ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — תולדות (2026-11-09)

גליון
בס"ד
תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות
פ' תולדות
שנת תשפ"ז לפ"ק
גליון פ"א
אמרים יקרים ופנינים
נחמדים על הפרשה טיב החיים
יאמר אדם אי אפשי בבשר חזיר אלא יאמר אפשי מעלת עבודת ה' מתוך מלחמת היצר
בבשר חזיר אבל מה אעשה התורה אסרתה.
ואלה תולדות יצחק בן אברהם אברהם
(פ' ראה) וכתב בספה"ק ישמח משה הוליד את יצחק .פירש"י לאחר
להכריע ביניהם ,כי אלו ואלו דברי שקרא הקב"ה שמו אברהם אחר כך הוליד את
אלקים חיים ,דהנה ודאי מתחילת העבודה יצחק .וראוי להבין למאי משמיענו הכתוב כאן
עיקר החשיבות הוא במה שהיצר מצוי בו ענין זה דלאחר שקרא הקב"ה שמו אברהם
להכשילו ,והוא עומד נגדו במלחמה לכבשו ,כי הוליד את יצחק.
אם נטבע כן מבטן אין יתרון לעבודה זו וצדיק
מה פעל ,אבל כשכבש את יצרו ונצחו במלחמה ואפ"ל דהנה נחלקו הקדמונים בדרכי העבודה
בחזקה כל כך עד שכבשו לגמרי להפכו לטוב, איזה מהם עדיף ,אם המתאוה ומתגבר
עדיף הוא מהלוחם כל ימיו ,עכ"ד. על יצרו ,אם האינו מתאוה כלל .דעת הרמב"ם
(בשמונה פרקים) דמי שאינו מתאוה כלל ,ואין לו
אמנם לאו כל אדם זוכה לכך להגיע בסוף שום נטיה אל הרע הוא עדיף ,כי הוא השלם
עבודתו להפוך את יצרו לטוב ,כי לא במדותיו ובתכונתו ,וכמו שמצינו אצל אברהם
נאמרו דברים אלו רק לבני עליה שהם מועטים, אבינו שהפכו לטוב כענין שנאמר (נחמיה ט ח)
אבל המוני העם יש להם מלחמה במשך כל ימי ומצאת את לבבו נאמן לפניך (ירושלמי ברכות פ"ט
חייהם עם יצר הרע האורב עליהם תמיד ,ודברי ה"ה) .וכמו שאמר דוד המלך עליו השלום (תהלים
חיזוק נפלאים מצינו על כך בספה"ק ליקוטי קט כב) ולבי חלל בקרבי .אבל חלקו עליו ,כי
אמרים תניא (פרק כז) לענין הרהורים רעים אדרבא המתגבר עדיף שעושה לכבוד קונו ,מה
ותאוות רעות שנופלות במחשבתו של אדם ,כי שאין כן מי שטבעו כך במה עובד אדוניו .והביאו
בכל דחיה ודחיה שמדחהו ממחשבתו אתכפיא ראיה ממה שאמרו חז"ל (ספרא ,תו"כ קדושים) אל
והם עדיין לא הגיעו למעלת השלימות וזקוקים סטרא אחרא לתתא ,ובאתערותא דלתתא
להתגבר תמיד על יצרם ,הרי אמרו (אבות פ"ה אתערותא דלעילא ואתכפיא סטרא אחרא
מי"ח) משה זכה וזיכה את הרבים זכות הרבים דלעילא ,וכמו שהפליג בזוהר הקדוש (תרומה דף
תלוי בו .ואם כן יחשב לו כאילו גם הוא עובד קכח ):בגודל נחת רוח לפניו ית' כד אתכפיא
להשי"ת בבחינה זו שמתגבר על יצרו ,כיון סטרא אחרא לתתא ,דאסתלק יקרא דקוב"ה
שמכוחו והשפעתו יש בידם ללחום ולהתגבר על לעילא על כולא יתיר משבחא אחרא ,ואסתלקותא
יצרם תמיד ,נמצא כי אז יש בידו שתי המעלות, דא יתיר מכולא .ולכן אל יפול לב אדם עליו ,ולא
שהוא עצמו מזוכך כל כך עד שאין לו עוד שום ירע לבבו מאד ,גם אם יהיה כן כל ימיו במלחמה
נטיה לרע ושום התגברות היצר ,ומאידך נחשב לו זו ,כי אולי לכך נברא וזאת עבודתו לאכפיא לס"א
כאילו עובד את בוראו על ידי התגברות על יצר תמיד .ושני מיני נחת רוח יש לפניו ית' למעלה,
הרע ,עכ"ד. אחת מביטול הס"א לגמרי ואתהפכא ממרירו
למתקא ומחשוכא לנהורא על ידי הצדיקים,
ובכן י"ל דזו כוונת דברי רש"י ,לאחר שקרא והשנית כד אתכפיא הס"א בעודה בתקפה
הקב"ה שמו אברהם אחר כך הוליד את וגבורתה ומגביה עצמה כנשר ומשם מורידה ה'
יצחק ,דהנה בקרא כתיב ושמת שמו אברהם באתערותא דלתתא על ידי הבינונים .וזה שאמר
ומצאת את לבבו נאמן לפניך ,והיינו שאז כאשר הכתוב ועשה לי מטעמים כאשר אהבתי,
קרא הקב"ה את שמו אברהם אז הפך את יצרו מטעמים לשון רבים ,שני מיני נחת רוח ,והוא
לטוב והשליטו הקב"ה ביצרו ,וכדחזינן בפירש"י מאמר השכינה לבניה כללות ישראל כדפירש
על הפסוק (לעיל יז א) התהלך לפני והיה תמים, בתיקונים (דף נא ,).וכמו שבמטעמים גשמיים
עכשיו אתה חסר ה' אברים ,ב' עינים ב' אזנים דרך משל יש שני מיני מעדנים אחד ממאכלים
וראש הגויה ,אוסיף לך אות על שמך ,ויהיו מנין ערבים ומתוקים ,והשני מדברים חריפים או
אותיותיך רמ"ח כמנין איבריך .ומכיון שלא היה חמוצים רק שהם מתובלים ומתוקנים היטב עד
לו אז שום התגברות היצר כי הפכו לטוב לגמרי, שנעשו מעדנים להשיב הנפש ,עכ"ד.
לכאורה היה חסר לו המעלה של התגברות על
יצר הרע ,דלית נהורא אלא דנפיק מגו חשוכא, ולפי זה מקשה מרן רביה"ק זי"ע בטיב לבב
ולכן לאחר שקרא הקב"ה שמו אברהם והשליטו (פ' חיי שרה) כי אמנם לבסוף עדיף להגיע
ביצרו ,אז הוליד את יצחק ,ויצחק עמד אז לבחינה זו שלא יהיה לו עוד שום התגברות היצר,
בהתחלת עבודתו וממילא עוד היה לו מלחמת מכל מקום הרי סוכ"ס חסר לו אז מעלת העבודה
היצר ,ומכיון שאברהם אבינו הדריכו בדרך ה' הזאת הבאה על ידי תוקף התגברות היצר ,שיש
להתגבר על יצר הרע בעבור כבוד קונו ,נחשב לה חשיבות גדול שמתגבר בעבור כבוד קונו ,ואם
לאברהם כאילו עבד את בוראו מתוך התגברות כן הרי נמצא לכאורה דבהגיע האדם אל שלימותו
היצר ,והיו לו שתי המעלות גם יחד. מגרעות ניתן לו וחסר לו העבודה החשובה הזו,
ולמה יגרע זאת מצדיק .אכן על ידי שהצדיק דולה
ומשקה מתורתו לאחרים ,והם נפעלים מכוחו,
ובחרת בחיים ב
ליעקב לברכו בחלקו הצפון בטובות העולם הבא על ההתגברות נגד נסיונות מצד בעלי
כאשר יאתה לו ,עכ"ד. בחירה יש שכר גם בהאי עלמא
ויתרוצצו הבנים בקרבה ותאמר אם כן למה
ולפי זה לכאורה קשה איך בא יעקב אבינו
זה אנכי ותלך לדרוש את ה'.
במרמה ליקח את הברכות מיד יצחק ,אם
פירש"י שהיו מתרוצצים זה עם זה ומריבים בנחלת
באמת היו מגיעים הברכות לחלקו של עשו מכיון
שני עולמות .וראוי להבין שהרי על כרחך שעשו
שנטל את עולם הזה לחלקו .ואפ"ל על פי מה
היה חפץ בעולם הזה ויעקב היה רוצה בעולם הבא,
שכתב בישמח משה בפרשתן כי לכאורה כיון
ואם כן מריבה ורציצה זו למה ,גם יש להבין מדוע
שיעקב נולד בטוב והיה מפרכס מבטן אמו
דוקא במעי אמם היו מתרוצצים על הדבר.
לפתחי בתי כנסיות ,ועשו נולד ברע והיה
מפרכס מבטן אמו לפתחי עבודה זרה ,אם כן ב) ויחרד יצחק חרדה גדלה עד מאד ויאמר מי
לכאורה משולל הבחירה מהם .אך מכיון שהיו אפוא הוא הצד ציד ויבא לי ואוכל
אחים תאומים בבטן אמם ויש להם התערבות, מכל בטרם תבוא ואברכהו גם ברוך יהיה.
אם כן עשו בנטותו לרע בחשקות נמרץ מושך פירש"י שלא תאמר אילולי שרימה יעקב לאביו לא
את יעקב עמו ,וההיפך ביעקב ,ואם כן יצטרך כל נטל את הברכות ,לכך הסכים וברכו מדעתו .ויש
אחד להתגבר בגבורתו ובחירתו למען יעמוד להבין דאם מעיקרא סבר יצחק שיש ליתן את
בשלו ,ואם כן שניהם בעלי בחירה ,שלזה גבורת הברכות לעשו ,מה נשתנה דעתו כאן לברך את
בחירתו מחמת זה ולזה מחמת זה ,עכ"ד. יעקב ,ולכאורה מעיקרא מאי קסבר ולבסוף מאי
קסבר.
והנה חידש מרן רביה"ק זי"ע בדברי יואל (פ'
עקב עמוד סז) כי אף על פי דקיימא לן ונראה עפ"י מה שכתב האלשיך הקדוש
(קידושין לט ):ששכר מצוה בהאי עלמא ליכא ,מכל בפרשתן ,בטעם מה שרצה יצחק אבינו
מקום אם עומדים לנגד האדם מסיתים ומדיחים ליתן את הברכות לעשו ,כי להיות שאמרו חז"ל
בעלי בחירה ומלעיגים על עבודתו ,והוא סובל (תנא דבי אליהו זוטא פי"ט) שיעקב ועשו חלקו
הצער והיסורים ואינו נתפתה מהם ,על זה מגיע בנחלת שני עולמות ,ויעקב נטל לחלקו העולם הבא
לו שכר גם בעולם הזה ,כי השי"ת ברא את האדם ועשו העולם הזה .ויצחק אבינו ידע כי יעקב בחר
שיהיה לו נסיונות בעבודתו רק מן היצר הרע, לו יה ,לקיים תורה ומצות אשר המה טוב העולם
והיצר מסית כל אחד רק כפי שיש ביכלתו לעמוד הבא ,ועשו אין לו בו חלק ,ולכן יקוב הדין את ההר
נגדו ,הגדול לפי גדלו והקטן לפי קטנו ,כמו ולא ישיג איש גבול רעהו ,וכמו שאין לעשו חלק
שאמרו חז"ל (סוכה נב ).כל הגדול מחבירו יצרו בעולם הבא ,כן גם יעקב ישולל מטובות העולם
גדול הימנו ,כי אין הקב"ה בא בטרוניא עם הזה ומותריו ,כי לא חלקו הוא ,למען הנחילו עולם
בריותיו ,ונצטוה כן שילחום עם כל אחד כפי שכולו טוב בשלימות בכל מכל כל .ולכן נתן את לבו
תכונתו ,אבל אדם המסית ומדיח הוא בעל בחירה, לברך את בניו איש אשר כברכתו ,לעשו להנחילו
ומבואר בזוהר הקדוש (וישב קפה ).דזעירין אינון בטוב עולם הזה מטל השמים ומשמני הארץ ורוב
דיכלין מלאישתזבא מבעלי בחירה ,ומכיון שהוא דגן להיות גביר בעולם הזה כי הוא חלקו ,ואחר כך
ג תולדות תשפ"ז
אך יצחק אבינו לא ידע מגודל רשעתו של עשו ,כי בעל בחירה יש בידו להרע ולהסית אפילו נגד רצון
העלימו ממנו זאת מן השמים כידוע הבוי"ת ,דאין הקב"ה מונע הבחירה מבני אדם,
מספה"ק ,ולכן רצה ליתן את הברכות לעשו ,כי לא ואם כן אפשר שיכביד ההסתה על האדם יותר
ידע שיש לו ליעקב אבינו עבודה קשה זו לעמוד מכאשר ביכלתו לעמוד .ומעתה כיון שמתגבר
בנסיונות מצד בעלי בחירה ,אך כאשר בא עשו אל האדם גם על בעלי בחירה יותר מאשר הושת עליו
יצחק כתיב ויחרד יצחק חרדה גדולה ,ופירש"י מן השמים ,על זה מקבל שכר גם בהאי עלמא,
ראה גהינם פתוחה מתחתיו .ואז השיג את גודל עכ"ד.
רשעותו של עשו ,ולכן אמר גם ברוך יהיה והסכים ולפי זה י"ל דאכן יעקב ועשו חלקו בנחלת שני
ובירך את יעקב מדעתו ,דמכיון שיש לו תמיד עולמות ,ויעקב נטל לחלקו עולם הבא ועשו
מלחמה כבידה כזו ,לעמוד בנסיונות מצד בעלי נטל לחלקו עולם הזה ,וידע יעקב אבינו שאין לו
בחירה ,מצד היותו עם עשו במעי אמו ,הרי מגיע חלק בנחלת עולם הזה ,כי שכר מצוה בהאי עלמא
לו שכרו אף בעולם הזה ,ולכן גם ברוך יהיה. ליכא .אך מכיון שהיתה לו ליעקב אבינו תמיד
ומעתה מובן היטב מה שהיו מריבים במעי מלחמה כבידה עם עשו הרשע ,שבכל פעם שנטה
אמם ומתרוצצים זה עם זה בנחלת שני עשו לרע בחשקות נמרץ היה מושך את יעקב עמו,
עולמות ,כי טען יעקב אבינו שמכיון שהם ביחד באשר היה להם התערבות זה בזה ,והיה צריך
במעי אמם ויש להם התערבות ,הרי תהיה לו יעקב אבינו להתגבר בגבורתו ובחירתו למען
מלחמה כבידה מצד עשו ,כדי שיוכל להתגבר יעמוד בשלו ,הרי עמד בזה נגד נסיונות מצד בעלי
בגבורתו ובחירתו למען יעמוד בשלו ,ומכיון שיהיו בחירה ,ואם כן מגיע לו שכר טוב אף בעולם הזה.
לו נסיונות מצד בעלי בחירה ,הרי לא רק עולם הבא ולכן שלחה אותו רבקה במרמה ליקח את הברכות
מגיע לחלקו ,אלא אף עולם הזה בדין הוא שתהיה תחת עשו ,דמכיון שעמד בנסיונות שהיו לו מצד
לו לחלקו ,כי על ההתגברות נגד בעלי בחירה מגיע עשו הרשע שהוא בעל בחירה ,מגיע לו שכרו
שכר גם בהאי עלמא. וחלקו אף בעולם הזה.
עץ חיי"ם הוא למחזיקים בה ותומכיה מאושר
על הטוב יזכר אלו שהששתתפו בהוצאת הגליון
מו"ה יואל ברב"צ יאקאבאוויטש הי"ו
לרגל שמחת אירוסי בנו למזל טוב
מו"ה משה יחזקאל שרגא לויפער הי"ו
לרגל שמחת נישואי בנו למזל טוב
מו"ה נפתלי יחזקאל שטערן הי"ו
לרגל שמחת נישואי בנו החתן שלמה משה ני"ו למזל טוב
מו"ה משה ברי"ח קרויס הי"ו מו"ה יואל ברוין הי"ו
לרגל שמחת הולדת בתו למזל טוב לרגל שמחת הולדת בנו למזל טוב
יתברכו ממעון הברכות ויזכו לראות רב נחת דקדושה עבג"צ
ובחרת בחיים ד
יסודות נאמנים
בעבודת החיים יסודי החיים
פרק ג' (א)
ויט שכמו לסבול
אזוי ווייטער ,דאס איז אלעס תלוי אין 'יגיעת א.
התורה' ,אבער טאמער עס איז נישט דא קיין מנוחה כי טוב:
יגיעה ,קומט מען נישט ָָאן צו די אלע סגולות
וואס די תורה האט אין זיך; ווי חכמינו ז"ל זאגן מען דארף לערנען מיט
(מגילה ו" :).אם יאמר לך אדם יגעתי ומצאתי א יגיעה און אוועקגעבן
תאמין לא יגעתי ומצאתי אל תאמין" -אויב א דעם 'בקשת המנוחה'
מענטש וויל דיר איינרעדן אז אים איז געלונגען
צו דערגרייכן צו די כוחות און סגולות התורה,
ָָאן דעם וואס ער זאל זיך מוטשען ,זאלסטו
אלע ברכות און סגולות התורה
זענען תלוי אין 'עמלים בתורה'
אים נישט גלייבן! ווייל עס איז נישט דא אזא
מציאות אויף דער וועלט. אין פרשת בחוקותי שטייט אויסגערעכנט
ָָאן א שיעור מורא'דיגע ברכות וואס דער
דורך באקוועמליכקייט קען אויבערשטער וועט געבן פארן לערנען און
מען נישט קונה זיין תורה מקיים זיין די תורה .אבער עס הייבט זיך ָָאן
מיטן פסוק (ויקרא כו ,ג) "אם בחוקותי תלכו",
עס זענען פארהאן צוויי חלקים אין 'יגיעת
זאגט רש"י" :שתהיו עמלים בתורה" -איר
התורה' :די ערשטע זאך ,איז פשוט דער ענין
וועט זיך פלאגן אין תורה! עס שטייט נישט
פון 'מיעוט תענוג' (אבות פ"ו מ"א) ,וואס א
דא 'שתהיו לומדי תורה' -מען וועט לערנען
מענטש דארף מוותר זיין אויף די 'תענוגי עולם
תורה ,נאר 'שתהיו עמלים בתורה' -מען וועט
הזה' ,כדי ער זאל אנקומען צום ריכטיגן קנין
הארעווען אין תורה .זעט מען פון דעם ,אז
התורה; ווי עס שטייט אין מדרש תנחומא
דוקא נאר דורך 'יגיעת התורה' קען מען זוכה זיין
(פרשת נח)" :לא תמצא בארץ החיים -מי שיבקש
צו אלע ברכות און סגולות וואס א 'לומד תורה'
עונג העולם תאוה וגדולה וכבוד בעולם הזה"
פארמאגט; ווי למשל דאס וואס חז"ל זאגן
-די תורה געפונט זיך נישט ביי אזא איינעם
(קידושין ל ):אז די תורה איז א 'תבלין' קעגן דעם
וועלכער זוכט צו לעבן א באקוועם און
יצר הרע ,אדער דאס וואס חז"ל זאגן (ברכות
געשמאק לעבן ,און ער האלט זיך נישט ביים
סד ).אויפן פסוק (משלי ד ,ח) "סלסלה ותרוממך"
אנשטרענגען -וואס דאס איז בעצם די טבע פון
-אז די תורה הייבט אויף דעם מענטש ,און
א מענטש אז עס איז אים זייער שווער זיך צו
ה תולדות תשפ"ז
א מענטש -זאגט ער דארט
טאמער איינער מוטשען און זיך אוועקגעבן
-איז דער 'יסוד העפר' דער
פרובירט צו אויף תורה .זאגט אבער
לעבן אזא סארט
שטארקסטער יסוד; ווי מען באקוועם לעבן דער מדרש :טאמער איינער
זאגט" :אדם יסודו מעפר" און ער האלט פרובירט צו לעבן אזא סארט
(ער איז מסביר דארט די סיבה נישט ביים מוותר באקוועם לעבן און ער האלט
דערצו ,ווייל דער 'יסוד העפר' זיין אויף זיינע נישט ביים מוותר זיין אויף
איז דער נידריגסטער יסוד פון באקוועמליכקייטן זיינע באקוועמליכקייטן -
אלע ד' יסודות ,און דער תכלית -איז נישט דא איז נישט דא קיין מציאות
פון א מענטש איז צו אויפהייבן קיין מציאות אז אז ער זאל קענען זוכה זיין
די גאנצע וועלט צום אויבערשטן, ער זאל קענען צו זיין דבוק אין דער תורה
דערפאר איז דער עיקר פון א
זוכה זיין צו זיין הקדושה! 'לא תמצא בארץ
מענטש דער 'יסוד העפר' -וואס
דבוק אין דער החיים' ,דער קען נישט זוכה
תורה הקדושה! זיין צום כתרה של תורה!
דאס איז דער נידריגסטער יסוד,
'לא תמצא בארץ
און ווען דער מענטש ווערט
החיים' ,דער קען
נתעלה און גיבט זיך איבער פארן נישט זוכה זיין דער עיקר יגיעת
אויבערשטן ,הייבט ער מיט זיך צום כתרה של התורה -זיך שטארקן
אויף פוילקייט
אויף די גאנצע בריאה פון אונטן תורה
ביז אויבן).
כאטש יגיעת התורה איז
עס איז באקאנט אז אלע כולל אין זיך אלע סארטן
יסודות ברענגען שלעכטע מדות, שוועריגקייטן ,וואס א מענטש גיבט
'מים' -ברענגט תאוות' ,רוח' -ברענגט גאוה, אוועק פאר תורה אלע ערליי תענוגים און
'אש' -ברענגט כעס .און אודאי דארף טאקע תאוות ,איז עס אבער דאס מערסטע נוגע כלפי
א מענטש ארבעטן אויף אלע מדות רעות. דעם תענוג פון 'מנוחה' און עצלות ,וואס א
אבער דער עיקר מהות פון א מענטש איז מענטש האט נישט ליב צו ארבעטן צו שווער,
דער 'יסוד העפר' וואס דאס מיינט' :בקשת ער וויל זיך אפרוען און זיין באקוועם ,און אויף
המנוחה' -ער האט ליב זיך אפצורוען. דעם איז בעיקר געזאגט געווארן דער 'שתהיו
דאס זאגן חז"ל :ווען א מענטש הרג'עט זיין עמלים בתורה'; ווי חכמינו ז"ל זאגן (ברכות סג:):
'עצמיות' אויף תורה ,דאס הייסט ,ער גיבט "אין התורה מתקיימת אלא במי שממית 'עצמו'
אוועק דעם 'יסוד העפר' ,ער גיבט אוועק עליה" -די תורה האלט זיך נאר ביי איינעם
דעם 'בקשת מנוחה' -וואס דאס איז זיין וועלכער גיבט אוועק דערויף זיין 'עצמיות'!
'מהות' און 'עיקר יסוד' ,וואס צוליב דעם וואס איז דאס דער 'עצמיות' פון א מענטש?!
האט ער נישט ליב זיך אנצושטרענגען צו דאס איז די 'עצלות' און מנוחה! ווי עס שטייט
שטארק -און ער טוט דאס פארקערטע ,ער אין אור החיים הקדוש (בראשית ו ,ה) ,אז כאטש
האלט שוין נאך צוויי דריי שעה לערנען ,און וואס אלע נבראים זענען באשאפן געווארן
זיין 'יסוד העפר' פארנעמט דאס שוין נישט, פון אלע פיר יסודות -האט אבער דאך יעדער
און פונדעסטוועגן דאך גיבט ער זיך אוועק נברא א געוויסער יסוד וואס איז ביי אים
שטארקער פון אלע אנדערע דריי יסודות .ביי
ובחרת בחיים ו
און עס גייט נאך לייכט ,ביי איינעם איז עס די פארן באשעפער ,דעמאלט וועט די תורה ווערן
ערשטע האלבע שעה און ביי איינעם איז עס 'נקנית'! ער וועט קונה זיין די תורה אויף א
די ערשטע שעה .אבער נאך וואס עס גייט דורך געוואלדיגן פארנעם.
א שעה צוויי ,פארלירט מען שוין דעם געדולד,
עס איז שוין נישט אזוי באקוועם איינצוזיצן. עס איז דא א הייליג ווארט פון הרה"ק רבי
דא הייבט זיך ָָאן דער מבחן :טאמער דער מרדכי'לע מנאדבורנא זי"ע ,אויפן פסוק אין
מענטש שטעלט זיך אויף פון פלאץ ,דרייט זיך פרשת ויחי וואס עס שטייט דארטן ביי יששכר
ארום און כאפט א שמועס -איז א סימן אז ער (בראשית מט ,טו)" :וירא מנוחה כי טוב ואת הארץ
האט נישט קיין 'יגיעת התורה' און 'עמילות כי נעמה ויט שכמו לסבול" -ער האט גענייגט
בתורה'! עס הייסט אפשר 'לימוד התורה', זיין אקסל צו נעמען אויף זיך דעם עול תורה.
ווייל יעדעס ווארט תורה הייסט סוף כל סוף לכאורה וואספארא שייכות האט דאס צום
געלערנט ,אבער 'עמל' איז דאס נישט! די אנהויב פסוק 'וירא מנוחה כי טוב'?! האט ער
זעלבע זאך ,טאמער א מענטש קען אפמאכן געטייטשט :דער פסוק זאגט (ויקרא ג ,טז)" :כל
סתם אזוי א טאג" :היינט בין איך נישט אין דער חלב לה'" -די חלב פון די קרבנות גייט אויפן
גיסטע און איך לערן נישט!" .אדער למשל, מזבח פארן אויבערשטן .דער פשט דערפון
טאמער עס דוכט זיך אים אז אויפן אנדערן איז ,ווייל א מענטש דארף אוועקגעבן פארן
טיש שמועסט מען עפעס אן אינטערעסאנטע אויבערשטן דאס בעסטע וואס ער פארמאגט,
נארישקייט ,איז דאס שוין א סיבה פארוואס פארדעם ביי א קרבן דארף מען אוועקגעבן די
מען מוז נישט יעצט לערנען ,נאר ער הערט זיך חלב -וואס דאס איז די בעסטע פון די בהמה.
צו און האלט מיט מיט יענער שמועס -דאס האט רבי מרדכי'לע געזאגט :יששכר האט זיך
אלעס האט נישט מיט 'עמל התורה'! עס איז מתבונן געווען" :וואס איז די בעסטע זאך וואס
א סימן אז דער מענטש לערנט נאר ווילאנג איך האב ,וואס דאס זאל איך קענען אוועקגעבן
עס איז אים לייכט און געשמאק ,אבער ער איז פארן אייבערשטן?!" אויף דעם איז געווען 'וירא
נישט מסכים צו צושטעלן אביסל 'עמל' ,זיך צו מנוחה כי טוב' ,ער האט געזען אז 'מנוחה' דאס
מוטשען אביסל אויף תורה .און אויף דעם אופן איז די בעסטע וואס א מענטש פארמאגט ,אז
איז נישט דא קיין מציאות ,אז ער זאל קענען א מענטש לעבט זיך א רואיג לעבן ָָאן ַַאן עול
מצליח זיין אין תורה און זוכה זיין צו די סגולת דאס איז ביי אים די בעסטע זאך .אויב אזוי
התורה. 'ויט שכמו לסבול' ,האט ער זיך מקבל געווען
אן עול תורה ,ווייל אויב איז 'מנוחה' די בעסטע
זאך ביי מיר -דארף מען דאס אוועקגעבן פארן
אויב א מענטש וויל מצליח זיין אין לימוד אויבערשטן!
התורה ,דארף ער מסכים זיין אויף יגיעה ,וואס
דאס מיינט ,אז ער רייסט אוועק פון זיך! עס
קומט אים ָָאן שווער צו לערנען! דאס מעסט ווען עס לערנט זיך שוין נישט און
מען איז ווייטער עוסק בתורה -
זיך ביי יעדן מענטש לפי ערכו -יעדער מענטש דאס הייסט 'יגיעת התורה'
לויט וויפיל ער איז צוגעוואוינט -דארף ער
לערנען נאכמער! ער זאל שפירן אז ער שטרענגט למעשה מיינט דאס :אז א מענטש זעצט
זיך ָָאן! למשל ,ביי געווענליכע מענטשן איז זיך לערנען ,נו ,אנפאנג איז עס אים באקוועם
ז תולדות תשפ"ז
ב. נישט אזוי שווער צו לערנען ברציפות א שעה
פלפלת בחכמה: צוויי ,דאס איז נאכנישט אזא גרויסע עבודה,
אבער צו לערנען א גאנצן סדר פון א דריי פיר
דער שווערסטער יגיעת שעות רצופות ,און טאקע לערנען מתחילה
התורה -זיך מוטשען דעם ועד סוף ָָאן מפסיק זיין אויף א רגע -דאס
מח צו פארשטיין תורה איז שוין אביסל א שווערע זאך .און דעמאלט
ווען עס וויל זיך שוין נישט און עס גלוסט זיך
אנשטרענגען דעם מח איז שווערער שוין נישט צו לערנען ,מען וואלט זיך שוין
ווי אנצושטרענגען דעם גוף געוואלט אביסל אויסלופטערן ,און דוקא
דער צווייטער חלק פון יגיעה וואס פאדערט יעצט איז מען ווייטער עוסק בתורה -אט דאס
זיך פון א מענטש ,איז דער ענין פון 'עיון המח', הייסט 'יגיעת התורה'! און טאקע דוקא דאס,
אז א מענטש זאל זיך מייגע זיין צו פארשטיין פעלט זיך אויס כדי מען זאל קענען מצליח
קלאר די תורה .און דאס איז נאך אסאך א זיין אין תורה! דוקא ווען דער גוף פארנעמט
שטארקערע יגיעה ,ווייל די עצלות פונעם מח נישט מער ,דוקא דאס ברענגט הצלחה אין
איז נאך שטארקער ווי די עצלות פונעם גוף! אפילו לערנען! טאמער א מענטש איז נישט גרייט
אויב א מענטש איז שוין מסכים צו זיצן און לערנען אריינצולייגן אט דאס ביסל יגיעה -קען ער
שעות רצופות ,איז אים אבער נאכאלץ שווער צו נישט מצליח זיין! עס איז נישט דא אזא זאך
קאנצענטרירן דעם קאפ און זיך אריינלייגן אין א אז מען זאל קענען אנקומען אויף א לייכטן
טיפע הבנה .און אויף דעם איז אודאי געזאגט אופן! אודאי איז פארהאן נאך אסאך העכערע
געווארן דער יסוד וואס חז"ל זאגן" :לא יגעתי מדרגות אין עמל התורה ,אבער על כל פנים
ומצאתי אל תאמין" -טאמער א מענטש לערנט כאטש דאס מינדעסטע מוז מען אוועק געבן
נישט דורך די סוגיא בעיון ,קען נישט זיין אז ער פון זיך! און איינמאל א מענטש איז מסכים צו
האט עס גוט ארויס בעומק וברוחב. נעמען אויף זיך דעם עול תורה ,דעמאלט איז
ער זוכה צו האבן הצלחה אין תורה און יראת
למעשה מיינט דאס :ווען א מענטש זעצט שמים.
זיך לערנען ,זאל ער נישט סתם אפדאווענען
די ווערטער פון דער גמרא ,נאר ער דארף נוצן אויף דעם זאגן חז"ל' :יגעת ומצאת' ,ווייל
דעם שכל וואס דער אויבערשטער האט אים דאס איז די שווערסטע זאך צו פועל'ן ביי
געגעבן צו פארשטיין וואס שטייט דא און וואס א מענטש ,דאס איז די שווערסטע עבודה,
רעדט ער דא .ער זאל נישט זיין צופרידן פון סתם און דורכדעם איז 'ומצאת' ,וועט ער זוכה
'די גמרא פרעגט און די גמרא ענטפערט'' ,דער זיין אויסצופירן די 'תכלית הבריאה'! און
האלט אזוי און דער האלט אזוי' ,אין דער צייט דורכדעם איז ער זוכה צו אלע ברכות פון
וואס ער ווייסט אז ווען ער וועט זיך אמת'דיג דער תורה הקדושה! דורך דעם עמל וואס דער
מתבונן זיין ,וועט ער זען אז ער פארשטייט נישט: מענטש גיבט אוועק פון זיך ,איז ער זוכה צו דער
"וואס איז געווען די קשיא און וואס איז געווען גרעסטער טובה! אן אייביגע נצחיות'דיגע טובה,
דער תירוץ?"" ,וואס זענען דא די צוויי דעות וואס דאס איז די גרעסטע 'דביקות' אינעם
מחולק?"" ,וואס איז די נקודה און די נשמה פון אויבערשטן וואס עס איז נאר פארהאן! און
דער סוגיא?" .א מענטש טאר זיך נישט לאזן דורכדעם איז ער זוכה צו 'כתרה של תורה'.
ובחרת בחיים ח
זאל דוקא יא פארשטיין מיט זיין שכל ,און נישט נַארן ,נאר ער דארף זיך מתעמק זיין צו דערהערן
ַ
סתם גלייבן! און ווי מער מען נוצט דעם שכל צו און פארשטיין די סוגיא לעמקה .און טאמער
פארשטיין ,אלס מער איז מען זיך מדבק זיין אינעם פארשטייט ער עס נישט מיט איין מאל -זאל
אויבערשטן אליינס ,וואס ער ליגט באהאלטן אין ער עס איבערלערנען נאכאמאל; אדער טאמער
יעדעס ווארט פון דער תורה הקדושה. פארשטייט ער נישט ביים צווייטן מאל -זאל ער
עס איבערלערנען א דריטע מאל .יעדעס מאל
דער טאטע זאל זיין געזונט פארציילט ,אז ווען וואס ער לערנט עס נאכאמאל איבער ווערט אים
דער זיידע זכרונו לברכה האט געלערנט מיט מער ליכטיג און נאכמער ליכטיג .ביז ער שפירט
אים אלס קינד ,פלעגט ער אים אלץ פרעגן" :עס אז ער דערהערט שוין אביסל די הלכה וואס מען
שטערט דיר טאקע די קשיא ,אדער דו זאגסט האט געלערנט דא אין גמרא ,ער פארשטייט שוין
נאר אפ די קשיא?" .ווייל א קשיא דארף שטערן, דעם חילוק צווישן רש"י'ס פשט און תוספות'ס
און טאמער עס שטערט אים נישט ,דארף מען פשט.
אזוי לאנג אריינטראכטן אין דער גאנצער היקף
הסוגיא ,ביז ווי לאנג עס הייבט יא ָָאן צו שטערן, ביים לערנען דארף מען נוצן
און ביים תירוץ דארף מען וויסן 'וואס איז יעצט 'הבנה' -נישט 'אמונה'
פארענטפערט געווארן' ,און 'וואס איז דער
חילוק צווישן די צוויי תירוצים' .ווען מען לערנט מען דארף צו וויסן ,אז ביים לערנען דארף מען
א משנה ,דארף מען טראכטן" :וואס איז מיר דא נישט נוצן קיין 'אמונה'! נאר מען דארף נוצן דעם
נתחדש געווארן און וויאזוי וואלט איך געהאלטן שכל עס אליינס צו פארשטיין! א מענטש זאל זיך
ָָאן די משנה?" ,און 'וואס זאגט די גמרא אויף אליינס בודק זיין :פארשטיי איך טאקע וואס דא
דעם?' .דאס מיינט ,אז ער איז זיך מתבונן צי ער שטייט ,אדער בלויז ווייל עס שטייט אזוי ,דארף
פארשטייט טאקע וואס ער רעדט ארויס פון מויל. איך עס מקבל זיין?! דער רצון ה' איז ,אז א מענטש
תוצאות חיים
.אאלע ברכות ,סגולות און אורות וואס די תורה ברענגט מיט זיך ,איז בעיקר געזאגט
געווארן אויף 'יגיעת התורה' ,ווייל די תורה ווערט נישט קיין 'קנין' אויב מען לערנט עס
בלויז באקוועם .די ערשטע יגיעה איז' :עמלים בתורה' -דער עצם 'זיצן און לערנען'
פאר לאנגע שעות .דוקא ווען דער גוף האט שוין נישט קיין געדולד איינצוזיצן ,און ער
וויל הערן א געשמאקע שמועס ,אדער ער איז מיד -און ער איז זיך מתגבר צו לערנען
ווייטער מיט א ברען ,דעמאלט הייבט זיך ָאן דער 'עמלים בתורה'.
.בדי צווייטע יגיעה איז' :עיון התורה' -נישט צו לערנען אויבערפלעכליך ,נאר זיך
מתעמק זיין צו פארשטיין יעדע זאך קלאר און דייטליך ,ביז דער עומק הסוגיא ווערט
ליכטיג .דער יגיעה איז אסאך שווערער ווי די ערשטע יגיעה ,אבער דוקא דורכדעם
וואקסט מען העכער און העכער ,ביז מען איז זוכה אנצוקומען צו א 'גדלות' אין תורה.
ט תולדות תשפ"ז
ליקוטי פנינים
על פרשת השבוע אורות חיים
חידושי תורה זענען אן ענף פון די מצוה פון
ויעתר יצחק לה':
פריה ורביה .פשט איז :אז א מענטש זאל די תפילות פון די אבות -דער
פארשטיין דאס לערנען און קענען מחדש זיין קוואל פון ברכה אויף לדורות
חידושים אין די תורה ,דאס איז אלעס אן ענין
פון 'פקידת עקרות' אין רוחניות .און די זעלבע דער ענין פון 'פקידת עקרות' ,וואס יצחק
זאך איז מיט הצלחה אין יעדע רוחניות'דיגע אבינו און רבקה אמנו האבן מתפלל געווען,
זאך -אז א מענטש זאל זיין מוסיף והולך און איז נישט נאר געווען קיין תפילה אויף פקידת
שטייגן העכער ,דאס ווערט אנגערופן 'עושה עקרות כפשוטו ,וואס אידישע קינדער ווערן
פירות'. געהאלפן מיט דעם עד סוף כל הדורות ,נאר
עס ליגט א טיפערן ענין דערין.
דאס אלעס ליגט אין די תפילות פון "ַוַ ֶּיּ ְְע ַּּתר
ִיִ ְְצ ָָחק" (בראשית כה ,כא) דער ייטב לב ברענגט יעדע תפילה וואס א איד דאווענט און
אויף דעם א פשט פונעם מדרש ,אז דאס ווארט ווערט נישט גלייך נענה ,איז אויך א בחינה פון
'ויעתר' קומט פון לשון עשירות ' -ששפך אן 'עקרה' .ווייל א תפילה דארף דאך עושה
תפילות בעושר' ,אז יצחק אבינו האט געגאסן פירות זיין און ברענגען א ישועה ,ווי חכמינו
תפילות פונקט ווי אן עושר וואס פארשווענדט ז"ל דרש'ענען אויפן פסוק "ֹלא ְִיְִהֶיֶה ְְבָך ָָע ָָקר
געלט און שפארט נישט דערויף; אזוי האט ער ַוַ ֲֲע ָָק ָָרה (דברים ז ,יד) -שלא תהא תפילתך
נישט געשפארט קיין תפילות ,נאר געגאסן נאך עקירה" (תנחומא עקב ב) ,אז די תפילה זאל
און נאך אן א שיעור ,ווייל ער האט געוואוסט נישט בלייבן אן קיין פירות .ווען א איד איז
אז מיט די אלע תפילות באשאפט ער א 'מעיין מתפלל אויף סיי וועלכע זאך און די תפילה
הישועה' פאר אידישע קינדער לדורות עולם! ווערט נישט נענה ,איז דאס גלייך ווי אן עקרה
וואס איז נישט עושה פירות! יצחק און רבקה
דעם זעלבן יסוד זעט מען אויך אין זייער האבן אויסגע'פועל'ט מיט זייערע תפילות אז
אסאך חסיד'ישע ספרים וואס רעדן ארום אויף אלע אידישע תפילות וואס א איד וועט נאר
די בארות וואס יצחק אבינו האט געגראבן ,ווי דאווענען במשך די דורות ,זאלן חלילה נישט
ַעְַב ֵֵדי ָָא ִִביו
עס שטייט "ָּכּ ל ַהַ ְּב ֵֵּאֹרֹת ֲֲא ֶׁׁשר ָָח ְְפרּו ְ גיין לאיבוד ,נאר זאלן סוף כל סוף נענה ווערן.
ַאְַב ָָר ָָהם ָָא ִִביו וגו' ַוַָּיָּׁשׁ ב ִיִ ְְצ ָָחק ַוַַּיּ ְְחֹּפּר ֶאֶ ת
ִּבּ ֵיֵמי ְ
ְּב ֵֵּאֹרֹת ַהַ ַּּמִיִ ם" (בראשית כו ,טו-יח) .יעדער רעדט בפרט אין רוחניות :ווען א מענטש איז נישט
ארום אויף די בארות לויט זיין דרך -דאס איז מצליח אין זיין עבודת ה' ,איז דאס אויך א
רומז אויף די דריי בתי מקדשות ,אדער אויף בחינה פון אן 'עקרה' ,ווייל ער איז נישט עושה
די צייטן פון גלות -אבער דער כלל איז ,אז פירות .עס איז ידוע פון ספרים הקדושים אז
ובחרת בחיים י
(בראשית כה ,כז) .אין די שפעטערע וואכן ,אין פונקט ווי פון א באר שעפט מען כסדר פרישע
די פרשיות פון ויצא און וישלח ,זעט מען נאך וואסער -אזוי זענען די בארות געווארן די
שטארקער אז דער עיקר כח וואס יעקב אבינו קוואלן און מקורות הברכה פון אלע השפעות
האט אוועקגעשטעלט פאר די דורות איז דער פאר די אידישע קינדער!
ענין אז אפילו אלע 'עניני הרשות' פון דעם עולם און דאס איז אויך מרמז אויף תורה
הזה -זאל אלעס זיין בקדושה. ומצוות .די ספרים הקדושים ערקלערן ,אז
דער דברי יחזקאל ברענגט בשם זיין אפילו א איד וואס האט נישט דעם כח אליין
פאטער ,דער הייליגער דברי חיים ,א מורא'דיגן אויפצוגראבן א נייע באר -כאטש יעדע מצוה
"ָא ַַה ְְב ִּּתי
פשט אויף די ווערטער פון די הפטורה ָ איז דאך א מקור הברכה והשפע ,אבער מיר
ֶֶא ְְתֶכֶ ם ָָא ַַמר ה' ַוַ ֲֲא ַַמ ְְרֶּתּ ם ַּּב ָּּמה ֲֲא ַַה ְְבָּתּ נּו ֲֲהלֹוא ָָאח זענען נישט זוכה מקיים צו זיין די מצוות אויף
ֵֵע ָׂׂשו ְלְ ֲַיֲַעֹקֹב ְנְ ֻֻאם ה' ָוָ ֹא ַַֹהב ֶֶאת ֲַיֲַעֹקֹב ְוְ ֶֶאת ֵֵע ָׂׂשו אזא הויכע מדרגה אז דאס אליין זאל קענען
אִתי" (מלאכי א ,ב-ג) ,אז דער עיקר אהבה וואס ָׂשֵׂנֵ ִ ווערן א קוואל צו שעפן השפעות -האבן שוין
דער אויבערשטער האט צו אידישע קינדער די אבות הקדושים אונז צוגעגרייט דעם וועג.
קומט דוקא ארויס ביי די זאכן וואו עס וואלט נאך פאר קבלת התורה האבן די אבות
זיך געקענט דאכטן אז 'הלוא אח עשו ליעקב' - הקדושים זיך אזוי מזכך געווען און משיג געווען
אז יעקב און עשו זענען גלייך ווי צוויי ברידער. די גאנצע תורה ,אז זייערע רמ"ח אברים און
דאס מיינט נישט די צייט ווען א איד לערנט שס"ה גידים האבן געלאכטן מיט א געוואלדיגע
תורה אדער טוט מצוות ,ווייל דארט איז דער קדושה ,און זיי האבן מקיים געווען די רמ"ח
חילוק קלאר; נאר די גרויסע רבותא זעט מען מצוות עשה און שס"ה מצוות לא תעשה
דוקא אינעם חיי יום יום פונעם מענטש -ביים בשלימות ,און מיט דעם האבן זיי שוין געגראבן
עסן און ביים טרינקען ,ווי דער פסוק זאגט די בארות און אריינגעלייגט דעם כח .ווען א איד
קּוֶמָך" (דברים ו ,ז). "ּוְבֶלֶ ְכְ ְּתּ ָך ַַבֶּד ֶֶּרְך ְּוְבָׁשְׁכְ ְּבּ ָך ְּוְב ֶ
ְ אין די שפעטערע דורות איז מקיים א מצוה -
ביי אלע גשמיות'דיגע ענינים זעט מען דעם וויאזוי עס זאל נאר נישט זיין ,איז ער שוין א
ריזיגן חילוק וויאזוי א איד פירט זיך אויף און 'שואב' -ער שעפט שוין גלייך פרישע כוחות
וויאזוי א גוי פירט זיך אויף .א איד טוט די הקדושה פון דעם באר וואס די אבות הקדושים
עניני הרשות מיט א קבלת עול מלכות שמים האבן דעמאלט געגראבן.
און מיט א הייליגער כוונה ,בשעת ביי א גוי
זענען די זאכן מיט א הפקירות אן קיין שום
ציל .דארט וואו עס וואלט געקענט אויסזען ווי
זיי זענען ברידער -דוקא דארט קומט ארויס ויעקב איש תם יושב אהלים:
די עבודה פון 'עניני הרשות' -דער
די הייליגקייט פון א איד! פארדעם זאגט דער חילוק צווישן יעקב און עשו
אויבערשטער 'ואוהב את יעקב ואת עשו
שנאתי'! דאס איז דער כח וואס יעקב אבינו די עבודה פון יעקב אבינו ,ווי עס ווערט
האט אוועקגעשטעלט פאר אונז לדורות. אסאך ערקלערט אין די ספרים הקדושים ,זעט
מען שוין אין די וואכעדיגע פרשה וואו עס
שטייט אויף איםְ" :וְ ֲַיֲַעֹקֹב ִִאיׁש ָּתּ ם ֹיֵֹׁשׁ ב ֹא ָָֹהִלִ ים"
אי תולדות תשפ"ז
קומט עס אויס דריי הונדערט און פופציג וישבת עמו ימים אחדים:
שבתים -וואס דאס איז דער מנין ימי השנה. דער אור פון שבת קודש
דאס הייסט א יאר פון שבתים .דאס האט זי אין די חשכות הגלות
אים מרמז געווען :זאלסט זיין דארט ביי לבנ'ען
אזוי לאנג ,א משך זמן פון א יאר פון שבתים, עס שטייט דארט ווען רבקה האט געשיקט
און דערפאר האט יעקב געזאגט 'ואעבדך שבע יעקב אבינו צו לבן ,האט זי אים געזאגט:
שנים' ,ווייל דער רמז איז שוין געליגן אין די ַׁשְׁבָּתּ ִִעּמֹו ָיָ ִִמים ֲֲא ָָח ִִדים" (בראשית כז ,מד).
"ְוְ ָיָ ְ
ווערטער וואס זיין מאמע האט אים געזאגט. ברענגט דער בני יששכר :אין די ווערטער
'ימים אחדים' ליגן באהאלטן די זיבן יאר וואס
מען דארף אבער פארשטיין דעם יעקב אבינו האט געדארפט זיין דארטן.
עומק הענין ,פארוואס טאקע האט רבקה מיט דעם ווערט פארענטפערט א
אויסגעקליבן מרמז צו זיין די זיבן יאר דוקא באקאנטע קשיא :וויאזוי האט יעקב אבינו
דורך דעם מושג פון 'שבת'? קען זיין ,יעקב גלייך געוואוסט צו שטעלן א דגוש און מאכן
אבינו האט געדארפט אוועקשטעלן דארט א תנאי מיט לבן דוקא אויף זיבן יאר ,ווי ער
בבית לבן דעם יסוד פאר די אידישע קינדער ֶאֱֶע ָָב ְְדָך ֶׁשַׁבַע ָׁשִׁנִ ים" (בראשית כט ,יח)?
זאגטְ" :וְ ֱ
וויאזוי איבערצולעבן דעם גלות ,ווי עס שטייט נאר יעקב האט דאס ארויסגעלערנט פון
ֶׁמׁש"
אין מדרש (ויצא) אויפן פסוק "ִּכּ י ָָבא ַַהֶּׁש� ֶ רבקה ,ווייל ווען זי האט אים געזאגט 'ימים
(בראשית כח ,יא) ,אז דאס איז א רמז אויפן חושך אחדים' ,האט זי אינזין געהאט זיבן יאר ,ווי
פון גלות .יעקב האט געדארפט נעמען א כח עס שטייט אין מדרש (ב"ר פ"ג ס"ח) אויפן
הקיום ,א כח צו קענען עקזיסטירן אין די ָּבֶּהם" (תהילים קלט,
"ָיִָמים ֻּיָֻּצרּו ְוְ לֹו ֶֶא ָָחד ֶ
פסוק ִ
לאנגע יארן פונעם גלות .און וואס איז טאקע טז) ,אז דער אויבערשטער האט באשאפן די
דער סוד וואס האלט אידישע קינדער אין טעג פון די וואך ,אבער 'ולו אחד בהם' -עס
גלות? דאס איז נאר דער כח פון שבת קודש! איז דא איין טאג וואס געהערט אינגאנצן
דורכדעם וואס א איד ציט אריין די קדושת צום אויבערשטן וואס דאס איז שבת ,וואס
שבת אינמיטן די וואך ,קען ער בייקומען אלע שיינט אריין און באלייכט אלע אנדערע טעג.
שוועריגקייטן! פארדעם האט זי אים געזאגט קומט אויס ,אז 'ימים אחדים' מיינט טעג
'וישבת עמו ימים אחדים' -א יאר פון שבתים; וואס זענען צוגעבונדן צום 'אחד' -צום שבת
זי האט אים אנגעזאגט אז ער מוז כסדר קודש.
ממשיך זיין די קדושה פון שבת אויף אלע
וואכעדיגע טעג ,און דאס וועט אים געבן דעם אין זיבן יאר איז דא א גאנץ יאר פון
כח איבערצולעבן און בלייבן הייליג אפילו 'שבתים' ,ווייל אין יעדן יאר זענען דא ארום
דארטן אין גלות ביי לבן. פופציג שבתים ,און ווען מען נעמט זיבן יאר
קול דברי תורה ויראה מערכת ובחרת בחיים
605.313.1735 845.445.8579
ובחרת בחיים בי
