gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar

שבוע: תולדות (2026-11-09)

ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‬ ‫בס"ד‬ ‫תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות‬ ‫פ' תולדות‬ ‫שנת תשפ"ז לפ"ק‬ ‫גליון פ"א‬ ‫אמרים יקרים ופנינים‬ ‫נחמדים על הפרשה‬ ‫טיב החיים‬ ‫יאמר אדם אי אפשי בבשר חזיר אלא יאמר אפשי‬ ‫מעלת עבודת ה' מתוך מלחמת היצר‬ ‫בבשר חזיר אבל מה אעשה התורה אסרתה‪.‬‬ ‫ואלה תולדות יצחק בן אברהם אברהם‬ ‫(פ' ראה)‬ ‫וכתב בספה"ק ישמח משה‬ ‫הוליד את יצחק‪ .‬פירש"י לאחר‬ ‫להכריע ביניהם‪ ,‬כי אלו ואלו דברי‬ ‫שקרא הקב"ה שמו אברהם אחר כך הוליד את‬ ‫אלקים חיים‪ ,‬דהנה ודאי מתחילת העבודה‬ ‫יצחק‪ .‬וראוי להבין למאי משמיענו הכתוב כאן‬ ‫עיקר החשיבות הוא במה שהיצר מצוי בו‬ ‫ענין זה דלאחר שקרא הקב"ה שמו אברהם‬ ‫להכשילו‪ ,‬והוא עומד נגדו במלחמה לכבשו‪ ,‬כי‬ ‫הוליד את יצחק‪.‬‬ ‫אם נטבע כן מבטן אין יתרון לעבודה זו וצדיק‬ ‫מה פעל‪ ,‬אבל כשכבש את יצרו ונצחו במלחמה‬ ‫ואפ"ל דהנה נחלקו הקדמונים בדרכי העבודה‬ ‫בחזקה כל כך עד שכבשו לגמרי להפכו לטוב‪,‬‬ ‫איזה מהם עדיף‪ ,‬אם המתאוה ומתגבר‬ ‫עדיף הוא מהלוחם כל ימיו‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫על יצרו‪ ,‬אם האינו מתאוה כלל‪ .‬דעת הרמב"ם‬ ‫(בשמונה פרקים) דמי שאינו מתאוה כלל‪ ,‬ואין לו‬ ‫אמנם לאו כל אדם זוכה לכך להגיע בסוף‬ ‫שום נטיה אל הרע הוא עדיף‪ ,‬כי הוא השלם‬ ‫עבודתו להפוך את יצרו לטוב‪ ,‬כי לא‬ ‫במדותיו ובתכונתו‪ ,‬וכמו שמצינו אצל אברהם‬ ‫נאמרו דברים אלו רק לבני עליה שהם מועטים‪,‬‬ ‫אבינו שהפכו לטוב כענין שנאמר (נחמיה ט ח)‬ ‫אבל המוני העם יש להם מלחמה במשך כל ימי‬ ‫ומצאת את לבבו נאמן לפניך (ירושלמי ברכות פ"ט‬ ‫חייהם עם יצר הרע האורב עליהם תמיד‪ ,‬ודברי‬ ‫ה"ה)‪ .‬וכמו שאמר דוד המלך עליו השלום (תהלים‬ ‫חיזוק נפלאים מצינו על כך בספה"ק ליקוטי‬ ‫קט כב) ולבי חלל בקרבי‪ .‬אבל חלקו עליו‪ ,‬כי‬ ‫אמרים תניא (פרק כז) לענין הרהורים רעים‬ ‫אדרבא המתגבר עדיף שעושה לכבוד קונו‪ ,‬מה‬ ‫ותאוות רעות שנופלות במחשבתו של אדם‪ ,‬כי‬ ‫שאין כן מי שטבעו כך במה עובד אדוניו‪ .‬והביאו‬ ‫בכל דחיה ודחיה שמדחהו ממחשבתו אתכפיא‬ ‫ראיה ממה שאמרו חז"ל (ספרא‪ ,‬תו"כ קדושים) אל‬ ‫והם עדיין לא הגיעו למעלת השלימות וזקוקים‬ ‫סטרא אחרא לתתא‪ ,‬ובאתערותא דלתתא‬ ‫להתגבר תמיד על יצרם‪ ,‬הרי אמרו (אבות פ"ה‬ ‫אתערותא דלעילא ואתכפיא סטרא אחרא‬ ‫מי"ח) משה זכה וזיכה את הרבים זכות הרבים‬ ‫דלעילא‪ ,‬וכמו שהפליג בזוהר הקדוש (תרומה דף‬ ‫תלוי בו‪ .‬ואם כן יחשב לו כאילו גם הוא עובד‬ ‫קכח‪ ):‬בגודל נחת רוח לפניו ית' כד אתכפיא‬ ‫להשי"ת בבחינה זו שמתגבר על יצרו‪ ,‬כיון‬ ‫סטרא אחרא לתתא‪ ,‬דאסתלק יקרא דקוב"ה‬ ‫שמכוחו והשפעתו יש בידם ללחום ולהתגבר על‬ ‫לעילא על כולא יתיר משבחא אחרא‪ ,‬ואסתלקותא‬ ‫יצרם תמיד‪ ,‬נמצא כי אז יש בידו שתי המעלות‪,‬‬ ‫דא יתיר מכולא‪ .‬ולכן אל יפול לב אדם עליו‪ ,‬ולא‬ ‫שהוא עצמו מזוכך כל כך עד שאין לו עוד שום‬ ‫ירע לבבו מאד‪ ,‬גם אם יהיה כן כל ימיו במלחמה‬ ‫נטיה לרע ושום התגברות היצר‪ ,‬ומאידך נחשב לו‬ ‫זו‪ ,‬כי אולי לכך נברא וזאת עבודתו לאכפיא לס"א‬ ‫כאילו עובד את בוראו על ידי התגברות על יצר‬ ‫תמיד‪ .‬ושני מיני נחת רוח יש לפניו ית' למעלה‪,‬‬ ‫הרע‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫אחת מביטול הס"א לגמרי ואתהפכא ממרירו‬ ‫למתקא ומחשוכא לנהורא על ידי הצדיקים‪,‬‬ ‫ובכן י"ל דזו כוונת דברי רש"י‪ ,‬לאחר שקרא‬ ‫והשנית כד אתכפיא הס"א בעודה בתקפה‬ ‫הקב"ה שמו אברהם אחר כך הוליד את‬ ‫וגבורתה ומגביה עצמה כנשר ומשם מורידה ה'‬ ‫יצחק‪ ,‬דהנה בקרא כתיב ושמת שמו אברהם‬ ‫באתערותא דלתתא על ידי הבינונים‪ .‬וזה שאמר‬ ‫ומצאת את לבבו נאמן לפניך‪ ,‬והיינו שאז כאשר‬ ‫הכתוב ועשה לי מטעמים כאשר אהבתי‪,‬‬ ‫קרא הקב"ה את שמו אברהם אז הפך את יצרו‬ ‫מטעמים לשון רבים‪ ,‬שני מיני נחת רוח‪ ,‬והוא‬ ‫לטוב והשליטו הקב"ה ביצרו‪ ,‬וכדחזינן בפירש"י‬ ‫מאמר השכינה לבניה כללות ישראל כדפירש‬ ‫על הפסוק (לעיל יז א) התהלך לפני והיה תמים‪,‬‬ ‫בתיקונים (דף נא‪ ,).‬וכמו שבמטעמים גשמיים‬ ‫עכשיו אתה חסר ה' אברים‪ ,‬ב' עינים ב' אזנים‬ ‫דרך משל יש שני מיני מעדנים אחד ממאכלים‬ ‫וראש הגויה‪ ,‬אוסיף לך אות על שמך‪ ,‬ויהיו מנין‬ ‫ערבים ומתוקים‪ ,‬והשני מדברים חריפים או‬ ‫אותיותיך רמ"ח כמנין איבריך‪ .‬ומכיון שלא היה‬ ‫חמוצים רק שהם מתובלים ומתוקנים היטב עד‬ ‫לו אז שום התגברות היצר כי הפכו לטוב לגמרי‪,‬‬ ‫שנעשו מעדנים להשיב הנפש‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫לכאורה היה חסר לו המעלה של התגברות על‬ ‫יצר הרע‪ ,‬דלית נהורא אלא דנפיק מגו חשוכא‪,‬‬ ‫ולפי זה מקשה מרן רביה"ק זי"ע בטיב לבב‬ ‫ולכן לאחר שקרא הקב"ה שמו אברהם והשליטו‬ ‫(פ' חיי שרה) כי אמנם לבסוף עדיף להגיע‬ ‫ביצרו‪ ,‬אז הוליד את יצחק‪ ,‬ויצחק עמד אז‬ ‫לבחינה זו שלא יהיה לו עוד שום התגברות היצר‪,‬‬ ‫בהתחלת עבודתו וממילא עוד היה לו מלחמת‬ ‫מכל מקום הרי סוכ"ס חסר לו אז מעלת העבודה‬ ‫היצר‪ ,‬ומכיון שאברהם אבינו הדריכו בדרך ה'‬ ‫הזאת הבאה על ידי תוקף התגברות היצר‪ ,‬שיש‬ ‫להתגבר על יצר הרע בעבור כבוד קונו‪ ,‬נחשב‬ ‫לה חשיבות גדול שמתגבר בעבור כבוד קונו‪ ,‬ואם‬ ‫לאברהם כאילו עבד את בוראו מתוך התגברות‬ ‫כן הרי נמצא לכאורה דבהגיע האדם אל שלימותו‬ ‫היצר‪ ,‬והיו לו שתי המעלות גם יחד‪.‬‬ ‫מגרעות ניתן לו וחסר לו העבודה החשובה הזו‪,‬‬ ‫ולמה יגרע זאת מצדיק‪ .‬אכן על ידי שהצדיק דולה‬ ‫ומשקה מתורתו לאחרים‪ ,‬והם נפעלים מכוחו‪,‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ב‬ ‫ליעקב לברכו בחלקו הצפון בטובות העולם הבא‬ ‫על ההתגברות נגד נסיונות מצד בעלי‬ ‫כאשר יאתה לו‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫בחירה יש שכר גם בהאי עלמא‬ ‫ויתרוצצו הבנים בקרבה ותאמר אם כן למה‬ ‫ולפי זה לכאורה קשה איך בא יעקב אבינו‬ ‫זה אנכי ותלך לדרוש את ה'‪.‬‬ ‫במרמה ליקח את הברכות מיד יצחק‪ ,‬אם‬ ‫פירש"י שהיו מתרוצצים זה עם זה ומריבים בנחלת‬ ‫באמת היו מגיעים הברכות לחלקו של עשו מכיון‬ ‫שני עולמות‪ .‬וראוי להבין שהרי על כרחך שעשו‬ ‫שנטל את עולם הזה לחלקו‪ .‬ואפ"ל על פי מה‬ ‫היה חפץ בעולם הזה ויעקב היה רוצה בעולם הבא‪,‬‬ ‫שכתב בישמח משה בפרשתן כי לכאורה כיון‬ ‫ואם כן מריבה ורציצה זו למה‪ ,‬גם יש להבין מדוע‬ ‫שיעקב נולד בטוב והיה מפרכס מבטן אמו‬ ‫דוקא במעי אמם היו מתרוצצים על הדבר‪.‬‬ ‫לפתחי בתי כנסיות‪ ,‬ועשו נולד ברע והיה‬ ‫מפרכס מבטן אמו לפתחי עבודה זרה‪ ,‬אם כן‬ ‫ב) ויחרד יצחק חרדה גדלה עד מאד ויאמר מי‬ ‫לכאורה משולל הבחירה מהם‪ .‬אך מכיון שהיו‬ ‫אפוא הוא הצד ציד ויבא לי ואוכל‬ ‫אחים תאומים בבטן אמם ויש להם התערבות‪,‬‬ ‫מכל בטרם תבוא ואברכהו גם ברוך יהיה‪.‬‬ ‫אם כן עשו בנטותו לרע בחשקות נמרץ מושך‬ ‫פירש"י שלא תאמר אילולי שרימה יעקב לאביו לא‬ ‫את יעקב עמו‪ ,‬וההיפך ביעקב‪ ,‬ואם כן יצטרך כל‬ ‫נטל את הברכות‪ ,‬לכך הסכים וברכו מדעתו‪ .‬ויש‬ ‫אחד להתגבר בגבורתו ובחירתו למען יעמוד‬ ‫להבין דאם מעיקרא סבר יצחק שיש ליתן את‬ ‫בשלו‪ ,‬ואם כן שניהם בעלי בחירה‪ ,‬שלזה גבורת‬ ‫הברכות לעשו‪ ,‬מה נשתנה דעתו כאן לברך את‬ ‫בחירתו מחמת זה ולזה מחמת זה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫יעקב‪ ,‬ולכאורה מעיקרא מאי קסבר ולבסוף מאי‬ ‫קסבר‪.‬‬ ‫והנה חידש מרן רביה"ק זי"ע בדברי יואל (פ'‬ ‫עקב עמוד סז) כי אף על פי דקיימא לן‬ ‫ונראה עפ"י מה שכתב האלשיך הקדוש‬ ‫(קידושין לט‪ ):‬ששכר מצוה בהאי עלמא ליכא‪ ,‬מכל‬ ‫בפרשתן‪ ,‬בטעם מה שרצה יצחק אבינו‬ ‫מקום אם עומדים לנגד האדם מסיתים ומדיחים‬ ‫ליתן את הברכות לעשו‪ ,‬כי להיות שאמרו חז"ל‬ ‫בעלי בחירה ומלעיגים על עבודתו‪ ,‬והוא סובל‬ ‫(תנא דבי אליהו זוטא פי"ט) שיעקב ועשו חלקו‬ ‫הצער והיסורים ואינו נתפתה מהם‪ ,‬על זה מגיע‬ ‫בנחלת שני עולמות‪ ,‬ויעקב נטל לחלקו העולם הבא‬ ‫לו שכר גם בעולם הזה‪ ,‬כי השי"ת ברא את האדם‬ ‫ועשו העולם הזה‪ .‬ויצחק אבינו ידע כי יעקב בחר‬ ‫שיהיה לו נסיונות בעבודתו רק מן היצר הרע‪,‬‬ ‫לו יה‪ ,‬לקיים תורה ומצות אשר המה טוב העולם‬ ‫והיצר מסית כל אחד רק כפי שיש ביכלתו לעמוד‬ ‫הבא‪ ,‬ועשו אין לו בו חלק‪ ,‬ולכן יקוב הדין את ההר‬ ‫נגדו‪ ,‬הגדול לפי גדלו והקטן לפי קטנו‪ ,‬כמו‬ ‫ולא ישיג איש גבול רעהו‪ ,‬וכמו שאין לעשו חלק‬ ‫שאמרו חז"ל (סוכה נב‪ ).‬כל הגדול מחבירו יצרו‬ ‫בעולם הבא‪ ,‬כן גם יעקב ישולל מטובות העולם‬ ‫גדול הימנו‪ ,‬כי אין הקב"ה בא בטרוניא עם‬ ‫הזה ומותריו‪ ,‬כי לא חלקו הוא‪ ,‬למען הנחילו עולם‬ ‫בריותיו‪ ,‬ונצטוה כן שילחום עם כל אחד כפי‬ ‫שכולו טוב בשלימות בכל מכל כל‪ .‬ולכן נתן את לבו‬ ‫תכונתו‪ ,‬אבל אדם המסית ומדיח הוא בעל בחירה‪,‬‬ ‫לברך את בניו איש אשר כברכתו‪ ,‬לעשו להנחילו‬ ‫ומבואר בזוהר הקדוש (וישב קפה‪ ).‬דזעירין אינון‬ ‫בטוב עולם הזה מטל השמים ומשמני הארץ ורוב‬ ‫דיכלין מלאישתזבא מבעלי בחירה‪ ,‬ומכיון שהוא‬ ‫דגן להיות גביר בעולם הזה כי הוא חלקו‪ ,‬ואחר כך‬ ‫ג‬ ‫תולדות תשפ"ז‬ ‫אך יצחק אבינו לא ידע מגודל רשעתו של עשו‪ ,‬כי‬ ‫בעל בחירה יש בידו להרע ולהסית אפילו נגד רצון‬ ‫העלימו ממנו זאת מן השמים כידוע‬ ‫הבוי"ת‪ ,‬דאין הקב"ה מונע הבחירה מבני אדם‪,‬‬ ‫מספה"ק‪ ,‬ולכן רצה ליתן את הברכות לעשו‪ ,‬כי לא‬ ‫ואם כן אפשר שיכביד ההסתה על האדם יותר‬ ‫ידע שיש לו ליעקב אבינו עבודה קשה זו לעמוד‬ ‫מכאשר ביכלתו לעמוד‪ .‬ומעתה כיון שמתגבר‬ ‫בנסיונות מצד בעלי בחירה‪ ,‬אך כאשר בא עשו אל‬ ‫האדם גם על בעלי בחירה יותר מאשר הושת עליו‬ ‫יצחק כתיב ויחרד יצחק חרדה גדולה‪ ,‬ופירש"י‬ ‫מן השמים‪ ,‬על זה מקבל שכר גם בהאי עלמא‪,‬‬ ‫ראה גהינם פתוחה מתחתיו‪ .‬ואז השיג את גודל‬ ‫עכ"ד‪.‬‬ ‫רשעותו של עשו‪ ,‬ולכן אמר גם ברוך יהיה והסכים‬ ‫ולפי זה י"ל דאכן יעקב ועשו חלקו בנחלת שני‬ ‫ובירך את יעקב מדעתו‪ ,‬דמכיון שיש לו תמיד‬ ‫עולמות‪ ,‬ויעקב נטל לחלקו עולם הבא ועשו‬ ‫מלחמה כבידה כזו‪ ,‬לעמוד בנסיונות מצד בעלי‬ ‫נטל לחלקו עולם הזה‪ ,‬וידע יעקב אבינו שאין לו‬ ‫בחירה‪ ,‬מצד היותו עם עשו במעי אמו‪ ,‬הרי מגיע‬ ‫חלק בנחלת עולם הזה‪ ,‬כי שכר מצוה בהאי עלמא‬ ‫לו שכרו אף בעולם הזה‪ ,‬ולכן גם ברוך יהיה‪.‬‬ ‫ליכא‪ .‬אך מכיון שהיתה לו ליעקב אבינו תמיד‬ ‫ומעתה מובן היטב מה שהיו מריבים במעי‬ ‫מלחמה כבידה עם עשו הרשע‪ ,‬שבכל פעם שנטה‬ ‫אמם ומתרוצצים זה עם זה בנחלת שני‬ ‫עשו לרע בחשקות נמרץ היה מושך את יעקב עמו‪,‬‬ ‫עולמות‪ ,‬כי טען יעקב אבינו שמכיון שהם ביחד‬ ‫באשר היה להם התערבות זה בזה‪ ,‬והיה צריך‬ ‫במעי אמם ויש להם התערבות‪ ,‬הרי תהיה לו‬ ‫יעקב אבינו להתגבר בגבורתו ובחירתו למען‬ ‫מלחמה כבידה מצד עשו‪ ,‬כדי שיוכל להתגבר‬ ‫יעמוד בשלו‪ ,‬הרי עמד בזה נגד נסיונות מצד בעלי‬ ‫בגבורתו ובחירתו למען יעמוד בשלו‪ ,‬ומכיון שיהיו‬ ‫בחירה‪ ,‬ואם כן מגיע לו שכר טוב אף בעולם הזה‪.‬‬ ‫לו נסיונות מצד בעלי בחירה‪ ,‬הרי לא רק עולם הבא‬ ‫ולכן שלחה אותו רבקה במרמה ליקח את הברכות‬ ‫מגיע לחלקו‪ ,‬אלא אף עולם הזה בדין הוא שתהיה‬ ‫תחת עשו‪ ,‬דמכיון שעמד בנסיונות שהיו לו מצד‬ ‫לו לחלקו‪ ,‬כי על ההתגברות נגד בעלי בחירה מגיע‬ ‫עשו הרשע שהוא בעל בחירה‪ ,‬מגיע לו שכרו‬ ‫שכר גם בהאי עלמא‪.‬‬ ‫וחלקו אף בעולם הזה‪.‬‬ ‫עץ חיי"ם הוא למחזיקים בה ותומכיה מאושר‬ ‫על הטוב יזכר אלו שהששתתפו בהוצאת הגליון‬ ‫מו"ה יואל ברב"צ יאקאבאוויטש הי"ו‬ ‫לרגל שמחת אירוסי בנו למזל טוב‬ ‫מו"ה משה יחזקאל שרגא לויפער הי"ו‬ ‫לרגל שמחת נישואי בנו למזל טוב‬ ‫מו"ה נפתלי יחזקאל שטערן הי"ו‬ ‫לרגל שמחת נישואי בנו החתן שלמה משה ני"ו למזל טוב‬ ‫מו"ה משה ברי"ח קרויס הי"ו‬ ‫מו"ה יואל ברוין הי"ו‬ ‫לרגל שמחת הולדת בתו למזל טוב‬ ‫לרגל שמחת הולדת בנו למזל טוב‬ ‫יתברכו ממעון הברכות ויזכו לראות רב נחת דקדושה עבג"צ‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ד‬ ‫יסודות נאמנים‬ ‫בעבודת החיים‬ ‫יסודי החיים‬ ‫פרק ג' (א)‬ ‫ויט שכמו לסבול‬ ‫אזוי ווייטער‪ ,‬דאס איז אלעס תלוי אין 'יגיעת‬ ‫א‪.‬‬ ‫התורה'‪ ,‬אבער טאמער עס איז נישט דא קיין‬ ‫מנוחה כי טוב‪:‬‬ ‫יגיעה‪ ,‬קומט מען נישט ָָאן צו די אלע סגולות‬ ‫וואס די תורה האט אין זיך; ווי חכמינו ז"ל זאגן‬ ‫מען דארף לערנען מיט‬ ‫(מגילה ו‪" :).‬אם יאמר לך אדם יגעתי ומצאתי‬ ‫א יגיעה און אוועקגעבן‬ ‫תאמין לא יגעתי ומצאתי אל תאמין" ‪ -‬אויב א‬ ‫דעם 'בקשת המנוחה'‬ ‫מענטש וויל דיר איינרעדן אז אים איז געלונגען‬ ‫צו דערגרייכן צו די כוחות און סגולות התורה‪,‬‬ ‫ָָאן דעם וואס ער זאל זיך מוטשען‪ ,‬זאלסטו‬ ‫אלע ברכות און סגולות התורה‬ ‫זענען תלוי אין 'עמלים בתורה'‬ ‫אים נישט גלייבן! ווייל עס איז נישט דא אזא‬ ‫מציאות אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫אין פרשת בחוקותי שטייט אויסגערעכנט‬ ‫ָָאן א שיעור מורא'דיגע ברכות וואס דער‬ ‫דורך באקוועמליכקייט קען‬ ‫אויבערשטער וועט געבן פארן לערנען און‬ ‫מען נישט קונה זיין תורה‬ ‫מקיים זיין די תורה‪ .‬אבער עס הייבט זיך ָָאן‬ ‫מיטן פסוק (ויקרא כו‪ ,‬ג) "אם בחוקותי תלכו"‪,‬‬ ‫עס זענען פארהאן צוויי חלקים אין 'יגיעת‬ ‫זאגט רש"י‪" :‬שתהיו עמלים בתורה" ‪ -‬איר‬ ‫התורה'‪ :‬די ערשטע זאך‪ ,‬איז פשוט דער ענין‬ ‫וועט זיך פלאגן אין תורה! עס שטייט נישט‬ ‫פון 'מיעוט תענוג' (אבות פ"ו מ"א)‪ ,‬וואס א‬ ‫דא 'שתהיו לומדי תורה' ‪ -‬מען וועט לערנען‬ ‫מענטש דארף מוותר זיין אויף די 'תענוגי עולם‬ ‫תורה‪ ,‬נאר 'שתהיו עמלים בתורה' ‪ -‬מען וועט‬ ‫הזה'‪ ,‬כדי ער זאל אנקומען צום ריכטיגן קנין‬ ‫הארעווען אין תורה‪ .‬זעט מען פון דעם‪ ,‬אז‬ ‫התורה; ווי עס שטייט אין מדרש תנחומא‬ ‫דוקא נאר דורך 'יגיעת התורה' קען מען זוכה זיין‬ ‫(פרשת נח)‪" :‬לא תמצא בארץ החיים ‪ -‬מי שיבקש‬ ‫צו אלע ברכות און סגולות וואס א 'לומד תורה'‬ ‫עונג העולם תאוה וגדולה וכבוד בעולם הזה"‬ ‫פארמאגט; ווי למשל דאס וואס חז"ל זאגן‬ ‫‪ -‬די תורה געפונט זיך נישט ביי אזא איינעם‬ ‫(קידושין ל‪ ):‬אז די תורה איז א 'תבלין' קעגן דעם‬ ‫וועלכער זוכט צו לעבן א באקוועם און‬ ‫יצר הרע‪ ,‬אדער דאס וואס חז"ל זאגן (ברכות‬ ‫געשמאק לעבן‪ ,‬און ער האלט זיך נישט ביים‬ ‫סד‪ ).‬אויפן פסוק (משלי ד‪ ,‬ח) "סלסלה ותרוממך"‬ ‫אנשטרענגען ‪ -‬וואס דאס איז בעצם די טבע פון‬ ‫‪ -‬אז די תורה הייבט אויף דעם מענטש‪ ,‬און‬ ‫א מענטש אז עס איז אים זייער שווער זיך צו‬ ‫ה‬ ‫תולדות תשפ"ז‬ ‫א מענטש ‪ -‬זאגט ער דארט‬ ‫טאמער איינער‬ ‫מוטשען און זיך אוועקגעבן‬ ‫‪ -‬איז דער 'יסוד העפר' דער‬ ‫פרובירט צו‬ ‫אויף תורה‪ .‬זאגט אבער‬ ‫לעבן אזא סארט‬ ‫שטארקסטער יסוד; ווי מען‬ ‫באקוועם לעבן‬ ‫דער מדרש‪ :‬טאמער איינער‬ ‫זאגט‪" :‬אדם יסודו מעפר"‬ ‫און ער האלט‬ ‫פרובירט צו לעבן אזא סארט‬ ‫(ער איז מסביר דארט די סיבה‬ ‫נישט ביים מוותר‬ ‫באקוועם לעבן און ער האלט‬ ‫דערצו‪ ,‬ווייל דער 'יסוד העפר'‬ ‫זיין אויף זיינע‬ ‫נישט ביים מוותר זיין אויף‬ ‫איז דער נידריגסטער יסוד פון‬ ‫באקוועמליכקייטן‬ ‫זיינע באקוועמליכקייטן ‪-‬‬ ‫אלע ד' יסודות‪ ,‬און דער תכלית‬ ‫‪ -‬איז נישט דא‬ ‫איז נישט דא קיין מציאות‬ ‫פון א מענטש איז צו אויפהייבן‬ ‫קיין מציאות אז‬ ‫אז ער זאל קענען זוכה זיין‬ ‫די גאנצע וועלט צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫ער זאל קענען‬ ‫צו זיין דבוק אין דער תורה‬ ‫דערפאר איז דער עיקר פון א‬ ‫זוכה זיין צו זיין‬ ‫הקדושה! 'לא תמצא בארץ‬ ‫מענטש דער 'יסוד העפר' ‪ -‬וואס‬ ‫דבוק אין דער‬ ‫החיים'‪ ,‬דער קען נישט זוכה‬ ‫תורה הקדושה!‬ ‫זיין צום כתרה של תורה!‬ ‫דאס איז דער נידריגסטער יסוד‪,‬‬ ‫'לא תמצא בארץ‬ ‫און ווען דער מענטש ווערט‬ ‫החיים'‪ ,‬דער קען‬ ‫נתעלה און גיבט זיך איבער פארן‬ ‫נישט זוכה זיין‬ ‫דער עיקר יגיעת‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬הייבט ער מיט זיך‬ ‫צום כתרה של‬ ‫התורה ‪ -‬זיך שטארקן‬ ‫אויף פוילקייט‬ ‫אויף די גאנצע בריאה פון אונטן‬ ‫תורה‬ ‫ביז אויבן)‪.‬‬ ‫כאטש יגיעת התורה איז‬ ‫עס איז באקאנט אז אלע‬ ‫כולל אין זיך אלע סארטן‬ ‫יסודות ברענגען שלעכטע מדות‪,‬‬ ‫שוועריגקייטן‪ ,‬וואס א מענטש גיבט‬ ‫'מים' ‪ -‬ברענגט תאוות‪' ,‬רוח' ‪ -‬ברענגט גאוה‪,‬‬ ‫אוועק פאר תורה אלע ערליי תענוגים און‬ ‫'אש' ‪ -‬ברענגט כעס‪ .‬און אודאי דארף טאקע‬ ‫תאוות‪ ,‬איז עס אבער דאס מערסטע נוגע כלפי‬ ‫א מענטש ארבעטן אויף אלע מדות רעות‪.‬‬ ‫דעם תענוג פון 'מנוחה' און עצלות‪ ,‬וואס א‬ ‫אבער דער עיקר מהות פון א מענטש איז‬ ‫מענטש האט נישט ליב צו ארבעטן צו שווער‪,‬‬ ‫דער 'יסוד העפר' וואס דאס מיינט‪' :‬בקשת‬ ‫ער וויל זיך אפרוען און זיין באקוועם‪ ,‬און אויף‬ ‫המנוחה' ‪ -‬ער האט ליב זיך אפצורוען‪.‬‬ ‫דעם איז בעיקר געזאגט געווארן דער 'שתהיו‬ ‫דאס זאגן חז"ל‪ :‬ווען א מענטש הרג'עט זיין‬ ‫עמלים בתורה'; ווי חכמינו ז"ל זאגן (ברכות סג‪:):‬‬ ‫'עצמיות' אויף תורה‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬ער גיבט‬ ‫"אין התורה מתקיימת אלא במי שממית 'עצמו'‬ ‫אוועק דעם 'יסוד העפר'‪ ,‬ער גיבט אוועק‬ ‫עליה" ‪ -‬די תורה האלט זיך נאר ביי איינעם‬ ‫דעם 'בקשת מנוחה' ‪ -‬וואס דאס איז זיין‬ ‫וועלכער גיבט אוועק דערויף זיין 'עצמיות'!‬ ‫'מהות' און 'עיקר יסוד'‪ ,‬וואס צוליב דעם‬ ‫וואס איז דאס דער 'עצמיות' פון א מענטש?!‬ ‫האט ער נישט ליב זיך אנצושטרענגען צו‬ ‫דאס איז די 'עצלות' און מנוחה! ווי עס שטייט‬ ‫שטארק ‪ -‬און ער טוט דאס פארקערטע‪ ,‬ער‬ ‫אין אור החיים הקדוש (בראשית ו‪ ,‬ה)‪ ,‬אז כאטש‬ ‫האלט שוין נאך צוויי דריי שעה לערנען‪ ,‬און‬ ‫וואס אלע נבראים זענען באשאפן געווארן‬ ‫זיין 'יסוד העפר' פארנעמט דאס שוין נישט‪,‬‬ ‫פון אלע פיר יסודות ‪ -‬האט אבער דאך יעדער‬ ‫און פונדעסטוועגן דאך גיבט ער זיך אוועק‬ ‫נברא א געוויסער יסוד וואס איז ביי אים‬ ‫שטארקער פון אלע אנדערע דריי יסודות‪ .‬ביי‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ו‬ ‫און עס גייט נאך לייכט‪ ,‬ביי איינעם איז עס די‬ ‫פארן באשעפער‪ ,‬דעמאלט וועט די תורה ווערן‬ ‫ערשטע האלבע שעה און ביי איינעם איז עס‬ ‫'נקנית'! ער וועט קונה זיין די תורה אויף א‬ ‫די ערשטע שעה‪ .‬אבער נאך וואס עס גייט דורך‬ ‫געוואלדיגן פארנעם‪.‬‬ ‫א שעה צוויי‪ ,‬פארלירט מען שוין דעם געדולד‪,‬‬ ‫עס איז שוין נישט אזוי באקוועם איינצוזיצן‪.‬‬ ‫עס איז דא א הייליג ווארט פון הרה"ק רבי‬ ‫דא הייבט זיך ָָאן דער מבחן‪ :‬טאמער דער‬ ‫מרדכי'לע מנאדבורנא זי"ע‪ ,‬אויפן פסוק אין‬ ‫מענטש שטעלט זיך אויף פון פלאץ‪ ,‬דרייט זיך‬ ‫פרשת ויחי וואס עס שטייט דארטן ביי יששכר‬ ‫ארום און כאפט א שמועס ‪ -‬איז א סימן אז ער‬ ‫(בראשית מט‪ ,‬טו)‪" :‬וירא מנוחה כי טוב ואת הארץ‬ ‫האט נישט קיין 'יגיעת התורה' און 'עמילות‬ ‫כי נעמה ויט שכמו לסבול" ‪ -‬ער האט גענייגט‬ ‫בתורה'! עס הייסט אפשר 'לימוד התורה'‪,‬‬ ‫זיין אקסל צו נעמען אויף זיך דעם עול תורה‪.‬‬ ‫ווייל יעדעס ווארט תורה הייסט סוף כל סוף‬ ‫לכאורה וואספארא שייכות האט דאס צום‬ ‫געלערנט‪ ,‬אבער 'עמל' איז דאס נישט! די‬ ‫אנהויב פסוק 'וירא מנוחה כי טוב'?! האט ער‬ ‫זעלבע זאך‪ ,‬טאמער א מענטש קען אפמאכן‬ ‫געטייטשט‪ :‬דער פסוק זאגט (ויקרא ג‪ ,‬טז)‪" :‬כל‬ ‫סתם אזוי א טאג‪" :‬היינט בין איך נישט אין דער‬ ‫חלב לה'" ‪ -‬די חלב פון די קרבנות גייט אויפן‬ ‫גיסטע און איך לערן נישט!"‪ .‬אדער למשל‪,‬‬ ‫מזבח פארן אויבערשטן‪ .‬דער פשט דערפון‬ ‫טאמער עס דוכט זיך אים אז אויפן אנדערן‬ ‫איז‪ ,‬ווייל א מענטש דארף אוועקגעבן פארן‬ ‫טיש שמועסט מען עפעס אן אינטערעסאנטע‬ ‫אויבערשטן דאס בעסטע וואס ער פארמאגט‪,‬‬ ‫נארישקייט‪ ,‬איז דאס שוין א סיבה פארוואס‬ ‫פארדעם ביי א קרבן דארף מען אוועקגעבן די‬ ‫מען מוז נישט יעצט לערנען‪ ,‬נאר ער הערט זיך‬ ‫חלב ‪ -‬וואס דאס איז די בעסטע פון די בהמה‪.‬‬ ‫צו און האלט מיט מיט יענער שמועס ‪ -‬דאס‬ ‫האט רבי מרדכי'לע געזאגט‪ :‬יששכר האט זיך‬ ‫אלעס האט נישט מיט 'עמל התורה'! עס איז‬ ‫מתבונן געווען‪" :‬וואס איז די בעסטע זאך וואס‬ ‫א סימן אז דער מענטש לערנט נאר ווילאנג‬ ‫איך האב‪ ,‬וואס דאס זאל איך קענען אוועקגעבן‬ ‫עס איז אים לייכט און געשמאק‪ ,‬אבער ער איז‬ ‫פארן אייבערשטן?!" אויף דעם איז געווען 'וירא‬ ‫נישט מסכים צו צושטעלן אביסל 'עמל'‪ ,‬זיך צו‬ ‫מנוחה כי טוב'‪ ,‬ער האט געזען אז 'מנוחה' דאס‬ ‫מוטשען אביסל אויף תורה‪ .‬און אויף דעם אופן‬ ‫איז די בעסטע וואס א מענטש פארמאגט‪ ,‬אז‬ ‫איז נישט דא קיין מציאות‪ ,‬אז ער זאל קענען‬ ‫א מענטש לעבט זיך א רואיג לעבן ָָאן ַַאן עול‬ ‫מצליח זיין אין תורה און זוכה זיין צו די סגולת‬ ‫דאס איז ביי אים די בעסטע זאך‪ .‬אויב אזוי‬ ‫התורה‪.‬‬ ‫'ויט שכמו לסבול'‪ ,‬האט ער זיך מקבל געווען‬ ‫אן עול תורה‪ ,‬ווייל אויב איז 'מנוחה' די בעסטע‬ ‫זאך ביי מיר ‪ -‬דארף מען דאס אוועקגעבן פארן‬ ‫אויב א מענטש וויל מצליח זיין אין לימוד‬ ‫אויבערשטן!‬ ‫התורה‪ ,‬דארף ער מסכים זיין אויף יגיעה‪ ,‬וואס‬ ‫דאס מיינט‪ ,‬אז ער רייסט אוועק פון זיך! עס‬ ‫קומט אים ָָאן שווער צו לערנען! דאס מעסט‬ ‫ווען עס לערנט זיך שוין נישט און‬ ‫מען איז ווייטער עוסק בתורה ‪-‬‬ ‫זיך ביי יעדן מענטש לפי ערכו ‪ -‬יעדער מענטש‬ ‫דאס הייסט 'יגיעת התורה'‬ ‫לויט וויפיל ער איז צוגעוואוינט ‪ -‬דארף ער‬ ‫לערנען נאכמער! ער זאל שפירן אז ער שטרענגט‬ ‫למעשה מיינט דאס‪ :‬אז א מענטש זעצט‬ ‫זיך ָָאן! למשל‪ ,‬ביי געווענליכע מענטשן איז‬ ‫זיך לערנען‪ ,‬נו‪ ,‬אנפאנג איז עס אים באקוועם‬ ‫ז‬ ‫תולדות תשפ"ז‬ ‫ב‪.‬‬ ‫נישט אזוי שווער צו לערנען ברציפות א שעה‬ ‫פלפלת בחכמה‪:‬‬ ‫צוויי‪ ,‬דאס איז נאכנישט אזא גרויסע עבודה‪,‬‬ ‫אבער צו לערנען א גאנצן סדר פון א דריי פיר‬ ‫דער שווערסטער יגיעת‬ ‫שעות רצופות‪ ,‬און טאקע לערנען מתחילה‬ ‫התורה ‪ -‬זיך מוטשען דעם‬ ‫ועד סוף ָָאן מפסיק זיין אויף א רגע ‪ -‬דאס‬ ‫מח צו פארשטיין תורה‬ ‫איז שוין אביסל א שווערע זאך‪ .‬און דעמאלט‬ ‫ווען עס וויל זיך שוין נישט און עס גלוסט זיך‬ ‫אנשטרענגען דעם מח איז שווערער‬ ‫שוין נישט צו לערנען‪ ,‬מען וואלט זיך שוין‬ ‫ווי אנצושטרענגען דעם גוף‬ ‫געוואלט אביסל אויסלופטערן‪ ,‬און דוקא‬ ‫דער צווייטער חלק פון יגיעה וואס פאדערט‬ ‫יעצט איז מען ווייטער עוסק בתורה ‪ -‬אט דאס‬ ‫זיך פון א מענטש‪ ,‬איז דער ענין פון 'עיון המח'‪,‬‬ ‫הייסט 'יגיעת התורה'! און טאקע דוקא דאס‪,‬‬ ‫אז א מענטש זאל זיך מייגע זיין צו פארשטיין‬ ‫פעלט זיך אויס כדי מען זאל קענען מצליח‬ ‫קלאר די תורה‪ .‬און דאס איז נאך אסאך א‬ ‫זיין אין תורה! דוקא ווען דער גוף פארנעמט‬ ‫שטארקערע יגיעה‪ ,‬ווייל די עצלות פונעם מח‬ ‫נישט מער‪ ,‬דוקא דאס ברענגט הצלחה אין‬ ‫איז נאך שטארקער ווי די עצלות פונעם גוף! אפילו‬ ‫לערנען! טאמער א מענטש איז נישט גרייט‬ ‫אויב א מענטש איז שוין מסכים צו זיצן און לערנען‬ ‫אריינצולייגן אט דאס ביסל יגיעה ‪ -‬קען ער‬ ‫שעות רצופות‪ ,‬איז אים אבער נאכאלץ שווער צו‬ ‫נישט מצליח זיין! עס איז נישט דא אזא זאך‬ ‫קאנצענטרירן דעם קאפ און זיך אריינלייגן אין א‬ ‫אז מען זאל קענען אנקומען אויף א לייכטן‬ ‫טיפע הבנה‪ .‬און אויף דעם איז אודאי געזאגט‬ ‫אופן! אודאי איז פארהאן נאך אסאך העכערע‬ ‫געווארן דער יסוד וואס חז"ל זאגן‪" :‬לא יגעתי‬ ‫מדרגות אין עמל התורה‪ ,‬אבער על כל פנים‬ ‫ומצאתי אל תאמין" ‪ -‬טאמער א מענטש לערנט‬ ‫כאטש דאס מינדעסטע מוז מען אוועק געבן‬ ‫נישט דורך די סוגיא בעיון‪ ,‬קען נישט זיין אז ער‬ ‫פון זיך! און איינמאל א מענטש איז מסכים צו‬ ‫האט עס גוט ארויס בעומק וברוחב‪.‬‬ ‫נעמען אויף זיך דעם עול תורה‪ ,‬דעמאלט איז‬ ‫ער זוכה צו האבן הצלחה אין תורה און יראת‬ ‫למעשה מיינט דאס‪ :‬ווען א מענטש זעצט‬ ‫שמים‪.‬‬ ‫זיך לערנען‪ ,‬זאל ער נישט סתם אפדאווענען‬ ‫די ווערטער פון דער גמרא‪ ,‬נאר ער דארף נוצן‬ ‫אויף דעם זאגן חז"ל‪' :‬יגעת ומצאת'‪ ,‬ווייל‬ ‫דעם שכל וואס דער אויבערשטער האט אים‬ ‫דאס איז די שווערסטע זאך צו פועל'ן ביי‬ ‫געגעבן צו פארשטיין וואס שטייט דא און וואס‬ ‫א מענטש‪ ,‬דאס איז די שווערסטע עבודה‪,‬‬ ‫רעדט ער דא‪ .‬ער זאל נישט זיין צופרידן פון סתם‬ ‫און דורכדעם איז 'ומצאת'‪ ,‬וועט ער זוכה‬ ‫'די גמרא פרעגט און די גמרא ענטפערט'‪' ,‬דער‬ ‫זיין אויסצופירן די 'תכלית הבריאה'! און‬ ‫האלט אזוי און דער האלט אזוי'‪ ,‬אין דער צייט‬ ‫דורכדעם איז ער זוכה צו אלע ברכות פון‬ ‫וואס ער ווייסט אז ווען ער וועט זיך אמת'דיג‬ ‫דער תורה הקדושה! דורך דעם עמל וואס דער‬ ‫מתבונן זיין‪ ,‬וועט ער זען אז ער פארשטייט נישט‪:‬‬ ‫מענטש גיבט אוועק פון זיך‪ ,‬איז ער זוכה צו דער‬ ‫"וואס איז געווען די קשיא און וואס איז געווען‬ ‫גרעסטער טובה! אן אייביגע נצחיות'דיגע טובה‪,‬‬ ‫דער תירוץ?"‪" ,‬וואס זענען דא די צוויי דעות‬ ‫וואס דאס איז די גרעסטע 'דביקות' אינעם‬ ‫מחולק?"‪" ,‬וואס איז די נקודה און די נשמה פון‬ ‫אויבערשטן וואס עס איז נאר פארהאן! און‬ ‫דער סוגיא?"‪ .‬א מענטש טאר זיך נישט לאזן‬ ‫דורכדעם איז ער זוכה צו 'כתרה של תורה'‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ח‬ ‫זאל דוקא יא פארשטיין מיט זיין שכל‪ ,‬און נישט‬ ‫נַארן‪ ,‬נאר ער דארף זיך מתעמק זיין צו דערהערן‬ ‫ַ‬ ‫סתם גלייבן! און ווי מער מען נוצט דעם שכל צו‬ ‫און פארשטיין די סוגיא לעמקה‪ .‬און טאמער‬ ‫פארשטיין‪ ,‬אלס מער איז מען זיך מדבק זיין אינעם‬ ‫פארשטייט ער עס נישט מיט איין מאל ‪ -‬זאל‬ ‫אויבערשטן אליינס‪ ,‬וואס ער ליגט באהאלטן אין‬ ‫ער עס איבערלערנען נאכאמאל; אדער טאמער‬ ‫יעדעס ווארט פון דער תורה הקדושה‪.‬‬ ‫פארשטייט ער נישט ביים צווייטן מאל ‪ -‬זאל ער‬ ‫עס איבערלערנען א דריטע מאל‪ .‬יעדעס מאל‬ ‫דער טאטע זאל זיין געזונט פארציילט‪ ,‬אז ווען‬ ‫וואס ער לערנט עס נאכאמאל איבער ווערט אים‬ ‫דער זיידע זכרונו לברכה האט געלערנט מיט‬ ‫מער ליכטיג און נאכמער ליכטיג‪ .‬ביז ער שפירט‬ ‫אים אלס קינד‪ ,‬פלעגט ער אים אלץ פרעגן‪" :‬עס‬ ‫אז ער דערהערט שוין אביסל די הלכה וואס מען‬ ‫שטערט דיר טאקע די קשיא‪ ,‬אדער דו זאגסט‬ ‫האט געלערנט דא אין גמרא‪ ,‬ער פארשטייט שוין‬ ‫נאר אפ די קשיא?"‪ .‬ווייל א קשיא דארף שטערן‪,‬‬ ‫דעם חילוק צווישן רש"י'ס פשט און תוספות'ס‬ ‫און טאמער עס שטערט אים נישט‪ ,‬דארף מען‬ ‫פשט‪.‬‬ ‫אזוי לאנג אריינטראכטן אין דער גאנצער היקף‬ ‫הסוגיא‪ ,‬ביז ווי לאנג עס הייבט יא ָָאן צו שטערן‪,‬‬ ‫ביים לערנען דארף מען נוצן‬ ‫און ביים תירוץ דארף מען וויסן 'וואס איז יעצט‬ ‫'הבנה' ‪ -‬נישט 'אמונה'‬ ‫פארענטפערט געווארן'‪ ,‬און 'וואס איז דער‬ ‫חילוק צווישן די צוויי תירוצים'‪ .‬ווען מען לערנט‬ ‫מען דארף צו וויסן‪ ,‬אז ביים לערנען דארף מען‬ ‫א משנה‪ ,‬דארף מען טראכטן‪" :‬וואס איז מיר דא‬ ‫נישט נוצן קיין 'אמונה'! נאר מען דארף נוצן דעם‬ ‫נתחדש געווארן און וויאזוי וואלט איך געהאלטן‬ ‫שכל עס אליינס צו פארשטיין! א מענטש זאל זיך‬ ‫ָָאן די משנה?"‪ ,‬און 'וואס זאגט די גמרא אויף‬ ‫אליינס בודק זיין‪ :‬פארשטיי איך טאקע וואס דא‬ ‫דעם?'‪ .‬דאס מיינט‪ ,‬אז ער איז זיך מתבונן צי ער‬ ‫שטייט‪ ,‬אדער בלויז ווייל עס שטייט אזוי‪ ,‬דארף‬ ‫פארשטייט טאקע וואס ער רעדט ארויס פון מויל‪.‬‬ ‫איך עס מקבל זיין?! דער רצון ה' איז‪ ,‬אז א מענטש‬ ‫תוצאות חיים‬ ‫‪ .‬אאלע ברכות‪ ,‬סגולות און אורות וואס די תורה ברענגט מיט זיך‪ ,‬איז בעיקר געזאגט‬ ‫געווארן אויף 'יגיעת התורה'‪ ,‬ווייל די תורה ווערט נישט קיין 'קנין' אויב מען לערנט עס‬ ‫בלויז באקוועם‪ .‬די ערשטע יגיעה איז‪' :‬עמלים בתורה' ‪ -‬דער עצם 'זיצן און לערנען'‬ ‫פאר לאנגע שעות‪ .‬דוקא ווען דער גוף האט שוין נישט קיין געדולד איינצוזיצן‪ ,‬און ער‬ ‫וויל הערן א געשמאקע שמועס‪ ,‬אדער ער איז מיד ‪ -‬און ער איז זיך מתגבר צו לערנען‬ ‫ווייטער מיט א ברען‪ ,‬דעמאלט הייבט זיך ָאן דער 'עמלים בתורה'‪.‬‬ ‫‪ .‬בדי צווייטע יגיעה איז‪' :‬עיון התורה' ‪ -‬נישט צו לערנען אויבערפלעכליך‪ ,‬נאר זיך‬ ‫מתעמק זיין צו פארשטיין יעדע זאך קלאר און דייטליך‪ ,‬ביז דער עומק הסוגיא ווערט‬ ‫ליכטיג‪ .‬דער יגיעה איז אסאך שווערער ווי די ערשטע יגיעה‪ ,‬אבער דוקא דורכדעם‬ ‫וואקסט מען העכער און העכער‪ ,‬ביז מען איז זוכה אנצוקומען צו א 'גדלות' אין תורה‪.‬‬ ‫ט‬ ‫תולדות תשפ"ז‬ ‫ליקוטי פנינים‬ ‫על פרשת השבוע‬ ‫אורות חיים‬ ‫חידושי תורה זענען אן ענף פון די מצוה פון‬ ‫ויעתר יצחק לה'‪:‬‬ ‫פריה ורביה‪ .‬פשט איז‪ :‬אז א מענטש זאל‬ ‫די תפילות פון די אבות ‪ -‬דער‬ ‫פארשטיין דאס לערנען און קענען מחדש זיין‬ ‫קוואל פון ברכה אויף לדורות‬ ‫חידושים אין די תורה‪ ,‬דאס איז אלעס אן ענין‬ ‫פון 'פקידת עקרות' אין רוחניות‪ .‬און די זעלבע‬ ‫דער ענין פון 'פקידת עקרות'‪ ,‬וואס יצחק‬ ‫זאך איז מיט הצלחה אין יעדע רוחניות'דיגע‬ ‫אבינו און רבקה אמנו האבן מתפלל געווען‪,‬‬ ‫זאך ‪ -‬אז א מענטש זאל זיין מוסיף והולך און‬ ‫איז נישט נאר געווען קיין תפילה אויף פקידת‬ ‫שטייגן העכער‪ ,‬דאס ווערט אנגערופן 'עושה‬ ‫עקרות כפשוטו‪ ,‬וואס אידישע קינדער ווערן‬ ‫פירות'‪.‬‬ ‫געהאלפן מיט דעם עד סוף כל הדורות‪ ,‬נאר‬ ‫עס ליגט א טיפערן ענין דערין‪.‬‬ ‫דאס אלעס ליגט אין די תפילות פון "ַוַ ֶּיּ ְְע ַּּתר‬ ‫ִיִ ְְצ ָָחק" (בראשית כה‪ ,‬כא) דער ייטב לב ברענגט‬ ‫יעדע תפילה וואס א איד דאווענט און‬ ‫אויף דעם א פשט פונעם מדרש‪ ,‬אז דאס ווארט‬ ‫ווערט נישט גלייך נענה‪ ,‬איז אויך א בחינה פון‬ ‫'ויעתר' קומט פון לשון עשירות ‪' -‬ששפך‬ ‫אן 'עקרה'‪ .‬ווייל א תפילה דארף דאך עושה‬ ‫תפילות בעושר'‪ ,‬אז יצחק אבינו האט געגאסן‬ ‫פירות זיין און ברענגען א ישועה‪ ,‬ווי חכמינו‬ ‫תפילות פונקט ווי אן עושר וואס פארשווענדט‬ ‫ז"ל דרש'ענען אויפן פסוק "ֹלא ְִיְִהֶיֶה ְְבָך ָָע ָָקר‬ ‫געלט און שפארט נישט דערויף; אזוי האט ער‬ ‫ַוַ ֲֲע ָָק ָָרה (דברים ז‪ ,‬יד) ‪ -‬שלא תהא תפילתך‬ ‫נישט געשפארט קיין תפילות‪ ,‬נאר געגאסן נאך‬ ‫עקירה" (תנחומא עקב ב)‪ ,‬אז די תפילה זאל‬ ‫און נאך אן א שיעור‪ ,‬ווייל ער האט געוואוסט‬ ‫נישט בלייבן אן קיין פירות‪ .‬ווען א איד איז‬ ‫אז מיט די אלע תפילות באשאפט ער א 'מעיין‬ ‫מתפלל אויף סיי וועלכע זאך און די תפילה‬ ‫הישועה' פאר אידישע קינדער לדורות עולם!‬ ‫ווערט נישט נענה‪ ,‬איז דאס גלייך ווי אן עקרה‬ ‫וואס איז נישט עושה פירות! יצחק און רבקה‬ ‫דעם זעלבן יסוד זעט מען אויך אין זייער‬ ‫האבן אויסגע'פועל'ט מיט זייערע תפילות אז‬ ‫אסאך חסיד'ישע ספרים וואס רעדן ארום אויף‬ ‫אלע אידישע תפילות וואס א איד וועט נאר‬ ‫די בארות וואס יצחק אבינו האט געגראבן‪ ,‬ווי‬ ‫דאווענען במשך די דורות‪ ,‬זאלן חלילה נישט‬ ‫ַעְַב ֵֵדי ָָא ִִביו‬ ‫עס שטייט "ָּכּ ל ַהַ ְּב ֵֵּאֹרֹת ֲֲא ֶׁׁשר ָָח ְְפרּו ְ‬ ‫גיין לאיבוד‪ ,‬נאר זאלן סוף כל סוף נענה ווערן‪.‬‬ ‫ַאְַב ָָר ָָהם ָָא ִִביו וגו' ַוַָּיָּׁשׁ ב ִיִ ְְצ ָָחק ַוַַּיּ ְְחֹּפּר ֶאֶ ת‬ ‫ִּבּ ֵיֵמי ְ‬ ‫ְּב ֵֵּאֹרֹת ַהַ ַּּמִיִ ם" (בראשית כו‪ ,‬טו‪-‬יח)‪ .‬יעדער רעדט‬ ‫בפרט אין רוחניות‪ :‬ווען א מענטש איז נישט‬ ‫ארום אויף די בארות לויט זיין דרך ‪ -‬דאס איז‬ ‫מצליח אין זיין עבודת ה'‪ ,‬איז דאס אויך א‬ ‫רומז אויף די דריי בתי מקדשות‪ ,‬אדער אויף‬ ‫בחינה פון אן 'עקרה'‪ ,‬ווייל ער איז נישט עושה‬ ‫די צייטן פון גלות ‪ -‬אבער דער כלל איז‪ ,‬אז‬ ‫פירות‪ .‬עס איז ידוע פון ספרים הקדושים אז‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫י‬ ‫(בראשית כה‪ ,‬כז)‪ .‬אין די שפעטערע וואכן‪ ,‬אין‬ ‫פונקט ווי פון א באר שעפט מען כסדר פרישע‬ ‫די פרשיות פון ויצא און וישלח‪ ,‬זעט מען נאך‬ ‫וואסער ‪ -‬אזוי זענען די בארות געווארן די‬ ‫שטארקער אז דער עיקר כח וואס יעקב אבינו‬ ‫קוואלן און מקורות הברכה פון אלע השפעות‬ ‫האט אוועקגעשטעלט פאר די דורות איז דער‬ ‫פאר די אידישע קינדער!‬ ‫ענין אז אפילו אלע 'עניני הרשות' פון דעם עולם‬ ‫און דאס איז אויך מרמז אויף תורה‬ ‫הזה ‪ -‬זאל אלעס זיין בקדושה‪.‬‬ ‫ומצוות‪ .‬די ספרים הקדושים ערקלערן‪ ,‬אז‬ ‫דער דברי יחזקאל ברענגט בשם זיין‬ ‫אפילו א איד וואס האט נישט דעם כח אליין‬ ‫פאטער‪ ,‬דער הייליגער דברי חיים‪ ,‬א מורא'דיגן‬ ‫אויפצוגראבן א נייע באר ‪ -‬כאטש יעדע מצוה‬ ‫"ָא ַַה ְְב ִּּתי‬ ‫פשט אויף די ווערטער פון די הפטורה ָ‬ ‫איז דאך א מקור הברכה והשפע‪ ,‬אבער מיר‬ ‫ֶֶא ְְתֶכֶ ם ָָא ַַמר ה' ַוַ ֲֲא ַַמ ְְרֶּתּ ם ַּּב ָּּמה ֲֲא ַַה ְְבָּתּ נּו ֲֲהלֹוא ָָאח‬ ‫זענען נישט זוכה מקיים צו זיין די מצוות אויף‬ ‫ֵֵע ָׂׂשו ְלְ ֲַיֲַעֹקֹב ְנְ ֻֻאם ה' ָוָ ֹא ַַֹהב ֶֶאת ֲַיֲַעֹקֹב ְוְ ֶֶאת ֵֵע ָׂׂשו‬ ‫אזא הויכע מדרגה אז דאס אליין זאל קענען‬ ‫אִתי" (מלאכי א‪ ,‬ב‪-‬ג)‪ ,‬אז דער עיקר אהבה וואס‬ ‫ָׂשֵׂנֵ ִ‬ ‫ווערן א קוואל צו שעפן השפעות ‪ -‬האבן שוין‬ ‫דער אויבערשטער האט צו אידישע קינדער‬ ‫די אבות הקדושים אונז צוגעגרייט דעם וועג‪.‬‬ ‫קומט דוקא ארויס ביי די זאכן וואו עס וואלט‬ ‫נאך פאר קבלת התורה האבן די אבות‬ ‫זיך געקענט דאכטן אז 'הלוא אח עשו ליעקב' ‪-‬‬ ‫הקדושים זיך אזוי מזכך געווען און משיג געווען‬ ‫אז יעקב און עשו זענען גלייך ווי צוויי ברידער‪.‬‬ ‫די גאנצע תורה‪ ,‬אז זייערע רמ"ח אברים און‬ ‫דאס מיינט נישט די צייט ווען א איד לערנט‬ ‫שס"ה גידים האבן געלאכטן מיט א געוואלדיגע‬ ‫תורה אדער טוט מצוות‪ ,‬ווייל דארט איז דער‬ ‫קדושה‪ ,‬און זיי האבן מקיים געווען די רמ"ח‬ ‫חילוק קלאר; נאר די גרויסע רבותא זעט מען‬ ‫מצוות עשה און שס"ה מצוות לא תעשה‬ ‫דוקא אינעם חיי יום יום פונעם מענטש ‪ -‬ביים‬ ‫בשלימות‪ ,‬און מיט דעם האבן זיי שוין געגראבן‬ ‫עסן און ביים טרינקען‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט‬ ‫די בארות און אריינגעלייגט דעם כח‪ .‬ווען א איד‬ ‫קּוֶמָך" (דברים ו‪ ,‬ז)‪.‬‬ ‫"ּוְבֶלֶ ְכְ ְּתּ ָך ַַבֶּד ֶֶּרְך ְּוְבָׁשְׁכְ ְּבּ ָך ְּוְב ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אין די שפעטערע דורות איז מקיים א מצוה ‪-‬‬ ‫ביי אלע גשמיות'דיגע ענינים זעט מען דעם‬ ‫וויאזוי עס זאל נאר נישט זיין‪ ,‬איז ער שוין א‬ ‫ריזיגן חילוק וויאזוי א איד פירט זיך אויף און‬ ‫'שואב' ‪ -‬ער שעפט שוין גלייך פרישע כוחות‬ ‫וויאזוי א גוי פירט זיך אויף‪ .‬א איד טוט די‬ ‫הקדושה פון דעם באר וואס די אבות הקדושים‬ ‫עניני הרשות מיט א קבלת עול מלכות שמים‬ ‫האבן דעמאלט געגראבן‪.‬‬ ‫און מיט א הייליגער כוונה‪ ,‬בשעת ביי א גוי‬ ‫זענען די זאכן מיט א הפקירות אן קיין שום‬ ‫ציל‪ .‬דארט וואו עס וואלט געקענט אויסזען ווי‬ ‫זיי זענען ברידער ‪ -‬דוקא דארט קומט ארויס‬ ‫ויעקב איש תם יושב אהלים‪:‬‬ ‫די עבודה פון 'עניני הרשות' ‪ -‬דער‬ ‫די הייליגקייט פון א איד! פארדעם זאגט דער‬ ‫חילוק צווישן יעקב און עשו‬ ‫אויבערשטער 'ואוהב את יעקב ואת עשו‬ ‫שנאתי'! דאס איז דער כח וואס יעקב אבינו‬ ‫די עבודה פון יעקב אבינו‪ ,‬ווי עס ווערט‬ ‫האט אוועקגעשטעלט פאר אונז לדורות‪.‬‬ ‫אסאך ערקלערט אין די ספרים הקדושים‪ ,‬זעט‬ ‫מען שוין אין די וואכעדיגע פרשה וואו עס‬ ‫שטייט אויף אים‪ְ" :‬וְ ֲַיֲַעֹקֹב ִִאיׁש ָּתּ ם ֹיֵֹׁשׁ ב ֹא ָָֹהִלִ ים"‬ ‫אי‬ ‫תולדות תשפ"ז‬ ‫קומט עס אויס דריי הונדערט און פופציג‬ ‫וישבת עמו ימים אחדים‪:‬‬ ‫שבתים ‪ -‬וואס דאס איז דער מנין ימי השנה‪.‬‬ ‫דער אור פון שבת קודש‬ ‫דאס הייסט א יאר פון שבתים‪ .‬דאס האט זי‬ ‫אין די חשכות הגלות‬ ‫אים מרמז געווען‪ :‬זאלסט זיין דארט ביי לבנ'ען‬ ‫אזוי לאנג‪ ,‬א משך זמן פון א יאר פון שבתים‪,‬‬ ‫עס שטייט דארט ווען רבקה האט געשיקט‬ ‫און דערפאר האט יעקב געזאגט 'ואעבדך שבע‬ ‫יעקב אבינו צו לבן‪ ,‬האט זי אים געזאגט‪:‬‬ ‫שנים'‪ ,‬ווייל דער רמז איז שוין געליגן אין די‬ ‫ַׁשְׁבָּתּ ִִעּמֹו ָיָ ִִמים ֲֲא ָָח ִִדים" (בראשית כז‪ ,‬מד)‪.‬‬ ‫"ְוְ ָיָ ְ‬ ‫ווערטער וואס זיין מאמע האט אים געזאגט‪.‬‬ ‫ברענגט דער בני יששכר‪ :‬אין די ווערטער‬ ‫'ימים אחדים' ליגן באהאלטן די זיבן יאר וואס‬ ‫מען דארף אבער פארשטיין דעם‬ ‫יעקב אבינו האט געדארפט זיין דארטן‪.‬‬ ‫עומק הענין‪ ,‬פארוואס טאקע האט רבקה‬ ‫מיט דעם ווערט פארענטפערט א‬ ‫אויסגעקליבן מרמז צו זיין די זיבן יאר דוקא‬ ‫באקאנטע קשיא‪ :‬וויאזוי האט יעקב אבינו‬ ‫דורך דעם מושג פון 'שבת'? קען זיין‪ ,‬יעקב‬ ‫גלייך געוואוסט צו שטעלן א דגוש און מאכן‬ ‫אבינו האט געדארפט אוועקשטעלן דארט‬ ‫א תנאי מיט לבן דוקא אויף זיבן יאר‪ ,‬ווי ער‬ ‫בבית לבן דעם יסוד פאר די אידישע קינדער‬ ‫ֶאֱֶע ָָב ְְדָך ֶׁשַׁבַע ָׁשִׁנִ ים" (בראשית כט‪ ,‬יח)?‬ ‫זאגט‪ְ" :‬וְ ֱ‬ ‫וויאזוי איבערצולעבן דעם גלות‪ ,‬ווי עס שטייט‬ ‫נאר יעקב האט דאס ארויסגעלערנט פון‬ ‫ֶׁמׁש"‬ ‫אין מדרש (ויצא) אויפן פסוק "ִּכּ י ָָבא ַַהֶּׁש� ֶ‬ ‫רבקה‪ ,‬ווייל ווען זי האט אים געזאגט 'ימים‬ ‫(בראשית כח‪ ,‬יא)‪ ,‬אז דאס איז א רמז אויפן חושך‬ ‫אחדים'‪ ,‬האט זי אינזין געהאט זיבן יאר‪ ,‬ווי‬ ‫פון גלות‪ .‬יעקב האט געדארפט נעמען א כח‬ ‫עס שטייט אין מדרש (ב"ר פ"ג ס"ח) אויפן‬ ‫הקיום‪ ,‬א כח צו קענען עקזיסטירן אין די‬ ‫ָּבֶּהם" (תהילים קלט‪,‬‬ ‫"ָיִָמים ֻּיָֻּצרּו ְוְ לֹו ֶֶא ָָחד ֶ‬ ‫פסוק ִ‬ ‫לאנגע יארן פונעם גלות‪ .‬און וואס איז טאקע‬ ‫טז)‪ ,‬אז דער אויבערשטער האט באשאפן די‬ ‫דער סוד וואס האלט אידישע קינדער אין‬ ‫טעג פון די וואך‪ ,‬אבער 'ולו אחד בהם' ‪ -‬עס‬ ‫גלות? דאס איז נאר דער כח פון שבת קודש!‬ ‫איז דא איין טאג וואס געהערט אינגאנצן‬ ‫דורכדעם וואס א איד ציט אריין די קדושת‬ ‫צום אויבערשטן וואס דאס איז שבת‪ ,‬וואס‬ ‫שבת אינמיטן די וואך‪ ,‬קען ער בייקומען אלע‬ ‫שיינט אריין און באלייכט אלע אנדערע טעג‪.‬‬ ‫שוועריגקייטן! פארדעם האט זי אים געזאגט‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז 'ימים אחדים' מיינט טעג‬ ‫'וישבת עמו ימים אחדים' ‪ -‬א יאר פון שבתים;‬ ‫וואס זענען צוגעבונדן צום 'אחד' ‪ -‬צום שבת‬ ‫זי האט אים אנגעזאגט אז ער מוז כסדר‬ ‫קודש‪.‬‬ ‫ממשיך זיין די קדושה פון שבת אויף אלע‬ ‫וואכעדיגע טעג‪ ,‬און דאס וועט אים געבן דעם‬ ‫אין זיבן יאר איז דא א גאנץ יאר פון‬ ‫כח איבערצולעבן און בלייבן הייליג אפילו‬ ‫'שבתים'‪ ,‬ווייל אין יעדן יאר זענען דא ארום‬ ‫דארטן אין גלות ביי לבן‪.‬‬ ‫פופציג שבתים‪ ,‬און ווען מען נעמט זיבן יאר‬ ‫קול דברי תורה ויראה‬ ‫מערכת ובחרת בחיים‬ ‫‪605.313.1735‬‬ ‫‪845.445.8579‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בי‬