gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish

שבוע: תולדות (2026-11-09)

צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫צום פינטל · פרשת תולדות תשפ״ז · גליון ר״ה‬ ‫ויאכל וישת ויקם וילך‬ ‫אנצוקומען צום קומענדיגן שטיקל‪ .‬דאס וואס ליגט פאר‬ ‫אין פרשת תולדות דערציילט די תורה‪ :‬״ויעקב נתן לעשו‬ ‫אים גיט אים נישט קיין מנוחה‪ ,‬ווייל זיין קאפ איז בעיקר‬ ‫לחם ונזיד עדשים ויאכל וישת ויקם וילך ויבז עשו את‬ ‫ביי דעם וואס ער האט נאכנישט באקומען‪.‬‬ ‫הבכרה״‪ .‬איין זאך קומט גלייך נאכן אנדערן‪ :‬ויאכל‪ ,‬וישת‪,‬‬ ‫אמאל איז דאס גופא די סיבה פארוואס ער עסט אזוי פיל‪.‬‬ ‫ויקם‪ ,‬וילך‪ .‬עס פילט זיך ווי ער וואלט אלעס געטון אויף‬ ‫ס'פעלט אים אין טעם‪ ,‬ס'פעלט אים אין איכות‪ ,‬ממילא‬ ‫איין מאל‪ .‬געגעסן‪ ,‬געטרונקען‪ ,‬זיך אויפגעשטעלט און‬ ‫פראבירט ער עס משלים צו זיין מיט כמות‪ .‬פונעם ערשטן‬ ‫אוועקגעגאנגען‪ .‬אלעס תוך כדי דיבור‪ .‬דאס ברענגט אונז‬ ‫שטיקל האט ער נישט געהאט גענוג נחת‪ ,‬נעמט ער א‬ ‫זיך אביסל אומצוקוקן אויף א זאך וואס איז נאנט צו יעדן‬ ‫צווייטס‪ .‬אויך דערמיט איז ער זיך נישט מיישב‪ ,‬לייגט ער‬ ‫איינעם‪ .‬ווי אזוי עסן מיר? ווי אזוי האבן מיר הנאה? און‬ ‫צו א דריטס‪ .‬ער מיינט אז נאך אביסל עסן וועט אים געבן‬ ‫וואס באקומען מיר טאקע פון די אלע טובות וואס דער‬ ‫וואס ער זוכט‪ .‬אבער אמאל פעלט עס גאר נישט אינעם‬ ‫אויבערשטער גיט אונז?‬ ‫מאכל‪ .‬די גוטס ליגט פאר אים‪ ,‬ער גיט זיך נאר נישט קיין‬ ‫א מענטש עסט א גוטן מאכל‪ .‬נאך איידער ער האט‬ ‫צייט צו געניסן דערפון‪.‬‬ ‫געענדיגט וואס ער האט אין מויל‪ ,‬ציט זיך שוין זיין האנט‬ ‫ביי אנדערע זאכן גייט עס אויך אזוי‪ .‬א מענטש קען זיין‬ ‫צום קומענדיגן שטיקל‪ .‬קוים וואס ער האט פארזוכט פונעם‬ ‫ארומגענומען מיט טובות און זיי פארבייגיין אן זיי צו‬ ‫ערשטן מאכל‪ ,‬קוקן זיינע אויגן שוין אויפן צווייטן‪ .‬אזוי‬ ‫שפירן‪ .‬ער האט א שטוב‪ ,‬בני בית‪ ,‬א גוטן חבר‪ ,‬אביסל‬ ‫גייט ער פון איין מאכל צום צווייטן‪ ,‬ביז ער שטייט אויף‬ ‫צייט זיך אפצורוען‪ ,‬אבער זיין קאפ לויפט צו דעם וואס ער‬ ‫פונעם טיש‪ .‬אסאך זאכן זענען אריין אין מויל‪ .‬אבער וויפיל‬ ‫דארף נאך באקומען‪ .‬און וויבאלד ער נעמט נישט אריין די‬ ‫טעם האט ער אין זיי געשפירט? וויפיל נחת האט ער‬ ‫טובה וואס איז נאנט צו אים‪ ,‬דאכט זיך אים אז דאס גוטע‬ ‫דערפון געהאט? ער איז ארומגענומען מיט אלעם גוטן‪,‬‬ ‫ליגט אלץ ערגעץ אנדערש‪ .‬מ׳דארף‬ ‫אבער ער האט ער זיך נישט געלאזט‬ ‫צולייגן‪ ,‬טוישן‪ ,‬משיג זיין נאך עפעס‪.‬‬ ‫געניסן דערפון‪.‬‬ ‫אפשר דארט וועט ער טרעפן וואס עס‬ ‫אסאך עסן און ווייניג תענוג‬ ‫פעלט אים‪.‬‬ ‫ווען מ׳זאגט א 'בעל תאוה'‪ .‬שטעלט‬ ‫דא ליגט א גרויסע עבודה‪ ,‬זיך‬ ‫מען זיך פאר א מענטש וואס שפירט‬ ‫אפצוגעבן מיט דעם וואס מ׳האט‪,‬‬ ‫אסאך א גוטע טעם אינעם עסן‪ .‬ווי‬ ‫שפירן דאס גוטע חלק און ארויסנעמען‬ ‫מער הנאה דער מענטש האט‪ ,‬אלץ א‬ ‫דערפון חיות‪ .‬ווער ס׳קען הנאה האבן‬ ‫גרעסערער בעל תאוה איז ער‪ .‬די‬ ‫פון זיין חלק‪ ,‬מוז נישט נאכלויפן דעם‬ ‫עבודה פון זיך אפשטעלן פארן עסן‪,‬‬ ‫חלק פון זיין חבר‪ .‬און ער מוז נישט‬ ‫איז לכאורה צו שפירן ווי ווייניגער‬ ‫נאכלויפן זיין אייגענע מארגענדיגע‬ ‫טעם‪ ,‬אנצוקומען צו מדת ההשתוות‪,‬‬ ‫חלק‪ .‬ער לעבט פון וואס ער האט‪ ,‬אפילו פון א פשוט׳ער‬ ‫אז אלע טעמים זאלן ביי אים זיין גלייך‪ .‬אזוי טראכט מען‬ ‫זאך קען ער האבן אסאך נחת‪ ,‬ווייל ער איז דארט מיט זיין‬ ‫לכאורה‪ .‬אבער ווען מ׳קוקט צו ווי עס גייט באמת אין די‬ ‫גאנצן חשק‪ ,‬ער שפירט וואס ער האט‪.‬‬ ‫ספרים‪ ,‬אין די ראשונים (כדלקמן)‪ ,‬זעט מען אז ס׳זענען דא‬ ‫ווען דער מענטש ווערט בעל הבית‬ ‫צוויי באזונדערע זאכן‪ .‬איין זאך איז די הנאה פונעם מאכל‪.‬‬ ‫איינע פון די זאכן וואס שוואכן אפ די הרגשה פונעם‬ ‫א צווייטע זאך איז דאס נאכלויפן די הנאה‪ .‬די נאכלויפן‪,‬‬ ‫מענטש‪ ,‬אין יעדע זאך‪ ,‬איז דאס אז ס'איז אין איין המשך‪.‬‬ ‫דא ליגט די תאוה‪.‬‬ ‫לדוגמה‪ ,‬מ'עסט אין איין המשך‪ .‬א מענטש פארזוכט א‬ ‫לאמיר נעמען צוויי מענטשן וואס זיצן פארן זעלבן מאכל‪.‬‬ ‫מאכל וואס ער האט ליב‪ .‬אין אנהייב שפירט ער גוט דעם‬ ‫איינער עסט בנחת‪ ,‬שפירט דעם טעם און האט הנאה‪ .‬דער‬ ‫טעם‪ .‬ווי מער ער עסט דערפון‪ ,‬ווערט ער מער צוגעוואוינט‬ ‫מאכל איז אים גוט אזוי ווי ער איז‪ .‬נאכן עסן לייגט ער עס‬ ‫דערצו‪ .‬דער מאכל בלייבט דער זעלבער‪ ,‬ער שפירט אבער‬ ‫אוועק און גייט צו זיינע אנדערע ענינים‪ .‬דער צווייטער‬ ‫אלץ ווייניגער דעם טעם‪ .‬און וואס געשעט פון דעם אז ער‬ ‫לויפט נאך דעם תענוג‪ .‬ער עסט נאך א שטיקל און נאך א‬ ‫וויל נאך מער עסן‪ .‬מאך א חשבון‪ ,‬אויב די עסן געט אים‬ ‫שטיקל‪ ,‬און טרעפט נישט וואו זיך אפצושטעלן‪ .‬ער זוכט‬ ‫יעצט ווייניגער הנאה באיכות‪ ,‬צינד אים עס אן צו וועלן‬ ‫אלץ מער און מער‪ ,‬אפילו ווען ער שפירט קוים דעם טעם‪.‬‬ ‫מער כמות‪ .‬ס'פאנגט זיך אן ביי אים א זוכעניש נאך דעם‬ ‫דער ערשטער האט מער הנאה‪ .‬דער צווייטער איז מער‬ ‫ערשטן טעם‪ ,‬און ער טראכט אז מיט נאך א שטיקל וועט ער‬ ‫משועבד‪.‬‬ ‫עס דעקן‪ .‬אבער וואס געשעט איז פונקט פארקערט‪ ,‬ווי מער‬ ‫תענוג איז גוטס וואס דער מענטש באקומט אזוי ווי זי איז‪.‬‬ ‫ער עסט פארלירט עס מער דעם טעם‪ .‬ער באקומט נישט‬ ‫דאס נאכלויפן הייבט זיך אן ווען דער רצון צו האבן נאך‬ ‫צוריק דעם ערשטן טעם פון די התחלה‪.‬‬ ‫ווערט בעל הבית איבער אים‪ .‬ער האט שוין געגעסן און ער‬ ‫דא קומט אריין די ענין פון זיך אפשטעלן אביסל‪ ,‬די עצירה‬ ‫זוכט נאך‪ .‬ער האט שוין באקומען און ער שפירט נישט אז‬ ‫געבט פלאץ פאר א התחדשות‪ .‬א יוד לייגט אוועק דעם‬ ‫ער האט‪ .‬אזוי ווערט דאס גאנצע עסן א לויפעניש‬ ‫‪1‬‬ ‫צום פינטל · פרשת תולדות תשפ״ז · גליון ר״ה‬ ‫עבודה‪ .‬אבער אין ראב״ד זעט מען ווי דער גוטער טעם אליין‬ ‫מאכל אויף אביסל‪ .‬גענוג געהאט‪ ,‬די איבריגע וועט זיין‬ ‫העלפט דעם מענטש זיך מתגבר זיין און נישט עסן צופיל‪.‬‬ ‫פאר שבת קודש‪ ,‬וכדומה‪ .‬ער לויפט נישט גלייך נאכן רצון‪,‬‬ ‫דער טעם העלפט דער נפש אריינעמען גוט די עסן‪ ,‬און דאס‬ ‫ער גיט דעם נפש אביסל צייט‪ .‬ווען ער קערט זיך צוריק צום‬ ‫איבערלאזן א חלק פון דער תאוה לערנט איר א גבול‪ .‬דער‬ ‫מאכל מיט א פרישן חשק‪ ,‬קען ער אמאל ווידער שפירן ווי‬ ‫ראב״ד איז מבאר אז דער וועג איז א תועלת פאר שמירת‬ ‫גוט דער מאכל איז‪ .‬מ׳דארף נישט יעדעס מאל צולייגן‬ ‫הגוף און פאר הכנעת היצר‪ .‬שפעטער איז ער מזהיר פון‬ ‫עפעס ניי פון אינדרויסן‪ .‬מ׳קען פון אינעווייניג באנייען דעם‬ ‫עינוי וואס שוואכט אפ דאס הארץ און צעמישט דעם מוח‪,‬‬ ‫כח המקבל‪ ,‬צוריק צו טרעפן א טעם‪ ,‬אין דער זעלבער זאך‬ ‫ביז די תורה און תפילה ליידן דערפון‪.‬‬ ‫וואס ליגט שוין אויפן טיש‪.‬‬ ‫דאס איז דער ענין וואס איז באקאנט אלס ״תענית‬ ‫דער מענטש וויל עסן‪ ,‬און ער ווארט אביסל‪ .‬דער רצון איז‬ ‫הראב״ד״‪ .‬רבינו יונה ברענגט אין ספר יסוד התשובה בשם‬ ‫נישט בעל הבית‪ .‬ער דערנענטערט זיך צום מאכל‪ ,‬און ער‬ ‫רבי אברהם בר דוד אז א מענטש קען עסן פלייש און‬ ‫לייגט אים אביסל אוועק‪ .‬זיין עסן איז אין זיין בחירה‪ .‬ער‬ ‫טרינקען וויין‪ .‬נאר בשעת ער עסט‪ ,‬זאל ער איבערלאזן א‬ ‫עסט ווייל יעצט האט ער בוחר געווען צו עסן‪ ,‬זיין דעת איז‬ ‫חלק פון זיין תאוה לכבוד הבורא‪ ,‬ער האלט זיך צוריק‬ ‫דערביי‪.‬‬ ‫אביסל‪ .‬ער איז מבאר אז אזא הנהגה יעדן טאג ביים עסן‪,‬‬ ‫דא ליגט א טיפע נקודה אין דעם גאנצן ענין פון זיין בעל‬ ‫דערמאנט דעם מענטש אין אהבת הבורא און ס'טוט אויף‬ ‫הבית אויף די תענוגים‪ .‬תענוג האט זיין פלאץ לכתחילה‬ ‫מער ווי א תענית א וואך‪.‬‬ ‫שבלכתחלה‪ .‬זיין בעל הבית מיינט פשוט אז מ׳קען‬ ‫די עבודה טוט זיך אפ אינמיטן דעם פשוט׳ן לעבן‪ .‬א‬ ‫ארויסנעמען נאכמער תענוג פון דעם וואס מ׳האט‪ ,‬אן צו‬ ‫מענטש זיצט ביים טיש און עסט‪ ,‬און בשעת׳ן עסן געדענקט‬ ‫מוזן אלץ לויפן צו א צווייטן תענוג‪ .‬מ׳קען שפירן דעם טעם‪,‬‬ ‫ער דעם אויבערשטן‪ .‬ער לערנט זיך צו זיין בעל הבית אויף‬ ‫באקומען נחת‪ ,‬און אויך וויסן ווען אוועקצולייגן‪ .‬ווען עס‬ ‫זיין תענוג‪ .‬אדרבה‪ ,‬אזוי קען ער האבן נאך מער תענוג‪ .‬ער‬ ‫ליגט אין זיינע הענט‪ ,‬קען ער לעבן דערמיט אויף א ריכטיגן‬ ‫קען זיך מתענג זיין מיט אביסל פון דעם מאכל וואס ער‬ ‫אופן‪.‬‬ ‫האט פאר זיך‪ ,‬און זיין דעת דארף שוין נישט לויפן צום‬ ‫אזוי קען די עבודה אויף תאוות עפענען דעם מענטש‪ .‬ער‬ ‫קומענדיגן שטיקל‪ .‬די זעלבע עצירה וואס גיט דעם מענטש‬ ‫לערנט זיך צו מקבל זיין די טובות וואס דער אויבערשטער‬ ‫צוריק די בעלות אויף זיין עסן קען אויך באנייען די הרגשה‬ ‫האט אים צוגעגרייט‪ .‬דער מאכל שלינגט אים נישט איין‪,‬‬ ‫פונעם טעם‪.‬‬ ‫און דאס נאכלויפן נעמט אים נישט צו די מנוחה‪ .‬ער האט‬ ‫שבת קודש האט דאס א ספעציעלע פלאץ‪ .‬דער של״ה‬ ‫א גוטן מאכל און ער האט דערפון הנאה‪ .‬שבת קודש‪ ,‬ער‬ ‫הקדוש איז מדריך ביי עונג שבת צו עסן גוטע באטעמטע‬ ‫שפירט דעם שבת‪ .‬די בני בית‪ ,‬ער קען רואיג זיצן מיט זיי‪.‬‬ ‫מאכלים‪ ,‬״מעט הכמות ורב האיכות״‪ .‬ווי מער תענוג און א‬ ‫יעדע זאך באקומט איר פלאץ‪ ,‬ווייל קיין איין זאך דארף אים‬ ‫איכות'דיגע‪ ,‬און ווי ווייניגער כמות וואס שלעפט סתם‬ ‫נישט מיטשלעפן אן א גבול‪.‬‬ ‫אראפ און מאכט גאר שווער אויפן מענטש‪ .‬אין די קדמונים‬ ‫מעט הכמות ורב האיכות‬ ‫טרעפט מען גרויסע יודן וואס פלעגן אסאך פאסטן‪ ,‬און‬ ‫ס׳זענען באקאנט די ווערטער פונעם ראב״ד אין ספר בעלי‬ ‫אנשטאט דעם האבן זיי זיך פארנומען מיט שמעקן בשמים‬ ‫הנפש‪ ,‬שער הקדושה‪ ,‬אז א מענטש זאל זיך אביסל‬ ‫וכדומה‪ .‬בשמים איז אויך א תענוג‪ ,‬נאר ס'איז א לייכטע‬ ‫אפהאלטן פארן אנהייבן עסן‪ .‬זיינע ווערטער ווערן‬ ‫תענוג‪ .‬תענוגים בעצם איז נישט קיין שום שטער‪ ,‬די שטער‬ ‫געברענגט אין ראשית חכמה‪ ,‬שער הקדושה‪ ,‬פרק ט״ו‪ .‬ווען‬ ‫איז די כבידות פונעם עסן‪.‬‬ ‫מ׳קוקט אריין אין זיינע ווערטער‪ ,‬טרעפט מען א פלא‪.‬‬ ‫אדרבה‪ ,‬עסן אסאך נעמט אוועק די תענוג פונעם מענטש‪,‬‬ ‫אינמיטן רעדן וועגן הכנעת היצר און עסן ווייניגער‪ ,‬איז ער‬ ‫ווען ס'ווערט אים שווער פון ריבוי אכילה און פעטקייט‪,‬‬ ‫מדריך אז דאס ביסל עסן זאל זיין גוט צוגעגרייט און‬ ‫דאס מאכט פארלירן פון די תענוג‪ .‬עכטע תענוג איז פשוט‬ ‫באטעמט‪ ,‬כדי די נפש זאל עס מקבל זיין און זיך‬ ‫הנאה פון די איכות פון די זאך‪ .‬דער גוטער מאכל זאל אים‬ ‫באגנוגענען מיט ווייניג‪ .‬ממש דערנעבן לייגט ער צו אז א‬ ‫געבן שמחה חיות און תענוג‪ .‬תענוג בעצם האט נישט קיין‬ ‫מענטש זאל איבערלאזן אביסל איידער ער האט אינגאנצן‬ ‫שום פראבלעמען‪ ,‬נישט ברוחניות און נישט בגשמיות‪.‬‬ ‫אנגעפילט זיין תאוה‪.‬‬ ‫תענוג כשלעצמו איז כל כולו רוחני‪.‬‬ ‫ביידע הדרכות שטייען אינאיינעם‪ .‬א גוטער טעם העלפט‬ ‫געב א קוק ביי עשו וואס איז געשען‪ .‬ער האט געכאפט און‬ ‫דער נפש זיך באגנוגענען מיט ווייניג‪ ,‬תענוג איז לכתחלה‬ ‫געכאפט‪ ,‬ער האט נישט הנאה געהאט בכלל‪ .‬און אזוי‬ ‫שבלכתחלה‪ .‬אדרבה‪ ,‬איך וויל זאלסט האבן מער תענוג‪ ,‬פון‬ ‫כאפענדיג האט ער פארקויפט די בכורה‪ .‬א חלק פון די‬ ‫דאס ביסל‪ ,‬זאלסטו ארויסנעמען נאכמער תענוג‪ .‬מ'דארף‬ ‫כאפעריי‪ .‬ער האט פארלוירן זיין גאנצע חשיבות‪ ,‬זיין גאנצע‬ ‫נישט אויספילן יעדע רצון‪ ,‬מ'קען זיין צופרידן מיט וואס‬ ‫איכות‪ ,‬טעם און תענוג‪ .‬און די עבודה פון א ערליכע יוד איז‬ ‫מ'האט געגעסן‪ ,‬אפילו ווען מ'האט נישט אויסגעפילט דעם‬ ‫צו געבן פלאץ פאר חשיבות און איכות‪ ,‬טעם ותענוג‪ .‬זיך‬ ‫גאנצן חשק‪.‬‬ ‫פרייען מיט דער טובה וואס דער אויבערשטער האט אים‬ ‫ריכטיג‪ ,‬ס'איז דא אזא עבודה נישט צו שפירן קיין שום‬ ‫געגעבן אין זיין חלק‪.‬‬ ‫טעם אינעם מאכל‪ ,‬ווי ווייניגער תענוג‪ .‬ס'איז דא אזא‬ ‫‪2‬‬ ‫צום פינטל · פרשת תולדות תשפ״ז · גליון ר״ה‬ ‫א מעשה מיט א טאכטער וואס האט געפירט די שטוב‬ ‫די לופט דארף אמאל פלאצן‬ ‫א יוד האט דערציילט‪ :‬זיין טאכטער‪ ,‬א מיידל פון ארום כאטש זי אליין וואלט זיך אמאל שוין געוואלט אביסל‬ ‫זיבעצן‪ ,‬זי פירט די שטוב‪ ,‬ממש א רוח‪ .‬זי ווערט קיינמאל אפשטעלן‪.‬‬ ‫נישט מיד‪ .‬זי ארבעט ביז צוויי אזייגער ביינאכט‪ ,‬די הויז איין מאל‪ ,‬פאר די טאכטער איז אוועקגעפארן אין קעמפ‪,‬‬ ‫שפיגלט‪ ,‬אלעס איז מסודר‪ .‬אלעס ליגט אויף אירע האט איר דער טאטע געזאגט מיט אביסל שטארקייט‪,‬‬ ‫פלייצעס און אויף אלעם נעמט זי אחריות‪ .‬זי לויפט פון אויסגעמישט מיט א ווערטעל און מיט א איידלקייט‪:‬‬ ‫איין פלאץ צום צווייטן‪ ,‬זי איז מסדר און זי פירט‪ ,‬און ״נישט געזארגט‪ ,‬אונז וועלן מענידזשן אליינס בעזרת‬ ‫אלעס טוט זי מיט א געוואלדיגע חיות און א גרויסן השם״‪ .‬ס׳איז נישט געווען גרינג צו זאגן‪ ,‬אבער ס'איז אויך‬ ‫געשמאק‪ .‬פון איין זייט‪ ,‬וואס פאר א ברכה זי ברענגט נישט געווען גרינג צו הערן‪ .‬עפעס האט זיך דא‬ ‫אריין אין שטוב‪ .‬דער טאטע און די מאמע האבן הנאה צו אנגעהויבן צוריקן‪ .‬עפעס אביסל א אפענקייט‪ ,‬זיך אביסל‬ ‫זען ווי אירע כוחות קומען ארויס‪ .‬פון דער צווייטער זייט לייכט ארומרייבן‪ .‬ס'האט זיך אנגעפאנגן‪ ,‬מ'וועט יא‬ ‫שטערט עס זיי אמאל אביסל וויפיל זי פירט און וויפיל זי מענידזשן‪ ,‬מ'וועט נישט מענידזשן‪ ,‬מ'דארף מיך יא‪,‬‬ ‫מ'דארף מיך נישט‪ .‬מ׳האט‬ ‫נעמט איבער פון דעם‬ ‫גערעדט דערפון אביסל‬ ‫וואס טוט זיך אין שטוב‪.‬‬ ‫אפען און בדרך בדיחותא‪.‬‬ ‫צומאל וואלט זי אליין‬ ‫דער טאטע האט איר‬ ‫אמאל געוואלט אראפגיין‬ ‫געזאגט ״נעם דיך אביסל‬ ‫פון דעם שטארקן דרייוו‪,‬‬ ‫וויקעישן״‪ ,‬״האק דיך אפ‬ ‫זיך אפשטעלן און זיך‬ ‫אביסל פון די הויז״‪ ,‬און‬ ‫אביסל אפרוען‪ .‬אבער זי‬ ‫נאך אזעלכע ווערטער‪.‬‬ ‫קען נישט‪ .‬זי איז שוין אזוי‬ ‫האט‬ ‫טאכטער‬ ‫די‬ ‫אריינגעדרייט אין דער‬ ‫געפרעגט וויפיל מאל זאל‬ ‫גאנצער ארבעט‪ ,‬אז זי קען‬ ‫פון‬ ‫אהיימקלינגען‬ ‫זי‬ ‫זיך נישט אפשטעלן‪.‬‬ ‫קעמפ‪ .‬דער טאטע האט‬ ‫בפרט אז נאך דער גאנצער‬ ‫איר געענטפערט מיט א‬ ‫ארבעט שפירט זי נישט‬ ‫ווערטל‪ :‬״בכלל נישט‪ .‬האק דיך אפ אביסל‪ .‬נישט‬ ‫אלעמאל ״אז מ'עפרישעט גענוג״‪ .‬פארקערט‪ ,‬צומאל‬ ‫געזארגט‪ ,‬מ'וועט שוין מענידזשן״‪ .‬דער גאנצער שמועס‬ ‫שפירט זי ווי די טאטע און מאמע וואלטן געזאגט ״מוחל‬ ‫איז געגאנגען לייכט‪ ,‬אבער ס׳איז דא געווען עפעס ניי‬ ‫טובות״‪ .‬ווער האט דיך געבעטן צו ארבעטן אזוי שווער?‬ ‫וואס זיי זענען נישט געווען צוגעוואוינט צו רעדן דערפון‬ ‫איך דארף נישט די אנדרייעניש‪ .‬איך דארף נישט די‬ ‫אזוי אפן‪ .‬זי האט אנגעפאנגן צו שפירן אז זי מוז נישט‬ ‫זאלסט ארומלויפן ביז צוויי אזייגער ביינאכט‪ .‬איך‬ ‫אלץ זיין די מנהגת‪ .‬זי קען פארן אין קעמפ און די שטוב‬ ‫פארשטיי דיין געשמאק פון ארומלויפן‪ ,‬פירן‪ ,‬מאכן‪,‬‬ ‫וועט זיך ווייטער פירן אויך אן איר‪.‬‬ ‫אבער איך דארף נישט די זאלסט ארבעטן אזוי שווער‪.‬‬ ‫די מאמע האט געהאלטן אז ס׳איז געווען צו פיל געזאגט‪.‬‬ ‫דער טאטע און די מאמע האבן איר דאס קיינמאל נישט‬ ‫די טאכטער האט געזאגט פאר די מאמע אז די ווערטער‬ ‫געזאגט‪ .‬אדרבה‪ ,‬יעדעס מאל ווען דער טאטע איז‬ ‫האבן איר וויי געטון‪ .‬די מאמע האט געהאלטן אז דאס‬ ‫אהיימגעקומען האט ער זיך נאכגעפרעגט וואס זי האט‬ ‫איז געווען אביסל צו סאך פאר איר‪ .‬זי האט זיך עס‬ ‫געטון‪ ,‬וואס זי האט מסדר געווען און וואס זי האט‬ ‫צוגענומען צום הארצן‪ .‬ס׳איז איר שווער געווען צו הערן‬ ‫אנגעגרייט‪ .‬זיי האבן באמת מעריך געווען איר ארבעט‬ ‫אז מ׳קען זיך אויך אן איר אן עצה געבן‪ .‬עס האט זיך איר‬ ‫און איר אויסגעלויבט דערפאר‪ .‬אזוי איז עס אנגעגאנגען‪.‬‬ ‫געהערט ווי מ'זאגט איר אז מ׳דערקענט נישט אלע כוחות‬ ‫זי ארבעט און פירט די שטוב מיט איר גאנצער חיות‪,‬‬ ‫‪3‬‬ ‫צום פינטל · פרשת תולדות תשפ״ז · גליון ר״ה‬ ‫דער טאטע האט מסביר געווען אז דאס איז ממש נויטיג‬ ‫וואס זי האט אריינגעלייגט‪ .‬דער טאטע האט אבער‬ ‫פארן לעבן‪ ,‬ממש א טובה פארן לעבן‪ .‬א מענטש דארף‬ ‫געהאלטן אז די שמועס איז גראדע יא געווען א גוטע זאך‪.‬‬ ‫קענען געוועלטיגן אויף זיך‪ ,‬וויסן וויפיל צו העלפן אין‬ ‫ער האט געזאגט פאר זיין ווייב‪ :‬״עס וועט נעמען צייט‪.‬‬ ‫שטוב און ווען צו זאגן ״גענוג איז גענוג״‪ .‬יעצט גיי איך‬ ‫דאס האט עפעס געטון‪ ,‬דאס האט גערירט זאכן‪ ,‬דו‬ ‫שלאפן‪ .‬יעצט גיי איך עסן‪ .‬יעצט גיי איך מיך אפרוען‪.‬‬ ‫וועסט נאך זען״‪ .‬ער האט געשפירט אז די ווערטער האבן‬ ‫איך האב ליב צו העלפן און איך האב א גרויסן געשמאק‬ ‫עפעס גערירט‪ ,‬כאטש אין אנהייב איז עס איר אנגעקומען‬ ‫אין טון‪ .‬אבער איך מוז נישט אלעס טון‪ .‬איך בין נישט‬ ‫שווער‪ ,‬און ס׳וועט נעמען צייט ביז די זאך וועט ביי איר‬ ‫אריינגעצווינגן אין זיך אליינס‪ .‬איך קען טון און איך קען‬ ‫אריינגיין‪.‬‬ ‫זיך אויך אפשטעלן‪.‬‬ ‫למעשה איז די טאכטער געפארן אין קעמפ און האט‬ ‫אזוי איז אויך ביי א מענידזשער אין ביזנעס‪ .‬ער פירט א‬ ‫דארט זייער הנאה געהאט‪ .‬זי האט גראדע יא‬ ‫גרויסן עסק‪ .‬אלעס ליגט אויף זיינע פלייצעס‪ ,‬און ער‬ ‫אהיימגעקלונגען עטליכע מאל‪ ,‬אלעס איז געווען זייער‬ ‫שפירט אז אויב ער גייט ארויס אויף איין מינוט‪ ,‬וועט‬ ‫גוט‪ .‬נאכדעם איז זי צוריקגעקומען פון קעמפ‪ .‬במשך‬ ‫אלעס צוזאמענפאלן‪ .‬ער מוז בלייבן‪ ,‬ער מוז ענטפערן‬ ‫פונעם קומענדיגן יאר איז דער ענין פון צייט צו צייט‬ ‫יעדן טעלעפאן‪ ,‬ער מוז וויסן פון יעדע זאך‪ ,‬ער מוז אלעס‬ ‫ווידער ארויפגעקומען אין זייערע שמועסן‪ .‬מ'דארף מיך‬ ‫האלטן אין די הענט‪ .‬אבער אמאל דארף ער זיך זאגן‪:‬‬ ‫יא‪ ,‬מ'דארף מיך נישט‪ ,‬מ'וועט מענידזשן אן מיר‪ ,‬אדער‬ ‫״איך בין נישט דער מנהיג פון דער וועלט‪ .‬אויך ווען איך‬ ‫נישט? יעצט איז עס שוין געגאנגען אסאך גרינגער ווי‬ ‫וועל אוועקגיין‪ ,‬וועט מען מענידזשן בעזרת השם‪ .‬נישט‬ ‫דאס ערשטע מאל‪ .‬מ'האט שוין געקענט רעדן דערפון‬ ‫געזארגט״‪ .‬מעגליך אז אלעס וועט נישט גיין פונקט ווי‬ ‫לייכטער‪ .‬ס'האט אנגעפאנגען אריינצוגיין‪.‬‬ ‫איך וויל‪ .‬די וועלט וועט ווייטער גיין אויך אן מיר‪.‬‬ ‫איין מאל האט דער טאטע געהאלטן א דרשה ערגעץ‪.‬‬ ‫נאכן ״פאפן די לופט״‪ ,‬זעט ער זיך לפי ווי די זאך איז‬ ‫אינמיטן זיינע ווערטער האט ער מאריך געווען צו מסביר‬ ‫באמת‪ .‬די שטוב בלייבט א שטוב‪ ,‬דער עסק בלייבט אן‬ ‫זיין דעם ענין פון ״זיך אפהאקן אביסעלע״‪ .‬ער האט‬ ‫עסק‪ ,‬די אחריות בלייבט אן אחריות‪ .‬און ער קען ווייטער‬ ‫מסביר געווען א וואונדערליכע זאך אין לעבן‪ .‬ס׳איז א‬ ‫טון אלעס‪ ,‬אן צו זיין משועבד דערצו יעדע מינוט‪ .‬יעצט‬ ‫טבע האדם אז ער בלאזט אריין אסאך אויר‪ ,‬אסאך לופט‪,‬‬ ‫איז ער בעל הבית אויף זיך אליין‪.‬‬ ‫אין דאס וואס ער טוט‪ .‬ער טוט עפעס‪ ,‬ער פירט אן עסק‪,‬‬ ‫דאס האט דער טאטע געוואלט אריינגעבן אין זיין‬ ‫ער נעמט אויף זיך אן אחריות‪ ,‬און ער בלאזט אריין אין‬ ‫טאכטער‪ .‬זי זאל ווייטער בלייבן מיט איר רוח חיים‪,‬‬ ‫דער זאך נאך און נאך לופט‪ ,‬ביז עס ווערט ביי אים אזוי‬ ‫ווייטער העלפן אין שטוב און טון אלעס וואס זי האט ליב‬ ‫גרויס און שרעקליך אז ער קען זיך שוין נישט אפשטעלן‪.‬‬ ‫צו טון‪ ,‬מיט איר גאנצער חיות און מיט איר גאנצן‬ ‫ער מוז דאס טון‪ ,‬ער מוז דאס אויספירן‪ ,‬ער מוז אלעס‬ ‫געשמאק‪ .‬דערביי זאל זי אויך וויסן ווי זיך אפצושטעלן‪.‬‬ ‫מענידזשן‪ .‬און די לופט דארף צומאל פלאצן‪ ,‬ס'דארף‬ ‫זי זאל קענען זאגן ״גענוג איז גענוג״‪ .‬יעצט גיי איך‬ ‫כאפן א פאפ (‪.)POP‬‬ ‫שלאפן‪ ,‬יעצט גיי איך מיך אפרוען‪ .‬מ'וועט מענידזשן‬ ‫דאס איז דער יסוד פון ״זיך אפהאקן אביסעלע״‪ .‬א‬ ‫אויך אן מיר‪ .‬די גאנצע שטוב מוז נישט ליגן אויף מיינע‬ ‫מענטש דארף אמאל ארויסגיין פון דער זאך‪ ,‬זיך אביסל‬ ‫פלייצעס‪.‬‬ ‫אפשטעלן‪ ,‬און זיך זאגן‪ :‬נישט געזארגט‪ ,‬דער וועלט וועט‬ ‫דאס איז א גרויסער יסוד אין לעבן‪ .‬די עשייה און דער‬ ‫ווייטער גיין אויך אן מיר‪ .‬איך מוז נישט אלעס האלטן‪.‬‬ ‫תענוג פון דער עשייה האבן ביידע זייער פלאץ‪ .‬די‬ ‫איך קען אביסל אוועקלייגן‪ .‬איך קען זיך אפשטעלן‪ .‬איך‬ ‫איבעריגע לופט וואס מ׳האט אריינגעבלאזן קען מען‬ ‫קען עס אמאל אויך נישט טון‪ .‬און ווען די לופט גייט‬ ‫ארויסלאזן‪ .‬דער מענטש דארף אמאל זיך אפהאקן‬ ‫ארויס‪ ,‬קען דער מענטש צוריקגיין צו זיין ערשטן פלאץ‬ ‫אביסעלע‪ ,‬לאזן די לופט פלאצן‪ ,‬און דערנאך קען ער‬ ‫און טון אלעס וואס ער האט פריער געטון‪ ,‬פונקט אזוי ווי‬ ‫צוריקגיין צו זיין פלאץ‪ ,‬מיטן גאנצן געשמאק‪ ,‬מיט דער‬ ‫פריער‪ ,‬יעצט שוין אן די גאנצע איבעריגע לופט וואס ער‬ ‫גאנצער חיות‪ ,‬אבער נישט אריינגעצווינגן אין זיך אליינס‪.‬‬ ‫האט אריינגעבלאזן אין דער זאך‪.‬‬ ‫מכון מישרים · שלום לאנגסאם · ‪ · shalomlangs@gmail.com · 845-274-3516‬קול הלשון פרטי‪605-313-6803 :‬‬ ‫‪4‬‬