א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

בים
בסיעתא דשמיא הר
כות
גליון פרדס התורה ב לז
תנד
נ
פרשת תולדות תשפ"ז
אידיש
א קוואל
פון חיזוק
מאמר הפרשה • תפילה • דער כח פון א סעקונדע •
שבת קודש • טבריא של מעלה
פרנס הגליון
נתנדב לז"נ הרה"ק רבינו יואל י"ל ע"י מערכת
בן הרה"ק רבינו חנני' יו"ט ליפא 'פרדס התורה' לכתיבת
זצוקללה"ה מסאטמאר ועריכת שיעורי מורינו
ע"י הרוצה בעילום שמו הי"ו הרב שליט"א
ולזכות ברכה והצלחה בכל ענינים
•••
הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי
= פרנסי חודש כסלו = ישראל בארץ הקודש ,דייני העדה
החרדית ,וגדולי רבני ארה"ב
נתנדב
יון בלשה"ק
גל
(ההסכמות במילואם נמצא
ע" בספר 'טבריא של מעלה'
ה
י
שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)
נתנדב ע"י
הרה"ח ר' אלחנן חיים
פריינד הי"ו
•••
לזכות ברכה והצלחה
די גליונות קען מען באקומען
ביי די פאלגענדיגע לאקאלן:
בכל הענינים
קרית יואל בארא פארק
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד שומרי שבת
97 Acres Rd. 5302 13 Ave.
ליון באידיש
נייע נתנדב
קול
ע"
אלע חיזוק יומי -צוגא
גליקליכע ה וועכנטליכע שיעורים פון
הגה"צ ר' יודא ביהמ״ד עדת יראים וויען
שיעורים לעבן שיעורים מאנדעל שליט"א
לעיקוואד
0 1 2 3
י
1350 50 St.
מנחם משה
נתנדב ע"י
פרדס
כתר דזשודעיקא
12 America Ave.
ביהמ״ד הדרת קודש
הרה"ח ר' סדר הש"ס
התורה סוואליווע
עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
ביהמ״ד סאטמאר
אינעם
מעכטיגן
4
גאלד הי"ו 5 6 7 405 Forest Ave.
4801 15 Ave.
זיכוי
הרבים ברכה והצלחה לזכות וויליאמסבורג
ביהמ״ד צאנז
718.
אפאראט מלוה הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
מלכה
בכל הענינים
שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
בנין בראך למטה
8 9 10 11 קלויזענבורג
לאקער #405
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על 506.
25 Havens Ave.
ביהמ״ד בעלזא
Bedford Cor. Park
9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
כתר דזשודעיקא
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12
על הטע 13
חיזוק יומי -צוה אשיעורים אלע נייע לעפאון 14 15 44 Grove Springs 801 Bedford Ave.
טאמסקול
שיעורים פון
ליין וועכנטליכע
אבד"ק פרדס שיעורים גליקליכע לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
מאנדעל שליט"א Ct. מאורות
עמוד
התורה שליט"א 0 1 2 3
25
בנין דרך
פרדס
שיעורים לבעלי
החיים
נתנדב ע"י
שמחות
ENGLISH ריווער 218 Wallabout St.
16יואל 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
MAIN MENU ביהמ״ד קהל בני יששכר
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות
מאנסי
הרה"ח ר'
התורה
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די
עמוד סדר הש"ס פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי
1767 Whitesville Rd. ביהמ״ד זוועהיל
4הי"וברוין 5 6 7
בע"פ אויף קול פרדס התורה און
טעגליכע אימעיל
000 אינעם
מעכטיגן אשריך ואשרי חלקך, צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט ' 'Subscribeצו פלטבוש 101 W Maple Ave.
זיכוי
הרבים
זכות הרבים יהא תלוי בך! ברכה והצלחה לזכות
shiurimlishmo@gmail.comמלוה MB VINEYARD
עמודי
צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות
שיינער'ס שול
718.
אפאראט (לע"נ/לזכות וכדו') ,פארבינדט אייך: הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
בכל הענינים
מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
600 347.570.0413
8 9 10
מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו: 11 3012 AVE J 18 Forshay Rd.
• • • 506.
shiurimlishmo@gmail.com
אידיש 718.760.1111 :ענגליש#1 718.760.1111 :
עינים ליין 718.977.5554 :במוצשב''ק | #0במשך השבוע 1-2-7-4
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על
© 9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12 13 14 15
קול
אלע נייע חיזוק יומי -צו א וועכנטליכע שיעורים פון
אבד"ק פרדס שיעורים גליקליכע לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
מאנדעל שליט"א
עמוד
התורה שליט"א 0 1 2 3
25
בנין דרך שיעורים לבעלי
פרדס
החיים שמחות
ENGLISH
16 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות MAIN MENU להצטרפות קבלת שיעורי מורינו
והגליונות התורה
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
עמוד סדר הש"ס פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי
באימייל, הרב שליט"א
4 5 6 7
בע"פ אויף קול פרדס התורה און
טעגליכע אימעיל
000 אינעם
מעכטיגן
זיכוי
אשריך ואשרי חלקך,
זכות הרבים יהא תלוי בך!
צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט ' 'Subscribeצו ניתן לפנות:
shiurimlishmo@gmail.comמלוה
הרבים
עמודי
צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות
shiurimlishmo@gmail.com
718.
אפאראט (לע"נ/לזכות וכדו') ,פארבינדט אייך: הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
347.570.0413
600
shiurimlishmo@gmail.com 8 9 10
מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו: 11
506.
להצטרפות קבלת הגליונות לבד
אידיש 718.760.1111 :ענגליש#1 718.760.1111 :
עינים ליין 718.977.5554 :במוצשב''ק | #0במשך השבוע 1-2-7-4
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על
באימייל ,ניתן לפנות:
9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12 13 14 15 pardesgilyones@gmail.com
אבד"ק פרדס
עמוד
התורה שליט"א
25
בנין דרך שיעורים לבעלי
החיים שמחות
ENGLISH
16 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק
MAIN MENU
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די
פ +רדס
פרשת תולדות
תשפ"ז
שיעורי
הרה''ג רבי יששכר יהודה
ה +ת ור+ה
גליון 54 בערקוי שליט''א
אב''ד פרדס התורה
מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי
זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת
אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה
נפטרה ו' ניסן תשפ"ו אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון, אידיש
והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת.נ.צ.ב.ה.
מאמר הפרשה
אינעם גליון: האלט זיך שטארק צו די הייליגע מסורה
3מאמר הפרשה און די הצלחה וועט נאר לייכטן
5תפילה -חלק ב' דער הייליגער 'בית הלוי' זי"ע, די גזירה אויף די
ווי אויך אנדערע גדולי הדור. וואלאזשינער ישיבה
די שאלה איז געווען צי מ'זאל
10דער כח פון א סעקונדע נאכגעבן פאר די רוסישע "וַ ִ ּי ְתר ֲֹצצ ּו ַה ָ ּבנִ ים ְ ּב ִק ְר ָ ּב ּה"...
מלוכה אדער נישט. (בראשית כה ,כב).
11שבת קודש ווינטער שנת תרנ"ב האט די
דער באשלוס פונעם נצי"ב רוסישע מלכות גוזר געווען א
פארצומיכן די ישיבה שרעקליכע גזירה .די באקאנטע
15טבריא של מעלה וואלאזשינער ישיבה ,וואס ווערט
דער הייליגער נצי"ב האט
אנגערופן די "אם הישיבות" אין
זיך דעמאלטס אויפגעשטעלט
ליטא ,איז געווארן געצוואונגען
און געזאגט" :די ישיבות זענען
דורך די רעגירונג אז מ'מוז לערנען
באקאנט אז דעם טאג וואס מ'האט נישט אונזערע פריוואטע נכסים,
צוויי שעה לימודי חול.
זי פארמאכט ,איז ער ארויף אויפ'ן מיר האבן א פקדון וואס דער
אייבערשטער האט אונז געגעבן. דער הייליגער 'חפץ חיים' זי"ע
בית החיים אין וואלאזשין און האט דערציילט ,אז ס'האט זיך
געוויינט מיט שרעקליכע בכיות אויב מיר קענען עס האלטן מיט
ריינקייט ,אזוי ווי מיר האבן מקבל דעמאלטס צוזאמגעקומען דער
ביים קבר פונעם הייליגן רבי חיים גרויסער ראש ישיבה ,וואס האט
וואלאזשינער זי"ע .תלמידים געווען פון אונזערע רבי'ס ביז משה
רבינו ביי מתן תורה ,קענען מיר געטראגן די משא און דעם עול פון
האבן אויך געזען אז ווען מ'האט די הייליגע וואלאזשינער ישיבה
פארשלאסן די ישיבה ,האט ער ממשיך זיין און לאזן די ישיבה אפן.
אויב אבער נישט ,האבן מיר נישט אויף זיין ריינעם הארץ -סיי דעם
ארויפגעווארפן די שליסלעך צום רוחניות'דיגן חלק מיט'ן זאגן
הימל ,ענליך צו דעם וואס שטייט דעם חיוב און מיר זענען נישט
די וואס קענען דאס באשליסן שיעורים און פירן די תלמידים,
אין מדרש אז תשעה באב ביים די גדולי הדור ,און סיי דעם
חורבן בית המקדש האבן די לויים אנדערש" .דער הייליגער נצי"ב
האט אויסגעפירט אז מ'וועט מוזן פינאנציעלן עול -דאס איז געווען
ארויפגעווארפן די שליסלעך און דער הייליגער נצי"ב זי"ע ,וואס
ס'איז ארויסגעקומען א האנט וואס פארשליסן די ישיבה.
פלעגט זיך כידוע אונטערשרייבן
האט זיי צוגענומען .מיט דעם כידוע האט דער נצי"ב טאקע
"העמוס בעבודה".
האט זיך די וואלאזשינער ישיבה פארמאכט די ישיבה ,און ס'איז
ביי יענע אסיפה איז אויך געווען
3 פ+רדס ה+תור+ה
געשטאנען מיט א געוואלדיגע איז דורכגעגאנגען א עבודה זרה, ליידער פארמאכט.
שטארקייט און מסירות נפש האט עשו געוואלט ארויסגיין.
נישט צו מישן 'קודש' מיט 'חול', דער הייליגער רבי ישכר דוב פון די פירות פון די מסירות נפש:
און נישט צו מישן קדושה מיט די בעלזא זי"ע פרעגט א מורא'דיגע ישיבות איבער גאנץ ליטא
סטרא אחרא. קשיא :די גמרא זאגט אין (נדה ל ,ב)
דער הייליגער חפץ חיים
אזוי ווי דער חפץ חיים האט אז בשעת דאס קינד איז נאך במעי האט אויף דעם געזאגט" :ס'איז
אויסגעפירט :וואס איז געווארן אמה ,ברענט א ליכט העכער זיין א גרויסער טעות צו זאגן אז די
דערפון וואס דער נצי"ב האט קאפ און ער קוקט און זעט פון וואלאזשינער ישיבה האט זיך
נישט אריינגעלאזט קיין לימודי איין עק וועלט ביז'ן צווייטן ,און פארמאכט .ווייל מיר אלע ווייסן אז
חול? ס'איז נאר ארויסגעקומען א מלאך לערנט מיט אים אויס די גראד נאכדעם וואס וואלאזשין איז
א טובה ,ווייל דורך דעם זענען גאנצע תורה. צוגעמאכט געווארן ,זענען די אלע
נתייסד געווארן פילע ישיבות ,און האט דער בעלזער רב תלמידים שפעטער געגאנגען און
טויזנטער תלמידים איבער גאנץ געפרעגט :בשלמא עשו האט מייסד געווען ישיבות איבער גאנץ
ליטא האבן געהאט די מעגליכקייט געוואלט ארויסגיין דינען עבודה ליטא”.
צו לערנען אין הייליגע ישיבות זרה ,ווייל ביי זיין הייליגע מאמע מיר ווייסן אז פון וואלאזשינער
בטהרה. רבקה איז נישטא קיין עבודה ישיבה זענען נתייסד געווארן פילע
זרה ,פארשטייט מען פארוואס ער מקומות התורה :רבי ברוך בער
למעשה האט געוואלט ארויס .אבער דער האט אויפגעשטעלט די ישיבה
יעדער איינער פאר זיך דארף הייליגער יעקב אבינו ,ער געפינט אין קאמענעץ ,רבי שמעון שקאפ
מאכן א חשבון הנפש. זיך דאך ביי זיין מאמע רבקה, אין גראדנע ,די מירער ישיבה,
ער לערנט תורה מיט א מלאך ראדין ,לאמזשע ,בריסק ,קלעצק,
יעדער מענטש האט כסדר
און ער זעט פון איין עק וועלט סלאבאדקע ...ס'האט אנגעהויבן
נסיונות אין זיין פריוואטן לעבן
ביז'ן צווייטן ,פארוואס האט ער ווירבלען מיט ישיבות איבער גאנץ
וואו ס'קומט אויס צו מישן 'קודש'
געוואלט ארויסגיין? ליטא ,ביז גאנץ ליטא איז געווארן
מיט 'חול' .אפטמאל טראכט מען:
אפשר לוינט זיך עס? אבער מיר האט דער הייליגער רבי ישכר איין שטיק פייער פון תורה.
דארפן וויסן :יעקב אבינו האט דוב געענטפערט :ווייל יעקב אבינו זאגט דער הייליגער חפץ חיים:
אונז שוין געלערנט ,אז אפילו ווען האט פארשטאנען אז ווען מ'איז "ווען מ'האלט זיך שטארק און
מ'איז מיט א מלאך ,אויב מ'איז צוזאמען מיט א עשו ,קען קיין ריינע מ'לאזט נישט נאך ,נאר מ'האלט זיך
לעבן עשו הרשע קען קיין גוטס תורה נישט ארויסקומען .ממילא געטריי צו די מסורה ,פארלירט מען
נישט ארויסקומען .דער הייליגער האט יעקב געזאגט פאר'ן מלאך: גארנישט -מ'פארדינט נאר!"
נצי"ב האט אונז אויסגעלערנט: "דא קען מען נישט לערנען" .אויב
אויב מ'מוז אריינמישן לימודי חול, מ'וויל מצליח זיין אין תורה און אין א לימוד פון פרשת השבוע
קען די וואלאזשינער ישיבה נישט עבודת השם ,טאר מען נישט לעבן
אין די וואכעדיגע סדרה
אינאיינעם מיט א עשו.
ממשיך זיין. געפינען מיר אין פסוק" :וַ ִ ּי ְתר ֲֹצצ ּו
דער אייבערשטער זאל העלפן נישט צו מישן "קודש" מיט ַה ָ ּבנִ ים ְ ּב ִק ְר ָ ּב ּה” .רש"י הקדוש
מיר זאלן זוכה זיין נאכצוגיין די טייטשט אז רבקה אמנו האט
"חול"
וועגן פון אונזערע הייליגע אבות געשפירט א געוואלדיגע צער
און רבי'ס .יעדער זאל זיך מחזק דאס האט מען געזען ביי די לידה .מער פון דעם ,ווען זי איז
זיין אז דער קודש זאל בלייבן דורכגעגאנגען די בתי מדרשים מעשה פון די וואלאזשינער ישיבה,
הייליג ,און בס"ד וועט מען זען נאר פון שם ועבר ,האט יעקב געוואלט און דאס זעט מען דורך אלע דורות
הצלחה ,אמן! ארויסגיין לערנען תורה ,און ווען זי -ווי אזוי אלע צדיקים זענען
פ+רדס ה+תור+ה 4
תפילה -חלק ב'
כח התפילה :יעדער תפילה ווערט געענטפערט
נישט ,און נאך פילע אזעלכע זאכן. קומט אויס ,אז ווען עס קומט תפילות אבות תקנום -דער
די אלע פראבלעמען שטאמען צום נושא פון תפילה ,דארפן מיר ענין פון פאררעכטן די תפילה
בעיקר פון איין נקודה :מען כאפט א געוואלדיגן 'תיקון' .מיר דארפן
נישט ווי אזוי תפילה ארבעט. אז עמיצער זאל אונז פאררעכטן, ווען מ'גייט אריין אין די סוגיא
ווען א מענטש וואלט געוואוסט עמיצער וואס זאל אונז ווייזן פון תפילה ,דער הייליגער נושא
אז ווען א איד דאווענט באקומט ער דעם וועג ,עמיצער וואס זאל אונז פון דאווענען צום אייבערשטן,
א טשעק הונדערט פראצענט צוריק קלאר מאכן וואס מיינט תפילה און ווייסן מיר אז ווען מ'קוקט אריין
אויפ'ן פלאץ ,וואלט קיינער נישט ווי אזוי תפילה ארבעט .דעריבער אין סדר בראשית און מ'לערנט די
געהאט א פראבלעם מיט'ן חשק זאגט די גמרא" :תפילות אבות פרשיות פון די אבות און די אמהות,
צום דאווענען אדער מיט כוונה תקנום". זעט מען ווי כמעט יעדער פסוק
ביים דאווענען .קיינער וואלט איז דורכגעווייקט מיט תפילות פון
די הייליגע אבות הקדושים
נישט געהאט קיין פראבלעם פון די אבות און די אמהות .מ'זעט ווי
האבן אונז פארראכטן ,זיי האבן
נישט האבן געדולד צו דאווענען, די אבות און די אמהות האבן אונז
אונז באלאכטן און אויסגעגראדט
און אוודאי וואלט מען נישט אוועקגעשטעלט אז דער יסוד פון
די וועג ווי אזוי אנצוקוקן תפילה.
געהאט קיין נסיון צו רעדן חלילה א איד איז תפילה און דאווענען.
זיי האבן אונז געוויזן ווי ווייט דער
ביים דאווענען .מיר רעדן נישט די גמרא זאגט אין ברכות (כו,
ווארט אויף תפילה ,און זיירבוש”ע ַ
נאר פון פלעצער וואו מען טאר האבן אונז אויך באלאכטן דעם וועג ב)" :תפילות ,אבות תקנום" .די
נישט רעדן על פי הלכה ,וואו עס ווי אזוי תפילה ארבעט. גמרא איז מסביר ,אז אברהם
איז אסור בתכלית האיסור ,נאר אבינו האט מתקן געווען תפילת
קומט אויס ,אויסער דעם וואס
אפילו אין פלעצער וואו מען מעג שחרית ,יצחק אבינו מנחה ,און
די הייליגע אבות הקדושים האבן
יא רעדן לויט'ן שלחן ערוך. יעקב אבינו די תפילה פון מעריב.
מייסד געווען שחרית ,מנחה
די קשיא שטעלט זיך אבער :עס
און מעריב ,האבן זיי אונז אויך
מען געפינט זיך יעצט אין א וואלט געדארפט שטיין "תפילות
באלאכטן דעם וועג ווי אזוי צו
וויכטיגן 'מיטינג' אבות יסדום" ,אז זיי האבן עס
דאווענען.
מייסד געווען .וואס איז דער לשון
יעדער פארשטייט אז אויב איך "תקנום"? "תקנום" איז דאך א
קלאפ יעצט אריין ביי אן עושר און די פראבלעמען מיט חשק און
לשון פון פאררעכטן.
איך זעץ זיך אוועק ביי אים אין כוונה אין דאווענען
דער תירוץ איז ,ווייל ווען מיר
אפיס ,ווייל איך דארף פון אים א מענטשן טרעפן ביי די דאווענען ,ווייסן מיר נישט ווי אזוי
טובה אז ער זאל מיר געבן א טשעק עבודה פון תפילה געוואלדיגע צו דאווענען .מיר פארשטייען
פון א האלב מיליאן דאלער אדער פראבלעמען :איינער האט א נישט די מדרגות און די מעלות
ער זאל מסכים זיין אריינצוגיין אין פראבלעם מיט'ן חשק התפילה, פון תפילה ,מיר פארשטייען נישט
א שותפות מיט מיר ,ווייסט יעדער איינער קען נישט מכוון זיין, די חשיבות פון דאווענען ,און
איינער אז מען הייבט דעמאלטס איינער איז אינגאנצן אויסגעלאשן מיר פארשטייען נישט ווי ווייט
נישט אויף קיין טעלעפאן. ביי דעם נושא פון תפילה ,און א דער רבוש”ע זאגט (שה"ש ב ,יד):
פארוואס? צווייטער איז יא אנגעווארעמט, "ה ְׁש ִמ ֵיענִ י ֶאת קוֹ לֵ ְך ִּכי קוֹ לֵ ְך ָע ֵרב
ַ
ווייל מען געפינט זיך יעצט אין אבער ער איז געווארן מיואש ו ַּמ ְר ַאיִ ך נָ ֶאה" -ווי שטארק דער ְ
א וויכטיגן 'מיטינג' .וויבאלד דער ווייל ער האט געזען לויט זיין שכל רבוש”ע ווארט צו הערן אונזער
מיטינג איז א ספק ספיקא צי דער החיצוני אז די תפילות ארבעטן זיס קול.
5 פ+רדס ה+תור+ה
געוואויר ווערן אז תפילה העלפט עושר וועט וועלן ווערן דיין שותף ,מיליאנען דאלערס ,פאלט אים
אויפן פלאץ .איינמאל דאס שלאס אבער וויבאלד עס איז דא א צד אז נישט ביי צו רעדן צו קיינעם!...
ווערט אויפגעמאכט ,ווערט א נייע ער וועט דיר געבן דעם "יא" ,פאלט
וועלט. דער פראבלעם און דער דיר ניטאמאל ביי קיין הוה אמינא
פאר מיר גייען ווייטער ,דארפן פתרון אויפצוהייבן א טעלעפאן אדער
מיר וויסן אז הגם מיר גייען יעצט רעדן צו א צווייטן.
לאמיר דא צוזאמנעמען די
ווייזן און ארומרעדן ווי חז"ל זאגן נקודה ,וואס דער פראבלעם איז
אונז קלאר אז תפילה העלפט אויפן דער מלך מלכי המלכים
און וואס דער פתרון איז.
פלאץ ,דארפן מיר אבער וויסן אז ווארט צו הערן אונזער קול ַ
דער פראבלעם איז ,ווי מיר
דאווענען דארף מען געשמאק,
להבדיל אלף אלפי הבדלות ,האבן אוועקגעשטעלט ,אז
מיט א ברען און מיט כוונה .מען
וואס דאס מויל קען נישט רעדן ,מענטשן זענען נישט קלאר וואס
דארף אויפשטיין פארטאגס פאר א
דער מוח נישט טראכטן און דאס דאווענען איז ,און בעיקר האלטן
הכנה לתפילה ,אן קיין שום שייכות הארץ נישט פילן:
מענטשן אז ווען מען דאווענט
צו דעם גאנצן שמועס וואס מיר
דער מלך מלכי המלכים הקדוש באקומט מען נישט קיין טשעק
גייען יעצט רעדן. ווארט צו הערן אונזער פונעם רבוש”ע אויפ'ן פלאץ. ברוך הוא ַ
נעשה ונשמע -פאלגן דעם דער פתרון ,די לעזונג צום תפילה!
אייבערשטן העכערן שכל און ביי די תפילה וואס דו פראבלעם ,איז ווען א מענטש
דאווענסט ,זאלסטו זיין הונדערט ווערט געוואויר אז דער רבוש”ע
די סיבה דערפאר איז ווייל פראצענט פארזיכערט :יעדע שיקט אונז יא א טשעק אויפ'ן
"בנים אתם לה' אלוקיכם" -מיר תפילה וואס דו דאווענסט ,יעדע פלאץ .און מיר גייען יעצט
זענען קינדער פונעם אייבערשטן. ווארט ,יעדע אות ,אפילו די אויסגעפינען וואו דער באנק איז,
מיר זענען געשטאנען ביים בארג מחשבות פון דאווענען -אלעס און וועלכע נומערן מען דארף
סיני ביי מתן תורה און מיר האבן דריקן כדי ארויסצונעמען דאס ווערט געהערט.
מקבל געווען די תורה מיט די מיר זאגן סוף שמונה עשרה :געלט און דעם טשעק וואס דער
ווערטער "נעשה ונשמע". "יהיו לרצון אמרי פי" ,רבוש”ע ,רבוש”ע האט אונז יעצט געשיקט.
'נעשה' טייטש 'טון' -אפילו איינמאל דאס איז קלאר ,וועט איך בעט דיך אז עס זאל נתרצה
אויב איך פארשטיי נישט .און ווערן וואס איך האב געדאווענט ,דער מענטש האבן א חשק צום
נאכדעם 'ונשמע' -נאכדעם וועל "והגיון לבי לפניך" ,רבוש”ע ,אפילו דאווענען .ער וועט אויפשטיין
איך הערן און נאכדעם וועל איך די הגיון לבי ,די זאכן וואס זענען פארטאגס לערנען פארן דאווענען
פארשטיין' .ונשמע' איז א לשון באהאלטן אין מיין הארץ ,ווערן אלס א הכנה לתפילה ,ער וועט
"כי ׁשֹ ֵמ ַע ַע ְב ֶ ּד ָך" (שמואל א ג ,ט),
פון ִּ האבן א קביעות אין א חסידיש אויך נתקבל ביים אייבערשטן.
דאס הייסט :איך פארשטיי וואס דו דער רבוש”ע ווארט צו הערן ספר אדער א מוסר ספר פארן
רעדסט. אונזער תפילה ,ער נעמט אונזער דאווענען ,און ער וועט לערנען
"וַ ִ ּי ְׁש ַמע יִ ְתרוֹ " מיינט נישט תפילה און הערט עס אויס מיט'ן נאכן דאווענען מיט די טלית
נאר אז ער האט געהערט ,נאר ער גרעסטן נחת רוח וואס איז נאר און תפילין ,אזוי ווי עס האבן זיך
האט פארשטאנען ,ווי רש"י זאגט: דא .דאס גרעסטע וואס מיר קענען געפירט אלע ערליכע אידן בכל
"מה שמועה שמע ובא" -ער האט פארשאפן פאר'ן אייבערשטן איז הדורות .עס וועט ווערן א גאנץ
נישט בלויז געהערט ,נאר ער האט ווען מיר דאווענען צו אים ,און ער אנדערע מצב.
פארשטאנען עפעס טיף. ענטפערט עס אויפ'ן פלאץ.
די ידיעה אז תפילה העלפט
אידישע קינדער האבן ביי מתן אויב אזוי ,וואס איז בכלל די הוה
אויפ'ן פלאץ
תורה געזאגט 'נעשה' -קודם טוען אמינא צו רעדן ביים דאווענען?
מיר ,אפילו אויב מיר פארשטייען אבער ווי מיר האבן געשמועסט, עס קומט ניטאמאל אריין אין
נישט; נאכדעם 'ונשמע' -נאכדעם באטראכט ,אפילו אין די פלעצער דארפן מיר דא קלאר ווערן וואס
וועלן מיר פארשטיין און מיר וועלן וואו עס איז מותר .א מענטש תפילה איז; און ווי מיר האבן
זיך מעמיק זיין .צומאל פארשטייט וואס באקומט צוריק טשעקס פון פריער געזאגט ,דארף מען בעיקר
פ+רדס ה+תור+ה 6
עס שטייט אלזא אין די גמרא מיינט אז ער האט זיך געפעדערט מען און צומאל פארשטייט מען
אז פון דעם פסוק לערנט מען און זיך מזרז געווען .אברהם אבינו נישט .צומאל בלייבט עס א 'חק',
ארויס אז אברהם אבינו האט מתקן "אל ַה ָּמקוֹ ם ֲא ׁ ֶשר איז געגאנגען ֶ צומאל א 'הלכה למשה מסיני',
געווען תפילת שחרית ,וויבאלד ָע ַמד ׁ ָשם ֶאת ּ ְפנֵ י ה'" ,צו דעם ארט אדער א 'גזירת הכתוב' .צומאל
עס שטייט "וַ ַ ּי ׁ ְש ֵּכם ַא ְב ָר ָהם ַ ּב ּבֹ ֶקר" וואו ער איז שוין געשטאנען טעג וועט מען וויסן דעם הסבר נאך
-ער האט געדאווענט אינדערפרי, פריער .דאס טייטש אז ער האט הונדערט און צוואנציג זיסע
"א ֶׁשר ָע ַמד" מיינט דאווענען. און ֲ געהאט א ספעציעל פלאץ וואו ער לעכטיגע יארן ,און צומאל וועט
האט געדאווענט. מען אפילו אין גן-עדן נישט וויסן;
די קשיא :איז אברהם די גמרא אין מסכת ברכות (ו ,א) מען וועט עס אפשר וויסן ביי
אבינו'ס תפילה אויף סדום זאגט אז אברהם אבינו האט קובע תחיית המתים ,און עס זענען דא
געענטפערט געווארן? געווען א מקום לתפילתו. זאכן וואס אפילו ביי תחיית המתים
וועט מען נאך אלץ נישט וויסן.
דער הייליגער 'תפארת שלמה' די לשון הגמרא איז" :כל הקובע
זי"ע ,דער הייליגער מהרי"ד מקום לתפלתו ,אלקי אברהם מיר דארפן וויסן אז מיר
מבעלזא זי"ע ,און נאך צדיקים, בעזרו" .מען ניצט דעם אויסדרוק זענען אידישע קינדער און מיר
מוטשענען זיך דא מיט א "אלקי אברהם" ווייל אברהם פאלגן דעם אייבערשטן .אז דער
מורא'דיגע קשיא: אבינו איז דער וואס האט אונז רבוש”ע האט אונז געהייסן טון
מגלה געווען ,מתקן געווען און עפעס ,פאלגן מיר ,אפילו אויב מיר
אויב מען קוקט אריין אין די
באלויכטן דעם וועג ווי אזוי צו פארשטייען נישט די סיבות און די
פרשה וואו דער פסוק שטייט,
דאווענען ,נעמליך אז מען זאל טעמים.
זעט מען אז דער פסוק געפינט זיך
אינדערמיט פון די גאנצע פרשה האבן א קביעות'דיג פלאץ .ווי עס דאס איז א יסוד אין די גאנצע
ווי סדום ווערט איבערגעקערט. איז מבואר אין די ראשונים און תורה און אין אלע מצוות ,און
די פסוקים פארדעם רעדן ווי אין שולחן ערוך ,ווען א מענטש אזוי אויך ביי דעם ענין פון
סדום ווערט איבערגעקערט ,און האט א קביעות'דיג פלאץ ,האט ער תפילה .אבער פונדעסטוועגן,
די פסוקים נאכדעם רעדן אויך ווי מער ישוב הדעת צו מכוון זיין .אויב דא ביי תפילה האבן אונז חז"ל יא
סדום ווערט איבערגעקערט און אבער מען דאווענט איין טאג דא מגלה געווען אז תפילות ווערן
ווי לוט איז אנטלאפן מיט זיינע און איין טאג דארט ,איין טאג אין געענטפערט אויפן פלאץ .לאמיר
טעכטער .און פונקט אינדערמיט דעם בית המדרש און איין טאג אין אביסל אריינגיין אין דעם נושא.
שטייט דער פסוק אז אברהם אבינו אן אנדערן ,איז שווערער צו מכוון
האט מתקן געווען תפילת שחרית. זיין. אברהם אבינו און דער ענין
תפילה מיינט דאך אז איך די גמרא לערנט טאקע ארויס
פון קביעות מקום
דאווען צום אייבערשטן ,דער פון דא דעם ענין פון קביעות מקום מיר האבן פריער דערמאנט די
אייבערשטער הערט מיך אויס לתפילה .אבער די גמרא אין ברכות גמרא אז די אבות הקדושים האבן
און ענטפערט מיינע תפילות. (כו ,ב) זאגט נאך א זאך וואס מען מתקן געווען די תפילות .אברהם
אויב אזוי ,ווי אזוי קען מען דאס לערנט ארויס פון דעם פסוק :אז אבינו האט מתקן געווען תפילת
ארויסלערנען פון די תפילות וואס אברהם אבינו האט מתקן געווען שחרית .לאמיר זען אין פסוק פון
אברהם אבינו האט דא געדאווענט תפילת שחרית. וואו מען לערנט ארויס אז אברהם
ביי די פרשה פון סדום? מיר די גמרא זאגט :וויבאלד עס אבינו האט מתקן געווען תפילת
ווייסן דאך אז אברהם אבינו שטייט "וַ ַ ּי ׁ ְש ֵּכם ַא ְב ָר ָהם ַ ּב ּבֹ ֶקר שחרית.
האט דא געדאווענט א געוואלד ֶאל ַה ָּמקוֹ ם ֲא ֶׁשר ָע ַמד ׁ ָשם" ,וואס לאמיר אויפמאכן אין חומש
מיט תפילות ,און צום סוף איז "ע ַמד"? זאגט מיינט דאס ווארט ָ בראשית ,פרשת וירא (יט ,כז):
ער בפשטות נישט געענטפערט די גמרא" :אין עמידה אלא תפלה" "וַ ַ ּי ְׁש ֵּכם ַא ְב ָר ָהם ַ ּב ּבֹ ֶקר" .אברהם
געווארן! -עמידה מיינט דאווענען ,ווי אויפגעשטאנען איז אבינו
פון דא גייט מען ארויסלערנען עס שטייט (תהלים קו ,ל) " :וַ ַ ּי ֲעמֹד פארטאגס .די מפרשים זאגן
דעם ענין פון תפילה? ּ ִפנְ ָחס וַ יְ ַפ ֵּלל" ,אז פנחס האט זיך אז "וישכם" מיינט נישט דווקא
דאס איז דער מקור אז אברהם אוועקגעשטעלט דאווענען. אויפשטיין פון שלאף ,נאר עס
7 פ+רדס ה+תור+ה
שטייט אבער נישט אין די תורה, פופציג צדיקים; נאכדעם האט אבינו האט מתקן געווען תפילת
נאר אין די מדרשים .אבער דא, ער געדאווענט בזכות פערציג שחרית?
ווען עס קומט צו די פסוקים ,איז צדיקים ,און ער איז אלץ ווייטער לכאורה זאגט אונז דער פסוק
מען מורא'דיג מאריך. אראפגעגאנגען ,ביז דער רבוש”ע פון איין זייט תפילה ,אבער פון
די קשיא קען מען פרעגן האט אים געזאגט אז עס איז די אנדערע זייט ווייזט עס אז די
אויף נאך אסאך פרשיות אין די נישטא קיינער .די פסוקים זענען תפילה איז ח"ו נישט געענטפערט
תורה וואו די תורה איז מורא'דיג מורא'דיג מאריך אין די תפילות פון געווארן .אזוי פלעגט דער
מקצר .און דא ,ווען עס קומט צו אברהם אבינו. הייליגער מהרי"ד מבעלזא פרעגן.
דער פרשה פון תפילה ,איז דא אן לכאורה שטעלט זיך א
אריכות נפלא מאוד. מורא'דיגע קשיא :פארוואס איז די די תורה איז דוקא מאריך
לאמיר דא צולייגן די צווייטע תורה הקדושה דא אזוי מאריך? אין די פרשה און נישט אין
קשיא וואס מיר האבן פריער לאמיר גיין קוקן אנדערע אנדערע
געפרעגט :ועל כולם ,די תפילות פרשיות אין די תורה .לאמיר
עס קומט צו גיין דער הייליגער
וואס אברהם אבינו האט דא מתפלל נעמען דאס לעבן פון משה רבינו.
מען קוקט אריין אין די תורה און תפארת שלמה ,און דער הייליגער
געווען ,וואס ווערן אראפגעברענגט
עס שטייט כמעט גארנישט וועגן תפארת שלמה זאגט אונז דא א
באריכות נפלא ,זענען לכאורה
דעם לעבן פון משה רבינו .זיין הפלא'דיגן מהלך.
נישט געענטפערט געווארן?!
גאנצע לעבן פאנגט זיך אן ביי די נאר איידער איך זאג דעם מהלך
די ישועה פון לוט דורך אכציג יאר ווען ער קומט צוריק פונעם תפארת שלמה ,וועל איך
תפילה קיין מצרים .וואס איז געווען די מקדים זיין נאך א מהלך וואס איז
גאנצע אכציג יאר? זייער ענליך צום תפארת שלמה,
דער תירוץ איז: און ביידע תירוצים שטייען פונעם
מיר אלע ווייסן אז עס איז דא
עס איז יא געענטפערט געווארן! א 'ספר הישר' פון הייליגן רבינו אר"י הקדוש .דער ערשטער מהלך
יעדע תפילה וואס אברהם תם (לויט'ן חיד"א האט דאס רבינו זרחי'
איז געבויט אויף די ווערטער
אבינו האט דא געדאווענט איז מחבר געווען) מיט מדרשים וואס פונעם אר"י הקדוש ,און עס איז
געגאנגען לזכות אז לוט זאל קענען פארציילן אונז ווי אזוי משה געבויט אויף די ווערטער פונעם
ארויסנעמען זיינע טעכטער .לוט רבינו איז אויפגעברענגט געווארן הייליגן אלשיך הקדוש.
אליין האט זיך געקענט ראטעווען אין פאלאץ ,און פונקטליך אלע מיר ווייסן דאך ,אז ווען לוט
בזכות אברהם ,ווייל ער האט מעשיות וואס זענען דארט געשען; איז אנטלאפן פון סדום ,איז ער
משמש געווען אברהם .אבער זיינע ווי אזוי ער איז אויפגעצויגן געווארן נישט אנטלאפן בלויז אליין ,נאר
טעכטער? וואס האבן די טעכטער ביי פרעה ,מיט די מעשה פונעם מיט זיינע צוויי טעכטער וואס
געהאט מיט דעם געשעפט? טאץ פייער און דעם טאץ גאלד. האבן געהייסן 'עמון' און 'מואב'.
אברהם אבינו האט געדאווענט די מדרשים פארציילן פונקטליך און מיר ווייסן אז פון עמון ומואב
און געדאווענט ,און אזוי ווי זיינע ווי אזוי ער איז אנטלאפן ,ווי אזוי איז ארויסגעקומען דאס גרעסטע
תפילות האבן נישט גע'פועל'ט ער איז געגאנגען קיין מדין ,און פון כלל ישראל .פון מואב איז
פאר די מענטשן פון סדום ווייל עס ווי אזוי ער האט ארויסגענומען ארויסגעקומען די באבע רות ,עס
זענען נישט געווען קיין צדיקים, דעם שטעקן פון יתרו'ס חצר .אין איז ארויסגעקומען דוד בן ישי
האט דער רבוש”ע גענומען יעדע מדרש ווערט פארציילט אז ער איז עבדיך ,און עס איז ארויסגעקומען
תפילה און זי ארויפגעלייגט אויף געווען מלך כוש פאר יארן לאנג. נשמת משיח .און פון עמון איז
לוט'ס טעכטער ,אז זיי זאלן קענען דאס אלעס ווערט בכלל נישט ארויסגעקומען די מלכות בית דוד,
אנטלויפן. פארציילט אין די תורה הקדושה. מלכות שלמה.
לאמיר יעצט זען וואס לכאורה ,משה רבינו" ,רעיא לאמיר זיך דא אפשטעלן .ווען
איז ארויסגעקומען :עס איז מהימנא"" ,ולא קם נביא כמשה", אברהם אבינו האט געדאווענט
ארויסגעקומען מלכות בית דוד, וואלט מען דאך געדארפט וויסן אז סדום זאל געראטעוועט ווערן,
די גאנצע מלכות בית דוד .לאמיר זיין גאנצע יוגנט און ווי אזוי ער האט ער קודם געדאווענט אויף
זען וואס נאך איז ארויסגעקומען: איז אויפגעברענגט געווארן? עס פופציג ,אז עס זאל זיין בזכות די
פ+רדס ה+תור+ה 8
תפילה ,און ער דארף גלייבן אז זעסט נישט אז דיינע תפילות האבן משיח! נשמת משיח איז דא
דער אייבערשטער איז דער הכל נישט גע'פועל'ט? וואס האסטו דיך ארויסגעקומען .דערפאר איז די
יכול צו ענטפערן די תפילות. דא אזוי געמוטשעט? קוק אן ,סדום תורה הקדושה מאריך; די תורה
ביאור הדברים :אויב א מענטש איז איבערגעדרייט ,נע!" לכאורה וויל אונז לאזן הערן אז א תפילה
גייט דאווענען און ער פאנגט אן צו העלפט נישט קיין תפילה. פועל'ט שטענדיג.
האבן ספיקות צי מען הערט אויס אברהם אבינו האט אבער דווקא דא לערן איך ארויס
זיינע תפילות אדער צי זיי העלפן, נישט אויסגעהערט ,ער דאווענט תפילת שחרית .אינמיטן ווען סדום
איז זייער שווער צו דאווענען. ווייטער .זאגט דער פסוק :איך ווערט איבערגעדרייט ,שטייט דא
אבער אויב ער האט אמונה אז דער גיי דיך יעצט ענטפערן און א פסוק" :וַ ַ ּי ְׁש ֵּכם ַא ְב ָר ָהם ַ ּב ּבֹ ֶקר".
אייבערשטער הערט און ענטפערט פארענטפערן די קשיא וואס דער אברהם אבינו דאווענט מיט א
די תפילה ,דאווענט ער נאכדעם א יצר הרע האט דא געפרעגט. פעסטקייט :איך גיי דא מתקן זיין
תפילה ווי עס דארף צו זיין .אברהם ער פרעגט אברהם אבינו: תפילת שחרית ,און איך גיי ווייזן
אבינו " -תפילות אבות תקנום" - "וואס דאווענסטו? דו זעסט נישט פאר כלל ישראל איר זאלט נישט
זיי האבן אונז אוועקגעשטעלט ווי אלעס איז איבערגעדרייט?" מיינען אז תפילות העלפן נישט.
און באלאכטן דעם ריכטיגן וועג תפילות העלפן א געוואלד!
זאגט דער פסוק ווייטער:
ווי אזוי אנצוקוקן א תפילה :אז
"וַ יְ ִהי ְ ּב ַׁש ֵחת ֱאל ִֹקים ֶאת ָע ֵרי לאמיר יעצט זען דעם סדר
א תפילה ווערט געהאלפן אויפ'ן
ַה ִּכ ָּכר" ,בשעת דער רבוש”ע הפסוקים ,וואס איז הפלא ופלא.
פלאץ.
האט איבערגעדרייט גאנץ סדום, דער פסוק פארציילט אונז (בראשית
וואו איז די באנק? די באנק "וַ ִ ּיזְ ּכֹר ֱאל ִֹקים ֶאת ַא ְב ָר ָהם" -דער יט ,כד-ל) " :וַ ה' ִה ְמ ִטיר ַעל ְסדֹם וְ ַעל
איז אין הימל .ווען קען איך אייבערשטער געדענקט יעדע ֲעמ ָֹרה ָ ּג ְפ ִרית וָ ֵא ׁש ֵמ ֵאת ה' ִמן
ארויסנעמען די טשעקס? ווען תפילה " -וַ יְ ַׁש ַּלח ֶאת לוֹ ט ִמ ּתוֹ ְך ַה ׁ ּ ָש ָמיִ ם" .דער פסוק זאגט אז גאנץ
דו ווילסט .נאר דער רבוש”ע ַה ֲה ֵפכָ ה ַ ּב ֲהפ ְֹך ֶאת ֶה ָע ִרים ֲא ֶׁשר סדום האט זיך איבערגעדרייט.
זאגט" :פאלג מיך ,איך האב גוטע יָ ַׁשב ָ ּב ֵהן לוֹ ט" .דער אייבערשטער און נאכדעם שטייט ווייטער:
פלעצער וואו איך גיי איינלייגן האט געדענקט לוט און מען "וַ ַ ּי ֲהפ ְֹך ֶאת ֶה ָע ִרים ָה ֵאל וְ ֵאת ָּכל
דיינע תפילות" .ווער וויל נישט האט אים מציל געווען מיט זיינע ַה ִּכ ָּכר וְ ֵאת ָּכל י ׁ ְֹש ֵבי ֶה ָע ִרים וְ ֶצ ַמח
טראסטן דעם רבוש”ע ,דעם כל טעכטער .דער פסוק זאגט ָה ֲא ָד ָמה" -עס איז ממש גארנישט
יכול ,דעם היה הוה ויהיה ,אז ער ווייטער" :וַ ַ ּי ַעל לוֹ ט ִמצּ וֹ ַער וַ ֵ ּי ׁ ֶשב
זאל מסדר זיין די תפילות וואו זיי איבערגעבליבן.
ָ ּב ָהר ו ְּׁש ֵּתי ְבנ ָֹתיו ִע ּמוֹ " .און דערפון
זאלן גיין?... וואס שטייט נאכדעם? "וַ ַ ּי ְׁש ֵּכם
איז ארויסגעקומען עמון און
דער אייבערשטער זאל העלפן ַא ְב ָר ָהם ַ ּב ּבֹ ֶקר" .אברהם אבינו
מואב.
מיר זאלן זיך מחזק זיין ,און מיר "אל ַה ָּמקוֹ ם קומט אינדערפרי ֶ
זאלן לעבן מיט די קלארקייט אז אמונה און בטחון -דער ֲא ֶׁשר ָע ַמד ׁ ָשם" ,ער גייט צוריק
יעדעס מאל וואס איך דאווען ,בין דאווענען .דער פסוק זאגט
שליסל צו תפילה
איך א געהאלפענער. ווייטער ,אברהם אבינו גיט א
דאס איז א יסוד נורא אין קוק און ער זעט" :וַ ַ ּי ְׁש ֵקף ַעל ּ ְפנֵ י
איי ...איך האב עס נישט געזען
תפילה וואס מיר דארפן וויסן: ְסדֹם וַ ֲעמ ָֹרה וְ ַעל ָּכל ּ ְפנֵ י ֶא ֶרץ
פונקטליך אויף דער מינוט?
תפילה העלפט שטענדיג. ַה ִּכ ָּכר וַ ַ ּי ְרא וְ ִה ֵנּה ָעלָ ה ִקיטֹר ָה ָא ֶרץ
דו ביסט א געהאלפענער!
דער הייליגער 'דגל מחנה ְּכ ִקיטֹר ַה ִּכ ְב ָׁשן" ,ער זעט אז דאס
מען האט עס אוועקגעלייגט אין אפרים' זאגט בשם דעם הייליגן גאנצע פלאץ איז איבערגעדרייט.
א בעסערן פלאץ! בעש"ט הקדוש זי"ע ,אז כדי א איז דער ס"מ אנגעקומען צו
טראסט דעם אייבערשטן! מענטש זאל דאווענען ,דארף ער אברהם אבינו און אנגעהויבן צו
דער רבוש”ע ווייסט וואס איז האבן אמונה .ער דארף גלייבן פארדרייען א רעדל; ער האט
דאס בעסטע פאר אונז! אז דער אייבערשטער הערט די אנגעהויבן זאגן" :רבי אברהם ,דו
9 פ+רדס ה+תור+ה
די כח פון א סעקונדע
זריזות אין עבודת השם
אריין אין א מענטש אפילו נאר איז נאכאמאל געלאפן. דער פראבלעם" :מארגן"...
פאר "איין סעקונדע" ,און נאכדעם דער מדרש זאגט (מדרש רבה
קען ער -ה"י -חרוב מאכן דעם אסאך מאל שפירן מיר א
פרשה ס')" :מלמד שכל מעשיהם של
מענטש .ווען דו טוסט א זאך מיט מורא'דיגע ליכטיגקייט .צומאל
צדיקים במהירות" -צדיקים טוען
זריזות און שנעלקייט פאר צוויי ביי א שבת ,א יום טוב ,אדער ווען
אלעס מיט א שנעלקייט .אליעזר
סעקונדעס ,האסטו אין יענע צוויי מ'גייט צו א חתונה אדער סיי
האט זיך געזאגט" :רבקה טוט
סעקונדעס מונע געווען א גאנצע וועלכע א שמחה .בשעת מ'שפירט
חסד ,און נישט סתם חסד נאר מיט
קאטאסטראפע! די גרויסע ליכטיגקייט ,וויל מען
א שנעלקייט ,זי איז ראוי צו זיין די
דעמאלטס טוישן דאס לעבן .מ'וויל
א מענטש וויל כאפן א פליגער מאמע פון כלל ישראל” .לאמיר זיך
זיך נעמען לערנען און דאווענען
קיין ארץ הקודש; איינער וואס אביסל מתבונן זיין אין די פסוקים.
פלייסיג מיט א געוואלדיגן חשק.
איז אנגעקומען פינף סעקונדעס עס שטייט" :וַ ְּת ַמ ֵהר וַ ְּת ַער ַּכ ָ ּד ּה דעמאלטס וויל מען זיך טוישן,
פריער ,איז אריין אין פליגער, ֶאל ַה ׁ ּשֹ ֶקת" .זי האט זיך געיאגט, לוחם זיין מיט'ן יצר הרע ,און
אבער דער וואס איז אנגעקומען אראפגענומען דעם קריגל פון די איבערטוישן די גאנצע מציאות פון
פינף סעקונדעס שפעטער ,האט אקסלען און עס אריינגעגאסן אין דעם מענטש; דעמאלטס וויל מען
געטראפן א פארמאכטע טיר. דעם שוקת .לאמיר אריינטראכטן: בייקומען שלעכטע מידות.
איינמאל די טיר איז פארמאכט, ווי לאנג נעמט אראפצונעמען א
וואס איז אבער די פראבלעם?
איז שוין דערנאך... קריגל פון דעם אקסל ביז דעם
שוקת? פינף סעקונדעס .אויב מ'זאגט" :בסדר ,מארגן צופרי
למעשה :כאפן די התעוררות מ'טוט עס שנעל ,נעמט עס דריי וועל איך אנפאנגען ”...אבער ביז
און בויען דעם עתיד סעקונדעס. מיר וועקן זיך אויף די נעקסטע
צופרי ,איז די ליכטיגקייט שוין
מיר דארפן וויסן אז ווען פאר די דאזיגע צוויי סעקונדעס
לאנג אדורך .וואס דארפן מיר טון?
מ'האנדלט מיט מלחמת היצר, חילוק האט די תורה געזאגט מיר דארפן גראד אנפאנגען צו טון
זענען עטליכע סעקונדעס נישט "ותמהר" -אז זי האט זיך געאיילט? עפעס!
"נאר" עטליכע סעקונדעס ,עס פאר דעם זאגט דער מדרש
איז דער גאנצער חילוק צי מ'האט "מעשיהם של צדיקים במהירות"? מעשיהם של צדיקים
אריינגעלאזט דעם יצר הרע אדער אליעזר האט געכאפט א במהירות
מ'האט אים אויסגעשפארט! התפעלות פון צוויי סעקונדעס,
און צוליב דעם קען זי שוין זיין די מיר טרעפן ביי רבקה אמינו ,ווען
ווען א מענטש שפירט אן אליעזר האט געזוכט א כלה פאר
התעוררות שבת ,יום טוב ,ביי מאמע פון כלל ישראל?
יצחק אבינו -די מאמע פון כלל
א שמחה אדער ביי א קאפיטל דער תירוץ איז ,אז איינער וואס ישראל וואס גייט אויפשטעלן דאס
תהלים ,דארף ער גלייך נעמען די טוט זאכן מיט זריזות ,איז עס נישט אידישע פאלק -האט ער געזאגט:
התעוררות און מאכן א כלי; ער נאר די צוויי סעקונדעס -ער איז "רבוש"ע ,איך זוך איינעם וואס
דארף גלייך עפעס טון! אן אנדערע מענטש! עס איז אן איז א בעלת חסד" .ער האט געזען
אויב עס איז אינדערוואכן, אנדערע וועלט! ווי רבקה אמינו טוט געוואלדיגע
שרייב דיר אפ א קבלה קטנה .אויב עס ווייזט אז עבודת השם און חסד ,און נישט נאר דאס ,נאר זי
עס איז שבת אדער יום טוב ,זיי דיך חסד גייען דיר ָאן! טוט עס מיט א שנעלקייט .עס
מקבל עפעס וואס דו קענסט שוין דאס איז איין זאך .די צווייטע שטייט (בראשית כד ,כ) "וַ ְּת ַמ ֵהר" -זי
טוישן. זאך איז :דער יצר הרע קומט האט זיך געיאגט" ,וַ ָּת ָרץ עוֹ ד" -זי
פ+רדס ה+תור+ה 10
לעבן .עס גייט זיך אנפאנגען א ווי רבקה אמינו איז דעמאלטס שנעלקייט מיט וואס דו טוסט
נייער "אילן גדול" פאר דורי דורות געווארן די מאמע פון כלל ישראל עס ,אפילו עס האט נאר גענומען
פון גדולים בתורה וביראה! -אז דו גייסט טוישן דיין גאנץ איין סעקונדע ,מאכט דיר -פונקט
שבת קודש
די ספעציעלע קדושה און אימת שבת אויף יעדן איד
א שומר טאר נישט שלאפן. מציאות און א נייער מענטש. עם הארץ ,אימת שבת עליו
און אזוי וועט ער ווייטער קומט אויס ,אז שבת קודש זעען
די קדושה פון שבת קודש איז א
מסביר זיין אז דאס באלאנגט נאר מיר פון איין זייט אז יעדער היט
זאך וואס פון איין זייט היטן דאס
פאר געהויבענע אידן ,חסידים שבת ,ביז אזא מדרגה אז דער עם
גאנץ כלל ישראל ,כקטן כגדול.
ואנשי מעשה ,אבער נישט פאר הארץ באקומט א געוויסן פחד און
אים. ער גייט מעשר'ן זיינע פירות ,און עס איז באקאנט די לשון פונעם
ער ווערט באגלייבט צו זאגן אז זיי ירושלמי (דמאי ד ,א)" :עם הארץ,
דאס גייען מיר בעזרת השם
זענען גע’מעשר’ט. אימת שבת עליו” .דאס מיינט צו
לערנען ,אז דאס איז א גרויסער
זאגן ,אז א גאנצע וואך קען מען
טעות .מיר וועלן זען אז עס איז
דער טעות און ענווה פסולה נישט עסן ביים עם הארץ ,ווייל
"ככהן כעם" -פונעם כהן גדול ביזן
לגבי הרגשת שבת מען ווייסט נישט צי ער האט
פשוט'סטן מענטש .מיר האבן שוין
גע'מעשר'ט זיינע פירות ,און אויב
עטליכע מאל געשמועסט אז עס פון די אנדערע זייט ,אויב מען פרעגט אים איז ער נישט
עקזיסטירט נישט קיין "פשוט'ער מען וועט פרעגן א מענטש" :די באגלייבט.
איד" אין כלל ישראל ,ווייל יעדע קדושה פון שבת קודש ,די הרגשה
אלוק
ַ אידישע נשמה איז א 'חלק אבער ווען עס קומט שבת
פון די נשמה יתירה ,צו שפירן א קודש ,קומען דער רב פון שטאט
ממעל' און איז א בן מלך. דערהויבנקייט שבת -האלטסטו און אלע תלמידי חכמים צו גיין און
יעדער איד שפירט די נשמה אז דו ביסט אויף אזא מדרגה?" באטייליגן זיך ביי א קידוש פונעם
וועט ער גלייך אנהייבן מיט א עם הארץ ,און פרעגן אים" :ר' עם
יתירה לויט זיין מדרגה מהלך פון אן "ענווה פסולה" ...ער הארץ ,האט איר גע’מעשר’ט?" און
אבער אפילו לויט זיין מחשבה וועט זאגן אז דאס איז געמאכט ער ענטפערט "יא!" דעמאלטס
אז ער איז א פשוט'ער מענטש, פאר גרויסע מענטשן ,פאר גרויסע עסן אלע און פארלאזן זיך אויף
וועלן מיר זען פון קלארע חז"ל אידן און פאר עובדי ה'. אים פונקט ווי עס וואלט געווען
און פון די הייליגע צדיקים וואס אוודאי פארציילט מען אויף די פון די שטרענגסטע השגחה.
האבן גערעדט מיט א קלארקייט, פריערדיגע צדיקים און ערליכע פרעגט דער ירושלמי :וואס גייט
אז די הרגשה פון שבת קודש און אידן ווי אזוי זיי האבן געשפירט די דא פאר? ענטפערט דער ירושלמי,
די נשמה יתירה איז א "דבר השווה קדושה פון שבת .ער וועט אנהייבן אז "אימת שבת עליו" .שבת קודש
לכל נפש". פארציילן וואס עס איז מקובל ,אז קומט אראפ א ספעציעלע קדושה
ווי דער הייליגער 'סידורו של דער הייליגער 'באר מים חיים' זי"ע אויף דער וועלט און א נשמה
שבת' שרייבט ביים אנהייב ספר, איז געווען מיט א קאפ העכער יתירה אויף גאנץ כלל ישראל.
ווענדט עס זיך טאקע אין די שבת קודש ,אדער מעשיות פון אפילו אן עם הארץ ,וואס א גאנצע
מדרגה :יעדער איינער שפירט די צדיקים וואס האבן נישט געקענט וואך טאר איך נישט עסן ביי אים
נשמה יתירה און די דביקות אין שלאפן שבת ,ווייל א 'שומר שבת' צוליב א חשש פון טבל ,ווערט
שבת לויט זיין מדרגה .אוודאי דארף דאך אפהיטן דעם שבת ,און שבת קודש געטוישט צו א נייע
11 פ+רדס ה+תור+ה
די זעלבע תבלינים אין די פיש וואס גאנצע וואך. שפירט א צדיק ,א תלמיד חכם,
איך האב דיר געגעבן אינמיטן וואך, אדער א כולל יונגערמאן וואס
פונקט ווי אין די פיש וואס איך האב דער פראקטישער הארעוועט א גאנצע וואך ,דעם
עקספערימענט צו דערקענען דיר געגעבן אויף שבת”. שבת אויף א גאר הויכע מדרגה.
אבער אזוי שטעלט זיך דא א דעם טעם שבת און דער וואס האט נישט אזוי
שאלה :וואס גייט דא פאר? ווי געארבעט די גאנצע וואך ,וועט
אצינד וועלן מיר דאס ווייזן נישט שפירן שבת קודש פונקט
אזוי קען זיין אזא חילוק אין די
בחוש פאר יעדן מענטש ,ער זאל ווי דער תלמיד חכם אדער דער
מאכלים?
זיך אליין קענען איבערצייגן ווי יושב אוהל .אבער "לפום דרגא
דער סוד פונעם תבלין שבת אזוי ער שפירט שבת מעין עולם דיליה" ,לויט זיין דרגה ,וועט ער
הבא יעדע וואך מדי שבוע בשבוע.
אין די מאכלים שפירן אן 'אור טמיר ונעלם' וואס
יעדער איינער פאר זיך זאל זיין איז מעין עולם הבא ,וואס קיין
אויף דעם קומען אונז חז"ל אמת'דיג און מאכן אן אמת'ן חשבון שום גשמיות'דיגע זאך אויף דער
הנפש .ער זאל נעמען מאכלים -א מגלה זיין ,אז שבת קודש ווייזט וועלט קען זיך נישט גלייכן צו די
חלה מיט פיש מיט די אלע אנדערע דער רבוש”ע פאר יעדן איד הנאה פון די הייליגע קדושת שבת,
זאכן וואס ער עסט שבת קודש " -באשר הוא שם" -אפילו אויף זיין
די דביקות אינעם רבוש”ע און די
און זיך אראפזעצן אינמיטן די וואך פשוט'סטן מדרגה -אז דו האסט
קדושה פון די נשמה יתירה.
ביי נאכטמאל און עסן די חלה מיט א נשמה יתירה און א דביקות צום
די פיש און די טיבולים ...ער זאל גוט אייבערשטן. דער יסוד וואס מיר זאגן יעצט
איז מבואר זייער קלאר אינעם
עס גייט אזוי ווייט ,אז דיינע מעמיק זיין און מעיין זיין וואס ער
ספר סידורו של שבת דורכאויס
גשמיות'דיגע מאכלים באקומען שפירט ,און דאס פארצייכענען...
דעם גאנצן ספר ,און בפרט אין די
דערנאך שבת קודש פרייטאג אן אור רוחני מעין עולם הבא .ווי
הקדמה און אין די ערשטע פאר
צונאכטס ,בשעת ער עסט די עס איז מבואר אין זוהר הקדוש,
שערים .עס איז אויך מבואר אינעם
זעלבע חלה און פיש ,זאל ער זיך און אין חז"ל ווי מיר וועלן זען ,און
ספר 'מנוחה קדושה' פון א תלמיד
מתבונן זיין און פרובירן דערגיין ווי דער של"ה הקדוש איז מסביר,
פון רבי חיים וואלאזשינער זי"ע,
וואס ער שפירט .ווען ער וועט אז ווען מען קאכט לכבוד שבת
ווי אויך ווערט דאס ארומגערעדט
געדענקען ווי אזוי ער האט און מען זאגט די ווערטער "לכבוד
אין די ספרים פונעם הייליגן 'חפץ
געשפירט אינמיטן וואך ווען ער שבת" ,גייט אריין א קדושה אין
חיים' זי"ע ,וואו ער איז מסביר אז
האט געגעסן די זעלבע מאכלים ,דעם מאכל; די ווערטער "לכבוד
יעדע אידיש קינד שפירט שבת
וועט ער זען אז עס איז "כרחוק שבת" אליין טוישן די מאכלים.
קודש ,נאר יעדער לויט זיין דרגה.
מזרח ממערב" און אז דאס זענען ווען דו עסט די מאכלים שבת
קודש ,פילסטו א נייע טעם מעין אבער מיר דארפן וויסן ,אז ווען
צוויי אנדערע וועלטן.
עולם הבא. מיר זאגן אז יעדער איד שפירט
די שאלה איז :וואס גייט דא שבת קודש ,מיינען מיר נישט נאר
לאמיר זען ווי חז"ל פארציילן פאר? וואס איז דער חילוק?
אונז די גאנצע זאך וואס געשעט א 'מעין דמעין' אדער א מחשבה
דער מענטש וועט פרעגן זיין וואס איז אפגעטיילט פונעם
ביי יעדע אידיש קינד יעדן שבת
רעבעצין" :די חלה וואס דו האסט מענטש .אויב מען מיינט אז עס
קודש; מיר זען פון די הייליגע
מיר געגעבן אינמיטן וואך ,האסטו איז א מין הרגשה וואס מען דארף
חז"ל ווי זיי ברענגען דאס ארויס צו
אריינגעלייגט אנדערע מעל אסאך לערנען כדי צו פארשטיין
ווייזן ,אז יעדע אידיש קינד האט א
אדער אנדערע תבלינים?" וועט זי ווי אזוי מען שפירט עס ,איז דאס
קשר מיט שבת קודש.
ענטפערן" :ניין ,עס איז די זעלבע א טעות .מיר וועלן בעזר ה' מוכיח
די מעשה מיט אנטונינוס חלה”. זיין פון חז"ל און פון די ספרים
קיסר און רבי יהושע בן חנניה "די פיש וואס דו האסט מיר הקדושים אז יעדער איד איז טועם
געגעבן אינמיטן די וואך ,האסטו עס שבת קודש .אפילו א איד אויף דער
די גמרא אין מסכת שבת (קיט ,א) געקאכט אויף אן אנדערן אופן ווי דו פשוט'סטער מדרגה שפירט א
האסט עס געקאכט שבת?" וועט זי פארציילט: טעם שבת וואס ער שפירט נישט
"אמר לו קיסר לרבי יהושע בן זאגן" :ניין ,איך האב אריינגעלייגט ביי קיין שום גשמיות'דיגע זאך א
פ+רדס ה+תור+ה 12
אין די מאכלים. ווייסט אז די תלמידי חכמים זענען חנניה :מפני מה תבשיל של שבת
איך וועל נאכזאגן דעם לשון ארימעלייט וואס האבן קוים וואס ריחו נודף?" פארוואס האבן די
פונעם של"ה" :כל מה שקונה ומכין דורכצושטופן די וואך ,און דאך מאכלים פון שבת עפעס אזא
ומבשל לשבת ,יאמר :דבר זה אני זעט ער ווי זיי זענען זיך מתענג מורא'דיגן געשמאקן ריח? דער
קונה לכבוד שבת ,או מבשל לכבוד מיט די הייליגע לעכטיגע מאכלים קיסר איז אמאל געגאנגען צו רבי
שבת" .אלעס וואס מען קויפט אין פון שבת קודש .דער שמעק איז א יהושע בן חנניה אויף שבת קודש,
גראסערי -די פרוכט ,די ירקות, שמעק פון עולם הבא; די תלמידי ער האט געשמעקט די מאכלים
די פלייש -און אלעס וואס די חכמים וואס האבן קוים געלט צו און ער איז ממש ארויס פון די
פרוי קאכט ,זאל מען זאגן "לכבוד צאלן רענט יעדן חודש זענען זיך כלים...
שבת" .זאגט דער הייליגער של"ה מתענג מיט די מאכלי שבת ,און לאמיר זיך דא אפשטעלן.
ווייטער" :ואז מתפשטת הקדושה ער ,דער קייסער ,האט נישט קיין
מיר רעדן דא פון א קיסר אין
בזה התבשיל ,וריחו נודף מעין שייכות דערצו.
יענע צייטן ,ווי די גמרא זאגט אין
רוחני". דער קייסער איז ארויס פון די מסכת בכורות (ח ,ב) ביי די 'סבי
זאגט אבער דער הייליגער כלים פאר קנאה" .וואס גייט דא דבי אתונא' ,אז דער קיסר איז
של"ה הקדוש :די אמירה העלפט פאר?" פרעגט ער רבי יהושע בן געווען א ריזיגער מושל .ער האט
נאר "אלא אם כן משמר את חנניה" .איך האב נאך אזא שמעק אפילו געהאט א ווארט איבער
השבת" -נאר אויב מען היט שבת פון מאכלים אין מיין לעבן נישט די 'סבי דבי אתונא' ,דאס הייסט
כהלכתה .דעמאלטס "אמירה זו געהאט .עס זיצן דא תלמידי חכמים די גרעסטע חכמים פון די אומות
פועלת" ,און עס האט א השפעה וואס איך ווייס אז זיי האבן נישט העולם .מיר קענען זיך פארשטעלן
אויף די מאכלים. קיין געלט צו דעקן דעם חודש ,און אז דער רוימישער קיסר האט
זאגט דער הייליגער רבי יהושע דאך זענען זיי זיך אזוי מתענג .וואו געהאט אלעס וואס ער האט נאר
בן חנניה פארן קיסר" :איך האב בין איך אויף דער וועלט? ווי אזוי געוואלט ,ער האט געהאט אלע
א תבלין ,און דער תבלין הייסט קען איך אויך צוקומען דערצו?" גשמיות און תאוות שפלות לויט
שבת” .דאס הייסט ,מען היט שבת "אמר לו" -האט רבי יהושע זיין דמיון פונעם גוי'אישן קאפ.
קודש ,און מען זאגט ביים קויפן געזאגט פארן קייסער" :תבלין עס איז נישט געווען קיין מאכל
און קאכן "לכבוד שבת קודש". אחד יש לנו ושבת שמו" -מיר אויף דער וועלט וואס ער האט
אויך ווערט דאס האבן איין געוויסן תבלין וואס נישט געקענט באקומען ,און נישט
אראפגעברענגט להלכה אינעם רופט זיך 'שבת'" ,שאנו מטילין געווען קיין תבשיל וואס זיינע
מגן אברהם (סי' ר"ס) ,אין שולחן ערוך לתוכו" -וואס מיר לייגן אריין אין קעכערס האבן אים נישט געקענט
הרב און אינעם משנה ברורה ,אז די מאכלים" ,וריחו נודף" -און צושטעלן .אלעס וואס איז נאר
מען זאל זאגן "לכבוד שבת קודש". דערפאר איז דער ריח אזוי גוט, ארויף אויף זיין מחשבה ,האט דער
ממש מעין עולם הבא. רוימישער קייזער באקומען.
דער קיסר האט עס אבער נישט
פארשטאנען ריכטיג .ער האט זאגן "לכבוד שבת קודש" קומט ער יעצט אריין צום
געמיינט אז ווען רבי יהושע בן הייליגן רבי יהושע בן חנניה
פועל'ט שבת קודש ,און דער קייסער איז
חנניה זאגט אז עס איז דא א תבלין,
מיינט ער א געוויסע "ספייס" וואס שטייט אינעם הייליגן של"ה אינגאנצן פארגאפט! ער שמעקט
מען קען קויפן אין געשעפט .ער הקדוש :וואס מיינט "תבלין אחד די הייליגע חלות פון שבת ,ער
האט פארשטאנען אז מען קען יש לנו ושבת שמו"? שמעקט די הייליגע פיש ,ער
עס מסתמא נישט קויפן אין א זאגט דער של"ה (מסכת שבת ,פרק שמעקט דעם הייליגן חמין ,און
געהעריג געשעפט ,נאר מען דארף נר מצוה ,אות ל"א) -און דעם זעלבן ער איז אינגאנצן צעטומלט ...ער
פארן אין ווייטע לענדער עס צו מהלך זאגן אויך דער מהרש"א האט נאך אזא זאך אין זיין לעבן
ברענגען. (חידושי אגדות) און דער מהר"ל -אז קיינמאל נישט געהאט ,און ער
"אמר לו" -האט דער קיסר ווען א איד זאגט "איך קויף דעם גייט ממש ארויס פון די כלים...
געזאגט" :תן לנו הימנו" -געב מאכל לכבוד שבת" ,אדער ווען די דער קיסר קוקט זיך ארום און
מיר דערפון! וואו קויפט מען דעם פרוי קאכט און זאגט אז זי קאכט ער זעט ארום רבי יהושע בן חנניה
תבלין? איך פארשטיי אז מען לכבוד שבת ,גייט אריין א קדושה זיצן תלמידי חכמים .דער קיסר
13 פ+רדס ה+תור+ה
זען יעצט ,האט דער גוי'אישער יעדע שבת קודש צו טועם זיין א קויפט עס נישט אין א פשוט'ן
רוימישער קייזער ,וואס האט מאכל וואס א גוי האט נישט קיין געשעפט ,ווייל אויב יא ,וואלט
געקאסט אלע מאכלים שבעולם, שום שייכות דערצו. איך עס שוין לאנג געהאט אין מיין
געזאגט אז ער האט נאך קיינמאל און רבי יהושע בן חנניא זאגט: פאלאץ.
נישט געשמעקט אזא גוטן מאכל. עס איז טאקע אזוי ,אבער נאר דער הייליגער רבי יהושע בן
ווען מיר וועלן אריינטראכטן אין מיר אידישע קינדער זענען זוכה חנניא האט אים געזאגט" :כל
דעם ,וועט דאס זיין דער ערשטער דערצו .און דו ווייסט וועלכע המשמר את השבת מועיל לו" -
פתח וואס זאל אונז ברענגען צו אידישע קינדער קענען זוכה זיין? ווער עס היט שבת ,העלפן אים די
דער הכרה אז מיר אלע האבן יא א יעדער איינער! דו דארפסט נאר תבלינים; אבער ווער עס היט נישט
קשר צו שבת קודש און מיר אלע זיין א 'שומר שבת' .אויב דו היטסט שבת ,העלפן זיי אים נישט .דו,
שפירן יא די נשמה יתירה .ממילא, שבת ,און צוגאב צו דעם וועסטו קיסר ,ביסט א גוי ,דו קענסט נישט
לאמיר נישט בלייבן נאר ביי דעם, נאך זאגן "לכבוד שבת" ,וועט זוכה זיין צו דעם.
אריינגיין א קדושה אין דעם מאכל.
לאמיר גיין טיפער און העכער, אפילו דער גוי איז מעיד אויף
לאמיר אריינגיין פיל טיפער אין אריינגיין אין א העכערע אונזער קדושת שבת!
דעם ענין פון שבת קודש.
מדרגה פון עבודת השבת
אז דאס דאווענען זאל זיין א עס שטייט דא אין די הייליגע
לעכטיג דאווענען ,דאס לערנען די קדושה וועט אזוי שטארק גמרא א מורא'דיגע גילוי:
זאל זיין לעכטיג ,אויפשטיין שבת אריינגיין ,אז דער מאכל וועט א גוי ,א קיסר ,וואס האט געהאט
פארטאגס ,לערנען עטליכע שעה זיך שפירן 'מעין עולם הב'א -א אלע תאוות שפלות און האט טועם
שבת נאכמיטאג ,און אריינגיין אין רוחניות'דיגער טעם ,א טעם פון געווען יעדע סארט מאכל אויף די
שור הבר און לויתן( .מיר וועלן נאך זען וועלט! דער קיסר אין די צייטן פון
שבת קודש אז די סעודה זאל זיין א
ריכטיגע סעודה. וואס עס שטייט אין דעם הייליגן 'תורת חיים' ,אז רבי יהושע בן חנניא האט טועם
די חלה וואס מען עסט איז בבחינת טעם המן; די
געווען יעדע סארט עסן אויף דער
ווי מיר זאגן "סעודתא דמלכא", פיש וואס מען עסט איז א זכר צום לויתן וואס
וועלט ,אפילו כשר'ע מאכלים,
און ווי דער הייליגער זוהר הקדוש מען וועט עסן אין עולם הבא; די פלייש וואס
מען עסט איז א זכר צום שור הבר; און דער וויין ווייל אין זיין פאלאץ האט ער
זאגט ,אז אום שבת קודש פרייט
ביי קידוש איז א זכר צום יין המשומר .עס קומט געהאט קעכערס וואס האבן אים
מען זיך מיט די שכינה הקדושה - אויס ,אז אום שבת געפינען מיר זיך טאקע אין א געמוזט צושטעלן אלעס וואס ער
עס איז א חתונה מיט'ן אייבערשטן. מצב פון עולם הבא). האט נאר געוואלט .און דער קיסר
און אז עס איז א סעודת חתונה, אליין איז מעיד פאר רבי יהושע
דער אייבערשטער זאל העלפן,
דארף עס טאקע אויסזען ווי א בן חנניא ,אז אין זיין גאנץ לעבן
אז דורך דעם וואס מיר וועלן זיך
חתונה :סיי דאס עסן זאל מען האט ער נאך נישט טועם געווען
מתבונן זיין אז יעדע וואך האבן
עסן מיט א דרך ארץ ,און סיי די מיר ממש אזעלכע תענוגים פון א מאכל וואס שמעקט אזוי גוט ווי
סיפורי מעשיות ,די דברי תורה ,די מעין עולם הבא -די הרגשה און די דאס וואס געפינט זיך ביי אידישע
זמירות ותשבחות ,און די גאנצע הכרה אז יעדע וואך עסן מיר חלה, קינדער.
דערהויבנקייט פון די סעודת שבת פיש ,פלייש ,און דעם שבת'דיגן דאס טייטש ,דער גוי'אישער
זאלן אונז ברענגען צו א סאך א חמין ,וואס ווען איך עס דאס קיסר איז מודה און ער זאגט אונז
העכערע מדרגה. אינמיטן די וואך האט עס בכלל וואס עס טוט זיך ביי אונז אין די
א זיסע און לעכטיגע שבת! נישט דעם זעלבן טעם .ווי מיר שטובער! אז "מיר" האבן א זכיה
פ+רדס ה+תור+ה 14
די רייכע היסטאריע פונעם עיה"ק 'טבריא של מעלה' ,א
בליק אויף די צדיקים וואס האבן באלאכטן דעם ישוב ,און
די קדושי עליון וואס זענען דארט נטמן געווארן טבריא של מעלה
די מעשה פון דעם אר"י הקדוש און רבי חיים ויטאל
מיט די בארה של מרים
הקדוש" ,והיה עוסק בחיבור אחד אז רבי חיים ויטאל האט לכתחילה הקדמה
שחיבר על ספר הזוהר" .יענע בכלל נישט געוואוינט אין צפת,
צייט האט דער הייליגער רבי חיים נאר ער האט געוואוינט אין שטאט בעזה"י ,מיר גייען יעצט צו עיר
ויטאל געהאלטן אינמיטן שרייבן 'דמשק'. הקודש טבריא ,צו די כנרת ,וואו די
זיין אייגענעם חיבור אויף ספר 'בארה של מרים' איז דארטן נגנז
אין שבחי האר"י פרק ג'
הזוהר. געווארן.
פארציילט ער" :ובכל לילה היה
האריז"ל מביא נשמתו ומדבר רש"י הקדוש זאגט אין פרשת
"ויום אחד אמר בלבו" ,איין
עמו" .יעדע נאכט פלעגט דער חקת (כא ,כ) אויפ'ן פסוק "וְ נִ ׁ ְש ָק ָפה
טאג האט רבי חיים ויטאל מחליט
אר"י הקדוש נעמען די נשמה פון ַעל ּ ְפנֵ י ַהיְ ׁ ִשימֹן" ,ברענגט רש"י
געווען" :אקום נא ואילך לפני
רבי חיים ויטאל ,און ער פלעגט אראפ א מדרש תנחומא וואס
האר"י" ,איך וועל ארויפגיין קיין
רעדן מיט אים און לערנען מיט דארטן שטייט אזוי" :ונשקפה
ארץ הקודש ,קיין צפת צום אר"י
אים" .ואומר לו ,חכם רבי חיים, הבאר על פני הישימון ,שנגנזה
הק'" ,ואבקרני" ,און איך וועל אים
בימה של טבריא .והוא עומד על
באזוכן צו זען צי ער איז טאקע למה לא תבוא ללמוד?" פארוואס
הישימון" -דאס מיינט אז דער
אזוי ווי מען הערט אויף אים" .ויקם קומסטו נישט לערנען מיט מיר?
וואס גייט ארויף אויפ'ן בארג
וילך לצפת" ,און דעמאלטס איז ער "הלא תדע שאני באתי בעולם הזה
ישימון " -מביט ורואה כמין כברה
געגאנגען קיין צפת עיר הקודש. לתקן נשמתך" ,איך בין געקומען
בים ,והיא הבאר .כך דרש רבי
אויף דער וועלט מתקן צו זיין דיין
תנחומא" .אזוי שטייט אין מדרש
דער אר"י הק' איז געקומען נשמה" ,ולמסור לך רזין עילאין
תנחומא און אין נאך עטליכע
אויף דער וועלט נאר וועגן דחכמה" ,דיר איבערצוגעבן סודות
מדרשים.
רבי חיים ויטאל! התורה אשר לא נתגלה ביום
שנברא העולם ,וואס זענען נישט בס"ד גייען מיר יעצט פארציילן
(הקדמה אין ספר 'עמק המלך' נתגלה געווארן זינט די וועלט איז די באקאנטע מעשה ווי אזוי דער
שלישית אנהייב פרק ג) ,שרייבט ער באשאפן געווארן. הייליגער רבי חיים ויטאל האט
אזוי :ראש חודש אדר שנת של"א זוכה געווען דערצו .זיין רבי ,דער
"ובבוקר" ,אינדערפרי ווען רבי
האט דער הייליגער אר"י הקדוש אר"י הקדוש ,האט אים גענומען
חיים ויטאל איז אויפגעשטאנען,
געזאגט פאר רבי חיים ויטאל קיין טבריא און אים געגעבן צו
"היה קם רבי חיים ויטאל
אז אליהו הנביא האט זיך מגלה טרינקען פון די בארה של מרים .ווי
ומספר הדברים האלו לתלמידיו אויך וועלן מיר זעהן פון די ספרים
געווען צו אים .דער לשון דארטן ולחכמים" .רבי חיים ויטאל
איז" :שנתגלה אליו אליהו הנביא הק' ,אז מען האט געוואוסט פון
האט דאס פארציילט פאר זיינע דעם פלאץ; לכל הפחות בערך
זכור לטוב בציווי הקדוש ברוך הוא תלמידים און פאר די חכמים .רבי
במצרים ,ואמר לו שיעלה לארץ האט מען געוואוסט וואו דער
חיים ויטאל האט זיך אבער נישט פלאץ געפינט זיך.
ישראל בעיר הקודש צפת ,ושם צופיל וויסנדיג געמאכט פונעם
ילמוד סודות התורה עם רבי חיים חלום" ,כי היה מחזיק עצמו לחכם דער אר"י הק' בעט רבי חיים
ויטאל". ומקובל יותר מהאר"י" .רבי חיים ויטאל זאל קומען לערנען
האט דער אר"י הקדוש ווייטער ויטאל האט געהאלטן אז ער איז
מיט אים
געזאגט" :ואמר לי" ,ער האט מיר א גרעסערער תלמיד חכם און א
געזאגט" ,כי לא בא לדור בצפת גרעסערער מקובל פונעם אר"י אין ספר 'שבחי האר"י' שטייט
15 פ+רדס ה+תור+ה
הקדוש האט אים געעפנט ממש אלא בעבורי" ,נאר וועגן מיר .דאס אין שנת של"ג ,ה' אב ,איז דער
געוואלדיגע טירן" ,עד שנשאר טייטשט ,דער אר"י הקדוש האט הייליגער אר"י הקדוש נתבקש
רבי חיים ויטאל לפניו כשואל געוואוינט אין מצרים ,און יעצט געווארן לישיבה של מעלה( .כידוע
לפני האר"י" .רבי חיים ויטאל איז איז ער געקומען וואוינען קיין האט דער אר"י הקדוש אויך געלערנט מיט
געווארן א תלמיד פאר זיין רבי'ן. צפת .און ווען דער אר"י הקדוש אנדערע תלמידים ,ווי דער מהר"י סרוג ,רבי יוסף
מערבי ,ועוד ,אבער דאס איז א שמועס פאר זיך
דערנאך האט ער געפרעגט א איז שוין געווען אין צפת ,האט ער
אנגעהויבן רעדן מיט די נשמה פון ועוד חזון למועד).
דריטע מאמר אין זוהר הקדוש.
"השיב לו הרב ז"ל" ,האט דער עכ"פ ,דער הייליגער רבי חיים רבי חיים ויטאל יעדע נאכט ,בשעת
הייליגער אר"י הקדוש אים רבי חיים ויטאל איז נאך געווען אין ויטאל קומט יעצט קיין צפת און
געענטפערט און געזאגט" :עד כאן דמשק אין סיריע ,און ער האט אים ער וויל זען צי דער אר"י הקדוש
תחום שבת ,כי אינך ראוי לשמוע געבעטן :קום קיין צפת ,ווייל נאר איז טאקע אזוי גרויס.
יותר" .ביז אהער האב איך דיר וועגן דעם בין איך אהער געקומען.
געקענט מגלה זיין ,מער פון דעם דער אר"י הק' איז מגלה סודות
און דער אר"י הקדוש האט
קען איך דיר נישט מגלה זיין ווייל התורה פאר רבי חיים ויטאל דעמאלטס ווייטער געזאגט פאר
דו ביסט נאכנישט ראוי. פארציילט ווייטער דער רבי חיים ויטאל (פארשטייט זיך ,דער אר"י
הקדוש רעדט יעצט ווען רבי חיים ויטאל איז שבחי האר"י" :מיד בבואו הלך
רבי חיים ויטאל איז יושב שוין געווען ביי אים ,און ער זאגט אים)" :עיקר אצל האר"י" ,גלייך ווען ער איז
בתענית; דער אר"י הק' איז ביאתי בגלגול הזה לא היה אלא אנגעקומען קיין צפת איז ער
אים צוריק מקבל בעבורי" ,דער עיקר פארוואס איך געגאנגען צום אר"י הקדוש אים
ווען רבי חיים ויטאל האט דאס בין געקומען אין דעם גלגול איז אויסצופרובירן ווי אזוי ער וועט
געהערט" ,יצא מלפניו בפחי נפש, נאר "להשלים אותי" ,צו משלים מפרש זיין איין מאמר אין ספר
ונכנס לביתו" ,ער איז געגאנגען זיין די נשמה פון רבי חיים ויטאל ,הזוהר וואס איז אים שווער געווען
צו זיין הויז אין צפת וואס ער האט "ולא באתי לצורך עצמי כי לא הייתי צו פארשטיין .א שטיקל זוהר
געדינגען" ,ופשט בגדיו ולבש שק", צריך לבוא" .דער אר"י הקדוש האט הקדוש וואס איז זייער שווער.
ער האט אנגעטון א זאק" ,והשליך געזאגט אז ער אליין איז נישט "והוא כבר היה עומד על בוריו",
רבי חיים ויטאל האט עס שוין יא געקומען פאר זיך!
מלוא קומתו תוך האפר" ,און ער
האט זיך אינגאנצן ארומגענומען "גם אמר לי שלא היה מוטל עלי פארשטאנען ,און ער האט יעצט
מיט אש" ,וצעק ובכה בכיה גדולה". ללמד לשום אדם" ,בעצם וואלט געוואלט אויספרובירן דעם אר"י
ער האט געשריגן און געוויינט ער נישט געדארפט לערנען מיט הקדוש צי ער פארשטייט עס אויך.
צום הייליגן באשעפער" ,ויתפלל "כיון ששאל רבי חיים ויטאל קיינעם" ,זולתי אני לבדי ,ובהיות
אל ה'" ,ער האט געדאוונט צום שאני אלמוד לא יצטרך הוא המאמר ההוא ,אמר לו האריז"ל
אייבערשטן שיתנהו לחן ולחסד להתקיים בעולם הזה" .ער האט סודות גדולים הרמוזים באותם
בעיני הרב שימסור לו סתרי תורה. געזאגט פאר רבי חיים ויטאל אז עניינים" .דער אר"י הקדוש האט
"ובלילה ההיא לן בתענית ושק", ווען ער וועט ענדיגן לערנען מיט געזאגט פאר רבי חיים ויטאל
און יענע גאנצע נאכט איז ער אים ,דארף ער שוין נישט זיין דא סודות נוראים ,וואס רבי חיים
געווען עוסק בתעניתו ושקו. ויטאל האט ממש נישט געגלייבט. אויף דער וועלט.
"למחר" ,צומארגנס ,איז דער כידוע האט דער הייליגער "ויהי כשמעו נבהל" ,ווען רבי חיים
הייליגער רבי חיים ויטאל געקומען אר"י הקדוש געלערנט מיט רבי ויטאל האט געהערט די סודות
פארן הייליגן רבי'ן דער אר"י חיים ויטאל סך הכל א יאר מיט פונעם אר"י הקדוש איז ער געווארן
הקדוש" ,ונפל על פניו ונשק ידיו צען חדשים .דאס איז געווען די אזוי איבערגענומען" ,וכמעט שלא
ורגליו" ,ער איז געפאלן צו די פיס גאנצע קשר וואס רבי חיים ויטאל יצאה נשמתו" ,אז זיין נשמה איז
פונעם אר"י הקדוש און געקושט האט געהאט מיט'ן אר"י הקדוש .ממש ארויסגעגאנגען" .ושאל
זיינע הענט און פיס" .והתחיל דער אר"י הקדוש איז געווען אין לו עוד על מאמר אחר לידע מה
לבכות ולהתחנן לפניו" ,ער האט צפת קוים דריי יאר ,און ער האט יאמר לו" ,האט ער אים געפרעגט
אנגעהויבן צו וויינען און זיך בעטן געלערנט מיט רבי חיים ויטאל א נאך א מאמר הזוהר" ,ופתח הרב
ביי אים" :למען ה' אל תשובני ריקם יאר מיט צען חדשים ,און נאכדעם כמה פתחים של אורה" .דער אר"י
פ+רדס ה+תור+ה 16
ירושלמי (כלים ,פרק ט')" :אמר רבי וואס מיר גייען יעצט פארציילן ,אז מלפניך ואל תעזבני ואל תרחיקני
יוחנן (רבי יוחנן וואס איז געווען דער בעל ער האט אים געגעבן צו טרינקען ממך"" ,איך בעט דיך ,הייליגער
הירושלמי און ליגט אין טבריא) ,שאריה פון בארה של מרים. רבי ,דערווייטער מיך נישט און
רבנן ,והוא מכוון כנגד תרעא איידער מיר גייען ווייטער, נעם מיך אן אלס א תלמיד”.
מציעא” ,אז די בארה של מרים איז שטייט דא א מורא'דיגע זאך :ווען "אמר לו האר"י" ,האט דער
מכוון קעגן דעם מיטעלסטן טויער דער הייליגער אר"י הקדוש איז אר"י אים געזאגט" :היה מן הראוי
פון די אלטע שול פון סירונגין. געגאנגען קיין טבריא ,איז ער שלא לקבל אותך" ,בעצם וואלט
אין די צייטן פונעם אר"י געגאנגען מיט אלע תלמידים, איך דיך נישט געדארפט מקבל
הקדוש איז שוין נישט געווען קיין אבער דאס טרינקען פון בארה של זיין .פארוואס? "בעבור העיכוב
שול ,אבער די 'עמודים' זענען מרים וועלן מיר זען אז ער האט שנתעכבת מלבוא לפני זה שלש
נאך געבליבן .רבי חיים ויטאל נאר געגעבן פאר רבי חיים ויטאל. חדשים” .דאס טייטש ,דער אר"י
פארציילט אז די בארה של מרים לאמיר זען די מעשה אזוי ווי עס הקדוש האט זיך שוין געטראפן
איז געווען פונקט קעגן די עמודים. ווערט געברענגט אין 'פרי עץ חיים' מיט די נשמה פון רבי חיים ויטאל
דעמאלטס האט דער אר"י הקדוש (שער הנהגת הלימוד ,דף שס"א) .דארט ווען ער איז נאך געווען אין דמשק,
אפגעשטעלט די שיף" ,לקח הרב ברענגט דער מהר"ם פאפעריש און שוין דריי חדשים וואס ער בעט
ז"ל כלי אחד ומילא אותו מים מבין אראפ: אים ער זאל קומען ,אבער רבי
העמודים” ,ער האט אנגעפילט "כשהיה הרב ר' חיים בא אצל חיים ויטאל איז נישט געקומען.
א כלי מיט וואסער צווישן די הרב ללמוד הימנו זאת החכמה ,כל "אמנם" ,אבער" ,האפר ששמת
עמודים( .די ספרים הק' מוטשענען זיך צו מה שלמד ממנו היה שוכח ולא היה עליך בזה הלילה" ,וויבאלד
פארשטיין פונקטליך וואס דאס מיינט "מבין
יכול להשיג שום דבר” .דאס מיינט דו ביסט געגאנגען און זיך
העמודים" ,ועוד חזון למועד). זאק און אש, ארומגענומען מיט א ַ
צוויי זאכן :ערשטנס ,ער פלעגט
פאפעריש מהר"ם דער פארגעסן וואס דער אר"י הקדוש און האסט געדאוונט און געוויינט
פארציילט ווייטער וואס ער האט האט געלערנט מיט אים .און צום אייבערשטן א גאנצע נאכט,
מקבל געווען" :והיה משקה להרב צווייטנס ,אפילו בשעת'ן לערנען "היה לך שתזכה לזאת החכמה",
רבי חיים ז"ל” ,דער אר"י הקדוש אליין האט ער נישט געקענט משיג האסטו גע'פועל'ט אז איך זאל דיך
האט געגעבן פאר רבי חיים ויטאל זיין די טיפע ענינים און אריינגיין יא אננעמען אלס א תלמיד" .ולכן
צו טרינקען .מען דארף דא מדייק אין עומקו של דבר. אל תירא ואל תחת ,שלא אמנע
זיין אז רבי חיים ויטאל האט נישט ממך שום דבר של רזי תורה”.
"עד שהלכו שניהם יחד
אליין געטרונקען ,נאר דער אר"י לטבריא” ,ביז זיי זענען ביידע
הקדוש האט אים עס געגעבן. די נסיעה קיין טבריא און
געגאנגען קיין טבריא .ווי מיר
"ואמר לו :עכשיו תשיג החכמה האבן שוין געזאגט ,דער אר"י
דאס טרינקען פונעם באר
הרבה” ,יעצט וועסטו זוכה זיין צו הקדוש איז געגאנגען מיט אלע דער שבחי האר"י פארציילט
באקומען פיל חכמה" ,כי המים תלמידים ,אבער אינעם כנרת ווייטער ,אז רבי חיים ויטאל האט
ששתית הם מבארה של מרים”. אליין איז ער נאר געגאנגען מיט אנגעהויבן לערנען ביים הייליגן
און טאקע פון דעמאלטס אן האט רבי חיים ויטאל" .והרב ז"ל הוליך אר"י הקדוש.
רבי חיים ויטאל אנגעהויבן משיג לרב ר' חיים בתוך הים של טבריא
זיין די חכמה און אלעס געדענקט, פון יענעם טאג און ווייטער
בספינה קטנה שהיה שם” ,ער האט "ישב בין החברים" ,דער הייליגער
און דעמאלטס האט ער אנגעהויבן אים מיטגענומען אויף א קליין
אראפצושרייבן די אלע כתבי רבי חיים ויטאל איז געזעסן צווישן
שיפעלע" .וכשהיו הולכים בתוך אלע תלמידי האר"י ,אבער "והיה
האר"י וואס מיר האבן היינט. הים” ,ווען זיי זענען געפארן אינעם לומד ושוכח" ,ער פלעגט לערנען
ים" ,נגד עמודי בית הכנסת הישן", אבער גלייך פארגעסן .ביז איין
די ווערטער פונעם חיד"א: קעגן די עמודים פון די אלטע שול.
יגיעת התורה און סגולות טאג איז דער רבי געגאנגען מיט די
פאר מיר גייען ווייטער איז כדי חברים קיין טבריא .דער הייליגער
כדי צו פארשטיין די קשר פון צו ברענגען וואס מיר האבן שוין אר"י הקדוש איז געגאנגען מיט
'בארה של מרים' מיט 'סודות געשמועסט אין די פריערדיגע אלע תלמידים קיין טבריא ,און
התורה' ,וועלן מיר צוצייכענען די שיעורים אז עס שטייט אין דעמאלטס איז געשען די מעשה
17 פ+רדס ה+תור+ה
"דו האסט דאך געהאט אליהו השגות. ווערטער פון הייליגן חיד"א און
הנביא וואס האט כסדר געלערנט דאס איז א זאך וואס די וועלט אלשיך הקדוש וואס וועט אונז
מיט דיר ,ממילא ,אויב אזוי ,אוודאי ווייסט נישט ,ווייל די וועלט ווייסט באלייכטן די אויגן און די מעשה
האסטו זוכה געווען צו די השגות”. נאר פון די מעשה פון בארה של פון דעם אר"י הקדוש און רבי חיים
האט אים דער אר"י הקדוש מרים ,אבער דעם שטיקל חיד"א ויטאל.
געענטפערט" :עס איז נישט ווייסט מען נישט ...וואס דער דער הייליגער חיד"א ברענגט
ריכטיג .איך האב געהארעוועט און חיד"א וויל אונז דא מגלה זיין איז, אראפ די אויבענדערמאנטע
געהארעוועט ביז'ן סוף ,מיט ממש אז דו זאלסט נישט מיינען אז מיט מעשה אז דער הייליגער רבי חיים
מסירות נפש און יגיעה 'עד קצה "סתם סגולות" וועסטו זוכה זיין צו ויטאל ,נאכדעם וואס ער האט
האחרון' .און ערשט נאכדעם וואס די גרעסטע השגות אין תורה. געטרונקען פון בארה של מרים,
איך האב געמיינט אז איך פארשטיי האט ער זוכה געווען צו די אלע
דעם פשט ,האט זיך אליהו הנביא דער געוואלדיגע יגיעת התורה גרויסע השגות .שרייבט אבער
מגלה געווען צו מיר און מיר פונעם אר"י הקדוש ביז'ן זוכה דער חיד"א" :ובצירוף נשמתו
געזאגט צי איך האב יא מכוון זיין צו השגות העליונה והרב הקדוש המלמדו
געווען דעם ריכטיגן פשט אדער להועיל זכותו יגן עלינו" .דאס
נישט .אבער נישט אז אליהו הנביא מיר וועלן דא צוצייכענען די טייטש אז מען זאל נישט מיינען
איז געקומען מיר אויסלערנען דעם ווערטער פונעם הייליגן אר"י אז בלויז דורכ'ן טרינקען פון בארה
פשט פון פאראויס”. הקדוש אין 'שער רוח הקודש' (דף של מרים איז מען שוין זוכה צו די
עס איז א טעות צו מיינען אז לו) ,און אזוי אויך אין 'פרי עץ חיים' גרעסטע השגות אין תורה און דא
די גאנצע השגות פונעם הייליגן (שער הנהגת הלימוד) ,וואו מען זעט האט זיך אלעס געענדיגט.
אר"י הקדוש און די סודות התורה דארט דעם ענין פון יגיעת התורה.
אויף דעם איז געקומען דער
זענען אים אנגעקומען גרינג. וזה לשון קדשו פון רבי חיים הייליגער חיד"א און געזאגט:
דאס איז נישט ריכטיג .דער אר"י ויטאל" :שאלתי למורי ז"ל" -איך זאלסט וויסן אז דער הייליגער
הקדוש איז אונז מגלה אז ער האב געפרעגט מיין הייליגן רבי'ן, רבי חיים ויטאל האט געהאט א
האט געהארעוועט ביז'ן סוף ,און דעם הייליגן אר"י הקדוש" :ממה גרויסע נשמה וואס ער האט זייער
דער גילוי אליהו הנביא איז בלויז זכה להשיג חכמה הזאת כל כך שטארק געהארעוועט דערויף ,און
געווען צו באשטעטיגן צי ער האט נפלאה?" -פון וואו האט ער זוכה צוליב דעם האט ער זוכה געווען צו
מכוון געווען לאמיתה של תורה. געווען צו אזא הייליגע חכמה מיט זיין א תלמיד פונעם אר"י הקדוש.
דאס זענען די ווערטער וואס אזעלכע געוואלדיגע השגות מער און צוליב דעם וואס ער האט
ער זאגט דא פאר רבי חיים ויטאל: ווי דער גאנצער דור? געהארעוועט און זוכה געווען זיך
"והיו אומרים לו שעדיין לא השיג "ואמר" -האט מיר מיין מקדש צו זיין מיט זיין הייליגער
היטב ,ואז היה מעמיק יותר” .אליהו הייליגער רבי געענטפערט" :שהיה נשמה ,דאס צוזאמען מיט'ן
הנביא האט זיך מגלה געווען צו טורח להבין את לשון הזוהר שבוע טרינקען די וואסער פון בארה של
אים און אים געזאגט אז ער האט או שבועיים" -איך האב מיך מרים ,האט אים געברענגט צו די
נאכנישט משיג געווען די ריכטיגע געמוטשעט אויף א שטיקל זוהר השגות.
השגה אין יענעם יסוד אין זוהר א וואך אדער צוויי וואכן" ,והיו ער לייגט צו אז דאס איז נאך
הקדוש .איז דער אר"י הקדוש אומרים לו שעדיין לא השיג היטב" אלץ נישט גענוג ...נאר ווייל ער
דעמאלטס געגאנגען און זיך נאך -און פון הימל האט מען אים מגלה האט געהאט אזא הייליגן רבי'ן ווי
מער מעמיק געווען "עד שהיה געווען (און אין א צווייט פלאץ שרייבט רבי דער אר"י הקדוש ,איז די יגיעת
מבין המאמר על בוריו” .און בזכות חיים ויטאל אז דאס איז געווען 'אליהו הנביא') התורה און די געוואלדיגע עבודת
די יגיעת התורה האט מען אים פון אז איך האב נאכנישט גענוג משיג הקודש וואס ער האט געארבעט
הימל געעפנט די מעיינות החכמה. געווען. מיט זיין נשמה ,בצירוף דעם וואס
"אמת שטרחתם אבל לא לאמיר מסביר זיין וואס דא ער האט געהאט אזא הייליגן רבי'ן
שטייט :דער הייליגער רבי חיים און דאס וואס ער האט געטרונקען
כמוני"...
ויטאל האט אמאל געפרעגט זיין פון בארה של מרים ,דאס אלעס
זאגט ווייטער רבי חיים ויטאל: הייליגן רבי'ן ,דעם אר"י הקדוש: אינאיינעם האט אים געגעבן די
פ+רדס ה+תור+ה 18
אויסערגעוויינליכע עבודה אין "והשיב לי" -האט דער אר"י "ושאלתי לו ,הלא גם הרמ"ק ואני
זיין הייליגער נשמה .און דאס איז הקדוש געענטפערט" :אמת טרחתי הרבה?" דער הייליגער
געווען בצירוף צו דעם וואס ער שטרחתם" ,עס איז אמת אז איר רמ"ק ,וואס איז געווען דער רבי
האט געלערנט ביים הייליגן אר"י האט געהארעוועט אין לערנען ,ווי פונעם אר"י הקדוש ,האט דאך
די גמרא זאגט אין מסכת מגילה (דף מחבר געווען ספרים וואס זענען
הקדוש ,און ערשט "נאכדעם"
ו ,ב)" :יגעת ומצאת תאמין ,לא יגעת העכער פונעם אנושישן שכל .עס
וואס ער האט געטרונקען פון
ומצאת אל תאמין"; דאס איז זיכער איז שווער צו פארשטיין ווי אזוי
בארה של מרים האט ער זוכה אז אן יגיעה גייט עס נישט .אבער,
געווען צו די אלע השגות ,און דער הייליגער רמ"ק האט געשריבן
האט דער הייליגער אר"י הקדוש און משיג געווען אזוי פיל -דער
ער האט דעמאלטס אנגעהויבן געזאגט" ,אבל לא כמוני" -למעשה 'ספר הפרדס' ,דער 'ספר אלימה',
צו פארשטיין די טיפע ווערטער האב איך געהארעוועט נאך מער
און נאך ספרים וואס זענען ממש
פון זיין הייליגן רבי'ן ,דער אר"י פון ענק" ,ויש לי סמך בדברי רז"ל:
אן א שיעור.
הקדוש. מרבה ישיבה מרבה חכמה".
קומט אויס ,אז ווען מיר האט רבי חיים ויטאל געפרעגט:
בס"ד אינעם קומענדיגן גליון דער הייליגער רמ"ק האט זיך דאך
וועלן מיר זעהן די ווערטער פונעם גייען דא דערציילן די מעשה
ווי אזוי דער הייליגער רבי חיים אויך געהארעוועט אין תורה,
הייליגן אלשיך הקדוש -וואס איז און רבי חיים ויטאל האט אויך
ויטאל האט זוכה געווען אז דער
געווען א תלמיד פונעם הייליגן געזאגט אויף זיך אליין אז ער
אר"י הקדוש זאל אים געבן צו
אר"י הקדוש און דער רבי פונעם טרינקען פון בארה של מרים ,און האט געהארעוועט א געוואלד,
הייליגן רבי חיים ויטאל -וואס ער דעמאלטס האט ער זוכה געווען "ולא זכינו לזה" -מיר האבן אבער
איז אויך מבאר די קשר צווישן די צו זיינע הויכע השגות ,דארף מען נישט זוכה געווען צו די השגות
'בארה של מרים' מיט 'השגות און וויסן אז דאס איז געקומען מיט א וואס דער אר"י הקדוש האט זוכה
סודות התורה' געוואלדיגע יגיעת התורה און אן געווען.
19 פ+רדס ה+תור+ה
