gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נקדישך · NAKDISHACH — ויצא (2026-11-16)

מוציא לאור: נקדישך · NAKDISHACH

שבוע: ויצא (2026-11-16)

נקדישך · NAKDISHACH — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫מרומם זיין‬ ‫עבודת התפלה‬ ‫וקדושת ביהמ"ד‬ ‫מיט די "הייליגע‬ ‫קבלה" נישט‬ ‫צו רעדן ביים‬ ‫דאווענען‬ ‫גליון תס"ח‬ ‫פ' ויצא תשפ"ז לפ"ק‬ ‫יענו ּ‬ ‫הוּא מוֹ ִשׁ ֵ‬ ‫סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות הקבלה בקדושת התפלה‬ ‫ַכּ ָד ּ ָבר ָה ָאמוּר‬ ‫פנינים ומרגליות על הפרשה בעניני תפלה‬ ‫"דער דיעל איז דורכגעגאַנגען‪ ,‬עס‬ ‫אעֱזׇב ְך ָ ‪ ...‬ו ַי ִ ּיקַץ יַעֲקֹב ִ‬ ‫מ ְּׁשנ ָתֹו‬ ‫כ ִּי לֹא ֶ‬ ‫א נייע מיטמאַכעניש‪:‬‬ ‫קומט אָבער ַ‬ ‫ו ַיֹּאמֶר‪.‬‬ ‫מען קען מרמז זיין די סמיכות פון די צוויי‬ ‫ּ‬ ‫צוגעשפאַרט דעם‬ ‫די באַנק האָט‬ ‫פסוקים‪ ,‬ווייל דער מדרש (ב"ר סט‪ ,‬יא) זאגט‪,‬‬ ‫א מורא׳דיגע‬ ‫אַקאַונט! ס׳איז געווען ַ‬ ‫אז 'כי לא אעזבך' איז א הבטחה אויף פרנסה‪,‬‬ ‫ווייל איינער וואס האט נישט קיין ברויט ווערט‬ ‫עגמת נפש‪"...‬‬ ‫אנגערופן א 'נעזב'‪ ,‬ווי עס שטייט 'ולא ראיתי‬ ‫צדיק נעזב וזרעו מבקש לחם'‪.‬‬ ‫געהויבנקייט‪ ,‬און מיר שּפירן אז מיר בעטן זיך באמת‬ ‫פאלגענד איז ַא וואונדערליכע‬ ‫ָ‬ ‫ווידער אויף 'ויקץ יעקב משנתו ויאמר' זאגט‬ ‫אויס ישועות ורפואות‪ ,‬און אלעס וואס מ׳דארף פאר א‬ ‫יונגערמאן שיקט‬‫ַ‬ ‫וואס ַא‬ ‫מעשה‪ָ ,‬‬ ‫דער בעל הטורים‪ ,‬אז דאס איז די ס"ת צבו"ר‪,‬‬ ‫גוט לעכטיג יאר‪.‬‬ ‫ַאריין ערשטהאנטיג‪ ,‬מיט ַאלע‬ ‫דאס קומט לערנען אז די תפילה פון א מענטש‬ ‫האט מיט‬ ‫וואס ָ‬ ‫דעטאלן‪ַ .‬א מעשה ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווערט נאר דערהערט בציבור‪.‬‬ ‫*‬ ‫היי‪-‬יאר‪ ,‬בעפאר די הייליגע טעג‪ ,‬קומט מען צו מיר‬ ‫ָ‬ ‫ּפאסירט‪ .‬מיר געבן עס‬ ‫אים אליין ַ‬ ‫דאס קען זיין דער רמז אין די סמיכות פון 'כי‬ ‫איבער דא ככתבו וכלשונו‪:‬‬ ‫לא אעזבך'‪ ,‬צו 'ויקץ יעקב משנתו ויאמר'‪ ,‬צו‬ ‫אינטערעסאנטער בקשה‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫ּפלוצלינג מיט ַאן‬ ‫מרמז זיין‪ ,‬אז אויב וויל מען פרנסה זאל מען‬ ‫ערהאלט איך ַא רוף פון‬ ‫ַ‬ ‫פאר ראש השנה‬ ‫ּפאר טעג ַ‬ ‫ַא ָ‬ ‫יונגערמאן פון דריי‬ ‫ַ‬ ‫איך בין ַא‬ ‫דאווענען בציבור‪ ,‬ווייל תפילה בציבור איז א‬ ‫גאר מערקווירדיגער ביטע‪ :‬צי‬ ‫הנהלת ביהמ״ד מיט ַא ָ‬ ‫און צוואנציג ָיאר ַאלט‪ .‬ראש השנה‬ ‫סגולה פאר פרנסה‪.‬‬ ‫דאווענען מער ׳אינמיטן׳ ביהמ״ד‪,‬‬ ‫דאס ָיאר גיין ַ‬ ‫איך קען ָ‬ ‫דאווען איך אינעם‬ ‫און יום כיפור ַ‬ ‫(דברי ישראל)‬ ‫צווישן די בחורים‪.‬‬ ‫א‬‫ַ‬ ‫קהילה‪,‬‬ ‫אונזער‬ ‫גרויסן ביהמ״ד פון‬ ‫וואס זוכט מען‬ ‫רוואס עּפעס?״ וואונדער איך זיך‪ָ .‬‬ ‫״פא ָ‬‫ַ‬ ‫גט‬ ‫רמא‬ ‫ָ‬ ‫פא‬‫ַ‬ ‫ס‬ ‫ווא‬ ‫ָ‬ ‫בישראל‪,‬‬ ‫גרויסע עדה‬ ‫דארט פון מיר?‬ ‫ָ‬ ‫לעריען‪.‬‬ ‫גא‬ ‫ַ‬ ‫ק‬ ‫שטא‬ ‫ָ‬ ‫צוויי‬ ‫מיט‬ ‫ַא ביהמ״ד‬ ‫ענטפערט מען מיר זייער ּפשוט‪:‬‬ ‫דארט ַא גוטן‬ ‫האב ָ‬ ‫איך ָ‬ ‫ּפאר ערנסטע יונגעלייט‬ ‫מ׳וויל ַאז ַא ָ‬ ‫ץ‪,‬‬ ‫ּפלא‬ ‫ַ‬ ‫ן‬ ‫אויבן‪-‬א‬ ‫ָ‬ ‫ּפלאץ‪ַ ,‬אן‬ ‫ַ‬ ‫סוֹד ַשׂ ְר ֵפי ק ֶֹדשׁ‬ ‫זאלן זיך ַאוועקשטעלן נעבן די בחורים‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫מען‬ ‫צוזא‬ ‫ַ‬ ‫שטיי‬ ‫איך‬ ‫וואו‬ ‫קדושת ביהמ"ד במשנתם של בעלי ההילולא‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫כדי ס׳זאל זיין שטיל ביים ַ‬ ‫ברידער‪.‬‬ ‫מיינע‬ ‫מיט‬ ‫הרה"ק הבת עין זצוק"ל‬ ‫נישט דווקא צו שטיין ווי ׳משגיחים‪...‬׳‬ ‫ּפאר ָיאר‬ ‫ב״ה‪ ,‬שוין ַא ָ‬ ‫נפ' י"ב כסלו תר"א לפ"ק‬ ‫זאלן‬ ‫וואס ָ‬‫נאר מ׳דארף יונגעלייט ָ‬ ‫ניין‪ָ .‬‬ ‫ביים‬ ‫נישט‬ ‫וואס מיר רעדן‬ ‫ָ‬ ‫ְּבבֵ ית ֶמ ְד ָר ׁש ֹו ׁ ֶשל הרה"ק‬ ‫דאווענען מיט ַאן ערנסטקייט‪,‬‬ ‫דארט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ווערט א‬ ‫פון‬ ‫אונז‬ ‫זכות‬ ‫האט‬ ‫אין‬ ‫וואס‬ ‫ווענען‪,‬‬ ‫'נקדישך'‪,‬‬ ‫דא‬ ‫ַ‬ ‫ַה ַּבת עַ יִ ן זצ"ל ָהיְ ָתה ַּת ָקנָ ה‪,‬‬ ‫ס׳זאל ַאוועקשטעלן ַא צורת התפילה‪.‬‬ ‫ריאר איז ביי די יונגע בחורים‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫מיליאָנער‬ ‫זייער מעורר געווען דערויף‪,‬‬ ‫ׁ ֶש ִמי ׁ ֶש ְמ ַד ֵּבר ְּב ֶא ְמצַ ע‬ ‫געווען ַא שטיקל גערודער‪ ,‬און ס׳איז‬ ‫שרייבט אייך איין‪ ,‬נעמט‬ ‫און מיר האבן עס גענומען‬ ‫ַה ְּתפִ ילָ ה‪ ,‬עָ לָ יו לְ ָהבִ יא ׁ ָשלו ֹׁש‬ ‫אוּנְ ֶסעס יַ יִ ן (אוּנְ ֶסע ִהיא ‪ 240‬גְ ָרם)‬ ‫נישט געווען די ריכטיגע כבוד התפילה‬ ‫קונה‬ ‫זייט‬ ‫און‬ ‫קבלות‪,‬‬ ‫די‬ ‫ערנסט‪ .‬מיר רעדן נישט ביים‬ ‫ביידע וועלטן!‬ ‫דאווענען!‬ ‫דארף צו זיין‪.‬‬ ‫ווי עס ַ‬ ‫‪212.299.9185‬‬ ‫מ׳דאווענט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫מ׳זיצט‪ ,‬און‬ ‫לְ בֵ ית ַה ֶמ ְד ָר ׁש ּ ְכ ְ'קנָ ס'‪.‬‬ ‫פרעגט מען מיר‪ :‬״דו קענסט‬ ‫באשטיין צו נעמען ַא חלק אין דער‬ ‫ַ‬ ‫‪Fax: 212.244.6551‬‬ ‫‪million@ktyt.org‬‬ ‫גייען‬ ‫זוי‬ ‫א‬ ‫ַ‬ ‫געשמאק‪.‬‬ ‫ערליך און‬ ‫(מאמר מרדכי‪ ,‬להרה"ק ר'‬ ‫מרדכי חיים מסלאנים זצ"ל)‬ ‫המשך אויף עמוד ב'‬ ‫ַאקציע?״‬ ‫א‬‫ַ‬ ‫מיט‬ ‫טעג‬ ‫הייליגע‬ ‫דורך די‬ ‫ויש להזהר על קדושת הגליון‬ ‫אין לקרותו בשעת התפלה וקריאת התורה‬ ‫יענו ּ‬ ‫הוּא מוֹ ִשׁ ֵ‬ ‫סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות הקבלה בקדושת התפלה‬ ‫ַא ִד ּיר וְ ָחזָ ק‬ ‫אביסל טון אין דער ריעל‪-‬עסטעיט‬ ‫הנהלת‬ ‫די‬ ‫המשך פון עמוד א'‬ ‫ציטוטים קצרים מספה"ק על עוצם כחה של תפלה‬ ‫האט‬ ‫פאר ַא געוויסן דיעל ָ‬ ‫ביזנעס‪ַ .‬‬ ‫איז‬ ‫הקהילה‬ ‫געדארפט דורכגיין ַא הלוואה פון איבער‬ ‫ַ‬ ‫געווען ַאזוי ערנסט דערביי‪ַ ,‬אז מ׳איז‬ ‫רק ע"י התפילה באים לירא ואהבה‬ ‫דאלער‪ .‬דער ענין איז‬ ‫מיליאן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האלב‬ ‫ַא ַ‬ ‫אפילו געווען גרייט צו באצאלן עּפעס‬ ‫הנה ידוע‪ ,‬שעיקר עבודת האדם לבוא לתכלית השלימות‪ ,‬הוא‬ ‫קאמּפליצירט‪ ,‬און‬ ‫ָאבער געווען זייער ָ‬ ‫אינדערזייט‪ ,‬למען כבוד הביהמ״ד‪.‬‬ ‫ע"י התורה והתפילה‪ ,‬ולא יוכל להיות אחד בלא שני‪ ,‬כי בוודאי‬ ‫די הלוואה איז געבליבן הענגען‪.‬‬ ‫האב זיי געענטפערט‪ַ ,‬אז אזא‬ ‫איך ָ‬ ‫ע"י התורה יכול לבוא לקדושה גדולה‪ ,‬אמנם אעפ"כ לא יוכל לבוא‬ ‫ס׳האט אויסגעזען‪ַ ,‬אז על פי דרך‬ ‫ָ‬ ‫מ׳זאל‬ ‫איבערטראכטן‪ָ ,‬‬‫ַ‬ ‫זאך מוז איך זיך‬ ‫לעיקר היראה והאהבה רק ע"י התפילה בהתלהבות‪ ,‬ומצינו שיעקב‬ ‫דאס‬ ‫הטבע וועט עס נישט דורכגיין‪ָ .‬‬ ‫מיר רופן שּפעטער‪.‬‬ ‫נטמן בבית מדרשו של שם ועבר ולמד תורה‪ ,‬נמצא ידע סוד התורה‪,‬‬ ‫נאר‬ ‫פאר מיר געמיינט‪ ,‬נישט ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאגן דעם‬ ‫ָאבער איך וועל אייך ָ‬ ‫אמנם לא בא להתגלות אלקותו רק אחר שעמד על סוד התפילה‪ ,‬וזה‬ ‫ַאז דער דיעל וועט נישט ווערן‪ ,‬נאר‬ ‫ריינעם אמת‪ :‬מיין חשבון איז געווען‪,‬‬ ‫ויקץ יעקב משנתו‪ ,‬ר"ל מתורתו‪ ,‬ונתעורר ע"י התפילה‪ ,‬והבין שלא‬ ‫האב‬ ‫גאר דערלייגן‪ .‬איך ָ‬ ‫זא ַ‬ ‫איך גיי ָ‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫מאל‬ ‫ָ‬ ‫דאס קומענדיגע‬ ‫ָ‬ ‫ַאז‬ ‫בא לתכלית ההשגה ע"י תורה לחוד‪ ,‬ורק ע"י תפילה יוכל להבין יותר‬ ‫דאס‬ ‫שוין אריינגעלייגט געלט‪ ,‬און ָ‬ ‫מ׳רופט‪ ,‬וועל איך שוין נישט אויפהייבן‬ ‫התגלות אלקות‪ ,‬וזה שאמר ואנכי לא ידעתי סוד זה‪ ,‬אין זה כי אם‬ ‫האט אויסגעזען ווי ַא שטיקל‬ ‫געלט ָ‬ ‫טעלעפאן‪ּ ...‬פשוט‪ ,‬זייער‬ ‫ָ‬ ‫דעם‬ ‫בית אלקים‪ ,‬ר"ל כי אם ע"י התפילה בהתעוררות והתלהבות יכול‬ ‫רגאנגנהייט‪...‬‬ ‫פא ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאווענען‬ ‫פארשטענדליך‪ ,‬איך וויל ַ‬ ‫ַ‬ ‫האדם לבוא ליראה הרוממות‪ ,‬וזה שער השמים‪' ,‬כי התפילה היא‬ ‫זיך‬ ‫דעמאלס‬ ‫ָ‬ ‫איך‬ ‫האב‬ ‫ָ‬ ‫ּפלאץ‪ .‬ראש השנה רעד איך‬ ‫אויף מיין ַ‬ ‫עיקר שער השמים‪ ,‬לבוא להשגת אלקות ויראת שמים'‪ ,‬כי יראת ה'‬ ‫צוזאמגענומען מיינע מחשבות‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬איך בעט מיך אויס ַא‬ ‫היא אוצרו‪( .‬מאור ושמש בפרשתינו)‬ ‫קלאר און הויך ביי מיר‬ ‫ָ‬ ‫ארויסגעזאגט‬ ‫דארף איך שטיין אינמיטן‬ ‫וואס ַ‬ ‫גוט ָיאר‪ָ .‬‬ ‫אין שטוב‪ :‬״איך גיי עס טון! איך גיי ָיא‬ ‫נאך‬‫ביהמ״ד צווישן בחורים‪ ,‬און אפשר ָ‬ ‫ענין התפילה הוא שידעו הכל כח אמונתו‬ ‫ּפלאץ‪,‬‬ ‫באקוועמען ַ‬ ‫ַארויסגיין פון מיין ַ‬ ‫מ׳זאל זיין‬ ‫ָ‬ ‫מאל ווינקען ַאז‬ ‫דארפן ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫צ"ב ענין תפילה‪ ,‬וכי הקב"ה משתנה חלילה מלא רוצה אל רוצה‪,‬‬ ‫דאווענען צווישן די בחורים‪.‬‬ ‫און גיין ַ‬ ‫סארט‪ .‬ס׳איז‬ ‫שטיל? איך בין נישט דער ָ‬ ‫אבל הענין כי מקור הטוב רוצה להטיב‪ ,‬אלא שאין האדם ראוי וכדאי‪,‬‬ ‫פארן אויבערשטנ׳ס וועגן‪,‬‬ ‫איך טו עס ַ‬ ‫פאר מיר!‬ ‫נישט ַ‬ ‫בלתי ע"י שמאמין בה' שהיא המציל‪ ,‬ומבלעדו אין אלקים‪ ,‬ובזכות‬ ‫ממליך צו זיין דעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫*‬ ‫אמונה נעשה כלי מוכשר לקבל הטוב מהשי"ת‪ ,‬אלא לכאורה אכתי‬ ‫דאס אוודאי צוהעלפן‬ ‫ובזכות זה וועט ָ‬ ‫האב איך ָאנגעהויבן‬ ‫ביינאכט ָ‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער‬ ‫סגי באמונה שבלב‪ ,‬ולמה צריך להתפלל‪ ,‬והענין כי יש מקטריגים‪,‬‬ ‫זאלן מצליח זיין‬ ‫ַאז מיינע געשעפטן ָ‬ ‫ַאריינקלערן דערינען נאכאמאל‪,‬‬ ‫לכן צוה להתפלל בפה למען ידעו הכל ע"י תפילה שמבטא בשפתים‪,‬‬ ‫בסייעתא דשמיא!״‬ ‫האב זיך מיישב געווען‪ ,‬דער‬ ‫און איך ָ‬ ‫כח אמונתו‪ ,‬ויסכימו המקטריגים למלא בקשתו‪( .‬ייטב לב בפרשתינו)‬ ‫אומר ועושה‪ .‬איך האב אנגענומען‬ ‫דאך‬‫גאנצער ענין פון ראש השנה איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫געגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫דעם ׳כבוד׳‪ ,‬און איך בין‬ ‫ממליך צו זיין דעם אויבערשטן‪ַ .‬א גוט‬ ‫דאווענען אויפן נייעם ּפלאץ‪ ,‬אינמיטן‬ ‫ַ‬ ‫טאקע בעטן‪ָ ,‬אבער די‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫ָיאר ַ‬ ‫ביהמ״ד‪.‬‬ ‫נקודה פון ראש השנה איז‪' :‬מלכיות'‪,‬‬ ‫יענו ּ‬ ‫וְ יַ ְשׁ ִמ ֵ‬ ‫טאקע נישט געווען‬ ‫און‪ ...‬ס׳איז ַ‬ ‫ממליך זיין דעם מלך מלכי המלכים!‬ ‫ידיעות שונות ומטמוניות נפלאות בנושא של תפלה‬ ‫האב‬ ‫באקוועם‪ּ ,‬פונקט ווי איך ָ‬ ‫ַאזוי ַ‬ ‫געמאכט ַא ּפשוט׳ן חשבון‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האב איך‬‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫פארגעשטעלט‪ .‬די בחורים ָ‬ ‫מיך ָ‬ ‫האב‬ ‫שטארק איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫איך ווייס נישט ווי‬ ‫גודל כח תפלת ערבית‬ ‫טראכט‪ ,‬און אפילו נישט מיט‬ ‫בא ַ‬ ‫מיר ַ‬ ‫דאווענען‪ ,‬ווי ווייט איך‬ ‫אינזינען ביים ַ‬ ‫איש אחד בא לפני רבינו בבקשת ישועה גדולה‪ ,‬ואמר לו רבינו‪:‬‬ ‫ַאזעלכע ליבליכע בליקן‪ָ ...‬אבער‪,‬‬ ‫דאווענען ממליך‬ ‫בין זוכה מיט מיין ַ‬ ‫אבי מרן משינאווא זצל״ה אמר‪ ,‬שבתפילת שמונה עשרה של ערבית‬ ‫למעשה‪ ,‬דער ציל איז עררייכט‬ ‫צו זיין דעם אויבערשטן‪ָ .‬אבער איין‬ ‫'קען זיך א איד אויסבעטען פון פויגעל מילעך' [‪-‬בתפילת ערבית‬ ‫געווארן! ס׳איז געווען שטיל ביים‬ ‫ָ‬ ‫זאך איז זיכער‪ַ :‬אז איך גיי ַארויס פון‬ ‫ַ‬ ‫יכול בן ישראל לפעול מן השם יתברך כל מיני מעדנים אפילו חלב‬ ‫האב געשּפירט‬ ‫דאווענען‪ ,‬און איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫באקוועמליכקייטן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫מיינע אייגענע‬ ‫היונה]‪ ,‬ולכן יתפלל בכוונה ויוושע‪( .‬דברי שלום‪ ,‬סטראפקוב)‬ ‫האב ַא חלק אין דעם הייליגן‬ ‫ַאז איך ָ‬ ‫זאל זיין‬‫און איך העלף ַאז אין ביהמ״ד ָ‬ ‫געוואלדיגן זכות‪ ,‬פון ממליך זיין דעם‬ ‫דאס זיכער‬ ‫דאווענען‪ ,‬איז ָ‬ ‫שטיל ביים ַ‬ ‫שחרית ומנחה הם הכנה למעריב‬ ‫כבוד שמים!‬ ‫ַא ּפעולה פון ממליך זיין דעם הייליגן‬ ‫תפילת ערבית רשות‪ ,‬שאז עיקר יחוד העליון‪ ,‬ושני תפילות שחרית‬ ‫*‬ ‫באשעפער ומלכותו יתברך!‬ ‫ַ‬ ‫ומנחה הם רק הכנה לזה‪( .‬צמח צדק‪ ,‬ספר הליקוטים)‬ ‫נאך ראש השנה בין איך‬ ‫טאג ָ‬ ‫ַא ָ‬ ‫אמת‪ ,‬ס׳איז מיר שווער‪ .‬נישט גרינג‪.‬‬ ‫שטארקן‬ ‫ַ‬ ‫געגאנגען אין ָאפיס‪ ,‬מיט ַא‬ ‫ַ‬ ‫אומבא׳טעמ׳ט‪ .‬איך האב עס נאך‬ ‫אודות קריאת השם יששכר‬ ‫וואס טוט זיך מיט מיין‬ ‫בטחון‪ ,‬זען ָ‬ ‫קיינמאל נישט געטון‪ָ .‬אבער אז מ׳דארף‬ ‫ואת אשר שאלת להודיעך דעתי בקריאת שם יששכר בתורה‪ ,‬דע‬ ‫געשעפטל‪ .‬איך כאּפ א בליק אויפן‬ ‫עס טון פארן הייליגן באשעפער‪ ,‬דארף‬ ‫לך כי זה פלוגתא וכו'‪ ,‬וכן אני נוהג זה רבות בשנים לקרות 'ישכר'‪,‬‬ ‫ס׳האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫אימעיל‪ ,‬און איך זע‪ָ :‬יא‪,‬‬ ‫מען ארויסגיין פון דער אייגענער‬ ‫בעת שאני אומר שנים מקרא ואחד תרגום‪ ,‬ומ"מ כשאני קורא בס"ת‬ ‫גערוקט! ַא גוטער רוק‪ ,‬בעסער ווי‬ ‫זאנע!‬ ‫מפארט ָ‬ ‫קא ָ‬ ‫ָ‬ ‫בציבור בביהמ"ד דפה‪ ,‬אני קורא 'יששכר'‪ ,‬לפי שכאן במונקאטש‬ ‫ס׳האט אויסגעזען‬ ‫ָ‬ ‫מ׳האט זיך געראכטן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫*‬ ‫נתפשט כן המנהג ע"פ הרה"ק מוה"ר רבי צבי הירש מזידיטשויב‬ ‫זאך גייט אין דער ריכטיגער‬ ‫ַאז די ַ‬ ‫דא איז צוגעקומען נאך א נקודה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫זצוק"ל ותלמידיו הק'‪ ,‬ועפ"י הרה"ק מוה"ר רבי הערש מיילך מדינוב‬ ‫ריכטונג‪.‬‬ ‫געדארפט אינדערצייט‬ ‫ַ‬ ‫האב ַאליין‬ ‫איך ָ‬ ‫זצוק"ל‪ ,‬אשר היה מרא דאתרא פה‪( .‬תולדות יצחק ‪ -‬סוואליווע)‬ ‫געפארן קיין‬ ‫ָ‬ ‫אויף סוכות בין איך‬ ‫שטארקע ישועה‪ .‬דער אויבערשטער‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫המשך אויף עמוד ז'‬ ‫צו‬ ‫אויסלאנד‬ ‫ַ‬ ‫האט מיר מזכה געווען‪ַ ,‬אז איך קען‬ ‫ָ‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ב‬ ‫נ ַֹעם ִשׂ ַיח‬ ‫דבר המערכת • הרב ב‪ .‬צ‪ .‬הירש‬ ‫מתאוה לתפלתן של צדיקים‬ ‫ביז ער האט געזען זיין ישועה‪ ,‬און אפילו נאכדעם‬ ‫איז שוין געקומען די פרשה פון יעקב ועשו‪ ...‬די‬ ‫אמונה איז אבער ווייטער געבליבן גאנץ‪.‬‬ ‫די וואך אין די פרשה זעט מען‪ ,‬יעקב אבינו ‪-‬‬ ‫דער בחיר שבאבות‪ ,‬וואס דער באשעפער האט‬ ‫נסיונות‪ ,‬ער האט געהאט שוועריגקייטן איינס‬ ‫גרעסער פונעם צווייטן‪.‬‬ ‫אין פרשת לך‪-‬לך זעען מיר‪ ,‬אז אברהם אבינו‬ ‫מיט שרה האבן געטון חסד אויפן העכסטן‬ ‫פארנעם‪ ,‬זיי האבן אריינגענומען געסט אפילו‬ ‫א אין 'נקדישך' האט מען לעצטנס‬ ‫צוגעלייגט א קאלום 'קבלתי ועדיין לא‬ ‫נושעתי'‪ ,‬לכאורה פאר אסאך פון אונז איז‬ ‫ד‬ ‫שוין מער פון איינמאל אויסגעקומען צו הערן פון‬ ‫אידן וואס רעדן זיך אויס‪ ,‬אז זיי האבן גענומען‬ ‫געריקט בערג נאר כדי ער זאל קענען דאווענען‬ ‫אין די שווערסטע מצבים‪ ,‬כחום היום בשלישי‬ ‫קבלות אין תפילה וקדושת בית המדרש‪ ,‬און זיי‬ ‫תפילת מעריב במקום המקדש‪ .‬אין יענע זעלבע‬ ‫למילתו‪ .‬זיי זענען ארומגעגאנגען אויסלערנען‬ ‫ווארטן נאך אויף ישועות‪ ,‬אידן וואונדערן זיך‪:‬‬ ‫תקופה‪ ,‬איז ער אבער געווען בעירום ובחוסר כל;‬ ‫פאר יעדעם‪ ,‬אז עס איז דא א באשעפער אויפן‬ ‫מיט וואס בין איך אנדערש פון די אלע אידן‬ ‫ער איז דורך יארן פון עגמת נפש‪ ,‬מיט שווערע‬ ‫וועלט; ער האט געזען מענטשן ביקן זיך צו שטיין‬ ‫וואס מ'זעט אז זיי ווערן געהאלפן מיט אזעלכע‬ ‫ארבעט פון פארטאגס ביז שפעט ביינאכט‪ ,‬ביז‬ ‫און האלץ‪ ,‬האט ער זיי געזאגט‪" :‬אים בעטסטו?‬ ‫וואונדערליכע ישועות‪ ,‬וואס טו איך נישט‬ ‫ער האט זוכה געווען צו זיין שידוך‪ .‬כל ימי חייו‬ ‫אים דאנקסטו? ער קען דיר מיט גארנישט העלפן!‬ ‫ריכטיג?‪...‬‬ ‫איז ער דורכגעגאנגען מיטמאכענישן איינס נאכן‬ ‫ס'איז דא א לעבעדיגער באשעפער‪ ,‬גלייב אין אים‪,‬‬ ‫אבל אשמים אנחנו‪ ...‬די אלע סארט שאלות‬ ‫צווייטן‪ ,‬און דאך איז קיינער נישט מסופק געווען‬ ‫בעט פון אים‪ ,‬ער וועט דיר מיט אלעס העלפן"‪.‬‬ ‫זענען א דירעקטע תוצאה פון אט‪-‬דער גליון‬ ‫אין זיין צדקות וקדושה‪.‬‬ ‫און אין דער זעלבער צייט‪ ,‬איז ער געווען בבחי'‬ ‫'נקדישך'‪ ,‬וואס קומט ארויס מדי שבוע בשבוע‪,‬‬ ‫אונזער מאמע רחל‪ ,‬די גרעסטע וותרנית אין די‬ ‫'עדיין לא נושעתי‪ '...‬ער איז געווען קינדערלאז‬ ‫און מ'ליינט וועכנטליך די וואונדערליכע מעשיות‬ ‫אידישע היסטאריע ‪ -‬לויטן פשוט'ן שכל וואלט מען‬ ‫פאר הונדערט יאר‪ ,‬אבער ער האט זיך קיינמאל‬ ‫ווי אידן ווערן געהאלפן אין אלע סארט עניינים‪.‬‬ ‫געווען זיכער אז זי באקומט‬ ‫נישט גערירט פון זיין אמונה‪.‬‬ ‫און אזויווי מ'ליינט עס שוין אזויפיל יארן וואך‬ ‫די גאנצע עולם הזה‪ ,‬נישט‬ ‫ער האט ווייטער געגלייבט‬ ‫איין וואך אויס‪ ,‬באקומט מען דעם געפיל‪ ,‬אז ממש‬ ‫נאך פערציג טעג‪ ,‬נאר ממש‬ ‫"מעשה אבות‬ ‫אז תפילה העלפט‪ ...‬די פסוק‬ ‫זאגט עס קלאר 'והאמין בה''‪.‬‬ ‫'יעדער' ווערט געהאלפן דער פערציגסטע טאג‬ ‫נאכן אויספירן די קבלה‪ ,‬אדער עכ"פ ביים דריטן‬ ‫אויפן מינוט‪ .‬למעשה האט‬ ‫זי זיך אויסגעוויינט‪' ,‬הבה לי‬ ‫סימן לבנים ‪-‬‬ ‫אין פרשת וירא זעען מיר‪ ,‬אז‬ ‫מאל אויספירן די קבלה‪ ,‬דעריבער קומט אלעמאל‬ ‫בנים‪ ,‬ואם אין מתה אנכי'‪.‬‬ ‫דאס דארף אונז‬ ‫ער איז געקומען בעטן אז סדום‬ ‫ארויף דער שאלה 'למה נגרע?'‬ ‫למען האמת דארף מען וויסן‪ ,‬אז כאטש‬ ‫און תיכף נאכן געבוירן איר‬ ‫בנימין‪ ,‬הלכה לעולמה‪...‬‬ ‫דינען אלס א‬ ‫זאל זיך נישט איבערדרייען‪,‬‬ ‫איינמאל און נאכאמאל‪ ,‬אולי‬ ‫ס'זענען דא גאר אסאך אידן וואס ווערן כסדר‬ ‫'מעשה אבות סימן לבנים'‬ ‫לימוד לדורות‪,‬‬ ‫יש‪ ,‬אולי יש‪ ,‬ער פרובירט אויף‬ ‫וואונדערליך געהאלפן בכל העניינים נאכן נעמען‬ ‫‪ -‬דאס דארף אונז דינען אלס‬ ‫אז אפילו ווען‬ ‫אלע אופנים‪ ,‬און עס ענדיגט‬ ‫זיך מיט א מהפיכת סדום‬ ‫די קבלה‪ ,‬פאסירט עס נישט ביי יעדן איינעם אזוי‬ ‫שנעל‪ .‬ווי מ'האט שוין אסאך מאל ערווענט דא‬ ‫א לימוד לדורות‪ ,‬אז אפילו‬ ‫ווען זאכן גייען נישט אזוי‬ ‫זאכן גייען נישט‬ ‫ועמורה‪ .‬ער וואלט געקענט‬ ‫אינעם מאמר‪ ,‬אז מ'איז נאר מפרסם די וואס ווערן‬ ‫גלאטיג‪ ,‬זאל מען זיך נישט‬ ‫אזוי גלאטיג‪,‬‬ ‫מהרהר זיין‪' :‬איך גיי ארום‬ ‫פארציילן פאר יעדן איינעם‪,‬‬ ‫יא געהאלפן‪ ,‬אבער די וואס זענען דערווייל נישט‬ ‫געהאלפן‪ ,‬פון דעם רעדט מען נישט ברבים‪...‬‬ ‫שפירן געקלאפט‪ .‬מען דארף‬ ‫זיך מחזק זיין‪ ,‬גלייבן און‬ ‫זאל מען זיך‬ ‫אז דער באשעפער הערט אויס‬ ‫*‬ ‫האפן צום באשעפער‪ ,‬מקבל‬ ‫נישט שפירן‬ ‫יעדע תפילה‪ ...‬און דא בעט‬ ‫איך זיך אז מ'זאל אפראטעווען‬ ‫איינע פון די זאכן וואס דרוקן אמאל ווען מ'איז‬ ‫זיין דעם רצון ה' באהבה‪ ,‬און‬ ‫נישט נאכלאזן פון ווייטער‬ ‫געקלאפט"‬ ‫א שטאט‪ ,‬און‪ ...‬אבער ניין‪,‬‬ ‫אין א מצב וואס מען זעט נישט קיין ישועה‪ ,‬איז‬ ‫ווייל דער מענטש שפירט ביי זיך אז ער איז נישט‬ ‫מתפלל זיין‪ .‬פארקערט‪,‬‬ ‫אברהם אבינו האט נישט‬ ‫בסדר‪' ,‬עפעס טויג נישט מיט מיר'‪ ,‬אדער טראכט‬ ‫מ'זעט דאך אין חז"ל‪ ,‬אז בשעת וואס די אבות הק'‬ ‫געהאט קיין ברעקל קשיות; 'ואברהם שב למקומו'‪,‬‬ ‫מען 'איך בין א שלימזל'‪.‬‬ ‫האבן געווארט אויף זייערע ישועות‪ ,‬האט כביכול‬ ‫גארנישט האט זיך ביי אים נישט געטוישט!‬ ‫שטייענדיג יעצט ווען מ'לערנט סדר בראשית‪,‬‬ ‫געגלוסט צו זייערע תפילות‪.‬‬ ‫נאך די געוואלדיגע מסירת נפש‪ ,‬וואס אברהם‬ ‫און מ'זעט וואס עס האט פאסירט ביי אונזערע‬ ‫אלזא‪ ,‬אין יאר תשפ"ז‪ ,‬ווען א איד רעדט נישט‬ ‫האט געלייגט יצחק אויף די עקידה‪ ,‬זענען זיי‬ ‫אבות הקדושים‪ ,‬קען מען אפשר באקומען‬ ‫ביים דאווענען‪ ,‬ער האט נישט זיין סעלפאן מיט‬ ‫אהיימגעקומען צו א טרויעריגע לויה‪ ,‬וואס‬ ‫אביסל אן אנדערן בליק אויף דער גאנצער ענין‪.‬‬ ‫זיך‪ ,‬ער רירט נישט אן קיין שום גליונות בשעת'ן‬ ‫איז געקומען אלס א דירעקטע תוצאה פונעם‬ ‫אלזא איז כדאי אויסשמועסן אביסל די פסוקי‬ ‫דאווענען‪ ,‬און ער ווארט נאכאלץ אויף זיין ישועה‬ ‫עקידה‪ ,‬דאך איז זייער אמונה געבליבן גאנץ צום‬ ‫התורה‪ ,‬און זען עפעס דברי חיזוק וואס מיר‬ ‫‪ -‬זאל ער וויסן‪ ,‬אז שטארק מעגליך‪ ,‬איז מען‬ ‫באשעפער!‬ ‫קענען ארויסנעמען דערפון‪.‬‬ ‫אין הימל זייער צופרידן פון זיין עבודה‪ .‬דער‬ ‫אין פרשת תולדות זעען מיר‪ ,‬אז אט‪-‬דער יצחק‬ ‫לית מאן דפליג‪ ,‬אז די אבות הקדושים‬ ‫באשעפער איז זיך משתעשע מיט זיינע תפילות‪,‬‬ ‫אבינו‪ ,‬וואס האט אויסגעשטרעקט זיין האלז אויפן‬ ‫זענען געווען אויף די העכסטע מדריגה פון‬ ‫און ער זאל זיך חלילה נישט שפירן ווי א דורכפאל‬ ‫מזבח פארן באשעפער‪ ,‬האט געווארט ביז די‬ ‫קדושה און מסירת נפש פארן באשעפער‪,‬‬ ‫אדער א שלימזל‪.‬‬ ‫זעכציג יאר צו האבן קינדער‪ .‬ער האט געדארפט‬ ‫און צו דער זעלבער צייט ווייסן מיר‪ ,‬אז‬ ‫קוה אל ה' חזק ויאמץ לבך וקוה אל ה'‪.‬‬ ‫בעטן איינמאל און נאכאמאל (רש"י‪ :‬הפציר בתפילה)‪,‬‬ ‫אברהם אבינו איז דורכגעגאנגען עשרה‬ ‫ג‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫אוֹמ ִרים‬ ‫ְמ ַשׁ ְבּ ִחים וְ ְ‬ ‫ביאור רחב על סדר התפלה שהתקינו חז"ל‬ ‫מגולה פאר די מענטשן וועלכע שמועסן שיחה‬ ‫אין די פריערדיגע פוסקים און ספרי המנהגים‬ ‫בטלה ווען מ'נעמט ארויס דעם ספר תורה‪ ,‬חוץ‬ ‫טרעפט מען פארשידענע מנהגים איבער די‬ ‫פון דעם וואס צוליב דעם זאגן זיי נישט די תפילה‬ ‫פסוקים וואס מ'פלעגט זאגן ביי פתיחת הארון‪.‬‬ ‫פון בריך שמיה‪ ,‬וואס איז יסודתה בהררי קודש‬ ‫דער ערשטער מקור איז שוין אין מסכת סופרים‬ ‫תפלת יום שב"ק‬ ‫קריאת‬ ‫פונעם זוהר הק'‪ ,‬בשבח והודיה‪ ,‬און עס ענטהאלט‬ ‫(פי"ד‪ ,‬ה"ח)‪ ,‬וואו עס שטייט אז דער חזן זאגט דעם‬ ‫געוואלדיגע בקשות אויף בני חיי ומזוני'‪ ,‬און ער‬ ‫פסוק 'אשרי יושבי ביתך'‪ ,‬און דער וואס נעמט‬ ‫פירט אויס‪' :‬ואין לך שעת הכושר גדול מזה‪ ,‬בשעה‬ ‫ארויס דעם ספר זאגט די פסוקים‪' :‬אין כמוך'‪' ,‬מי‬ ‫התורה (ב)‬ ‫זו שנפתחו שערי רחמים!'‬ ‫כמוך באלים ה''‪' ,‬מלכותך מלכות כל עולמים'‪' ,‬ה'‬ ‫מלך'‪' ,‬ה' חפץ למען צדקו'‪' ,‬ה' עוז לעמו יתן'‪' ,‬אתה‬ ‫בריך שמיה‬ ‫הוא לבדך אתה עשית את השמים וגו' משתחוים'‪.‬‬ ‫ווי דערמאנט‪ ,‬שטאמט די הייליגע תפילה 'בריך‬ ‫דער בן איש חי (שנה שניה‪ ,‬פר' תולדות) איז מבאר‪,‬‬ ‫שמיה' פונעם זוהר הקדוש‪ ,‬און עס ענטהאלט‬ ‫אז די פסוקים פון אתה הראת און ויהי בנסוע‬ ‫גאר גרויסע בקשות אויף אלע עניינים וואס דער‬ ‫זענען אינאיינעם אכט פסוקים‪ ,‬וואס איז קעגן די‬ ‫מענטש דארף ברוחניות ובגשמיות‪.‬‬ ‫ז' קרואים‪ ,‬וועלכע זענען עולה צו די תורה שבת‪,‬‬ ‫אינאיינעם מיטן בעל מפטיר‪.‬‬ ‫עס ווערט געברענגט בשם דעם הייליגן בעל שם‬ ‫טעמים ועניינים‬ ‫טוב הק' (כתר שם טוב‪ ,‬אות קסא)‪' :‬אז בשעת פתיחת‬ ‫דער שבלי הלקט (סי' עז) דערמאנט‪ ,‬אז זיין טאטע‬ ‫דער שפת אמת שרייבט אויף עטליכע פלעצער‪,‬‬ ‫הארון‪ ,‬אז א איד‪ ,‬אפילו א גאר פשוט'ער‪ ,‬זאגט‬ ‫‪ -‬רבי אברהם הרופא ‪ -‬האט מתקן געווען צו זאגן‬ ‫אז קריאת התורה האט א ספעציעלן שייכות מיטן‬ ‫בריך שמיה דמארי עלמא בריך כתרך ואתרך‪ ,‬יהא‬ ‫די פאלגנדע שבחים‪' :‬אין כמוך'‪' ,‬מלכותך'‪' ,‬שמע‬ ‫ישראל'‪ ,‬וכו' ביז 'יגדיל תורה ויאדיר'‪ .‬און דער אור‬ ‫שבת קודש און מיט די נשמה יתירה‪ ,‬ווען עס איז‬ ‫רעותך עם עמך ישראל לעלם‪ ,‬מיט אמונה פשוטה‪,‬‬ ‫דא א ספעציעלע סגולה און אור צו קענען קונה‬ ‫זרוע שרייבט‪ ,‬אז דער מנהג איז‪ ,‬אז דער ש"ץ זאגט‬ ‫פון טיפן הארצן‪ ,‬איז הקב"ה ממלא זיין בקשה‪,‬‬ ‫זיין און זיך מקשר זיין מיט די תורה הק'‪.‬‬ ‫הויך די פסוקים‪ ,‬און דער קהל ענטפערט נאך אים‪.‬‬ ‫כולה‪ ,‬אדער מקצתה'‪.‬‬ ‫אזוי שרייבט אויך דער שם משמואל (ויקהל‬ ‫ער שרייבט דארט‪ ,‬אז דער מנהג פון די בני ריינוס‬ ‫*‬ ‫איז נישט צו זאגן די פסוקים‪.‬‬ ‫תרע"ד)‪ ,‬אז אויב מ'לייגט צו די מחשבה אויסצוהערן‬ ‫דאס ליינען‪ ,‬בשעת מען ליינט ארויס פונעם תורה‬ ‫דער געוואלדיגער עת רצון ביי פתיחת‬ ‫שבכתב‪ ,‬דערלייכט עס די אויגן און הארץ פונעם‬ ‫דער מלאך מיכאל בעט‬ ‫הארון‬ ‫מענטש‪ ,‬אז ער זאל אגאנצע וואך קענען פארשטיין‬ ‫רחמים‬ ‫דער זוהר הקדוש (ח"ב‪ ,‬ח‪ ).‬איז גאר שטארק‬ ‫און משיג זיין אויך די תורה שבעל פה‪.‬‬ ‫ער מהריי"צ פון ליובאוויטש האט‬ ‫דערציילט באריכות פארשידענע‬ ‫סיפורים און עניינים וואס זיין טאטע‬ ‫ד‬ ‫מפליג איבער דעם געוואלדיגן עת רצון וואס‬ ‫איז דא בשעת מען נעמט ארויס דעם ספר תורה‬ ‫צו ליינען‪ ,‬אז דאן עפענען זיך די שערי רחמים‪,‬‬ ‫פונקט ווי ביי מתן תורה‪ ,‬ווען מ'האט בלויז‬ ‫געהערט די עשרת הדברות‪ ,‬אבער צוליב די‬ ‫הזדככות פון אידישע קינדער‪ ,‬האבן זיי משיג‬ ‫דער מהרש"ב האט אים דערציילט במשך‬ ‫און עס ווערט נתעורר די אהבה אויבן אין הימל‪,‬‬ ‫געווען דורך די עשרת הדברות אלע מצוות‬ ‫זיינע נסיעות בשנת תרנ"ו‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫דעריבער זאל א מענטש זאגן די תפילה פון 'בריך‬ ‫התורה‪ ,‬די זעלבע קען מען דורך די הזדככות‬ ‫געהערט פון זיין טאטן דער רבי מוהר"ש‪,‬‬ ‫שמיה'‪.‬‬ ‫בשעת מ'ליינט דעם פרשת השבוע‪ ,‬משיג זיין אלע‬ ‫ארום דעם ענין פון פתיחת הארון און זאגן‬ ‫אזוי אויך איז דא א קבלה בשם דעם גרויסן‬ ‫עניינים וואס ליגן אין די הייליגע ווערטער פון די‬ ‫די תפילה פון 'בריך שמיה'‪.‬‬ ‫געטליכן מקובל ר' שמשון אסטראפאלער זצ"ל‪,‬‬ ‫תורה הק'‪.‬‬ ‫צווישן אנדערע האט ער דערמאנט‪,‬‬ ‫אז עס זענען דא דריי זמנים וואס זענען מורא'דיג‬ ‫אז בשעת מען עפנט דעם ארון הקודש‬ ‫מסוגל אז די תפילות זאלן נתקבל ווערן‪ .‬דאס‬ ‫תורה לשמה!‬ ‫אין בית הכנסת‪ ,‬עפנט מען בעולם‬ ‫זענען‪ :‬א) בשעת פתיחת ארון הקודש‪ ,‬ב) ווען‬ ‫הרה"ק רבי שלמ'קע זוועהילער זצ"ל האט‬ ‫העליון דעם היכל וואס ווערט גערופן‬ ‫מ'מאכט הגבה מיטן ספר תורה‪ ,‬ג) און בשעת‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז ווען מען הערט אויס די קריאת התורה‬ ‫'ארון בית ה''‪ ,‬וואו עס ליגן באהאלטן‬ ‫נשיאת כפים‪ .‬דעריבער‪ ,‬ווער עס האט א בקשה‪,‬‬ ‫מיט כוונה‪ ,‬איז מען דערמיט מקיים לימוד התורה‬ ‫כוחות פון מסירת נפש פון אלע ספרי‬ ‫זאל עס דעמאלס בעטן‪ ,‬און ער איז פארזיכערט אז‬ ‫'לשמה!' (אוצר ישראל‪ ,‬עמוד שצז‪ ,‬אות א)‪.‬‬ ‫תורה‪ ,‬וואס אידן אין אלע דורות האבן‬ ‫זיין תפילה וועט אנגענומען ווערן (צרור החיים‪ ,‬מערכת‬ ‫געשריבן‪ .‬און דער מלאך מיכאל רופט‬ ‫ש‪ ,‬אות קסט)‪.‬‬ ‫אויס אויפן קול‪' :‬וה' בהיכל קדשו הס‬ ‫~ פתיחת הארון ~‬ ‫דער חיד"א אין זיין ספר עבודת הקודש (מורה‬ ‫מפניו כל הארץ!'‬ ‫באצבע‪ ,‬אות צ) ווארנט‪ ,‬אז מ'זאל ח"ו נישט רעדן‬ ‫און ווען א איד איז מתפלל אין יענעם‬ ‫ווען מ'נעמט ארויס דעם ספר תורה‪ ,‬ווייל עס איז‬ ‫אתה הראת לדעת‬ ‫זמן פון טיפן הארצן 'בריך שמיה דמרא‬ ‫דעמאלס א געוואלדיגער שעת רחמים‪ .‬ער שרייבט‬ ‫ביי פתיחת הארון אום שב"ק‪ ,‬לייגט מען צו מיטן‬ ‫עלמא בריך כתרך ואתרך'‪ ,‬בעט דער‬ ‫'וישמח על ראיית ספר תורה‪ ,‬ויכבדנו וינשקנו' ‪-‬‬ ‫זאגן פארשידענע הוספות מער ווי אינדערוואכן‪.‬‬ ‫מלאך מיכאל פאר אים רחמים‪ ,‬אז זיינע‬ ‫מ'זאל זיך פרייען ביים זען דעם ספר תורה‪ ,‬און‬ ‫דער טור שרייבט (רפא)‪' :‬דער מנהג אין ספרד איז‬ ‫בקשות זאלן נתמלא ווערן (ספר השיחות‪,‬‬ ‫מ'זאל מכבד זיין און קושן דעם ספר תורה‪.‬‬ ‫צו זאגן 'אתה הראת' ביים ארויסנעמען דעם ספר‬ ‫שנת תרצ"ו)‪.‬‬ ‫אין זיין ספר שער הקודש (סי' ג‪ ,‬אות כג) שרייבט‬ ‫תורה‪ ,‬ווייל דער פסוק שטייט אויף קבלת התורה‪,‬‬ ‫דער חיד"א אויך מורא'דיגע ווערטער‪' :‬מזה תוכחת‬ ‫און די תורה איז געגעבן געווארן אום שבת'‪.‬‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ד‬ ‫ַעל ֵיְדי ִצ ְד ֶק ָך‬ ‫סיפורי קודש בעניני "עבודת התפלה" אצל צדיקים הק' בעלי ההילולא‬ ‫ְמ ָשׁ ְר ָתיו‬ ‫ש ֲׁוֹא ִלים‬ ‫צו זיין שורש‪ ,‬אבער ער ווייסט‬ ‫תולדות צדיק‬ ‫שו"ת בהלכות תפלה‬ ‫גארנישט איבער אידישקייט‪.‬‬ ‫עבודת‬ ‫הרה"ק רבי ישראל טאוב‬ ‫זאגן קרבנות פון מנחה פריער‬ ‫האט אים דער 'דברי ישראל'‬ ‫געפרעגט‪" :‬צי געדענקסטו‬ ‫התפילה‬ ‫ממאדזשיץ זי"ע‪ ,‬בעל 'דברי‬ ‫ישראל'‪ ,‬איז געבוירן געווארן‬ ‫אין טאג‬ ‫נאך כאטש עפעס א ווארט‬ ‫אצל הרה"ק בעל‬ ‫בשנת תר"ט‪ ,‬אין שטאט ראטשוין‪,‬‬ ‫שאלה‪ :‬ביי די ארבעט טרעף איך‬ ‫מיר אסאך מאל מיט איבריג צייט‪,‬‬ ‫פון א אידישע תפילה?" דער‬ ‫אפיציר האט זיך פארטראכט‪,‬‬ ‫דברי‬ ‫צו זיין פאטער הרה"ק רבי שמואל‬ ‫צי מעג איך דאן זאגן קרבנות‪,‬‬ ‫און ענדליך געענטפערט‪" :‬איך‬ ‫ישראל‬ ‫אליהו מזוואהלין זי"ע‪.‬‬ ‫נאך דאס הסתלקות פון זיין‬ ‫כאטש איך וועל נישט דאווענען‬ ‫געדענק בלויז צוויי ווערטער‪:‬‬ ‫ממאדזשיץ‬ ‫פאטער‪ ,‬האט ער אנגעהויבן‬ ‫ברוך אתה!"‬ ‫זיעועכי"א‬ ‫ביז א שעה‪/‬צוויי שפעטער‪ ,‬אויב‬ ‫פירן די עדה הקדושה‪ ,‬און בשנת‬ ‫עס העלפט מיר זאגן קרבנות‬ ‫דער רבי האט זיך שטארק‬ ‫נפטר י"ג כסלו‬ ‫תרמ"ב האט ער זיך באזעצט אין‬ ‫דערפריידט‪ ,‬און אים אנגעזאגט‪:‬‬ ‫תרפ"א לפ"ק‬ ‫דער געגנט פון דעמבלין‪ ,‬וואו עס‬ ‫מיט מער רואיגקייט און כוונה?‬ ‫"גיי אהיים‪ ,‬און יעדן טאג‬ ‫איז אויפגעשטעלט געווארן דער‬ ‫תשובה‪ :‬אויב עס איז שוין די צייט‬ ‫זאלסטו זאגן די צוויי ווערטער‬ ‫באקאנטער מאדזשיצער הויף‪.‬‬ ‫וואס מען קען דאווענען מנחה קען‬ ‫'ברוך אתה'‪ ,‬וויפיל מאל דו קענסט‬ ‫פון זיינע דברי תורה איז געדרוקט דער‬ ‫מען אזוי טון‪.‬‬ ‫נאר‪ ,‬און אין א וואך ארום זאלסטו דא צוריקקומען"‪.‬‬ ‫הייליגער ספר 'דברי ישראל'‪ .‬ער איז נסתלק געווארן‬ ‫אבער דער אפיציר האט נישט אויסגעהאלטן קיין‬ ‫י"ג כסלו תרפ"א‪ ,‬און איז נטמן געווארן אין שטאט‬ ‫גאנצע וואך‪ .‬נאך צוויי טעג איז ער צוריקגעקומען‪,‬‬ ‫ווארשא‪.‬‬ ‫די שאלות ווערן געענטפערט דורך‬ ‫דאסמאל צוזאמען מיט זיין ווייב‪" .‬רבי"‪ ,‬האט ער‬ ‫הרה"ג ר' נחום צבי מאיר ראזענפעלד שליט"א‬ ‫געזאגט‪" ,‬מיר זאגן שוין 'ברוך אתה'‪ ,‬אבער אונזערע‬ ‫די ניגוני קודש ביים דאווענען‬ ‫מו"ץ בשיכון סקווירא‪ ,‬ובעל הליכות החיים‬ ‫הערצער בעטן מער‪ .‬מיר ווילן וויסן וואס נאך א איד‬ ‫איר קענט אנפרעגן א שאלה בעניני תפלה וקרה"ת‬ ‫זיין דרך הקודש איז געווען אריינצולייגן אין נגינה‬ ‫דורכן רופן דעם קרן תוי"ט האטליין און דרוקן ‪#2‬‬ ‫דארף טון!" דער רבי האט זיי אנגעהויבן צוביסלעך‬ ‫א געוואלדיגע עבודה פון תפילה‪ ,‬און פילע ניגונים‬ ‫מדריך זיין‪ ,‬אין שמירת שבת‪ ,‬כשרות און די יסודות‬ ‫זענען פארבליבן ביזן היינטיגן טאג‪ .‬דער מאדזשיצער‬ ‫פון אידישקייט‪ .‬אזוי האבן זיי זיך צוביסלעך‬ ‫רבי פלעגט דאווענען פארן עמוד‪ ,‬און מיט אן הערליכן‬ ‫דער אפיציר האט ארויסגענומען א פידל‪ ,‬און‬ ‫צוריקגעקערט צו שמירת התורה והמצוות‪.‬‬ ‫קול און טיפע הבנה אין חכמת הנגינה‪.‬‬ ‫אנגעהויבן שפילן איינס פון די מאדזשיצער ניגונים‪.‬‬ ‫איין יאר פסח האט זיך געמאכט‪ ,‬אז דער אפיציר‬ ‫דער הויכפונקט פון די טישן אין מאדזשיץ איז‬ ‫דער קאמאנדיר האט זיך צוגעהערט‪ ,‬און געהייסן‬ ‫האט ארויסגעשיקט זיינע באדינער פון שטוב צו עסן‬ ‫געווען שבת נאכמיטאג ביי שלש סעודות‪ ,‬ווען דאס‬ ‫שפילן נאך איינס‪ ,‬און נאך איינס‪ .‬צום סוף האט ער‬ ‫אינדרויסן‪ ,‬ווייל ער האט געוואלט האלטן זיין שטוב‬ ‫גאנצע בית המדרש איז געווען פול‪-‬געפאקט מיט‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז אפילו ער‪ ,‬א גוי‪ ,‬שפירט ווי די ניגונים‬ ‫כשר לפסח‪ .‬פונקט דאן איז דורכגעגאנגען א הויכער‬ ‫אידן‪ ,‬און אפילו נישט‪-‬אידן פלעגן קומען און שטיין‬ ‫רירן אים אן דאס הארץ‪ ,‬און ער האט ערלויבט דעם‬ ‫אפיציר פונעם מיליטער‪ ,‬און ווען ער האט געזען די‬ ‫הינטערן פענסטער‪ ,‬מיטצוהאלטן די ניגונים און‬ ‫אפיציר ווייטער צו פירן זיין אידיש לעבן‪ ,‬כל זמן ער‬ ‫באדינער שטיין אינדרויסן‪ ,‬האט ער זיך נאכגעפרעגט‬ ‫תנועות פונעם רבי'ן‪.‬‬ ‫טוט זיין מיליטערישע ארבעט ווי עס דארף צו זיין‬ ‫וואס דא גייט פאר‪ ,‬און ער האט אנטדעקט אז דער‬ ‫אפיציר איז א איד‪ ,‬און היט אידישקייט‪.‬‬ ‫('סיפור לשבת'‪ ,‬ח"ג‪ ,‬בשם ה'נחלת דן' ממודזיץ)‪.‬‬ ‫צוריקגעברענגט א פארלוירענע נשמה‬ ‫זייענדיג א גרויסע שונא ישראל האט ער‬ ‫אפגעשיקט א מעלדונג צום הויפטשטאט‬ ‫נעבן מאדזשיץ‪ ,‬האט זיך געפונען א גרויסער‬ ‫דער פאסיגער ממלא מקום‬ ‫'פעטערבורג'‪ ,‬אז דער אידישער אפיציר האט‬ ‫רוסישער מיליטערישער פעסטונג‪ .‬צווישן די הויכע‬ ‫אין די לעצטע טעג פון זיין לעבן‪ ,‬האט דער 'דברי‬ ‫ארויסגעווארפן גוי'אישע סאלדאטן פון זיין שטוב‪,‬‬ ‫אפיצירן איז געווען א מוזיק‪-‬פירער‪ ,‬א מייסטער אין‬ ‫ישראל' גערופן זיינע זין‪ ,‬מיטן ציל אויסצואוועלן ווער‬ ‫כדי צו קענען היטן אידישקייט‪ .‬דער אפיציר איז‬ ‫חכמת הנגינה‪ ,‬וועלכער האט זיך שוין לאנג געהאט‬ ‫עס זאל זיין דער ממלא מקום‪ .‬ער האט געהייסן אלע‬ ‫גערופן געווארן צו א פארהער ביי די הויפטן פונעם‬ ‫אפגעריסן פון זיין אידישן אפשטאם רח"ל‪.‬‬ ‫פון זיינע זין פארזינגען דעם נוסח פון די ימים נוראים‪.‬‬ ‫מיליטער‪ ,‬און ער האט געציטערט פאר זיין לעבן‪ .‬ער‬ ‫איין שבת נאכמיטאג איז ער דורכגעגאנגען‬ ‫איינער נאכן אנדערן האבן זיי געזונגען די נוסחאות‪,‬‬ ‫איז שנעל געגאנגען צום מאדזשיצער רבי'ן‪ ,‬וועלכער‬ ‫נעבן דעם מאדזשיצער בית המדרש‪ .‬דער רבי האט‬ ‫אבער ביי יעדן האט ער געטראפן א שטיקל וואו זיי‬ ‫האט אים מחזק געווען‪ ,‬און אים געגעבן אן עצה‬ ‫געהאלטן ביי שלש סעודות‪ ,‬און פונעם בית המדרש‬ ‫זאגן נישט ריכטיג נאך דעם נוסח וויאזוי ער האט עס‬ ‫וויאזוי זיך צו שטעלן פארן קאמאנדיר‪.‬‬ ‫האט זיך געהערט א וואונדערליכער‪ ,‬הארציגער ניגון‪.‬‬ ‫געוואלט הערן‪ .‬ביז זיין זון רבי שאול ידידיה אלעזר‬ ‫ביים פארהער האט דער אפיציר ‪ -‬אויפן ראט‬ ‫דער אפיציר האט זיך אפגעשטעלט‪ ,‬זיך צוגעהערט‬ ‫האט פארגעזונגען‪ ,‬און ער איז געווען צופרידן‪ ,‬און‬ ‫פונעם רבי'ן ‪ -‬דערציילט‪ ,‬אז ער פלעגט נישט היטן‬ ‫צו די זיסע געזאנגען‪ ,‬און ער האט זיך נישט געקענט‬ ‫האט אים אויסגעוועלט אלס דער ממלא מקום‪.‬‬ ‫קיין אידישקייט‪ ,‬און דורכן הערן די ווארעמע ניגונים‬ ‫אפרייסן דערפון‪ .‬צום סוף איז ער אריינגעקומען‬ ‫דער דברי ישראל איז דאן איבערגעגאנגען מיט זיין‬ ‫פונעם מאדזשיצער צדיק‪ ,‬איז זיין נשמה ערוועקט‬ ‫צווישן די חסידים‪ ,‬און געבליבן הערן ביז צום סוף‪.‬‬ ‫זון‪ ,‬דער 'אמרי שאול' אלע נוסחאות פון די תפילות‪,‬‬ ‫געווארן צו תשובה‪ ,‬און ער האט זיך צוריקגעקערט‬ ‫מוצאי שבת האט ער געבעטן אז ער וויל אריינגיין‬ ‫פון די ימים טובים און ימים נוראים‪ ,‬און אפילו די‬ ‫צו אידישקייט‪ .‬דער גענעראל האט נישט געקענט‬ ‫צום רבי'ן‪ .‬מיט טרערן אין די אויגן האט ער דערציילט‪,‬‬ ‫ניגונים אויף אקדמות און ברכת טל‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫גלייבן די ווערטער און געזאגט‪" :‬דו ווילסט מיר זאגן‬ ‫אז די ניגונים האבן אין אים אויפגעוועקט עפעס‬ ‫געזען אין זיינע נוסחאות און ניגונים א גרויסן עיקר‬ ‫אז פשוט דורכן הערן א ניגון קען זיך א מענטש אזוי‬ ‫וואס ער האט שוין יארן נישט געפילט‪ :‬ער האט זיך‬ ‫אין זיין דרך החסידות‪.‬‬ ‫טוישן?"‬ ‫דערמאנט אז ער איז א איד‪ ,‬און ער וויל צוריקקומען‬ ‫ה‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫עצות‬ ‫ח‬ ‫זוכה זיין צו חיי עולם הבא‪ .‬ווייל מיר דארפן דאך‬ ‫מאכן א קל וחומר פון די עובדי עבודה זרה‪ ...‬און‬ ‫טובו‪++++‬ת‬ ‫ְחֻּבּלֹות‬ ‫ת ְ‬ ‫ְבְ ַ‬ ‫כל שכן מיר‪ ,‬וואס שטייען פארן מלך מלכי המלכים‬ ‫ֲעֶׂשׂה ְּל ְָך ָ‬ ‫ַּת ֲ‬ ‫ַ‬ ‫הקדוש ברוך הוא‪ ,‬דארפן מיר זיין גאר שטארק נזהר'‪.‬‬ ‫ְחָמָה‬ ‫ָמל ְ ָ‬ ‫ִ‬ ‫ּותְׁשּוֲעָה‬ ‫ֻּבְֹר ְֹב יֹוֲעֵץ‬ ‫ברענגט א חסרון אין‬ ‫פרנסה‬ ‫דער מהרש"ם שרייבט אין זיין הסכמה אויפן 'ספר‬ ‫הפנים'‪ ,‬אז עס איז באקאנט די ווערטער פונעם‬ ‫תוספות יום טוב סוף מסכת קידושין‪ ,‬אז כאטש בני‬ ‫חיי ומזוני‪ ,‬איז נישט געוואנדן אין זכותים נאר אין‬ ‫מזל‪ ,‬דאך קען מען דורך תפילה טוישן דעם מזל‪ .‬אזוי‬ ‫ווערט אויך געברענגט אין זוהר הקדוש פרשת וישב‪,‬‬ ‫לשמור‪.‬‬ ‫און אין נאך פלעצער‪ .‬דערפאר‪ ,‬צוליב דעם חטא פון‬ ‫ולעשות‪.‬‬ ‫ולקיים‪.‬‬ ‫מזלזל זיין אין דאווענען‪ ,‬קען חלילה פעלן פרנסה‪.‬‬ ‫ענדערש נישט קומען אין‬ ‫בית המדרש‬ ‫דער כף החיים (סימן קנא‪ ,‬אות ח) ברענגט צו א‬ ‫שטיקל פונעם ספר 'פתח עינים' לרבי משה זכותא‪,‬‬ ‫צו קענען אנהאלטן‬ ‫די קבלה און זיין נזהר‬ ‫פופצן למעשה'דיגע עצות און‬ ‫וואס שרייבט‪ ,‬אז עס איז בעסער פאר א מענטש‬ ‫בקדושת ביהכ"נ ותפילה‬ ‫געדאנקען פאר אנשים כערכינו‬ ‫וואס רעדט אין בית המדרש‪ ,‬אז ער זאל בכלל נישט‬ ‫קומען‪ ,‬ווייל ער איז א חוטא ומחטיא את הרבים‪ .‬דער‬ ‫איבערגעזעצט פונעם גליון 'נועם נתיבותינו' שע"י קהל עדת חסידי באיאן‬ ‫שטן איז מקטרג אויף אים‪' :‬איז דען דער טאג אזוי‬ ‫קורץ פאר אים צו רעדן‪ ,‬אז ער מוז דווקא ווארטן ביז‬ ‫די צייט פון דאווענען?'‬ ‫גלייבן אז דער‬ ‫הוי מחשב שכר עבירה‬ ‫אזוי אויך שטייט אין ספר 'יש נוחלין' (פון דעם של"ה‬ ‫אויבערשטער רוהט אין בית‬ ‫עצה ט"ו‬ ‫כנגד הפסידה (ב)‬ ‫הקדוש'ס פאטער)‪' :‬צווישן אלע עבירות האב איך נישט‬ ‫המדרש‬ ‫געזען אזא שלעכטע זאך ווי דעם‪ ...‬ווייל ביי דעם איז‬ ‫דער חפץ חיים זאגט ווייטער‪ :‬מיטן רעדן ווייזט א‬ ‫ער א חוטא ומחטיא את הרבים'‪.‬‬ ‫מענטש‪ ,‬אז ער גלייבט נישט אז דער אויבערשטער‬ ‫נישט זיין קיין שכן רע‬ ‫מאכט רוען זיין שכינה אין זיין הויז; דערפאר‬ ‫ערלויבט ער זיך צו רעדן מיט אזא עזות אפילו אינעם‬ ‫דער רוקח (הלכות תשובה‪ ,‬פרק כו) שרייבט‪ :‬ווער עס‬ ‫פאלאץ פונעם מלך‪ ,‬קעגן דעם ווילן פונעם קעניג‪.‬‬ ‫רעדט אין בית המדרש בשעת זיינע חברים לויבן און‬ ‫ער זאל נישט זיין אין קיין‬ ‫זינגען צום באשעפער‪ ,‬אויף אים זאגט דער פסוק‬ ‫שטופט אוועק די רגלי‬ ‫חרם‬ ‫נ‬ ‫(ירמיה יב‪ ,‬יד)‪' ,‬הוי כל שכיני הרעים‪ '...‬און אויב ער שטייט‬ ‫השכינה‬ ‫אך שטייט אין אגרת הקודש‪ ,‬וועגן דעם איסור פון‬ ‫דארט און באטייליגט זיך נישט מיט זיינע חברים‪ ,‬און‬ ‫דער 'עבודת ישראל' (אבות פ"ה‪ ,‬מ"ה) שרייבט‪ ,‬אז‬ ‫רעדן פונעם אנהויב דאווענען ביז נאכן לעצטן‬ ‫ער איז ממאס אין דאס לויבן דעם באשעפער‪ ,‬איז ער‬ ‫איינער וואס רעדט אינמיטן דאווענען‪ ,‬איז פונקט‬ ‫קדיש‪ :‬ווער עס רעדט במזיד‪ ,‬זאל זיך זעצן אויף‬ ‫מסיג גבול פארן אויבערשטן חלילה‪.‬‬ ‫ווי ער וואלט גערעדט צום מלך‪ ,‬און זיך פלוצלינג‬ ‫דער ערד‪ ,‬און בעטן דריי מענטשן מען זאל אים מתיר‬ ‫נידון בצואה רותחת‬ ‫אוועקגעדרייט דאס פנים פון אים‪ ,‬זאגנדיג‪' :‬מיין‬ ‫זיין פונעם חרם‪ ,‬און דעמאלס וועט ער געהיילט ווערן‪.‬‬ ‫אין 'ספר הגן ודרך משה' (מאמר ליום שני) שטייט‪,‬‬ ‫האר דער מלך‪ ,‬איך קען נישט רעדן מיט אייך; איך גיי‬ ‫ווייל מתחילה איז דער דאזיגער חרם נאר געזאגט‬ ‫אז די וואס רעדן אין בית המדרש בשעת ווען דער‬ ‫ענדערש רעדן מיינע אייגענע זאכן'‪ .‬מיט דעם טוט‬ ‫געווארן אויף מורדים און פושעים‪ ,‬וואס עס ארט זיי‬ ‫עולם האלט קלאר אינמיטן דאווענען‪ ,‬וועט מען זיי‬ ‫ער חלילה פארטרייבן די שכינה‪.‬‬ ‫בכלל נישט צו זוכן א כפרה פונעם אויבערשטן אדער‬ ‫משפט'ן מיט צואה רותחת רח"ל‪.‬‬ ‫פון מענטשן‪ ,‬פאר דעם שרעקליכן חטא‪ .‬דאס מיינט‬ ‫מעכב די תפילות‬ ‫מען אויך דווקא די מענטשן וואס רעדן במזיד און מיט‬ ‫חימה ונקמה רח"ל‬ ‫נאך שרייבט דער 'עבודת ישראל'‪ :‬אפילו אויב די‬ ‫חוצפה‪ ,‬אבער נישט ווען מען פארגעסט זיך‪ ,‬אדער ווען‬ ‫דער בית יוסף (סימן נו) ברענגט א מדרש‪ ,‬אז רבי‬ ‫אנדערע מתפללים דאווענען יא מיט כוונה‪ ,‬קען זיין‬ ‫עס קומט בטעות ארויס אפאר ווערטער אומגעראכטן‬ ‫עקיבא האט געטראפן אליהו הנביא מיט פיר טויזנט‬ ‫חס ושלום‪ ,‬אז זייערע תפילות זאלן נישט אנגענומען‬ ‫פון זיין מויל‪ ,‬וואס אין אזא פאל דארף מען נישט קיין‬ ‫קעמלען‪ ,‬וואס זענען געווען אנגעלאדנט מיט כעס‬ ‫ווערן‪ ,‬צוליב די עבירה פון די מענטשן וואס רעדן‪.‬‬ ‫התרה‪' .‬ובוחן לבות וכליות אלקים צדיק'‪.‬‬ ‫און צארן‪ ,‬צו נקמה נעמען אין די וואס רעדן צווישן‬ ‫קדיש און ברכו‪ ,‬צווישן איין ברכה און די אנדערע‪,‬‬ ‫נישט זוכה צו חיי עולם‬ ‫מצות עשה פון 'ומקדשי‬ ‫צווישן איין שטיקל און דעם צווייטן‪ ,‬און צווישן‬ ‫הבא‬ ‫תיראו'‬ ‫'ישתבח' און 'יתברך'‪ .‬ענליך ווערט געברענגט אין‬ ‫דער סמ"ק (מצוה יא) שרייבט‪' :‬וויי צו די וואס רעדן‬ ‫דער חפץ חיים שרייבט (פתיחה‪ ,‬עשין ז)‪ :‬אז ווער עס‬ ‫סימן קכ"ה‪ ,‬לגבי איינעם וואס רעדט צווישן קדושה‬ ‫דברים בטלים‪ ,‬אדער פירן זיך אויף מיט ליצנות און‬ ‫רעדט אינמיטן דאווענען‪ ,‬איז עובר אויף דעם דאזיגן‬ ‫און קדושה‪ ,‬צווישן 'קדוש' און 'ברוך'‪.‬‬ ‫קלות ראש אין בית המדרש בשעת'ן דאווענען‪ ,‬ווייל‬ ‫מצוה פון 'ומקדשי תיראו'‪ ,‬וואס איז אויך שייך ביי א‬ ‫(המשך יבא בעז"ה)‬ ‫מיט דעם מאכן זיי אז זייערע קינדער זאלן נישט‬ ‫'מקדש מעט'‪.‬‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫ו‬ ‫יענו ּ‬ ‫הוּא מוֹ ִשׁ ֵ‬ ‫קבלתי ו[עדיין]לא נושעתי‬ ‫‪$‬‬ ‫האב‬ ‫וואס איך ָ‬ ‫טאג ָ‬ ‫המשך פון עמוד ב' מיינע עלטערן‪ .‬ממש דעם ָ‬ ‫׳לאון׳ איז‬ ‫פארן‪ ,‬קומט ָאן ַא מעלדונג‪ :‬די ָ‬ ‫געדארפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫מדור מיוחד אויף 'דברי חיזוק והדרכה' ווען מען זעהט נישט‬ ‫געווארן!‬ ‫ָ‬ ‫באשטעטיגט‬ ‫ב״ה ַ‬ ‫קיין ישועה נאכן נעמען די קבלה‬ ‫זאך‪ :‬איך מוז אונטערשרייבן‪.‬‬ ‫נאר איין ַ‬ ‫ָ‬ ‫דארף איך‬ ‫טאג ַ‬ ‫ביינאכט‪ ,‬און דעם קומענדיגן ָ‬ ‫ַ‬ ‫ס׳איז שוין געווען‬ ‫מ׳זאל קענען‬‫ָ‬ ‫פארן‪ .‬מ׳דארף יעצט טרעפן איינעם‪ ,‬מיט וועמען‬ ‫שוין ָ‬ ‫האפענונג ַאז די ישועה וועט ָאנקומען‬ ‫ָ‬ ‫מ׳האט נישט קיין חרטה!‬ ‫האט‬‫אונטערשרייבן און ענדיגן דעם דיעל‪ .‬און דער אויבערשטער ָ‬ ‫בעזר ה׳‪ ,‬וישועה קרובה לבוא‪.‬‬ ‫האב‬‫קודם וויל איך ָזאגן‪ַ ,‬אז איך ָ‬ ‫׳קלאוזער׳ איז געקומען‬ ‫ָ‬ ‫געהאלפן‪ ,‬ממש שלא על פי דרך הטבע‪ַ :‬א‬ ‫ָ‬ ‫מאל ַא‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫הצלחה מרובה‪ ,‬און ָ‬ ‫מורא׳דיג הנאה פון די גליונות‪ .‬איך‬ ‫מ׳האט געקענט אונטערשרייבן און שליסן די‬ ‫ָ‬ ‫נאכט‪,‬‬ ‫אינמיטן דער ַ‬ ‫גרויסן יישר כח פאר אלעם וואס איר‬ ‫וואך‪ ,‬איך ליין‬ ‫נעם עס ַאהיים יעדע ָ‬ ‫גאנצע‬ ‫דאס געלט איז ב״ה ָאנגעקומען בעתו ובזמנו‪ ,‬און די ַ‬ ‫הלוואה‪ָ ,‬‬ ‫טוט פאר כלל ישראל‪ ,‬תחזקנה ידיכם!‬ ‫עס‪ ,‬און ס׳גיבט ַאסאך חיזוק‪.‬‬ ‫האט מצליח געווען עּפעס שלא כדרך הטבע!‬ ‫זאך ָ‬ ‫ַ‬ ‫י‪ .‬ט‪.‬‬ ‫איך וויל צולייגן ַא נקודה צו דער‬ ‫געזאגט‪ :‬די מעשה גיי איך מפרסם‬ ‫ָ‬ ‫האב איך צו מיר ַאליין‬ ‫דעמאלס ָ‬ ‫ָ‬ ‫*‬ ‫קאלום 'קבלתי ועדיין לא‬ ‫ָ‬ ‫נייער‬ ‫זיין!‬ ‫נושעתי'‪.‬‬ ‫'ואברהם שב למקומו'‬ ‫פארטיג‪.‬‬ ‫נאכנישט ַ‬ ‫דא איז די מעשה ָ‬ ‫ָאבער הערט זיך איין‪ָ .‬‬ ‫וואס‬‫דא ַאן ָאפענע גמרא‪ָ ,‬‬ ‫ס׳איז ָ‬ ‫ַא גוט ָיאר‪.‬‬ ‫מאל אין ש״ס‪:‬‬ ‫ווערט געברענגט דריי ָ‬ ‫*‬ ‫דא וועגן 'קבלתי ועדיין לא‬ ‫מ׳רעדט ָ‬ ‫'האומר סלע זו לצדקה בשביל שיחיה‬ ‫מ׳האט שוין גענוצט‬‫ָ‬ ‫דורכגעגאנגען‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫נאך יום טוב איז דער דיעל‬ ‫ָ‬ ‫נושעתי'‪ ,‬וועגן זיך נישט מייאש זיין‪,‬‬ ‫בני‪ ...‬הרי זה צדיק גמור'‪ .‬דער מאמר‬ ‫ַא חלק פון דאס געלט‪.‬‬ ‫און ווייטער ָאנצוגיין ַאפילו ווען מ׳זעט‬ ‫ווערט געברענגט אין פסחים דף ח‪,‬‬ ‫באנק‪,‬‬ ‫מיטמאכעניש‪ :‬די ַ‬ ‫ַ‬ ‫נאך יום טוב קומט ָאבער ַא נייע‬ ‫וואכן ָ‬ ‫ּפאר ָ‬ ‫ַא ָ‬ ‫מאמענט‪.‬‬ ‫נישט די ישועה אויפן ָ‬ ‫עבודה זרה דף יט‪ ,‬און ראש השנה דף‬ ‫קאונט!‬ ‫צוגעשּפארט דעם ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫דאס געלט‪ָ ,‬‬ ‫געהאלטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב‬‫וואו איך ָ‬ ‫האב איך געזען ַא מורא׳דיגן 'דברי‬ ‫ָ‬ ‫ד‪.‬‬ ‫זאכן‬ ‫נאך ַ‬‫געוואלט טון ָ‬‫ָ‬ ‫האב‬ ‫ס׳איז געווען ַא מורא׳דיגע עגמת נפש‪ .‬איך ָ‬ ‫וואס קען זיין ַא געוואלדיגער‬ ‫יחזקאל'‪ָ ,‬‬ ‫אין ראש השנה פרעגט די גמרא ַא‬ ‫מיט דאס געלט‪ ,‬און יעצט קען מען אפילו נישט צוקומען דערצו‪.‬‬ ‫פאר דעם ענין‪.‬‬ ‫חיזוק ַ‬ ‫געזאגט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאך‬‫האט מען ָ‬ ‫סתירה‪ :‬פריער ָ‬ ‫אין ּפרשת וירא שטייט‪'ְ :‬ו ַא ְב ָר ָהם‬ ‫דאס געלט נישט‬ ‫קאונט‪ ,‬קען מען ָ‬ ‫שּפארט צו ַאן ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫באנק‬ ‫ווען ַא ַ‬ ‫ַאז ווען איינער טוט דעם ענין פון‬ ‫האט‬ ‫ׁב ִל ְמקֹמֹו'‪ .‬אברהם אבינו ָ‬ ‫ָש‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז ס׳וועט נעמען‬ ‫ָ‬ ‫האבן מיר‬ ‫לעמאל גלייך ַארויסנעמען‪ .‬זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫צדקה נישט מיט דער ריכטיגער כוונה‪,‬‬ ‫מ׳זאל‬ ‫ָ‬ ‫געבעטן און מתפלל געווען‪ ,‬אז‬ ‫באקומען ַא טשעק אין דער ּפאסט‪.‬‬ ‫בערך צוויי חדשים‪ ,‬ביז איך וועל ַ‬ ‫ווערט ער דערפאר ָאנגערופן ַא רשע‪.‬‬ ‫האט‬ ‫נישט איבערדרייען סדום‪ .‬ער ָ‬ ‫דא 'הרי זה צדיק‬ ‫וויאזוי ָזאגט מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ׳האט געטון‬ ‫ָ‬ ‫מ׳האט מתפלל געווען‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫ס׳האט מיר זייער וויי‪-‬געטון‪.‬‬‫ָ‬ ‫מיט ַאלע אופנים ּפרובירט מליץ יושר‬ ‫גמור?'‬ ‫געהאלפן‪ :‬דורך השתדלות פון‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫השתדלות‪ ,‬און דער אויבערשטער ָ‬ ‫ס׳האט נישט‬ ‫ָ‬ ‫צו זיין אויף זיי‪ָ ,‬אבער‬ ‫ענטפערט די גמרא‪' :‬לא קשיא‪ ,‬כאן‬ ‫קאונט צוריק געעפנט‪.‬‬ ‫האט מען דעם ַא ַ‬ ‫ליטיקאנטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫ּפא‬ ‫געוויסע ָ‬ ‫געהאלפן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫בישראל כאן בעובדי כוכבים'‪.‬‬ ‫*‬ ‫נאך דער‬ ‫ָזאגט דער 'דברי יחזקאל'‪ָ :‬‬ ‫און רש״י און תוספות זענען מסביר‬ ‫שבת ּפרשת וירא זיץ איך און איך ליין דעם גליון 'נקדישך'‪ ,‬און‬ ‫נאך ַאלע תפילות‬ ‫גאנצער עבודה‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס טוט ַא מצוה‬ ‫דעם חילוק‪ַ :‬א איד ָ‬ ‫צוגעזאגט מפרסם צו זיין די‬ ‫ָ‬ ‫דאך‬‫האב ָ‬ ‫דערמאן איך זיך‪ :‬איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫ּפלוצלינג‬ ‫האפענונגען‪ ,‬איז 'ואברהם שב‬ ‫און ָ‬ ‫האט נישט חרטה אויף‬ ‫לזכות ַא ישועה‪ָ ,‬‬ ‫מעשה‪ ,‬אויב די הלוואה וועט דורכגיין!‬ ‫צוריקגעגאנגען צו‬ ‫ַ‬ ‫למקומו'‪ .‬ער איז‬ ‫די גוטע מעשים‪ַ ,‬אפילו ווען די ישועה‬ ‫געדאנק‬‫ַ‬ ‫טראכט צו מיר‪ָ :‬׳אקעי‪ ,‬מ׳וועט טון דערין׳‪ָ .‬אבער דער‬ ‫איך ַ‬ ‫נגעגאנגען‬‫ַ‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬און ווייטער ָא‬ ‫ַ‬ ‫זיין‬ ‫נאכנישט‪ .‬ער קוקט נישט צוריק‬ ‫קומט ָ‬ ‫קאּפ‪.‬‬‫איז מיר ווידער ַארויסגעפלויגן פון ָ‬ ‫דעמאלס‪ ,‬דינען השי״ת מיט ַא‬ ‫ָ‬ ‫ווי ביז‬ ‫מיט ַא טענה‪ :‬היתכן‪ ,‬פארוואס איז‬ ‫שמחה‪.‬‬ ‫קאונט‪.‬‬ ‫צוגעשּפארט דעם ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫מאל‬‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫באנק ָ‬ ‫האט די ַ‬ ‫זונטאג צופרי ָ‬ ‫עס נישט ָאנגעקומען? משא״כ ווען‬ ‫ָיא‪ַ ,‬אפילו ס׳איז געווען ַא בחינה פון‬ ‫מ׳האט‬ ‫ָ‬ ‫ליטיקאנטן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫ּפא‬ ‫פארנומען מיט די ָ‬ ‫וואך איז מען געווען ַ‬ ‫גאנצע ָ‬ ‫ַא ַ‬ ‫באקומען‬ ‫נאר כדי צו ַ‬ ‫איינער טוט עס ָ‬ ‫'קבלתי והתפללתי ועדיין לא נושעתי'‪.‬‬ ‫האט מען‬ ‫געטון השתדלות‪ָ .‬אבער צי ס׳וועט זיך עפענען צי נישט‪ָ ,‬‬ ‫די ישועה‪ ,‬און אויב זי קומט נישט‬ ‫נישט געוואוסט‪.‬‬ ‫האט ער‬ ‫האט מתפלל געווען‪ָ ,‬‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫האט ער חרטה‪ ,‬און איז קורא תגר‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס זייניגע‪ .‬און ַאז די בקשה‬ ‫געטון ָ‬ ‫די זעלבע ָזאגט אויך רש״י אין ּפרשת‬ ‫דעם קומענדיגן שבת נעם איך ווידער דעם גליון 'נקדישך'‪ ,‬איך ליין‬ ‫געווארן‪ ,‬איז‬ ‫ָ‬ ‫איז נישט אויסגעפירט‬ ‫תולדות‪.‬‬ ‫דערמאן זיך‬ ‫ַ‬ ‫וואס איז ממש ַא חיזוק‪ ,‬און איך‬ ‫אויסגאבע‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫די וועכנטליכע‬ ‫דאס נישט זיין עסק‪ .‬דער הייליגער‬ ‫ָ‬ ‫אויף די ווערטער 'אל תהיו כעבדים‬ ‫צוזאג‪.‬‬ ‫מאל אין מיין ָ‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫ָ‬ ‫באשעפער איז‪' :‬כל דרכיו משפט ואין‬ ‫ַ‬ ‫המשמשים את הרב על מנת לקבל‬ ‫געטראכט ַאנדערש‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האב איך שוין‬ ‫יעצט ָ‬ ‫עול'‪.‬‬ ‫פרס'‪ ,‬לייגט תוספות צו‪' :‬היינו באומות‬ ‫צוגעשּפארט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫קאונט ווערט‬ ‫זאג איך צו מיר‪ַ ,‬׳אז דער ַא ַ‬ ‫׳ס׳קען זיין׳‪ָ ,‬‬ ‫ער פירט אויס‪ַ ,‬אז די תורה הקדושה‬ ‫העולם שתוהין על הראשונות'‪.‬‬ ‫האב איך‬ ‫נאכנישט מקיים געווען!׳ ָ‬ ‫האב איך ָ‬ ‫צוזאג ָ‬ ‫ווייל ַא חלק פון מיין ָ‬ ‫פאר‬ ‫איז נצחיות‪ ,‬און ַאזוי איז ראוי ַ‬ ‫געוואלדיגע נקודה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫קומט אויס ַא‬ ‫טאש‪ .‬און איך נעם עס נישט‬ ‫מחליט געווען‪ :‬איך לייג דעם גליון אין מיין ַ‬ ‫יעדעס אידיש קינד צו טון‪.‬‬ ‫ַאזויווי מ׳זעט ביי צדקה‪ ,‬קען מען‬ ‫ווילאנג איך וועל נישט עּפעס טון‪ ,‬מפרסם צו זיין די מעשה!‬ ‫ַ‬ ‫ַארויס‪,‬‬ ‫געטראכט‪ַ ,‬אז ס׳קען זיין ַא‬ ‫ַ‬ ‫האב‬‫איך ָ‬ ‫דאס זעלבע ביי‬ ‫צוזאמשטעלן ָ‬ ‫ַ‬ ‫אפשר‬ ‫פארבונדן מיט איינעם פון אייערע עסקנים‬ ‫האב איך מיך ַ‬ ‫מוצאי שבת ָ‬ ‫דאס ַאריינצודרוקן‬ ‫מורא׳דיגער חיזוק ָ‬ ‫וואס‬‫קבלות און חיזוק אין גוטע ַזאכן‪ָ ,‬‬ ‫פון 'נקדישך' און 'קרן תוספות יום טוב'‪ ,‬און איבערגעגעבן די מעשה‪.‬‬ ‫אינעם גליון‪.‬‬ ‫מ׳טוט לזכות ַא ישועה‪.‬‬ ‫באנק שוין צוריק ָאפן!!!‬ ‫און יעצט‪ ,‬זונטאג‪ ,‬איז די ַ‬ ‫ַא גרויסן יישר כח‪ ,‬שכרכם הרבה‬ ‫האבן אויף די‬ ‫מ׳טאר נישט חרטה ָ‬ ‫ָ‬ ‫מאוד!‬ ‫וואס מ'האט געטון‪.‬‬ ‫גוטע ּפעולות ָ‬ ‫*‬ ‫מ׳איז זיך מחזק ווייטער‪ ,‬מיט דער‬ ‫״אז דער כח התפילה‬‫יונגערמאן‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫זאל איך טון״‪ ,‬פירט אויס דער‬ ‫״וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫*‬ ‫ראּפ ַא שפע רב"‪.‬‬ ‫קלאר‪ַ ,‬אז ס׳קומט ַא ָ‬ ‫גאר גרויס! מ׳זעט ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫זאל אייך ביישטיין!״‬ ‫״בשורות טובות‪ ,‬און דער זכות ָ‬ ‫ז‬ ‫ביים דאווענען רעדן מיר בלויז צום באשעפער‬ ‫פאר אייער עבודת הקודש‪,‬‬ ‫ַא גרויסן יישר כח ַ‬ ‫דארט וואו אידן ּפרובירן זיך מדבק צו זיין צום‬ ‫ָ‬ ‫הצלחה רבה און כל טוב!‬ ‫*‬ ‫נשטאט אליין זיך צו‬ ‫נאך ַאנדערע‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫מלך מלכי המלכים‪ ,‬און ַא‬ ‫פארבינדן מיט אים‪ ,‬שטערט מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫זֶה ָלזֶה‬ ‫וואס מוטשענען זיך‪ ,‬און ּפרובירן מיט ַאלע כוחות‬ ‫ָ‬ ‫פינג פאנג אין שול‪...‬‬ ‫מכתבים • הערות • והארות‬ ‫מאכן דעם קשר?‬ ‫צו ַ‬ ‫שלום וברכה‪.‬‬ ‫סארט מענטש ווייזט חלילה ַארויס ַא‬ ‫ָיא! ַא ַזא ָ‬ ‫א קליינעם לעכל‬ ‫נאָך צוויי יאָר אין ַ‬ ‫נאר ּפרובירן צו שרייבן ַא הקדמה‬ ‫אויב איך וויל ָ‬ ‫ראכטונג צום אויבערשטן‪ ,‬און‬ ‫פא ַ‬ ‫ביטול און ַא ַ‬ ‫ער לייקנט אין זיין שכינה הקדושה‪ ,‬ממש אין זיין‬ ‫דא רעדט א‪.‬ד‪ .‬איך וויל איבערגעבן ַא‬ ‫ָ‬ ‫פאר אייער עבודת הקודש‪,‬‬ ‫מיט דאנק‪-‬ווערטער ַ‬ ‫אייגענעם הויז! דער זוה"ק זאגט דאך אז איינער‬ ‫מיטגעהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫האב‬‫וואס איך ָ‬ ‫וואונדערליכע מעשה‪ָ ,‬‬ ‫יכלה הזמן והם לא יכלו‪ .‬אלף אלפי אלפים‪ ,‬ריינע‪,‬‬ ‫וואס רעדט ביים דאווענען‪ ,‬אין לו חלק באלוקי‬ ‫דאלער קאמפיין‪.‬‬ ‫מיליאן ָ‬ ‫ָ‬ ‫בשעת דעם‬ ‫דאך אייער עדות! בעזרת‬ ‫ערנסטע תפילות‪ ,‬זענען ָ‬ ‫ה׳ וועל איך ביי ַאן ַאנדערע געלעגנהייט ּפרובירן‬ ‫ישראל ח"ו‪ .‬מען דארף כאפן ווי ווייט דאס גייט‪.‬‬ ‫האב מיך אונטערגענומען די קבלה‪,‬‬ ‫איך ָ‬ ‫דאס מער ַארויסצוברענגען‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס איר טוט‪ ,‬מפרסם‬ ‫פאר ַאלעס ָ‬ ‫תזכו למצות ַ‬ ‫און צוגעלייגט‪ַ ,‬אז ס׳זאל אויך זיין לזכות מיין‬ ‫צו זיין און מחזק צו זיין דעם ענין פון קדושת‬ ‫שוועסטער‪ .‬שוין צוויי ָיאר זוכט זי ַא דירה‪ ,‬זי מיט‬ ‫וואס‬ ‫דא ַאריין ַא בילד פון ַא מודעה‪ָ ,‬‬ ‫איך שיק ָ‬ ‫בית הכנסת ביי כלל ישראל‪ .‬דער זכות ָזאל אייך‬ ‫ּפאר קינדערלעך‪,‬‬ ‫מאן און ַא משּפחה מיט ַא ָ‬ ‫איר ַ‬ ‫האב געזען ָאנגעקלעבט ערגעץ‪-‬וואו אין ארץ‬ ‫איך ָ‬ ‫ביישטיין‪.‬‬ ‫וואס דערווייל וואוינען זיי אין ַא קליין לעכל‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫ישראל לעהמאן‬ ‫האב איך גענומען ה׳ תמוז‪ .‬דער‬ ‫די קבלה ָ‬ ‫ס׳זאגט‬ ‫ָ‬ ‫געהאט דערפון‪ ,‬ווייל‬ ‫ַ‬ ‫האב הנאה‬ ‫איך ָ‬ ‫טאג‬ ‫טאג איז געווען ט״ו אב‪ .‬און ַא ָ‬ ‫פערציגסטער ָ‬ ‫קלארקייט איינע פון‬‫ָ‬ ‫ַארויס מיט ַא ַזא ּפשוט׳ע‬ ‫*‬ ‫טאג פון‬‫שּפעטער‪ ,‬אויפן איין‪-‬און‪-‬פערציגסטן ָ‬ ‫נושאים‬ ‫די‬ ‫מ׳שטייט נאָך אָנהויב‪ ,‬שוין צוויי‬ ‫באקומען סעקשאן‪,8-‬‬ ‫האט זי ב״ה ַ‬ ‫דער קבלה‪ָ ,‬‬ ‫איר‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫ישועות!‬ ‫געווארט ַאזויפיל ָיארן!‬ ‫ַ‬ ‫האט שוין‬ ‫וואס זי ָ‬ ‫אויף ָ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫זענט‬ ‫מחזק‪ :‬נישט‬ ‫ַא גוטן‪ָ .‬‬ ‫דא רעדט ַא בחור פון ַא ישיבה גדולה‬ ‫האט מען שוין ב״ה‬ ‫נאך די הייליגע טעג ָ‬ ‫ָ‬ ‫אין מאנסי‪.‬‬ ‫געטראפן די נייע דירה‪ ,‬וואו די משּפחה איז ב״ה‬ ‫ַא ריינצוקוקן‬ ‫ּפרשת וירא איז ביי אונז אין ישיבה געווען ַא‬ ‫צוגעקומען צו ַא רעכטע הרחבת הדעת! הודו לה׳‬ ‫ספרים‬ ‫אין‬ ‫אויפוואכונג בענין 'קדושת התפילה'‪ .‬דער‬ ‫ַ‬ ‫גרויסע‬ ‫כי טוב!‬ ‫גליונות‬ ‫און‬ ‫ב ש ע ת ׳ ן‬ ‫האט זיך אונטערגענומען גרויסע קבלות‪,‬‬ ‫עולם ָ‬ ‫*‬ ‫פאר תפילת מעריב‪ ,‬אויף פערציג טעג‪,‬‬ ‫בפרט ַ‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫משנאי ה׳ יכחשו לו‬ ‫האט מען שוין געזען ַא‬ ‫און צוויי טעג שּפעטער ָ‬ ‫ווען מ׳קומט‬ ‫אל מע״כ גליון 'נקדישך'‪.‬‬ ‫ישועה!‬ ‫אין שול צום‬ ‫אינעם שיר של יום פון יום חמישי ָזאגט מען‪:‬‬ ‫ד ַא ו ו ע נ ע ן ‪,‬‬ ‫האט זיך אונטערגענומען ַא קבלה‬ ‫ַא בחור ָ‬ ‫לזכות ַא צווייטן בחור‪ַ ,‬אז ער ָזאל ווערן ַא חתן‪.‬‬ ‫וואס‬ ‫משנאי ה׳ יכחשו לו‪ ,‬ויהי עתם לעולם‪' ,‬די ָ‬ ‫דאווענט מען!‬ ‫ַ‬ ‫האסן דעם אויבערשטן וועלן אים לייקענען‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫נאך דער קבלה איז יענער בחור‬ ‫צוויי טעג ָ‬ ‫ּפינג‪ּ-‬פאנג‬ ‫ָ‬ ‫טאקע אויס ווי ַא‬ ‫ַאנדערש זעט עס ַ‬ ‫זייער ענדע וועט זיין אויף אייביג'‪.‬‬ ‫האט ַא בחור גענומען די קבלה‬ ‫דערנאך ָ‬‫ָ‬ ‫ַא חתן!‬ ‫שּפיל‪ ...‬סידור‪ .‬בלעטל‪ .‬סידור‪ַ .‬אהין און צוריק‪,‬‬ ‫דער ּפסוק קען מרמז זיין אויף ַאסאך‬ ‫ּפאר ָיאר ַא גרוש‪.‬‬ ‫וואס איז שוין ַא ָ‬ ‫לזכות ַא איד ָ‬ ‫צוריק און ַאהין‪...‬‬ ‫פארשידענע ַזאכן‪.‬‬‫ַ‬ ‫געווארן ַא חתן!‬ ‫ָ‬ ‫ּפאר טעג שּפעטער איז אויך ער‬ ‫ַא ָ‬ ‫מען דארף זיך מתבונן זיין דערין‪.‬‬ ‫נאך ממש ָאנהייב‪ ,‬און מ׳זעט שוין‬ ‫מ׳האלט ָ‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער קוקט ַאהער ַא וואונדער‪:‬‬ ‫פאר ַאלעס‪ ,‬מעומקא דליבא‪.‬‬ ‫ַא גרויסן יישר כח ַ‬ ‫ישועות גדולות ונפלאות‪ .‬דער באשעפער ָזאל‬ ‫גאנצן ּפסוק‪,‬‬‫די גימטריא‪ ,‬דער נומער פונעם ַ‬ ‫א‪.‬ס‪ .‬ירושלים‬ ‫נאך ַאסאך ישועות‪.‬‬ ‫מ׳זאל זען ָ‬ ‫העלפן‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫איז ּפונקטליך‪ ,‬ממש בדקדוק‪!1,524 ,‬‬ ‫און דער חשבון פון די ווערטער 'דיבור בשעת‬ ‫התפילה' איז אויך ּפונקטליך ‪!1,524‬‬ ‫א לעכטיגקייט אין חנוכה!‬ ‫ָאן קיין שום א״ת ב״ש! ָאן קיין כולל! ָאן קיין‬ ‫שום קאמּפליצירטע חשבונות ָאדער קונצן צו‬ ‫דרייען די גימטריא! ממש בדקדוק‪ּ ,‬פונקטליך‬ ‫‪!1,524‬‬ ‫אצל‬ ‫מוכרי ספרים‬ ‫שבת חנוכה‬ ‫הדלקת הנרות‬ ‫ווען עס קומט צום ענין פון רעדן ביים‬ ‫או המחבר‬ ‫זאת חנוכה‬ ‫הלל והודיה‬ ‫דאווענען‪ ,‬דארף מען זיך מתבונן זיין‪ ,‬נישט‬ ‫‪845.641.9496‬‬ ‫וואס‬ ‫חלילה נכלל צו ווערן אין די משנאי ה'‪ .‬ווייל ָ‬ ‫מנהגים וענינים‬ ‫תפלות חנוכה‬ ‫פארן‬‫קען דען זיין ַא שטערקערע וועג צו ווייזן ַ‬ ‫האט אים פיינט‪ ,‬און מען‬ ‫רבונו של עולם‪ַ ,‬אז מען ָ‬ ‫לייקנט אין אים חלילה‪ ,‬ווי צו קומען אין שול‪,‬‬ ‫מי שברך שחיבר מרן בעל תוס' יו"ט זיע"א‬ ‫ִמי ׁ ֶש ֵּב ַר ְך ֲאבו ֵֹתינ ּו ַאבְ ָרהָ ם יִ צְ חָ ק וְ יַ עֲ קֹב ׁ ֶ‬ ‫משה וְ ַאהֲ רֹן ָ ּדוִ ד ו ׁ ְּשל ֹמֹ ה‪ ,‬הוּא יְ בָ ֵר ְך הַ ׁשו ֵֹמר ּ ִפיו וּלְ ׁשוֹנ ֹו‬ ‫ִמלְ הַ פְ ִסיק ְּב ׁשוּם ִדיבּ וּר‪ִ .‬מן ָּברו ְּך ׁ ֶש ָא ַמר עַ ד גְ ַמר הַ ְּתפִ ָּלה ו ִּּב ׁ ְשעַ ת קְ ִר ַיאת ֵספֶ ר ּתו ָֹרה‬ ‫‪KEREN TOSFES YOM TOV‬‬ ‫ׁ ֶש ְּבצִ יבּ וּר‪ַ :‬אפִ יל ּו ְּב ִדבְ ֵרי ּתו ָֹרה וְ ֵאיזֶה ִדיבּ וּר ּ ָכל ׁ ֶש ּ ֵכן ְּב ִשׂיחַ ת חוּלִ ין וְ ִס ּיפו ֵּרי ׁ ְשמוּעוֹת‪ .‬וְ יָ חוֹל ּו עָ לָ יו ּ ָכל‬ ‫‪670 M y r t l e A v e # 6 4 4 9‬‬ ‫משה ַר ֵּבינ ּו עָ לָ יו הַ ּׁ ָשלוֹם ו ְּּבכָ ל ִספְ ֵרי הַ ְנּבוּאוֹת‪ :‬יִ ְר ֶאה ז ֶַרע ּ ָכ ׁ ֵשר חָ ִיּים‬ ‫הַ ְּב ָרכוֹת הַ ּ ְכתוּבוֹת ְּב ּתו ַֹרת ׁ ֶ‬ ‫‪Brooklyn NY 11205‬‬ ‫וְ קַ ָי ִּמים‪ .‬וְ יִ ז ּ ְֶכה לִ ׁ ְשנֵ י ׁשוּלְ חָ נוֹת ׁ ֶש ִּב ׁ ְשנֵ י עוֹלָ ִמים‪ֶ ׁ :‬שהֵ ם הָ עוֹלָ ם הַ זֶּה ׁ ֶשעָ לָ יו נֶ ֱא ַמר וְ הִ ֵּנה טוֹב‪ .‬וְ הָ עוֹלָ ם הַ ָּבא‬ ‫ׁ ֶשהוּא יוֹם ׁ ֶש ּ ֻכלּ ֹו ָארו ְּך גַ ם טוֹב‪ :‬וְ נֹ ַ‬ ‫‪Tel: 212.299.9185‬‬ ‫‪Fax: 212.244.6551‬‬ ‫אמר ָא ֵמן‪:‬‬ ‫‪Email: Gilyon@KTYT.org‬‬