נועם האור - אידיש · No'am Ha'or - Yiddish — תולדות (2026-11-09)

“נועם האור” גליון יט בעזרת השם יתברך
א
“נועם האור” גליון יט בעזרת השם יתברך
שיעור אור החיים הקדוש תולדות תשפ”ז
דאס גוטס איז שוין דא אין דיר!
דו ביסט א קינד פון אברהם אבינו -און די הייליגע ירושה לעבט אין דיר
״עֹוד יִ ְרמֹ ז עַ ל עִ קַ ר ּתֹולְ דֹות הַ צַ ִדיקִ ים שֶּ הֵ ם וואס ווייסטו וועגן זיך?
טֹובים ,כִ י לִ ְהיֹות שֶּ יִ ְצחָ ק ל ֹא
ִ ִמ ְצֹות ּומַ ע ֲִשים א איד זיצט זיך און מאכט זיך א חשבון הנפש.
נֹודעּו נִ ְסיֹונֹותָ יו וְ גֶּדֶּ ר ִצ ְדקּותֹו״ (אור החיים ,שם).
ְ ביים דאווענען איז דער קאפ אוועקגעפארן .ביים
נאך איז אונז דער פסוק מרמז אויף די עיקר תולדות פון לערנען האט געפעלט חשק .און מיט די מדות איז אויך
די צדיקים ,וואס זענען מצוות און גוטע מעשים; ווייל נישט געגאנגען ווי מען האט געוואלט.
ביי יצחק זענען זיינע נסיונות און דער גדר פון זיין צדקות
נישט באקאנט געווארן אין די פסוקים. מען האט געמיינט אז מען וועט שוין האלטן ווייטער.
די עיקר תולדות פון צדיקים זענען זייערע מצוות און מען קוקט אויף וואס עס פעלט ,און עס טוט וויי .מען
מעשים טובים .דאס זענען די פירות וואס זייער הייליג וויל דאך זיין גוט .מען וויל דאך לעבן מיטן אייבערשטן.
לעבן ברענגט ארויס. אמאל דארף מען זיך אפילו נישט אראפזעצן מאכן א
ביי נח דערמאנט די תורה זיין צדקות גלייך נאכן חשבון .מען קען שוין די טענות אויף זיך אויסנווייניג.
אנהייבן רעדן פון זיינע תולדות .וועגן אברהם אבינו דא האב איך נישט געטון ווי עס דארף צו זיין ,דארט בין
האבן מיר אויך געלערנט פרשה נאך פרשה :זיין אמונה, איך ווידער דורכגעפאלן .מען קען שוין די ביטערקייט
זיין הכנסת אורחים ,זיין שטיין אין די גרויסע נסיונות. וואס קומט גלייך ארויף.
יעצט קומט די תורה צו יצחק אבינו. אבער טייערער איד ,בשעת דו רעכנטסט אויס וואס עס
פעלט דיר ,געדענק אויך וואס דו האסט.
וואו ווערן דערציילט זיינע הייליגע מעשים? וואו הערן
מיר פון זיינע נסיונות ,פון זיין צדקות? וועמענס ביסטו?
דער פסוק זאגט אונז אז ער איז א זון פון אברהם ,און דו ביסט א קינד פון אברהם אבינו.
אז אברהם האט אים געבוירן .וואו זענען דא די תולדות דו רופסט דעם הייליגן אברהם :אבינו -מיין טאטע.
-די מצוות און מעשים טובים פון יצחק? שרה :אמנו -מיין מאמע.
און זיין מסירות נפש? מיר זאגן די ווערטער אזוי אפט ,אז מען שטעלט זיך
קוים אפ דערביי .אבער וואס ליגט אין די ווערטער?
דער אור החיים הקדוש גייט ווייטער:
וואס זאגט עס וועגן דיר אליין ,אז דו ביסט זייער קינד?
״וְ הַ גַם שֶּ פָשַ ט צַ ּוָארֹו עַ ל גַבֵ י הַ ִמזְבֵ חַ ,אֵ ין דָ בָ ר
לאמיר לערנען דעם הייליגן אור החיים הקדוש .ער וועט
ּתֹורה ,וְ עַד הַ יֹום יֵש ְמפָ ְר ִשים כִ י ְבעַ ל זֶּה ְמבֹ אָ ר בַ ָ
אונז לערנען קוקן אויפן שורש -און דערקענען דאס
כ ְָרחֹו ֶּנעֱקַ ד״ (שם; ועיין ראב״ע ,בראשית כב ,ד).
גוטס וואס לעבט אינעם קינד.
און כאטש ער האט אויסגעשטרעקט זיין האלדז אויפן
מזבח ,שטייט דאס נישט בפירוש אין דער תורה; און ביז וואו זענען יצחק׳ס תולדות?
היינט זענען דא מפרשים וואס זאגן אז ער איז געבונדן די תורה הקדושה זאגט:
געווארן קעגן זיין ווילן. ״וְ אֵ לֶּה ּתֹולְ דֹ ת יִ ְצחָ ק בֶּ ן אַ ְב ָרהָ ם ,אַ ְב ָרהָ ם הֹולִ יד אֶּ ת
יצחק האט דאך אויסגעשטרעקט זיין האלדז אויפן יִ ְצחָ ק״ (בראשית כה ,יט).
מזבח! ער איז געווען גרייט זיך מוסר נפש צו זיין פארן דער הייליגער אור החיים הקדוש שרייבט:
אייבערשטן!
ב
“נועם האור” גליון יט בעזרת השם יתברך
פונעם קרבן פון וועלכן זיי זענען גענומען געווארן ,לויט אבער דאס ווערט נישט בפירוש ארויסגעשריבן אין די
די פרטים וואס די משנה רעכנט אויס. פסוקים .די תורה דערציילט דעם נסיון פון אברהם ,ווי
מיט דעם לשון באלייכט דער אור החיים הקדוש דעם ער האט געבונדן זיין זון .יצחק׳ס אייגענע הסכמה ווערט
קשר צווישן דעם טאטן און זיין זון .דאס גוט'ס פונעם נישט קלאר דערמאנט ,ביז עס זענען דא מפרשים וואס
שורש לעבט ווייטער אין דעם וואס קומט פון אים. לערנען אז ער איז געבונדן געווארן קעגן זיין ווילן.
די תורה זאגט אונז פון וועמען יצחק קומט -און דערמיט דער אור החיים הקדוש אליין זאגט אז יצחק האט
לאזט זי אונז דערקענען אים אליין. אויסגעשטרעקט זיין האלדז .עס איז נישט פארהאן דער
מינדסטער ספק אין דער גרויסקייט און הייליגקייט פון
דער נאמען דערציילט ווער ער איז
יצחק אבינו.
דער אור החיים הקדוש לייגט צו:
דער אור החיים הקדוש שטעלט זיך נאר אויפן לשון
אֹומרֹו
״וְ ָרמַ ז גַם כֵן ְבתֵ בַ ת ‘בֶּ ן אַ ְב ָרהָ ם’ עַ ל דֶּ ֶּרְך ְ הפסוק .דער פסוק הייבט אן רעדן פון יצחק׳ס תולדות.
‘בֵ ן חָ כָם’ ,פֵרּוש כִ י הּוא אַ ְב ָרהָ ם ִב ְב ִחינַת מיר גרייטן זיך צו הערן זיינע גרויסע מעלות ,וואס דאס
הַ ִצ ְדקּות וְ הַ פְ ָלגַת ִחבָ תֹו יִ ְתבָ ַרְך״ (שם). זענען די תולדות פון צדיקים ,און מיר הערן נאר אז
און דער פסוק איז אויך מרמז אין די ווערטער ״בן אברהם האט אים געבוירן.
אברהם״ ,אזוי ווי דער אויסדרוק ״בן חכם״; דאס הייסט,
וואו האט די תורה אונז אנטפלעקט זיין הייליגע מדרגה?
אז ער איז אזוי ווי אברהם אין דער בחינה פון צדקות און
דער אויסטערליכער ליבשאפט צו אים יתברך. קוק אויף זיין טאטן
דער אויסדרוק בן חכם קען באצייכענען דעם זון אליין אויף דעם ענטפערט דער הייליגער אור החיים הקדוש:
אלס א חכם .עס זאגט אונז ווער ער אליין איז. מֹודיעַ הַ כָתּוב ְבאָ ְמרֹו :וְ אֵ לֶּה ּתֹולְ דֹות יִ ְצחָ ק
״ ָלזֶּה ִ
אזוי ווי מיר נוצן היינט דעם אויסדרוק בן תורה .דער מּורם כַיֹוצֵ א
בֶּ ן אַ ְב ָרהָ ם -הַ בֵ ט ְּוראֵ ה הַ מֹולִ יד ,וְ הַ ָ
טיטל באקרוינט דעם מענטש אליין ,ער דערציילט וועגן בֹו״ (שם).
זיין אייגענער שייכות צו תורה. דערפאר מאכט דער פסוק באקאנט ,מיטן זאגן :און דאס
אזוי ליגט דא א רמז אינעם נאמען בן אברהם .דאס איז זענען די תולדות פון יצחק דעם זון פון אברהם -קוק און
א גרויסער טיטל :א מענטש וואס מען קען אים אנרופן זע דעם טאטן וואס האט אים געבוירן; און דער וואס
אויפן נאמען פון אברהם! קומט פון אים איז ענליך צו אים.
אין יצחק לעבט די בחינה פון אברהם :זיין צדקות און דו ווילסט וויסן ווער יצחק איז?
זיין גרויסע ליבשאפט צום אייבערשטן. קוק אויף זיין טאטן .ער איז א בן אברהם!
דער נאמען איז שוין א ידיעה וועגן אים .דער טאטע איז ווער אברהם איז ,האט די תורה אונז שוין דערציילט.
דער שורש ,און דער זון טראגט אין זיך דאס גוטס וואס מיר האבן שוין געלערנט פון זיין אמונה ,זיין צדקות און
ער האט פון אים באקומען. זיין גרויסע ליבשאפט צום אייבערשטן.
און דער אור החיים הקדוש ענדיגט: יעצט זאגט די תורה :יצחק איז זיין קינד .אין אים לעבט
אֹומרֹו ‘וְ אֵ לֶּה’ ְבתֹוסֶּ פֶּ ת
ְ ״ּוכְ פִ י זֶּה יְ ֻדיָק גַם כֵן דער הייליגער שורש פון זיין טאטן.
מֹוסיף עַ ל ּתֹולְ דֹותָ יו שֶּ ל אַ ְב ָרהָ ם
ִ וָא״ו ,לֹומַ ר דער לשון דערמאנט די ווערטער פון דער משנה:
הַ ְמפ ְֻרסָ ם לְ טֹובָ ה ְבכַמָ ה נִ ְסיֹונֹות ,גַם ּתֹולְ דֹותָ יו מּורם מֵ הֶּ ם כַיֹוצֵ א בָ הֶּ ם״ (זבחים פ״ה מ״ז).
״הַ ָ
דֹומין״ (שם).
שֶּ ל יִ ְצחָ ק ְב ִ דער חלק וואס ווערט פון זיי אפגעשיידט איז אזוי ווי זיי.
און לויט דעם איז אויך גענוי דאס וואס דער פסוק זאגט די משנה רעדט וועגן חלקים פון קרבנות וואס מען גיט
״ואלה״ מיט א צוגעלייגטן וא״ו :צו זאגן ,אז צו די פאר די כהנים .אויך אויף יענע חלקים גייען אן די דינים
תולדות פון אברהם ,וואס איז באקאנט לטובה דורך כמה
ג
“נועם האור” גליון יט בעזרת השם יתברך
דער אופן ווי די תורה לאזט אונז דא דערקענען יצחק נסיונות ,ווערן אויך צוגעלייגט די תולדות פון יצחק,
קען אונז עפענען א טיר צום הארץ .זיינע מעלות ווערן וואס זענען ענליך צו זיי.
דא נישט אויסגערעכנט; די תורה זאגט אונז אז ער איז דער וא״ו לייגט צו די הייליגע מעשים פון יצחק צו די
א בן אברהם .און מער פון דעם דארף מען שוין הייליגע מעשים פון אברהם .די עבודה פונעם טאטן האט
גארנישט זאגן. א המשך אינעם זון.
און א איד דערהערט :אויב אזוי בין איך דא א גרויסער אברהם איז אויך מיין טאטע
מחותן! צו דעם טאטן האב אויך איך א דירעקטן קשר. לאמיר זיך יעצט אפשטעלן.
מען שטייט נישט אינדרויסן ,נישט ווייט ,נישט פרעמד. אין יצחק אבינו׳ס מדרגה האבן מיר נישט קיין השגה.
מען איז א קינד אין דער הייליגער משפחה. אבער וואס פאר א וועג האט אונז די תורה דא געגעבן
אמאל הערט מען רעדן פון די אבות און מען שפירט נאר אים צו דערקענען?
ווי ווייט מען איז .אזעלכע הייליגע מדריגות ,אזא ער איז א בן אברהם.
דבקות ,אזא מסירות נפש.
טייערער איד ,דעם נאמען טראגסטו אויך.
אבער דער נאמען אבינו ברענגט אויך א נאנטקייט .ער
אברהם איז אויך דיין "אבינו".
איז מיין טאטע .איך האב א חלק אין אים ,און פון זיין
הייליגער עבודה איז געבליבן עפעס אין מיר. דער אברהם וואס האט אזוי ליב געהאט דעם
אייבערשטן .דער אברהם וואס האט פארשפרייט אמונה
מען דארף זיך נישט צוריקציען פון דער שמחה .דאס
אין דער גאנצער וועלט .דער אברהם וואס איז געווען
איז א מתנה וואס דער אייבערשטער האט אונז געגעבן.
איין שטיק חסד -ער איז דיין טאטע!
די אבות פון אונז אלעמען
מיר ווייסן אז מיר שטאמען פון אים נאך אסאך דורות.
די גמרא זאגט: אבער אין דער הייליגער 'אבהות' פון אברהם צו כלל
קֹורין
קֹורין אָ בֹות אֶּ לָא לִ ְשֹלשָ ה ,וְ אֵ ין ִ״אֵ ין ִ ישראל איז דער קשר פון א טאטע צו זיינע קינדער.
ִאמָ הֹות אֶּ לָא לְ אַ ְרבַ ע״ (ברכות טז ע״ב). יעדער איד האט אליין א דירעקטע שייכות צו אים.
מען רופט נאר דריי ״אבות״ ,און מען רופט נאר פיר די דורות האבן נישט געמאכט דעם קשר פאר א ווייטע
״אמהות״. זאך פון אמאל .מיר רופן אים נאך היינט אבינו.
דעם באזונדערן נאמען אבות רופט מען פאר אברהם, מען מעג דאס דערהערן מיטן גאנצן הארץ :אברהם איז
יצחק און יעקב; דעם נאמען אמהות -פאר שרה ,רבקה, מיין טאטע .שרה איז מיין מאמע .איך בין זייער קינד,
רחל און לאה. נישט נאר אן אייניקל .אין דער שייכות צום טאטן בין
די גמרא פרעגט פארוואס מען רופט נישט אויך די אויך איך א שטיקל ״יצחק׳ל״.
שבטים אבות: איך און יצחק רופן דעם זעלבן טאטן
״אָ בֹות מַ אי טַ עְ מָ א? ִאילֵימָ א ִמּׁשּום ְדלָא י ְָדעִ ינַן און דא קען מען זיך דערפרייען מיט א געוואלדיגער
ִאי מֵ ְראּובֵ ן קָ א אָ תֵ ינַן ִאי ִמ ִּׁש ְמעֹון קָ א אָ תֵ ינַן - מחשבה.
ִאי הָ כִ יִ ,אמָ הֹות נ ִַמי לָא י ְָדעִ ינַן ִאי מֵ ָרחֵ ל קָ א
איך און יצחק אבינו האבן א שייכות צו דעם זעלבן טאטן.
אָ תֵ ינַן ִאי ִמלֵאָ ה קָ א אָ תֵ ינַן!״ (שם).
ער רופט אברהם טאטע ,און איך רוף אים אויך טאטע.
פארוואס איז דאס אזוי ביי די אבות? אויב ווייל מיר
ווייסן נישט צי מיר קומען פון ראובן אדער פון שמעון - די תורה זאגט אויף יצחק אז ער איז א בן אברהם .און
אויב אזוי ,ווייסן מיר דאך אויך ביי די אמהות נישט צי איך ,דער פשוטער איד וואס זיצט דא טויזנטער יארן
מיר קומען פון רחל אדער פון לאה! שפעטער ,בין אויך א קינד פון אברהם אבינו.
און די גמרא ענטפערט: דאס אליין איז דאך א זאך זיך צו דערפרייען דערמיט!
ד
“נועם האור” גליון יט בעזרת השם יתברך
אזוי ברענגט אונז דער הייליגער טאטע נאנט צום אבינו יבי״ (שם).
יביְ ,טפֵ י לָא ח ֲִש ִ
״אֶּ לָא עַד הָ כָא ח ֲִש ִ
שבשמים. נאר ביי די ביז אהער איז פארהאן די באזונדערע
פארוואס טאקע פונקט יצחק אבינו? די הייליגע ספרים חשיבות; די ווייטערדיגע האבן נישט די זעלבע חשיבות.
רעדן דערוועגן .אבער בדרך רמז והתעוררות קען מען די דריי אבות און די פיר אמהות האבן די באזונדערע
אפשר צולייגן א מחשבה ,לאור די ווערטער פונעם אור חשיבות צו טראגן די הייליגע נעמען.
החיים הקדוש. מיר רופן סיי רחל און סיי לאה אונזערע אמהות ,כאטש
מען קען דא כביכול דערהערן ווי יצחק אבינו זאגט :די יעדער איד שטאמט בלויז פון איינע פון די פיר ווייבער
תורה רעכנט דא נישט אויס מיינע אייגענע מעלות .זי פון יעקב אבינו .דאך האט זייער מאמע־שאפט א שייכות
לאזט הערן מיין חשיבות דערמיט וואס איך בין א קינד צו אונז אלעמען.
פון אברהם אבינו .אט דער נאמען קינד איז דאך אזוי יעדער איד קען זאגן :מיינע אבות ,מיינע אמהות.
טייער! און די אידן זענען דאך דיינע קינדער ,רבונו של די שייכות גייט מיט אים וואו ער געפינט זיך .אויך אין
עולם .אויך זייער שייכות צום טאטן איז טייער; מען קען דעם דור ,אויך אין זיינע אייגענע אומשטענדן ,איז ער
זיי נישט דערווייטערן. א קינד פון די אבות.
אט די ליכטיגקייט שיינט אריין אין אונזער פרשה .עס
״דו ביסט אונזער טאטע״
צינדט אן א פלאם פייער אין אונזערע הערצער :די אבות
זענען אונזערע אבות .די שייכות לעבט .און דורך זיי די גמרא דערציילט אז לעתיד לבוא וועט יצחק אבינו
ווערט אונזער הארץ דערוועקט צום אייבערשטן ,צו מלמד זכות זיין אויף כלל ישראל .ער וועט רעדן פאר זיינע
וועמען מיר אלע געהערן. קינדער ,זוכן זייער זכות און זיך אריינשטעלן פאר זיי.
און די גמרא זאגט:
וואס איז געבליבן אין אונז?
״פָ ְתחּו וְ אָ ְמרּו :כִ י אַ ּתָ ה אָ ִבינּו״ (שבת פט ע״ב).
דער הייליגער בעל התניא שרייבט:
זיי האבן אנגעהויבן און געזאגט :דו ביסט אונזער טאטע.
״וְ הָ עִ נְ יָן שֶּ ְב ִחינַת הָ אָ בֹות ִהיא יְ רֻ ּׁשָ ה לִ ְבנֵיהֶּ ם
עּוראאַ ח ֲֵריהֶּ ם ְבכָל דֹור וָדֹור ,לְ כָל חַ ד לְ פּום ִש ָ מיר וועלן דאן אויסרופן צו יצחק :דו ביסט אונזער טאטע!
ִדילֵיּה״ (תורה אור ,וארא נה ע״א). לאמיר הערן די ווערטער .אידישע קינדער וועלן זיך
און דער ענין איז ,אז די בחינה פון די אבות איז א ירושה ווענדן צו יצחק און אים רופן טאטע.
פאר זייערע קינדער נאך זיי ,אין יעדן דור און דור ,פאר מען וועט שפירן זיין טאטע־שאפט .מען וועט דערקענען
יעדן איינעם לויט זיין שיעור. ווי ער שטייט פאר זיינע קינדער און רעדט פאר זיי.
אין יעדן דור .אויך אין אונזער דור .אויך אין דיר. די אידן פון אלע שפעטערדיגע דורות זענען זיינע קינדער.
און ער לייגט צו: מיר וועלן זיך שפירן עקסטער נאנט צו יצחק אבינו.
״מַ ה ּׁשֶּ אֵ ין כֵן ְב ִחינַת הָ אָ בֹות צָ ִריְך לִ ְהיֹות ְבכָל און יצחק וועט אונז זאגן:
ּומקֹור ָכל נִ ְשמֹות יִ ְש ָראֵ ל״.
אָ דָ ם ,שֶּ הֵ ם שֹ ֶּרש ְ ״עַ ד שֶּ אַ ּתֶּ ם ְמקַ לְ ִסין לִ י ,קַ לְ סּו לְ הַ קָ דֹוש בָ רּוְך
אנדערש איז די בחינה פון די אבות ,וואס דארף זיין אין הּוא״ (שם).
יעדן מענטש ,ווייל זיי זענען דער שורש און מקור פון איידער איר לויבט מיך ,לויבט דעם אייבערשטן.
אלע אידישע נשמות.
ער וועט אונז ווייזן צום אייבערשטן ,און מיר וועלן
די אבות זענען דער שורש פון אונזערע נשמות .זייער אויפהייבן די אויגן צום הימל און זאגן:
הייליגע עבודה האט איבערגעלאזט א ירושה אין זייערע ״אַ ּתָ ה ה׳ אָ ִבינּו גֹ אֲ לֵנּו מֵ עֹולָם ְשמֶּ ָך״ (שם).
קינדער.
דו ,ה׳ ,ביסט אונזער טאטע; אונזער אויסלייזער פון
דאס זאגט עפעס וועגן דעם איד אליין. אייביג איז דיין נאמען.
ה
“נועם האור” גליון יט בעזרת השם יתברך
אין א פשוטן איד לעבט אברהם׳ס מסירות נפש דו טראגסט אין דיר א הייליגן שורש .די אמונה ,די
רבי חיים וואלאזשינער זי״ע שרייבט: אהבה צום אייבערשטן ,דער אידישער חסד -דאס האט
״כִ י כַמָ ה ִמדֹות שֶּ הַ צַ ִדיק טָ ַרח וְ ָיגַע לְ הַ ִשיגָם, א פלאץ אין דיין נשמה.
ּובקְ צָ ת יְ גִ יעָה
לְ בָ נָיו אַ ח ֲָריו הֵ מָ ה כְ טֶּ בַ ע מ ְֻטבָ עִ , ווען מען הערט רעדן פון א ירושה ,פארשטייט מען אז
יַגִ יעּו ָלזֶּה״ (רוח חיים ,אבות פ״ה מ״ג). דער קינד האט עפעס באקומען .ער איז נישט געבליבן
ווייל כמה מדות וואס דער צדיק האט זיך געפלאגט און מיט א ידיעה אז דער טאטע האט אמאל פארמאגט אן
געהארעוועט זיי צו דערגרייכן ,זענען ביי זיינע קינדער אוצר .דער אוצר איז אנגעקומען צו אים.
נאך אים ווי א איינגעפלאנצטע טבע; און מיט א ביסל אזוי לערנט אונז דער בעל התניא :די בחינה פון די אבות
יגיעה וועלן זיי צוקומען דערצו. איז א ירושה אין זייערע קינדער.
ער ברענגט א ראיה פון פשוטע אידן ,אפילו עמי הארץ, מען מעג זיך פרייען מיט דער מתנה וואס איז שוין דא.
וואס זענען מוסר נפש אויף קידוש השם.
די אהבה איז שוין אין הארץ
פון וואו האבן זיי אזא מסירות נפש?
אין ספר התניא שרייבט דער בעל התניא:
״וְ הּוא ֻמ ְטבָ ע בָ נּו מֵ אַ ְב ָרהָ ם אָ ִבינּו ,שֶּ מָ סַ ר נַפְ שֹו
״שֶּ ִהיא אַ הֲבָ ה ְמסֻּתֶּ ֶּרת שֶּ ְבלֵב כְ לָלּות יִ ְש ָראֵ ל,
ַש ִדים עַ ל אֱ מּונָתֹו״ (שם). לְ אּור כ ְ
שֶּ ִהיא יְ רֻ ּׁשָ ה לָנּו מֵ אֲ בֹותֵ ינּו״ (תניא ,פרק יח).
און דאס איז איינגעפלאנצט אין אונז פון אברהם אבינו,
וואס דאס איז א פארבארגענע ליבשאפט אינעם הארץ פון
וואס האט זיך מוסר נפש געווען אין דעם פייער פון אור
כלל ישראל ,וואס איז אונז א ירושה פון אונזערע אבות.
כשדים פאר זיין אמונה.
די ליבשאפט איז אמאל פארבארגן .מען שפירט עס
אברהם׳ס מסירות נפש לעבט אין זיינע קינדער.
נישט אלעמאל .אבער עס איז דא ,א ירושה פון די אבות.
אויך דער בעל התניא שרייבט:
א איד קען שטיין ביים דאווענען און זיך מוטשען מיט
ּופֹושעֵ י יִ ְש ָראֵ ל
ְ ״וְ ָלכֵן אֲ פִ לּו קַ ל שֶּ בַ קַ לִ ים
זיינע מחשבות .ער וואלט געוואלט דאס הארץ זאל זיין
סֹובלִ ים
מֹוס ִרים נַפְ שָ ם עַ ל קְ דֻּׁשַ ת ה׳ עַ ל הָ רֹ ב ,וְ ְְ
ווארעמער.
עִ ּנּויִ ם קָ ִשים שֶּ ל ֹא לִ כְ פֹ ר בַ ה׳ אֶּ חָ ד״ (תניא ,פרק יח).
זאגט אים דער בעל התניא :אין דיין הארץ איז דא א
און דעריבער זענען אפילו די לייכטסטע און פושעי
הייליגע אהבה.
ישראל על פי רוב מוסר נפש אויף קדושת ה׳ ,און האלטן
אויס שווערע יסורים כדי נישט צו לייקענען אין דעם וואס פאר א טייערע ידיעה! אויך בשעת ער שפירט זיך
איינעם אייבערשטן. קאלט ,טראגט ער די ירושה אין זיך .ער מעג דאנקן דעם
דער פשוט'ער איד האט עס אפשר קיינמאל נישט אייבערשטן דערפאר און בעטן אז עס זאל זיך
געוואוסט אויף זיך .אבער ווען עס איז געקומען דער אנטפלעקן.
נסיון ,האט זיך אנטפלעקט וואס ער האט געטראגן אין אמאל עפנט זיך דאס הארץ ביי א ניגון .אמאל ביי א
זיין נשמה. ווארט תורה ,אמאל ווען מען זאגט א קאפיטל תהלים
אוי ,ווי טייער א איד איז .וויפיל מער עס איז דא אין אין א שווערער שעה .מען שפירט א בענקשאפט צום
אים ווי ער אליין ווייסט! אייבערשטן ,א רצון צו זיין נאנט צו אים.
עס דארף טאקע זיין יגיעה כדי ארויסצוברענגען די אזא רגע איז טייער .מען באגעגנט עפעס פון דעם וואס
כוחות .אבער רבי חיים וואלאזשינער עפנט אונז די ליגט אין דער אייגענער נשמה.
אויגן צו דערקענען די ירושה :די הייליגע מדות האבן טאטע ,דו האסט מיר שוין געגעבן אזא מתנה .העלף מיר
שוין א שורש אין אונז .און ער לערנט אונז אז מיט לעבן דערמיט.
אביסל יגיעה קענען מיר צוקומען דערצו.
ו
“נועם האור” גליון יט בעזרת השם יתברך
״נִ ְמצָ א אַ ְב ָרהָ ם אָ ִבינּו עָ לָיו הַ ּׁשָ לֹום הּוא אָ ב דיין גוטער הארץ האט א שורש
לְ ז ְַרעֹו הַ כְ שֵ ִרים הַ הֹולְ כִ ים ִב ְד ָרכָיו ,וְ אָ ב און מען דארף נישט ווארטן אויף א גרויסן נסיון.
כל גֵר שֶּ יִ ְת ַגיֵר״ (תשובות הרמב״ם ,סימן
לְ תַ לְ ִמידָ יו ,וְ הֵ ם ָ דו הערסט אז א איד איז אין א צרה ,און עס רירט דיך
רצג). אן צום הארץ .דו קענסט אים בכלל נישט ,אבער דו
קומט אויס ,אז אברהם אבינו עליו השלום איז א טאטע ווילסט אז עס זאל אים גוט ווערן.
פאר זיינע כשר׳ע קינדער וואס גייען אין זיינע וועגן ,און
איינער בעט א טובה ,און דו פרובירסט אים צו העלפן.
א טאטע פאר זיינע תלמידים ,וואס דאס איז יעדער גר
א מענטש דארף זיך אויסרעדן ,און דו הערסט אים אויס.
וואס וועט זיך מגייר זיין.
ביי דיר איז דאס פשוט .גארנישט עפעס עקסטער.
און ער זאגט אים:
אבער דיין גוטער הארץ האט א שורש.
״לְ פִ יכְָך יֵש לְ ָך לֹומַ ר אֱ ֹלהֵ ינּו וֵאֹלהֵ י אֲ בֹותֵ ינּו,
שֶּ אַ ְב ָרהָ ם עָ לָיו הַ ּׁשָ לֹום הּוא אָ ִביָך״ (שם). דער רמב״ם שרייבט:
דעריבער זאלסטו זאגן :אונזער גאט און דער גאט פון ״שֶּ הַ ְצדָ קָ ה ִסימָ ן לַצַ ִדיק ז ֶַּרע אַ ְב ָרהָ ם אָ ִבינּו״
אונזערע אבות ,ווייל אברהם עליו השלום איז דיין (הלכות מתנות עניים פ״י ה״א).
טאטע. ווייל די צדקה איז א סימן פונעם צדיק ,פון די קינדער
ער איז דיין טאטע. פון אברהם אבינו.
אויך דער גר צדק ,וואס איז אריין אונטער די כנפי אין דיין רחמנות ,אין דיין רצון צו העלפן ,אין דער טובה
השכינה ,האט א חלק אין דער אבהות .ער איז געווארן פון וואס דו טוסט -ווערט אויפגעוועקט דיין הייליגער שורש.
אברהם׳ס תלמידים ,און ער קען אים אויך רופן אבינו. דו האסט געמיינט אז דו האסט נאר געהאלפן א איד .און
דאס איז א לעבעדיגע שייכות .א איד קען זאגן די דא קען מען דערקענען אז אברהם איז דיין טאטע.
ווערטער מיטן גאנצן הארץ :אברהם איז מיין אבינו. אפשר האט דיר די טובה געקאסט אביסל צייט .אפשר
דאס גוטס איז שוין דא האסטו געדארפט אוועקלייגן דיין אייגענע
באקוועמליכקייט .אבער יענעם איד׳ס נויט האט דיך
יעצט לאמיר צוריקקומען צום איד וואס זיצט זיך און
אנגערירט צום הארצן.
מאכט זיך א חשבון.
לאז די טובה נישט פארבייגיין אן אפצושאצן דעם גוטן
יא ,עס זענען דא חסרונות .מען דארף זיי פאררעכטן.
הארץ וואס דער אייבערשטער האט דיר געגעבן .אין
אבער זיי נעמען נישט אוועק די טייערקייט פון דער
דיין לעבן האט זיך יעצט באוויזן א פרוכט פון דעם
נשמה וואס דער אייבערשטער האט אונז געגעבן.
הייליגן שורש.
די הייליגע ירושה איז שוין דא.
״אברהם איז דיין טאטע״
דו ביסט א קינד פון אברהם .דיין שייכות צום אייבערשטן
גייט טיף אין דער נשמה .די אהבה איז דארט .די אמונה דו זאלסט נישט מיינען אז דער קשר צווישן דיר און
איז דארט .דער גוטער שורש לעבט אין דיר. אברהם איז עפעס א ווייטער קשר ,אזוי ווייט ווי די
דורות וואס זענען צווישן דיר און אים.
און אין די מצוות און מעשים טובים וואס דו טוסט,
באקומט דאס גוטס א פלאץ אין דיין לעבן. ער איז דיין טאטע ,מיט א דירעקטן קשר צו דיר און צו
יעדן איינעם וואס איז א איד -אפילו צו א גר צדק וואס
מען מעג זיך דערפרייען מיט דעם אליין .דער
איז געבוירן געווארן ביי גוים.
אייבערשטער האט אונז געגעבן אזא חלק.
ווי דער רמב״ם האט געשריבן צו רבי עובדיה הגר ,וואס
ווען דו טוסט א חסד ,מעגסטו שפירן :דאס פאסט צו
האט געפרעגט צי ער קען זאגן די לשונות התפילה וועגן
מיר .איך בין א קינד פון אברהם אבינו.
אונזערע אבות:
ז
“נועם האור” גליון יט בעזרת השם יתברך
באלד ,ווען מיר וועלן נאכאמאל דערמאנען די אבות ווען דו שטעלסט זיך דאווענען ,קענסטו קומען מיט א
ביים דאווענען ,קענען מיר זיך א רגע אפשטעלן .אבינו ווארעמען הארץ :איך געהער צו דיר ,רבונו של עולם .דו
-מיין טאטע .דער קשר געהערט אויך צו מיר. האסט מיר געגעבן א נשמה וואס איז פארבונדן מיט דיר.
און פון הארץ קומט ארויס א בקשה :רבונו של עולם, פון דער ידיעה ווערט מען פול מיט הכרת הטוב .מען
לאז די ירושה לייכטן אין מיין לעבן .מען זאל דערקענען שעצט די מצוה וואס מען האט זוכה געווען צו טון ,און
אין מיינע מעשים פון וועמען איך קום. מען וויל נאך מער לעבן מיטן אייבערשטן.
אין מיין אמונה ,אין מיין דאווענען ,אין מיין חסד מיט א אויך ער איז א בן אברהם
צווייטן איד -זאל מען קענען אנווייזן: און אזוי קען מען אויך קוקן ווארעמער אויף א צווייטן
״אַ ְב ָרהָ ם הֹולִ יד״. איד.
מען זאל דערקענען אז איך בין זיין קינד. מען זעט אמאל יענעמס חסרונות אזוי קלאר .עפעס אין
טאטע ,עפען מיר די אויגן זיין התנהגות שטערט אונז ,און מען פארגעסט צו זען
רבונו של עולם ,איך דאנק דיר פאר דעם הייליגן חלק ווער ער איז.
וואס דו האסט מיר געגעבן. אויך ער איז א קינד פון אברהם אבינו .אויך אין אים
איך האב געקוקט אויף וואס עס פעלט מיר ,און נישט גענוג לעבט דער הייליגער שורש.
אפגעשאצט וואס דו האסט שוין אריינגעלייגט אין מיר. ווען דו זעסט ביי אים א גוטן מעשה ,א התגברות ,א רצון
דו האסט מיך געמאכט פאר א קינד פון אברהם ,יצחק צו העלפן -שעץ עס .דערקען דאס גוטס וואס דער
און יעקב ,שרה ,רבקה ,רחל און לאה .זייער הייליגע אייבערשטער האט אריינגעלייגט אין א אידישער נשמה.
ירושה לעבט אין מיין נשמה. אמאל קען מען עס אים אויך זאגן .א ווארעם ווארט קען
טאטע ,עפען מיר די אויגן צו דער מתנה. העלפן א איד דערקענען זיין אייגענעם גוטס.
לאז מיך שפירן די שמחה פון געהערן צו דיר .העלף מיר ווי טייער איז צו קוקן אויף א איד מיט אזא בליק :א קינד
שעצן די אמונה ,די אהבה און דעם גוטן הארץ וואס דו פון די הייליגע אבות שטייט דא פאר מיר.
האסט מיר געגעבן. מען זאל דערקענען דעם טאטן
אויך ווען איך דארף נאך פאררעכטן ,העלף מיר נישט דער הייליגער אור החיים הקדוש האט אונז געלערנט
אוועקמאכן דיין גוטס .העלף מיר לעבן מיט דער קוקן אויפן מוליד און דערקענען דאס גוטס אינעם קינד.
הייליגער ירושה ,און עס ארויסברענגען אין תורה, אברהם איז אויך אונזער אבינו.
תפילה און מעשים טובים. לאמיר זיך געבן א שטעל אפ .לאמיר דערהערן די
דאס זאל זיין מיין זכיה :אז אין מיינע מעשים זאל מען טייערקייט פון דעם חלק .איך און יצחק אבינו רופן דעם
דערקענען אז איך בין א קינד פון די הייליגע אבות. זעלבן אברהם טאטע .איך בין א קינד פון די אבות און
זאל דיין ליבשאפט פלאקערן אין מיין הארץ .העלף מיר אמהות הקדושים .זייער ירושה לעבט אין מיין נשמה.
דיך דינען מיט שמחה און זיין נאנט צו דיר אלע מיינע וואס פאר א מתנה דער אייבערשטער האט אונז געגעבן!
טעג ,אמן.
לכל ענייני הגליון
דוד איגל
054-8498791
dudle148@gmail.com
ח
