gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen

שבוע: תולדות (2026-11-09)

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת תולדות‬ ‫ְְו ַַא ֲֲח ֵֵרי ֵֵכן ָיָ ָָצא ָָאִחִיו ְְוָיָ דֹוֹ ֹא ֶֶֹחֶזֶ ת ַּב ֲ‬ ‫�ֲּע ֵֵקב ֵֵעָׂש�ׂו ַַו ּ �ִּי ְְק ָָרא‬ ‫� ְׁׁשמֹוֹ ַיַ ֲֲעֹקֹב‪:‬‬ ‫זייערע אכזריות'דיגע מעשים זענען געווארן אלץ ערגער‪ .‬נאך א‬ ‫עס איז אמאל געווען א גרויסע און רייכע מדינה‪ ,‬וואו די‬ ‫שטיק צייט האט שוין יעדער זיך געפארכט ארויסצופארן אויף‬ ‫איינוואוינער האבן געלעבט רואיג און פרידליך‪ .‬די שטעט זענען‬ ‫די וועגן‪ ,‬און די גאנצע מדינה איז אריינגעפאלן אין א שרעקליכן‬ ‫געווען פול מיט סוחרים‪ ,‬די מארק פלעצער האבן גערוישט‬ ‫פחד‪.‬‬ ‫מיט געשעפטן‪ ,‬און אויף די גרויסע וועגן פון איין שטאט צןם‬ ‫צווייטען זענען טעגליך געפארן פילע וואגאנען אנגעלאדנט מיט‬ ‫די סוחרים האבן אויפגעהערט צו פארן מיט זייערע סחורות‪,‬‬ ‫טייערע סחורה‪ .‬אן דארפן מורא האבן פון קיין סכנה‪ .‬אבער איין‬ ‫ווייל זיי האבן מורא געהאט אז די רויבער וועלן זיי באפאלן‪ .‬די‬ ‫טאג האט זיך אלעס געטוישט‪.‬‬ ‫פויערן האבן זיך געפארכט צו פארן אויף די מארק פלעצער‪ ,‬און‬ ‫די מענטשן וואס האבן געדארפט פארן פון איין שטאט צו דער‬ ‫אין די טיפע וועלדער‪ ,‬ווייט פון די באוואוינטע שטעט‪ ,‬האבן‬ ‫אנדערער‪ ,‬האבן פרובירט צו בלייבן אינדערהיים‪ .‬א גאנצע מדינה‬ ‫זיך צוזאמגענומען א גרויסע באנדע פון געפערליכע רויבער און‬ ‫איז געווארן ווי פארכאפט און פארעליזירט‪ ,‬אין די הענט פון די‬ ‫מערדער‪ .‬דאס זענען געווען גאר בייזע מענטשן‪ ,‬וואס האבן נישט‬ ‫געפערליכע רויבער‪ ,‬און קיינער האט נישט געוואוסט ווי אזוי‬ ‫געהאט קיין שום רחמנות אויף אנדערע‪ .‬זיי האבן זיך באוואפנט‬ ‫פטור צו ווערן פון זיי!‬ ‫מיט שווערדן און אנדערע געווער‪ ,‬און האבן אנגעהויבן באפאלן‬ ‫אומשולדיגע רייזנדע‪ .‬ווער עס איז אריינגעפאלן אין זייערע‬ ‫ווען דער קעניג האט געהערט וואס עס גייט פאר אין זיין‬ ‫הענט‪ ,‬איז געווען אויף צרות‪ ,‬און נישט יעדער האט באוויזן זיך‬ ‫מדינה‪ ,‬איז ער געווארן זייער אויפגערעגט‪ .‬ווי קען דען זיין אז אין‬ ‫צו ראטעווען‪.‬‬ ‫זיין אייגענער מדינה זאלן זיך ארומדרייען באנדיטן און באפאלן‬ ‫אומשולדיגע מענטשן? ער האט גלייך באפוילן זיינע גענעראלן‬ ‫אין אנהייב זענען די רויבער באפאלן בלויז איינצעלע‬ ‫צוזאמענצונעמען א גרויסע מיליטערישע גרופע‪ ,‬און ארויסגיין‬ ‫וואגאנען‪ ,‬וואס זענען געפארן אויף די פארלאזטע וועגן‪ .‬זיי‬ ‫אין די וועלדער זוכן די רויבער‪" .‬איך וויל אז די באנדיטן זאלן‬ ‫האבן זיך באהאלטן צווישן די ביימער‪ ,‬און געווארט ביז א וואגאן‬ ‫ווערן געכאפט!" האט דער קעניג באפוילן‪" .‬מען קען דאך נישט‬ ‫פארט פארביי‪ .‬דאן זענען זיי פלוצלינג ארויסגעשפרונגען‪ ,‬און‬ ‫לאזן א גאנצע מדינה ליידן פון אזעלכע רשעים!"‬ ‫מיט אויסגעצויגענע שווערדן האבן זיי באדראעט די רייזנדע‪ .‬די‬ ‫דערשראקענע מענטשן האבן געמוזט איבערגעבן זייער גאנצע‬ ‫די גענעראלן האבן טאקע צוזאמגענומען שטארקע סאלדאטן‪,‬‬ ‫געלט און סחורה‪ ,‬און זענען אנטלאפן פון גרויס פחד‪ .‬אבער‬ ‫און זענען ארויסגעפארן אין די וועלדער‪ .‬זיי האבן געזוכט צווישן‬ ‫מיט דער צייט זענען די רויבער געווארן אלץ געוואגטער און‬ ‫די ביימער‪ ,‬איבערגעזוכט פארלאזטע הייזער‪ ,‬און דורכגעקוקט‬ ‫געפערליכער!‬ ‫די בערג און טאלן‪ .‬אבער ווי מער זיי האבן געזוכט‪ ,‬אלץ מער‬ ‫האבן זיי איינגעזען ווי שווער די אויפגאבע איז‪ .‬די רויבער האבן‬ ‫די רויבער האבן געזען אז זייערע מעשים גייען אדורך‪ ,‬און‬ ‫גוט געקענט די וועלדער‪ ,‬און האבן געהאט באהאלטענע וועגן‬ ‫קיינער באווייזט זיי נישט אפצושטעלן‪ .‬האבן זיי אנגעהויבן‬ ‫און געהיימע ערטער‪ ,‬ווי זיי האבן געקענט זיך ארויסדרייען פון‬ ‫באפאלן אויך גרעסערע גרופעס רייזנדע‪ ,‬און אפילו באוואפנטע‬ ‫אלעמען‪.‬‬ ‫וואגאנען‪ .‬זיי האבן זיך נישט דערשראקן פון די וועכטער‪ ,‬און‬ ‫מיליטערישע כוחות‪ ,‬אבער דאס העלפט נישט‪ .‬די רויבער קענען‬ ‫יעדעס מאל ווען די סאלדאטן זענען אנגעקומען צו א פלאץ‪,‬‬ ‫דאך די וועלדער‪ ,‬און זיי זענען גענוג קלוג זיך צו באהאלטן ווען‬ ‫וואו מען האט פארדעכטיגט אז די רויבער באהאלטן זיך דארט‪,‬‬ ‫די סאלדאטן קומען‪ .‬אויב מען וויל זיי באמת באזיגן‪ ,‬מוז מען‬ ‫האבן זיי געפונען בלויז ליידיגע היילן און פארלאזטע לאגערן‪.‬‬ ‫ערשט זיך דערוויסן זייערע געהיימע וועגן‪ ,‬און דאס קען מען‬ ‫די רויבער זענען שוין לאנג אנטלאפן‪ ,‬און האבן זיך באהאלטן‬ ‫נישט באווייזן מיט כח אליין!‬ ‫אין אנדערע ערטער‪ .‬אמאל האבן די סאלדאטן אפילו דערזען‬ ‫די רויבער פון דערווייטנס‪ ,‬אבער ביז זיי זענען אנגעקומען‬ ‫דער חכם האט דעריבער באשלאסן צו נעמען אויף זיך א‬ ‫אהין‪ ,‬זענען די באנדיטן שוין פארשוואונדן געווארן‪ .‬עס האט‬ ‫גאר געוואגטע אויפגאבע‪ .‬אנשטאט ארויסצוגיין קעגן די רויבער‬ ‫אויסגעזען ווי די רויבער ווייסן שטענדיג פון פאראויס‪ ,‬וואו די‬ ‫מיט א גרויסן מיליטער‪ ,‬וועט ער זיך אליין אריינמישן צווישן זיי‪.‬‬ ‫סאלדאטן וועלן אנקומען!‬ ‫ער וועט זיך אנקליידן ווי איינער פון די באנדיטן‪ ,‬רעדן מיט זיי‬ ‫ווי א רויבער‪ ,‬און זיך אזוי אויפפירן אזוי אז זיי זאלן אים האלטן‬ ‫דער קעניג האט נאכאמאל געשיקט גרעסערע גרופעס‬ ‫פאר איינעם פון זייערע אייגענע מענטשן‪ .‬אזוי וועט ער קענען‬ ‫סאלדאטן‪ ,‬און האט אויסגעגעבן גרויסע סכומים געלט כדי‬ ‫דערגיין זייערע געהיימע סודות‪ ,‬און זיי באזיגן דווקא דורך זייער‬ ‫אויסצוראטן די באנדע‪ .‬אבער אלעס איז געווען אומזיסט‪.‬‬ ‫אייגענע קלוגשאפט!‬ ‫די רויבער האבן זיך נישט געלאזט כאפן‪ ,‬און פארקערט זיי‬ ‫זענען געווארן נאך שטערקער ביי זיך נאך זייער הצלחה זיך‬ ‫די פלאן איז אבער געווען א שרעקליכע סכנה‪ .‬אויב די‬ ‫צו באהאלטן‪ .‬זיי האבן אנגעהויבן שפירן אז קיינער קען זיי‬ ‫רויבער וועלן כאפן אז ער איז א פרעמדער מענטש‪ ,‬וואס איז‬ ‫נישט באזיגן‪ ,‬און האבן זיך שוין גארנישט דערשראקן פון די‬ ‫געקומען זיי אויסשפיאנירן‪ ,‬וועלן זיי אים זיכער נישט שוינען‪.‬‬ ‫קעניגליכע סאלדאטן‪ .‬די גאנצע שטארקייט פונעם קעניג האט‬ ‫זיי זענען דאך געווען אכזריות'דיגע מערדער‪ ,‬וואס האבן נישט‬ ‫נישט באוויזן צו ברעכן די מאכט פון די רויבער!‬ ‫געהאט קיין רחמנות אפילו אויף אומשולדיגע מענטשן‪ .‬אבער‬ ‫דער חכם האט פארשטאנען אז דאס איז אפשר די איינציגסטע‬ ‫אין דער הויפטשטאט האט געהערשט א גרויסע זארג‪ .‬דער‬ ‫מעגליכקייט צו ראטעווען די מדינה‪ ,‬און האט באשלאסן צו‬ ‫קעניג האט צוזאמגערופן זיינע ראטגעבער‪ ,‬און געפרעגט וואס‬ ‫נעמען אויף זיך די שווערע אויפגאבע‪.‬‬ ‫נאך מען קען טון‪ .‬איינער האט פארגעשלאגן צו שיקן נאך מער‬ ‫סאלדאטן‪ ,‬א צווייטער האט געראטן צו באוואכן אלע גרויסע‬ ‫איין טאג האט דער חכם אויסגעטון זיינע געווענליכע‬ ‫וועגן‪ ,‬און א דריטער האט געוואלט אויסשטעלן באהאלטענע‬ ‫קליידער‪ ,‬און זיך אנגעטאן אלטע‪ ,‬קליידער‪ ,‬ווי די רויבער זענען‬ ‫וועכטער אין די וועלדער‪ .‬אבער דער קעניג האט שוין פראבירט‬ ‫געווען צוגעוואוינט צו טראגן‪ .‬ער האט זיך אזוי פארשטעלט‪,‬‬ ‫אזויפיל פארשידענע עצות‪ ,‬און קיינער פון זיי האט נישט‬ ‫אז מען האט אים כמעט נישט געקענט דערקענען‪ .‬דערנאך איז‬ ‫געברענגט די געוואונטשענע הצלחה‪.‬‬ ‫ער ארויסגעגאנגען פון זיין שטוב‪ ,‬און זיך ארויסגעלאזט אויף‬ ‫דעם לאנגן און געפערליכן וועג צום וואלד‪ .‬ער איז געגאנגען‬ ‫אין יענער מדינה האט אבער געוואוינט א גאר קלוגער מאן‪,‬‬ ‫גלייך אריין אין די הענט פון די געפערליכסטע מענטשן אין דער‬ ‫וואס איז געווען באקאנט מיט זיין אויסערגעווענליכן שכל און‬ ‫גאנצער מדינה!‬ ‫פארשטאנד‪ .‬ער האט זיך גוט אויסגעקענט אין די טבעיות פון‬ ‫מענטשן‪ ,‬און האט געוואוסט ווי אזוי צו באטראכטן א שווערע‬ ‫ווען ער איז אנגעקומען אין די טיפע וועלדער‪ ,‬האט ער‬ ‫פראבלעם פון אן אנדערן קוקווינקל‪ .‬ווען ער האט געהערט‬ ‫אנגעהויבן זוכן די רויבער‪ ,‬ביז ער האט ענדליך געטראפן‬ ‫איבער די צרות וואס די רויבער ברענגען אן אויף דער מדינה‪,‬‬ ‫עטליכע פון זיי‪ .‬די באנדיטן האבן אים גלייך אפגעשטעלט‪ ,‬און‬ ‫האט ער אנגעהויבן שטארק אריינצוטראכטן‪ ,‬ווי אזוי מען קען‬ ‫אים אנגעקוקט מיט גרויס חשד‪" .‬ווער ביסטו?" האבן זיי אים‬ ‫זיי ענדליך באזיגן‪.‬‬ ‫שטרענג געפרעגט‪" .‬וואס זוכסטו דא אין אונזערע וועלדער?‬ ‫אפשר ביסטו א שפיאן פונעם קעניג?" דער חכם האט אבער‬ ‫נאך לאנג טראכטען איז דער חכם געקומען אויפגעקומען‬ ‫נישט פארלוירן זיין רואיגקייט‪ ,‬נאר האט זיך אויפגעפירט מיט‬ ‫מיט א געוואלדיגן איינפאל‪ .‬ער האט פארשטאנען אז דער‬ ‫א גרויסע זיכערקייט‪ ,‬ווי איינער וואס האט נישט מורא פון זיי‪.‬‬ ‫קעניג פרובירט שוין לאנג צו באזיגן די רויבער מיט גרויסע‬ ‫ווי אזוי זיי באווייזן זיך צו באהאלטן פון די קעניגליכע כוחות‪,‬‬ ‫"א שפיאן פונעם קעניג?" האט ער אויסגעבראכן אין א‬ ‫און פארוואס די אלע מיליטערישע אקציעס האבן זיי ביז יעצט‬ ‫געלעכטער‪" .‬וואס האב איך דען מיט דעם קעניג? איך האב‬ ‫גארנישט געשאדט‪ .‬דער חכם האט איצט געוואוסט פונקט דאס‪,‬‬ ‫געהערט אז דא געפינען זיך מענטשן וואס לעבן פריי‪ ,‬און האבן‬ ‫וואס דער קעניג האט זיך שוין אזוי לאנג געמוטשעט דערגיין!‬ ‫נישט מורא פון קיינעם‪ .‬איך בין אויך נישט קיין מענטש וואס‬ ‫האט ליב צו פאלגן יעדן באפעל‪ .‬איך וויל זיין צווישן מענטשן‬ ‫אבער דער חכם האט פארשטאנען אז אפילו מיטן אויפדעקן‬ ‫וואס קענען זיך אליין העלפן!" די רויבער האבן אים ווייטער‬ ‫אלע זייערע סודות וועט נישט זיין אזוי גרינג זיי צו כאפן‪,‬‬ ‫אויסגעפרעגט‪ ,‬אבער דער חכם האט זיך אזוי גוט פארשטעלט‪,‬‬ ‫ווילאנג זיי געפינען זיך אין די טיפע וועלדער‪ .‬דארט האבן זיי צו‬ ‫אז זיי האבן ביסלעכווייז אויפגעהערט אים צו פארדעכטיגן‪.‬‬ ‫פיל באהאלטענע וועגן‪ ,‬און זיי קענען זיך שנעל ארויסדרייען פון‬ ‫יעדער סכנה‪ .‬דערפאר האט ער זיך ווייטער אויפגעפירט ווי זייער‬ ‫די רויבער האבן אים ענדליך מיטגענומען צו זייער לאגער‪,‬‬ ‫גוטער פריינד‪ ,‬און געווארט אויף דער ריכטיגער געלעגנהייט צו‬ ‫וואו עס האבן זיך געפונען נאך אסאך באנדיטן‪ .‬דארט האט דער‬ ‫אויספירן זיין פלאן‪.‬‬ ‫חכם געזען מיט זיינע אייגענע אויגן ווי שטארק די באנדע איז‪.‬‬ ‫איין אוונט זענען די רויבער געזעסן צוזאמען אין זייער‬ ‫זיי האבן געהאט גרויסע מאגאזינען פון געווער‪ ,‬באהאלטענע‬ ‫לאגער‪ ,‬און זיך בארימט מיט זייערע גרויסע הצלחות‪ .‬איינער האט‬ ‫ערטער פאר זייערע געגנב'טע סחורות‪ ,‬און געהיימע וועגן‬ ‫דערציילט ווי אזוי ער האט באפאלן א רייכן סוחר‪ ,‬א צווייטער‬ ‫צווישן די בערג און וועלדער‪ .‬אבער דער חכם האט זיך נישט‬ ‫האט זיך בארימט ווי ער האט באוויזן זיך ארויסצודרייען פון‬ ‫געוואונדערט‪ ,‬און האט זיך אויפגעפירט ווי איינער וואס איז‬ ‫די קעניגליכע סאלדאטן‪ ,‬און א דריטער האט געלאכט פון די‬ ‫צוגעוואוינט צו אזעלכע זאכן‪.‬‬ ‫גענעראלן‪ ,‬וואס האבן שוין אזויפיל מאל אומזיסט פרובירט זיי‬ ‫אין אנהייב האבן די רויבער אים נאך נישט אינגאנצן‬ ‫צו כאפן‪ .‬דער חכם איז געזעסן צווישן זיי‪ ,‬און האט זיך שטיל‬ ‫געטרויעט‪ .‬זיי האבן אים נישט דערציילט זייערע געהיימע‬ ‫צוגעהערט צו זייערע בארימערייען‪.‬‬ ‫פלענער‪ ,‬און האבן נישט געוואלט אז ער זאל וויסן אלע זייערע‬ ‫פלוצלינג האט דער חכם זיך אויפגעשטעלט‪ ,‬און זיך‬ ‫סודות‪ .‬אבער דער חכם האט געהאט גרויס סבלנות‪ .‬ער האט‬ ‫געוואנדן צו די רויבער מיט א שטארקער שטימע‪" .‬מיינע‬ ‫זיך נישט געאיילט‪ ,‬און האט זיך ביסלעכווייז אריינגעגלידערט‬ ‫פריינט!" האט ער אויסגערופן‪" .‬איך פארשטיי בכלל נישט‬ ‫צווישן זיי‪ .‬ער האט מיט זיי גערעדט‪ ,‬זיך משתתף געווען אין‬ ‫פארוואס איר באהאלט זיך נאך דא אין די טיפע וועלדער‪ .‬איר‬ ‫זייערע שמועסן‪ ,‬און זיך אזוי צוגעפאסט צו זייער אויפפירונג‪,‬‬ ‫זענט דאך אזוי שטארק‪ ,‬און דער קעניג האט שוין אזויפיל מאל‬ ‫אז זיי האבן אנגעהויבן פארגעסן אז ער איז אמאל געווען א‬ ‫פרובירט אייך צו באזיגן אן קיין הצלחה‪ .‬פארוואס זאלט איר זיך‬ ‫פרעמדער‪.‬‬ ‫באהאלטן ווי מענטשן וואס האבן מורא‪ ,‬ווען אין אמת'ן האט דאך‬ ‫אזוי זענען פארביי טעג און וואכן‪ ,‬און דער חכם איז געווארן‬ ‫די גאנצע מדינה מורא פאר אייך?!"‬ ‫אלץ מער באליבט צווישן די רויבער‪ .‬ער האט זיי געגעבן גוטע‬ ‫די רויבער האבן זיך צוגעהערט מיט גרויס אינטערעס‪ .‬דער‬ ‫עצות אין פארשידענע ענינים‪ ,‬און זיי האבן אנגעהויבן האלטן אז‬ ‫חכם האט ווייטער געזאגט‪" :‬איר זעט דאך אז די קעניגליכע‬ ‫ער איז א גאר קלוגער מענטש‪ ,‬וואס קען זיי אסאך העלפן‪ .‬ווען‬ ‫סאלדאטן קענען אייך נישט כאפן‪ .‬זיי זענען שוין אזויפיל‬ ‫זיי האבן געהאט א שווערע פראגע‪ ,‬האבן זיי זיך געוואנדן צו‬ ‫מאל ארויסגעקומען אין די וועלדער‪ ,‬און זענען יעדעס מאל‬ ‫אים‪ ,‬און ביסלעכווייז האט ער באקומען זייער פולסטן צוטרוי‪.‬‬ ‫צוריקגעגאנגען מיט ליידיגע הענט‪ .‬די גאנצע מדינה ציטערט‬ ‫פון א פרעמדן מענטש איז ער געווארן איינער פון די חשובסטע‬ ‫פון אייער נאמען‪ ,‬און קיינער וואגט זיך נישט ארויסצושטעלן‬ ‫מענטשן אין דער גאנצער באנדע!‬ ‫קעגן אייך‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬פארוואס זאלט איר נישט ווייזן דעם קעניג‬ ‫יעצט האבן די רויבער שוין נישט באהאלטן קיין שום סודות‬ ‫אליין‪ ,‬אז איר האט פון אים בכלל נישט קיין מורא?!"‬ ‫פון אים‪ .‬זיי האבן אים געוויזן זייערע באהאלטענע היילן‪ ,‬די‬ ‫"וואס מיינסטו דערמיט?" האבן די רויבער געפרעגט‪ .‬דער‬ ‫געהיימע וועגן דורך וועלכע זיי אנטלויפן פון די סאלדאטן‪ ,‬און די‬ ‫חכם האט זיך אביסל צוגעבויגן‪ ,‬און מיט א זיכערער שטימע‬ ‫ערטער וואו זיי האלטן זייערע געווער‪ .‬זיי האבן אים דערציילט‬ ‫פולשטענדיג געגלייבט‪ ,‬ווייל ער איז דאך שוין געווען איינער פון‬ ‫געזאגט‪" :‬איך זאג אייך‪ ,‬אז מיר זאלן זיך ארויסלאזן פון די‬ ‫זייערע נאנטסטע מענטשן‪ ,‬און זיי האבן נישט געהאט קיין שום‬ ‫וועלדער‪ ,‬און זיך דערנענטערן צו דער הויפטשטאט‪ .‬דארט‬ ‫סיבה אים צו פארדעכטיגן‪.‬‬ ‫וועלן מיר קענען ווייזן אונזער שטארקייט פאר דער גאנצער‬ ‫מדינה‪ ,‬און יעדער וועט זען אז אפילו דער קעניג קען אונז נישט‬ ‫אבער וואס די רויבער האבן נישט געוואוסט איז געווען‪,‬‬ ‫באזיגן!" די רויבער האבן זיך אנגעקוקט איינער דעם צווייטן‪ ,‬און‬ ‫אז זיי גייען גלייך אריין אין לייבן גרוב‪ .‬דער חכם האט זיי‬ ‫דער געדאנק האט זיי שטארק געכאפט‪.‬‬ ‫ארויסגעפירט פון זייערע באהאלטענע וועלדער‪ ,‬וואו זיי האבן‬ ‫געקענט זיך אזוי גרינג ארויסדרייען‪ .‬יעצט זענען זיי שוין‬ ‫איינער פון די באנדיטן האט אבער אויפגעברענגט א חשש‪.‬‬ ‫געווען אין א פלאץ‪ ,‬וואו די קעניגליכע סאלדאטן האבן געקענט‬ ‫"אפשר איז עס דאך געפערליך זיך צו דערנענטערן אזוי נאנט צום‬ ‫זיי ארומרינגלען און אפשניידן זייערע וועגן‪ .‬די רויבער האבן‬ ‫קעניג?" האט ער געפרעגט‪" .‬אין דער הויפטשטאט געפינען זיך‬ ‫געמיינט אז זיי גייען באווייזן זייער גרעסטע שטארקייט‪ ,‬אבער‬ ‫דאך אסאך סאלדאטן‪ ,‬און אפשר וועלן זיי אונז דארט באפאלן?"‬ ‫אין אמת'ן זענען זיי געגאנגען גלייך אריין אין זייער אייגענעם‬ ‫דער חכם האט גלייך אוועקגעמאכט זיין חשש‪" .‬ווי אזוי קענען‬ ‫אונטערגאנג!‬ ‫זיי אייך באזיגן‪ ,‬ווען זיי האבן אייך ביז יעצט קיינמאל נישט‬ ‫געקענט כאפן?" האט ער געענטפערט‪" .‬איר דארפט דאך נישט‬ ‫ווי נאר זיי זענען אנגעקומען נאנט צו דער הויפטשטאט‪ ,‬האט‬ ‫מורא האבן פון קיינעם!"‬ ‫זיך פלוצלינג געהערט א שטארקער גערודער‪ .‬פון אלע זייטן‬ ‫די רויבער זענען געווארן פול מיט גרויסקייט און בטחון אין‬ ‫זענען ארויסגעקומען גרויסע גרופעס קעניגליכע סאלדאטן‪,‬‬ ‫זייערע כוחות‪ .‬זיי האבן זיך דערמאנט אין אלע זייערע הצלחות‪,‬‬ ‫באוואפנט מיט שווערדן און אנדערע געווער‪ .‬די רויבער האבן‬ ‫און האבן זיך איינגערעדט אז דער חכם איז גערעכט‪ .‬פארוואס‬ ‫זיך דערשראקן און געוואלט אנטלויפן‪ ,‬אבער עס איז שוין‬ ‫זאלן זיי זיך טאקע ווייטער באהאלטן אין די וועלדער‪ ,‬ווען זיי‬ ‫געווען צו שפעט‪ .‬די סאלדאטן האבן זיי ארומגערינגלט פון אלע‬ ‫קענען זיך דערנענטערן צום קעניג און ווייזן זייער מאכט? זייער‬ ‫זייטן‪ ,‬און האבן זיי נישט געלאזט קיין וועג צו אנטלויפן‪ .‬אין‬ ‫אייגענע גאוה האט זיי פארבלענדט‪ ,‬ביז זיי האבן שוין נישט‬ ‫איין אויגנבליק זענען די גרויסע העלדן פארוואנדלט געווארן אין‬ ‫געקענט זען די געפערליכע סכנה וואס ווארט אויף זיי!‬ ‫דערשראקענע געפאנגענע!‬ ‫ענדליך האבן די רויבער באשלאסן צו פאלגן דעם חכם‪.‬‬ ‫איינער נאכן צווייטן זענען זיי געכאפט געווארן‪ ,‬און די‬ ‫זיי האבן צוזאמגענומען זייערע געווער און סחורות‪ ,‬און‬ ‫קעניגליכע סאלדאטן האבן זיי אוועקגעפירט אין תפיסה‪ .‬די‬ ‫זיך ארויסגעלאזט פון די טיפע וועלדער אויפן וועג צו דער‬ ‫גאנצע געפערליכע באנדע‪ ,‬וואס האט אזויפיל יארן אנגעשראקן‬ ‫הויפטשטאט‪ .‬דער חכם איז מיטגעגאנגען צווישן זיי‪ ,‬און פון‬ ‫די מדינה‪ ,‬איז ענדליך באזיגט געווארן!‬ ‫דרויסן האט ער אויסגעזען ווי איינער פון זייערע געטרייע‬ ‫חברים‪ .‬אבער אינעווייניג האט זיין הארץ געקלאפט מיט גרויס‬ ‫די רויבער זענען געברענגט געווארן פארן קעניג‪ ,‬וואו מען‬ ‫שפאנונג‪ .‬אט איז אנגעקומען דער גרויסער מאמענט‪ ,‬אויף וועלכן‬ ‫האט זיי משפט געווען און באשטראפט פאר זייערע שווערע‬ ‫ער האט שוין אזוי לאנג געווארט!‬ ‫פארברעכנס‪ .‬די געגנב'טע סחורות זענען צוריקגעגעבן געווארן‬ ‫וואו עס איז געווען מעגליך‪ ,‬און די מענטשן אין דער מדינה‬ ‫די רויבער זענען געגאנגען ווייטער און ווייטער‪ ,‬און האבן‬ ‫האבן ענדליך געקענט אראפנעמען דעם גרויסן פחד פון זייערע‬ ‫זיך אלץ מער דערנענטערט צו דער הויפטשטאט‪ .‬זיי האבן זיך‬ ‫הערצער‪ .‬די וועגן זענען ווידער געווארן זיכער‪ ,‬די סוחרים האבן‬ ‫בכלל נישט געפארכט‪ ,‬נאר זענען געגאנגען מיט אויפגעהויבענע‬ ‫זיך צוריקגעקערט צו זייערע געשעפטן‪ ,‬און די גאנצע מדינה‬ ‫קעפ און גרויס גאוה‪ .‬דער חכם האט זיי כסדר געשטארקט‪ ,‬און‬ ‫האט זיך געפרייט מיט א געוואלדיגע שמחה‪.‬‬ ‫זיי געזאגט אז זיי דארפן זיך נישט דערשרעקן‪ .‬זיי האבן אים‬ ‫רמז אין דעם פסוק פון אונזער פרשה‪ .‬די תורה הקדושה‬ ‫מיט דעם געוואלדיגן משל קענען מיר פארשטיין א טיפן‬ ‫דערציילט איבער דער געבורט פון יעקב אבינו און עשו‪,‬‬ ‫אונטערברענגען אונטער דער קדושה!‬ ‫און זאגט‪" :‬ואחרי כן יצא אחיו וידו אחזת בעקב עשו ויקרא‬ ‫שמו יעקב" (בראשית כה‪ ,‬כו)‪ .‬אויפן ערשטן בליק איז דאס א‬ ‫אט דא קומט דער געוואלדיגער רמז אין דעם פסוק‪:‬‬ ‫פשוט'ער פרט אין דער געבורט פון די צוויי ברידער‪ ,‬אבער‬ ‫"וידו אחזת בעקב עשו"‪ .‬די תורה זאגט נישט בלויז אז יעקב‬ ‫אין אמת'ן ליגט דא באהאלטן א טיפער רמז‪.‬‬ ‫איז ארויסגעקומען נאך עשו‪ ,‬נאר זי דערציילט אונז אז‬ ‫זיין האנט האט זיך אנגעהאלטן אינעם פאטשייל פון עשו‪.‬‬ ‫דער פסוק ווייזט אן אויף דעם גרויסן כח פון יעקב אבינו‬ ‫דאס איז געווען א סימן אויף דעם וועג ווי יעקב אבינו‬ ‫קעגן דער קליפה פון עשו‪ .‬יעקב אבינו איז דאך געווען דער‬ ‫וועט זיך אויפפירן קעגן דער קליפה פון עשו‪ .‬ער וועט‬ ‫עמוד התורה און דער יסוד פון קדושה‪ ,‬בשעת עשו האט‬ ‫וויסן ווי אזוי זיך אנצוהאלטן אין אירע וועגן‪ ,‬און זי ענדליך‬ ‫פארגעשטעלט די כח פון דער סטרא אחרא‪ .‬די צוויי כוחות‬ ‫אונטערברענגען אונטער דער קדושה‪.‬‬ ‫שטייען איינער קעגן דעם צווייטן‪ ,‬און פון זייער געבורט‬ ‫אזוי ווי דער חכם אינעם משל האט נישט פרובירט צו‬ ‫אן איז שוין אנגעוויזן געווארן דער גרויסער קאמף צווישן‬ ‫באזיגן די רויבער דורך א גרויסן מיליטערישן קאמף‪ ,‬נאר‬ ‫קדושה און טומאה‪.‬‬ ‫האט זיך קלוג אריינגעמישט צווישן זיי‪ ,‬אזוי איז אויך דער‬ ‫מיר געפינען אין דער תורה הקדושה‪ ,‬ביי דער מעשה‬ ‫רמז ביי יעקב אבינו‪ .‬דער חכם האט פארשטאנען אז די‬ ‫פונעם נחש אין גן עדן‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט‪" :‬והנחש היה‬ ‫רויבער זענען פול מיט ערמומיות‪ ,‬און אז מען קען זיי נישט‬ ‫ערום מכל חית השדה אשר עשה ה' אלקים" (בראשית ג‪ ,‬א)‪ .‬דער‬ ‫אזוי גרינג כאפן‪ .‬דעריבער האט ער גענוצט א וועג וואס זיי‬ ‫נחש ווערט אנגערופן "ערום"‪ ,‬ווייל ער איז געווען פול מיט‬ ‫אליין האבן נישט געקענט פארשטיין‪ ,‬און האט דורך דעם‬ ‫קלוגשאפט און ערמומיות‪ .‬ער האט נישט פשוט פרובירט‬ ‫ענדליך באזיגט זייער גאנצע מאכט‪.‬‬ ‫צו צווינגען חוה צו עסן פונעם עץ הדעת‪ ,‬נאר האט גענוצט‬ ‫די זעלבע זאך איז מיט דער קליפה פון עשו‪ .‬זי איז‬ ‫פארשידענע קלוגע רייד און דריידלעך‪ ,‬ביז ער האט איר‬ ‫נישט קיין כח וואס מען קען אלעמאל איבערקומען מיט א‬ ‫געברענגט צום חטא‪.‬‬ ‫פשוט'ן דרויסנדיגן קאמף‪ .‬זי האט אירע אייגענע דריידלעך‪,‬‬ ‫דער נחש האט געוואוסט אז ווען ער וועט זיך‬ ‫אירע באהאלטענע וועגן‪ ,‬און אירע פארפירערישע עצות‪.‬‬ ‫ארויסשטעלן אפן מיט זיין שלעכטן ציל‪ ,‬וועט מען אים‬ ‫אבער יעקב אבינו‪ ,‬וואס איז געווען דער יסוד פון קדושה‪,‬‬ ‫נישט אזוי גרינג פאלגן‪ .‬דעריבער האט ער זיך גענוצט‬ ‫האט געהאט די הייליגע חכמה צו וויסן ווי אזוי זיך צו‬ ‫מיט ערמומיות‪ ,‬און האט אריינגעלייגט זיינע געפערליכע‬ ‫שטעלן קעגן איר‪ .‬ער האט געוואוסט ווי אזוי צו נעמען‬ ‫ווערטער אויף אזא אופן‪ ,‬אז זיי זאלן אויסזען ווי פשוט'ע און‬ ‫די ערמומיות פון עשו‪ ,‬און דווקא דורך דעם צוגרייטן איר‬ ‫פארשטענדליכע טענות‪ .‬די גרעסטע סכנה פונעם נחש איז‬ ‫אונטערגאנג!‬ ‫נישט געווען זיין דרויסנדיגער כח‪ ,‬נאר זיין פארפירערישע‬ ‫דאס איז דער טיפער רמז אין די ווערטער "וידו אחזת‬ ‫קלוגשאפט‪ ,‬מיט וועלכער ער האט באוויזן אריינצוברענגען‬ ‫בעקב עשו"‪ .‬דער עקב איז דער פערשט דער אונטערשטער‬ ‫דעם חטא!‬ ‫חלק פונעם מענטש‪ ,‬און ער ווייזט אן אויף דעם וועג וואו‬ ‫און וויבאלד דער נחש איז דער שורש פון דער קליפה‪,‬‬ ‫דער מענטש גייט‪ .‬יעקב אבינו האט זיך אנגעהאלטן אינעם‬ ‫דארף מען וויסן אז דער קאמף קעגן דער קליפה איז נישט‬ ‫עקב פון עשו‪ ,‬צו ווייזן אז ער וועט וויסן ווי אזוי צו נאכגיין‬ ‫אלעמאל א פשוט'ער קאמף פון כח קעגן כח‪ .‬די קליפה‬ ‫די וועגן פון דער קליפה‪ ,‬און זי ענדליך באזיגן דורך הייליגע‬ ‫נוצט דאך אליין ערמומיות‪ ,‬און פרובירט צו פארפירן דעם‬ ‫ערמומיות‪ .‬דווקא דארט וואו עשו מיינט אז ער האט די‬ ‫מענטש אויף פארשידענע באהאלטענע וועגן‪ .‬דעריבער‬ ‫גרעסטע מאכט‪ ,‬קען יעקב מיט זיין הייליגע קלוגשאפט‬ ‫דארף מען וויסן ווי אזוי זיך צו היטן פון אירע דריידלעך‪,‬‬ ‫אים אונטערברענגען!‬ ‫און ווי אזוי אויסצונוצן קלוגשאפט כדי צו ברעכן איר‬ ‫און דערפון קומט ארויס א געוואלדיגער לימוד פאר‬ ‫מאכט‪ .‬קעגן דער ערמומיות פון דער קליפה דארף מען‬ ‫יעדן איד אין זיין אייגענעם עבודת השם‪ .‬דער יצר הרע‬ ‫שטעלן א הייליגע קלוגשאפט‪ ,‬וואס זאל איר באזיגן און‬ ‫צו דערקענען דעם יצר הרע‪ ,‬נאר אויך צו וויסן ווי אזוי צו‬ ‫איז דאך אויך פול מיט ערמומיות‪ ,‬און פרובירט כסדר צו‬ ‫ברעכן זיינע פלענער!‬ ‫פארפירן דעם מענטש פון דעם ריכטיגן וועג‪ .‬ער קומט‬ ‫נישט אלעמאל צו א מענטש און זאגט אים אפן אז ער זאל‬ ‫אויב דער יצר הרע זאגט אים אז ער איז צו מיד צו‬ ‫טון אן עבירה‪ .‬זייער אפט קומט ער מיט שיינע רייד‪ ,‬מיט‬ ‫לערנען א גאנצע שעה‪ ,‬קען ער זיך ענטפערן‪" :‬אפשר בין‬ ‫פארשידענע טענות און חשבונות‪ ,‬וואס זעען אויס ווי זיי‬ ‫איך טאקע מיד‪ ,‬אבער איך קען דאך לערנען כאטש א קורצע‬ ‫האבן א שטיקל אמת אין זיך‪.‬‬ ‫צייט‪ ".‬אזוי וועט ער נישט חלילה אוועקווארפן דעם גאנצן‬ ‫שיעור‪ .‬און ווען דער יצר הרע וויל אים איבערלאדן מיט צו‬ ‫אמאל קומט דער יצר הרע צו א מענטש און זאגט אים‪:‬‬ ‫שווערע קבלות‪ ,‬קען ער זיך ענטפערן‪" :‬איך וועל אנהייבן‬ ‫"דו האסט דאך שוין היינט אזוי שווער געארבעט‪ ,‬און דו‬ ‫מיט דעם וואס איך קען באמת אויספירן‪ ,‬און דערנאך זיך‬ ‫ביסט אזוי אויסגעמוטשעט‪ .‬וואס וועט שוין געשען אויב‬ ‫שטארקן ווייטער‪".‬‬ ‫דו וועסט היינט נישט לערנען דיין קביעות'דיגן שיעור? דו‬ ‫קענסט דאך מארגן צולייגן אביסל מער‪ ,‬און אזוי וועסטו‬ ‫אזוי האט דער מענטש גענוצט א הייליגע קלוגשאפט‪,‬‬ ‫גארנישט פארלירן!" דער מענטש קען הערן די ווערטער‪,‬‬ ‫כדי נישט אריינצופאלן אין די הענט פונעם יצר הרע‪ .‬ער‬ ‫און זיך איינרעדן אז דער יצר הרע איז טאקע גערעכט‪.‬‬ ‫האט נישט געלאזט דעם יצר באשטימען זיין וועג‪ ,‬נאר‬ ‫אבער אין אמת'ן איז דאס בלויז א קלוגע עצה‪ ,‬כדי אים‬ ‫האט פארשטאנען זיין ערמומיות און זיך געהיטן דערפון‪.‬‬ ‫אפצוהאלטן פון זיין לימוד התורה!‬ ‫דאס איז א קליינער ביישפיל ווי אזוי דער לימוד פון "וידו‬ ‫אחזת בעקב עשו" קען זיין נוגע פאר יעדן איד אין זיין‬ ‫אמאל קומט דער יצר הרע מיט א פארקערטע טענה‪.‬‬ ‫טעגליכן לעבן‪ .‬מען דארף נישט אלעמאל קעמפן מיט א‬ ‫ער זאגט פארן מענטש‪" :‬דו ווילסט דאך זיין אן ערליכער‬ ‫גרויסן גערודער‪ ,‬נאר אמאל דווקא מיט א קלוגן און רואיגן‬ ‫איד‪ ,‬און דינען דעם אויבערשטן מיט אלע כוחות‪ .‬אויב אזוי‪,‬‬ ‫שריט באזיגן דעם יצר הרע!‬ ‫פארוואס זאלסטו זיך באנוגענען מיט א קליינע קבלה? דו‬ ‫דארפסט גלייך נעמען אויף זיך גרויסע און שווערע הנהגות!"‬ ‫ווייל דער יצר הרע איז קלוג‪ ,‬אבער דער אויבערשטער‬ ‫דער מענטש קען זיך איבערלאדן מיט זאכן וואס זענען‬ ‫האט אונז געגעבן די תורה הקדושה‪ ,‬מיט וועלכער מיר‬ ‫העכער זיינע כוחות‪ ,‬און ווען ער קען זיי נישט אויספירן‪,‬‬ ‫קענען דערקענען זיינע דריידלעך און זיך היטן פון זיינע‬ ‫ווערט ער צעבראכן און פארלירט זיין חשק‪.‬‬ ‫פאנגען! ווען א איד האלט זיך שטארק צום הייליגן וועג פון‬ ‫יעקב אבינו‪ ,‬און באנוצט זיך מיט דער חכמה פון קדושה‪,‬‬ ‫אין ביידע פאלן האט דער יצר הרע נישט געזאגט‬ ‫קען ער מיט דער הילף פונעם אויבערשטן זיך מתגבר זיין‬ ‫פארן מענטש אז ער זאל זיך אפקערן פון עבודת השם‪.‬‬ ‫אויף די נסיונות וואס קומען אים אנטקעגן‪ .‬און אזוי ווערט‬ ‫ער האט זיך בלויז גענוצט מיט א קלוגן חשבון‪ ,‬וואס האט‬ ‫די מאכט פון דער קליפה אלץ מער אונטערגעברענגט‬ ‫פון דרויסן אויסגעזען ווי א פארשטענדליכע טענה‪ .‬אבער‬ ‫אונטער דער קדושה‪.‬‬ ‫דער אמת'ער ציל איז געווען אים צו דערווייטערן פון תורה‬ ‫און מצוות‪ .‬דער יצר הרע קען זיך פארשטעלן ווי א גוטער‬ ‫דעריבער דארף יעדער איד געדענקען דעם געוואלדיגן‬ ‫ראטגעבער‪ ,‬בשעת ער פירט דעם מענטש שטילערהייט‬ ‫לימוד‪ ,‬ווען ער שטייט פאר א נסיון אדער פאר א שווערע‬ ‫אוועק פון דעם ריכטיגן וועג!‬ ‫מלחמה מיטן יצר הרע‪ .‬ער זאל זיך נישט דערשרעקן פון‬ ‫די קלוגע טענות און פארפירערישע עצות‪ ,‬נאר זיך האלטן‬ ‫וואס דארף דער מענטש טון ווען ער באמערקט אז דער‬ ‫שטארק צו דער תורה הקדושה‪ ,‬און זוכן דעם ריכטיגן וועג‬ ‫יצר הרע פרובירט אים אזוי צו פארפירן? ער דארף זיך נישט‬ ‫זיך צו מתגבר זיין‪ .‬ווייל מיט דער חכמה פון קדושה קען‬ ‫לאזן אריינשלעפן אין די אלע דריידלעך‪ ,‬נאר זיך באנוצן‬ ‫מען באזיגן אפילו א פיינט וואס פארמאגט א געוואלדיגע‬ ‫מיט זיין אייגענער קלוגשאפט כדי צו באזיגן דעם יצר‪ .‬ער‬ ‫דארף פארשטיין וואס דער יצר וויל באמת דערגרייכן‪ ,‬און‬ ‫ערמומיות‪ ,‬און אונטערברענגען זיין גאנצע מאכט!‬ ‫אויסקלויבן דעם וועג וואס וועט אים ברענגען נענטער‬ ‫מקור‪ :‬רבי שרגא יאיר מביאלברזיג‬ ‫צום אויבערשטן‪ .‬ווייל די ריכטיגע חכמה איז נישט בלויז‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל‪,‬‬ ‫למכון "א משל זיך צו לערנען" ‪-‬‬ ‫‪musheltolearn@gmail.com‬‬ ‫אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת‬