א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — תולדות (2026-11-09)

פרשת תולדות
ְְו ַַא ֲֲח ֵֵרי ֵֵכן ָיָ ָָצא ָָאִחִיו ְְוָיָ דֹוֹ ֹא ֶֶֹחֶזֶ ת ַּב ֲ
�ֲּע ֵֵקב ֵֵעָׂש�ׂו ַַו ּ �ִּי ְְק ָָרא
� ְׁׁשמֹוֹ ַיַ ֲֲעֹקֹב:
זייערע אכזריות'דיגע מעשים זענען געווארן אלץ ערגער .נאך א עס איז אמאל געווען א גרויסע און רייכע מדינה ,וואו די
שטיק צייט האט שוין יעדער זיך געפארכט ארויסצופארן אויף איינוואוינער האבן געלעבט רואיג און פרידליך .די שטעט זענען
די וועגן ,און די גאנצע מדינה איז אריינגעפאלן אין א שרעקליכן געווען פול מיט סוחרים ,די מארק פלעצער האבן גערוישט
פחד. מיט געשעפטן ,און אויף די גרויסע וועגן פון איין שטאט צןם
צווייטען זענען טעגליך געפארן פילע וואגאנען אנגעלאדנט מיט
די סוחרים האבן אויפגעהערט צו פארן מיט זייערע סחורות,
טייערע סחורה .אן דארפן מורא האבן פון קיין סכנה .אבער איין
ווייל זיי האבן מורא געהאט אז די רויבער וועלן זיי באפאלן .די
טאג האט זיך אלעס געטוישט.
פויערן האבן זיך געפארכט צו פארן אויף די מארק פלעצער ,און
די מענטשן וואס האבן געדארפט פארן פון איין שטאט צו דער אין די טיפע וועלדער ,ווייט פון די באוואוינטע שטעט ,האבן
אנדערער ,האבן פרובירט צו בלייבן אינדערהיים .א גאנצע מדינה זיך צוזאמגענומען א גרויסע באנדע פון געפערליכע רויבער און
איז געווארן ווי פארכאפט און פארעליזירט ,אין די הענט פון די מערדער .דאס זענען געווען גאר בייזע מענטשן ,וואס האבן נישט
געפערליכע רויבער ,און קיינער האט נישט געוואוסט ווי אזוי געהאט קיין שום רחמנות אויף אנדערע .זיי האבן זיך באוואפנט
פטור צו ווערן פון זיי! מיט שווערדן און אנדערע געווער ,און האבן אנגעהויבן באפאלן
אומשולדיגע רייזנדע .ווער עס איז אריינגעפאלן אין זייערע
ווען דער קעניג האט געהערט וואס עס גייט פאר אין זיין
הענט ,איז געווען אויף צרות ,און נישט יעדער האט באוויזן זיך
מדינה ,איז ער געווארן זייער אויפגערעגט .ווי קען דען זיין אז אין
צו ראטעווען.
זיין אייגענער מדינה זאלן זיך ארומדרייען באנדיטן און באפאלן
אומשולדיגע מענטשן? ער האט גלייך באפוילן זיינע גענעראלן אין אנהייב זענען די רויבער באפאלן בלויז איינצעלע
צוזאמענצונעמען א גרויסע מיליטערישע גרופע ,און ארויסגיין וואגאנען ,וואס זענען געפארן אויף די פארלאזטע וועגן .זיי
אין די וועלדער זוכן די רויבער" .איך וויל אז די באנדיטן זאלן האבן זיך באהאלטן צווישן די ביימער ,און געווארט ביז א וואגאן
ווערן געכאפט!" האט דער קעניג באפוילן" .מען קען דאך נישט פארט פארביי .דאן זענען זיי פלוצלינג ארויסגעשפרונגען ,און
לאזן א גאנצע מדינה ליידן פון אזעלכע רשעים!" מיט אויסגעצויגענע שווערדן האבן זיי באדראעט די רייזנדע .די
דערשראקענע מענטשן האבן געמוזט איבערגעבן זייער גאנצע
די גענעראלן האבן טאקע צוזאמגענומען שטארקע סאלדאטן,
געלט און סחורה ,און זענען אנטלאפן פון גרויס פחד .אבער
און זענען ארויסגעפארן אין די וועלדער .זיי האבן געזוכט צווישן
מיט דער צייט זענען די רויבער געווארן אלץ געוואגטער און
די ביימער ,איבערגעזוכט פארלאזטע הייזער ,און דורכגעקוקט
געפערליכער!
די בערג און טאלן .אבער ווי מער זיי האבן געזוכט ,אלץ מער
האבן זיי איינגעזען ווי שווער די אויפגאבע איז .די רויבער האבן די רויבער האבן געזען אז זייערע מעשים גייען אדורך ,און
גוט געקענט די וועלדער ,און האבן געהאט באהאלטענע וועגן קיינער באווייזט זיי נישט אפצושטעלן .האבן זיי אנגעהויבן
און געהיימע ערטער ,ווי זיי האבן געקענט זיך ארויסדרייען פון באפאלן אויך גרעסערע גרופעס רייזנדע ,און אפילו באוואפנטע
אלעמען. וואגאנען .זיי האבן זיך נישט דערשראקן פון די וועכטער ,און
מיליטערישע כוחות ,אבער דאס העלפט נישט .די רויבער קענען יעדעס מאל ווען די סאלדאטן זענען אנגעקומען צו א פלאץ,
דאך די וועלדער ,און זיי זענען גענוג קלוג זיך צו באהאלטן ווען וואו מען האט פארדעכטיגט אז די רויבער באהאלטן זיך דארט,
די סאלדאטן קומען .אויב מען וויל זיי באמת באזיגן ,מוז מען האבן זיי געפונען בלויז ליידיגע היילן און פארלאזטע לאגערן.
ערשט זיך דערוויסן זייערע געהיימע וועגן ,און דאס קען מען די רויבער זענען שוין לאנג אנטלאפן ,און האבן זיך באהאלטן
נישט באווייזן מיט כח אליין! אין אנדערע ערטער .אמאל האבן די סאלדאטן אפילו דערזען
די רויבער פון דערווייטנס ,אבער ביז זיי זענען אנגעקומען
דער חכם האט דעריבער באשלאסן צו נעמען אויף זיך א
אהין ,זענען די באנדיטן שוין פארשוואונדן געווארן .עס האט
גאר געוואגטע אויפגאבע .אנשטאט ארויסצוגיין קעגן די רויבער
אויסגעזען ווי די רויבער ווייסן שטענדיג פון פאראויס ,וואו די
מיט א גרויסן מיליטער ,וועט ער זיך אליין אריינמישן צווישן זיי.
סאלדאטן וועלן אנקומען!
ער וועט זיך אנקליידן ווי איינער פון די באנדיטן ,רעדן מיט זיי
ווי א רויבער ,און זיך אזוי אויפפירן אזוי אז זיי זאלן אים האלטן דער קעניג האט נאכאמאל געשיקט גרעסערע גרופעס
פאר איינעם פון זייערע אייגענע מענטשן .אזוי וועט ער קענען סאלדאטן ,און האט אויסגעגעבן גרויסע סכומים געלט כדי
דערגיין זייערע געהיימע סודות ,און זיי באזיגן דווקא דורך זייער אויסצוראטן די באנדע .אבער אלעס איז געווען אומזיסט.
אייגענע קלוגשאפט! די רויבער האבן זיך נישט געלאזט כאפן ,און פארקערט זיי
זענען געווארן נאך שטערקער ביי זיך נאך זייער הצלחה זיך
די פלאן איז אבער געווען א שרעקליכע סכנה .אויב די
צו באהאלטן .זיי האבן אנגעהויבן שפירן אז קיינער קען זיי
רויבער וועלן כאפן אז ער איז א פרעמדער מענטש ,וואס איז
נישט באזיגן ,און האבן זיך שוין גארנישט דערשראקן פון די
געקומען זיי אויסשפיאנירן ,וועלן זיי אים זיכער נישט שוינען.
קעניגליכע סאלדאטן .די גאנצע שטארקייט פונעם קעניג האט
זיי זענען דאך געווען אכזריות'דיגע מערדער ,וואס האבן נישט
נישט באוויזן צו ברעכן די מאכט פון די רויבער!
געהאט קיין רחמנות אפילו אויף אומשולדיגע מענטשן .אבער
דער חכם האט פארשטאנען אז דאס איז אפשר די איינציגסטע אין דער הויפטשטאט האט געהערשט א גרויסע זארג .דער
מעגליכקייט צו ראטעווען די מדינה ,און האט באשלאסן צו קעניג האט צוזאמגערופן זיינע ראטגעבער ,און געפרעגט וואס
נעמען אויף זיך די שווערע אויפגאבע. נאך מען קען טון .איינער האט פארגעשלאגן צו שיקן נאך מער
סאלדאטן ,א צווייטער האט געראטן צו באוואכן אלע גרויסע
איין טאג האט דער חכם אויסגעטון זיינע געווענליכע
וועגן ,און א דריטער האט געוואלט אויסשטעלן באהאלטענע
קליידער ,און זיך אנגעטאן אלטע ,קליידער ,ווי די רויבער זענען
וועכטער אין די וועלדער .אבער דער קעניג האט שוין פראבירט
געווען צוגעוואוינט צו טראגן .ער האט זיך אזוי פארשטעלט,
אזויפיל פארשידענע עצות ,און קיינער פון זיי האט נישט
אז מען האט אים כמעט נישט געקענט דערקענען .דערנאך איז
געברענגט די געוואונטשענע הצלחה.
ער ארויסגעגאנגען פון זיין שטוב ,און זיך ארויסגעלאזט אויף
דעם לאנגן און געפערליכן וועג צום וואלד .ער איז געגאנגען אין יענער מדינה האט אבער געוואוינט א גאר קלוגער מאן,
גלייך אריין אין די הענט פון די געפערליכסטע מענטשן אין דער וואס איז געווען באקאנט מיט זיין אויסערגעווענליכן שכל און
גאנצער מדינה! פארשטאנד .ער האט זיך גוט אויסגעקענט אין די טבעיות פון
מענטשן ,און האט געוואוסט ווי אזוי צו באטראכטן א שווערע
ווען ער איז אנגעקומען אין די טיפע וועלדער ,האט ער
פראבלעם פון אן אנדערן קוקווינקל .ווען ער האט געהערט
אנגעהויבן זוכן די רויבער ,ביז ער האט ענדליך געטראפן
איבער די צרות וואס די רויבער ברענגען אן אויף דער מדינה,
עטליכע פון זיי .די באנדיטן האבן אים גלייך אפגעשטעלט ,און
האט ער אנגעהויבן שטארק אריינצוטראכטן ,ווי אזוי מען קען
אים אנגעקוקט מיט גרויס חשד" .ווער ביסטו?" האבן זיי אים
זיי ענדליך באזיגן.
שטרענג געפרעגט" .וואס זוכסטו דא אין אונזערע וועלדער?
אפשר ביסטו א שפיאן פונעם קעניג?" דער חכם האט אבער נאך לאנג טראכטען איז דער חכם געקומען אויפגעקומען
נישט פארלוירן זיין רואיגקייט ,נאר האט זיך אויפגעפירט מיט מיט א געוואלדיגן איינפאל .ער האט פארשטאנען אז דער
א גרויסע זיכערקייט ,ווי איינער וואס האט נישט מורא פון זיי. קעניג פרובירט שוין לאנג צו באזיגן די רויבער מיט גרויסע
ווי אזוי זיי באווייזן זיך צו באהאלטן פון די קעניגליכע כוחות, "א שפיאן פונעם קעניג?" האט ער אויסגעבראכן אין א
און פארוואס די אלע מיליטערישע אקציעס האבן זיי ביז יעצט געלעכטער" .וואס האב איך דען מיט דעם קעניג? איך האב
גארנישט געשאדט .דער חכם האט איצט געוואוסט פונקט דאס, געהערט אז דא געפינען זיך מענטשן וואס לעבן פריי ,און האבן
וואס דער קעניג האט זיך שוין אזוי לאנג געמוטשעט דערגיין! נישט מורא פון קיינעם .איך בין אויך נישט קיין מענטש וואס
האט ליב צו פאלגן יעדן באפעל .איך וויל זיין צווישן מענטשן
אבער דער חכם האט פארשטאנען אז אפילו מיטן אויפדעקן
וואס קענען זיך אליין העלפן!" די רויבער האבן אים ווייטער
אלע זייערע סודות וועט נישט זיין אזוי גרינג זיי צו כאפן,
אויסגעפרעגט ,אבער דער חכם האט זיך אזוי גוט פארשטעלט,
ווילאנג זיי געפינען זיך אין די טיפע וועלדער .דארט האבן זיי צו
אז זיי האבן ביסלעכווייז אויפגעהערט אים צו פארדעכטיגן.
פיל באהאלטענע וועגן ,און זיי קענען זיך שנעל ארויסדרייען פון
יעדער סכנה .דערפאר האט ער זיך ווייטער אויפגעפירט ווי זייער די רויבער האבן אים ענדליך מיטגענומען צו זייער לאגער,
גוטער פריינד ,און געווארט אויף דער ריכטיגער געלעגנהייט צו וואו עס האבן זיך געפונען נאך אסאך באנדיטן .דארט האט דער
אויספירן זיין פלאן. חכם געזען מיט זיינע אייגענע אויגן ווי שטארק די באנדע איז.
איין אוונט זענען די רויבער געזעסן צוזאמען אין זייער זיי האבן געהאט גרויסע מאגאזינען פון געווער ,באהאלטענע
לאגער ,און זיך בארימט מיט זייערע גרויסע הצלחות .איינער האט ערטער פאר זייערע געגנב'טע סחורות ,און געהיימע וועגן
דערציילט ווי אזוי ער האט באפאלן א רייכן סוחר ,א צווייטער צווישן די בערג און וועלדער .אבער דער חכם האט זיך נישט
האט זיך בארימט ווי ער האט באוויזן זיך ארויסצודרייען פון געוואונדערט ,און האט זיך אויפגעפירט ווי איינער וואס איז
די קעניגליכע סאלדאטן ,און א דריטער האט געלאכט פון די צוגעוואוינט צו אזעלכע זאכן.
גענעראלן ,וואס האבן שוין אזויפיל מאל אומזיסט פרובירט זיי
אין אנהייב האבן די רויבער אים נאך נישט אינגאנצן
צו כאפן .דער חכם איז געזעסן צווישן זיי ,און האט זיך שטיל
געטרויעט .זיי האבן אים נישט דערציילט זייערע געהיימע
צוגעהערט צו זייערע בארימערייען.
פלענער ,און האבן נישט געוואלט אז ער זאל וויסן אלע זייערע
פלוצלינג האט דער חכם זיך אויפגעשטעלט ,און זיך סודות .אבער דער חכם האט געהאט גרויס סבלנות .ער האט
געוואנדן צו די רויבער מיט א שטארקער שטימע" .מיינע זיך נישט געאיילט ,און האט זיך ביסלעכווייז אריינגעגלידערט
פריינט!" האט ער אויסגערופן" .איך פארשטיי בכלל נישט צווישן זיי .ער האט מיט זיי גערעדט ,זיך משתתף געווען אין
פארוואס איר באהאלט זיך נאך דא אין די טיפע וועלדער .איר זייערע שמועסן ,און זיך אזוי צוגעפאסט צו זייער אויפפירונג,
זענט דאך אזוי שטארק ,און דער קעניג האט שוין אזויפיל מאל אז זיי האבן אנגעהויבן פארגעסן אז ער איז אמאל געווען א
פרובירט אייך צו באזיגן אן קיין הצלחה .פארוואס זאלט איר זיך פרעמדער.
באהאלטן ווי מענטשן וואס האבן מורא ,ווען אין אמת'ן האט דאך
אזוי זענען פארביי טעג און וואכן ,און דער חכם איז געווארן
די גאנצע מדינה מורא פאר אייך?!"
אלץ מער באליבט צווישן די רויבער .ער האט זיי געגעבן גוטע
די רויבער האבן זיך צוגעהערט מיט גרויס אינטערעס .דער עצות אין פארשידענע ענינים ,און זיי האבן אנגעהויבן האלטן אז
חכם האט ווייטער געזאגט" :איר זעט דאך אז די קעניגליכע ער איז א גאר קלוגער מענטש ,וואס קען זיי אסאך העלפן .ווען
סאלדאטן קענען אייך נישט כאפן .זיי זענען שוין אזויפיל זיי האבן געהאט א שווערע פראגע ,האבן זיי זיך געוואנדן צו
מאל ארויסגעקומען אין די וועלדער ,און זענען יעדעס מאל אים ,און ביסלעכווייז האט ער באקומען זייער פולסטן צוטרוי.
צוריקגעגאנגען מיט ליידיגע הענט .די גאנצע מדינה ציטערט פון א פרעמדן מענטש איז ער געווארן איינער פון די חשובסטע
פון אייער נאמען ,און קיינער וואגט זיך נישט ארויסצושטעלן מענטשן אין דער גאנצער באנדע!
קעגן אייך .אויב אזוי ,פארוואס זאלט איר נישט ווייזן דעם קעניג
יעצט האבן די רויבער שוין נישט באהאלטן קיין שום סודות
אליין ,אז איר האט פון אים בכלל נישט קיין מורא?!"
פון אים .זיי האבן אים געוויזן זייערע באהאלטענע היילן ,די
"וואס מיינסטו דערמיט?" האבן די רויבער געפרעגט .דער געהיימע וועגן דורך וועלכע זיי אנטלויפן פון די סאלדאטן ,און די
חכם האט זיך אביסל צוגעבויגן ,און מיט א זיכערער שטימע ערטער וואו זיי האלטן זייערע געווער .זיי האבן אים דערציילט
פולשטענדיג געגלייבט ,ווייל ער איז דאך שוין געווען איינער פון געזאגט" :איך זאג אייך ,אז מיר זאלן זיך ארויסלאזן פון די
זייערע נאנטסטע מענטשן ,און זיי האבן נישט געהאט קיין שום וועלדער ,און זיך דערנענטערן צו דער הויפטשטאט .דארט
סיבה אים צו פארדעכטיגן. וועלן מיר קענען ווייזן אונזער שטארקייט פאר דער גאנצער
מדינה ,און יעדער וועט זען אז אפילו דער קעניג קען אונז נישט
אבער וואס די רויבער האבן נישט געוואוסט איז געווען, באזיגן!" די רויבער האבן זיך אנגעקוקט איינער דעם צווייטן ,און
אז זיי גייען גלייך אריין אין לייבן גרוב .דער חכם האט זיי דער געדאנק האט זיי שטארק געכאפט.
ארויסגעפירט פון זייערע באהאלטענע וועלדער ,וואו זיי האבן
געקענט זיך אזוי גרינג ארויסדרייען .יעצט זענען זיי שוין איינער פון די באנדיטן האט אבער אויפגעברענגט א חשש.
געווען אין א פלאץ ,וואו די קעניגליכע סאלדאטן האבן געקענט "אפשר איז עס דאך געפערליך זיך צו דערנענטערן אזוי נאנט צום
זיי ארומרינגלען און אפשניידן זייערע וועגן .די רויבער האבן קעניג?" האט ער געפרעגט" .אין דער הויפטשטאט געפינען זיך
געמיינט אז זיי גייען באווייזן זייער גרעסטע שטארקייט ,אבער דאך אסאך סאלדאטן ,און אפשר וועלן זיי אונז דארט באפאלן?"
אין אמת'ן זענען זיי געגאנגען גלייך אריין אין זייער אייגענעם דער חכם האט גלייך אוועקגעמאכט זיין חשש" .ווי אזוי קענען
אונטערגאנג! זיי אייך באזיגן ,ווען זיי האבן אייך ביז יעצט קיינמאל נישט
געקענט כאפן?" האט ער געענטפערט" .איר דארפט דאך נישט
ווי נאר זיי זענען אנגעקומען נאנט צו דער הויפטשטאט ,האט מורא האבן פון קיינעם!"
זיך פלוצלינג געהערט א שטארקער גערודער .פון אלע זייטן
די רויבער זענען געווארן פול מיט גרויסקייט און בטחון אין
זענען ארויסגעקומען גרויסע גרופעס קעניגליכע סאלדאטן,
זייערע כוחות .זיי האבן זיך דערמאנט אין אלע זייערע הצלחות,
באוואפנט מיט שווערדן און אנדערע געווער .די רויבער האבן
און האבן זיך איינגערעדט אז דער חכם איז גערעכט .פארוואס
זיך דערשראקן און געוואלט אנטלויפן ,אבער עס איז שוין
זאלן זיי זיך טאקע ווייטער באהאלטן אין די וועלדער ,ווען זיי
געווען צו שפעט .די סאלדאטן האבן זיי ארומגערינגלט פון אלע
קענען זיך דערנענטערן צום קעניג און ווייזן זייער מאכט? זייער
זייטן ,און האבן זיי נישט געלאזט קיין וועג צו אנטלויפן .אין
אייגענע גאוה האט זיי פארבלענדט ,ביז זיי האבן שוין נישט
איין אויגנבליק זענען די גרויסע העלדן פארוואנדלט געווארן אין
געקענט זען די געפערליכע סכנה וואס ווארט אויף זיי!
דערשראקענע געפאנגענע!
ענדליך האבן די רויבער באשלאסן צו פאלגן דעם חכם.
איינער נאכן צווייטן זענען זיי געכאפט געווארן ,און די זיי האבן צוזאמגענומען זייערע געווער און סחורות ,און
קעניגליכע סאלדאטן האבן זיי אוועקגעפירט אין תפיסה .די זיך ארויסגעלאזט פון די טיפע וועלדער אויפן וועג צו דער
גאנצע געפערליכע באנדע ,וואס האט אזויפיל יארן אנגעשראקן הויפטשטאט .דער חכם איז מיטגעגאנגען צווישן זיי ,און פון
די מדינה ,איז ענדליך באזיגט געווארן! דרויסן האט ער אויסגעזען ווי איינער פון זייערע געטרייע
חברים .אבער אינעווייניג האט זיין הארץ געקלאפט מיט גרויס
די רויבער זענען געברענגט געווארן פארן קעניג ,וואו מען
שפאנונג .אט איז אנגעקומען דער גרויסער מאמענט ,אויף וועלכן
האט זיי משפט געווען און באשטראפט פאר זייערע שווערע
ער האט שוין אזוי לאנג געווארט!
פארברעכנס .די געגנב'טע סחורות זענען צוריקגעגעבן געווארן
וואו עס איז געווען מעגליך ,און די מענטשן אין דער מדינה די רויבער זענען געגאנגען ווייטער און ווייטער ,און האבן
האבן ענדליך געקענט אראפנעמען דעם גרויסן פחד פון זייערע זיך אלץ מער דערנענטערט צו דער הויפטשטאט .זיי האבן זיך
הערצער .די וועגן זענען ווידער געווארן זיכער ,די סוחרים האבן בכלל נישט געפארכט ,נאר זענען געגאנגען מיט אויפגעהויבענע
זיך צוריקגעקערט צו זייערע געשעפטן ,און די גאנצע מדינה קעפ און גרויס גאוה .דער חכם האט זיי כסדר געשטארקט ,און
האט זיך געפרייט מיט א געוואלדיגע שמחה. זיי געזאגט אז זיי דארפן זיך נישט דערשרעקן .זיי האבן אים
רמז אין דעם פסוק פון אונזער פרשה .די תורה הקדושה מיט דעם געוואלדיגן משל קענען מיר פארשטיין א טיפן
דערציילט איבער דער געבורט פון יעקב אבינו און עשו,
אונטערברענגען אונטער דער קדושה! און זאגט" :ואחרי כן יצא אחיו וידו אחזת בעקב עשו ויקרא
שמו יעקב" (בראשית כה ,כו) .אויפן ערשטן בליק איז דאס א
אט דא קומט דער געוואלדיגער רמז אין דעם פסוק:
פשוט'ער פרט אין דער געבורט פון די צוויי ברידער ,אבער
"וידו אחזת בעקב עשו" .די תורה זאגט נישט בלויז אז יעקב
אין אמת'ן ליגט דא באהאלטן א טיפער רמז.
איז ארויסגעקומען נאך עשו ,נאר זי דערציילט אונז אז
זיין האנט האט זיך אנגעהאלטן אינעם פאטשייל פון עשו. דער פסוק ווייזט אן אויף דעם גרויסן כח פון יעקב אבינו
דאס איז געווען א סימן אויף דעם וועג ווי יעקב אבינו קעגן דער קליפה פון עשו .יעקב אבינו איז דאך געווען דער
וועט זיך אויפפירן קעגן דער קליפה פון עשו .ער וועט עמוד התורה און דער יסוד פון קדושה ,בשעת עשו האט
וויסן ווי אזוי זיך אנצוהאלטן אין אירע וועגן ,און זי ענדליך פארגעשטעלט די כח פון דער סטרא אחרא .די צוויי כוחות
אונטערברענגען אונטער דער קדושה. שטייען איינער קעגן דעם צווייטן ,און פון זייער געבורט
אזוי ווי דער חכם אינעם משל האט נישט פרובירט צו אן איז שוין אנגעוויזן געווארן דער גרויסער קאמף צווישן
באזיגן די רויבער דורך א גרויסן מיליטערישן קאמף ,נאר קדושה און טומאה.
האט זיך קלוג אריינגעמישט צווישן זיי ,אזוי איז אויך דער מיר געפינען אין דער תורה הקדושה ,ביי דער מעשה
רמז ביי יעקב אבינו .דער חכם האט פארשטאנען אז די פונעם נחש אין גן עדן ,ווי דער פסוק זאגט" :והנחש היה
רויבער זענען פול מיט ערמומיות ,און אז מען קען זיי נישט ערום מכל חית השדה אשר עשה ה' אלקים" (בראשית ג ,א) .דער
אזוי גרינג כאפן .דעריבער האט ער גענוצט א וועג וואס זיי נחש ווערט אנגערופן "ערום" ,ווייל ער איז געווען פול מיט
אליין האבן נישט געקענט פארשטיין ,און האט דורך דעם קלוגשאפט און ערמומיות .ער האט נישט פשוט פרובירט
ענדליך באזיגט זייער גאנצע מאכט. צו צווינגען חוה צו עסן פונעם עץ הדעת ,נאר האט גענוצט
די זעלבע זאך איז מיט דער קליפה פון עשו .זי איז פארשידענע קלוגע רייד און דריידלעך ,ביז ער האט איר
נישט קיין כח וואס מען קען אלעמאל איבערקומען מיט א געברענגט צום חטא.
פשוט'ן דרויסנדיגן קאמף .זי האט אירע אייגענע דריידלעך, דער נחש האט געוואוסט אז ווען ער וועט זיך
אירע באהאלטענע וועגן ,און אירע פארפירערישע עצות. ארויסשטעלן אפן מיט זיין שלעכטן ציל ,וועט מען אים
אבער יעקב אבינו ,וואס איז געווען דער יסוד פון קדושה,
נישט אזוי גרינג פאלגן .דעריבער האט ער זיך גענוצט
האט געהאט די הייליגע חכמה צו וויסן ווי אזוי זיך צו
מיט ערמומיות ,און האט אריינגעלייגט זיינע געפערליכע
שטעלן קעגן איר .ער האט געוואוסט ווי אזוי צו נעמען
ווערטער אויף אזא אופן ,אז זיי זאלן אויסזען ווי פשוט'ע און
די ערמומיות פון עשו ,און דווקא דורך דעם צוגרייטן איר
פארשטענדליכע טענות .די גרעסטע סכנה פונעם נחש איז
אונטערגאנג!
נישט געווען זיין דרויסנדיגער כח ,נאר זיין פארפירערישע
דאס איז דער טיפער רמז אין די ווערטער "וידו אחזת קלוגשאפט ,מיט וועלכער ער האט באוויזן אריינצוברענגען
בעקב עשו" .דער עקב איז דער פערשט דער אונטערשטער דעם חטא!
חלק פונעם מענטש ,און ער ווייזט אן אויף דעם וועג וואו
און וויבאלד דער נחש איז דער שורש פון דער קליפה,
דער מענטש גייט .יעקב אבינו האט זיך אנגעהאלטן אינעם
דארף מען וויסן אז דער קאמף קעגן דער קליפה איז נישט
עקב פון עשו ,צו ווייזן אז ער וועט וויסן ווי אזוי צו נאכגיין
אלעמאל א פשוט'ער קאמף פון כח קעגן כח .די קליפה
די וועגן פון דער קליפה ,און זי ענדליך באזיגן דורך הייליגע
נוצט דאך אליין ערמומיות ,און פרובירט צו פארפירן דעם
ערמומיות .דווקא דארט וואו עשו מיינט אז ער האט די
מענטש אויף פארשידענע באהאלטענע וועגן .דעריבער
גרעסטע מאכט ,קען יעקב מיט זיין הייליגע קלוגשאפט
דארף מען וויסן ווי אזוי זיך צו היטן פון אירע דריידלעך,
אים אונטערברענגען!
און ווי אזוי אויסצונוצן קלוגשאפט כדי צו ברעכן איר
און דערפון קומט ארויס א געוואלדיגער לימוד פאר מאכט .קעגן דער ערמומיות פון דער קליפה דארף מען
יעדן איד אין זיין אייגענעם עבודת השם .דער יצר הרע שטעלן א הייליגע קלוגשאפט ,וואס זאל איר באזיגן און
צו דערקענען דעם יצר הרע ,נאר אויך צו וויסן ווי אזוי צו איז דאך אויך פול מיט ערמומיות ,און פרובירט כסדר צו
ברעכן זיינע פלענער! פארפירן דעם מענטש פון דעם ריכטיגן וועג .ער קומט
נישט אלעמאל צו א מענטש און זאגט אים אפן אז ער זאל
אויב דער יצר הרע זאגט אים אז ער איז צו מיד צו טון אן עבירה .זייער אפט קומט ער מיט שיינע רייד ,מיט
לערנען א גאנצע שעה ,קען ער זיך ענטפערן" :אפשר בין פארשידענע טענות און חשבונות ,וואס זעען אויס ווי זיי
איך טאקע מיד ,אבער איך קען דאך לערנען כאטש א קורצע האבן א שטיקל אמת אין זיך.
צייט ".אזוי וועט ער נישט חלילה אוועקווארפן דעם גאנצן
שיעור .און ווען דער יצר הרע וויל אים איבערלאדן מיט צו אמאל קומט דער יצר הרע צו א מענטש און זאגט אים:
שווערע קבלות ,קען ער זיך ענטפערן" :איך וועל אנהייבן "דו האסט דאך שוין היינט אזוי שווער געארבעט ,און דו
מיט דעם וואס איך קען באמת אויספירן ,און דערנאך זיך ביסט אזוי אויסגעמוטשעט .וואס וועט שוין געשען אויב
שטארקן ווייטער". דו וועסט היינט נישט לערנען דיין קביעות'דיגן שיעור? דו
קענסט דאך מארגן צולייגן אביסל מער ,און אזוי וועסטו
אזוי האט דער מענטש גענוצט א הייליגע קלוגשאפט, גארנישט פארלירן!" דער מענטש קען הערן די ווערטער,
כדי נישט אריינצופאלן אין די הענט פונעם יצר הרע .ער און זיך איינרעדן אז דער יצר הרע איז טאקע גערעכט.
האט נישט געלאזט דעם יצר באשטימען זיין וועג ,נאר אבער אין אמת'ן איז דאס בלויז א קלוגע עצה ,כדי אים
האט פארשטאנען זיין ערמומיות און זיך געהיטן דערפון. אפצוהאלטן פון זיין לימוד התורה!
דאס איז א קליינער ביישפיל ווי אזוי דער לימוד פון "וידו
אחזת בעקב עשו" קען זיין נוגע פאר יעדן איד אין זיין אמאל קומט דער יצר הרע מיט א פארקערטע טענה.
טעגליכן לעבן .מען דארף נישט אלעמאל קעמפן מיט א ער זאגט פארן מענטש" :דו ווילסט דאך זיין אן ערליכער
גרויסן גערודער ,נאר אמאל דווקא מיט א קלוגן און רואיגן איד ,און דינען דעם אויבערשטן מיט אלע כוחות .אויב אזוי,
שריט באזיגן דעם יצר הרע! פארוואס זאלסטו זיך באנוגענען מיט א קליינע קבלה? דו
דארפסט גלייך נעמען אויף זיך גרויסע און שווערע הנהגות!"
ווייל דער יצר הרע איז קלוג ,אבער דער אויבערשטער דער מענטש קען זיך איבערלאדן מיט זאכן וואס זענען
האט אונז געגעבן די תורה הקדושה ,מיט וועלכער מיר העכער זיינע כוחות ,און ווען ער קען זיי נישט אויספירן,
קענען דערקענען זיינע דריידלעך און זיך היטן פון זיינע ווערט ער צעבראכן און פארלירט זיין חשק.
פאנגען! ווען א איד האלט זיך שטארק צום הייליגן וועג פון
יעקב אבינו ,און באנוצט זיך מיט דער חכמה פון קדושה, אין ביידע פאלן האט דער יצר הרע נישט געזאגט
קען ער מיט דער הילף פונעם אויבערשטן זיך מתגבר זיין פארן מענטש אז ער זאל זיך אפקערן פון עבודת השם.
אויף די נסיונות וואס קומען אים אנטקעגן .און אזוי ווערט ער האט זיך בלויז גענוצט מיט א קלוגן חשבון ,וואס האט
די מאכט פון דער קליפה אלץ מער אונטערגעברענגט פון דרויסן אויסגעזען ווי א פארשטענדליכע טענה .אבער
אונטער דער קדושה. דער אמת'ער ציל איז געווען אים צו דערווייטערן פון תורה
און מצוות .דער יצר הרע קען זיך פארשטעלן ווי א גוטער
דעריבער דארף יעדער איד געדענקען דעם געוואלדיגן ראטגעבער ,בשעת ער פירט דעם מענטש שטילערהייט
לימוד ,ווען ער שטייט פאר א נסיון אדער פאר א שווערע אוועק פון דעם ריכטיגן וועג!
מלחמה מיטן יצר הרע .ער זאל זיך נישט דערשרעקן פון
די קלוגע טענות און פארפירערישע עצות ,נאר זיך האלטן וואס דארף דער מענטש טון ווען ער באמערקט אז דער
שטארק צו דער תורה הקדושה ,און זוכן דעם ריכטיגן וועג יצר הרע פרובירט אים אזוי צו פארפירן? ער דארף זיך נישט
זיך צו מתגבר זיין .ווייל מיט דער חכמה פון קדושה קען לאזן אריינשלעפן אין די אלע דריידלעך ,נאר זיך באנוצן
מען באזיגן אפילו א פיינט וואס פארמאגט א געוואלדיגע מיט זיין אייגענער קלוגשאפט כדי צו באזיגן דעם יצר .ער
דארף פארשטיין וואס דער יצר וויל באמת דערגרייכן ,און
ערמומיות ,און אונטערברענגען זיין גאנצע מאכט!
אויסקלויבן דעם וועג וואס וועט אים ברענגען נענטער
מקור :רבי שרגא יאיר מביאלברזיג צום אויבערשטן .ווייל די ריכטיגע חכמה איז נישט בלויז
כל הזכויות שמורות
להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל,
למכון "א משל זיך צו לערנען" -
musheltolearn@gmail.com אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת
