gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish

שבוע: תולדות (2026-11-09)

א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בים‬ ‫בסיעתא דשמיא‬ ‫הר‬ ‫כות‬ ‫גליון פרדס התורה‬ ‫ב לז‬ ‫תנד‬ ‫נ‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ז‬ ‫אידיש‬ ‫א קוואל‬ ‫פון חיזוק‬ ‫מאמר הפרשה • תפילה • דער כח פון א סעקונדע •‬ ‫שבת קודש • טבריא של מעלה‬ ‫פרנס הגליון‬ ‫נתנדב לז"נ הרה"ק רבינו יואל‬ ‫י"ל ע"י מערכת‬ ‫בן הרה"ק רבינו חנני' יו"ט ליפא‬ ‫'פרדס התורה' לכתיבת‬ ‫זצוקללה"ה מסאטמאר‬ ‫ועריכת שיעורי מורינו‬ ‫ע"י הרוצה בעילום שמו הי"ו‬ ‫הרב שליט"א‬ ‫ולזכות ברכה והצלחה בכל ענינים‬ ‫•••‬ ‫הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי‬ ‫= פרנסי חודש כסלו =‬ ‫ישראל בארץ הקודש‪ ,‬דייני העדה‬ ‫החרדית‪ ,‬וגדולי רבני ארה"ב‬ ‫נתנדב‬ ‫יון בלשה"ק‬ ‫גל‬ ‫(ההסכמות במילואם נמצא‬ ‫ע"‬ ‫בספר 'טבריא של מעלה'‬ ‫ה‬ ‫י‬ ‫שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫הרה"ח ר' אלחנן חיים‬ ‫פריינד הי"ו‬ ‫•••‬ ‫לזכות ברכה והצלחה‬ ‫די גליונות קען מען באקומען‬ ‫ביי די פאלגענדיגע לאקאלן‪:‬‬ ‫בכל הענינים‬ ‫קרית יואל‬ ‫בארא פארק‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫ביהמ״ד שומרי שבת‬ ‫‪97 Acres Rd.‬‬ ‫‪5302 13 Ave.‬‬ ‫ליון באידיש‬ ‫נייע נתנדב‬ ‫קול‬ ‫ע"‬ ‫אלע‬ ‫חיזוק יומי ‪ -‬צוגא‬ ‫גליקליכע ה‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫שיעורים פון‬ ‫הגה"צ ר' יודא‬ ‫ביהמ״ד עדת יראים וויען‬ ‫שיעורים‬ ‫לעבן‬ ‫שיעורים‬ ‫מאנדעל שליט"א‬ ‫לעיקוואד‬ ‫‪0‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫י‬ ‫‪1350 50 St.‬‬ ‫מנחם משה‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫פרדס‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫‪12 America Ave.‬‬ ‫ביהמ״ד הדרת קודש‬ ‫הרה"ח ר' סדר הש"ס‬ ‫התורה‬ ‫סוואליווע‬ ‫עמוד יומי‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫קברי צדיקים ‪-‬‬ ‫שיעורים על‬ ‫פיל מיט חיזוק‬ ‫יארצייט צדיקים‬ ‫שבת קודש‬ ‫ביהמ״ד סאטמאר‬ ‫אינעם‬ ‫מעכטיגן‬ ‫‪4‬‬ ‫גאלד הי"ו‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫‪405 Forest Ave.‬‬ ‫‪4801 15 Ave.‬‬ ‫זיכוי‬ ‫הרבים‬ ‫ברכה והצלחה‬ ‫לזכות‬ ‫וויליאמסבורג‬ ‫ביהמ״ד צאנז‬ ‫‪718.‬‬ ‫אפאראט‬ ‫מלוה‬ ‫הלכה יומי על‬ ‫תורת‬ ‫אוצר הידעות‬ ‫מלכה‬ ‫בכל הענינים‬ ‫שלחן ערוך‬ ‫הנפש‬ ‫בענינים נפלאים‬ ‫בנין בראך למטה‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪10‬‬ ‫‪11‬‬ ‫קלויזענבורג‬ ‫לאקער ‪#405‬‬ ‫האנדלט אייך איין א זכות‬ ‫ימים‬ ‫ספרי‬ ‫חובות‬ ‫ענינים על‬ ‫‪506.‬‬ ‫‪25 Havens Ave.‬‬ ‫ביהמ״ד בעלזא‬ ‫‪Bedford Cor. Park‬‬ ‫‪9694‬‬ ‫אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל‬ ‫בריח"‬ ‫פון תורה עבודה"ק פון‬ ‫טובים‬ ‫חסידות‬ ‫הלבבות‬ ‫הפרשה‬ ‫כתר דזשודעיקא‬ ‫‪000‬‬ ‫די שפרודלדיגע‬ ‫שיעורי מורינו‬ ‫‪12‬‬ ‫על הטע‬ ‫‪13‬‬ ‫חיזוק יומי ‪ -‬צוה אשיעורים אלע נייע לעפאון‬ ‫‪14‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪44 Grove Springs‬‬ ‫‪801 Bedford Ave.‬‬ ‫טאמסקול‬ ‫שיעורים פון‬ ‫ליין‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫אבד"ק פרדס‬ ‫שיעורים‬ ‫גליקליכע לעבן‬ ‫שיעורים‬ ‫הגה"צ ר' יודא‬ ‫מאנדעל שליט"א‬ ‫‪Ct.‬‬ ‫מאורות‬ ‫עמוד‬ ‫התורה שליט"א‬ ‫‪0‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪25‬‬ ‫בנין דרך‬ ‫פרדס‬ ‫שיעורים לבעלי‬ ‫החיים‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫שמחות‬ ‫‪ENGLISH‬‬ ‫ריווער‬ ‫‪218 Wallabout St.‬‬ ‫‪16‬יואל‬ ‫‪17‬‬ ‫‪000‬‬ ‫וואס טוען זעטיגן און שטילן‬ ‫‪MAIN MENU‬‬ ‫ביהמ״ד קהל בני יששכר‬ ‫דאס דורשט פון טויזנטער נפשות‬ ‫מאנסי‬ ‫הרה"ח ר'‬ ‫התורה‬ ‫ישראל הצמאים לדבר ה'‪ ,‬להתחזק‬ ‫עמוד יומי‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫קברי צדיקים ‪-‬‬ ‫שיעורים על‬ ‫באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די‬ ‫עמוד‬ ‫סדר הש"ס‬ ‫פיל מיט חיזוק‬ ‫יארצייט צדיקים‬ ‫שבת קודש‬ ‫רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי‬ ‫‪1767 Whitesville Rd.‬‬ ‫ביהמ״ד זוועהיל‬ ‫‪ 4‬הי"ו‬‫ברוין‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫בע"פ אויף קול פרדס התורה און‬ ‫טעגליכע אימעיל‬ ‫‪000‬‬ ‫אינעם‬ ‫מעכטיגן‬ ‫אשריך ואשרי חלקך‪,‬‬ ‫צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט '‪ 'Subscribe‬צו‬ ‫פלטבוש‬ ‫‪101 W Maple Ave.‬‬ ‫זיכוי‬ ‫הרבים‬ ‫זכות הרבים יהא תלוי בך!‬ ‫ברכה והצלחה‬ ‫לזכות‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬מלוה‬ ‫‪MB VINEYARD‬‬ ‫עמודי‬ ‫צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות‬ ‫שיינער'ס שול‬ ‫‪718.‬‬ ‫אפאראט‬ ‫(לע"נ‪/‬לזכות וכדו')‪ ,‬פארבינדט אייך‪:‬‬ ‫הלכה יומי על‬ ‫תורת‬ ‫אוצר הידעות‬ ‫בכל הענינים‬ ‫מלכה‬ ‫שלחן ערוך‬ ‫הנפש‬ ‫בענינים נפלאים‬ ‫‪600‬‬ ‫‪347.570.0413‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪10‬‬ ‫מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו‪:‬‬ ‫‪11‬‬ ‫‪3012 AVE J‬‬ ‫‪18 Forshay Rd.‬‬ ‫• • • ‪506.‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫אידיש‪ 718.760.1111 :‬ענגליש‪#1 718.760.1111 :‬‬ ‫עינים ליין‪ 718.977.5554 :‬במוצשב''ק ‪ | #0‬במשך השבוע ‪1-2-7-4‬‬ ‫האנדלט אייך איין א זכות‬ ‫ימים‬ ‫ספרי‬ ‫חובות‬ ‫ענינים על‬ ‫© ‪9694‬‬ ‫אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל‬ ‫בריח"‬ ‫פון תורה עבודה"ק פון‬ ‫טובים‬ ‫חסידות‬ ‫הלבבות‬ ‫הפרשה‬ ‫‪000‬‬ ‫די שפרודלדיגע‬ ‫שיעורי מורינו‬ ‫‪12‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪15‬‬ ‫קול‬ ‫אלע נייע‬ ‫חיזוק יומי ‪ -‬צו א‬ ‫וועכנטליכע‬ ‫שיעורים פון‬ ‫אבד"ק פרדס‬ ‫שיעורים‬ ‫גליקליכע לעבן‬ ‫שיעורים‬ ‫הגה"צ ר' יודא‬ ‫מאנדעל שליט"א‬ ‫עמוד‬ ‫התורה שליט"א‬ ‫‪0‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪25‬‬ ‫בנין דרך‬ ‫שיעורים לבעלי‬ ‫פרדס‬ ‫החיים‬ ‫שמחות‬ ‫‪ENGLISH‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪000‬‬ ‫וואס טוען זעטיגן און שטילן‬ ‫דאס דורשט פון טויזנטער נפשות‬ ‫‪MAIN MENU‬‬ ‫להצטרפות קבלת שיעורי מורינו‬ ‫והגליונות התורה‬ ‫ישראל הצמאים לדבר ה'‪ ,‬להתחזק‬ ‫באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די‬ ‫עמוד יומי‬ ‫סיפורי צדיקים‬ ‫קברי צדיקים ‪-‬‬ ‫שיעורים על‬ ‫עמוד‬ ‫סדר הש"ס‬ ‫פיל מיט חיזוק‬ ‫יארצייט צדיקים‬ ‫שבת קודש‬ ‫רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי‬ ‫באימייל‪,‬‬ ‫הרב שליט"א‬ ‫‪4‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪7‬‬ ‫בע"פ אויף קול פרדס התורה און‬ ‫טעגליכע אימעיל‬ ‫‪000‬‬ ‫אינעם‬ ‫מעכטיגן‬ ‫זיכוי‬ ‫אשריך ואשרי חלקך‪,‬‬ ‫זכות הרבים יהא תלוי בך!‬ ‫צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט '‪ 'Subscribe‬צו‬ ‫ניתן לפנות‪:‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬מלוה‬ ‫הרבים‬ ‫עמודי‬ ‫צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫‪718.‬‬ ‫אפאראט‬ ‫(לע"נ‪/‬לזכות וכדו')‪ ,‬פארבינדט אייך‪:‬‬ ‫הלכה יומי על‬ ‫תורת‬ ‫אוצר הידעות‬ ‫מלכה‬ ‫שלחן ערוך‬ ‫הנפש‬ ‫בענינים נפלאים‬ ‫‪347.570.0413‬‬ ‫‪600‬‬ ‫‪shiurimlishmo@gmail.com‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪10‬‬ ‫מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו‪:‬‬ ‫‪11‬‬ ‫‪506.‬‬ ‫להצטרפות קבלת הגליונות לבד‬ ‫אידיש‪ 718.760.1111 :‬ענגליש‪#1 718.760.1111 :‬‬ ‫עינים ליין‪ 718.977.5554 :‬במוצשב''ק ‪ | #0‬במשך השבוע ‪1-2-7-4‬‬ ‫האנדלט אייך איין א זכות‬ ‫ימים‬ ‫ספרי‬ ‫חובות‬ ‫ענינים על‬ ‫באימייל‪ ,‬ניתן לפנות‪:‬‬ ‫‪9694‬‬ ‫אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל‬ ‫בריח"‬ ‫פון תורה עבודה"ק פון‬ ‫טובים‬ ‫חסידות‬ ‫הלבבות‬ ‫הפרשה‬ ‫‪000‬‬ ‫די שפרודלדיגע‬ ‫שיעורי מורינו‬ ‫‪12‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪15‬‬ ‫‪pardesgilyones@gmail.com‬‬ ‫אבד"ק פרדס‬ ‫עמוד‬ ‫התורה שליט"א‬ ‫‪25‬‬ ‫בנין דרך‬ ‫שיעורים לבעלי‬ ‫החיים‬ ‫שמחות‬ ‫‪ENGLISH‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪000‬‬ ‫וואס טוען זעטיגן און שטילן‬ ‫דאס דורשט פון טויזנטער נפשות‬ ‫ישראל הצמאים לדבר ה'‪ ,‬להתחזק‬ ‫‪MAIN MENU‬‬ ‫באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די‬ ‫פ ‪+‬רדס‬ ‫פרשת תולדות‬ ‫תשפ"ז‬ ‫שיעורי‬ ‫הרה''ג רבי יששכר יהודה‬ ‫ה ‪+‬ת ור‪+‬ה‬ ‫גליון ‪54‬‬ ‫בערקוי שליט''א‬ ‫אב''ד פרדס התורה‬ ‫מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי‬ ‫זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת‬ ‫אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה‬ ‫נפטרה ו' ניסן תשפ"ו אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון‪,‬‬ ‫אידיש‬ ‫והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫מאמר הפרשה‬ ‫אינעם גליון‪:‬‬ ‫האלט זיך שטארק צו די הייליגע מסורה‬ ‫‪ 3‬מאמר הפרשה‬ ‫און די הצלחה וועט נאר לייכטן‬ ‫‪ 5‬תפילה ‪ -‬חלק ב'‬ ‫דער הייליגער 'בית הלוי' זי"ע‪,‬‬ ‫די גזירה אויף די‬ ‫ווי אויך אנדערע גדולי הדור‪.‬‬ ‫וואלאזשינער ישיבה‬ ‫די שאלה איז געווען צי מ'זאל‬ ‫‪ 10‬דער כח פון א סעקונדע‬ ‫נאכגעבן פאר די רוסישע‬ ‫"וַ ִ ּי ְתר ֲֹצצ ּו ַה ָ ּבנִ ים ְ ּב ִק ְר ָ ּב ּה‪"...‬‬ ‫מלוכה אדער נישט‪.‬‬ ‫(בראשית כה‪ ,‬כב)‪.‬‬ ‫‪ 11‬שבת קודש‬ ‫ווינטער שנת תרנ"ב האט די‬ ‫דער באשלוס פונעם נצי"ב‬ ‫רוסישע מלכות גוזר געווען א‬ ‫פארצומיכן די ישיבה‬ ‫שרעקליכע גזירה‪ .‬די באקאנטע‬ ‫‪ 15‬טבריא של מעלה‬ ‫וואלאזשינער ישיבה‪ ,‬וואס ווערט‬ ‫דער הייליגער נצי"ב האט‬ ‫אנגערופן די "אם הישיבות" אין‬ ‫זיך דעמאלטס אויפגעשטעלט‬ ‫ליטא‪ ,‬איז געווארן געצוואונגען‬ ‫און געזאגט‪" :‬די ישיבות זענען‬ ‫דורך די רעגירונג אז מ'מוז לערנען‬ ‫באקאנט אז דעם טאג וואס מ'האט‬ ‫נישט אונזערע פריוואטע נכסים‪,‬‬ ‫צוויי שעה לימודי חול‪.‬‬ ‫זי פארמאכט‪ ,‬איז ער ארויף אויפ'ן‬ ‫מיר האבן א פקדון וואס דער‬ ‫אייבערשטער האט אונז געגעבן‪.‬‬ ‫דער הייליגער 'חפץ חיים' זי"ע‬ ‫בית החיים אין וואלאזשין און‬ ‫האט דערציילט‪ ,‬אז ס'האט זיך‬ ‫געוויינט מיט שרעקליכע בכיות‬ ‫אויב מיר קענען עס האלטן מיט‬ ‫ריינקייט‪ ,‬אזוי ווי מיר האבן מקבל‬ ‫דעמאלטס צוזאמגעקומען דער‬ ‫ביים קבר פונעם הייליגן רבי חיים‬ ‫גרויסער ראש ישיבה‪ ,‬וואס האט‬ ‫וואלאזשינער זי"ע‪ .‬תלמידים‬ ‫געווען פון אונזערע רבי'ס ביז משה‬ ‫רבינו ביי מתן תורה‪ ,‬קענען מיר‬ ‫געטראגן די משא און דעם עול פון‬ ‫האבן אויך געזען אז ווען מ'האט‬ ‫די הייליגע וואלאזשינער ישיבה‬ ‫פארשלאסן די ישיבה‪ ,‬האט ער‬ ‫ממשיך זיין און לאזן די ישיבה אפן‪.‬‬ ‫אויב אבער נישט‪ ,‬האבן מיר נישט‬ ‫אויף זיין ריינעם הארץ ‪ -‬סיי דעם‬ ‫ארויפגעווארפן די שליסלעך צום‬ ‫רוחניות'דיגן חלק מיט'ן זאגן‬ ‫הימל‪ ,‬ענליך צו דעם וואס שטייט‬ ‫דעם חיוב און מיר זענען נישט‬ ‫די וואס קענען דאס באשליסן‬ ‫שיעורים און פירן די תלמידים‪,‬‬ ‫אין מדרש אז תשעה באב ביים‬ ‫די גדולי הדור‪ ,‬און סיי דעם‬ ‫חורבן בית המקדש האבן די לויים‬ ‫אנדערש"‪ .‬דער הייליגער נצי"ב‬ ‫האט אויסגעפירט אז מ'וועט מוזן‬ ‫פינאנציעלן עול ‪ -‬דאס איז געווען‬ ‫ארויפגעווארפן די שליסלעך און‬ ‫דער הייליגער נצי"ב זי"ע‪ ,‬וואס‬ ‫ס'איז ארויסגעקומען א האנט וואס‬ ‫פארשליסן די ישיבה‪.‬‬ ‫פלעגט זיך כידוע אונטערשרייבן‬ ‫האט זיי צוגענומען‪ .‬מיט דעם‬ ‫כידוע האט דער נצי"ב טאקע‬ ‫"העמוס בעבודה"‪.‬‬ ‫האט זיך די וואלאזשינער ישיבה‬ ‫פארמאכט די ישיבה‪ ,‬און ס'איז‬ ‫ביי יענע אסיפה איז אויך געווען‬ ‫‪3‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫געשטאנען מיט א געוואלדיגע‬ ‫איז דורכגעגאנגען א עבודה זרה‪,‬‬ ‫ליידער פארמאכט‪.‬‬ ‫שטארקייט און מסירות נפש‬ ‫האט עשו געוואלט ארויסגיין‪.‬‬ ‫נישט צו מישן 'קודש' מיט 'חול'‪,‬‬ ‫דער הייליגער רבי ישכר דוב פון‬ ‫די פירות פון די מסירות נפש‪:‬‬ ‫און נישט צו מישן קדושה מיט די‬ ‫בעלזא זי"ע פרעגט א מורא'דיגע‬ ‫ישיבות איבער גאנץ ליטא‬ ‫סטרא אחרא‪.‬‬ ‫קשיא‪ :‬די גמרא זאגט אין (נדה ל‪ ,‬ב)‬ ‫דער הייליגער חפץ חיים‬ ‫אזוי ווי דער חפץ חיים האט‬ ‫אז בשעת דאס קינד איז נאך במעי‬ ‫האט אויף דעם געזאגט‪" :‬ס'איז‬ ‫אויסגעפירט‪ :‬וואס איז געווארן‬ ‫אמה‪ ,‬ברענט א ליכט העכער זיין‬ ‫א גרויסער טעות צו זאגן אז די‬ ‫דערפון וואס דער נצי"ב האט‬ ‫קאפ און ער קוקט און זעט פון‬ ‫וואלאזשינער ישיבה האט זיך‬ ‫נישט אריינגעלאזט קיין לימודי‬ ‫איין עק וועלט ביז'ן צווייטן‪ ,‬און‬ ‫פארמאכט‪ .‬ווייל מיר אלע ווייסן אז‬ ‫חול? ס'איז נאר ארויסגעקומען‬ ‫א מלאך לערנט מיט אים אויס די‬ ‫גראד נאכדעם וואס וואלאזשין איז‬ ‫א טובה‪ ,‬ווייל דורך דעם זענען‬ ‫גאנצע תורה‪.‬‬ ‫צוגעמאכט געווארן‪ ,‬זענען די אלע‬ ‫נתייסד געווארן פילע ישיבות‪ ,‬און‬ ‫האט דער בעלזער רב‬ ‫תלמידים שפעטער געגאנגען און‬ ‫טויזנטער תלמידים איבער גאנץ‬ ‫געפרעגט‪ :‬בשלמא עשו האט‬ ‫מייסד געווען ישיבות איבער גאנץ‬ ‫ליטא האבן געהאט די מעגליכקייט‬ ‫געוואלט ארויסגיין דינען עבודה‬ ‫ליטא”‪.‬‬ ‫צו לערנען אין הייליגע ישיבות‬ ‫זרה‪ ,‬ווייל ביי זיין הייליגע מאמע‬ ‫מיר ווייסן אז פון וואלאזשינער‬ ‫בטהרה‪.‬‬ ‫רבקה איז נישטא קיין עבודה‬ ‫ישיבה זענען נתייסד געווארן פילע‬ ‫זרה‪ ,‬פארשטייט מען פארוואס ער‬ ‫מקומות התורה‪ :‬רבי ברוך בער‬ ‫למעשה‬ ‫האט געוואלט ארויס‪ .‬אבער דער‬ ‫האט אויפגעשטעלט די ישיבה‬ ‫יעדער איינער פאר זיך דארף‬ ‫הייליגער יעקב אבינו‪ ,‬ער געפינט‬ ‫אין קאמענעץ‪ ,‬רבי שמעון שקאפ‬ ‫מאכן א חשבון הנפש‪.‬‬ ‫זיך דאך ביי זיין מאמע רבקה‪,‬‬ ‫אין גראדנע‪ ,‬די מירער ישיבה‪,‬‬ ‫ער לערנט תורה מיט א מלאך‬ ‫ראדין‪ ,‬לאמזשע‪ ,‬בריסק‪ ,‬קלעצק‪,‬‬ ‫יעדער מענטש האט כסדר‬ ‫און ער זעט פון איין עק וועלט‬ ‫סלאבאדקע‪ ...‬ס'האט אנגעהויבן‬ ‫נסיונות אין זיין פריוואטן לעבן‬ ‫ביז'ן צווייטן‪ ,‬פארוואס האט ער‬ ‫ווירבלען מיט ישיבות איבער גאנץ‬ ‫וואו ס'קומט אויס צו מישן 'קודש'‬ ‫געוואלט ארויסגיין?‬ ‫ליטא‪ ,‬ביז גאנץ ליטא איז געווארן‬ ‫מיט 'חול'‪ .‬אפטמאל טראכט מען‪:‬‬ ‫אפשר לוינט זיך עס? אבער מיר‬ ‫האט דער הייליגער רבי ישכר‬ ‫איין שטיק פייער פון תורה‪.‬‬ ‫דארפן וויסן‪ :‬יעקב אבינו האט‬ ‫דוב געענטפערט‪ :‬ווייל יעקב אבינו‬ ‫זאגט דער הייליגער חפץ חיים‪:‬‬ ‫אונז שוין געלערנט‪ ,‬אז אפילו ווען‬ ‫האט פארשטאנען אז ווען מ'איז‬ ‫"ווען מ'האלט זיך שטארק און‬ ‫מ'איז מיט א מלאך‪ ,‬אויב מ'איז‬ ‫צוזאמען מיט א עשו‪ ,‬קען קיין ריינע‬ ‫מ'לאזט נישט נאך‪ ,‬נאר מ'האלט זיך‬ ‫לעבן עשו הרשע קען קיין גוטס‬ ‫תורה נישט ארויסקומען‪ .‬ממילא‬ ‫געטריי צו די מסורה‪ ,‬פארלירט מען‬ ‫נישט ארויסקומען‪ .‬דער הייליגער‬ ‫האט יעקב געזאגט פאר'ן מלאך‪:‬‬ ‫גארנישט ‪ -‬מ'פארדינט נאר!"‬ ‫נצי"ב האט אונז אויסגעלערנט‪:‬‬ ‫"דא קען מען נישט לערנען"‪ .‬אויב‬ ‫אויב מ'מוז אריינמישן לימודי חול‪,‬‬ ‫מ'וויל מצליח זיין אין תורה און אין‬ ‫א לימוד פון פרשת השבוע‬ ‫קען די וואלאזשינער ישיבה נישט‬ ‫עבודת השם‪ ,‬טאר מען נישט לעבן‬ ‫אין די וואכעדיגע סדרה‬ ‫אינאיינעם מיט א עשו‪.‬‬ ‫ממשיך זיין‪.‬‬ ‫געפינען מיר אין פסוק‪" :‬וַ ִ ּי ְתר ֲֹצצ ּו‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‬ ‫נישט צו מישן "קודש" מיט‬ ‫ַה ָ ּבנִ ים ְ ּב ִק ְר ָ ּב ּה”‪ .‬רש"י הקדוש‬ ‫מיר זאלן זוכה זיין נאכצוגיין די‬ ‫טייטשט אז רבקה אמנו האט‬ ‫"חול"‬ ‫וועגן פון אונזערע הייליגע אבות‬ ‫געשפירט א געוואלדיגע צער‬ ‫און רבי'ס‪ .‬יעדער זאל זיך מחזק‬ ‫דאס האט מען געזען ביי די‬ ‫לידה‪ .‬מער פון דעם‪ ,‬ווען זי איז‬ ‫זיין אז דער קודש זאל בלייבן‬ ‫דורכגעגאנגען די בתי מדרשים מעשה פון די וואלאזשינער ישיבה‪,‬‬ ‫הייליג‪ ,‬און בס"ד וועט מען זען נאר‬ ‫פון שם ועבר‪ ,‬האט יעקב געוואלט און דאס זעט מען דורך אלע דורות‬ ‫הצלחה‪ ,‬אמן!‬ ‫ארויסגיין לערנען תורה‪ ,‬און ווען זי ‪ -‬ווי אזוי אלע צדיקים זענען‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪4‬‬ ‫תפילה ‪ -‬חלק ב'‬ ‫כח התפילה‪ :‬יעדער תפילה ווערט געענטפערט‬ ‫נישט‪ ,‬און נאך פילע אזעלכע זאכן‪.‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז ווען עס קומט‬ ‫תפילות אבות תקנום ‪ -‬דער‬ ‫די אלע פראבלעמען שטאמען‬ ‫צום נושא פון תפילה‪ ,‬דארפן מיר‬ ‫ענין פון פאררעכטן די תפילה‬ ‫בעיקר פון איין נקודה‪ :‬מען כאפט‬ ‫א געוואלדיגן 'תיקון'‪ .‬מיר דארפן‬ ‫נישט ווי אזוי תפילה ארבעט‪.‬‬ ‫אז עמיצער זאל אונז פאררעכטן‪,‬‬ ‫ווען מ'גייט אריין אין די סוגיא‬ ‫ווען א מענטש וואלט געוואוסט‬ ‫עמיצער וואס זאל אונז ווייזן‬ ‫פון תפילה‪ ,‬דער הייליגער נושא‬ ‫אז ווען א איד דאווענט באקומט ער‬ ‫דעם וועג‪ ,‬עמיצער וואס זאל אונז‬ ‫פון דאווענען צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫א טשעק הונדערט פראצענט צוריק‬ ‫קלאר מאכן וואס מיינט תפילה און‬ ‫ווייסן מיר אז ווען מ'קוקט אריין‬ ‫אויפ'ן פלאץ‪ ,‬וואלט קיינער נישט‬ ‫ווי אזוי תפילה ארבעט‪ .‬דעריבער‬ ‫אין סדר בראשית און מ'לערנט די‬ ‫געהאט א פראבלעם מיט'ן חשק‬ ‫זאגט די גמרא‪" :‬תפילות אבות‬ ‫פרשיות פון די אבות און די אמהות‪,‬‬ ‫צום דאווענען אדער מיט כוונה‬ ‫תקנום"‪.‬‬ ‫זעט מען ווי כמעט יעדער פסוק‬ ‫ביים דאווענען‪ .‬קיינער וואלט‬ ‫איז דורכגעווייקט מיט תפילות פון‬ ‫די הייליגע אבות הקדושים‬ ‫נישט געהאט קיין פראבלעם פון‬ ‫די אבות און די אמהות‪ .‬מ'זעט ווי‬ ‫האבן אונז פארראכטן‪ ,‬זיי האבן‬ ‫נישט האבן געדולד צו דאווענען‪,‬‬ ‫די אבות און די אמהות האבן אונז‬ ‫אונז באלאכטן און אויסגעגראדט‬ ‫און אוודאי וואלט מען נישט‬ ‫אוועקגעשטעלט אז דער יסוד פון‬ ‫די וועג ווי אזוי אנצוקוקן תפילה‪.‬‬ ‫געהאט קיין נסיון צו רעדן חלילה‬ ‫א איד איז תפילה און דאווענען‪.‬‬ ‫זיי האבן אונז געוויזן ווי ווייט דער‬ ‫ביים דאווענען‪ .‬מיר רעדן נישט‬ ‫די גמרא זאגט אין ברכות (כו‪,‬‬ ‫ווארט אויף תפילה‪ ,‬און זיי‬‫רבוש”ע ַ‬ ‫נאר פון פלעצער וואו מען טאר‬ ‫האבן אונז אויך באלאכטן דעם וועג‬ ‫ב)‪" :‬תפילות‪ ,‬אבות תקנום"‪ .‬די‬ ‫נישט רעדן על פי הלכה‪ ,‬וואו עס‬ ‫ווי אזוי תפילה ארבעט‪.‬‬ ‫גמרא איז מסביר‪ ,‬אז אברהם‬ ‫איז אסור בתכלית האיסור‪ ,‬נאר‬ ‫אבינו האט מתקן געווען תפילת‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אויסער דעם וואס‬ ‫אפילו אין פלעצער וואו מען מעג‬ ‫שחרית‪ ,‬יצחק אבינו מנחה‪ ,‬און‬ ‫די הייליגע אבות הקדושים האבן‬ ‫יא רעדן לויט'ן שלחן ערוך‪.‬‬ ‫יעקב אבינו די תפילה פון מעריב‪.‬‬ ‫מייסד געווען שחרית‪ ,‬מנחה‬ ‫די קשיא שטעלט זיך אבער‪ :‬עס‬ ‫און מעריב‪ ,‬האבן זיי אונז אויך‬ ‫מען געפינט זיך יעצט אין א‬ ‫וואלט געדארפט שטיין "תפילות‬ ‫באלאכטן דעם וועג ווי אזוי צו‬ ‫וויכטיגן 'מיטינג'‬ ‫אבות יסדום"‪ ,‬אז זיי האבן עס‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫מייסד געווען‪ .‬וואס איז דער לשון‬ ‫יעדער פארשטייט אז אויב איך‬ ‫"תקנום"? "תקנום" איז דאך א‬ ‫קלאפ יעצט אריין ביי אן עושר און‬ ‫די פראבלעמען מיט חשק און‬ ‫לשון פון פאררעכטן‪.‬‬ ‫איך זעץ זיך אוועק ביי אים אין‬ ‫כוונה אין דאווענען‬ ‫דער תירוץ איז‪ ,‬ווייל ווען מיר‬ ‫אפיס‪ ,‬ווייל איך דארף פון אים א‬ ‫מענטשן טרעפן ביי די‬ ‫דאווענען‪ ,‬ווייסן מיר נישט ווי אזוי‬ ‫טובה אז ער זאל מיר געבן א טשעק‬ ‫עבודה פון תפילה געוואלדיגע‬ ‫צו דאווענען‪ .‬מיר פארשטייען‬ ‫פון א האלב מיליאן דאלער אדער‬ ‫פראבלעמען‪ :‬איינער האט א‬ ‫נישט די מדרגות און די מעלות‬ ‫ער זאל מסכים זיין אריינצוגיין אין‬ ‫פראבלעם מיט'ן חשק התפילה‪,‬‬ ‫פון תפילה‪ ,‬מיר פארשטייען נישט‬ ‫א שותפות מיט מיר‪ ,‬ווייסט יעדער‬ ‫איינער קען נישט מכוון זיין‪,‬‬ ‫די חשיבות פון דאווענען‪ ,‬און‬ ‫איינער אז מען הייבט דעמאלטס‬ ‫איינער איז אינגאנצן אויסגעלאשן‬ ‫מיר פארשטייען נישט ווי ווייט‬ ‫נישט אויף קיין טעלעפאן‪.‬‬ ‫ביי דעם נושא פון תפילה‪ ,‬און א‬ ‫דער רבוש”ע זאגט (שה"ש ב‪ ,‬יד)‪:‬‬ ‫פארוואס?‬ ‫צווייטער איז יא אנגעווארעמט‪,‬‬ ‫"ה ְׁש ִמ ֵיענִ י ֶאת קוֹ לֵ ְך ִּכי קוֹ לֵ ְך ָע ֵרב‬ ‫ַ‬ ‫ווייל מען געפינט זיך יעצט אין‬ ‫אבער ער איז געווארן מיואש‬ ‫ו ַּמ ְר ַאיִ ך נָ ֶאה" ‪ -‬ווי שטארק דער‬ ‫ְ‬ ‫א וויכטיגן 'מיטינג'‪ .‬וויבאלד דער‬ ‫ווייל ער האט געזען לויט זיין שכל‬ ‫רבוש”ע ווארט צו הערן אונזער‬ ‫מיטינג איז א ספק ספיקא צי דער‬ ‫החיצוני אז די תפילות ארבעטן‬ ‫זיס קול‪.‬‬ ‫‪5‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫געוואויר ווערן אז תפילה העלפט‬ ‫עושר וועט וועלן ווערן דיין שותף‪ ,‬מיליאנען דאלערס‪ ,‬פאלט אים‬ ‫אויפן פלאץ‪ .‬איינמאל דאס שלאס‬ ‫אבער וויבאלד עס איז דא א צד אז נישט ביי צו רעדן צו קיינעם!‪...‬‬ ‫ווערט אויפגעמאכט‪ ,‬ווערט א נייע‬ ‫ער וועט דיר געבן דעם "יא"‪ ,‬פאלט‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫דער פראבלעם און דער‬ ‫דיר ניטאמאל ביי קיין הוה אמינא‬ ‫פאר מיר גייען ווייטער‪ ,‬דארפן‬ ‫פתרון‬ ‫אויפצוהייבן א טעלעפאן אדער‬ ‫מיר וויסן אז הגם מיר גייען יעצט‬ ‫רעדן צו א צווייטן‪.‬‬ ‫לאמיר דא צוזאמנעמען די‬ ‫ווייזן און ארומרעדן ווי חז"ל זאגן‬ ‫נקודה‪ ,‬וואס דער פראבלעם איז‬ ‫אונז קלאר אז תפילה העלפט אויפן‬ ‫דער מלך מלכי המלכים‬ ‫און וואס דער פתרון איז‪.‬‬ ‫פלאץ‪ ,‬דארפן מיר אבער וויסן אז‬ ‫ווארט צו הערן אונזער קול‬ ‫ַ‬ ‫דער פראבלעם איז‪ ,‬ווי מיר‬ ‫דאווענען דארף מען געשמאק‪,‬‬ ‫להבדיל אלף אלפי הבדלות‪ ,‬האבן אוועקגעשטעלט‪ ,‬אז‬ ‫מיט א ברען און מיט כוונה‪ .‬מען‬ ‫וואס דאס מויל קען נישט רעדן‪ ,‬מענטשן זענען נישט קלאר וואס‬ ‫דארף אויפשטיין פארטאגס פאר א‬ ‫דער מוח נישט טראכטן און דאס דאווענען איז‪ ,‬און בעיקר האלטן‬ ‫הכנה לתפילה‪ ,‬אן קיין שום שייכות‬ ‫הארץ נישט פילן‪:‬‬ ‫מענטשן אז ווען מען דאווענט‬ ‫צו דעם גאנצן שמועס וואס מיר‬ ‫דער מלך מלכי המלכים הקדוש באקומט מען נישט קיין טשעק‬ ‫גייען יעצט רעדן‪.‬‬ ‫ווארט צו הערן אונזער פונעם רבוש”ע אויפ'ן פלאץ‪.‬‬ ‫ברוך הוא ַ‬ ‫נעשה ונשמע ‪ -‬פאלגן דעם‬ ‫דער פתרון‪ ,‬די לעזונג צום‬ ‫תפילה!‬ ‫אייבערשטן העכערן שכל‬ ‫און ביי די תפילה וואס דו פראבלעם‪ ,‬איז ווען א מענטש‬ ‫דאווענסט‪ ,‬זאלסטו זיין הונדערט ווערט געוואויר אז דער רבוש”ע‬ ‫די סיבה דערפאר איז ווייל‬ ‫פראצענט פארזיכערט‪ :‬יעדע שיקט אונז יא א טשעק אויפ'ן‬ ‫"בנים אתם לה' אלוקיכם" ‪ -‬מיר‬ ‫תפילה וואס דו דאווענסט‪ ,‬יעדע פלאץ‪ .‬און מיר גייען יעצט‬ ‫זענען קינדער פונעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫ווארט‪ ,‬יעדע אות‪ ,‬אפילו די אויסגעפינען וואו דער באנק איז‪,‬‬ ‫מיר זענען געשטאנען ביים בארג‬ ‫מחשבות פון דאווענען ‪ -‬אלעס און וועלכע נומערן מען דארף‬ ‫סיני ביי מתן תורה און מיר האבן‬ ‫דריקן כדי ארויסצונעמען דאס‬ ‫ווערט געהערט‪.‬‬ ‫מקבל געווען די תורה מיט די‬ ‫מיר זאגן סוף שמונה עשרה‪ :‬געלט און דעם טשעק וואס דער‬ ‫ווערטער "נעשה ונשמע"‪.‬‬ ‫"יהיו לרצון אמרי פי"‪ ,‬רבוש”ע‪ ,‬רבוש”ע האט אונז יעצט געשיקט‪.‬‬ ‫'נעשה' טייטש 'טון' ‪ -‬אפילו‬ ‫איינמאל דאס איז קלאר‪ ,‬וועט‬ ‫איך בעט דיך אז עס זאל נתרצה‬ ‫אויב איך פארשטיי נישט‪ .‬און‬ ‫ווערן וואס איך האב געדאווענט‪ ,‬דער מענטש האבן א חשק צום‬ ‫נאכדעם 'ונשמע' ‪ -‬נאכדעם וועל‬ ‫"והגיון לבי לפניך"‪ ,‬רבוש”ע‪ ,‬אפילו דאווענען‪ .‬ער וועט אויפשטיין‬ ‫איך הערן און נאכדעם וועל איך‬ ‫די הגיון לבי‪ ,‬די זאכן וואס זענען פארטאגס לערנען פארן דאווענען‬ ‫פארשטיין‪' .‬ונשמע' איז א לשון‬ ‫באהאלטן אין מיין הארץ‪ ,‬ווערן אלס א הכנה לתפילה‪ ,‬ער וועט‬ ‫"כי ׁשֹ ֵמ ַע ַע ְב ֶ ּד ָך" (שמואל א ג‪ ,‬ט)‪,‬‬ ‫פון ִּ‬ ‫האבן א קביעות אין א חסידיש‬ ‫אויך נתקבל ביים אייבערשטן‪.‬‬ ‫דאס הייסט‪ :‬איך פארשטיי וואס דו‬ ‫דער רבוש”ע ווארט צו הערן ספר אדער א מוסר ספר פארן‬ ‫רעדסט‪.‬‬ ‫אונזער תפילה‪ ,‬ער נעמט אונזער דאווענען‪ ,‬און ער וועט לערנען‬ ‫"וַ ִ ּי ְׁש ַמע יִ ְתרוֹ " מיינט נישט‬ ‫תפילה און הערט עס אויס מיט'ן נאכן דאווענען מיט די טלית‬ ‫נאר אז ער האט געהערט‪ ,‬נאר ער‬ ‫גרעסטן נחת רוח וואס איז נאר און תפילין‪ ,‬אזוי ווי עס האבן זיך‬ ‫האט פארשטאנען‪ ,‬ווי רש"י זאגט‪:‬‬ ‫דא‪ .‬דאס גרעסטע וואס מיר קענען געפירט אלע ערליכע אידן בכל‬ ‫"מה שמועה שמע ובא" ‪ -‬ער האט‬ ‫פארשאפן פאר'ן אייבערשטן איז הדורות‪ .‬עס וועט ווערן א גאנץ‬ ‫נישט בלויז געהערט‪ ,‬נאר ער האט‬ ‫ווען מיר דאווענען צו אים‪ ,‬און ער אנדערע מצב‪.‬‬ ‫פארשטאנען עפעס טיף‪.‬‬ ‫ענטפערט עס אויפ'ן פלאץ‪.‬‬ ‫די ידיעה אז תפילה העלפט‬ ‫אידישע קינדער האבן ביי מתן‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬וואס איז בכלל די הוה‬ ‫אויפ'ן פלאץ‬ ‫תורה געזאגט 'נעשה' ‪ -‬קודם טוען‬ ‫אמינא צו רעדן ביים דאווענען?‬ ‫מיר‪ ,‬אפילו אויב מיר פארשטייען‬ ‫אבער ווי מיר האבן געשמועסט‪,‬‬ ‫עס קומט ניטאמאל אריין אין‬ ‫נישט; נאכדעם 'ונשמע' ‪ -‬נאכדעם‬ ‫באטראכט‪ ,‬אפילו אין די פלעצער דארפן מיר דא קלאר ווערן וואס‬ ‫וועלן מיר פארשטיין און מיר וועלן‬ ‫וואו עס איז מותר‪ .‬א מענטש תפילה איז; און ווי מיר האבן‬ ‫זיך מעמיק זיין‪ .‬צומאל פארשטייט‬ ‫וואס באקומט צוריק טשעקס פון פריער געזאגט‪ ,‬דארף מען בעיקר‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪6‬‬ ‫עס שטייט אלזא אין די גמרא‬ ‫מיינט אז ער האט זיך געפעדערט‬ ‫מען און צומאל פארשטייט מען‬ ‫אז פון דעם פסוק לערנט מען‬ ‫און זיך מזרז געווען‪ .‬אברהם אבינו‬ ‫נישט‪ .‬צומאל בלייבט עס א 'חק'‪,‬‬ ‫ארויס אז אברהם אבינו האט מתקן‬ ‫"אל ַה ָּמקוֹ ם ֲא ׁ ֶשר‬ ‫איז געגאנגען ֶ‬ ‫צומאל א 'הלכה למשה מסיני'‪,‬‬ ‫געווען תפילת שחרית‪ ,‬וויבאלד‬ ‫ָע ַמד ׁ ָשם ֶאת ּ ְפנֵ י ה'"‪ ,‬צו דעם ארט‬ ‫אדער א 'גזירת הכתוב'‪ .‬צומאל‬ ‫עס שטייט "וַ ַ ּי ׁ ְש ֵּכם ַא ְב ָר ָהם ַ ּב ּבֹ ֶקר"‬ ‫וואו ער איז שוין געשטאנען טעג‬ ‫וועט מען וויסן דעם הסבר נאך‬ ‫‪ -‬ער האט געדאווענט אינדערפרי‪,‬‬ ‫פריער‪ .‬דאס טייטש אז ער האט‬ ‫הונדערט און צוואנציג זיסע‬ ‫"א ֶׁשר ָע ַמד" מיינט דאווענען‪.‬‬ ‫און ֲ‬ ‫געהאט א ספעציעל פלאץ וואו ער‬ ‫לעכטיגע יארן‪ ,‬און צומאל וועט‬ ‫האט געדאווענט‪.‬‬ ‫מען אפילו אין גן‪-‬עדן נישט וויסן;‬ ‫די קשיא‪ :‬איז אברהם‬ ‫די גמרא אין מסכת ברכות (ו‪ ,‬א)‬ ‫מען וועט עס אפשר וויסן ביי‬ ‫אבינו'ס תפילה אויף סדום‬ ‫זאגט אז אברהם אבינו האט קובע‬ ‫תחיית המתים‪ ,‬און עס זענען דא‬ ‫געענטפערט געווארן?‬ ‫געווען א מקום לתפילתו‪.‬‬ ‫זאכן וואס אפילו ביי תחיית המתים‬ ‫וועט מען נאך אלץ נישט וויסן‪.‬‬ ‫דער הייליגער 'תפארת שלמה'‬ ‫די לשון הגמרא איז‪" :‬כל הקובע‬ ‫זי"ע‪ ,‬דער הייליגער מהרי"ד‬ ‫מקום לתפלתו‪ ,‬אלקי אברהם‬ ‫מיר דארפן וויסן אז מיר‬ ‫מבעלזא זי"ע‪ ,‬און נאך צדיקים‪,‬‬ ‫בעזרו"‪ .‬מען ניצט דעם אויסדרוק‬ ‫זענען אידישע קינדער און מיר‬ ‫מוטשענען זיך דא מיט א‬ ‫"אלקי אברהם" ווייל אברהם‬ ‫פאלגן דעם אייבערשטן‪ .‬אז דער‬ ‫מורא'דיגע קשיא‪:‬‬ ‫אבינו איז דער וואס האט אונז‬ ‫רבוש”ע האט אונז געהייסן טון‬ ‫מגלה געווען‪ ,‬מתקן געווען און‬ ‫עפעס‪ ,‬פאלגן מיר‪ ,‬אפילו אויב מיר‬ ‫אויב מען קוקט אריין אין די‬ ‫באלויכטן דעם וועג ווי אזוי צו‬ ‫פארשטייען נישט די סיבות און די‬ ‫פרשה וואו דער פסוק שטייט‪,‬‬ ‫דאווענען‪ ,‬נעמליך אז מען זאל‬ ‫טעמים‪.‬‬ ‫זעט מען אז דער פסוק געפינט זיך‬ ‫אינדערמיט פון די גאנצע פרשה‬ ‫האבן א קביעות'דיג פלאץ‪ .‬ווי עס‬ ‫דאס איז א יסוד אין די גאנצע‬ ‫ווי סדום ווערט איבערגעקערט‪.‬‬ ‫איז מבואר אין די ראשונים און‬ ‫תורה און אין אלע מצוות‪ ,‬און‬ ‫די פסוקים פארדעם רעדן ווי‬ ‫אין שולחן ערוך‪ ,‬ווען א מענטש‬ ‫אזוי אויך ביי דעם ענין פון‬ ‫סדום ווערט איבערגעקערט‪ ,‬און‬ ‫האט א קביעות'דיג פלאץ‪ ,‬האט ער‬ ‫תפילה‪ .‬אבער פונדעסטוועגן‪,‬‬ ‫די פסוקים נאכדעם רעדן אויך ווי‬ ‫מער ישוב הדעת צו מכוון זיין‪ .‬אויב‬ ‫דא ביי תפילה האבן אונז חז"ל יא‬ ‫סדום ווערט איבערגעקערט און‬ ‫אבער מען דאווענט איין טאג דא‬ ‫מגלה געווען אז תפילות ווערן‬ ‫ווי לוט איז אנטלאפן מיט זיינע‬ ‫און איין טאג דארט‪ ,‬איין טאג אין‬ ‫געענטפערט אויפן פלאץ‪ .‬לאמיר‬ ‫טעכטער‪ .‬און פונקט אינדערמיט‬ ‫דעם בית המדרש און איין טאג אין‬ ‫אביסל אריינגיין אין דעם נושא‪.‬‬ ‫שטייט דער פסוק אז אברהם אבינו‬ ‫אן אנדערן‪ ,‬איז שווערער צו מכוון‬ ‫האט מתקן געווען תפילת שחרית‪.‬‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫אברהם אבינו און דער ענין‬ ‫תפילה מיינט דאך אז איך‬ ‫די גמרא לערנט טאקע ארויס‬ ‫פון קביעות מקום‬ ‫דאווען צום אייבערשטן‪ ,‬דער‬ ‫פון דא דעם ענין פון קביעות מקום‬ ‫מיר האבן פריער דערמאנט די‬ ‫אייבערשטער הערט מיך אויס‬ ‫לתפילה‪ .‬אבער די גמרא אין ברכות‬ ‫גמרא אז די אבות הקדושים האבן‬ ‫און ענטפערט מיינע תפילות‪.‬‬ ‫(כו‪ ,‬ב) זאגט נאך א זאך וואס מען‬ ‫מתקן געווען די תפילות‪ .‬אברהם‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬ווי אזוי קען מען דאס‬ ‫לערנט ארויס פון דעם פסוק‪ :‬אז‬ ‫אבינו האט מתקן געווען תפילת‬ ‫ארויסלערנען פון די תפילות וואס‬ ‫אברהם אבינו האט מתקן געווען‬ ‫שחרית‪ .‬לאמיר זען אין פסוק פון‬ ‫אברהם אבינו האט דא געדאווענט‬ ‫תפילת שחרית‪.‬‬ ‫וואו מען לערנט ארויס אז אברהם‬ ‫ביי די פרשה פון סדום? מיר‬ ‫די גמרא זאגט‪ :‬וויבאלד עס‬ ‫אבינו האט מתקן געווען תפילת‬ ‫ווייסן דאך אז אברהם אבינו‬ ‫שטייט "וַ ַ ּי ׁ ְש ֵּכם ַא ְב ָר ָהם ַ ּב ּבֹ ֶקר‬ ‫שחרית‪.‬‬ ‫האט דא געדאווענט א געוואלד‬ ‫ֶאל ַה ָּמקוֹ ם ֲא ֶׁשר ָע ַמד ׁ ָשם"‪ ,‬וואס‬ ‫לאמיר אויפמאכן אין חומש‬ ‫מיט תפילות‪ ,‬און צום סוף איז‬ ‫"ע ַמד"? זאגט‬ ‫מיינט דאס ווארט ָ‬ ‫בראשית‪ ,‬פרשת וירא (יט‪ ,‬כז)‪:‬‬ ‫ער בפשטות נישט געענטפערט‬ ‫די גמרא‪" :‬אין עמידה אלא תפלה"‬ ‫"וַ ַ ּי ְׁש ֵּכם ַא ְב ָר ָהם ַ ּב ּבֹ ֶקר"‪ .‬אברהם‬ ‫געווארן!‬ ‫‪ -‬עמידה מיינט דאווענען‪ ,‬ווי‬ ‫אויפגעשטאנען‬ ‫איז‬ ‫אבינו‬ ‫פון דא גייט מען ארויסלערנען‬ ‫עס שטייט (תהלים קו‪ ,‬ל) ‪" :‬וַ ַ ּי ֲעמֹד‬ ‫פארטאגס‪ .‬די מפרשים זאגן‬ ‫דעם ענין פון תפילה?‬ ‫ּ ִפנְ ָחס וַ יְ ַפ ֵּלל"‪ ,‬אז פנחס האט זיך‬ ‫אז "וישכם" מיינט נישט דווקא‬ ‫דאס איז דער מקור אז אברהם‬ ‫אוועקגעשטעלט דאווענען‪.‬‬ ‫אויפשטיין פון שלאף‪ ,‬נאר עס‬ ‫‪7‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫שטייט אבער נישט אין די תורה‪,‬‬ ‫פופציג צדיקים; נאכדעם האט‬ ‫אבינו האט מתקן געווען תפילת‬ ‫נאר אין די מדרשים‪ .‬אבער דא‪,‬‬ ‫ער געדאווענט בזכות פערציג‬ ‫שחרית?‬ ‫ווען עס קומט צו די פסוקים‪ ,‬איז‬ ‫צדיקים‪ ,‬און ער איז אלץ ווייטער‬ ‫לכאורה זאגט אונז דער פסוק‬ ‫מען מורא'דיג מאריך‪.‬‬ ‫אראפגעגאנגען‪ ,‬ביז דער רבוש”ע‬ ‫פון איין זייט תפילה‪ ,‬אבער פון‬ ‫די קשיא קען מען פרעגן‬ ‫האט אים געזאגט אז עס איז‬ ‫די אנדערע זייט ווייזט עס אז די‬ ‫אויף נאך אסאך פרשיות אין די‬ ‫נישטא קיינער‪ .‬די פסוקים זענען‬ ‫תפילה איז ח"ו נישט געענטפערט‬ ‫תורה וואו די תורה איז מורא'דיג‬ ‫מורא'דיג מאריך אין די תפילות פון‬ ‫געווארן‪ .‬אזוי פלעגט דער‬ ‫מקצר‪ .‬און דא‪ ,‬ווען עס קומט צו‬ ‫אברהם אבינו‪.‬‬ ‫הייליגער מהרי"ד מבעלזא פרעגן‪.‬‬ ‫דער פרשה פון תפילה‪ ,‬איז דא אן‬ ‫לכאורה שטעלט זיך א‬ ‫אריכות נפלא מאוד‪.‬‬ ‫מורא'דיגע קשיא‪ :‬פארוואס איז די‬ ‫די תורה איז דוקא מאריך‬ ‫לאמיר דא צולייגן די צווייטע‬ ‫תורה הקדושה דא אזוי מאריך?‬ ‫אין די פרשה און נישט אין‬ ‫קשיא וואס מיר האבן פריער‬ ‫לאמיר גיין קוקן אנדערע‬ ‫אנדערע‬ ‫געפרעגט‪ :‬ועל כולם‪ ,‬די תפילות‬ ‫פרשיות אין די תורה‪ .‬לאמיר‬ ‫עס קומט צו גיין דער הייליגער‬ ‫וואס אברהם אבינו האט דא מתפלל‬ ‫נעמען דאס לעבן פון משה רבינו‪.‬‬ ‫מען קוקט אריין אין די תורה און‬ ‫תפארת שלמה‪ ,‬און דער הייליגער‬ ‫געווען‪ ,‬וואס ווערן אראפגעברענגט‬ ‫עס שטייט כמעט גארנישט וועגן‬ ‫תפארת שלמה זאגט אונז דא א‬ ‫באריכות נפלא‪ ,‬זענען לכאורה‬ ‫דעם לעבן פון משה רבינו‪ .‬זיין‬ ‫הפלא'דיגן מהלך‪.‬‬ ‫נישט געענטפערט געווארן?!‬ ‫גאנצע לעבן פאנגט זיך אן ביי די‬ ‫נאר איידער איך זאג דעם מהלך‬ ‫די ישועה פון לוט דורך‬ ‫אכציג יאר ווען ער קומט צוריק‬ ‫פונעם תפארת שלמה‪ ,‬וועל איך‬ ‫תפילה‬ ‫קיין מצרים‪ .‬וואס איז געווען די‬ ‫מקדים זיין נאך א מהלך וואס איז‬ ‫גאנצע אכציג יאר?‬ ‫זייער ענליך צום תפארת שלמה‪,‬‬ ‫דער תירוץ איז‪:‬‬ ‫און ביידע תירוצים שטייען פונעם‬ ‫מיר אלע ווייסן אז עס איז דא‬ ‫עס איז יא געענטפערט געווארן!‬ ‫א 'ספר הישר' פון הייליגן רבינו‬ ‫אר"י הקדוש‪ .‬דער ערשטער מהלך‬ ‫יעדע תפילה וואס אברהם‬ ‫תם (לויט'ן חיד"א האט דאס רבינו זרחי'‬ ‫איז געבויט אויף די ווערטער‬ ‫אבינו האט דא געדאווענט איז‬ ‫מחבר געווען) מיט מדרשים וואס‬ ‫פונעם אר"י הקדוש‪ ,‬און עס איז‬ ‫געגאנגען לזכות אז לוט זאל קענען‬ ‫פארציילן אונז ווי אזוי משה‬ ‫געבויט אויף די ווערטער פונעם‬ ‫ארויסנעמען זיינע טעכטער‪ .‬לוט‬ ‫רבינו איז אויפגעברענגט געווארן‬ ‫הייליגן אלשיך הקדוש‪.‬‬ ‫אליין האט זיך געקענט ראטעווען‬ ‫אין פאלאץ‪ ,‬און פונקטליך אלע‬ ‫מיר ווייסן דאך‪ ,‬אז ווען לוט‬ ‫בזכות אברהם‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫מעשיות וואס זענען דארט געשען;‬ ‫איז אנטלאפן פון סדום‪ ,‬איז ער‬ ‫משמש געווען אברהם‪ .‬אבער זיינע‬ ‫ווי אזוי ער איז אויפגעצויגן געווארן‬ ‫נישט אנטלאפן בלויז אליין‪ ,‬נאר‬ ‫טעכטער? וואס האבן די טעכטער‬ ‫ביי פרעה‪ ,‬מיט די מעשה פונעם‬ ‫מיט זיינע צוויי טעכטער וואס‬ ‫געהאט מיט דעם געשעפט?‬ ‫טאץ פייער און דעם טאץ גאלד‪.‬‬ ‫האבן געהייסן 'עמון' און 'מואב'‪.‬‬ ‫אברהם אבינו האט געדאווענט‬ ‫די מדרשים פארציילן פונקטליך‬ ‫און מיר ווייסן אז פון עמון ומואב‬ ‫און געדאווענט‪ ,‬און אזוי ווי זיינע‬ ‫ווי אזוי ער איז אנטלאפן‪ ,‬ווי אזוי‬ ‫איז ארויסגעקומען דאס גרעסטע‬ ‫תפילות האבן נישט גע'פועל'ט‬ ‫ער איז געגאנגען קיין מדין‪ ,‬און‬ ‫פון כלל ישראל‪ .‬פון מואב איז‬ ‫פאר די מענטשן פון סדום ווייל עס‬ ‫ווי אזוי ער האט ארויסגענומען‬ ‫ארויסגעקומען די באבע רות‪ ,‬עס‬ ‫זענען נישט געווען קיין צדיקים‪,‬‬ ‫דעם שטעקן פון יתרו'ס חצר‪ .‬אין‬ ‫איז ארויסגעקומען דוד בן ישי‬ ‫האט דער רבוש”ע גענומען יעדע‬ ‫מדרש ווערט פארציילט אז ער איז‬ ‫עבדיך‪ ,‬און עס איז ארויסגעקומען‬ ‫תפילה און זי ארויפגעלייגט אויף‬ ‫געווען מלך כוש פאר יארן לאנג‪.‬‬ ‫נשמת משיח‪ .‬און פון עמון איז‬ ‫לוט'ס טעכטער‪ ,‬אז זיי זאלן קענען‬ ‫דאס אלעס ווערט בכלל נישט‬ ‫ארויסגעקומען די מלכות בית דוד‪,‬‬ ‫אנטלויפן‪.‬‬ ‫פארציילט אין די תורה הקדושה‪.‬‬ ‫מלכות שלמה‪.‬‬ ‫לאמיר יעצט זען וואס‬ ‫לכאורה‪ ,‬משה רבינו‪" ,‬רעיא‬ ‫לאמיר זיך דא אפשטעלן‪ .‬ווען‬ ‫איז ארויסגעקומען‪ :‬עס איז‬ ‫מהימנא"‪" ,‬ולא קם נביא כמשה"‪,‬‬ ‫אברהם אבינו האט געדאווענט‬ ‫ארויסגעקומען מלכות בית דוד‪,‬‬ ‫וואלט מען דאך געדארפט וויסן‬ ‫אז סדום זאל געראטעוועט ווערן‪,‬‬ ‫די גאנצע מלכות בית דוד‪ .‬לאמיר‬ ‫זיין גאנצע יוגנט און ווי אזוי ער‬ ‫האט ער קודם געדאווענט אויף‬ ‫זען וואס נאך איז ארויסגעקומען‪:‬‬ ‫איז אויפגעברענגט געווארן? עס‬ ‫פופציג‪ ,‬אז עס זאל זיין בזכות די‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪8‬‬ ‫תפילה‪ ,‬און ער דארף גלייבן אז‬ ‫זעסט נישט אז דיינע תפילות האבן‬ ‫משיח! נשמת משיח איז דא‬ ‫דער אייבערשטער איז דער הכל‬ ‫נישט גע'פועל'ט? וואס האסטו דיך‬ ‫ארויסגעקומען‪ .‬דערפאר איז די‬ ‫יכול צו ענטפערן די תפילות‪.‬‬ ‫דא אזוי געמוטשעט? קוק אן‪ ,‬סדום‬ ‫תורה הקדושה מאריך; די תורה‬ ‫ביאור הדברים‪ :‬אויב א מענטש‬ ‫איז איבערגעדרייט‪ ,‬נע!" לכאורה‬ ‫וויל אונז לאזן הערן אז א תפילה‬ ‫גייט דאווענען און ער פאנגט אן צו‬ ‫העלפט נישט קיין תפילה‪.‬‬ ‫פועל'ט שטענדיג‪.‬‬ ‫האבן ספיקות צי מען הערט אויס‬ ‫אברהם אבינו האט אבער‬ ‫דווקא דא לערן איך ארויס‬ ‫זיינע תפילות אדער צי זיי העלפן‪,‬‬ ‫נישט אויסגעהערט‪ ,‬ער דאווענט‬ ‫תפילת שחרית‪ .‬אינמיטן ווען סדום‬ ‫איז זייער שווער צו דאווענען‪.‬‬ ‫ווייטער‪ .‬זאגט דער פסוק‪ :‬איך‬ ‫ווערט איבערגעדרייט‪ ,‬שטייט דא‬ ‫אבער אויב ער האט אמונה אז דער‬ ‫גיי דיך יעצט ענטפערן און‬ ‫א פסוק‪" :‬וַ ַ ּי ְׁש ֵּכם ַא ְב ָר ָהם ַ ּב ּבֹ ֶקר"‪.‬‬ ‫אייבערשטער הערט און ענטפערט‬ ‫פארענטפערן די קשיא וואס דער‬ ‫אברהם אבינו דאווענט מיט א‬ ‫די תפילה‪ ,‬דאווענט ער נאכדעם א‬ ‫יצר הרע האט דא געפרעגט‪.‬‬ ‫פעסטקייט‪ :‬איך גיי דא מתקן זיין‬ ‫תפילה ווי עס דארף צו זיין‪ .‬אברהם‬ ‫ער פרעגט אברהם אבינו‪:‬‬ ‫תפילת שחרית‪ ,‬און איך גיי ווייזן‬ ‫אבינו ‪" -‬תפילות אבות תקנום" ‪-‬‬ ‫"וואס דאווענסטו? דו זעסט נישט‬ ‫פאר כלל ישראל איר זאלט נישט‬ ‫זיי האבן אונז אוועקגעשטעלט‬ ‫ווי אלעס איז איבערגעדרייט?"‬ ‫מיינען אז תפילות העלפן נישט‪.‬‬ ‫און באלאכטן דעם ריכטיגן וועג‬ ‫תפילות העלפן א געוואלד!‬ ‫זאגט דער פסוק ווייטער‪:‬‬ ‫ווי אזוי אנצוקוקן א תפילה‪ :‬אז‬ ‫"וַ יְ ִהי ְ ּב ַׁש ֵחת ֱאל ִֹקים ֶאת ָע ֵרי‬ ‫לאמיר יעצט זען דעם סדר‬ ‫א תפילה ווערט געהאלפן אויפ'ן‬ ‫ַה ִּכ ָּכר"‪ ,‬בשעת דער רבוש”ע‬ ‫הפסוקים‪ ,‬וואס איז הפלא ופלא‪.‬‬ ‫פלאץ‪.‬‬ ‫האט איבערגעדרייט גאנץ סדום‪,‬‬ ‫דער פסוק פארציילט אונז (בראשית‬ ‫וואו איז די באנק? די באנק‬ ‫"וַ ִ ּיזְ ּכֹר ֱאל ִֹקים ֶאת ַא ְב ָר ָהם" ‪ -‬דער‬ ‫יט‪ ,‬כד‪-‬ל) ‪" :‬וַ ה' ִה ְמ ִטיר ַעל ְסדֹם וְ ַעל‬ ‫איז אין הימל‪ .‬ווען קען איך‬ ‫אייבערשטער געדענקט יעדע‬ ‫ֲעמ ָֹרה ָ ּג ְפ ִרית וָ ֵא ׁש ֵמ ֵאת ה' ִמן‬ ‫ארויסנעמען די טשעקס? ווען‬ ‫תפילה ‪" -‬וַ יְ ַׁש ַּלח ֶאת לוֹ ט ִמ ּתוֹ ְך‬ ‫ַה ׁ ּ ָש ָמיִ ם"‪ .‬דער פסוק זאגט אז גאנץ‬ ‫דו ווילסט‪ .‬נאר דער רבוש”ע‬ ‫ַה ֲה ֵפכָ ה ַ ּב ֲהפ ְֹך ֶאת ֶה ָע ִרים ֲא ֶׁשר‬ ‫סדום האט זיך איבערגעדרייט‪.‬‬ ‫זאגט‪" :‬פאלג מיך‪ ,‬איך האב גוטע‬ ‫יָ ַׁשב ָ ּב ֵהן לוֹ ט"‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫און נאכדעם שטייט ווייטער‪:‬‬ ‫פלעצער וואו איך גיי איינלייגן‬ ‫האט געדענקט לוט און מען‬ ‫"וַ ַ ּי ֲהפ ְֹך ֶאת ֶה ָע ִרים ָה ֵאל וְ ֵאת ָּכל‬ ‫דיינע תפילות"‪ .‬ווער וויל נישט‬ ‫האט אים מציל געווען מיט זיינע‬ ‫ַה ִּכ ָּכר וְ ֵאת ָּכל י ׁ ְֹש ֵבי ֶה ָע ִרים וְ ֶצ ַמח‬ ‫טראסטן דעם רבוש”ע‪ ,‬דעם כל‬ ‫טעכטער‪ .‬דער פסוק זאגט‬ ‫ָה ֲא ָד ָמה" ‪ -‬עס איז ממש גארנישט‬ ‫יכול‪ ,‬דעם היה הוה ויהיה‪ ,‬אז ער‬ ‫ווייטער‪" :‬וַ ַ ּי ַעל לוֹ ט ִמצּ וֹ ַער וַ ֵ ּי ׁ ֶשב‬ ‫זאל מסדר זיין די תפילות וואו זיי‬ ‫איבערגעבליבן‪.‬‬ ‫ָ ּב ָהר ו ְּׁש ֵּתי ְבנ ָֹתיו ִע ּמוֹ "‪ .‬און דערפון‬ ‫זאלן גיין?‪...‬‬ ‫וואס שטייט נאכדעם? "וַ ַ ּי ְׁש ֵּכם‬ ‫איז ארויסגעקומען עמון און‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‬ ‫ַא ְב ָר ָהם ַ ּב ּבֹ ֶקר"‪ .‬אברהם אבינו‬ ‫מואב‪.‬‬ ‫מיר זאלן זיך מחזק זיין‪ ,‬און מיר‬ ‫"אל ַה ָּמקוֹ ם‬ ‫קומט אינדערפרי ֶ‬ ‫זאלן לעבן מיט די קלארקייט אז‬ ‫אמונה און בטחון ‪ -‬דער‬ ‫ֲא ֶׁשר ָע ַמד ׁ ָשם"‪ ,‬ער גייט צוריק‬ ‫יעדעס מאל וואס איך דאווען‪ ,‬בין‬ ‫דאווענען‪ .‬דער פסוק זאגט‬ ‫שליסל צו תפילה‬ ‫איך א געהאלפענער‪.‬‬ ‫ווייטער‪ ,‬אברהם אבינו גיט א‬ ‫דאס איז א יסוד נורא אין‬ ‫קוק און ער זעט‪" :‬וַ ַ ּי ְׁש ֵקף ַעל ּ ְפנֵ י‬ ‫איי‪ ...‬איך האב עס נישט געזען‬ ‫תפילה וואס מיר דארפן וויסן‪:‬‬ ‫ְסדֹם וַ ֲעמ ָֹרה וְ ַעל ָּכל ּ ְפנֵ י ֶא ֶרץ‬ ‫פונקטליך אויף דער מינוט?‬ ‫תפילה העלפט שטענדיג‪.‬‬ ‫ַה ִּכ ָּכר וַ ַ ּי ְרא וְ ִה ֵנּה ָעלָ ה ִקיטֹר ָה ָא ֶרץ‬ ‫דו ביסט א געהאלפענער!‬ ‫דער הייליגער 'דגל מחנה‬ ‫ְּכ ִקיטֹר ַה ִּכ ְב ָׁשן"‪ ,‬ער זעט אז דאס‬ ‫מען האט עס אוועקגעלייגט אין‬ ‫אפרים' זאגט בשם דעם הייליגן‬ ‫גאנצע פלאץ איז איבערגעדרייט‪.‬‬ ‫א בעסערן פלאץ!‬ ‫בעש"ט הקדוש זי"ע‪ ,‬אז כדי א‬ ‫איז דער ס"מ אנגעקומען צו‬ ‫טראסט דעם אייבערשטן!‬ ‫מענטש זאל דאווענען‪ ,‬דארף ער‬ ‫אברהם אבינו און אנגעהויבן צו‬ ‫דער רבוש”ע ווייסט וואס איז‬ ‫האבן אמונה‪ .‬ער דארף גלייבן‬ ‫פארדרייען א רעדל; ער האט‬ ‫דאס בעסטע פאר אונז!‬ ‫אז דער אייבערשטער הערט די‬ ‫אנגעהויבן זאגן‪" :‬רבי אברהם‪ ,‬דו‬ ‫‪9‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫די כח פון א סעקונדע‬ ‫זריזות אין עבודת השם‬ ‫אריין אין א מענטש אפילו נאר‬ ‫איז נאכאמאל געלאפן‪.‬‬ ‫דער פראבלעם‪" :‬מארגן‪"...‬‬ ‫פאר "איין סעקונדע"‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫דער מדרש זאגט (מדרש רבה‬ ‫קען ער ‪ -‬ה"י ‪ -‬חרוב מאכן דעם‬ ‫אסאך מאל שפירן מיר א‬ ‫פרשה ס')‪" :‬מלמד שכל מעשיהם של‬ ‫מענטש‪ .‬ווען דו טוסט א זאך מיט‬ ‫מורא'דיגע ליכטיגקייט‪ .‬צומאל‬ ‫צדיקים במהירות" ‪ -‬צדיקים טוען‬ ‫זריזות און שנעלקייט פאר צוויי‬ ‫ביי א שבת‪ ,‬א יום טוב‪ ,‬אדער ווען‬ ‫אלעס מיט א שנעלקייט‪ .‬אליעזר‬ ‫סעקונדעס‪ ,‬האסטו אין יענע צוויי‬ ‫מ'גייט צו א חתונה אדער סיי‬ ‫האט זיך געזאגט‪" :‬רבקה טוט‬ ‫סעקונדעס מונע געווען א גאנצע‬ ‫וועלכע א שמחה‪ .‬בשעת מ'שפירט‬ ‫חסד‪ ,‬און נישט סתם חסד נאר מיט‬ ‫קאטאסטראפע!‬ ‫די גרויסע ליכטיגקייט‪ ,‬וויל מען‬ ‫א שנעלקייט‪ ,‬זי איז ראוי צו זיין די‬ ‫דעמאלטס טוישן דאס לעבן‪ .‬מ'וויל‬ ‫א מענטש וויל כאפן א פליגער‬ ‫מאמע פון כלל ישראל”‪ .‬לאמיר זיך‬ ‫זיך נעמען לערנען און דאווענען‬ ‫קיין ארץ הקודש; איינער וואס‬ ‫אביסל מתבונן זיין אין די פסוקים‪.‬‬ ‫פלייסיג מיט א געוואלדיגן חשק‪.‬‬ ‫איז אנגעקומען פינף סעקונדעס‬ ‫עס שטייט‪" :‬וַ ְּת ַמ ֵהר וַ ְּת ַער ַּכ ָ ּד ּה‬ ‫דעמאלטס וויל מען זיך טוישן‪,‬‬ ‫פריער‪ ,‬איז אריין אין פליגער‪,‬‬ ‫ֶאל ַה ׁ ּשֹ ֶקת"‪ .‬זי האט זיך געיאגט‪,‬‬ ‫לוחם זיין מיט'ן יצר הרע‪ ,‬און‬ ‫אבער דער וואס איז אנגעקומען‬ ‫אראפגענומען דעם קריגל פון די‬ ‫איבערטוישן די גאנצע מציאות פון‬ ‫פינף סעקונדעס שפעטער‪ ,‬האט‬ ‫אקסלען און עס אריינגעגאסן אין‬ ‫דעם מענטש; דעמאלטס וויל מען‬ ‫געטראפן א פארמאכטע טיר‪.‬‬ ‫דעם שוקת‪ .‬לאמיר אריינטראכטן‪:‬‬ ‫בייקומען שלעכטע מידות‪.‬‬ ‫איינמאל די טיר איז פארמאכט‪,‬‬ ‫ווי לאנג נעמט אראפצונעמען א‬ ‫וואס איז אבער די פראבלעם?‬ ‫איז שוין דערנאך‪...‬‬ ‫קריגל פון דעם אקסל ביז דעם‬ ‫שוקת? פינף סעקונדעס‪ .‬אויב‬ ‫מ'זאגט‪" :‬בסדר‪ ,‬מארגן צופרי‬ ‫למעשה‪ :‬כאפן די התעוררות‬ ‫מ'טוט עס שנעל‪ ,‬נעמט עס דריי‬ ‫וועל איך אנפאנגען‪ ”...‬אבער ביז‬ ‫און בויען דעם עתיד‬ ‫סעקונדעס‪.‬‬ ‫מיר וועקן זיך אויף די נעקסטע‬ ‫צופרי‪ ,‬איז די ליכטיגקייט שוין‬ ‫מיר דארפן וויסן אז ווען‬ ‫פאר די דאזיגע צוויי סעקונדעס‬ ‫לאנג אדורך‪ .‬וואס דארפן מיר טון?‬ ‫מ'האנדלט מיט מלחמת היצר‪,‬‬ ‫חילוק האט די תורה געזאגט‬ ‫מיר דארפן גראד אנפאנגען צו טון‬ ‫זענען עטליכע סעקונדעס נישט‬ ‫"ותמהר" ‪ -‬אז זי האט זיך געאיילט?‬ ‫עפעס!‬ ‫"נאר" עטליכע סעקונדעס‪ ,‬עס‬ ‫פאר דעם זאגט דער מדרש‬ ‫איז דער גאנצער חילוק צי מ'האט‬ ‫"מעשיהם של צדיקים במהירות"?‬ ‫מעשיהם של צדיקים‬ ‫אריינגעלאזט דעם יצר הרע אדער‬ ‫אליעזר האט געכאפט א‬ ‫במהירות‬ ‫מ'האט אים אויסגעשפארט!‬ ‫התפעלות פון צוויי סעקונדעס‪,‬‬ ‫און צוליב דעם קען זי שוין זיין די‬ ‫מיר טרעפן ביי רבקה אמינו‪ ,‬ווען‬ ‫ווען א מענטש שפירט אן‬ ‫אליעזר האט געזוכט א כלה פאר‬ ‫התעוררות שבת‪ ,‬יום טוב‪ ,‬ביי‬ ‫מאמע פון כלל ישראל?‬ ‫יצחק אבינו ‪ -‬די מאמע פון כלל‬ ‫א שמחה אדער ביי א קאפיטל‬ ‫דער תירוץ איז‪ ,‬אז איינער וואס‬ ‫ישראל וואס גייט אויפשטעלן דאס‬ ‫תהלים‪ ,‬דארף ער גלייך נעמען די‬ ‫טוט זאכן מיט זריזות‪ ,‬איז עס נישט‬ ‫אידישע פאלק ‪ -‬האט ער געזאגט‪:‬‬ ‫התעוררות און מאכן א כלי; ער‬ ‫נאר די צוויי סעקונדעס ‪ -‬ער איז‬ ‫"רבוש"ע‪ ,‬איך זוך איינעם וואס‬ ‫דארף גלייך עפעס טון!‬ ‫אן אנדערע מענטש! עס איז אן‬ ‫איז א בעלת חסד"‪ .‬ער האט געזען‬ ‫אויב עס איז אינדערוואכן‪,‬‬ ‫אנדערע וועלט!‬ ‫ווי רבקה אמינו טוט געוואלדיגע‬ ‫שרייב דיר אפ א קבלה קטנה‪ .‬אויב‬ ‫עס ווייזט אז עבודת השם און‬ ‫חסד‪ ,‬און נישט נאר דאס‪ ,‬נאר זי‬ ‫עס איז שבת אדער יום טוב‪ ,‬זיי דיך‬ ‫חסד גייען דיר ָאן!‬ ‫טוט עס מיט א שנעלקייט‪ .‬עס‬ ‫מקבל עפעס וואס דו קענסט שוין‬ ‫דאס איז איין זאך‪ .‬די צווייטע‬ ‫שטייט (בראשית כד‪ ,‬כ) "וַ ְּת ַמ ֵהר" ‪ -‬זי‬ ‫טוישן‪.‬‬ ‫זאך איז‪ :‬דער יצר הרע קומט‬ ‫האט זיך געיאגט‪" ,‬וַ ָּת ָרץ עוֹ ד" ‪ -‬זי‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪10‬‬ ‫לעבן‪ .‬עס גייט זיך אנפאנגען א‬ ‫ווי רבקה אמינו איז דעמאלטס‬ ‫שנעלקייט מיט וואס דו טוסט‬ ‫נייער "אילן גדול" פאר דורי דורות‬ ‫געווארן די מאמע פון כלל ישראל‬ ‫עס‪ ,‬אפילו עס האט נאר גענומען‬ ‫פון גדולים בתורה וביראה!‬ ‫‪ -‬אז דו גייסט טוישן דיין גאנץ‬ ‫איין סעקונדע‪ ,‬מאכט דיר ‪ -‬פונקט‬ ‫שבת קודש‬ ‫די ספעציעלע קדושה און אימת שבת אויף יעדן איד‬ ‫א שומר טאר נישט שלאפן‪.‬‬ ‫מציאות און א נייער מענטש‪.‬‬ ‫עם הארץ‪ ,‬אימת שבת עליו‬ ‫און אזוי וועט ער ווייטער‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז שבת קודש זעען‬ ‫די קדושה פון שבת קודש איז א‬ ‫מסביר זיין אז דאס באלאנגט נאר‬ ‫מיר פון איין זייט אז יעדער היט‬ ‫זאך וואס פון איין זייט היטן דאס‬ ‫פאר געהויבענע אידן‪ ,‬חסידים‬ ‫שבת‪ ,‬ביז אזא מדרגה אז דער עם‬ ‫גאנץ כלל ישראל‪ ,‬כקטן כגדול‪.‬‬ ‫ואנשי מעשה‪ ,‬אבער נישט פאר‬ ‫הארץ באקומט א געוויסן פחד און‬ ‫אים‪.‬‬ ‫ער גייט מעשר'ן זיינע פירות‪ ,‬און‬ ‫עס איז באקאנט די לשון פונעם‬ ‫ער ווערט באגלייבט צו זאגן אז זיי‬ ‫ירושלמי (דמאי ד‪ ,‬א)‪" :‬עם הארץ‪,‬‬ ‫דאס גייען מיר בעזרת השם‬ ‫זענען גע’מעשר’ט‪.‬‬ ‫אימת שבת עליו”‪ .‬דאס מיינט צו‬ ‫לערנען‪ ,‬אז דאס איז א גרויסער‬ ‫זאגן‪ ,‬אז א גאנצע וואך קען מען‬ ‫טעות‪ .‬מיר וועלן זען אז עס איז‬ ‫דער טעות און ענווה פסולה‬ ‫נישט עסן ביים עם הארץ‪ ,‬ווייל‬ ‫"ככהן כעם" ‪ -‬פונעם כהן גדול ביזן‬ ‫לגבי הרגשת שבת‬ ‫מען ווייסט נישט צי ער האט‬ ‫פשוט'סטן מענטש‪ .‬מיר האבן שוין‬ ‫גע'מעשר'ט זיינע פירות‪ ,‬און אויב‬ ‫עטליכע מאל געשמועסט אז עס‬ ‫פון די אנדערע זייט‪ ,‬אויב‬ ‫מען פרעגט אים איז ער נישט‬ ‫עקזיסטירט נישט קיין "פשוט'ער‬ ‫מען וועט פרעגן א מענטש‪" :‬די‬ ‫באגלייבט‪.‬‬ ‫איד" אין כלל ישראל‪ ,‬ווייל יעדע‬ ‫קדושה פון שבת קודש‪ ,‬די הרגשה‬ ‫אלוק‬ ‫ַ‬ ‫אידישע נשמה איז א 'חלק‬ ‫אבער ווען עס קומט שבת‬ ‫פון די נשמה יתירה‪ ,‬צו שפירן א‬ ‫קודש‪ ,‬קומען דער רב פון שטאט‬ ‫ממעל' און איז א בן מלך‪.‬‬ ‫דערהויבנקייט שבת ‪ -‬האלטסטו‬ ‫און אלע תלמידי חכמים צו גיין און‬ ‫יעדער איד שפירט די נשמה‬ ‫אז דו ביסט אויף אזא מדרגה?"‬ ‫באטייליגן זיך ביי א קידוש פונעם‬ ‫וועט ער גלייך אנהייבן מיט א‬ ‫עם הארץ‪ ,‬און פרעגן אים‪" :‬ר' עם‬ ‫יתירה לויט זיין מדרגה‬ ‫מהלך פון אן "ענווה פסולה"‪ ...‬ער‬ ‫הארץ‪ ,‬האט איר גע’מעשר’ט?" און‬ ‫אבער אפילו לויט זיין מחשבה‬ ‫וועט זאגן אז דאס איז געמאכט‬ ‫ער ענטפערט "יא!" דעמאלטס‬ ‫אז ער איז א פשוט'ער מענטש‪,‬‬ ‫פאר גרויסע מענטשן‪ ,‬פאר גרויסע‬ ‫עסן אלע און פארלאזן זיך אויף‬ ‫וועלן מיר זען פון קלארע חז"ל‬ ‫אידן און פאר עובדי ה'‪.‬‬ ‫אים פונקט ווי עס וואלט געווען‬ ‫און פון די הייליגע צדיקים וואס‬ ‫אוודאי פארציילט מען אויף די‬ ‫פון די שטרענגסטע השגחה‪.‬‬ ‫האבן גערעדט מיט א קלארקייט‪,‬‬ ‫פריערדיגע צדיקים און ערליכע‬ ‫פרעגט דער ירושלמי‪ :‬וואס גייט‬ ‫אז די הרגשה פון שבת קודש און‬ ‫אידן ווי אזוי זיי האבן געשפירט די‬ ‫דא פאר? ענטפערט דער ירושלמי‪,‬‬ ‫די נשמה יתירה איז א "דבר השווה‬ ‫קדושה פון שבת‪ .‬ער וועט אנהייבן‬ ‫אז "אימת שבת עליו"‪ .‬שבת קודש‬ ‫לכל נפש"‪.‬‬ ‫פארציילן וואס עס איז מקובל‪ ,‬אז‬ ‫קומט אראפ א ספעציעלע קדושה‬ ‫ווי דער הייליגער 'סידורו של‬ ‫דער הייליגער 'באר מים חיים' זי"ע‬ ‫אויף דער וועלט און א נשמה‬ ‫שבת' שרייבט ביים אנהייב ספר‪,‬‬ ‫איז געווען מיט א קאפ העכער‬ ‫יתירה אויף גאנץ כלל ישראל‪.‬‬ ‫ווענדט עס זיך טאקע אין די‬ ‫שבת קודש‪ ,‬אדער מעשיות פון‬ ‫אפילו אן עם הארץ‪ ,‬וואס א גאנצע‬ ‫מדרגה‪ :‬יעדער איינער שפירט די‬ ‫צדיקים וואס האבן נישט געקענט‬ ‫וואך טאר איך נישט עסן ביי אים‬ ‫נשמה יתירה און די דביקות אין‬ ‫שלאפן שבת‪ ,‬ווייל א 'שומר שבת'‬ ‫צוליב א חשש פון טבל‪ ,‬ווערט‬ ‫שבת לויט זיין מדרגה‪ .‬אוודאי‬ ‫דארף דאך אפהיטן דעם שבת‪ ,‬און‬ ‫שבת קודש געטוישט צו א נייע‬ ‫‪11‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫די זעלבע תבלינים אין די פיש וואס‬ ‫גאנצע וואך‪.‬‬ ‫שפירט א צדיק‪ ,‬א תלמיד חכם‪,‬‬ ‫איך האב דיר געגעבן אינמיטן וואך‪,‬‬ ‫אדער א כולל יונגערמאן וואס‬ ‫פונקט ווי אין די פיש וואס איך האב‬ ‫דער פראקטישער‬ ‫הארעוועט א גאנצע וואך‪ ,‬דעם‬ ‫עקספערימענט צו דערקענען דיר געגעבן אויף שבת”‪.‬‬ ‫שבת אויף א גאר הויכע מדרגה‪.‬‬ ‫אבער אזוי שטעלט זיך דא א‬ ‫דעם טעם שבת‬ ‫און דער וואס האט נישט אזוי‬ ‫שאלה‪ :‬וואס גייט דא פאר? ווי‬ ‫געארבעט די גאנצע וואך‪ ,‬וועט‬ ‫אצינד וועלן מיר דאס ווייזן‬ ‫נישט שפירן שבת קודש פונקט‬ ‫אזוי קען זיין אזא חילוק אין די‬ ‫בחוש פאר יעדן מענטש‪ ,‬ער זאל‬ ‫ווי דער תלמיד חכם אדער דער‬ ‫מאכלים?‬ ‫זיך אליין קענען איבערצייגן ווי‬ ‫יושב אוהל‪ .‬אבער "לפום דרגא‬ ‫דער סוד פונעם תבלין שבת‬ ‫אזוי ער שפירט שבת מעין עולם‬ ‫דיליה"‪ ,‬לויט זיין דרגה‪ ,‬וועט ער‬ ‫הבא יעדע וואך מדי שבוע בשבוע‪.‬‬ ‫אין די מאכלים‬ ‫שפירן אן 'אור טמיר ונעלם' וואס‬ ‫יעדער איינער פאר זיך זאל זיין‬ ‫איז מעין עולם הבא‪ ,‬וואס קיין‬ ‫אויף דעם קומען אונז חז"ל‬ ‫אמת'דיג און מאכן אן אמת'ן חשבון‬ ‫שום גשמיות'דיגע זאך אויף דער‬ ‫הנפש‪ .‬ער זאל נעמען מאכלים ‪ -‬א מגלה זיין‪ ,‬אז שבת קודש ווייזט‬ ‫וועלט קען זיך נישט גלייכן צו די‬ ‫חלה מיט פיש מיט די אלע אנדערע דער רבוש”ע פאר יעדן איד‬ ‫הנאה פון די הייליגע קדושת שבת‪,‬‬ ‫זאכן וואס ער עסט שבת קודש ‪" -‬באשר הוא שם" ‪ -‬אפילו אויף זיין‬ ‫די דביקות אינעם רבוש”ע און די‬ ‫און זיך אראפזעצן אינמיטן די וואך פשוט'סטן מדרגה ‪ -‬אז דו האסט‬ ‫קדושה פון די נשמה יתירה‪.‬‬ ‫ביי נאכטמאל און עסן די חלה מיט א נשמה יתירה און א דביקות צום‬ ‫די פיש און די טיבולים‪ ...‬ער זאל גוט אייבערשטן‪.‬‬ ‫דער יסוד וואס מיר זאגן יעצט‬ ‫איז מבואר זייער קלאר אינעם‬ ‫עס גייט אזוי ווייט‪ ,‬אז דיינע‬ ‫מעמיק זיין און מעיין זיין וואס ער‬ ‫ספר סידורו של שבת דורכאויס‬ ‫גשמיות'דיגע מאכלים באקומען‬ ‫שפירט‪ ,‬און דאס פארצייכענען‪...‬‬ ‫דעם גאנצן ספר‪ ,‬און בפרט אין די‬ ‫דערנאך שבת קודש פרייטאג אן אור רוחני מעין עולם הבא‪ .‬ווי‬ ‫הקדמה און אין די ערשטע פאר‬ ‫צונאכטס‪ ,‬בשעת ער עסט די עס איז מבואר אין זוהר הקדוש‪,‬‬ ‫שערים‪ .‬עס איז אויך מבואר אינעם‬ ‫זעלבע חלה און פיש‪ ,‬זאל ער זיך און אין חז"ל ווי מיר וועלן זען‪ ,‬און‬ ‫ספר 'מנוחה קדושה' פון א תלמיד‬ ‫מתבונן זיין און פרובירן דערגיין ווי דער של"ה הקדוש איז מסביר‪,‬‬ ‫פון רבי חיים וואלאזשינער זי"ע‪,‬‬ ‫וואס ער שפירט‪ .‬ווען ער וועט אז ווען מען קאכט לכבוד שבת‬ ‫ווי אויך ווערט דאס ארומגערעדט‬ ‫געדענקען ווי אזוי ער האט און מען זאגט די ווערטער "לכבוד‬ ‫אין די ספרים פונעם הייליגן 'חפץ‬ ‫געשפירט אינמיטן וואך ווען ער שבת"‪ ,‬גייט אריין א קדושה אין‬ ‫חיים' זי"ע‪ ,‬וואו ער איז מסביר אז‬ ‫האט געגעסן די זעלבע מאכלים‪ ,‬דעם מאכל; די ווערטער "לכבוד‬ ‫יעדע אידיש קינד שפירט שבת‬ ‫וועט ער זען אז עס איז "כרחוק שבת" אליין טוישן די מאכלים‪.‬‬ ‫קודש‪ ,‬נאר יעדער לויט זיין דרגה‪.‬‬ ‫מזרח ממערב" און אז דאס זענען ווען דו עסט די מאכלים שבת‬ ‫קודש‪ ,‬פילסטו א נייע טעם מעין‬ ‫אבער מיר דארפן וויסן‪ ,‬אז ווען‬ ‫צוויי אנדערע וועלטן‪.‬‬ ‫עולם הבא‪.‬‬ ‫מיר זאגן אז יעדער איד שפירט‬ ‫די שאלה איז‪ :‬וואס גייט דא‬ ‫שבת קודש‪ ,‬מיינען מיר נישט נאר‬ ‫לאמיר זען ווי חז"ל פארציילן‬ ‫פאר? וואס איז דער חילוק?‬ ‫אונז די גאנצע זאך וואס געשעט‬ ‫א 'מעין דמעין' אדער א מחשבה‬ ‫דער מענטש וועט פרעגן זיין‬ ‫וואס איז אפגעטיילט פונעם‬ ‫ביי יעדע אידיש קינד יעדן שבת‬ ‫רעבעצין‪" :‬די חלה וואס דו האסט‬ ‫מענטש‪ .‬אויב מען מיינט אז עס‬ ‫קודש; מיר זען פון די הייליגע‬ ‫מיר געגעבן אינמיטן וואך‪ ,‬האסטו‬ ‫איז א מין הרגשה וואס מען דארף‬ ‫חז"ל ווי זיי ברענגען דאס ארויס צו‬ ‫אריינגעלייגט אנדערע מעל‬ ‫אסאך לערנען כדי צו פארשטיין‬ ‫ווייזן‪ ,‬אז יעדע אידיש קינד האט א‬ ‫אדער אנדערע תבלינים?" וועט זי‬ ‫ווי אזוי מען שפירט עס‪ ,‬איז דאס‬ ‫קשר מיט שבת קודש‪.‬‬ ‫ענטפערן‪" :‬ניין‪ ,‬עס איז די זעלבע‬ ‫א טעות‪ .‬מיר וועלן בעזר ה' מוכיח‬ ‫די מעשה מיט אנטונינוס‬ ‫חלה”‪.‬‬ ‫זיין פון חז"ל און פון די ספרים‬ ‫קיסר און רבי יהושע בן חנניה‬ ‫"די פיש וואס דו האסט מיר‬ ‫הקדושים אז יעדער איד איז טועם‬ ‫געגעבן אינמיטן די וואך‪ ,‬האסטו עס‬ ‫שבת קודש‪ .‬אפילו א איד אויף דער‬ ‫די גמרא אין מסכת שבת (קיט‪ ,‬א)‬ ‫געקאכט אויף אן אנדערן אופן ווי דו‬ ‫פשוט'סטער מדרגה שפירט א‬ ‫האסט עס געקאכט שבת?" וועט זי פארציילט‪:‬‬ ‫טעם שבת וואס ער שפירט נישט‬ ‫"אמר לו קיסר לרבי יהושע בן‬ ‫זאגן‪" :‬ניין‪ ,‬איך האב אריינגעלייגט‬ ‫ביי קיין שום גשמיות'דיגע זאך א‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪12‬‬ ‫אין די מאכלים‪.‬‬ ‫ווייסט אז די תלמידי חכמים זענען‬ ‫חנניה‪ :‬מפני מה תבשיל של שבת‬ ‫איך וועל נאכזאגן דעם לשון‬ ‫ארימעלייט וואס האבן קוים וואס‬ ‫ריחו נודף?" פארוואס האבן די‬ ‫פונעם של"ה‪" :‬כל מה שקונה ומכין‬ ‫דורכצושטופן די וואך‪ ,‬און דאך‬ ‫מאכלים פון שבת עפעס אזא‬ ‫ומבשל לשבת‪ ,‬יאמר‪ :‬דבר זה אני‬ ‫זעט ער ווי זיי זענען זיך מתענג‬ ‫מורא'דיגן געשמאקן ריח? דער‬ ‫קונה לכבוד שבת‪ ,‬או מבשל לכבוד‬ ‫מיט די הייליגע לעכטיגע מאכלים‬ ‫קיסר איז אמאל געגאנגען צו רבי‬ ‫שבת"‪ .‬אלעס וואס מען קויפט אין‬ ‫פון שבת קודש‪ .‬דער שמעק איז א‬ ‫יהושע בן חנניה אויף שבת קודש‪,‬‬ ‫גראסערי ‪ -‬די פרוכט‪ ,‬די ירקות‪,‬‬ ‫שמעק פון עולם הבא; די תלמידי‬ ‫ער האט געשמעקט די מאכלים‬ ‫די פלייש ‪ -‬און אלעס וואס די‬ ‫חכמים וואס האבן קוים געלט צו‬ ‫און ער איז ממש ארויס פון די‬ ‫פרוי קאכט‪ ,‬זאל מען זאגן "לכבוד‬ ‫צאלן רענט יעדן חודש זענען זיך‬ ‫כלים‪...‬‬ ‫שבת"‪ .‬זאגט דער הייליגער של"ה‬ ‫מתענג מיט די מאכלי שבת‪ ,‬און‬ ‫לאמיר זיך דא אפשטעלן‪.‬‬ ‫ווייטער‪" :‬ואז מתפשטת הקדושה‬ ‫ער‪ ,‬דער קייסער‪ ,‬האט נישט קיין‬ ‫מיר רעדן דא פון א קיסר אין‬ ‫בזה התבשיל‪ ,‬וריחו נודף מעין‬ ‫שייכות דערצו‪.‬‬ ‫יענע צייטן‪ ,‬ווי די גמרא זאגט אין‬ ‫רוחני"‪.‬‬ ‫דער קייסער איז ארויס פון די‬ ‫מסכת בכורות (ח‪ ,‬ב) ביי די 'סבי‬ ‫זאגט אבער דער הייליגער‬ ‫כלים פאר קנאה‪" .‬וואס גייט דא‬ ‫דבי אתונא'‪ ,‬אז דער קיסר איז‬ ‫של"ה הקדוש‪ :‬די אמירה העלפט‬ ‫פאר?" פרעגט ער רבי יהושע בן‬ ‫געווען א ריזיגער מושל‪ .‬ער האט‬ ‫נאר "אלא אם כן משמר את‬ ‫חנניה‪" .‬איך האב נאך אזא שמעק‬ ‫אפילו געהאט א ווארט איבער‬ ‫השבת" ‪ -‬נאר אויב מען היט שבת‬ ‫פון מאכלים אין מיין לעבן נישט‬ ‫די 'סבי דבי אתונא'‪ ,‬דאס הייסט‬ ‫כהלכתה‪ .‬דעמאלטס "אמירה זו‬ ‫געהאט‪ .‬עס זיצן דא תלמידי חכמים‬ ‫די גרעסטע חכמים פון די אומות‬ ‫פועלת"‪ ,‬און עס האט א השפעה‬ ‫וואס איך ווייס אז זיי האבן נישט‬ ‫העולם‪ .‬מיר קענען זיך פארשטעלן‬ ‫אויף די מאכלים‪.‬‬ ‫קיין געלט צו דעקן דעם חודש‪ ,‬און‬ ‫אז דער רוימישער קיסר האט‬ ‫זאגט דער הייליגער רבי יהושע‬ ‫דאך זענען זיי זיך אזוי מתענג‪ .‬וואו‬ ‫געהאט אלעס וואס ער האט נאר‬ ‫בן חנניה פארן קיסר‪" :‬איך האב‬ ‫בין איך אויף דער וועלט? ווי אזוי‬ ‫געוואלט‪ ,‬ער האט געהאט אלע‬ ‫א תבלין‪ ,‬און דער תבלין הייסט‬ ‫קען איך אויך צוקומען דערצו?"‬ ‫גשמיות און תאוות שפלות לויט‬ ‫שבת”‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬מען היט שבת‬ ‫"אמר לו" ‪ -‬האט רבי יהושע‬ ‫זיין דמיון פונעם גוי'אישן קאפ‪.‬‬ ‫קודש‪ ,‬און מען זאגט ביים קויפן‬ ‫געזאגט פארן קייסער‪" :‬תבלין‬ ‫עס איז נישט געווען קיין מאכל‬ ‫און קאכן "לכבוד שבת קודש"‪.‬‬ ‫אחד יש לנו ושבת שמו" ‪ -‬מיר‬ ‫אויף דער וועלט וואס ער האט‬ ‫אויך‬ ‫ווערט‬ ‫דאס‬ ‫האבן איין געוויסן תבלין וואס‬ ‫נישט געקענט באקומען‪ ,‬און נישט‬ ‫אראפגעברענגט להלכה אינעם‬ ‫רופט זיך 'שבת'‪" ,‬שאנו מטילין‬ ‫געווען קיין תבשיל וואס זיינע‬ ‫מגן אברהם (סי' ר"ס)‪ ,‬אין שולחן ערוך‬ ‫לתוכו" ‪ -‬וואס מיר לייגן אריין אין‬ ‫קעכערס האבן אים נישט געקענט‬ ‫הרב און אינעם משנה ברורה‪ ,‬אז‬ ‫די מאכלים‪" ,‬וריחו נודף" ‪ -‬און‬ ‫צושטעלן‪ .‬אלעס וואס איז נאר‬ ‫מען זאל זאגן "לכבוד שבת קודש"‪.‬‬ ‫דערפאר איז דער ריח אזוי גוט‪,‬‬ ‫ארויף אויף זיין מחשבה‪ ,‬האט דער‬ ‫ממש מעין עולם הבא‪.‬‬ ‫רוימישער קייזער באקומען‪.‬‬ ‫דער קיסר האט עס אבער נישט‬ ‫פארשטאנען ריכטיג‪ .‬ער האט‬ ‫זאגן "לכבוד שבת קודש"‬ ‫קומט ער יעצט אריין צום‬ ‫געמיינט אז ווען רבי יהושע בן‬ ‫הייליגן רבי יהושע בן חנניה‬ ‫פועל'ט‬ ‫שבת קודש‪ ,‬און דער קייסער איז‬ ‫חנניה זאגט אז עס איז דא א תבלין‪,‬‬ ‫מיינט ער א געוויסע "ספייס" וואס‬ ‫שטייט אינעם הייליגן של"ה‬ ‫אינגאנצן פארגאפט! ער שמעקט‬ ‫מען קען קויפן אין געשעפט‪ .‬ער‬ ‫הקדוש‪ :‬וואס מיינט "תבלין אחד‬ ‫די הייליגע חלות פון שבת‪ ,‬ער‬ ‫האט פארשטאנען אז מען קען‬ ‫יש לנו ושבת שמו"?‬ ‫שמעקט די הייליגע פיש‪ ,‬ער‬ ‫עס מסתמא נישט קויפן אין א‬ ‫זאגט דער של"ה (מסכת שבת‪ ,‬פרק‬ ‫שמעקט דעם הייליגן חמין‪ ,‬און‬ ‫געהעריג געשעפט‪ ,‬נאר מען דארף‬ ‫נר מצוה‪ ,‬אות ל"א) ‪ -‬און דעם זעלבן‬ ‫ער איז אינגאנצן צעטומלט‪ ...‬ער‬ ‫פארן אין ווייטע לענדער עס צו‬ ‫מהלך זאגן אויך דער מהרש"א‬ ‫האט נאך אזא זאך אין זיין לעבן‬ ‫ברענגען‪.‬‬ ‫(חידושי אגדות) און דער מהר"ל ‪ -‬אז‬ ‫קיינמאל נישט געהאט‪ ,‬און ער‬ ‫"אמר לו" ‪ -‬האט דער קיסר‬ ‫ווען א איד זאגט "איך קויף דעם‬ ‫גייט ממש ארויס פון די כלים‪...‬‬ ‫געזאגט‪" :‬תן לנו הימנו" ‪ -‬געב‬ ‫מאכל לכבוד שבת"‪ ,‬אדער ווען די‬ ‫דער קיסר קוקט זיך ארום און‬ ‫מיר דערפון! וואו קויפט מען דעם‬ ‫פרוי קאכט און זאגט אז זי קאכט‬ ‫ער זעט ארום רבי יהושע בן חנניה‬ ‫תבלין? איך פארשטיי אז מען‬ ‫לכבוד שבת‪ ,‬גייט אריין א קדושה‬ ‫זיצן תלמידי חכמים‪ .‬דער קיסר‬ ‫‪13‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫זען יעצט‪ ,‬האט דער גוי'אישער‬ ‫יעדע שבת קודש צו טועם זיין א‬ ‫קויפט עס נישט אין א פשוט'ן‬ ‫רוימישער קייזער‪ ,‬וואס האט‬ ‫מאכל וואס א גוי האט נישט קיין‬ ‫געשעפט‪ ,‬ווייל אויב יא‪ ,‬וואלט‬ ‫געקאסט אלע מאכלים שבעולם‪,‬‬ ‫שום שייכות דערצו‪.‬‬ ‫איך עס שוין לאנג געהאט אין מיין‬ ‫געזאגט אז ער האט נאך קיינמאל‬ ‫און רבי יהושע בן חנניא זאגט‪:‬‬ ‫פאלאץ‪.‬‬ ‫נישט געשמעקט אזא גוטן מאכל‪.‬‬ ‫עס איז טאקע אזוי‪ ,‬אבער נאר‬ ‫דער הייליגער רבי יהושע בן‬ ‫ווען מיר וועלן אריינטראכטן אין‬ ‫מיר אידישע קינדער זענען זוכה‬ ‫חנניא האט אים געזאגט‪" :‬כל‬ ‫דעם‪ ,‬וועט דאס זיין דער ערשטער‬ ‫דערצו‪ .‬און דו ווייסט וועלכע‬ ‫המשמר את השבת מועיל לו" ‪-‬‬ ‫פתח וואס זאל אונז ברענגען צו‬ ‫אידישע קינדער קענען זוכה זיין?‬ ‫ווער עס היט שבת‪ ,‬העלפן אים די‬ ‫דער הכרה אז מיר אלע האבן יא א‬ ‫יעדער איינער! דו דארפסט נאר‬ ‫תבלינים; אבער ווער עס היט נישט‬ ‫קשר צו שבת קודש און מיר אלע‬ ‫זיין א 'שומר שבת'‪ .‬אויב דו היטסט‬ ‫שבת‪ ,‬העלפן זיי אים נישט‪ .‬דו‪,‬‬ ‫שפירן יא די נשמה יתירה‪ .‬ממילא‪,‬‬ ‫שבת‪ ,‬און צוגאב צו דעם וועסטו‬ ‫קיסר‪ ,‬ביסט א גוי‪ ,‬דו קענסט נישט‬ ‫לאמיר נישט בלייבן נאר ביי דעם‪,‬‬ ‫נאך זאגן "לכבוד שבת"‪ ,‬וועט‬ ‫זוכה זיין צו דעם‪.‬‬ ‫אריינגיין א קדושה אין דעם מאכל‪.‬‬ ‫לאמיר גיין טיפער און העכער‪,‬‬ ‫אפילו דער גוי איז מעיד אויף‬ ‫לאמיר אריינגיין פיל טיפער אין‬ ‫אריינגיין אין א העכערע‬ ‫אונזער קדושת שבת!‬ ‫דעם ענין פון שבת קודש‪.‬‬ ‫מדרגה פון עבודת השבת‬ ‫אז דאס דאווענען זאל זיין א‬ ‫עס שטייט דא אין די הייליגע‬ ‫לעכטיג דאווענען‪ ,‬דאס לערנען‬ ‫די קדושה וועט אזוי שטארק‬ ‫גמרא א מורא'דיגע גילוי‪:‬‬ ‫זאל זיין לעכטיג‪ ,‬אויפשטיין שבת‬ ‫אריינגיין‪ ,‬אז דער מאכל וועט‬ ‫א גוי‪ ,‬א קיסר‪ ,‬וואס האט געהאט‬ ‫פארטאגס‪ ,‬לערנען עטליכע שעה‬ ‫זיך שפירן 'מעין עולם הב'א ‪ -‬א‬ ‫אלע תאוות שפלות און האט טועם‬ ‫שבת נאכמיטאג‪ ,‬און אריינגיין אין‬ ‫רוחניות'דיגער טעם‪ ,‬א טעם פון‬ ‫געווען יעדע סארט מאכל אויף די‬ ‫שור הבר און לויתן‪( .‬מיר וועלן נאך זען‬ ‫וועלט! דער קיסר אין די צייטן פון‬ ‫שבת קודש אז די סעודה זאל זיין א‬ ‫ריכטיגע סעודה‪.‬‬ ‫וואס עס שטייט אין דעם הייליגן 'תורת חיים'‪ ,‬אז‬ ‫רבי יהושע בן חנניא האט טועם‬ ‫די חלה וואס מען עסט איז בבחינת טעם המן; די‬ ‫געווען יעדע סארט עסן אויף דער‬ ‫ווי מיר זאגן "סעודתא דמלכא"‪,‬‬ ‫פיש וואס מען עסט איז א זכר צום לויתן וואס‬ ‫וועלט‪ ,‬אפילו כשר'ע מאכלים‪,‬‬ ‫און ווי דער הייליגער זוהר הקדוש‬ ‫מען וועט עסן אין עולם הבא; די פלייש וואס‬ ‫מען עסט איז א זכר צום שור הבר; און דער וויין‬ ‫ווייל אין זיין פאלאץ האט ער‬ ‫זאגט‪ ,‬אז אום שבת קודש פרייט‬ ‫ביי קידוש איז א זכר צום יין המשומר‪ .‬עס קומט‬ ‫געהאט קעכערס וואס האבן אים‬ ‫מען זיך מיט די שכינה הקדושה ‪-‬‬ ‫אויס‪ ,‬אז אום שבת געפינען מיר זיך טאקע אין א‬ ‫געמוזט צושטעלן אלעס וואס ער‬ ‫עס איז א חתונה מיט'ן אייבערשטן‪.‬‬ ‫מצב פון עולם הבא)‪.‬‬ ‫האט נאר געוואלט‪ .‬און דער קיסר‬ ‫און אז עס איז א סעודת חתונה‪,‬‬ ‫אליין איז מעיד פאר רבי יהושע‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‪,‬‬ ‫דארף עס טאקע אויסזען ווי א‬ ‫בן חנניא‪ ,‬אז אין זיין גאנץ לעבן‬ ‫אז דורך דעם וואס מיר וועלן זיך‬ ‫חתונה‪ :‬סיי דאס עסן זאל מען‬ ‫האט ער נאך נישט טועם געווען‬ ‫מתבונן זיין אז יעדע וואך האבן‬ ‫עסן מיט א דרך ארץ‪ ,‬און סיי די‬ ‫מיר ממש אזעלכע תענוגים פון‬ ‫א מאכל וואס שמעקט אזוי גוט ווי‬ ‫סיפורי מעשיות‪ ,‬די דברי תורה‪ ,‬די‬ ‫מעין עולם הבא ‪ -‬די הרגשה און די‬ ‫דאס וואס געפינט זיך ביי אידישע‬ ‫זמירות ותשבחות‪ ,‬און די גאנצע‬ ‫הכרה אז יעדע וואך עסן מיר חלה‪,‬‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫דערהויבנקייט פון די סעודת שבת‬ ‫פיש‪ ,‬פלייש‪ ,‬און דעם שבת'דיגן‬ ‫דאס טייטש‪ ,‬דער גוי'אישער‬ ‫זאלן אונז ברענגען צו א סאך א‬ ‫חמין‪ ,‬וואס ווען איך עס דאס‬ ‫קיסר איז מודה און ער זאגט אונז‬ ‫העכערע מדרגה‪.‬‬ ‫אינמיטן די וואך האט עס בכלל‬ ‫וואס עס טוט זיך ביי אונז אין די‬ ‫א זיסע און לעכטיגע שבת!‬ ‫נישט דעם זעלבן טעם‪ .‬ווי מיר‬ ‫שטובער! אז "מיר" האבן א זכיה‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪14‬‬ ‫די רייכע היסטאריע פונעם עיה"ק 'טבריא של מעלה'‪ ,‬א‬ ‫בליק אויף די צדיקים וואס האבן באלאכטן דעם ישוב‪ ,‬און‬ ‫די קדושי עליון וואס זענען דארט נטמן געווארן‬ ‫טבריא של מעלה‬ ‫די מעשה פון דעם אר"י הקדוש און רבי חיים ויטאל‬ ‫מיט די בארה של מרים‬ ‫הקדוש‪" ,‬והיה עוסק בחיבור אחד‬ ‫אז רבי חיים ויטאל האט לכתחילה‬ ‫הקדמה‬ ‫שחיבר על ספר הזוהר"‪ .‬יענע‬ ‫בכלל נישט געוואוינט אין צפת‪,‬‬ ‫צייט האט דער הייליגער רבי חיים‬ ‫נאר ער האט געוואוינט אין שטאט‬ ‫בעזה"י‪ ,‬מיר גייען יעצט צו עיר‬ ‫ויטאל געהאלטן אינמיטן שרייבן‬ ‫'דמשק'‪.‬‬ ‫הקודש טבריא‪ ,‬צו די כנרת‪ ,‬וואו די‬ ‫זיין אייגענעם חיבור אויף ספר‬ ‫'בארה של מרים' איז דארטן נגנז‬ ‫אין שבחי האר"י פרק ג'‬ ‫הזוהר‪.‬‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫פארציילט ער‪" :‬ובכל לילה היה‬ ‫האריז"ל מביא נשמתו ומדבר‬ ‫רש"י הקדוש זאגט אין פרשת‬ ‫"ויום אחד אמר בלבו"‪ ,‬איין‬ ‫עמו"‪ .‬יעדע נאכט פלעגט דער‬ ‫חקת (כא‪ ,‬כ) אויפ'ן פסוק "וְ נִ ׁ ְש ָק ָפה‬ ‫טאג האט רבי חיים ויטאל מחליט‬ ‫אר"י הקדוש נעמען די נשמה פון‬ ‫ַעל ּ ְפנֵ י ַהיְ ׁ ִשימֹן"‪ ,‬ברענגט רש"י‬ ‫געווען‪" :‬אקום נא ואילך לפני‬ ‫רבי חיים ויטאל‪ ,‬און ער פלעגט‬ ‫אראפ א מדרש תנחומא וואס‬ ‫האר"י"‪ ,‬איך וועל ארויפגיין קיין‬ ‫רעדן מיט אים און לערנען מיט‬ ‫דארטן שטייט אזוי‪" :‬ונשקפה‬ ‫ארץ הקודש‪ ,‬קיין צפת צום אר"י‬ ‫אים‪" .‬ואומר לו‪ ,‬חכם רבי חיים‪,‬‬ ‫הבאר על פני הישימון‪ ,‬שנגנזה‬ ‫הק'‪" ,‬ואבקרני"‪ ,‬און איך וועל אים‬ ‫בימה של טבריא‪ .‬והוא עומד על‬ ‫באזוכן צו זען צי ער איז טאקע‬ ‫למה לא תבוא ללמוד?" פארוואס‬ ‫הישימון" ‪ -‬דאס מיינט אז דער‬ ‫אזוי ווי מען הערט אויף אים‪" .‬ויקם‬ ‫קומסטו נישט לערנען מיט מיר?‬ ‫וואס גייט ארויף אויפ'ן בארג‬ ‫וילך לצפת"‪ ,‬און דעמאלטס איז ער‬ ‫"הלא תדע שאני באתי בעולם הזה‬ ‫ישימון ‪" -‬מביט ורואה כמין כברה‬ ‫געגאנגען קיין צפת עיר הקודש‪.‬‬ ‫לתקן נשמתך"‪ ,‬איך בין געקומען‬ ‫בים‪ ,‬והיא הבאר‪ .‬כך דרש רבי‬ ‫אויף דער וועלט מתקן צו זיין דיין‬ ‫תנחומא"‪ .‬אזוי שטייט אין מדרש‬ ‫דער אר"י הק' איז געקומען‬ ‫נשמה‪" ,‬ולמסור לך רזין עילאין‬ ‫תנחומא און אין נאך עטליכע‬ ‫אויף דער וועלט נאר וועגן‬ ‫דחכמה"‪ ,‬דיר איבערצוגעבן סודות‬ ‫מדרשים‪.‬‬ ‫רבי חיים ויטאל!‬ ‫התורה אשר לא נתגלה ביום‬ ‫שנברא העולם‪ ,‬וואס זענען נישט‬ ‫בס"ד גייען מיר יעצט פארציילן‬ ‫(הקדמה‬ ‫אין ספר 'עמק המלך'‬ ‫נתגלה געווארן זינט די וועלט איז‬ ‫די באקאנטע מעשה ווי אזוי דער‬ ‫שלישית אנהייב פרק ג)‪ ,‬שרייבט ער‬ ‫באשאפן געווארן‪.‬‬ ‫הייליגער רבי חיים ויטאל האט‬ ‫אזוי‪ :‬ראש חודש אדר שנת של"א‬ ‫זוכה געווען דערצו‪ .‬זיין רבי‪ ,‬דער‬ ‫"ובבוקר"‪ ,‬אינדערפרי ווען רבי‬ ‫האט דער הייליגער אר"י הקדוש‬ ‫אר"י הקדוש‪ ,‬האט אים גענומען‬ ‫חיים ויטאל איז אויפגעשטאנען‪,‬‬ ‫געזאגט פאר רבי חיים ויטאל‬ ‫קיין טבריא און אים געגעבן צו‬ ‫"היה קם רבי חיים ויטאל‬ ‫אז אליהו הנביא האט זיך מגלה‬ ‫טרינקען פון די בארה של מרים‪ .‬ווי‬ ‫ומספר הדברים האלו לתלמידיו‬ ‫אויך וועלן מיר זעהן פון די ספרים‬ ‫געווען צו אים‪ .‬דער לשון דארטן‬ ‫ולחכמים"‪ .‬רבי חיים ויטאל‬ ‫איז‪" :‬שנתגלה אליו אליהו הנביא‬ ‫הק'‪ ,‬אז מען האט געוואוסט פון‬ ‫האט דאס פארציילט פאר זיינע‬ ‫דעם פלאץ; לכל הפחות בערך‬ ‫זכור לטוב בציווי הקדוש ברוך הוא‬ ‫תלמידים און פאר די חכמים‪ .‬רבי‬ ‫במצרים‪ ,‬ואמר לו שיעלה לארץ‬ ‫האט מען געוואוסט וואו דער‬ ‫חיים ויטאל האט זיך אבער נישט‬ ‫פלאץ געפינט זיך‪.‬‬ ‫ישראל בעיר הקודש צפת‪ ,‬ושם‬ ‫צופיל וויסנדיג געמאכט פונעם‬ ‫ילמוד סודות התורה עם רבי חיים‬ ‫חלום‪" ,‬כי היה מחזיק עצמו לחכם‬ ‫דער אר"י הק' בעט רבי חיים‬ ‫ויטאל"‪.‬‬ ‫ומקובל יותר מהאר"י"‪ .‬רבי חיים‬ ‫ויטאל זאל קומען לערנען‬ ‫האט דער אר"י הקדוש ווייטער‬ ‫ויטאל האט געהאלטן אז ער איז‬ ‫מיט אים‬ ‫געזאגט‪" :‬ואמר לי"‪ ,‬ער האט מיר‬ ‫א גרעסערער תלמיד חכם און א‬ ‫געזאגט‪" ,‬כי לא בא לדור בצפת‬ ‫גרעסערער מקובל פונעם אר"י‬ ‫אין ספר 'שבחי האר"י' שטייט‬ ‫‪15‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫הקדוש האט אים געעפנט ממש‬ ‫אלא בעבורי"‪ ,‬נאר וועגן מיר‪ .‬דאס אין שנת של"ג‪ ,‬ה' אב‪ ,‬איז דער‬ ‫געוואלדיגע טירן‪" ,‬עד שנשאר‬ ‫טייטשט‪ ,‬דער אר"י הקדוש האט הייליגער אר"י הקדוש נתבקש‬ ‫רבי חיים ויטאל לפניו כשואל‬ ‫געוואוינט אין מצרים‪ ,‬און יעצט געווארן לישיבה של מעלה‪( .‬כידוע‬ ‫לפני האר"י"‪ .‬רבי חיים ויטאל איז‬ ‫איז ער געקומען וואוינען קיין האט דער אר"י הקדוש אויך געלערנט מיט‬ ‫געווארן א תלמיד פאר זיין רבי'ן‪.‬‬ ‫צפת‪ .‬און ווען דער אר"י הקדוש אנדערע תלמידים‪ ,‬ווי דער מהר"י סרוג‪ ,‬רבי יוסף‬ ‫מערבי‪ ,‬ועוד‪ ,‬אבער דאס איז א שמועס פאר זיך‬ ‫דערנאך האט ער געפרעגט א‬ ‫איז שוין געווען אין צפת‪ ,‬האט ער‬ ‫אנגעהויבן רעדן מיט די נשמה פון ועוד חזון למועד)‪.‬‬ ‫דריטע מאמר אין זוהר הקדוש‪.‬‬ ‫"השיב לו הרב ז"ל"‪ ,‬האט דער‬ ‫עכ"פ‪ ,‬דער הייליגער רבי חיים‬ ‫רבי חיים ויטאל יעדע נאכט‪ ,‬בשעת‬ ‫הייליגער אר"י הקדוש אים‬ ‫רבי חיים ויטאל איז נאך געווען אין ויטאל קומט יעצט קיין צפת און‬ ‫געענטפערט און געזאגט‪" :‬עד כאן‬ ‫דמשק אין סיריע‪ ,‬און ער האט אים ער וויל זען צי דער אר"י הקדוש‬ ‫תחום שבת‪ ,‬כי אינך ראוי לשמוע‬ ‫געבעטן‪ :‬קום קיין צפת‪ ,‬ווייל נאר איז טאקע אזוי גרויס‪.‬‬ ‫יותר"‪ .‬ביז אהער האב איך דיר‬ ‫וועגן דעם בין איך אהער געקומען‪.‬‬ ‫געקענט מגלה זיין‪ ,‬מער פון דעם‬ ‫דער אר"י הק' איז מגלה סודות‬ ‫און דער אר"י הקדוש האט‬ ‫קען איך דיר נישט מגלה זיין ווייל‬ ‫התורה פאר רבי חיים ויטאל‬ ‫דעמאלטס ווייטער געזאגט פאר‬ ‫דו ביסט נאכנישט ראוי‪.‬‬ ‫פארציילט ווייטער דער‬ ‫רבי חיים ויטאל (פארשטייט זיך‪ ,‬דער אר"י‬ ‫הקדוש רעדט יעצט ווען רבי חיים ויטאל איז שבחי האר"י‪" :‬מיד בבואו הלך‬ ‫רבי חיים ויטאל איז יושב‬ ‫שוין געווען ביי אים‪ ,‬און ער זאגט אים)‪" :‬עיקר אצל האר"י"‪ ,‬גלייך ווען ער איז‬ ‫בתענית; דער אר"י הק' איז‬ ‫ביאתי בגלגול הזה לא היה אלא אנגעקומען קיין צפת איז ער‬ ‫אים צוריק מקבל‬ ‫בעבורי"‪ ,‬דער עיקר פארוואס איך געגאנגען צום אר"י הקדוש אים‬ ‫ווען רבי חיים ויטאל האט דאס‬ ‫בין געקומען אין דעם גלגול איז אויסצופרובירן ווי אזוי ער וועט‬ ‫געהערט‪" ,‬יצא מלפניו בפחי נפש‪,‬‬ ‫נאר "להשלים אותי"‪ ,‬צו משלים מפרש זיין איין מאמר אין ספר‬ ‫ונכנס לביתו"‪ ,‬ער איז געגאנגען‬ ‫זיין די נשמה פון רבי חיים ויטאל‪ ,‬הזוהר וואס איז אים שווער געווען‬ ‫צו זיין הויז אין צפת וואס ער האט‬ ‫"ולא באתי לצורך עצמי כי לא הייתי צו פארשטיין‪ .‬א שטיקל זוהר‬ ‫געדינגען‪" ,‬ופשט בגדיו ולבש שק"‪,‬‬ ‫צריך לבוא"‪ .‬דער אר"י הקדוש האט הקדוש וואס איז זייער שווער‪.‬‬ ‫ער האט אנגעטון א זאק‪" ,‬והשליך‬ ‫געזאגט אז ער אליין איז נישט "והוא כבר היה עומד על בוריו"‪,‬‬ ‫רבי חיים ויטאל האט עס שוין יא‬ ‫געקומען פאר זיך!‬ ‫מלוא קומתו תוך האפר"‪ ,‬און ער‬ ‫האט זיך אינגאנצן ארומגענומען‬ ‫"גם אמר לי שלא היה מוטל עלי פארשטאנען‪ ,‬און ער האט יעצט‬ ‫מיט אש‪" ,‬וצעק ובכה בכיה גדולה"‪.‬‬ ‫ללמד לשום אדם"‪ ,‬בעצם וואלט געוואלט אויספרובירן דעם אר"י‬ ‫ער האט געשריגן און געוויינט‬ ‫ער נישט געדארפט לערנען מיט הקדוש צי ער פארשטייט עס אויך‪.‬‬ ‫צום הייליגן באשעפער‪" ,‬ויתפלל‬ ‫"כיון ששאל רבי חיים ויטאל‬ ‫קיינעם‪" ,‬זולתי אני לבדי‪ ,‬ובהיות‬ ‫אל ה'"‪ ,‬ער האט געדאוונט צום‬ ‫שאני אלמוד לא יצטרך הוא המאמר ההוא‪ ,‬אמר לו האריז"ל‬ ‫אייבערשטן שיתנהו לחן ולחסד‬ ‫להתקיים בעולם הזה"‪ .‬ער האט סודות גדולים הרמוזים באותם‬ ‫בעיני הרב שימסור לו סתרי תורה‪.‬‬ ‫געזאגט פאר רבי חיים ויטאל אז עניינים"‪ .‬דער אר"י הקדוש האט‬ ‫"ובלילה ההיא לן בתענית ושק"‪,‬‬ ‫ווען ער וועט ענדיגן לערנען מיט געזאגט פאר רבי חיים ויטאל‬ ‫און יענע גאנצע נאכט איז ער‬ ‫אים‪ ,‬דארף ער שוין נישט זיין דא סודות נוראים‪ ,‬וואס רבי חיים‬ ‫געווען עוסק בתעניתו ושקו‪.‬‬ ‫ויטאל האט ממש נישט געגלייבט‪.‬‬ ‫אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫"למחר"‪ ,‬צומארגנס‪ ,‬איז דער‬ ‫כידוע האט דער הייליגער "ויהי כשמעו נבהל"‪ ,‬ווען רבי חיים‬ ‫הייליגער רבי חיים ויטאל געקומען‬ ‫אר"י הקדוש געלערנט מיט רבי ויטאל האט געהערט די סודות‬ ‫פארן הייליגן רבי'ן דער אר"י‬ ‫חיים ויטאל סך הכל א יאר מיט פונעם אר"י הקדוש איז ער געווארן‬ ‫הקדוש‪" ,‬ונפל על פניו ונשק ידיו‬ ‫צען חדשים‪ .‬דאס איז געווען די אזוי איבערגענומען‪" ,‬וכמעט שלא‬ ‫ורגליו"‪ ,‬ער איז געפאלן צו די פיס‬ ‫גאנצע קשר וואס רבי חיים ויטאל יצאה נשמתו"‪ ,‬אז זיין נשמה איז‬ ‫פונעם אר"י הקדוש און געקושט‬ ‫האט געהאט מיט'ן אר"י הקדוש‪ .‬ממש ארויסגעגאנגען‪" .‬ושאל‬ ‫זיינע הענט און פיס‪" .‬והתחיל‬ ‫דער אר"י הקדוש איז געווען אין לו עוד על מאמר אחר לידע מה‬ ‫לבכות ולהתחנן לפניו"‪ ,‬ער האט‬ ‫צפת קוים דריי יאר‪ ,‬און ער האט יאמר לו"‪ ,‬האט ער אים געפרעגט‬ ‫אנגעהויבן צו וויינען און זיך בעטן‬ ‫געלערנט מיט רבי חיים ויטאל א נאך א מאמר הזוהר‪" ,‬ופתח הרב‬ ‫ביי אים‪" :‬למען ה' אל תשובני ריקם‬ ‫יאר מיט צען חדשים‪ ,‬און נאכדעם כמה פתחים של אורה"‪ .‬דער אר"י‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪16‬‬ ‫ירושלמי (כלים‪ ,‬פרק ט')‪" :‬אמר רבי‬ ‫וואס מיר גייען יעצט פארציילן‪ ,‬אז‬ ‫מלפניך ואל תעזבני ואל תרחיקני‬ ‫יוחנן (רבי יוחנן וואס איז געווען דער בעל‬ ‫ער האט אים געגעבן צו טרינקען‬ ‫ממך"‪" ,‬איך בעט דיך‪ ,‬הייליגער‬ ‫הירושלמי און ליגט אין טבריא)‪ ,‬שאריה‬ ‫פון בארה של מרים‪.‬‬ ‫רבי‪ ,‬דערווייטער מיך נישט און‬ ‫רבנן‪ ,‬והוא מכוון כנגד תרעא‬ ‫איידער מיר גייען ווייטער‪,‬‬ ‫נעם מיך אן אלס א תלמיד”‪.‬‬ ‫מציעא”‪ ,‬אז די בארה של מרים איז‬ ‫שטייט דא א מורא'דיגע זאך‪ :‬ווען‬ ‫"אמר לו האר"י"‪ ,‬האט דער‬ ‫מכוון קעגן דעם מיטעלסטן טויער‬ ‫דער הייליגער אר"י הקדוש איז‬ ‫אר"י אים געזאגט‪" :‬היה מן הראוי‬ ‫פון די אלטע שול פון סירונגין‪.‬‬ ‫געגאנגען קיין טבריא‪ ,‬איז ער‬ ‫שלא לקבל אותך"‪ ,‬בעצם וואלט‬ ‫אין די צייטן פונעם אר"י‬ ‫געגאנגען מיט אלע תלמידים‪,‬‬ ‫איך דיך נישט געדארפט מקבל‬ ‫הקדוש איז שוין נישט געווען קיין‬ ‫אבער דאס טרינקען פון בארה של‬ ‫זיין‪ .‬פארוואס? "בעבור העיכוב‬ ‫שול‪ ,‬אבער די 'עמודים' זענען‬ ‫מרים וועלן מיר זען אז ער האט‬ ‫שנתעכבת מלבוא לפני זה שלש‬ ‫נאך געבליבן‪ .‬רבי חיים ויטאל‬ ‫נאר געגעבן פאר רבי חיים ויטאל‪.‬‬ ‫חדשים”‪ .‬דאס טייטש‪ ,‬דער אר"י‬ ‫פארציילט אז די בארה של מרים‬ ‫לאמיר זען די מעשה אזוי ווי עס‬ ‫הקדוש האט זיך שוין געטראפן‬ ‫איז געווען פונקט קעגן די עמודים‪.‬‬ ‫ווערט געברענגט אין 'פרי עץ חיים'‬ ‫מיט די נשמה פון רבי חיים ויטאל‬ ‫דעמאלטס האט דער אר"י הקדוש‬ ‫(שער הנהגת הלימוד‪ ,‬דף שס"א)‪ .‬דארט‬ ‫ווען ער איז נאך געווען אין דמשק‪,‬‬ ‫אפגעשטעלט די שיף‪" ,‬לקח הרב‬ ‫ברענגט דער מהר"ם פאפעריש‬ ‫און שוין דריי חדשים וואס ער בעט‬ ‫ז"ל כלי אחד ומילא אותו מים מבין‬ ‫אראפ‪:‬‬ ‫אים ער זאל קומען‪ ,‬אבער רבי‬ ‫העמודים”‪ ,‬ער האט אנגעפילט‬ ‫"כשהיה הרב ר' חיים בא אצל‬ ‫חיים ויטאל איז נישט געקומען‪.‬‬ ‫א כלי מיט וואסער צווישן די‬ ‫הרב ללמוד הימנו זאת החכמה‪ ,‬כל‬ ‫"אמנם"‪ ,‬אבער‪" ,‬האפר ששמת‬ ‫עמודים‪( .‬די ספרים הק' מוטשענען זיך צו‬ ‫מה שלמד ממנו היה שוכח ולא היה‬ ‫עליך בזה הלילה"‪ ,‬וויבאלד‬ ‫פארשטיין פונקטליך וואס דאס מיינט "מבין‬ ‫יכול להשיג שום דבר”‪ .‬דאס מיינט‬ ‫דו ביסט געגאנגען און זיך‬ ‫העמודים"‪ ,‬ועוד חזון למועד)‪.‬‬ ‫זאק און אש‪,‬‬ ‫ארומגענומען מיט א ַ‬ ‫צוויי זאכן‪ :‬ערשטנס‪ ,‬ער פלעגט‬ ‫פאפעריש‬ ‫מהר"ם‬ ‫דער‬ ‫פארגעסן וואס דער אר"י הקדוש‬ ‫און האסט געדאוונט און געוויינט‬ ‫פארציילט ווייטער וואס ער האט‬ ‫האט געלערנט מיט אים‪ .‬און‬ ‫צום אייבערשטן א גאנצע נאכט‪,‬‬ ‫מקבל געווען‪" :‬והיה משקה להרב‬ ‫צווייטנס‪ ,‬אפילו בשעת'ן לערנען‬ ‫"היה לך שתזכה לזאת החכמה"‪,‬‬ ‫רבי חיים ז"ל”‪ ,‬דער אר"י הקדוש‬ ‫אליין האט ער נישט געקענט משיג‬ ‫האסטו גע'פועל'ט אז איך זאל דיך‬ ‫האט געגעבן פאר רבי חיים ויטאל‬ ‫זיין די טיפע ענינים און אריינגיין‬ ‫יא אננעמען אלס א תלמיד‪" .‬ולכן‬ ‫צו טרינקען‪ .‬מען דארף דא מדייק‬ ‫אין עומקו של דבר‪.‬‬ ‫אל תירא ואל תחת‪ ,‬שלא אמנע‬ ‫זיין אז רבי חיים ויטאל האט נישט‬ ‫ממך שום דבר של רזי תורה”‪.‬‬ ‫"עד שהלכו שניהם יחד‬ ‫אליין געטרונקען‪ ,‬נאר דער אר"י‬ ‫לטבריא”‪ ,‬ביז זיי זענען ביידע‬ ‫הקדוש האט אים עס געגעבן‪.‬‬ ‫די נסיעה קיין טבריא און‬ ‫געגאנגען קיין טבריא‪ .‬ווי מיר‬ ‫"ואמר לו‪ :‬עכשיו תשיג החכמה‬ ‫האבן שוין געזאגט‪ ,‬דער אר"י‬ ‫דאס טרינקען פונעם באר‬ ‫הרבה”‪ ,‬יעצט וועסטו זוכה זיין צו‬ ‫הקדוש איז געגאנגען מיט אלע‬ ‫דער שבחי האר"י פארציילט‬ ‫באקומען פיל חכמה‪" ,‬כי המים‬ ‫תלמידים‪ ,‬אבער אינעם כנרת‬ ‫ווייטער‪ ,‬אז רבי חיים ויטאל האט‬ ‫ששתית הם מבארה של מרים”‪.‬‬ ‫אליין איז ער נאר געגאנגען מיט‬ ‫אנגעהויבן לערנען ביים הייליגן‬ ‫און טאקע פון דעמאלטס אן האט‬ ‫רבי חיים ויטאל‪" .‬והרב ז"ל הוליך‬ ‫אר"י הקדוש‪.‬‬ ‫רבי חיים ויטאל אנגעהויבן משיג‬ ‫לרב ר' חיים בתוך הים של טבריא‬ ‫זיין די חכמה און אלעס געדענקט‪,‬‬ ‫פון יענעם טאג און ווייטער‬ ‫בספינה קטנה שהיה שם”‪ ,‬ער האט‬ ‫"ישב בין החברים"‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫און דעמאלטס האט ער אנגעהויבן‬ ‫אים מיטגענומען אויף א קליין‬ ‫אראפצושרייבן די אלע כתבי‬ ‫רבי חיים ויטאל איז געזעסן צווישן‬ ‫שיפעלע‪" .‬וכשהיו הולכים בתוך‬ ‫אלע תלמידי האר"י‪ ,‬אבער "והיה‬ ‫האר"י וואס מיר האבן היינט‪.‬‬ ‫הים”‪ ,‬ווען זיי זענען געפארן אינעם‬ ‫לומד ושוכח"‪ ,‬ער פלעגט לערנען‬ ‫ים‪" ,‬נגד עמודי בית הכנסת הישן"‪,‬‬ ‫אבער גלייך פארגעסן‪ .‬ביז איין‬ ‫די ווערטער פונעם חיד"א‪:‬‬ ‫קעגן די עמודים פון די אלטע שול‪.‬‬ ‫יגיעת התורה און סגולות‬ ‫טאג איז דער רבי געגאנגען מיט די‬ ‫פאר מיר גייען ווייטער איז כדי‬ ‫חברים קיין טבריא‪ .‬דער הייליגער‬ ‫כדי צו פארשטיין די קשר פון‬ ‫צו ברענגען וואס מיר האבן שוין‬ ‫אר"י הקדוש איז געגאנגען מיט‬ ‫'בארה של מרים' מיט 'סודות‬ ‫געשמועסט אין די פריערדיגע‬ ‫אלע תלמידים קיין טבריא‪ ,‬און‬ ‫התורה'‪ ,‬וועלן מיר צוצייכענען די‬ ‫שיעורים אז עס שטייט אין‬ ‫דעמאלטס איז געשען די מעשה‬ ‫‪17‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫"דו האסט דאך געהאט אליהו‬ ‫השגות‪.‬‬ ‫ווערטער פון הייליגן חיד"א און‬ ‫הנביא וואס האט כסדר געלערנט‬ ‫דאס איז א זאך וואס די וועלט‬ ‫אלשיך הקדוש וואס וועט אונז‬ ‫מיט דיר‪ ,‬ממילא‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬אוודאי‬ ‫ווייסט נישט‪ ,‬ווייל די וועלט ווייסט‬ ‫באלייכטן די אויגן און די מעשה‬ ‫האסטו זוכה געווען צו די השגות”‪.‬‬ ‫נאר פון די מעשה פון בארה של‬ ‫פון דעם אר"י הקדוש און רבי חיים‬ ‫האט אים דער אר"י הקדוש‬ ‫מרים‪ ,‬אבער דעם שטיקל חיד"א‬ ‫ויטאל‪.‬‬ ‫געענטפערט‪" :‬עס איז נישט‬ ‫ווייסט מען נישט‪ ...‬וואס דער‬ ‫דער הייליגער חיד"א ברענגט‬ ‫ריכטיג‪ .‬איך האב געהארעוועט און‬ ‫חיד"א וויל אונז דא מגלה זיין איז‪,‬‬ ‫אראפ די אויבענדערמאנטע‬ ‫געהארעוועט ביז'ן סוף‪ ,‬מיט ממש‬ ‫אז דו זאלסט נישט מיינען אז מיט‬ ‫מעשה אז דער הייליגער רבי חיים‬ ‫מסירות נפש און יגיעה 'עד קצה‬ ‫"סתם סגולות" וועסטו זוכה זיין צו‬ ‫ויטאל‪ ,‬נאכדעם וואס ער האט‬ ‫האחרון'‪ .‬און ערשט נאכדעם וואס‬ ‫די גרעסטע השגות אין תורה‪.‬‬ ‫געטרונקען פון בארה של מרים‪,‬‬ ‫איך האב געמיינט אז איך פארשטיי‬ ‫האט ער זוכה געווען צו די אלע‬ ‫דעם פשט‪ ,‬האט זיך אליהו הנביא‬ ‫דער געוואלדיגע יגיעת התורה‬ ‫גרויסע השגות‪ .‬שרייבט אבער‬ ‫מגלה געווען צו מיר און מיר‬ ‫פונעם אר"י הקדוש ביז'ן זוכה‬ ‫דער חיד"א‪" :‬ובצירוף נשמתו‬ ‫געזאגט צי איך האב יא מכוון‬ ‫זיין צו השגות‬ ‫העליונה והרב הקדוש המלמדו‬ ‫געווען דעם ריכטיגן פשט אדער‬ ‫להועיל זכותו יגן עלינו"‪ .‬דאס‬ ‫נישט‪ .‬אבער נישט אז אליהו הנביא‬ ‫מיר וועלן דא צוצייכענען די‬ ‫טייטש אז מען זאל נישט מיינען‬ ‫איז געקומען מיר אויסלערנען דעם‬ ‫ווערטער פונעם הייליגן אר"י‬ ‫אז בלויז דורכ'ן טרינקען פון בארה‬ ‫פשט פון פאראויס”‪.‬‬ ‫הקדוש אין 'שער רוח הקודש' (דף‬ ‫של מרים איז מען שוין זוכה צו די‬ ‫עס איז א טעות צו מיינען אז‬ ‫לו)‪ ,‬און אזוי אויך אין 'פרי עץ חיים'‬ ‫גרעסטע השגות אין תורה און דא‬ ‫די גאנצע השגות פונעם הייליגן‬ ‫(שער הנהגת הלימוד)‪ ,‬וואו מען זעט‬ ‫האט זיך אלעס געענדיגט‪.‬‬ ‫אר"י הקדוש און די סודות התורה‬ ‫דארט דעם ענין פון יגיעת התורה‪.‬‬ ‫אויף דעם איז געקומען דער‬ ‫זענען אים אנגעקומען גרינג‪.‬‬ ‫וזה לשון קדשו פון רבי חיים‬ ‫הייליגער חיד"א און געזאגט‪:‬‬ ‫דאס איז נישט ריכטיג‪ .‬דער אר"י‬ ‫ויטאל‪" :‬שאלתי למורי ז"ל" ‪ -‬איך‬ ‫זאלסט וויסן אז דער הייליגער‬ ‫הקדוש איז אונז מגלה אז ער‬ ‫האב געפרעגט מיין הייליגן רבי'ן‪,‬‬ ‫רבי חיים ויטאל האט געהאט א‬ ‫האט געהארעוועט ביז'ן סוף‪ ,‬און‬ ‫דעם הייליגן אר"י הקדוש‪" :‬ממה‬ ‫גרויסע נשמה וואס ער האט זייער‬ ‫דער גילוי אליהו הנביא איז בלויז‬ ‫זכה להשיג חכמה הזאת כל כך‬ ‫שטארק געהארעוועט דערויף‪ ,‬און‬ ‫געווען צו באשטעטיגן צי ער האט‬ ‫נפלאה?" ‪ -‬פון וואו האט ער זוכה‬ ‫צוליב דעם האט ער זוכה געווען צו‬ ‫מכוון געווען לאמיתה של תורה‪.‬‬ ‫געווען צו אזא הייליגע חכמה מיט‬ ‫זיין א תלמיד פונעם אר"י הקדוש‪.‬‬ ‫דאס זענען די ווערטער וואס‬ ‫אזעלכע געוואלדיגע השגות מער‬ ‫און צוליב דעם וואס ער האט‬ ‫ער זאגט דא פאר רבי חיים ויטאל‪:‬‬ ‫ווי דער גאנצער דור?‬ ‫געהארעוועט און זוכה געווען זיך‬ ‫"והיו אומרים לו שעדיין לא השיג‬ ‫"ואמר" ‪ -‬האט מיר מיין‬ ‫מקדש צו זיין מיט זיין הייליגער‬ ‫היטב‪ ,‬ואז היה מעמיק יותר”‪ .‬אליהו‬ ‫הייליגער רבי געענטפערט‪" :‬שהיה‬ ‫נשמה‪ ,‬דאס צוזאמען מיט'ן‬ ‫הנביא האט זיך מגלה געווען צו‬ ‫טורח להבין את לשון הזוהר שבוע‬ ‫טרינקען די וואסער פון בארה של‬ ‫אים און אים געזאגט אז ער האט‬ ‫או שבועיים" ‪ -‬איך האב מיך‬ ‫מרים‪ ,‬האט אים געברענגט צו די‬ ‫נאכנישט משיג געווען די ריכטיגע‬ ‫געמוטשעט אויף א שטיקל זוהר‬ ‫השגות‪.‬‬ ‫השגה אין יענעם יסוד אין זוהר‬ ‫א וואך אדער צוויי וואכן‪" ,‬והיו‬ ‫ער לייגט צו אז דאס איז נאך‬ ‫הקדוש‪ .‬איז דער אר"י הקדוש‬ ‫אומרים לו שעדיין לא השיג היטב"‬ ‫אלץ נישט גענוג‪ ...‬נאר ווייל ער‬ ‫דעמאלטס געגאנגען און זיך נאך‬ ‫‪ -‬און פון הימל האט מען אים מגלה‬ ‫האט געהאט אזא הייליגן רבי'ן ווי‬ ‫מער מעמיק געווען "עד שהיה‬ ‫געווען (און אין א צווייט פלאץ שרייבט רבי‬ ‫דער אר"י הקדוש‪ ,‬איז די יגיעת‬ ‫מבין המאמר על בוריו”‪ .‬און בזכות‬ ‫חיים ויטאל אז דאס איז געווען 'אליהו הנביא')‬ ‫התורה און די געוואלדיגע עבודת‬ ‫די יגיעת התורה האט מען אים פון‬ ‫אז איך האב נאכנישט גענוג משיג‬ ‫הקודש וואס ער האט געארבעט‬ ‫הימל געעפנט די מעיינות החכמה‪.‬‬ ‫געווען‪.‬‬ ‫מיט זיין נשמה‪ ,‬בצירוף דעם וואס‬ ‫"אמת שטרחתם אבל לא‬ ‫לאמיר מסביר זיין וואס דא‬ ‫ער האט געהאט אזא הייליגן רבי'ן‬ ‫שטייט‪ :‬דער הייליגער רבי חיים‬ ‫און דאס וואס ער האט געטרונקען‬ ‫כמוני‪"...‬‬ ‫ויטאל האט אמאל געפרעגט זיין‬ ‫פון בארה של מרים‪ ,‬דאס אלעס‬ ‫זאגט ווייטער רבי חיים ויטאל‪:‬‬ ‫הייליגן רבי'ן‪ ,‬דעם אר"י הקדוש‪:‬‬ ‫אינאיינעם האט אים געגעבן די‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬ ‫‪18‬‬ ‫אויסערגעוויינליכע עבודה אין‬ ‫"והשיב לי" ‪ -‬האט דער אר"י‬ ‫"ושאלתי לו‪ ,‬הלא גם הרמ"ק ואני‬ ‫זיין הייליגער נשמה‪ .‬און דאס איז‬ ‫הקדוש געענטפערט‪" :‬אמת‬ ‫טרחתי הרבה?" דער הייליגער‬ ‫געווען בצירוף צו דעם וואס ער‬ ‫שטרחתם"‪ ,‬עס איז אמת אז איר‬ ‫רמ"ק‪ ,‬וואס איז געווען דער רבי‬ ‫האט געלערנט ביים הייליגן אר"י‬ ‫האט געהארעוועט אין לערנען‪ ,‬ווי‬ ‫פונעם אר"י הקדוש‪ ,‬האט דאך‬ ‫די גמרא זאגט אין מסכת מגילה (דף‬ ‫מחבר געווען ספרים וואס זענען‬ ‫הקדוש‪ ,‬און ערשט "נאכדעם"‬ ‫ו‪ ,‬ב)‪" :‬יגעת ומצאת תאמין‪ ,‬לא יגעת‬ ‫העכער פונעם אנושישן שכל‪ .‬עס‬ ‫וואס ער האט געטרונקען פון‬ ‫ומצאת אל תאמין"; דאס איז זיכער‬ ‫איז שווער צו פארשטיין ווי אזוי‬ ‫בארה של מרים האט ער זוכה‬ ‫אז אן יגיעה גייט עס נישט‪ .‬אבער‪,‬‬ ‫געווען צו די אלע השגות‪ ,‬און‬ ‫דער הייליגער רמ"ק האט געשריבן‬ ‫האט דער הייליגער אר"י הקדוש‬ ‫און משיג געווען אזוי פיל ‪ -‬דער‬ ‫ער האט דעמאלטס אנגעהויבן‬ ‫געזאגט‪" ,‬אבל לא כמוני" ‪ -‬למעשה‬ ‫'ספר הפרדס'‪ ,‬דער 'ספר אלימה'‪,‬‬ ‫צו פארשטיין די טיפע ווערטער‬ ‫האב איך געהארעוועט נאך מער‬ ‫און נאך ספרים וואס זענען ממש‬ ‫פון זיין הייליגן רבי'ן‪ ,‬דער אר"י‬ ‫פון ענק‪" ,‬ויש לי סמך בדברי רז"ל‪:‬‬ ‫אן א שיעור‪.‬‬ ‫הקדוש‪.‬‬ ‫מרבה ישיבה מרבה חכמה"‪.‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז ווען מיר‬ ‫האט רבי חיים ויטאל געפרעגט‪:‬‬ ‫בס"ד אינעם קומענדיגן גליון‬ ‫דער הייליגער רמ"ק האט זיך דאך‬ ‫וועלן מיר זעהן די ווערטער פונעם‬ ‫גייען דא דערציילן די מעשה‬ ‫ווי אזוי דער הייליגער רבי חיים‬ ‫אויך געהארעוועט אין תורה‪,‬‬ ‫הייליגן אלשיך הקדוש ‪ -‬וואס איז‬ ‫און רבי חיים ויטאל האט אויך‬ ‫ויטאל האט זוכה געווען אז דער‬ ‫געווען א תלמיד פונעם הייליגן‬ ‫געזאגט אויף זיך אליין אז ער‬ ‫אר"י הקדוש זאל אים געבן צו‬ ‫אר"י הקדוש און דער רבי פונעם‬ ‫טרינקען פון בארה של מרים‪ ,‬און‬ ‫האט געהארעוועט א געוואלד‪,‬‬ ‫הייליגן רבי חיים ויטאל ‪ -‬וואס ער‬ ‫דעמאלטס האט ער זוכה געווען‬ ‫"ולא זכינו לזה" ‪ -‬מיר האבן אבער‬ ‫איז אויך מבאר די קשר צווישן די‬ ‫צו זיינע הויכע השגות‪ ,‬דארף מען‬ ‫נישט זוכה געווען צו די השגות‬ ‫'בארה של מרים' מיט 'השגות און‬ ‫וויסן אז דאס איז געקומען מיט א‬ ‫וואס דער אר"י הקדוש האט זוכה‬ ‫סודות התורה'‬ ‫געוואלדיגע יגיעת התורה און אן‬ ‫געווען‪.‬‬ ‫‪19‬‬ ‫פ‪+‬רדס ה‪+‬תור‪+‬ה‬