טיב החיים · Tiv Hachayim — תולדות (2026-11-09)

בס"ד
יום ד' פרשת תולדות
בד"ח כסלו תשפ"ז לפ"ק
לפני התפילה בפרשת השבוע ומועדי וזמני השנה
בענין:
קדושת
המחשבה שהשמיע כבוד הגאון הצדיק אבד"ק ירושלים שליט"א
על ידי עיון
התורה בהיכל ישיבתינו הקדושה
אויף דעם זאגט ער אז ווען מען איז זיך מקבל א
מחילת עוונות גייט צוזאמען מיט קבלת אין ראש חודש כסלו ליגט די קבלת התורה
שטארקן עסק התורה דאס ברענגט אז עס זאל זיין לבו
ברשותו" ,הוא יפתח לבנו" -אז מען וויל ארויסנעמען
התורה פון תורה שבעל פה
לויט ווי מען רעדט אז אין דעם ראש חודש כסלו אונז שטייען מיר ראש חודש כסלו ,מען ווייסט
דעם הארץ פון דעם תפיסה וואס עס איז געפאנגען אז עס
ליגט דער ענין פון קבלת התורה פון תורה שבעל פה, דאך אז דער ראש חודש געבט דעם חיות פאר'ן גאנצן
איז נישט לבו ברשותו -אז עס זאל זיין לבו ברשותו ,איז
קען מען אפשר מסביר זיין דאס ענין; די משנה זאגט חודש ,אזויווי דער ראש געבט דעם חיות פאר'ן גאנצן
"בתורתו" -מיט א קבלת עול תורה ,דאס מאכט אז עס זאל
(תענית כו" :):לא היו ימים טובים לישראל כחמשה עשר באב גוף ,די זעלבע אין יעדן ראש חודש ליגט דער גאנצער
זיין לבו ברשותו ,און אויף דעם אופן קען זיין א קבלה
וכיום הכפורים" ,שטייט דארטן אויסגעפירט" ,בעטרה חודש .איז אין ראש חודש כסלו ליגט דער אור פון
על העתיד.
שעטרה לו אמו ביום חתונתו זה מתן תורה" ,זאגט רש"י אז חנוכה ,וואס דאס האלט דאך אידישע קינדער אין
זאגט ער ,דאס איז די פשט" ,שובה ישראל עד ה' דעם גאנצן זמן הגלות ,ווי עס איז פיל אין אלע ספרים
יום כיפור ווערט אנגערופן "יום חתונתו זה מתן תורה",
אלקיך" ,דרש'נט מען דאך" :עד ה' אלקיך" אז דער הקדושים .און דער אור פון חנוכה -שטייט דאך -איז
ווייל עס איז "יום שניתנו בו לוחות אחרונות" -יום
אויבערשטער זאל מעיד זיין אז עס איז אזא תשובה דער אור פון תורה שבעל פה ,ווי אלע ספרים הקדושים
כיפור איז דער טאג וואס מען האט געגעבן די לוחות
"שלא ישוב לכסלה עוד" ,אז ער מאכט יעצט אזא זענען פיל ,ממילא אינעם חודש כסלו ליגט דער כח
אחרונות ,און פארדעם איז דאס א געוואלדיגער יום
תשובה שלימה אז ער שטעלט זיך אוועק די כוחות פונעם אור פון תורה שבעל פה.
טוב.
נישט צוריק נאכאמאל דורכצופאלן .וואס איז דער
פשוט ווייסט יעדער איינער ,יום כיפור איז דער יום עס שטייט אין חסידישע ספרים ,אין מגן אברהם
כח צו דעם ,זאגט דער נעקסטער פסוק "קחו עמכם
טוב דער ענין פון מחילת עוונות ,דער אויבערשטער פון טריסקער מגיד ,כמדומה לי אז עס שטייט אין נאך
דברים" ,אז מען נעמט דברי תורה וואס דאס מאכט
ספרים ,אז אזויווי די דריטער חודש פון די חדשי הקיץ
אז "עמכם" -דער לבו זאל זיין ברשותו" ,וקח טוב -אין האט געזאגט "סלחתי כדברך" ,עס איז טאקע
-פון די זומער חדשים ,חודש סיון ,איז דער זמן פון
טוב אלא תורה". געגאנגען צוזאמען מיט'ן קבלת התורה .אבער דא
קבלת התורה פון תורה שבכתב ,איז חודש כסלו דער
זעט אויס עפעס אז דער יום טוב איז דער ענין פון דעם
זאגט ער" :ונשלמה פרים שפתינו"; פונקט אזוי ווי א דריטער חודש פון חדשי החורף -פון ווינטער ,דאס איז
וואס מען האט מקבל געווען די לוחות אחרונות.
קרבן קען מען נישט מקריב זיין נאר א דבר שברשותו, די קבלת התורה פון תורה שבעל פה.
אין אדם מקדיש דבר שאינו ברשותו ,די זעלבע זאך,
ריכטיג תשובה טון -מוז זיין מיט א קבלת תורה שבעל פה האט מען דאך שוין גערעדט
דער לב ,ווילאנג עס איז נישט ברשותו קען מען דאס
אנהייב זמן וואס עס שטייט אין מדרש תנחומא זייער
נישט מקדיש זיין ,איז נישט שייך צו מאכן א אמת'ע עול תורה
שטארק אז תורה שבעל פה איז נישט נקנה נאר מיט א
קבלה על העתיד .אבער אז מען איז מקבל דביקות פשט קען אבער זיין ,אז ריכטיגע תשובה קען נישט
שטארקע יגיעה .און דאס איז די סגולה פון דעם חודש
בתורה ,דורך דעם ווערט לבו ברשותו ,און אויף דעם זיין נאר מיט א שטארקן קבלת התורה ,מקבל זיין אויף
כסלו ,מען זאל קענען מקבל זיין די תורה שבעל פה
אופן קען זיין א קבלה על העתיד ,וואס דאס איז די זיך שטארק דבוק צו זיין אין די תורה הקדושה; עס
אזויווי עס דארף צו זיין.
ריכטיגע תשובה. שטייט אין ייטב פנים ,אין די מאמרים אויף שבת שובה,
איז ממילא די שמחה וואס איז דא יום כיפור מיט זאגט ער דארטן אויף "שובה ישראל עד ה' אלקיך כי אין ראש חודש כסלו קען מען משלים זיין
די מחילת עוונות איז דאך דורכ'ן כח התשובה ,כח כשלת בעונך" (הושע יד ,ב) ,שטייט אין נעקסטן פסוק "קחו די תשובה פון די ימים נוראים
התשובה קען נאר זיין מיט א קבלת התורה צוזאמען, עמכם דברים" ,דרש'ענען חכמינו ז"ל (שמו"ר פל"ח ס"ד)
אין דרשות חתם סופר ברענגט ער א מורא'דיגער
איז אזויווי דאס איז דער יום שנתנו בו לוחות אחרונות, "אין דברים אלא דברי תורה"" ,ושובו אל ה' אמרו אליו כל ענין אויף ראש חודש כסלו .ער ברענגט עס פון א הגה,
וואס דעמאלטס האבן אידן מקבל געווען די תורה, תשא עון וקח טוב ונשלמה פרים שפתינו". א הגה וואס איז דא אויף א רש"י אין ירמיה ,דארט
ווערט נתעורר יעדעס יאר יום כיפור דער ענין פון זאגט ער אזוי ,אז תשובה איז דאך חרטה על העבר שטייט אז ראש חודש כסלו איז פערציג טעג נאך
א קבלת עול תורה ,אויף דעם אופן איז די תשובה און קבלה על העתיד ,חרטה על העבר ,קען א מענטש הושענא רבה .זאגט ער דארטן אז עס איז דא די ימי
בשלימות ,איז ממילא גייט דאס צוזאמען .פארדעם זוכה זיין מעורר זיין בלבבו שטארק הרהורי תשובה, התשובה ,ראש השנה מיט יום כיפור ,נאך דעם קומט
איז די שמחה פון יום כיפור זיך מייחס צו דעם וואס אבער קבלה על העתיד? זאגט ער :וואס איז שייך א הושענא רבה ,נאכדעם געבט דער אויבערשטער
מען האט געגעבן די לוחות אחרונות. קבלה על העתיד ,צדיקים איז לבם ברשותם ,זענען נאך פערציג טעג ביז ראש חודש כסלו" ,ומי שלא שב
בעל-הבית אויף זיך אליינס און זיי קענען מאכן א בתשובה שלימה כראוי" -ווער עס האט נאך ביז יעצט
די קבלת התורה פון תורה שבעל פה געבט א קבלה ,זיי ווייסן אז זיי וועלן זיך האלטן צו דעם .אבער נישט תשובה געטון בתשובה שלימה כראוי ,האט
שטערקערן כח צו קענען ריכטיג תשובה טון רשעים נעבעך ,מענטשן וואס האבן שוין חוטא געווען, ער דעם ראש חודש כסלו ,וואס דעמאלטס קען ער
זענען נישט בעל-הבית אויף זיך אליינס ,עס איז הם אוועקשטעלן א ריכטיגן כח התשובה.
וועגן דעם שטייט אבער אז "מי שלא שב בתשובה
שלימה כראוי" -אז עס איז נאכנישט קיין תשובה ברשות לבם ,וואס איז שייך צו מאכן א קבלה על דער חתם סופר איז מאריך אין דעם דארטן .אבער
שלימה כראוי ,דער קען דאס ראש חודש כסלו העתיד ,אוודאי ,מען איז מגלה אז מען וויל ,אבער ווי על כל פנים ,אז אין ראש חודש כסלו קען מען עפעס
אוועקשטעלן אז עס זאל יא זיין בשלימות .די ענין קען ווייסט מען טאקע אז מען וועט קענען שטיין אין דעם, משלים זיין דעם תשובה שלימה כראוי וואס מען האט
זיין אז יום כיפור איז טאקע קבלת התורה פון תורה עס איז שייך צו מאכן א קבלה על העתיד. פארפעלט אין די ראש השנה יום כיפור.
א שיעור עבודה וחסידות /פרשת תולדות תשפ"ז לפ"ק
שבכתב ,די לוחות אחרונות .אבער די ריכטיגע כח צו
דווקא מיט א שטארקן עיון התורה קען מען די עצה צו האבן הייליגע מחשבות איז דורך
זיין לבו ברשותו ,פון תורה שבכתב אליינס האט מען
נתקדש ווערן מיט מחשבות קדושות ליגן אין לערנען דאס נאכנישט ,אויף דעם דארף זיין דוקא די קבלת
אין נועם מגדים אין די פתיחה אויפ'ן ספר ,רעדט ער אבער אפשר לויט ווי מען רעדט אז דער ענין פון
התורה פון תורה שבעל פה ,וואס דאס קומט דורך
זייער שטארק וועגן דעם ענין פון קדושת המחשבה כסלו וואס דאס איז די תורה שבעל פה ,קען זיין ליגט
יגיעה און דורך א שטארקן דביקות און מחשבה פון
וואס איז דער יסוד פון א איד ,און די איינציגסטע עצה אין דעם "ה' יהיה בכסלך" וואס דאס טוט ארויסהייבן
די תורה הקדושה ,דוקא דאס מאכט אז עס זאל זיין
איז נאר זיך אריינלייגן אין לערנען שטארק ,און עס איז פון דעם "כסלי מלאו נקלה" ,קען מען זאגן אויף אן
לבו ברשותו.
כדי צו זען דאס אינעווייניג ,ער זאגט" :נשים לב להתבונן אנדערן אופן.
באמרי קודש הרמב"ם" -מען דארף זיך מתבונן זיין אין
די ווערטער פונעם רמב"ם ,זאגט ער :יעדעס ווארט
עס איז דאך ידוע וואס דער רמב"ם זאגט אז דער ענין דער ענין פון 'חודש כסלו' איז :זיך מדבק
פון קדושת המחשבה דאס דאס איז די גרעסטע עבודה זיין די מחשבות אינעם אויבערשטן דאס
אינעם רמב"ם איז דאך אויסגערעכנט ,אויף יעדן פון א מענטש ,עס איז נישטא נאך א זאך וואס א מענטש
ווארט אינעם רמב"ם ליגט דאך אן א שיעור.
ברענגען דעם גרעסטן אור
האט אזא שטארקן יצר הרע ווי אויף דעם ענין פון הייליגע
עס שטייט אין ישמח ישראל אויף ראש חודש כסלו
זאגט ער ,נאכדעם וואס ער זאגט שוין "יפנה עצמו מחשבות ,צו זיין אפגעהיטן ,וואס דאס איז דער יסוד ,די
זאגט ער "שמות החדשים עלו מבבל" -די נעמען פון די
ומחשבתו לדברי תורה" ,וואס "יפנה עצמו ומחשבתו גאנצע מצב רוחני פון א מענטש ווענדט זיך אלעס אין זיינע
חדשים הייבן אויף אידישע קינדער פונעם גלות בבל,
לתורה" מיינט דאך שוין אינגאנצן ליגן אין לערנען, מחשבות ,די מחשבות דאס איז דער מענטש אליינס,
יעדער איד האט זיך זיין גלות וואס עס איז אים מבלבל,
לייגט ער נאך צו נאכמער" :וירחיב דעתו בחכמה" ,נאך "במקום שמחשבתו של אדם" -דארט וואו זיינע
עס שלעפט אים אוועק פון באשעפער .די נעמען פון
ווייטער" ,שלא די לו במה שכתוב יפנה עצמו ומחשבתו מחשבות זענען "שם הוא נמצא" ,אז עס איז מחשבות
די חדשים; יעדער חודש איז אן אור ,האט זיך זיינע
לתורה ,רק הוסיף לומר וירחיב דעתו בחכמה". קדושות דעמאלטס איז איין שטיק קדושה ,און פארקערט
סגולות ארויסצוהייבן א איד פון זיין גלות ,און אין די
חלילה איז פארקערט.
זאגט ער" :כי הלומד בלי עיון ,הגם שטוב הוא להעביר נעמען איז מרומז די אור פון יעדן חודש.
מחשבות רעות" -זעט אויס יעדע זאך העלפט אוועק זאגט דער רמב"ם (איסו"ב פכ"ב ה' יח-כא) ,אז וואס איז
זאגט ער א מורא'דיגן ענין אין דעם חודש כסלו,
צו נעמען מחשבות רעות" ,עם כל זה אינו כמו המעמיק די עצה ,די איינציגסטע עצה איז -זאגט דער רמב"ם
זאגט ער :מצד אחד איז כסלו א זמן פון חשכות ,די
ומעיין בעיון רב ועמוק בתורה ובהלכותיה ודיניה ,כי אז " -אין לך דבר בכל התורה שקשה לפרוש ממנו"
לענגסטע נעכט הייבן זיך אן אין כסלו ,מצד שני איז
צריך לפשוט עצמו מכל וכל מעסק העולם" -אז מען וויל אזויווי דער ענין אז עס זאל זיין מחשבות קדושות,
כסלו דער אור פון חנוכה ,דער געוואלדיגער אור וואס
אמת'דיג פארשטיין און זיך מעמיק זיין אין די תורה "לכך ראוי לאדם להרגיל עצמו בקדושה יתירה" ,זאגט
טוט מאיר זיין אויף אלע זמני החשכות ,אלעס איז
דארף מען זייער שטארק זיך מסיח דעת זיין פון אלע ער :מען דארף זיך אוועקשטעלן א שטארקע שמירה
אינעם זעלבן חודש.
אנדערע זאכן פון די וועלט ,דעמאלטס איז "בוא יבוא צו זיין קדושה יתירה ,זאגט ער :אבער "גדולה מכל
אל הקודש פנימה" -ווערט ער נתקדש ,ער קומט אריין זאת אמרו" -די גרעסטע עצה איז ,אז "יפנה עצמו זאגט ער ,דאס איז אלעס אין דעם חודש כסלו ,וואס
אין די קדושה ,ער ווערט איין שטיק קדושה" ,ואז נמלט ומחשבתו לדברי תורה וירחיב דעתו בחכמה ,שאין די נאמען כסלו קומט לערנען ,עס איז דא א פסוק
ונושע מכל הרהור רע" ,דאס איז די שטערקסטע ישועה ההרהור מצוי אלא בלב פנוי מן החכמה" ,א מענטש (תהילים לח ,ח) "כי כסלי מלאו נקלה ואין מתם בבשרי" ,זאגט
פון אלע הרהורים רעים ,און דורך דעם איז "בוא יבוא לייגט זיך אריין עצמו ומחשבתו ,דער גאנצער מענטש ער" ,כסלי" ,דאס ווייזט אויף די מחשבות ,מחשבות
לדביקות הבורא ברוך שמו באהבה רבה והתלהבות גדול לייגט זיך אריין אין לערנען ,ער ליגט אין לערנען ,לעבט אין דאס איז די כסלים ,א מענטש קען זיין חלילה נעבעך
על ידי זה". לערנען ,די תורה איז נישט אזוי בלויז ער זאגט די ווערטער, "מלאו נקלה" -פיל מיט מחשבות וואס טויגן נישט,
נאר ער לייגט זיך אריין אינעם לערנען מיט'ן גאנצן קאפ און וואס דאס מאכט חרוב א מענטש אינגאנצן רחמנא
מחשבה ,מיט'ן גאנצן הארץ און נשמה ,די גאנצע מוח לייגט ליצלן ,אז עס איז "אין מתום בבשרי" -מכף רגל ועד
אז עס איז דא א התגברות היצר אויף די ער אריין אינעם לערנען" ,ירחיב דעתו בחכמה" ,דעמאלטס ראש אין בו מתום ,פון זיינע אברים רוחניים לייגט אים
מחשבה מוז מען זיך אריינלייגן אין לערנען איז ער זוכה צו דעם ריכטיגן קדושת המחשבה ,דאס איז דאס נעבעך אינגאנצן אוועק ,דער ענין פון מחשבה,
צו ניצל ווערן פון אים דער שטערקסטער כח. אלעס איז דאך תלוי אין די מחשבות פון א מענטש .אז
זאגט ער אז די קומענדיגע וואכעדיגע סדרה שטייט עס איז "כסלי מלאו נקלה" איז דאס רחמנא ליצלן די
(בראשית ל ,ח) "נפתולי אלקים נפתלתי עם אחותי" ,זאגט ער,
חודש כסלו וואס איז דער זמן פון קבלת גרעסטע חשכות וואס איז דא.
"אחותי" ,די גמרא דרש'נט (שבת קמה" ):אמור לחכמה
התורה פון תורה שבעל פה האט די כח מען זאגט ער :עס איז דא אן אנדערע פסוק (משלי ג ,כו)
אחותי את (משלי ז ,ד) ,אם ברור לך הדבר" -אז מען איז
זאל האבן מחשבות קדושות "כי ה' יהיה בכסלך ושמר רגלך מלכד" -אז דו וועסט
קלאר אין לערנען "כאחותך שהיא אסורה" דעמאלסט
איז ממילא 'כסלו' וואס דאס איז דער זמן פון קבלת ארייננעמען דעם אויבערשטן אין דיינע מחשבות אין
"אומרהו" ,אחותי ווייזט אויף קלארקייט אין לערנען.
התורה פון תורה שבעל פה ,די תורה שבעל פה קען דיינע כסלים וואס דאס ווייזט אויף די ענין פון מחשבה,
אנצוקומען צו קלארקייט אין לערנען דארף זיין מען נישט קונה זיין נאר אויף אזא מין אופן פון "ממית ער ברענגט ארויס דאס אז דו וועסט שטארק בוטח
פאר דעם א שטארקער עיון התורה .זאגט ער" :נפתולי עצמו עליה" ,אזוי זאגט דארטן דער מדרש" ,יפנה זיין אין באשעפער ,אז דער מענטש האט א שטארקע
אלקים" ,דעם ריכטיגן דביקות אינעם אויבערשטן, עצמו ומחשבתו" דאס מיינט דאך "ממית עצמו עליה", בטחון אין אויבערשטן און גלייבט און ווייסט אז ער
איז "עם אחותי" -אז מען לייגט זיך אריין אינעם מסיח דעת זיין פון אלעם ,און זיך אריינלייגן אינגאנצן בעט פון באשעפער דער אויבערשטער זאל אים
לערנען אויף אזא אופן פון "אמור לחכמה אחותי נאר אין דעם. ארויסנעמען אפילו פונעם גרעסטן שפל המצב וואס
את" ,ארויסצוקומען א קלארקייט אינעם לערנען" .גם ער איז ,העלפט אים דער אויבערשטער און ער נעמט
דעמאלטס איז דער זמן וואס אפילו ווען עס איז
יכולתי" ,דאס איז די ריכטיגע מנצח זיין דעם יצר הרע, אים ארויס.
"כסלי מלאו נקלה" חלילה ,אבער "ה' יהיה בכסלך",
די ריכטיגע תבלין כנגד יצר הרע ,אז מען זאל קענען
די תורה הקדושה איז דער אויבערשטער אליינס ,און אז דאס ליגט אינעם חודש כסלו ,אז "ה' יהיה בכסלך"
זוכה זיין צו מחשבות קדושות.
דו ביסט זיך מייגע בתורה ביסט זיך מדבק דיין מחשבה אין -אז דו וועסט שטארק אריינברענגען א שטארקע
זאגט ער" :מאויבי תחכמני" (תהילים קיט ,צח) ,זאגט ער: דברי תורה ,אז עס איז "יפנה עצמו ומחשבתו לדברי תורה", בטחון און זיך אנכאפן שטארק אין דעם אז דער
יעדער ווייסט אז מען דארף עוסק זיין בתורה ,אבער ביסטו דבוק אינעם באשעפער ,אז "ה' יהיה בכסלך" ,דער אויבערשטער וועט דיך ארויסנעמען אפילו פון דעם
עוסק זיין בתורה? לערנען! אז מען לערנט קען מען אויבערשטער איז אין דיין מחשבות ,דו ווערסט איינס מיט'ן גרעסטן שפל המצב וואס דו ביסט ,וועט זיין "ושמר
מיינען אז מען איז שוין יוצא .זאגט ער" ,כל המיקל מקלו באשעפער" ,ושמר רגלך מלכד" ,דער מוח געבט דאך רגלך מלכד".
יגיד לו" ,יא ,איך לערן דאך ,איך האב א שיעור ,איך דעם חיות פאר'ן גאנצן גוף ,און אז דער מוח איז דבוק דאס איז כסלו ,מצד אחד די גרעסטע חשכות ,און
לערן ,און מיט דעם מיינט מען אז מען איז שוין יוצא. אין באשעפער דורך די תורה הקדושה ווערט דער
מצד אחד דער גרעסטער אור וואס טוט מאיר זיין דעם
אבער זאגט ער" ,מאויבי" ,פון דעם וואס איך זע פון מיין גאנצער גוף האדם נתקדש.
גרעסטן חשכות ,אלעס ליגט אין דעם ענין פון כסלו
שונא ,דער גרעסטער שונא מיין יצר הרע ,פון דעם מלחמה און דאס איז די סגולה און דער כח פונעם חודש וואס דאס ווייזט אויף דעם ענין פון מחשבה ,רחמנא
וואס איך האב מיט אים אויף די הרהורי עבירה צו קענען כסלו" ,ה' יהיה בכסלך" ,זיך מדבק זיין די מחשבה ליצלן מחשבות וואס טויגן נישט איז די גרעסטע חשכות,
האבן מחשבות קדושות ,אויף דעם איז דאך נישטא קיין אינעם אויבערשטן ,די קדושת המחשבה ,אז אפילו און "ה' יהיה בכסלך" אנכאפן מחשבות אינעם אויבערשטן
עצה נאר זיך אריינלייגן אין לערנען" ,תחכמני" -פון דעם חלילה ווען כסלי מלא נקלה ,קען מען זיך פון דעם דאס איז די גרעסטע אור וואס נעמט ארויס פונעם גרעסטן
זע איך ווי ווייט" ,מה יעשה אדם ויחכם ירבה בישיבה" -זיך ארויסהייבן. חשכות.
פרשת תולדות תשפ"ז לפ"ק /שיעור עבודה וחסידות ב
דאס ערשטע דארף מען מסביר זיין אביסל ,עס איז אריינלייגן אין תורה מיט א שטארקייט" ,כי לעולם הוא לי",
אינעם ווארט וואס איז מרומז 'חנוכה' איז
אביסל שווער צו פארשטיין ,סיי וואס ער זאגט ,און כסדר כסדר ליגן אין די תורה הקדושה ,דאס איז די
מרומז דער ענין פון האבן מחשבות קדושות אפילו די גמרא אויך ,די גמרא זאגט" :מניין שהדיבור "מאויבי" ,פון דעם זעט מען ווי ווייט מען דארף ליגן
אבער ער לייגט אריין דאס גאנצע ענין ,דא ביי דעם כמעשה שנאמר בדבר ה' שמים נעשו" ,און ער שטעלט אין די תורה.
"ויאמר אלקים יהי אור" ,פון דעם נעמט מען דאס .מען צו אויף מחשבה אויך .לכאורה ,ביים אויבערשטן איז
ווייסט דאך וואס אלע ספרים הקדושים זענען פיל,
דער בני יששכר מיט אלע ,אז אינעם "ויאמר אלקים יהי
א דיבור כמעשה ,ווי קען מען פון דעם נעמען אויף א אזויווי א דיבור איז כמעשה איז מחשבה
מענטש אז דיבור כמעשה ,ביים אויבערשטן איז א אויך כמעשה
אור" ,דא ליגט דער ענין פון חנוכה ,דער אור פון חנוכה, מחשבה כמעשה.
דער "יהי אור" ,דאס איז דער פינף און צוואנציגסטער אינטעראסאנט איז אבער ,אז ער טייטשט דארטן
ווארט אין די תורה שטייט אין בני יששכר ,דאס איז דער מדרש ,אנהייב פרשת בראשית איז דא א
רומז אויף יום כ"ה ,מען ציילט די מספר התיבות פון באקאנטער מדרש (בר"ר פ"ג ס"א) "פתח דבריך יאיר
בראשית ברא אלקים ,איז דער "אור" פון דעם ווארט מבין פתיים" (תהילים קיט ,קל)" ,תחלת דבריך במעשה
"ויאמר אלקים יהי אור" ,דער פינף און צוואנציגסטער א מענטש לייגט זיך אריין עצמו בראשית איז געווען (בראשית א ,ג) "יהי אור" ,משם יבינו
ווארט ,דאס איז רומז אויף דעם כ"ה כסלו פון חנוכה. ומחשבתו אין לערנען ,ער ליגט הכל ויפתחו בדברי תורה" -דער ערשטער דיבור פון
אויבערשטן במעשה בראשית איז געווען "יהי אור" ,פון
"וחושך על פני תהום" שטייט דאך אין מדרש אז דאס אין לערנען ,לעבט אין לערנען, דעם דארף יעדער פארשטיין אז "ויפתחו בדברי תורה"
איז יון שהחשיכו עיניהם של ישראל בגזירותיהם,
"ויאמר אלקים יהי אור" דאס איז דער אור פון חנוכה
די תורה איז נישט אזוי בלויז -מען דארף דאס ערשטע לייגן דעם דגש אויף די דברי
וואס טוט מאיר זיין דעם חושך פונעם יון. ער זאגט די ווערטער ,נאר ער תורה דאס לערנען זאל זיין אזויווי עס דארף צו זיין.
איז ממילא לויט ווי מען רעדט ,אז דער אור פון
לייגט זיך אריין אינעם לערנען וואס איז דער פשט ,זאגט ער אזוי ,עס שטייט דאך
חנוכה דאס איז דער ענין פון קבלת התורה שבעל מיט'ן גאנצן קאפ און מחשבה, (אבות פ"ה מ"א) "בעשרה מאמרות נברא העולם" ,מיט
פה ,וואס דאס ברענגט דעם כח פון "ה' יהיה בכסלך", מיט'ן גאנצן הארץ און נשמה, צען מאמרות ,און עס שטייט נאר ניין מאל "ויאמר",
מחשבות קדושות ,איז טאקע אין דעם "יהי אור" ,דא דעמאלטס איז ער זוכה צו דעם שטייט אז "בראשית" דאס איז במחשבה .עס שטייט
אין זוהר הקדוש דאס ענין שוין ,אינטרעסאנט ,ער
ליגט "משם יבינו הכל ויפתחו בדברי תורה" ,דא ליגט
דער ענין וואס דאס מיינט א מחשבה.
ריכטיגן קדושת המחשבה ברענגט עס נישט פון זוהר הקדוש ,ער בויעט אויס א
חשבון אז פארדעם שטייט נישט בראשית ,בראשית
איז טאקע א מאמר אבער דאס איז נישט געווען
דער אור פון חנוכה איז דער אור הגנוז וואס קיין דיבור ,אלע מעשה בראשית איז געווען מיט א
מען האט באהאלטן בתחלת הבריאה די מחשבה מיט די דיבור וואס קומען דיבור פון אויבערשטן ,בראשית דאס איז די ערשטע
ווידער זאגן דאך אויך אלע אז דער "יהי אור", מכח הנשמה קען מען ארויסלערנען פון מאמר ,דאס איז געווען בלויז א מחשבה ,בראשית
כפשוטו רעדט מען דאך פון דעם אור וואס איז געווען אויבערשטן אויף א מענטש איז א מחשבה" ,בראשית" -מיט מחשבה האט דער
בתחלת הבריאה ,וואס דאס איז דאך אזא גרויסע אויבערשטער באשאפן "את השמים ואת הארץ".
מען קען עס אבער מסביר זיין מיט דעם וואס דער
לעכטיגקייט ,דער אור הגנוז וואס מען האט געקענט
רבי זכרונו לברכה זאגט אין דברי יואל פרשת תרומה, זאגט ער אזוי ,די גמרא זאגט (שבת קיט" :):מניין
זען מסוף העולם ועד סופו .וואס דאס האט משמש
זאגט דער רבי אויף דעם ענין וואס חכמינו ז"ל זאגן שהדיבור כמעשה" ,פון וואו זעט מען ביי א מענטש
געווען ל"ו שעות ,עס שטייט זעקס און דרייסיג מאל
(יומא כט ).אז "הרהורי עבירה קשים מעבירה" -הרהור אז א דיבור איז נישט קיין פשוט'ע זאך ,א דיבור קען
דא אין די תורה דער לשון פון אור נר מאורות ,דאס
עבירה איז נאך הארבער ווי א מעשה עבירה. אויסזען ביי א מענטש עס איז גארנישט ,א דיבור
איז זעקס און דרייסיג ,שטייט אז די ל"ו נרות פון חנוכה
אויף דעם איז דער רבי מסביר דאס ענין ,זאגט ער איז פונקט ווי א מעשה" ,שנאמר (תהילים לג ,ו) בדבר ה'
דאס איז קעגן די ל"ו שעות פונעם אור הגנוז ,ווייל דער
אזוי ,אז עס שטייט דאך (נדה לא" ).שלשה שותפין באדם, שמים נעשו" ,אזוי זאגט די גמרא אין מסכת שבת .דער
אור פון חנוכה איז פונעם אור הגנוז .יעדער ווייסט
הקדוש ברוך הוא ואביו ואמו" .דער גוף קומט פון די אויבערשטער האט באשאפן די גאנצע וועלט מיט
עס ,דער בני יששכר איז מאריך אויף דעם ,ער ברענגט
טאטע מאמע ,און די נשמה קומט פונעם באשעפער. א דיבור" ,בדבר ה' שמים נעשו" ,פון דעם דארף א
שלשה עדים נאמנים בעלי רוח הקודש אז דער אור
די מעשים טוט א מענטש מער מיט'ן גוף ,אלעס מענטש זען אז א דיבור איז נישט קיין פשוט'ע זאך ,א
פון חנוכה דאס איז פון דעם אור הגנוז ,פונעם אור פון
דארף מען האבן די נשמה אויך ,אבער עס איז בעיקר דיבור איז כמעשה.
תחילת הבריאה.
מיט'ן גוף .די מחשבות און די דיבורים דאס נעמט זאגט ער ,לויט ווי עס שטייט דא אז די "בראשית"
טאקע אויף כסלו זאגט אויך דער בני יששכר אז עס זיך ,מחשבה איז זיכער מער א דבר רוחני ,דאס איז וואס דאס איז געווען דער ערשטער דיבור פון
איז כס ל"ו ,די אור הגנוז וואס האט משמש געווען ל"ו מער פון די חלק הנשמה .און דער דיבור שטייט אויך בריאת שמים איז גאר א מחשבה ,פון דעם זעט
שעות ,געווענליך איז דאס פארדעקט ,אבער אז עס (בראשית ב ,ז) "לנפש חיה" " -לרוח ממללא"" ,ויהי האדם מען אז א מחשבה איז אויך נישט קיין פשוט'ע זאך,
קומט חודש כסלו ווערט דאס נתגלה. לנפש חיה" ,דער כח הדיבור נעמט זיך פון די נשמה. מחשבה איז אויך כמעשה ,פונקט ווי בדיבור האט
איז איינע פון די ענינים פון דעם אור הגנוז ,ברענגען איז ממילא ,א איד וואס האט א נשמה קדושה וואס דער אויבערשטער באשאפן די וועלט ,האט דער
דאך אלע "היכן גנזו גנזו בתורה" ,עס שטייט אז דער איז א חלק אלוק ממעל ,זיינע הרהורים ,זיינע דיבורים, אויבערשטער מיט א מחשבה באשאפן די וועלט.
אויבערשטער האט באהאלטן דער אור הגנוז ,און דאס איז מיט די מחשבה ,ממילא דער פגם איז אויך זאגט ער" :תחילת דבריך" איז "ויהי אור" ,דאס איז
לעתיד לבוא וועט עס נתגלה ווערן ,אבער יעצט, אינעם חלק המחשבה .אז ער טוט א מעשה איז עס דער ערשטער דיבור ,ווייל בראשית דאס איז נאר
ווילאנג עס איז באהאלטן ,וואו איז דאס באהאלטן, בלויז אינעם חלק אינעם גוף וואס דאס איז חלק אביו במחשבה ,זעט מען פון דעם אז מחשבה כמעשה .אזוי
שטייט אז עס איז באהאלטן אין די תורה הקדושה. ואמו ,א מחשבה ,הרהורי עבירה ,דאס איז די חלק וואלט א מענטש געקענט מיינען :א מחשבה ,האב איך
הנשמה וואס דאס איז די חלק אלקי ממעל ,פארדעם געטראכט ,יא געטראכט ,נישט געטראכט ,וואס איז א
די גרעסטע תענוג בעולם איז שפירן קרבת איז עס אסאך הארבער ,איז "הרהורי עבירה קשים מחשבה? עס איז עפעס א דבר שאין בו ממש? רחמנא
ה' מעבירה". ליצלן א מענטש געבט זיך נישט אכטונג די מחשבות ווייל
שטייט אז דער פשט איז ,אז דער אמת איז דאך על כל פנים ,לויט דעם פארשטייט מען זייער גוט עס איז דא אזא מין הרגש ,מען נעמט נישט גענוג שטארק
אז דער גרעסטער תענוג איז קרבת ה' ,אלע ווייסן דער נועם מגדים זאגט ,אז מען זעט ביים אויבערשטן דעם חומר וואס דאס מיינט א מחשבה .זאגט ער ,פון דא
דעם מסילת ישרים וואס ער הייבט אן ,אז די יסוד פון אז מחשבה כמעשה ,דיבור כמעשה ,א מחשבה ,א זעסטו אז תחילת הבריאה איז געווען "בראשית" דעם ענין
א מענטש אויף די וועלט ער זאל וויסן וואס זיין ציל דיבור פון א איד דאס נעמט זיך דאך מכח די נשמה פון מחשבה ,דארפסטו וויסן אז מחשבה איז גארנישט קיין
איז ,פארוואס ער איז דא אויף די וועלט ,זאגט ער וואס איז א חלק אלקי ממעל ,איז דאס גארנישט קיין פשוט'ע זאך ,איי ,איז דאך גארנישט אזוי פשוט די עצה
דער ציל פון א מענטש איז אנצוקומען צום גרעסטן תענוג, פשוט'ע זאך א מחשבה .איז "משם יבינו הכל ויפתחו אויף דעם ענין פון קדושת המחשבה" ,משם יבינו הכל
"להתענג על השם וליהנות מזיו שכינתו" ,קענען זיין נאנט בדברי תורה" ,איז פארדעם איז די איינציגסטע עצה ויפתחו בדברי תורה" ,נאר זיך אריינלייגן אין לערנען,
צום באשעפער" ,שזהו העידון הגדול והתענוג האמיתי אויף שמירת המחשבה נאר "יפנה עצמו ומחשבתו "יפנה עצמו ומחשבתו לדברי תורה" ,דאס איז די עצה.
מכל העידונים שיכולים להימצא" ,דער גרעסטער סארט לדברי תורה". אזוי טייטשט דער נועם מגדים.
ג שיעור עבודה וחסידות /פרשת תולדות תשפ"ז לפ"ק
היצר זאלן נישט תופס מקום זיין. האט גארנישט קיין גבול וויפיל יעדער איינער לפי תענוג וואס איז נאר שייך איז דער ענין פון קרבת ה'.
בחינתו ,וויפיל ער זאל זוכה זיין צו דעם תענוג ,און
אבער כדי מען זאל זוכה זיין אנצוקומען צו דעם
דער אור חנוכה איז די תורה שבעל פה וואס דאס איז שייך אפילו בעולם הזה צו דעם זוכה זיין.
תענוג -טאמער וואלט מען תיכף געשפירט דעם
דאס איז מבטל אלע כוחות היצר דאס איז וואס דער אור החיים הקדוש זאגט "אילו תענוג וואלט דאך נישט געווען קיין רבותא ,וואלט דאך
"וחושך על פני תהום שהחשיכו" ,די כח פון יון היו בני אדם מרגישים עריבות ומתיקות התורה" ,דאס עס יעדער נאכגעלאפן -געפינט מען זיך קודם אין אן
וואס זיי האבן געקענט שלעפן צו זייערע תאוות, איז אלעס די תענוג פון קרבת ה' וואס איז דא דורך עולם הזה וואס דארט איז באהאלטן ,דארט שפירט
צו זייערע כוחות הטומאה ,איז אלץ געווען ווייל זיי די תורה .אבער די שטערקסטע כח צו קענען צו דעם מען נישט דעם תענוג ,פארקערט ,דער עולם הזה איז
האבן פינסטער געמאכט מען זאל נישט שפירן און זוכה זיין איז טאקע דורך יגיעת התורה אליינס. מלא כוחות המרחיקים את האדם ,מלא נסיונות" ,כל
נישט האבן דעם תענוג וואס א איד דארף צו האבן עניני העולם הם נסיונות לאדם" ,יעדן טאג גייט מען
דער ייטב לב זאגט אז די תורה ווערט אנגערופן מים,
דורך עסק התורה ,פארדעם האבן זיי זיך פארלייגט דורך א געוואלד נסיונות וואס שלעפט אוועק פון דעם
אזויווי מים מצמיחים כל מיני תענוג ,די אלע תענוגים
אנטקעגן דעם ענין פון עסק התורה. אמת'ן תענוג ,און דער וואס ער איז עומד אין די אלע
גשמיים ,אלע פירות ,אלע זיסע זאכן ,וואקסט אלעס
נסיונות ,ער איז לוחם יעדן טאג ,ער וועט זוכה זייןף דער
אבער "ויאמר אלקים יהי אור" ,דער אור פון חנוכה ווען מען גיסט עס אן מיט מים .די זעלבע זאך ,אלע
בן חיל וועט זיין דער אדם השלם וואס ער וועט זוכה זיין
וואס דאס איז דער אור פון תורה שבעל פה ,די סארטן תענוגים רוחניים איז א מענטש זוכה דורך די
אנצוקומען צו דעם תענוג האמיתי ,דער אמת איז אז
יגיעת התורה ,וואס דורך דעם איז מען זוכה עס זאל ריכטיגע מים דאס איז תורה ,ווי מער ער איז זיך מדבק
דער שטערקסטער תענוג איז דער תענוג פון קרבת ה'.
ארויסקומען דער אור הגנוז בתורה ,דאס טוט ממילא בתורה ,קען ער האבן א תענוג אין א דבר שבקדושה ,אין א
זיין מבטל דעם כח פון דעם קליפת יון. תורה ,אין א תפלה ,אין א מצוה ,אין א יום טוב ,אין א שבת, די שטערקסטע קרבת ה' איז דא דורך עסק התורה,
די אלע תענוגים רוחניים קען ער זוכה זיין דורך ווי שטארק ווי עס שטייט אין ספרים הקדושים .יעדע מצוה איז א
און ממילא פארדעם איז דאס אזא שטארקער
ער איז זיך מדבק אין די תורה הקדושה ,וואס די תורה לשון צוותא ,איז מען נאנט צום באשעפער ,ווילאנג מען
יסודות'דיגער כח וואס טוט מאיר זיין כלל ישראל ,ווי
הקדושה ווערט אנגערופן מים. איז מלובש אין א גוף גשמי אין אן עולם גשמי שפירט
עס שטייט דאך אז אין גאנצן חושך הגלות טוט דאס
מען נישט דעם גרויסן תענוג .ווען מען וועט אנקומען
מאיר זיין ,ווייל דער אור פון תורה שבעל פה ,מדבק זיין מיינט דאס אז דער ריכטיגער אור ,וואס איז מען
אויף יענע וועלט וועט מען שפירן ,אזוי שטייט דאך
די מחשבה אין די תורה הקדושה ,דאס טוט באלייכטן זאל זוכה זיין צו זען דעם תענוג פון קרבת ה' ,דאס איז
אז שכר מצוה מצוה ,מען וועט נישט דארפן געבן
דעם אור הגנוז וואס איז דא אין א נשמה פון א איד, גנוז בתורה ,און דאס איז דער אור פון חנוכה ,די ימי
נאכאמאל שכר פאר א מצוה ,די אלע עניני שכר וואס
דאס ברענגט דעם "ה' יהיה בכסלך" ,איז בכח זה דאס חנוכה און די חודש כסלו איז מסוגל אויף דעם.
עס שטייט דאס איז משלים לשבר את האוזן ,מען זאל
געבט די אלע כוחות הקדושה פאר א איד. פארשטיין די גרויסע תענוגים וואס וועט זיין ,אבער
דארף מען דאס געדענקען ,מען גייט אריין אין אזא
אז מען האט מחשבות קדושות דורך יגיעת עס איז אסאך אסאך מער ווי דאס .די אמת'ע שכר פון א
חודש כסלו ,און דער ראש חודש כסלו טאקע וואס
התורה איז מען זוכה צו דעם אור הגנוז מצוה איז פשוט די קרבת ה' וואס איז דא דורך יעדע מצוה
דאס איז כולל דער גאנצער חודש ,די סגולה פון דעם לויט ווי מען רעדט אז דער ענין פון כסלו איז דער וואס מען טוט ,איינמאל מען גייט אוועק פונעם עולם הגשמי,
חודש איז אז אפילו חלילה ווען עס איז "כסלי מלאו נקלה", "ה' יהיה בכסלך" ,דער ענין פון מחשבה .די מחשבה פון די מסכים המבדילים ,און מען שפירט דעם גרויסן תענוג
מען איז נעבעך זייער אין א שוואכע מצב ,קען מען זיך דאס איז אן אור הגנוז ,א באהאלטענע זאך ,א זאך פונעם קרבת ה' וואס איז דא דורך א מצוה ,דאס אליינס איז
מדבק זיין די מחשבה אינעם אויבערשטן ,עס זאל זיין "ה' וואס קיינער ווייסט נישט נאר דער אויבערשטער די שכר ,דאס איז די גרעסטע שכר.
יהיה בכסלך" ,דורך דביקות בתורה ,דורך קבלת עול תורה, אליינס ,אז א איד לייגט כוחות אויף די קדושת המחשבה,
אז די באהאלטענע חלק פון אים זאל לייכטן ,ער געבט אכט
דורך יפנה עצמו ומחשבתו לדברי תורה ,און דורך דעם איז דורך יגיעת התורה איז מען זוכה צו דעם
אויף קדושת המחשבה .וואס איז די עצה צו דעם ,טאקע
מען זוכה צו דעם אור הגנוז וואס איז דא אין יעדן איד.
דורך יגיעת התורה ,ער איז זיך מייגע ,ער איז זיך מדבק
שטערקסטן סארט דביקות בה' וואס דאס
זיין מחשבה אין די תורה הקדושה ,דעמאלטס איז מען
איז די גרעסטע תענוג בעולם
דורך עסק התורה קען מען ארוסגראבן די זוכה עס זאל נתגלה ווערן דער אור הגנוז בתורה ,האבן א און דורך עסק התורה איז פי כמה מער ,ווייל דאס
קוועלער וואס קוועלט אין יעדן איד פון לעכטיגקייט א מעין וואס עס וועט זיין לעולם הבא ,האבן אן איז די שטערקסטע דביקות בה' ,נאך אסאך מער ווי
כוחות הקדושה הרגש אין דעם קרבת ה' ,וואס דאס איז דער שטערקסטער דורך א מצוה ווי עס שטייט אין ספרים הקדושים,
עס איז כדי יעדער זאל קוקן אין אוהב ישראל אין כח מבטל צו זיין אלע כוחות היצר ווי עס שטייט. און דורך יגיעת התורה ,מוטשען די מחשבה זיך מדבק
די וואכעדיגע סדרה ,ער רעדט פון די בארות וואס די זיין מיט'ן אויבערשטן ,איז דאך דביקות נאך אסאך א
אבות הקדושים האבן חופר געווען ,אינעם ערשטן שטערקערע ,ממילא איז דאס נאך אסאך א שטערקערע
אז מען שפירט א תענוג אין קדושה דארף תענוג ,נאר ווילאנג מען איז דא שפירט מען דאס נישט.
שטיקל רעדט ער דארטן בתוך הדברים פון דעם, מען נישט האבן די תענוגי היצר
זאגט ער אז אין יעדן איד איז דא א באר ,א קוואל אבער דער ענין פון אור הגנוז בתורה איז אז עס איז
מען האט שוין אסאך מאל נאכגעזאגט ,א
וואס קוועלט -זאגט ער מורא'דיגע לשונות -חכמה באהאלטן ,מען קען זוכה זיין מעין ,צו אביסל פון דעם
מורא'דיגע לשון פונעם באר מים חיים וואס מען דארף
מיט בינה ,מיט געוואלדיגע כוחות הקדושה וואס איז אור קען מען זוכה זיין צו שפירן.
כסדר געדענקען ,וואס עס איז א מורא'דיגע אמת .ער
דא אין יעדן איד וואס עס קוועלט אין אים .אבער מען
זאגט אזוי ,אז די אמת'ע ענין פון תענוג איז דא אין קדושה, דער פנים יפות זאגט אזוי" ,עין לא ראתה אלקים זולתך
דארף עס חופר זיין ,מען דארף עס ארויסגראבן .און
אלע תענוגים וואס איז דא ,אין עולם הזה ,אין די כוחות יעשה למחכה לו" (ישעיה סד ,ג) ,א איד וואס ער מאכט די
דאס האבן די אבות הקדושים געשטעלט א כח דאס
היצר ,אין תאוות היצר ,דאס איז כטפה מן הים הגדול של ריכטיגע הכנה און ער פירט זיך בקדושה און ער איז זיך
ארויסצוגראבן ,אז יעדער איד זאל דאס קענען פון זיך
תענוג וואס מען האט גענומען און געגעבן פאר די קליפה, מייגע בתורה איז ער זוכה צו שפירן א תענוג ,דא שוין אויף
ארויסנעמען.
די אמת'ע ענין פון תענוג איז אין קדושה .די תענוג וואס די וועלט מעין עולם הבא איז ער שוין זוכה צו שפירן וואס
און וויאזוי גראבט מען דאס ארויס טאקע ,דורך איז דא וואס אן ערליכער איד האט אין קרבת ה' ,דאס א צווייטער קען נישט זען ,זעט נישט וואס ער שפירט,
עסק התורה ,דורך יגיעת התורה ,וואס דאס ברענגט קען מען נישט אראפגעבן .עס איז א משל ,אלע תאוות ווייל דאס איז א עולם הגשמי ,איז נישטא קיין מקום
ארויס דעם אור הגנוז וואס איז באהאלטן אין יעדן גשמיות איז אזויווי א טיפה פון א ים הגדול של תענוג. אויף דעם .ער שפירט עפעס א תענוג וואס מען קען דאס
איד ,וואס בכח זה קען א איד אויספירן חובתו בעולמו. אז דער אויבערשטער העלפט מען איז זוכה צו שפירן אפילו נישט ארויסגעבן מיט קיין ווערטער ,מען קען דאס נישט
און דאס איז די סגולה פון דעם חודש ,זאל דער נאר א מעין ,א קליינעם חלק פונעם תענוג וואס איז דא מסביר זיין ,דער צווייטער קען דאס נישט זען .און ער
אויבערשטער זאל העלפן מען זאל זוכה זיין צו דעם. רוחניות ,איז ממילא דער שטערקסטער כח אז אלע תאוות זאגט אז דאס איז "נחלה בלי מצרים" ,זאגט ער אז עס
לשמוע השיעור: נערך ע"י:
קול דברי תורה ויראה מערכת ובחרת בחיים
605-313-1735 #1 845-445-8579
פרשת תולדות תשפ"ז לפ"ק /שיעור עבודה וחסידות ד
