א קשיא‪.‬‬ ‫ר' איטשע האט באשלאסן צו ווארטן‪,‬‬ ‫ס'איז נישט געווען וואס אריינצונעמען‬ ‫גענוג וואס צו עסן אין שטוב‪ ,‬און זיין‬ ‫"די גמרא זאגט אז 'חייב אדם לברך‬ ‫און אזוי האבן אויך געטוהן זיינע צוויי‬ ‫אין מויל‪ .‬ער האט אבער געלעבט מיט‬ ‫משפחה איז געווען ארומגענומען מיט‬ ‫על הרעה כשם שמברך על הטובה'; ווי‬ ‫קינדער‪ .‬די דייטשן זענען אנגעקומען‬ ‫אזא דביקות מיט די רבש"ע‪ ,‬אז זיין מצב‬ ‫אלערליי מחלות און יסורים‪.‬‬ ‫אזוי איז דאס אבער מעגליך?" האט‬ ‫קיין ריגע אין חודש סיון תש"א‪ ,‬און‬ ‫הגשמי האט אים ווי אינגאנצן נישט‬ ‫און דאך איז ר' זושא שטענדיג געווען‬ ‫ער געפרעגט‪" ,‬ווען חז"ל וואלטן ווען‬ ‫ביי דעם פונקט‪ ,‬איז עס ליידער שוין‬ ‫אנגערירט‪ .‬די עצם זכי' צו קענען דינען‬ ‫פרייליך און אויפגעלייגט‪ ,‬און האט כסדר‬ ‫געזאגט אז מען מוז אלץ מקבל זיין‬ ‫געווען צו שפעט‪ .‬בלויז זיין זון שמואל‬ ‫דעם אויבערשטן האט אים געברענגט‬ ‫אויסגעדריקט זיין דאנקבארקייט צום‬ ‫באהבה אן קיין טענות וכו' — דאס‬ ‫האט באוויזן צו אנטלויפן אויף דער‬ ‫אן אמת'ע אומגעהויערע שמחה‪.‬‬ ‫באשעפער פאר אלע זיינע חסדים‪.‬‬ ‫וואלט איך פארשטאנען‪ .‬אבער וויאזוי‬ ‫לעצטער באן וואס איז ארויסגעפארן‪.‬‬ ‫אינערהאלב זיין מצב‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫אבער וואס איז זיין סוד? ווי אזוי‬ ‫קען א מענטש רעאגירן צו וואס ער‬ ‫ר' איטשע אליין האט זיך אנטזאגט‬ ‫אמאל אויסגעדריקט‪" :‬איך האף אז איך‬ ‫טוט ער דאס? ענדליך האט דער גאסט‬ ‫שפירט אלס שלעכט גענוי מיטן זעלבן‬ ‫מיטצופארן ווייל ער וואלט געמוזט‬ ‫בין נישט פון די אויף וועלכע עס שטייט‬ ‫באשלאסן צו פרעגן דעם קשיא‪.‬‬ ‫געפיל ווי ער רעאגירט צו וואס ער‬ ‫מחלל שבת זיין‪.‬‬ ‫'ומשלם לשונאיו אל פניו להאבידו' —‬ ‫איין טאג האט ער זיך אנגערופן צו‬ ‫שפירט אלס גוט? ווי אזוי קען א מענטש‬ ‫אז דער אויבערשטער גיט זיי אלעס‬ ‫זיין בעל אכסניא‪" :‬איך וויל אייך עפעס‬ ‫זיין אזוי דאנקבאר פאר זיינע צרות‬ ‫למען בן הנעקד על עצים ואש‬ ‫גוטס אויף דער וועלט‪ ,‬נאר כדי צו‬ ‫פרעגן‪ ,‬און למעשה איז דאס די אמת'ע‬ ‫פונקט ווי ער איז פאר זיינע פריידן?"‬ ‫י' כסלו תש"ב האבן די נאציס ימ"ש‬ ‫פארמינערן זייער חלק לעולם הבא'‪".‬‬ ‫סיבה פון מיין באזוך — אונזער רבי'ן האט‬ ‫דער מגיד האט אים געהייסן‪ ,‬ער זאל‬ ‫דורכגעפירט א שרעקליכע אקציע‪.‬‬ ‫טראץ וואס ער האט קוים געגעסן‬ ‫מיר געזאגט אז בלויז איר קענט מיר געבן‬ ‫פארן צו ר' זושא פון האניפאלי‪" ,‬בלויז ער‬ ‫זיי האבן אריינגעטריבן פילע אידן אין‬ ‫און געשלאפן‪ ,‬האט זיין פנים שטענדיג‬ ‫דעם ענטפער דערויף‪".‬‬ ‫קען דיר העלפן מיט דעם‪".‬‬ ‫דער שול און פארשפארט די טירן‪,‬‬ ‫געשטראלט מיט שמחה און ענערגיע‪.‬‬ ‫"וואס איז די קשיא?" פרעגט ר' זושא‪.‬‬ ‫ר' זושא האט זייער ווארעם‬ ‫כדי אונטערצוצינדן די געביידע און‬ ‫ר' איטשע'ס חיות האט געשטאמט פון‬ ‫ר' שמואל שמעלקא האט איבערגעזאגט‬ ‫אויפגענומען ר' שמעלקא און אים‬ ‫זיי פארברענען לעבעדיגערהייט ה"י‪.‬‬ ‫עפעס אנדערש אינגאנצן‪ .‬זיין פיזישע‬ ‫פונקט וואס ער האט געפרעגט פונעם‬ ‫איינגעלאדן זיך צו מאכן באקוועם ווי‬ ‫ארום דער שול האבן זיי געברענגט‬ ‫לעבעדיגקייט איז נישט געקומען פון‬ ‫מגיד‪" .‬דו פרעגסט א גוטע קשיא‪ ",‬האט ר'‬ ‫אינדערהיים‪ .‬ר' שמעלקא האט באשלאסן‬ ‫נאך אסאך אידן וואס זאלן מוזן צוזען‬ ‫קיין גשמיות'דיגע נערונג‪ ,‬נאר פונעם‬ ‫זושא געזאגט‪" ,‬אבער פארוואס האט דער‬ ‫צו גוט באטראכטן ר' זושא'ס הנהגה‬ ‫דעם שוידערליכן בילד‪.‬‬ ‫רוחניות'דיגן שפייז פון תורה ועבודה‪.‬‬ ‫רבי אייך געשיקט צו מיר? פון וואו זאל איך‬ ‫איידער ער פרעגט אים זיין קשיא‪ .‬נישט‬ ‫אריינקוקנדיג אין די פענסטערס‪,‬‬ ‫וויסן? ער וואלט דיך ענדערש געדארפט‬ ‫לאנג נאכדעם האט ער איינגעזען אז זיין‬ ‫האבן די אידן מיטגעהאלטן א‬ ‫שליחות קיין אמעריקע‬ ‫שיקן צו איינער וואס האט מיטגעמאכט‬ ‫בעל האכסניא איז טאקע א לעבעדיגער‬ ‫סצענע פון אומבאגרייפליכע קדושה‬ ‫נאך אסאך חדשים פון ווארטן‪ ,‬האט‬ ‫יסורים‪ "...‬‬ ‫ביישפיל פונעם מאמר חז"ל‪ .‬ער האט‬ ‫און דערהויבנקייט‪ .‬ר' איטשע איז‬ ‫מען אים ענדליך געגעבן רשות צו‬ ‫סיפורי חסידים עה"ת (זוין)‪ ,‬ואתחנן‬ ‫נישט געקענט טראכטן פון א מענטש‬ ‫געשטאנען פאר'ן ארון הקודש‪ .‬מיט‬ ‫פארלאזן דעם סאוויעטן‪-‬פארבאנד‪.‬‬ ‫א גענצליכע רואיגקייט אין אנבליק‬ ‫ווען ר' איטשע איז אנגעקומען‬ ‫פון דעם שרעקליכן טויט וואס האט‬ ‫קיין ריגע‪ ,‬האט ער זיך באלד‬ ‫אים אפגעווארט‪ ,‬האט ער געעפנט‬ ‫אריינגעשפאנט אין דער ארבעט‬ ‫די טירן און ארומגענומען א ספר‬ ‫פון פארשפרייטן תורה און חסידות‬ ‫מפתגמי אוריי‪++++‬תא‬ ‫תורה‪" :‬טייערע אידן!" האט זיין‬ ‫שטימע געדונערט‪" ,‬מיר האבן יעצט‬ ‫איבער גאנץ לעטלאנד‪ ,‬בשליחות‬ ‫פונעם מוהריי"צ זי"ע‪ .‬פון דארט האט‬ ‫"וואס מען טאר נישט — טאר מען נישט‪,‬‬ ‫די זכיה מקיים צו זיין די געוואלדיגע‬ ‫מצוה פון קידוש השם! לאמיר זיך‬ ‫אים דער רבי געשיקט קיין אמעריקע‬ ‫אויפצוועקן די הערצער פון אידישע‬ ‫און וואס מ'מעג — דארף מען נישט‪".‬‬ ‫פרייען דערמיט!"‬ ‫קינדער לעבודת הבורא‪.‬‬ ‫‪ -‬פתגם הראשון ששמע החסיד ר' מרדכי האראדאקער מרבינו הזקן כשבא‬ ‫האלטנדיג דעם הייליגן ספר תורה‬ ‫ביים באזוכן אין אמעריקע איז ער‬ ‫לליאזנא בפעם הראשונה‪ .‬ר' מרדכי סיפר‪" :‬כשלש ארבע שנים עבדנו בזה עד שהבאנו‬ ‫מיט איין האנט‪ ,‬און אראפלייגנדיג‬ ‫געווארן שאקירט פון דעם וואס ער‬ ‫'היום יום' כה אדר שני ‪‬‬ ‫את זה בעניני חיינו‪ ,‬ורק אז נכנסנו ליחידות לשאול דרך בעבודה"‪.‬‬ ‫זיין אנדערע האנט אויפ'ן אקסל פון‬ ‫האט געזען‪ .‬דאס געיעג נאכ'ן 'סיר‬ ‫א צווייטן חסיד‪ ,‬האט ר' איטשע‬ ‫הבשר' און די גראבקייט פון גשמיות‪,‬‬ ‫אריינגעפירט די גאנצע ציבור אין א‬ ‫האט אים ממש אויפגעטרייסלט‪ .‬אין‬ ‫דערהויבענעם טענצל‪.‬‬ ‫א בריוו צו זיין פאמיליע שרייבט ער‬ ‫בעת די שול האט געפלאקערט‪,‬‬ ‫מיט ווייטאג און אנטריסטונג‪" :‬דא עסט‬ ‫לע"נ האשה החשובה מרת צבי' ע"ה גאלדבערג‬ ‫האט דער הייליגער 'הקפות ניגון'‬ ‫מען קאטלעטן און פלייש יעדן איינציגן‬ ‫בת ר' מיכאל הי"ד ומרת שרה ע"ה (הנודעת בשם ה"מומע שרה") קצנלנבויגן‬ ‫דורכגעשניטן דעם שטיקנדיגן רויך‪,‬‬ ‫טאג‪ ,‬פשוטו כמשמעו‪ ,‬ה' ירחם‪"...‬‬ ‫עמדה לימין בעלה הרב יוסף ע"ה גאלדבערג‬ ‫זיך אויפגעהויבן העכער די פלאמען‪,‬‬ ‫אין זומער ת"ש איז ער שוין געווען‬ ‫ראש ישיבת תומכי תמימים ברוסיא ובצרפת במשך קרוב ליובל שנים‬ ‫און דורכגעריסן אלע הימלען‪.‬‬ ‫צוריק אין ריגע ווען די סאוויעטן‬ ‫במלאת עשרים שנה לפטירתה ‪ -‬ח' כסלו תשס"ז • נדבת נכדה שי'‬ ‫ה' ינקום דמו‪ .‬ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪ .‬‬ ‫האבן איינגענומען לעטלאנד‪ ,‬און‬ ‫— להקל על הקורא‪ ,‬מובא כאן עם שינויי לשון קלים *‬ ‫'יוצא לאור ע"י 'נרות להאיר‬ ‫‪.‬ע"פ סגנון שפה המדוברת היום — ועל אחריות המערכת בלבד‬ ‫‬‪gilyon@Lehuir.com | ‪(845) 600-0229‬‬ ‫נא לשמור על קדושת הגליון‬ ‫צו באקומען דעם גליון יעדע וואך אויף אימעיל‪,‬‬ ‫‪.‬אדער פאר סיי וועלכע הערות‪ ,‬ביטע שיקט א מעסעדזש צו די מערכת‬