gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

איבערבליק - אידיש · Iberblick - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: איבערבליק - אידיש · Iberblick - Yiddish

שבוע: תולדות (2026-11-09)

איבערבליק - אידיש · Iberblick - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫נדבני הגליון‬ ‫פרשת תולדות תשפ"ז | ד' כסלו | שנה י' | גליון ‪#197‬‬ ‫זכות הפצה נתנדב ע"י‬ ‫מו"ה אהרן יוסף‬ ‫בריעף הי"ו‬ ‫לרגל הולדת בתו‬ ‫מו"ה אברהם אבא‬ ‫בערקאוויטש הי"ו‬ ‫לרגל הולדת בנו‬ ‫מערכת איבערבליק‪:‬‬ ‫‪845.600.4047‬‬ ‫‪deriberblick@gmail.com‬‬ ‫טעגליכער‬ ‫איבערבליק אויף‬ ‫נייע ארגאניזאציע "לפליטה"‬ ‫דער מצב אין ארה"ק‬ ‫עטאבלירט צו פארשפרייטן‬ ‫מיטוואך חיי שרה‬ ‫די רציחות פון פאליציי ביי‬ ‫צוויי בחורים זענען געפארן מיט א‬ ‫הפגנות‪ ,‬און די קעגנערשאפט‬ ‫פונעם אלטוועלטליכן‬ ‫טעקסי און עס איז געווען א שטיקל‬ ‫קאנפליקט מיט'ן אראבישן דרייווער‪ .‬די‬ ‫פאליציי איז אריינגעמישט געווארן‪ ,‬זיי‬ ‫גענומען אין סטאנציע‪ ,‬אבער זיי באלד‬ ‫אידנטום אקעגן דעם מדינה‬ ‫געלאזט גיין‪ .‬צו זייער שאק האבן זיי געזען‬ ‫אז אינדרויסן ווארט זיי אפ די מיליטערישע‬ ‫הציונות און די גזירת הגיוס‬ ‫פאליציי‪ .‬ליידער האבן זיי שוין נישט‬ ‫געקענט רופן 'צבע שחור ‪ -‬החוטפים‬ ‫'לפליטה' זיצט מיט א ריזן מארקעטינג פירמע וואס‬ ‫הגיעו'‪ ,‬און מען האט איינעם פון זיי‬ ‫אפערירט סוקסעספול אין די אלגעמיינע מידיא‪ ,‬און וועט‬ ‫אפגעפירט אין תפיסה נומ' ‪ ,10‬וואו זיי האבן‬ ‫בס"ד לופטערן דעם תורה‪-‬שטעלונג לפני העמים והשרים‬ ‫באקומען טורמע טערמינען‪.‬‬ ‫"דער פארכאפטער חתן" איז‬ ‫איניציאטיוו אוועקגעשטעלט פארלאפענעם זומער בבית נאוה‬ ‫אויפגענומען געווארן ביותרת הכבוד‬ ‫קודש פון כ"ק אדמו"ר מסאטמאר שליט"א‪ ,‬און ווערט באגלייט‬ ‫בבתי גדולי ישראל שליט"א‪ ,‬וואו מען‬ ‫דורך רבנים מובהקים שליט"א אז די מאטריאל זאל זיין מיט'ן‬ ‫ריכטיגן תועלת כמבואר בספה"ק ויואל משה‬ ‫האט אים מקבל געווען בכבוד הראוי און‬ ‫אנגעוואונטשן לרגל זיין אויפשטעלן א בית‬ ‫ערשטע גרויסע געלט‪-‬פלוס ערמעגליכט אנצוהייבן מיט די ערשטע פעולות אין‬ ‫די סאמע נאנטע טעג‪ .‬א גרעסערע געלט‪-‬קאמפיין איז ערווארטעט איינמאל די‬ ‫נאמן בישראל‪ .‬מטעם "כלא ‪ "1000‬האט‬ ‫מעסעדזשעס און אדווערטייזמענטס וועלן אנהייבן גיין אויף א רעגלמעסיגן אופן‬ ‫מען אים געגעבן א הערליכע סומע געלט‬ ‫לעוז ולתפארת‪.‬‬ ‫השקט לא יוכלו‬ ‫‪ 4‬פרישע בחורים ארעסטירט‬ ‫לכאורה דארף דאס מיליטער מורא'דיג‬ ‫וויכטיג חרדישע סאלדאטן‪ ,‬נישט אזוי?‬ ‫אין מיליטערישע טורמע‬ ‫ממש א מאנגל אין זעלנער‪ ...‬אבער וואס‬ ‫טוען די א‪.‬ג‪ .‬חשמונאים‪/‬מתיוונים‪ ,‬די‬ ‫חרד"קים אין מיליטער?‬ ‫אין די טעג ווערט מפורסם בילדער וואו‬ ‫איין בחור ארעסטירט פון זיין שטוב אין חיפה‪ ,‬און‪ 3‬בחורים‬ ‫די סאלדאטן טוען ‪ -‬נישט מער און נישט‬ ‫אינמיטן וועג דורך די ציווילע פאליציי‪ .‬כולנו למערכה ולה' הישועה!‬ ‫ווייניגער ‪" -‬גאר וויכטיגע" פלאנץ‪-‬ארבעט‪:‬‬ ‫האט מגין געווען‪.‬‬ ‫און מען קוקט ארויס אויף הצלחה‪ .‬ועד‬ ‫מען פלאנצט ביימער אין די גאסן ביי‬ ‫אזוי אויך דארף מען ארויסברענגען‬ ‫אסירי ‪ -‬ציון תשאלי לשלום אסיריך!‬ ‫געוויסע גרעניץ‪-‬פונקטן פון די מדינה‪ .‬מען‬ ‫דעם וואונדערבארן חלק היושב על הכלים‬ ‫ששים גבורים! דער קול מחאה קומט‬ ‫קען נישט נעמען דערפאר אפאר אראבער‪,‬‬ ‫כחלק היוצא למלחמה – די אידן אין חו"ל‬ ‫ווייטער פאר מדי שבוע בשבוע ביי די באן‬ ‫מען דארף נעמען געשולטע זעלנער צו‬ ‫וואס זענען ב"ה כסדר מנדב נייע בגדים‪,‬‬ ‫אין בר אילן‪ ,‬וואו מען גייט ארויס מוחה‬ ‫אנבויען ביימער!‬ ‫היטן און רעקלעך‪ .‬ביז נישט לאנג צוריק‬ ‫זיין אלס מחאה שלא יאמרו מדשתקי‪ .‬די‬ ‫יא‪ ,‬דאס טוען די חרד"ק'ישע סאלדאטן‪:‬‬ ‫האט מען געדארפט ספאנסערן נאכ'ן‬ ‫וואך האט מען מיטגעברענגט 'מאטראצן'‬ ‫פלאנצן ביימער! מען דארף זיי נישט פאר‬ ‫ווערן באשפריצט מיט בוא"ש‪ ,‬אצינד קען‬ ‫צו שלאפן אויף דער ערד לאות מחאה‪ ,‬צו‬ ‫עראפלאנען‪ ,‬פאר טאנקען‪ ,‬פאר באמבעס‪,‬‬ ‫מען האבן די זכי' צו מנדב זיין נאכדעם‬ ‫ווייזן אז דער באדן באלאנגט פאר די תושבי‬ ‫ניטאמאל פאר גרעניץ‪-‬פאטראל‪ .‬און באמת‬ ‫וואס די פאליציי צורייסן די רעקלעך‪ ,‬הויזן‬ ‫השכונה און עס איז נישט קיין שטח הפקר‪.‬‬ ‫דארף מען זיי נישט פאר די ביימער אויך‬ ‫און ציצית‪ ,‬אדער ווען עס ווערט ממש‬ ‫נישט; מען דארף זיי ליידער ליידער נאר‬ ‫אפגעברענט דורך די שאק‪-‬באמבעס‪ .‬מען‬ ‫פאר איין ציל‪ ,‬ה"י‪ ,‬צו שמד'ן! און אויב האט‬ ‫הערט כסדר אויף 'קול זעקה' די פרטים זיך‬ ‫מען שוין געענדיגט כאפן פיקטשערס ווי‬ ‫צו פארבינדן מיט די מוסרי נפש‪ .‬אשרי להם‬ ‫מען האט אן א טלית מיט תפילין‪ ,‬מיט א‬ ‫ואשרי חלקם פון אחב"י תושבי חוץ לארץ‪.‬‬ ‫גארטל און א תהלים‪ ,‬וועט מען גיין פלאנצן‪.‬‬ ‫ער"ש פר' חיי שרה זענען באפרייט‬ ‫געווארן אייניגע אסירים פון תפיסה נומ' ‪.10‬‬ ‫דאנערשטאג חיי שרה‬ ‫"אחים אנחנו" האט זיי אפגעווארט ברוב‬ ‫אין ליכט פונעם נעכטיגן ארעסט‪,‬‬ ‫פאר והדר‪ ,‬מיט תעודת הוקרה‪ ,‬מתנות‪,‬‬ ‫איז מען ארויס אויף א מחאה איבער די‬ ‫שירים וריקודים‪ ,‬כדי זיי צו געבן חיזוק צו‬ ‫גאסן פון ירושלים‪ ,‬פון ביהמ"ד סאטמאר‬ ‫שטיין פעסט און נישט אריינפאלן בצבא‬ ‫אהל רחל צו שאסיי נומ' ‪ ,1‬וואו מען האט‬ ‫השמד‪.‬‬ ‫אויסגעשריגן דעם וויי‪-‬געשריי פון יהדות‬ ‫אזוי אויך האט מען אונטערגענומען‬ ‫החרדית אנטקעגן די ארעסטן פון די‬ ‫א נייע פראיעקט אין "אחים אנחנו"‪ ,‬אז‬ ‫חשוב'ע בחורים פאר לענגערע צייטן‪ .‬כולנו‬ ‫היות ווען מען באפרייט די בחורים‪ ,‬גייען‬ ‫למערכה על כל בחור ובחור‪.‬‬ ‫געווענליך ארויס נאך בחורים וואס זענען‬ ‫א דרינגענדע אסיפה איז פאררופן‬ ‫נישט אויף די ליסטע פון "קרן ויואל משה"‪,‬‬ ‫אויף שב"ק פר' חיי שרה ווערט‬ ‫געווארן אין "כולל דרך החיים ‪ -‬קרית יואל"‬ ‫ווייל זיי האבן זיך נישט איינגעמאלדן צו די‬ ‫צושפרייט די וועכנטליכע רשימה פון "קרן‬ ‫אין די זאלן פון נזר אהרן דורך דעם "ועד‬ ‫אפיסעס‪ ,‬אבער מיט א ביסל הילף און ידיעה‬ ‫ויואל משה" מיט ‪ 28‬בחורים וואס זיצן אין‬ ‫הפעולה בארצות הברית"‪ ,‬וואו עס זענען‬ ‫קען מען זיי ראטעווען‪ .‬מען באגעגנט זיך מיט‬ ‫תפיסה נומ' ‪ 10‬צוליב דעם גזירת הגיוס!‬ ‫געהערט געווארן פייערדיגע דרשות איבער‬ ‫זיי‪ ,‬מען טוישט אויס אינפארמאציע‪ ,‬מען גיט‬ ‫רבותי! זיי זענען טאקע נישט קיין‬ ‫דעם פארערגערטן מצב אין ארה"ק ביי די‬ ‫זיי די "הצלה" נומערן‪ ,‬און בס"ד האפט מען‬ ‫חתנים‪ ,‬אבער זיי זענען ‪ 28‬אידישע קינדער‪.‬‬ ‫לעצטע פאר פראטעסטן באכזריות נוראה‪.‬‬ ‫אז זיי זאלן זיך נישט לאזן איינרעדן צו גיין‬ ‫אידן‪ ,‬געוואלד!!!‬ ‫מען האט גערעדט איבער דעם חובת השעה‬ ‫אין מיליטער‪.‬‬ ‫וואס צו טון עפ"י דעת קדשו פון רביה"ק‬ ‫זונטאג תולדות‬ ‫זי"ע אויפצורודערן די אמעריקאנער‬ ‫עס ווערט באריכטעט איבער פאליציי‬ ‫גאסן במחאה ובזעקה‪ ,‬להרעיש תבל‬ ‫ברוטאליטעט פארלאפענעם דאנערשטאג‬ ‫ומלואה‪ ,‬כדי צו מונע זיין ווייטערדיגע‬ ‫ביי די מחאות אין רחוב שבטי ישראל‪ .‬די‬ ‫שפיכות דמים‪ .‬עס זענען אויסגעשמועסט‬ ‫בלוט‪-‬דורשטיגע חיות‪" ,‬על חרבך תחיה"‪,‬‬ ‫געווארן די ווייטערדיגע שריט וואס ווערן‬ ‫זענען נישט זאט‪ 3 .‬אינגעלייט בעלי מסירות‬ ‫אונטערגענומען אין די טעג‪ .‬אנן מהכא‬ ‫נפש האבן געכאפט שרעקליכע קלעפ‬ ‫ואתון מהתם‪.‬‬ ‫נעבן דעם אויג ווען אן אכזריות'דיגער‬ ‫דער בארימטער "ועד אסירי ציון" האלט‬ ‫פאליציאנט האט דירעקט געזוכט צו‬ ‫אינמיטן א לאנג‪-‬פארצויגענעם קאמף שוין‬ ‫שעדיגן די אויגן רח"ל‪ ,‬און בדרך נס איז נישט‬ ‫פיר און א האלב יאר ביי די מערכה אין בר‬ ‫געשען עפעס צו ערנסט‪ .‬ס'איז געווען ‪2‬‬ ‫אילן‪ ,‬וואו עס ווערט ליידער געבויט די‬ ‫ארעסטירטע וועלכע זענען ארויסגעלאזט‬ ‫באן אקעגן דעם רצון פון אלע חרדישע‬ ‫געווארן אין די פארטאגס שעה'ן‪ .‬אזוי אויך‬ ‫שכנים‪ .‬די שטאטראט האט ארויפגעלייגט‬ ‫האט מען ארעסטירט א יונג בחור'ל דורך‬ ‫פריוואטע ריזיגע געלט‪-‬קנסות פון אזוי‬ ‫אים שלעפן מיט רציחה און רשעות אויף‬ ‫סאך ווי ‪ 300,000‬שקל קנס פאר איבער ‪28‬‬ ‫מאנטאג תולדות‬ ‫דער ערד‪ ,‬און אים געהאלטן פארשפארט א‬ ‫יונגעלייט‪ ,‬און זיי ווילן אז יעדער זאל צאלן‬ ‫אן אומשטייגערליכע סצענע אין‬ ‫גאנצע נאכט ביז אינדערפרי‪.‬‬ ‫דעם סכום‪ ,‬און דער ועד לייגט ב"ה אראפ א‬ ‫תפיסה נומ' ‪ ,10‬ווען ‪ 9‬בחורי חב"ד זענען‬ ‫וכאן המקום להודות לה' אלקינו‪ ,‬אויף‬ ‫געניטע ארבעט צו ריינוואשן די מוסרי נפש‬ ‫פון זיך אליינס געקומען זיך ארעסטירן נאך‬ ‫דעם וואס פארלאפענע וואך ביים "הפגנת‬ ‫פון די זינלאזע קלאגעס‪.‬‬ ‫א הוראה פון זייער משפיע‪ ,‬אז לויט זייער‬ ‫הדמים" זענען אלע מוחים ב"ה גאר גוט‬ ‫אין די טעג האט מען גע'משפט ‪2‬‬ ‫יעצטיגן מצב איז דאס דער בעסטער וועג‪,‬‬ ‫באהאנדלט געווארן‪ ,‬און בס"ד האט מען‬ ‫יונגעלייט‪ ,‬איינעם פאר ‪ 22,500‬שקל און‬ ‫זיך ארעסטירן אין תפיסה און באקומען אן‬ ‫געזען ממש ניסים אז עפעס מער שרעקליך‬ ‫א צווייטן פאר ‪ 7,500‬שקל‪ .‬דער ועד אסירי‬ ‫אורטייל‪ ,‬און אפזיצן די באשטימטע טעג‪.‬‬ ‫האט נישט פאסירט‪ ,‬און די מסירת נפש‬ ‫ציון גרייט זיך בס"ד צו אפיעלן דעם פסק‪,‬‬ ‫דינסטאג תולדות‬ ‫א מאסיווע ארבעט ווערט אין די‬ ‫טעג אריינגעלייגט דורך "אחים אנחנו"‬ ‫צוויי לעצטיגע געשיכטעס‬ ‫אהערצושטעלן א פראפעסיאנאלן ביכל אין‬ ‫די ענגלישע שפראך קעגן "קדקוד‪-‬מעלות‬ ‫אינערהאלב דעם מיליטער‪:‬‬ ‫צור‪ ,‬צו פארשפרייטן אין די פילע שטעט‬ ‫ער זיך געזעצט שבעה מיט פחדים און‬ ‫א שאקירנדער עפיזאד האט זיך‬ ‫אין אר"י וואו עס וואוינען ענגליש‪-‬רעדנע‬ ‫אנגסט‪ ,‬מיט א צוריסן הארץ‪.‬‬ ‫אפגעשפילט מיט א בחור וועמענס‬ ‫חרדי'שע אידן‪ ,‬כדי זיי צו ווארענען איבער‬ ‫למעשה איז "קרן ויואל משה ‪ -‬הצלה‬ ‫מאמע איז געווען אין א קריטישן געזונט‪-‬‬ ‫מגיוס" אריין אינעם בילד‪ ,‬און ברוב סייעתא‬ ‫צושטאנד‪ .‬ער האט איר געוואלט קענען‬ ‫דעם געפאר פון די שעדליכע שמד‪-‬ערטער‪.‬‬ ‫דשמיא האט מען במשך די שבעה באוויזן‬ ‫באדינען מיט א רואיגקייט אן דעם פחד‬ ‫ב”ה אז מען ברייטערט אויס דעם רינג פון‬ ‫צו פארשאפן נייע פאפירן‪ .‬אין די טעג זיצט‬ ‫פון ווערן ארעסטירט‪ ,‬איז אים בייגעפאלן‬ ‫ראטעווען נשמות ישראל – ספרד‪ ,‬חב"ד‪ ,‬און‬ ‫מען אויף זיין קעיס‪ ,‬און בעז"ה וועט ער‬ ‫זיך צו גיין לאזן פרייוויליג ארעסטירן‬ ‫אצינד אויך אין די ענגלישע רעדנדע קרייזן‪.‬‬ ‫נישט דארפן צוריקגיין אין תפיסה‪.‬‬ ‫מיינענדיג און האפענדיג אז מען וועט אים‬ ‫‪‬‬ ‫געבן ‪ 20‬טעג תפיסה און פטור אן עסק‪.‬‬ ‫יעדע אידישע נשמה איז הייליג און טייער‪,‬‬ ‫למעשה האבן די רשעים זיך‬ ‫נאך א געשיכטע וואס ווייזט אביסל‬ ‫און דאס יהדות החרדית‪ ,‬וואס האט אמת'ע‬ ‫דעם פרצוף פון דעם מיליטער‪ :‬אין אר"י‬ ‫צוגעכאפט צום קרבן און אים געגעבן‬ ‫אהבת ישראל‪ ,‬קוקט נישט אויף דעם לבוש‪,‬‬ ‫זוכט מען שוין ‪ 4‬יאר א בחור מיט'ן נאמען‬ ‫‪ 4‬חדשים תפיסה מיט גרויס רשעות‪.‬‬ ‫אויסקוק‪ ,‬אא"וו‪ ,‬און מען איז פאראייניגט‬ ‫"משה קליינערמאן"‪ ,‬וואס איז מיסטעריעז‬ ‫אינדערצווישן האט זיך דער מצב ביי זיין‬ ‫פארשוואונדן געווארן‪ .‬דאס גאנצע לאנד‬ ‫מאמע פארערגערט‪ ,‬און דער שפיטאל‬ ‫צו ראטעווען כל אשר בשם ישראל יכונה‪,‬‬ ‫האט געמאלדן אז עס רעדט זיך פון‬ ‫בסייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫איז שוין עטליכע מאל געפארן אויף רעדער‪,‬‬ ‫געציילטע וואכן‪ .‬מען האט זיך געוואנדן צו‬ ‫און ממש אלע ווייסן פון דעם נאמען‪ .‬אלע‪,‬‬ ‫היינט ביום ג' לסדר "והידים ידי עשו"‪,‬‬ ‫אפילו‪ ...‬דאס "הויכגעשעצטע" מיליטער‪...‬‬ ‫די תפיסה‪-‬באאמטע מיט די דאקומענטן‬ ‫האבן ‪ 13‬א‪.‬ג‪ .‬חרדישע אידן ליידער‬ ‫פונעם שפיטאל און זיך געבעטן צו מאכן אן‬ ‫פארגאנגענע וואך האט מען מטעם‬ ‫אויסנאם און ארויסלאזן דעם בחור‪ ,‬אבער‪...‬‬ ‫ליידער אויפגעהויבן די הענט צו שווערן‬ ‫די מיליטער אנגעקלאפט אין טיר פון‬ ‫אן ערפאלג‪.‬‬ ‫געטריישאפט אינעם כנסת המינים‪.‬‬ ‫משפחת קליינערמאן און געבעטן פאר‬ ‫נאך עטליכע וואכן האט מען נאכאמאל‬ ‫די ‪ 7‬מאנדאטן פון יהדות התורה און די‬ ‫"מוישי"‪ ,‬ווייל‪ ...‬ער איז אן עריק! די משפחה‬ ‫פרובירט זיך בעטנדיג ברחמים מרובים‪ ,‬אז‬ ‫האט געענטפערט בלויז פיר ווערטער‪:‬‬ ‫די מאמע וויל זיך פשוט געזעגענען פון‬ ‫‪ 6‬מאנדאטן פון ש"ס‪ ,‬וואס רביה"ק זי"ע‬ ‫"מיר זוכן אים אויך‪"...‬‬ ‫שרייבט (ספה"ק ויוא"מ מאמר א' סי' ק"ד)‬ ‫איר באליבטן זון‪ .‬די נידריגע באאמטע‬ ‫איר פארשטייט? א חתן בימי השבע‬ ‫פון תפיסה האבן שוין געוואלט נאכגעבן‪,‬‬ ‫וועגן די שבועה‪" :‬והשבועה שנשבע להם‬ ‫ברכות ווייסן זיי גוט וואו אים צו טרעפן;‬ ‫אבער דער הויפט באאמטער האט מיט‬ ‫ולחוקותיהם היא הודאה בכולה‪ ,‬לא מודה‬ ‫ארייננארן בחורים מיט כלומר'שטע‬ ‫א קאלטבלוטיגקייט זיך נישט וויסנדיג‬ ‫במקצת אלא כופר הכל בכל התורה כולה"‪,‬‬ ‫ּפאסט‪ ,‬צו דעם טויגן זיי גוט; אבער צו‬ ‫ָ‬ ‫געמאכט‪.‬‬ ‫וויסן פון א ביטערע פרשה וואס א משפחה‬ ‫ממש לעצטנס האט ליידער דאס‬ ‫עכ"ל‪ .‬אין סי' ק"מ שרייבט דער רבי‪" :‬נתבאר‬ ‫מאכט מיט און יעדער ווייסט דערפון‬ ‫ערגסטע פאסירט‪ ,‬און די מאמע איז אוועק‬ ‫להלכה שכל הנכנס להיות חבר הכנסת עובר‬ ‫– פלוצלינג ווייסן זיי גארנישט‪ .‬לפנים‬ ‫פון דער וועלט אן זען איר טייערן זון‪ .‬דאס‬ ‫על הרבה איסורים נוראים שכל אחד ואחד‬ ‫האבן זיי ארויסגעשטעלט אן אפיציעלע‬ ‫האט שוין יא געבראכן די רשעים‪ ,‬און אויף‬ ‫מהם היא ביהרג ואל יעבור‪ ,‬על הכניסה‪,‬‬ ‫אנטשולדיגונג‪ ,‬אבער זיי קענען זיך האלטן‬ ‫די 'שבעה' האט מען באפרייט דעם בחור‬ ‫ועל השבועה‪ ,‬ועל השתתפות‪ ,‬ועל הע"ז‪,‬‬ ‫דערמיט‪.‬‬ ‫– אבער נאר אויף קארגע ‪ 7‬טעג‪ .‬אזוי האט‬ ‫ועל המינות‪ ,‬ועל כל המסתעף‪ .‬וגם מבלעדי‬ ‫האיסורים הנ"ל‪ ,‬גם על עיקר המלוכה לפני‬ ‫הזמן"‪ ,‬עכ"ל‪ .‬ליידער קומט דאס אלעס דורך‬ ‫מענער און סיי פרויען אפיצירן און פאליציי‪.‬‬ ‫(עס מאכט זיך פון צייט צו צייט אז אזא‬ ‫די כוחות המשלחים‪ ,‬די הולכי לבחירות‬ ‫ב”ה אז זיי גייען אדורך די צייט אין בידוד‪ ,‬און‬ ‫שריט ווערט געטאן מחמת כמה סיבות‪,‬‬ ‫בסמיות עינים‪ .‬ב"ה אז אצינד האט מען‬ ‫אין די קומענדיגע טעג וועט מען זען וואס‬ ‫אבער פארשטייט זיך אז דאס פאדערט‬ ‫געהאט א חלק אין ראטעווען אזוי פיל‬ ‫עס וועט ווערן מיט די גרופע‪ .‬האפנטליך‬ ‫ריכטיגע יעוץ והדרכה פון פאראויס‪).‬‬ ‫אידן נישט אנטיילצונעמען אין די בחירות‬ ‫וועט זיי עס געלונגען און זיי וועלן פטור‬ ‫ווען זיי זענען אנגעקומען‪ ,‬האבן די‬ ‫הטמאות לכנסת המינים!‬ ‫ווערן פון דינען אין מיליטער בס"ד‪.‬‬ ‫באאמטע זיי נישט געוואלט סתם אזוי‬ ‫אסיפה דחופה פארגעקומען בבית נאוה‬ ‫אין מירון‪ ,‬ביים ציון התנא אלקי רשב"י‪,‬‬ ‫ארעסטירן – עס האט זיי פשוט נישט‬ ‫פון הגה"צ אבד"ק סאטמאר ירושלים‪-‬ק"י‬ ‫האט מען אנטפאנגען בקולות ומחאות א‬ ‫געפאסט‪ .‬זיי האבן זיך ממש געבעטן ביי די‬ ‫שליט"א‪ ,‬אין די אנוועזנהייט פון חשוב'ע‬ ‫גרופע חרדקי"ם פון די חשמונאים‪/‬מתיוונים‬ ‫בחורים צי זיי האבן נישט קיין מעדיצינישן‬ ‫רבני העיר קרית יואל און די פירנדע‬ ‫אפטיילונג‪ ,‬וואס זענען אנגעקומען צום‬ ‫פטור‪ ,‬אבער די בחורים האבן געענטפערט‪:‬‬ ‫ציון מיט זייערע גרינע קליידער‪ .‬יראי ה'‬ ‫"ניין און ניין! איר קענט אונז נעמען‪ ,‬אלע ‪9‬‬ ‫עסקנים פון "קרן ויואל משה"‪ ,‬לקראת‬ ‫וחושבי שמו האבן נישט געקענט שטיין‬ ‫בחורים‪ ,‬און ארעסטירן‪".‬‬ ‫דעם געפלאנטן "שבת הצלה" לטובת קרן‬ ‫גלייכגילטיג‪ ,‬און מען האט די חרדקי"ם‬ ‫נאך חיזוק והדרכה פון זייערע עלטערן‬ ‫ויואל משה‪ ,‬וואו תושבי קרית יואל וועלן‬ ‫פארשריגן כדת של תורה‪ .‬די פאליציי האט‬ ‫און משפיעים‪ ,‬זענען זיי אריין אין בידוד‬ ‫ווערן איינגעשפאנט לטובת די פעולות‬ ‫אפילו ארעסטירט ‪ 2‬פון די מוחים‪ ,‬אבער‬ ‫דוקא‪ ,‬ווייל די אלגעמיינע אפטיילונג איז‬ ‫ההצלה מיט ריזיגע סכומים‪ .‬פאלגט נאך‬ ‫נאך געציילטע שעה'ן זענען זיי באפרייט‬ ‫ליידער אויסגעשטעלט דירעקט אויף אן‬ ‫ווייטערדיגע פרטים אינעם פייערדיגן‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫אומפאסיגן אופן פאר חרדישע אידן‪ ,‬ווען‬ ‫קאמף‪.‬‬ ‫מטעם די פארוואלטערשאפט איז דא סיי‬ ‫מעמבערס‪ ,‬סיי אין אר"י און סיי אין חו"ל‪,‬‬ ‫וואו יעדער נדבן ווערט א ספאנסער פאר‬ ‫דער "כלא ‪ "1000‬פראיעקט איז שוין‬ ‫ב"ה ברייט באקאנט‪ ,‬עס קומט אויס‬ ‫מעכטיגע קאמפיין "ולאחיו‬ ‫א בחור פון די ווייטערע קרייזן וואס‬ ‫קענען זיך נישט ערלויבן דאס געלט‪.‬‬ ‫אין אמעריקאנער געלט ‪ $10‬א חודש‪.‬‬ ‫אין אנהויב איז געווען צוויי אופנים זיך‬ ‫יאמר חזק" דורך "כלא‪"1000‬‬ ‫און כאטש עס איז א מינימאלע סכום‬ ‫פון ‪ $10‬לחודש‪ ,‬דאך מיט אזא ריזן ציבור‬ ‫איינצושרייבן‪ :‬איין וועג אז מען געבט‬ ‫נאר די געלט פאר ווער עס איז אויך א‬ ‫אנצושליסן נייע מעמבערס‪,‬‬ ‫כ"י וואס וואקסט מדי יום ביומו‪ ,‬רעדט‬ ‫זיך עס פון א גאר שיינע סומע‪ .‬דאס‬ ‫מעמבער‪ ,‬אדער איז געווען אן אפציע צו‬ ‫געבן די ‪ 30‬שקל לחודש פאר סיי וועלכן‬ ‫מיט'ן ציל צו שאפן ספאנסערס‬ ‫געלט ווערט געגעבן בלויז אויב מען האט‬ ‫'ארעסטירט' דעם בחור‪ ,‬נישט אויב מען‬ ‫איז פרייוויליג געפארן אין לופטפעלד‬ ‫ארעסטירטן‪ ,‬אפילו ער איז נישט געווען‬ ‫קיין מעמבער‪.‬‬ ‫למעשה האבן איבער ‪ 5,000‬גענומען‬ ‫פאר די שוואכערע קרייזן‬ ‫וכדו'‪.‬‬ ‫די צווייטע אפציע‪ .‬זעענדיג אז דער‬ ‫זיך איינצושרייבן און ווערן א חלק‬ ‫ציבור איז אזוי שטארק קאמפסגרייט‪,‬‬ ‫די צאל אנגעשלאסענע האלט ביי‪10,000‬‬ ‫פונעם נייעם לגיון של מלך‪ ,‬רופט קול‬ ‫האט מען דאס אצינד אויסגעברייטערט‬ ‫מעמבערס‪ ,‬און דער סכום האלט אין איין‬ ‫זעקה‪ ,605.313.6884 :‬דרוקט ‪ ,8‬און‬ ‫און מען איז ארויס אין א קאמפיין‬ ‫ארויפגיין בסייעתא דשמיא‬ ‫דערנאך ‪ 4‬פונעם מעין מעניו‪.‬‬ ‫צו רעגיסטרירן פרישע טויזנטער‬ ‫וואס איז די גזירת הגיוס?‬ ‫זעקסטע פארזעצונג‬ ‫גיוס‪-‬מיסיאנערן‪ .‬מען האט דאס פארשפרייט‬ ‫יעצט‪ ,‬תשע"ג‪ ,‬אז ביז תשע"ז גייען זיין פונקט‬ ‫אין קורצן פון פריער‪ :‬די מדינה באשטימט‬ ‫איבערן גאנצן לאנד‪ ,‬און דאס ביכל האט‬ ‫‪ 5,200‬נושרים? אזוי סאך נושרים זענען דא?‬ ‫א צאל פון ‪ 5,200‬חרדישע סאלדאטן פון תשע"ג‬ ‫ממש אפגעהילכט פון איין עק לאנד צום‬ ‫פארוואס טוט מען נישט עפעס צו דעם‬ ‫ביז תשע"ז‪ ,‬און רופן דאס אן מיטן אפיציעלן‬ ‫נאמען "תקופת הסתגלות" – זיך צוגעוואוינען‬ ‫צווייטן‪ .‬דער גיוס פלאן איז דאך געווען‬ ‫נושרים פראבלעם? אפשר רעדט מען מיט‬ ‫צום ביטערן פאקט אז עס עקזיסטירט אזא זאך‬ ‫עטוואס באהאלטן‪ ,‬ובעיקר זייערע נעמען‬ ‫ישיבת אור שמח?‬ ‫ווי חרדישע סאלדאטן‪.‬‬ ‫און געמיינע פרצופים האט דאך געדארפט‬ ‫אבער יעדער פארשטייט‪ :‬אין כאן לא‬ ‫אצינד ליינט ווייטער‪:‬‬ ‫בלייבן אין געהיימניס כדי זיי זאלן קענען טון‬ ‫נחל חרדי‪ ,‬ולא נושרים‪ ,‬ולא אפגעפארענע‪,‬‬ ‫איינע פון די הויפט זאכן אינעם 'גיוס‬ ‫זייער ארבעט אומגעשטערט‪ ,‬און דא האט‬ ‫ולא הצלת עולם התורה‪ ,‬אבל יש כאן כסף‬ ‫פלאן' איז געווען די "גייסים" – דאס מיינט‬ ‫מען צעווארפן א גרויסן חלק פונעם גאנצן‬ ‫וכבוד; און א כפרה די פאר ספרדים פאר‬ ‫מענטשן וואס זייער אויפגאבע איז צו מגייס‬ ‫פאזל פונעם גיוס פלאן‪.‬‬ ‫זייער געלט‪.‬‬ ‫זיין בחורים‪ .‬וויאזוי? ביז דעמאלט איז נישט‬ ‫די אינסטאנצן זענען ממש ווילד געווארן‪,‬‬ ‫און די נושרים פראגע איז ליידער געלעזט‬ ‫געווען אזא באגריף אז א חרדישער בחור זאל‬ ‫עס איז געווארן א שטיקל פראבלעם צו ווערן‬ ‫געווארן דורך די גייסים‪ .‬מען האט מיט די‬ ‫גיין אין מיליטער; אפילו אויב ער האט נישט‬ ‫א גייס‪ .‬מען האט אנגעהויבן מאכן הפגנות‬ ‫אייגענע צען פינגער פראדוצירט נושרים נאך‬ ‫געלערנט‪ ,‬האט ער דאך געהאט א מעמד בן‬ ‫ביי די הייזער פון די גייסים‪ .‬גענוי ווי מתתיהו‬ ‫נושרים‪ .‬און ווער עס איז נאכנישט געווען‬ ‫ישיבה‪.‬‬ ‫כהן גדול האט אויסגעשריגן "מי לה' אלי"‪,‬‬ ‫קיין אפגעפארענער‪ ,‬האט דער ועד הישיבות‬ ‫און ליידער‪ ,‬ליידער האבן אסאך שומרי‬ ‫האט מען אנגעהויבן צוביסלעך אפצוהאלטן‬ ‫זיכער געמאכט אז ער ווערט א נושר; מען‬ ‫תורה ומצוות‪ ,‬צווישן זיי חסיד'ישע יונגעלייט‪,‬‬ ‫די גזירת השמד בסייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫האט אים פשוט נישט געגעבן קיין מעמד בן‬ ‫זיך צוגעכאפט צום נייעם פרנסה געלעגנהייט‪.‬‬ ‫די עסקנים וועלכע האבן געהאט א חלק‬ ‫ישיבה‪ .‬איז וואס זאל דער בחור טון? נעמען‬ ‫די מדינה האט אפיציעל באצאלט א שיינעם‬ ‫אין דעם ביכל "הציידים"‪ ,‬זענען באקנס'ט‬ ‫א פטור אז ער איז פיזיש אדער גייסטיש‬ ‫סכום פון עטליכע טויזנט שקלים פאר יעדן‬ ‫געווארן מיט אומגעהויערע קנסות פון ריזיגע‬ ‫נישט פעאיג צו דינען אין מיליטער‪ ,‬ווי די בני‬ ‫"קאפ"! די גייסים זענען כסדר אויפגעקומען‬ ‫סכומים פארן חטא פון לשון הרע (לאשען‬ ‫ישוב הישן? דער אלגעמיינער ציבור איז דאך‬ ‫מיט ראפינירטע וועגן וויאזוי צו טרעפן‬ ‫הארע‪ )...‬און הוצאת שם רע‪ .‬אבער מען‬ ‫נישט צוגעוואוינט דערצו‪ .‬בפרט ווען עס איז‬ ‫בחורים אן א ישיבה‪ ,‬אדער אין א שוואכער‬ ‫איז נישט געבליבן שטיין ביים ארויסגעבן‬ ‫דא א נייער פראטאקאל‪ )1 :‬בני ישוב הישן‪:‬‬ ‫מסגרת‪ ,‬אדער אזעלכע וואס זענען שוואך‬ ‫ביכלעך; מען האט בסייעתא דשמיא‬ ‫באקומט פטור‪ )2 .‬סתם אגודיסט‪/‬דגליסט‪:‬‬ ‫אין לערנען‪ ,‬און זיי צוגערעדט מיט שיינעם‬ ‫אנגעהויבן צו געבן הילף פאר די אלע‬ ‫מעמד בן ישיבה‪ )3 .‬ספרדי‪ ,‬נושר וכו'‪ :‬גייט‬ ‫אז מען קען גיין אין מיליטער‪ ,‬בלייבן א איד‪,‬‬ ‫פארלוירענע בחורים‪.‬‬ ‫אין מיליטער! איז וואס זאל דער בחור טון?‬ ‫און נאך ווערן א שטיקל מענטש‪.‬‬ ‫אזוי האט מען אויפגעשטעלט די‬ ‫און דערפאר זענען אסאך אסאך בחורים‬ ‫מיט דער צייט איז געווארן א גאנצע‬ ‫ערשטע אפיסעס פון "מרכז הצלה"‪ ,‬זיך צו‬ ‫ליידער אנגעקומען אין מיליטער‪ ,‬נישט‬ ‫נעץ פון בערך ‪ 50‬גייסים וואס האבן ליידער‬ ‫אפגעבן מיט יעדן בחור באזונדער און זען‬ ‫חלילה מרצונם הטוב‪ ,‬נאר אדרבה‪ ,‬שלא‬ ‫"דעליווערט סחורה"‪ ,‬און די נומערן האבן‬ ‫וויאזוי מען קען אים העלפן גאנץ געזעצליך‬ ‫ברצונם‪ ,‬בכפיה ובפיתוי‪ ,‬ווי די תורה הק' זאגט‬ ‫אנגעהויבן שטייגן‪ .‬און ווען מען האט‬ ‫צו באקומען א פטור‪ .‬באזונדער האט מען‬ ‫אז אויף דעם מסית ומדיח גייט אן לא תכסה‬ ‫פארגעהאלטן "יהדות התורה" איבערן גיוס‬ ‫געהאט א סאפיסטיקירטע סיסטעם פון‬ ‫ולא תחמול עליו‪".‬‬ ‫געזעץ‪ ,‬האבן זיי געענטפערט‪" :‬עס גייען‬ ‫שטיין פארנט פונעם לשכת הגיוס‪ ,‬אז סיי‬ ‫עטליכע עסקנים האבן זיך בשעתו‬ ‫נאר אריין די 'נושרים – אפגעפארענע'! מען‬ ‫ווער עס קומט זיך שטעלן‪ ,‬זאל פארדעם‬ ‫אריינגעלייגט אין דעם שרעקליכן נושא‬ ‫נוצט די אפגעפארענע בחורים אנצופילן די‬ ‫באקומען אנווייזונגען וואס נישט צו טון‪,‬‬ ‫פון די גייסים‪ ,‬און מען האט צוביסלעך‬ ‫קוואטע פון ‪ ,5,200‬און מיט דעם ראטעוועט‬ ‫אינאיינעם מיט אינפארמאציע וואו זיך צו‬ ‫אנטדעקט די פריוואטע אידענטיטעט‬ ‫מען די גוטע‪".‬‬ ‫ווענדן פאר הילף‪ ,‬אפילו אויב ער איז נישט‬ ‫פון די אלע נשמה‪-‬כאפערס‪ .‬מען האט‬ ‫איז קודם כל‪ ,‬אויב איז "נחל חרדי"‬ ‫אויף דער "גליקליכער" ליסטע פון ועד‬ ‫צוזאמגעשטעלט א קאלירפולע ביכל מיט'ן‬ ‫געמאכט פאר חרדי'שע בחורים‪ ,‬פארוואס‬ ‫הישיבות‪.‬‬ ‫נאמען "הציידים"‪ ,‬וואס האט אנטהאלטן‬ ‫דארף מען האבן נושרים? עס איז דאך א‬ ‫(פארזעצונג קומט אי"ה ‪ -‬די פארזעצונג‬ ‫ערשיינט פון צייט צו צייט)‬ ‫בילדער‪ ,‬אדרעסן און טעל‪-‬נומערן פון די‬ ‫סתירה! צווייטנס‪ ,‬וויאזוי ווייסט מען שוין‬