gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

מוציא לאור: נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish

שבוע: תולדות (2026-11-09)

נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

פתח את ה-PDF הורדה

‫“נועם האור” גליון יט‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫א‬ ‫“נועם האור” גליון יט‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫שיעור אור החיים הקדוש תולדות תשפ”ז‬ ‫דאס גוטס איז שוין דא אין דיר!‬ ‫דו ביסט א קינד פון אברהם אבינו ‪ -‬און די הייליגע ירושה לעבט אין דיר‬ ‫״עֹוד יִ ְרמֹ ז עַ ל עִ קַ ר ּתֹולְ דֹות הַ צַ ִדיקִ ים שֶּ הֵ ם‬ ‫וואס ווייסטו וועגן זיך?‬ ‫טֹובים‪ ,‬כִ י לִ ְהיֹות שֶּ יִ ְצחָ ק ל ֹא‬ ‫ִ‬ ‫ִמ ְצֹות ּומַ ע ֲִשים‬ ‫א איד זיצט זיך און מאכט זיך א חשבון הנפש‪.‬‬ ‫נֹודעּו נִ ְסיֹונֹותָ יו וְ גֶּדֶּ ר ִצ ְדקּותֹו״ (אור החיים‪ ,‬שם)‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫ביים דאווענען איז דער קאפ אוועקגעפארן‪ .‬ביים‬ ‫נאך איז אונז דער פסוק מרמז אויף די עיקר תולדות פון‬ ‫לערנען האט געפעלט חשק‪ .‬און מיט די מדות איז אויך‬ ‫די צדיקים‪ ,‬וואס זענען מצוות און גוטע מעשים; ווייל‬ ‫נישט געגאנגען ווי מען האט געוואלט‪.‬‬ ‫ביי יצחק זענען זיינע נסיונות און דער גדר פון זיין צדקות‬ ‫נישט באקאנט געווארן אין די פסוקים‪.‬‬ ‫מען האט געמיינט אז מען וועט שוין האלטן ווייטער‪.‬‬ ‫די עיקר תולדות פון צדיקים זענען זייערע מצוות און‬ ‫מען קוקט אויף וואס עס פעלט‪ ,‬און עס טוט וויי‪ .‬מען‬ ‫מעשים טובים‪ .‬דאס זענען די פירות וואס זייער הייליג‬ ‫וויל דאך זיין גוט‪ .‬מען וויל דאך לעבן מיטן אייבערשטן‪.‬‬ ‫לעבן ברענגט ארויס‪.‬‬ ‫אמאל דארף מען זיך אפילו נישט אראפזעצן מאכן א‬ ‫ביי נח דערמאנט די תורה זיין צדקות גלייך נאכן‬ ‫חשבון‪ .‬מען קען שוין די טענות אויף זיך אויסנווייניג‪.‬‬ ‫אנהייבן רעדן פון זיינע תולדות‪ .‬וועגן אברהם אבינו‬ ‫דא האב איך נישט געטון ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬דארט בין‬ ‫האבן מיר אויך געלערנט פרשה נאך פרשה‪ :‬זיין אמונה‪,‬‬ ‫איך ווידער דורכגעפאלן‪ .‬מען קען שוין די ביטערקייט‬ ‫זיין הכנסת אורחים‪ ,‬זיין שטיין אין די גרויסע נסיונות‪.‬‬ ‫וואס קומט גלייך ארויף‪.‬‬ ‫יעצט קומט די תורה צו יצחק אבינו‪.‬‬ ‫אבער טייערער איד‪ ,‬בשעת דו רעכנטסט אויס וואס עס‬ ‫פעלט דיר‪ ,‬געדענק אויך וואס דו האסט‪.‬‬ ‫וואו ווערן דערציילט זיינע הייליגע מעשים? וואו הערן‬ ‫מיר פון זיינע נסיונות‪ ,‬פון זיין צדקות?‬ ‫וועמענס ביסטו?‬ ‫דער פסוק זאגט אונז אז ער איז א זון פון אברהם‪ ,‬און‬ ‫דו ביסט א קינד פון אברהם אבינו‪.‬‬ ‫אז אברהם האט אים געבוירן‪ .‬וואו זענען דא די תולדות‬ ‫דו רופסט דעם הייליגן אברהם‪ :‬אבינו ‪ -‬מיין טאטע‪.‬‬ ‫‪ -‬די מצוות און מעשים טובים פון יצחק?‬ ‫שרה‪ :‬אמנו ‪ -‬מיין מאמע‪.‬‬ ‫און זיין מסירות נפש?‬ ‫מיר זאגן די ווערטער אזוי אפט‪ ,‬אז מען שטעלט זיך‬ ‫קוים אפ דערביי‪ .‬אבער וואס ליגט אין די ווערטער?‬ ‫דער אור החיים הקדוש גייט ווייטער‪:‬‬ ‫וואס זאגט עס וועגן דיר אליין‪ ,‬אז דו ביסט זייער קינד?‬ ‫״וְ הַ גַם שֶּ פָשַ ט צַ ּוָארֹו עַ ל גַבֵ י הַ ִמזְבֵ חַ ‪ ,‬אֵ ין דָ בָ ר‬ ‫לאמיר לערנען דעם הייליגן אור החיים הקדוש‪ .‬ער וועט‬ ‫ּתֹורה‪ ,‬וְ עַד הַ יֹום יֵש ְמפָ ְר ִשים כִ י ְבעַ ל‬ ‫זֶּה ְמבֹ אָ ר בַ ָ‬ ‫אונז לערנען קוקן אויפן שורש ‪ -‬און דערקענען דאס‬ ‫כ ְָרחֹו ֶּנעֱקַ ד״ (שם; ועיין ראב״ע‪ ,‬בראשית כב‪ ,‬ד)‪.‬‬ ‫גוטס וואס לעבט אינעם קינד‪.‬‬ ‫און כאטש ער האט אויסגעשטרעקט זיין האלדז אויפן‬ ‫מזבח‪ ,‬שטייט דאס נישט בפירוש אין דער תורה; און ביז‬ ‫וואו זענען יצחק׳ס תולדות?‬ ‫היינט זענען דא מפרשים וואס זאגן אז ער איז געבונדן‬ ‫די תורה הקדושה זאגט‪:‬‬ ‫געווארן קעגן זיין ווילן‪.‬‬ ‫״וְ אֵ לֶּה ּתֹולְ דֹ ת יִ ְצחָ ק בֶּ ן אַ ְב ָרהָ ם‪ ,‬אַ ְב ָרהָ ם הֹולִ יד אֶּ ת‬ ‫יצחק האט דאך אויסגעשטרעקט זיין האלדז אויפן‬ ‫יִ ְצחָ ק״ (בראשית כה‪ ,‬יט)‪.‬‬ ‫מזבח! ער איז געווען גרייט זיך מוסר נפש צו זיין פארן‬ ‫דער הייליגער אור החיים הקדוש שרייבט‪:‬‬ ‫אייבערשטן!‬ ‫ב‬ ‫“נועם האור” גליון יט‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫פונעם קרבן פון וועלכן זיי זענען גענומען געווארן‪ ,‬לויט‬ ‫אבער דאס ווערט נישט בפירוש ארויסגעשריבן אין די‬ ‫די פרטים וואס די משנה רעכנט אויס‪.‬‬ ‫פסוקים‪ .‬די תורה דערציילט דעם נסיון פון אברהם‪ ,‬ווי‬ ‫מיט דעם לשון באלייכט דער אור החיים הקדוש דעם‬ ‫ער האט געבונדן זיין זון‪ .‬יצחק׳ס אייגענע הסכמה ווערט‬ ‫קשר צווישן דעם טאטן און זיין זון‪ .‬דאס גוט'ס פונעם‬ ‫נישט קלאר דערמאנט‪ ,‬ביז עס זענען דא מפרשים וואס‬ ‫שורש לעבט ווייטער אין דעם וואס קומט פון אים‪.‬‬ ‫לערנען אז ער איז געבונדן געווארן קעגן זיין ווילן‪.‬‬ ‫די תורה זאגט אונז פון וועמען יצחק קומט ‪ -‬און דערמיט‬ ‫דער אור החיים הקדוש אליין זאגט אז יצחק האט‬ ‫לאזט זי אונז דערקענען אים אליין‪.‬‬ ‫אויסגעשטרעקט זיין האלדז‪ .‬עס איז נישט פארהאן דער‬ ‫מינדסטער ספק אין דער גרויסקייט און הייליגקייט פון‬ ‫דער נאמען דערציילט ווער ער איז‬ ‫יצחק אבינו‪.‬‬ ‫דער אור החיים הקדוש לייגט צו‪:‬‬ ‫דער אור החיים הקדוש שטעלט זיך נאר אויפן לשון‬ ‫אֹומרֹו‬ ‫״וְ ָרמַ ז גַם כֵן ְבתֵ בַ ת ‘בֶּ ן אַ ְב ָרהָ ם’ עַ ל דֶּ ֶּרְך ְ‬ ‫הפסוק‪ .‬דער פסוק הייבט אן רעדן פון יצחק׳ס תולדות‪.‬‬ ‫‘בֵ ן חָ כָם’‪ ,‬פֵרּוש כִ י הּוא אַ ְב ָרהָ ם ִב ְב ִחינַת‬ ‫מיר גרייטן זיך צו הערן זיינע גרויסע מעלות‪ ,‬וואס דאס‬ ‫הַ ִצ ְדקּות וְ הַ פְ ָלגַת ִחבָ תֹו יִ ְתבָ ַרְך״ (שם)‪.‬‬ ‫זענען די תולדות פון צדיקים‪ ,‬און מיר הערן נאר אז‬ ‫און דער פסוק איז אויך מרמז אין די ווערטער ״בן‬ ‫אברהם האט אים געבוירן‪.‬‬ ‫אברהם״‪ ,‬אזוי ווי דער אויסדרוק ״בן חכם״; דאס הייסט‪,‬‬ ‫וואו האט די תורה אונז אנטפלעקט זיין הייליגע מדרגה?‬ ‫אז ער איז אזוי ווי אברהם אין דער בחינה פון צדקות און‬ ‫דער אויסטערליכער ליבשאפט צו אים יתברך‪.‬‬ ‫קוק אויף זיין טאטן‬ ‫דער אויסדרוק בן חכם קען באצייכענען דעם זון אליין‬ ‫אויף דעם ענטפערט דער הייליגער אור החיים הקדוש‪:‬‬ ‫אלס א חכם‪ .‬עס זאגט אונז ווער ער אליין איז‪.‬‬ ‫מֹודיעַ הַ כָתּוב ְבאָ ְמרֹו‪ :‬וְ אֵ לֶּה ּתֹולְ דֹות יִ ְצחָ ק‬ ‫״ ָלזֶּה ִ‬ ‫אזוי ווי מיר נוצן היינט דעם אויסדרוק בן תורה‪ .‬דער‬ ‫מּורם כַיֹוצֵ א‬ ‫בֶּ ן אַ ְב ָרהָ ם ‪ -‬הַ בֵ ט ְּוראֵ ה הַ מֹולִ יד‪ ,‬וְ הַ ָ‬ ‫טיטל באקרוינט דעם מענטש אליין‪ ,‬ער דערציילט וועגן‬ ‫בֹו״ (שם)‪.‬‬ ‫זיין אייגענער שייכות צו תורה‪.‬‬ ‫דערפאר מאכט דער פסוק באקאנט‪ ,‬מיטן זאגן‪ :‬און דאס‬ ‫אזוי ליגט דא א רמז אינעם נאמען בן אברהם‪ .‬דאס איז‬ ‫זענען די תולדות פון יצחק דעם זון פון אברהם ‪ -‬קוק און‬ ‫א גרויסער טיטל‪ :‬א מענטש וואס מען קען אים אנרופן‬ ‫זע דעם טאטן וואס האט אים געבוירן; און דער וואס‬ ‫אויפן נאמען פון אברהם!‬ ‫קומט פון אים איז ענליך צו אים‪.‬‬ ‫אין יצחק לעבט די בחינה פון אברהם‪ :‬זיין צדקות און‬ ‫דו ווילסט וויסן ווער יצחק איז?‬ ‫זיין גרויסע ליבשאפט צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫קוק אויף זיין טאטן‪ .‬ער איז א בן אברהם!‬ ‫דער נאמען איז שוין א ידיעה וועגן אים‪ .‬דער טאטע איז‬ ‫ווער אברהם איז‪ ,‬האט די תורה אונז שוין דערציילט‪.‬‬ ‫דער שורש‪ ,‬און דער זון טראגט אין זיך דאס גוטס וואס‬ ‫מיר האבן שוין געלערנט פון זיין אמונה‪ ,‬זיין צדקות און‬ ‫ער האט פון אים באקומען‪.‬‬ ‫זיין גרויסע ליבשאפט צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫און דער אור החיים הקדוש ענדיגט‪:‬‬ ‫יעצט זאגט די תורה‪ :‬יצחק איז זיין קינד‪ .‬אין אים לעבט‬ ‫אֹומרֹו ‘וְ אֵ לֶּה’ ְבתֹוסֶּ פֶּ ת‬ ‫ְ‬ ‫״ּוכְ פִ י זֶּה יְ ֻדיָק גַם כֵן‬ ‫דער הייליגער שורש פון זיין טאטן‪.‬‬ ‫מֹוסיף עַ ל ּתֹולְ דֹותָ יו שֶּ ל אַ ְב ָרהָ ם‬ ‫ִ‬ ‫וָא״ו‪ ,‬לֹומַ ר‬ ‫דער לשון דערמאנט די ווערטער פון דער משנה‪:‬‬ ‫הַ ְמפ ְֻרסָ ם לְ טֹובָ ה ְבכַמָ ה נִ ְסיֹונֹות‪ ,‬גַם ּתֹולְ דֹותָ יו‬ ‫מּורם מֵ הֶּ ם כַיֹוצֵ א בָ הֶּ ם״ (זבחים פ״ה מ״ז)‪.‬‬ ‫״הַ ָ‬ ‫דֹומין״ (שם)‪.‬‬ ‫שֶּ ל יִ ְצחָ ק ְב ִ‬ ‫דער חלק וואס ווערט פון זיי אפגעשיידט איז אזוי ווי זיי‪.‬‬ ‫און לויט דעם איז אויך גענוי דאס וואס דער פסוק זאגט‬ ‫די משנה רעדט וועגן חלקים פון קרבנות וואס מען גיט‬ ‫״ואלה״ מיט א צוגעלייגטן וא״ו‪ :‬צו זאגן‪ ,‬אז צו די‬ ‫פאר די כהנים‪ .‬אויך אויף יענע חלקים גייען אן די דינים‬ ‫תולדות פון אברהם‪ ,‬וואס איז באקאנט לטובה דורך כמה‬ ‫ג‬ ‫“נועם האור” גליון יט‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫דער אופן ווי די תורה לאזט אונז דא דערקענען יצחק‬ ‫נסיונות‪ ,‬ווערן אויך צוגעלייגט די תולדות פון יצחק‪,‬‬ ‫קען אונז עפענען א טיר צום הארץ‪ .‬זיינע מעלות ווערן‬ ‫וואס זענען ענליך צו זיי‪.‬‬ ‫דא נישט אויסגערעכנט; די תורה זאגט אונז אז ער איז‬ ‫דער וא״ו לייגט צו די הייליגע מעשים פון יצחק צו די‬ ‫א בן אברהם‪ .‬און מער פון דעם דארף מען שוין‬ ‫הייליגע מעשים פון אברהם‪ .‬די עבודה פונעם טאטן האט‬ ‫גארנישט זאגן‪.‬‬ ‫א המשך אינעם זון‪.‬‬ ‫און א איד דערהערט‪ :‬אויב אזוי בין איך דא א גרויסער‬ ‫אברהם איז אויך מיין טאטע‬ ‫מחותן! צו דעם טאטן האב אויך איך א דירעקטן קשר‪.‬‬ ‫לאמיר זיך יעצט אפשטעלן‪.‬‬ ‫מען שטייט נישט אינדרויסן‪ ,‬נישט ווייט‪ ,‬נישט פרעמד‪.‬‬ ‫אין יצחק אבינו׳ס מדרגה האבן מיר נישט קיין השגה‪.‬‬ ‫מען איז א קינד אין דער הייליגער משפחה‪.‬‬ ‫אבער וואס פאר א וועג האט אונז די תורה דא געגעבן‬ ‫אמאל הערט מען רעדן פון די אבות און מען שפירט נאר‬ ‫אים צו דערקענען?‬ ‫ווי ווייט מען איז‪ .‬אזעלכע הייליגע מדריגות‪ ,‬אזא‬ ‫ער איז א בן אברהם‪.‬‬ ‫דבקות‪ ,‬אזא מסירות נפש‪.‬‬ ‫טייערער איד‪ ,‬דעם נאמען טראגסטו אויך‪.‬‬ ‫אבער דער נאמען אבינו ברענגט אויך א נאנטקייט‪ .‬ער‬ ‫אברהם איז אויך דיין "אבינו"‪.‬‬ ‫איז מיין טאטע‪ .‬איך האב א חלק אין אים‪ ,‬און פון זיין‬ ‫הייליגער עבודה איז געבליבן עפעס אין מיר‪.‬‬ ‫דער אברהם וואס האט אזוי ליב געהאט דעם‬ ‫אייבערשטן‪ .‬דער אברהם וואס האט פארשפרייט אמונה‬ ‫מען דארף זיך נישט צוריקציען פון דער שמחה‪ .‬דאס‬ ‫אין דער גאנצער וועלט‪ .‬דער אברהם וואס איז געווען‬ ‫איז א מתנה וואס דער אייבערשטער האט אונז געגעבן‪.‬‬ ‫איין שטיק חסד ‪ -‬ער איז דיין טאטע!‬ ‫די אבות פון אונז אלעמען‬ ‫מיר ווייסן אז מיר שטאמען פון אים נאך אסאך דורות‪.‬‬ ‫די גמרא זאגט‪:‬‬ ‫אבער אין דער הייליגער 'אבהות' פון אברהם צו כלל‬ ‫קֹורין‬ ‫קֹורין אָ בֹות אֶּ לָא לִ ְשֹלשָ ה‪ ,‬וְ אֵ ין ִ‬‫״אֵ ין ִ‬ ‫ישראל איז דער קשר פון א טאטע צו זיינע קינדער‪.‬‬ ‫ִאמָ הֹות אֶּ לָא לְ אַ ְרבַ ע״ (ברכות טז ע״ב)‪.‬‬ ‫יעדער איד האט אליין א דירעקטע שייכות צו אים‪.‬‬ ‫מען רופט נאר דריי ״אבות״‪ ,‬און מען רופט נאר פיר‬ ‫די דורות האבן נישט געמאכט דעם קשר פאר א ווייטע‬ ‫״אמהות״‪.‬‬ ‫זאך פון אמאל‪ .‬מיר רופן אים נאך היינט אבינו‪.‬‬ ‫דעם באזונדערן נאמען אבות רופט מען פאר אברהם‪,‬‬ ‫מען מעג דאס דערהערן מיטן גאנצן הארץ‪ :‬אברהם איז‬ ‫יצחק און יעקב; דעם נאמען אמהות ‪ -‬פאר שרה‪ ,‬רבקה‪,‬‬ ‫מיין טאטע‪ .‬שרה איז מיין מאמע‪ .‬איך בין זייער קינד‪,‬‬ ‫רחל און לאה‪.‬‬ ‫נישט נאר אן אייניקל‪ .‬אין דער שייכות צום טאטן בין‬ ‫די גמרא פרעגט פארוואס מען רופט נישט אויך די‬ ‫אויך איך א שטיקל ״יצחק׳ל״‪.‬‬ ‫שבטים אבות‪:‬‬ ‫איך און יצחק רופן דעם זעלבן טאטן‬ ‫״אָ בֹות מַ אי טַ עְ מָ א? ִאילֵימָ א ִמּׁשּום ְדלָא י ְָדעִ ינַן‬ ‫און דא קען מען זיך דערפרייען מיט א געוואלדיגער‬ ‫ִאי מֵ ְראּובֵ ן קָ א אָ תֵ ינַן ִאי ִמ ִּׁש ְמעֹון קָ א אָ תֵ ינַן ‪-‬‬ ‫מחשבה‪.‬‬ ‫ִאי הָ כִ י‪ִ ,‬אמָ הֹות נ ִַמי לָא י ְָדעִ ינַן ִאי מֵ ָרחֵ ל קָ א‬ ‫איך און יצחק אבינו האבן א שייכות צו דעם זעלבן טאטן‪.‬‬ ‫אָ תֵ ינַן ִאי ִמלֵאָ ה קָ א אָ תֵ ינַן!״ (שם)‪.‬‬ ‫ער רופט אברהם טאטע‪ ,‬און איך רוף אים אויך טאטע‪.‬‬ ‫פארוואס איז דאס אזוי ביי די אבות? אויב ווייל מיר‬ ‫ווייסן נישט צי מיר קומען פון ראובן אדער פון שמעון ‪-‬‬ ‫די תורה זאגט אויף יצחק אז ער איז א בן אברהם‪ .‬און‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬ווייסן מיר דאך אויך ביי די אמהות נישט צי‬ ‫איך‪ ,‬דער פשוטער איד וואס זיצט דא טויזנטער יארן‬ ‫מיר קומען פון רחל אדער פון לאה!‬ ‫שפעטער‪ ,‬בין אויך א קינד פון אברהם אבינו‪.‬‬ ‫און די גמרא ענטפערט‪:‬‬ ‫דאס אליין איז דאך א זאך זיך צו דערפרייען דערמיט!‬ ‫ד‬ ‫“נועם האור” גליון יט‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫אזוי ברענגט אונז דער הייליגער טאטע נאנט צום אבינו‬ ‫יבי״ (שם)‪.‬‬ ‫יבי‪ְ ,‬טפֵ י לָא ח ֲִש ִ‬ ‫״אֶּ לָא עַד הָ כָא ח ֲִש ִ‬ ‫שבשמים‪.‬‬ ‫נאר ביי די ביז אהער איז פארהאן די באזונדערע‬ ‫פארוואס טאקע פונקט יצחק אבינו? די הייליגע ספרים‬ ‫חשיבות; די ווייטערדיגע האבן נישט די זעלבע חשיבות‪.‬‬ ‫רעדן דערוועגן‪ .‬אבער בדרך רמז והתעוררות קען מען‬ ‫די דריי אבות און די פיר אמהות האבן די באזונדערע‬ ‫אפשר צולייגן א מחשבה‪ ,‬לאור די ווערטער פונעם אור‬ ‫חשיבות צו טראגן די הייליגע נעמען‪.‬‬ ‫החיים הקדוש‪.‬‬ ‫מיר רופן סיי רחל און סיי לאה אונזערע אמהות‪ ,‬כאטש‬ ‫מען קען דא כביכול דערהערן ווי יצחק אבינו זאגט‪ :‬די‬ ‫יעדער איד שטאמט בלויז פון איינע פון די פיר ווייבער‬ ‫תורה רעכנט דא נישט אויס מיינע אייגענע מעלות‪ .‬זי‬ ‫פון יעקב אבינו‪ .‬דאך האט זייער מאמע־שאפט א שייכות‬ ‫לאזט הערן מיין חשיבות דערמיט וואס איך בין א קינד‬ ‫צו אונז אלעמען‪.‬‬ ‫פון אברהם אבינו‪ .‬אט דער נאמען קינד איז דאך אזוי‬ ‫יעדער איד קען זאגן‪ :‬מיינע אבות‪ ,‬מיינע אמהות‪.‬‬ ‫טייער! און די אידן זענען דאך דיינע קינדער‪ ,‬רבונו של‬ ‫די שייכות גייט מיט אים וואו ער געפינט זיך‪ .‬אויך אין‬ ‫עולם‪ .‬אויך זייער שייכות צום טאטן איז טייער; מען קען‬ ‫דעם דור‪ ,‬אויך אין זיינע אייגענע אומשטענדן‪ ,‬איז ער‬ ‫זיי נישט דערווייטערן‪.‬‬ ‫א קינד פון די אבות‪.‬‬ ‫אט די ליכטיגקייט שיינט אריין אין אונזער פרשה‪ .‬עס‬ ‫״דו ביסט אונזער טאטע״‬ ‫צינדט אן א פלאם פייער אין אונזערע הערצער‪ :‬די אבות‬ ‫זענען אונזערע אבות‪ .‬די שייכות לעבט‪ .‬און דורך זיי‬ ‫די גמרא דערציילט אז לעתיד לבוא וועט יצחק אבינו‬ ‫ווערט אונזער הארץ דערוועקט צום אייבערשטן‪ ,‬צו‬ ‫מלמד זכות זיין אויף כלל ישראל‪ .‬ער וועט רעדן פאר זיינע‬ ‫וועמען מיר אלע געהערן‪.‬‬ ‫קינדער‪ ,‬זוכן זייער זכות און זיך אריינשטעלן פאר זיי‪.‬‬ ‫און די גמרא זאגט‪:‬‬ ‫וואס איז געבליבן אין אונז?‬ ‫״פָ ְתחּו וְ אָ ְמרּו‪ :‬כִ י אַ ּתָ ה אָ ִבינּו״ (שבת פט ע״ב)‪.‬‬ ‫דער הייליגער בעל התניא שרייבט‪:‬‬ ‫זיי האבן אנגעהויבן און געזאגט‪ :‬דו ביסט אונזער טאטע‪.‬‬ ‫״וְ הָ עִ נְ יָן שֶּ ְב ִחינַת הָ אָ בֹות ִהיא יְ רֻ ּׁשָ ה לִ ְבנֵיהֶּ ם‬ ‫עּורא‬‫אַ ח ֲֵריהֶּ ם ְבכָל דֹור וָדֹור‪ ,‬לְ כָל חַ ד לְ פּום ִש ָ‬ ‫מיר וועלן דאן אויסרופן צו יצחק‪ :‬דו ביסט אונזער טאטע!‬ ‫ִדילֵיּה״ (תורה אור‪ ,‬וארא נה ע״א)‪.‬‬ ‫לאמיר הערן די ווערטער‪ .‬אידישע קינדער וועלן זיך‬ ‫און דער ענין איז‪ ,‬אז די בחינה פון די אבות איז א ירושה‬ ‫ווענדן צו יצחק און אים רופן טאטע‪.‬‬ ‫פאר זייערע קינדער נאך זיי‪ ,‬אין יעדן דור און דור‪ ,‬פאר‬ ‫מען וועט שפירן זיין טאטע־שאפט‪ .‬מען וועט דערקענען‬ ‫יעדן איינעם לויט זיין שיעור‪.‬‬ ‫ווי ער שטייט פאר זיינע קינדער און רעדט פאר זיי‪.‬‬ ‫אין יעדן דור‪ .‬אויך אין אונזער דור‪ .‬אויך אין דיר‪.‬‬ ‫די אידן פון אלע שפעטערדיגע דורות זענען זיינע קינדער‪.‬‬ ‫און ער לייגט צו‪:‬‬ ‫מיר וועלן זיך שפירן עקסטער נאנט צו יצחק אבינו‪.‬‬ ‫״מַ ה ּׁשֶּ אֵ ין כֵן ְב ִחינַת הָ אָ בֹות צָ ִריְך לִ ְהיֹות ְבכָל‬ ‫און יצחק וועט אונז זאגן‪:‬‬ ‫ּומקֹור ָכל נִ ְשמֹות יִ ְש ָראֵ ל״‪.‬‬ ‫אָ דָ ם‪ ,‬שֶּ הֵ ם שֹ ֶּרש ְ‬ ‫״עַ ד שֶּ אַ ּתֶּ ם ְמקַ לְ ִסין לִ י‪ ,‬קַ לְ סּו לְ הַ קָ דֹוש בָ רּוְך‬ ‫אנדערש איז די בחינה פון די אבות‪ ,‬וואס דארף זיין אין‬ ‫הּוא״ (שם)‪.‬‬ ‫יעדן מענטש‪ ,‬ווייל זיי זענען דער שורש און מקור פון‬ ‫איידער איר לויבט מיך‪ ,‬לויבט דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫אלע אידישע נשמות‪.‬‬ ‫ער וועט אונז ווייזן צום אייבערשטן‪ ,‬און מיר וועלן‬ ‫די אבות זענען דער שורש פון אונזערע נשמות‪ .‬זייער‬ ‫אויפהייבן די אויגן צום הימל און זאגן‪:‬‬ ‫הייליגע עבודה האט איבערגעלאזט א ירושה אין זייערע‬ ‫״אַ ּתָ ה ה׳ אָ ִבינּו גֹ אֲ לֵנּו מֵ עֹולָם ְשמֶּ ָך״ (שם)‪.‬‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫דו‪ ,‬ה׳‪ ,‬ביסט אונזער טאטע; אונזער אויסלייזער פון‬ ‫דאס זאגט עפעס וועגן דעם איד אליין‪.‬‬ ‫אייביג איז דיין נאמען‪.‬‬ ‫ה‬ ‫“נועם האור” גליון יט‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫אין א פשוטן איד לעבט אברהם׳ס מסירות נפש‬ ‫דו טראגסט אין דיר א הייליגן שורש‪ .‬די אמונה‪ ,‬די‬ ‫רבי חיים וואלאזשינער זי״ע שרייבט‪:‬‬ ‫אהבה צום אייבערשטן‪ ,‬דער אידישער חסד ‪ -‬דאס האט‬ ‫״כִ י כַמָ ה ִמדֹות שֶּ הַ צַ ִדיק טָ ַרח וְ ָיגַע לְ הַ ִשיגָם‪,‬‬ ‫א פלאץ אין דיין נשמה‪.‬‬ ‫ּובקְ צָ ת יְ גִ יעָה‬ ‫לְ בָ נָיו אַ ח ֲָריו הֵ מָ ה כְ טֶּ בַ ע מ ְֻטבָ ע‪ִ ,‬‬ ‫ווען מען הערט רעדן פון א ירושה‪ ,‬פארשטייט מען אז‬ ‫יַגִ יעּו ָלזֶּה״ (רוח חיים‪ ,‬אבות פ״ה מ״ג)‪.‬‬ ‫דער קינד האט עפעס באקומען‪ .‬ער איז נישט געבליבן‬ ‫ווייל כמה מדות וואס דער צדיק האט זיך געפלאגט און‬ ‫מיט א ידיעה אז דער טאטע האט אמאל פארמאגט אן‬ ‫געהארעוועט זיי צו דערגרייכן‪ ,‬זענען ביי זיינע קינדער‬ ‫אוצר‪ .‬דער אוצר איז אנגעקומען צו אים‪.‬‬ ‫נאך אים ווי א איינגעפלאנצטע טבע; און מיט א ביסל‬ ‫אזוי לערנט אונז דער בעל התניא‪ :‬די בחינה פון די אבות‬ ‫יגיעה וועלן זיי צוקומען דערצו‪.‬‬ ‫איז א ירושה אין זייערע קינדער‪.‬‬ ‫ער ברענגט א ראיה פון פשוטע אידן‪ ,‬אפילו עמי הארץ‪,‬‬ ‫מען מעג זיך פרייען מיט דער מתנה וואס איז שוין דא‪.‬‬ ‫וואס זענען מוסר נפש אויף קידוש השם‪.‬‬ ‫די אהבה איז שוין אין הארץ‬ ‫פון וואו האבן זיי אזא מסירות נפש?‬ ‫אין ספר התניא שרייבט דער בעל התניא‪:‬‬ ‫״וְ הּוא ֻמ ְטבָ ע בָ נּו מֵ אַ ְב ָרהָ ם אָ ִבינּו‪ ,‬שֶּ מָ סַ ר נַפְ שֹו‬ ‫״שֶּ ִהיא אַ הֲבָ ה ְמסֻּתֶּ ֶּרת שֶּ ְבלֵב כְ לָלּות יִ ְש ָראֵ ל‪,‬‬ ‫ַש ִדים עַ ל אֱ מּונָתֹו״ (שם)‪.‬‬ ‫לְ אּור כ ְ‬ ‫שֶּ ִהיא יְ רֻ ּׁשָ ה לָנּו מֵ אֲ בֹותֵ ינּו״ (תניא‪ ,‬פרק יח)‪.‬‬ ‫און דאס איז איינגעפלאנצט אין אונז פון אברהם אבינו‪,‬‬ ‫וואס דאס איז א פארבארגענע ליבשאפט אינעם הארץ פון‬ ‫וואס האט זיך מוסר נפש געווען אין דעם פייער פון אור‬ ‫כלל ישראל‪ ,‬וואס איז אונז א ירושה פון אונזערע אבות‪.‬‬ ‫כשדים פאר זיין אמונה‪.‬‬ ‫די ליבשאפט איז אמאל פארבארגן‪ .‬מען שפירט עס‬ ‫אברהם׳ס מסירות נפש לעבט אין זיינע קינדער‪.‬‬ ‫נישט אלעמאל‪ .‬אבער עס איז דא‪ ,‬א ירושה פון די אבות‪.‬‬ ‫אויך דער בעל התניא שרייבט‪:‬‬ ‫א איד קען שטיין ביים דאווענען און זיך מוטשען מיט‬ ‫ּופֹושעֵ י יִ ְש ָראֵ ל‬ ‫ְ‬ ‫״וְ ָלכֵן אֲ פִ לּו קַ ל שֶּ בַ קַ לִ ים‬ ‫זיינע מחשבות‪ .‬ער וואלט געוואלט דאס הארץ זאל זיין‬ ‫סֹובלִ ים‬ ‫מֹוס ִרים נַפְ שָ ם עַ ל קְ דֻּׁשַ ת ה׳ עַ ל הָ רֹ ב‪ ,‬וְ ְ‬‫ְ‬ ‫ווארעמער‪.‬‬ ‫עִ ּנּויִ ם קָ ִשים שֶּ ל ֹא לִ כְ פֹ ר בַ ה׳ אֶּ חָ ד״ (תניא‪ ,‬פרק יח)‪.‬‬ ‫זאגט אים דער בעל התניא‪ :‬אין דיין הארץ איז דא א‬ ‫און דעריבער זענען אפילו די לייכטסטע און פושעי‬ ‫הייליגע אהבה‪.‬‬ ‫ישראל על פי רוב מוסר נפש אויף קדושת ה׳‪ ,‬און האלטן‬ ‫אויס שווערע יסורים כדי נישט צו לייקענען אין דעם‬ ‫וואס פאר א טייערע ידיעה! אויך בשעת ער שפירט זיך‬ ‫איינעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫קאלט‪ ,‬טראגט ער די ירושה אין זיך‪ .‬ער מעג דאנקן דעם‬ ‫דער פשוט'ער איד האט עס אפשר קיינמאל נישט‬ ‫אייבערשטן דערפאר און בעטן אז עס זאל זיך‬ ‫געוואוסט אויף זיך‪ .‬אבער ווען עס איז געקומען דער‬ ‫אנטפלעקן‪.‬‬ ‫נסיון‪ ,‬האט זיך אנטפלעקט וואס ער האט געטראגן אין‬ ‫אמאל עפנט זיך דאס הארץ ביי א ניגון‪ .‬אמאל ביי א‬ ‫זיין נשמה‪.‬‬ ‫ווארט תורה‪ ,‬אמאל ווען מען זאגט א קאפיטל תהלים‬ ‫אוי‪ ,‬ווי טייער א איד איז‪ .‬וויפיל מער עס איז דא אין‬ ‫אין א שווערער שעה‪ .‬מען שפירט א בענקשאפט צום‬ ‫אים ווי ער אליין ווייסט!‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬א רצון צו זיין נאנט צו אים‪.‬‬ ‫עס דארף טאקע זיין יגיעה כדי ארויסצוברענגען די‬ ‫אזא רגע איז טייער‪ .‬מען באגעגנט עפעס פון דעם וואס‬ ‫כוחות‪ .‬אבער רבי חיים וואלאזשינער עפנט אונז די‬ ‫ליגט אין דער אייגענער נשמה‪.‬‬ ‫אויגן צו דערקענען די ירושה‪ :‬די הייליגע מדות האבן‬ ‫טאטע‪ ,‬דו האסט מיר שוין געגעבן אזא מתנה‪ .‬העלף מיר‬ ‫שוין א שורש אין אונז‪ .‬און ער לערנט אונז אז מיט‬ ‫לעבן דערמיט‪.‬‬ ‫אביסל יגיעה קענען מיר צוקומען דערצו‪.‬‬ ‫ו‬ ‫“נועם האור” גליון יט‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫״נִ ְמצָ א אַ ְב ָרהָ ם אָ ִבינּו עָ לָיו הַ ּׁשָ לֹום הּוא אָ ב‬ ‫דיין גוטער הארץ האט א שורש‬ ‫לְ ז ְַרעֹו הַ כְ שֵ ִרים הַ הֹולְ כִ ים ִב ְד ָרכָיו‪ ,‬וְ אָ ב‬ ‫און מען דארף נישט ווארטן אויף א גרויסן נסיון‪.‬‬ ‫כל גֵר שֶּ יִ ְת ַגיֵר״ (תשובות הרמב״ם‪ ,‬סימן‬ ‫לְ תַ לְ ִמידָ יו‪ ,‬וְ הֵ ם ָ‬ ‫דו הערסט אז א איד איז אין א צרה‪ ,‬און עס רירט דיך‬ ‫רצג)‪.‬‬ ‫אן צום הארץ‪ .‬דו קענסט אים בכלל נישט‪ ,‬אבער דו‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז אברהם אבינו עליו השלום איז א טאטע‬ ‫ווילסט אז עס זאל אים גוט ווערן‪.‬‬ ‫פאר זיינע כשר׳ע קינדער וואס גייען אין זיינע וועגן‪ ,‬און‬ ‫איינער בעט א טובה‪ ,‬און דו פרובירסט אים צו העלפן‪.‬‬ ‫א טאטע פאר זיינע תלמידים‪ ,‬וואס דאס איז יעדער גר‬ ‫א מענטש דארף זיך אויסרעדן‪ ,‬און דו הערסט אים אויס‪.‬‬ ‫וואס וועט זיך מגייר זיין‪.‬‬ ‫ביי דיר איז דאס פשוט‪ .‬גארנישט עפעס עקסטער‪.‬‬ ‫און ער זאגט אים‪:‬‬ ‫אבער דיין גוטער הארץ האט א שורש‪.‬‬ ‫״לְ פִ יכְָך יֵש לְ ָך לֹומַ ר אֱ ֹלהֵ ינּו וֵאֹלהֵ י אֲ בֹותֵ ינּו‪,‬‬ ‫שֶּ אַ ְב ָרהָ ם עָ לָיו הַ ּׁשָ לֹום הּוא אָ ִביָך״ (שם)‪.‬‬ ‫דער רמב״ם שרייבט‪:‬‬ ‫דעריבער זאלסטו זאגן‪ :‬אונזער גאט און דער גאט פון‬ ‫״שֶּ הַ ְצדָ קָ ה ִסימָ ן לַצַ ִדיק ז ֶַּרע אַ ְב ָרהָ ם אָ ִבינּו״‬ ‫אונזערע אבות‪ ,‬ווייל אברהם עליו השלום איז דיין‬ ‫(הלכות מתנות עניים פ״י ה״א)‪.‬‬ ‫טאטע‪.‬‬ ‫ווייל די צדקה איז א סימן פונעם צדיק‪ ,‬פון די קינדער‬ ‫ער איז דיין טאטע‪.‬‬ ‫פון אברהם אבינו‪.‬‬ ‫אויך דער גר צדק‪ ,‬וואס איז אריין אונטער די כנפי‬ ‫אין דיין רחמנות‪ ,‬אין דיין רצון צו העלפן‪ ,‬אין דער טובה‬ ‫השכינה‪ ,‬האט א חלק אין דער אבהות‪ .‬ער איז געווארן פון‬ ‫וואס דו טוסט ‪ -‬ווערט אויפגעוועקט דיין הייליגער שורש‪.‬‬ ‫אברהם׳ס תלמידים‪ ,‬און ער קען אים אויך רופן אבינו‪.‬‬ ‫דו האסט געמיינט אז דו האסט נאר געהאלפן א איד‪ .‬און‬ ‫דאס איז א לעבעדיגע שייכות‪ .‬א איד קען זאגן די‬ ‫דא קען מען דערקענען אז אברהם איז דיין טאטע‪.‬‬ ‫ווערטער מיטן גאנצן הארץ‪ :‬אברהם איז מיין אבינו‪.‬‬ ‫אפשר האט דיר די טובה געקאסט אביסל צייט‪ .‬אפשר‬ ‫דאס גוטס איז שוין דא‬ ‫האסטו געדארפט אוועקלייגן דיין אייגענע‬ ‫באקוועמליכקייט‪ .‬אבער יענעם איד׳ס נויט האט דיך‬ ‫יעצט לאמיר צוריקקומען צום איד וואס זיצט זיך און‬ ‫אנגערירט צום הארצן‪.‬‬ ‫מאכט זיך א חשבון‪.‬‬ ‫לאז די טובה נישט פארבייגיין אן אפצושאצן דעם גוטן‬ ‫יא‪ ,‬עס זענען דא חסרונות‪ .‬מען דארף זיי פאררעכטן‪.‬‬ ‫הארץ וואס דער אייבערשטער האט דיר געגעבן‪ .‬אין‬ ‫אבער זיי נעמען נישט אוועק די טייערקייט פון דער‬ ‫דיין לעבן האט זיך יעצט באוויזן א פרוכט פון דעם‬ ‫נשמה וואס דער אייבערשטער האט אונז געגעבן‪.‬‬ ‫הייליגן שורש‪.‬‬ ‫די הייליגע ירושה איז שוין דא‪.‬‬ ‫״אברהם איז דיין טאטע״‬ ‫דו ביסט א קינד פון אברהם‪ .‬דיין שייכות צום אייבערשטן‬ ‫גייט טיף אין דער נשמה‪ .‬די אהבה איז דארט‪ .‬די אמונה‬ ‫דו זאלסט נישט מיינען אז דער קשר צווישן דיר און‬ ‫איז דארט‪ .‬דער גוטער שורש לעבט אין דיר‪.‬‬ ‫אברהם איז עפעס א ווייטער קשר‪ ,‬אזוי ווייט ווי די‬ ‫דורות וואס זענען צווישן דיר און אים‪.‬‬ ‫און אין די מצוות און מעשים טובים וואס דו טוסט‪,‬‬ ‫באקומט דאס גוטס א פלאץ אין דיין לעבן‪.‬‬ ‫ער איז דיין טאטע‪ ,‬מיט א דירעקטן קשר צו דיר און צו‬ ‫יעדן איינעם וואס איז א איד ‪ -‬אפילו צו א גר צדק וואס‬ ‫מען מעג זיך דערפרייען מיט דעם אליין‪ .‬דער‬ ‫איז געבוירן געווארן ביי גוים‪.‬‬ ‫אייבערשטער האט אונז געגעבן אזא חלק‪.‬‬ ‫ווי דער רמב״ם האט געשריבן צו רבי עובדיה הגר‪ ,‬וואס‬ ‫ווען דו טוסט א חסד‪ ,‬מעגסטו שפירן‪ :‬דאס פאסט צו‬ ‫האט געפרעגט צי ער קען זאגן די לשונות התפילה וועגן‬ ‫מיר‪ .‬איך בין א קינד פון אברהם אבינו‪.‬‬ ‫אונזערע אבות‪:‬‬ ‫ז‬ ‫“נועם האור” גליון יט‬ ‫בעזרת השם יתברך‬ ‫באלד‪ ,‬ווען מיר וועלן נאכאמאל דערמאנען די אבות‬ ‫ווען דו שטעלסט זיך דאווענען‪ ,‬קענסטו קומען מיט א‬ ‫ביים דאווענען‪ ,‬קענען מיר זיך א רגע אפשטעלן‪ .‬אבינו‬ ‫ווארעמען הארץ‪ :‬איך געהער צו דיר‪ ,‬רבונו של עולם‪ .‬דו‬ ‫‪ -‬מיין טאטע‪ .‬דער קשר געהערט אויך צו מיר‪.‬‬ ‫האסט מיר געגעבן א נשמה וואס איז פארבונדן מיט דיר‪.‬‬ ‫און פון הארץ קומט ארויס א בקשה‪ :‬רבונו של עולם‪,‬‬ ‫פון דער ידיעה ווערט מען פול מיט הכרת הטוב‪ .‬מען‬ ‫לאז די ירושה לייכטן אין מיין לעבן‪ .‬מען זאל דערקענען‬ ‫שעצט די מצוה וואס מען האט זוכה געווען צו טון‪ ,‬און‬ ‫אין מיינע מעשים פון וועמען איך קום‪.‬‬ ‫מען וויל נאך מער לעבן מיטן אייבערשטן‪.‬‬ ‫אין מיין אמונה‪ ,‬אין מיין דאווענען‪ ,‬אין מיין חסד מיט א‬ ‫אויך ער איז א בן אברהם‬ ‫צווייטן איד ‪ -‬זאל מען קענען אנווייזן‪:‬‬ ‫און אזוי קען מען אויך קוקן ווארעמער אויף א צווייטן‬ ‫״אַ ְב ָרהָ ם הֹולִ יד״‪.‬‬ ‫איד‪.‬‬ ‫מען זאל דערקענען אז איך בין זיין קינד‪.‬‬ ‫מען זעט אמאל יענעמס חסרונות אזוי קלאר‪ .‬עפעס אין‬ ‫טאטע‪ ,‬עפען מיר די אויגן‬ ‫זיין התנהגות שטערט אונז‪ ,‬און מען פארגעסט צו זען‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬איך דאנק דיר פאר דעם הייליגן חלק‬ ‫ווער ער איז‪.‬‬ ‫וואס דו האסט מיר געגעבן‪.‬‬ ‫אויך ער איז א קינד פון אברהם אבינו‪ .‬אויך אין אים‬ ‫איך האב געקוקט אויף וואס עס פעלט מיר‪ ,‬און נישט גענוג‬ ‫לעבט דער הייליגער שורש‪.‬‬ ‫אפגעשאצט וואס דו האסט שוין אריינגעלייגט אין מיר‪.‬‬ ‫ווען דו זעסט ביי אים א גוטן מעשה‪ ,‬א התגברות‪ ,‬א רצון‬ ‫דו האסט מיך געמאכט פאר א קינד פון אברהם‪ ,‬יצחק‬ ‫צו העלפן ‪ -‬שעץ עס‪ .‬דערקען דאס גוטס וואס דער‬ ‫און יעקב‪ ,‬שרה‪ ,‬רבקה‪ ,‬רחל און לאה‪ .‬זייער הייליגע‬ ‫אייבערשטער האט אריינגעלייגט אין א אידישער נשמה‪.‬‬ ‫ירושה לעבט אין מיין נשמה‪.‬‬ ‫אמאל קען מען עס אים אויך זאגן‪ .‬א ווארעם ווארט קען‬ ‫טאטע‪ ,‬עפען מיר די אויגן צו דער מתנה‪.‬‬ ‫העלפן א איד דערקענען זיין אייגענעם גוטס‪.‬‬ ‫לאז מיך שפירן די שמחה פון געהערן צו דיר‪ .‬העלף מיר‬ ‫ווי טייער איז צו קוקן אויף א איד מיט אזא בליק‪ :‬א קינד‬ ‫שעצן די אמונה‪ ,‬די אהבה און דעם גוטן הארץ וואס דו‬ ‫פון די הייליגע אבות שטייט דא פאר מיר‪.‬‬ ‫האסט מיר געגעבן‪.‬‬ ‫מען זאל דערקענען דעם טאטן‬ ‫אויך ווען איך דארף נאך פאררעכטן‪ ,‬העלף מיר נישט‬ ‫דער הייליגער אור החיים הקדוש האט אונז געלערנט‬ ‫אוועקמאכן דיין גוטס‪ .‬העלף מיר לעבן מיט דער‬ ‫קוקן אויפן מוליד און דערקענען דאס גוטס אינעם קינד‪.‬‬ ‫הייליגער ירושה‪ ,‬און עס ארויסברענגען אין תורה‪,‬‬ ‫אברהם איז אויך אונזער אבינו‪.‬‬ ‫תפילה און מעשים טובים‪.‬‬ ‫לאמיר זיך געבן א שטעל אפ‪ .‬לאמיר דערהערן די‬ ‫דאס זאל זיין מיין זכיה‪ :‬אז אין מיינע מעשים זאל מען‬ ‫טייערקייט פון דעם חלק‪ .‬איך און יצחק אבינו רופן דעם‬ ‫דערקענען אז איך בין א קינד פון די הייליגע אבות‪.‬‬ ‫זעלבן אברהם טאטע‪ .‬איך בין א קינד פון די אבות און‬ ‫זאל דיין ליבשאפט פלאקערן אין מיין הארץ‪ .‬העלף מיר‬ ‫אמהות הקדושים‪ .‬זייער ירושה לעבט אין מיין נשמה‪.‬‬ ‫דיך דינען מיט שמחה און זיין נאנט צו דיר אלע מיינע‬ ‫וואס פאר א מתנה דער אייבערשטער האט אונז געגעבן!‬ ‫טעג‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫לכל ענייני הגליון‬ ‫דוד איגל‬ ‫‪054-8498791‬‬ ‫‪dudle148@gmail.com‬‬ ‫ח‬