gilyoines.com

באלעבאטיש · BALEBATISH

שבוע: ויצא (2026-11-16)

באלעבאטיש · BALEBATISH — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

הטקסט של גיליון זה

‫פרשת תולדות \ תשפ"ז‬ ‫נאר אמונה!‬ ‫לענינינו‪ ,‬א נסיון אין אמונה איז זייער שווער‪ ,‬אויב אבער מען חזר'ט עס‬ ‫ס'איז געווען א יתום אין ישיבה וואס איז געווען זייער צוקלאפט ביי זיך‪,‬‬ ‫יעדן טאג‪ ,‬מען גרייט זיך יעדן טאג אז אפילו עפעס וואס איז שווער וועל איך‬ ‫ער האט מורא געהאט פאר זיין עתיד אין שידוכים וכו'‪ ,‬איז ער געקומען צו‬ ‫מקבל זיין באהבה‪ ,‬סיי ווען עס גייט גוט‪ ,‬און אויך ביי יעדע קליינע פראבלעם‪,‬‬ ‫זיין ראש הישיבה זיך אויסרעדן דאס הארץ‪.‬‬ ‫טראכט מען פון באשעפער‪ ,‬דעמאלס קען מען זיין גרייט אויך אויף א‬ ‫דער ראש הישיבה‪ ,‬הרב ש"ך זצוק"ל‪ ,‬האט אים גוט פארשטאנען‪ ,‬ווייל ער‬ ‫שווערע נסיון שלא תבוא‪.‬‬ ‫איז אויך געווען אינעם זעלבן מצב אלס בחור‪ ,‬האט ער אים דערציילט וואס‬ ‫דער "יסוד העבודה" פלעגט שבת חיי שרה ארומרידען מיט די רש"י "כולן‬ ‫האט פאסירט מיט אים‪ :‬נאכ'ן צוריק קומען פון זיין שידוך‪ ,‬זענען אים די‬ ‫שוה לטובה"‪ :‬שרה האט געוואנדערט פון איין לאנד צום צווייטן‪ ,‬אין מצרים‬ ‫חברים קעגן געקומען און געפרעגט‪ ,‬אויב מ'האט אים צוגעזאגט א דירה‪ ,‬אז‬ ‫און פלישתים מיטגעמאכט צרות‪ ,‬געווארט פאר קינדער יארן לאנג‪ ,‬געזען ווי‬ ‫ער זאל קענען זיצן און לערנען בהרחבת הדעת?‪...‬‬ ‫איר מאן האט חתונה מיט א צווייטן כדי צו ברענגען דורות‪ ,‬און עם כל זה‪,‬‬ ‫"ניין" איז געווען זיין ענטפער‪.‬‬ ‫איז געווען "כולן שוה לטובה" אלעס איז איר געווען גוט!‬ ‫"וואאאס?" האבן זיי געשריגן‪" ,‬מ'האט דיר גוט אריינגענארט! נאר ווייל דו‬ ‫מ'זאגט נאך פון צדיקים "צדיק באמונתו יחיה"‪ ,‬א איד דארף לעבן מיט‬ ‫האסט נישט קיינע עלטערן וואס זאל זיך אננעמען פאר דיר האט מען דאס‬ ‫אמונה יעדע רגע‪ .‬התחזקות אין אמונה איז ווי אטעמען‪ ,‬קיינער פארלאזט‬ ‫געקענט טון צו דיר‪ .‬אזא עילו‪ ,‬וואלט מען געדארפט געבן א דירה לכל‬ ‫זיך נישט אז ער האט שוין געאטעמט צופרי אדער נאכמיטאג‪ ,‬מ'דארף דאס‬ ‫הדיעות‪ .‬אז דו האסט שכל‪ ,‬לאז שוין וויסן אז ביסט נישט מסכים צום שידוך‬ ‫האבן יעדע רגע‪ ,‬גלייבן און וויסן אז דער באשעפער פירט יעדע ריר פון‬ ‫פאר מען געבט דיר א דירה‪....‬‬ ‫אונזער לעבן‪ ,‬און ס'איז נישטא אזא זאך ווי א מקרה וואס פאסירט סתם‬ ‫אבער כ'האב זיך נישט צוטון געמאכט‪ ,‬דערציילט דער ראש הישיבה‪,‬‬ ‫אזוי‪ .‬מען דארף לעבן מיט'ן "אין עוד מלבדו"‪ ,‬ס'איז נישטא קיינער אויף דער‬ ‫כ'האב זיי געזאגט‪ ,‬אז ס'איז אזוי באשערט פון הימל‪ ,‬איז א סימן אז אזוי‬ ‫וועלט וואס קען עפעס טון אן מ'זאל אזוי וועלן פון הימל‪ ,‬אפילו א קליינע‬ ‫דארף זיין‪ ,‬און אזוי איז זיכער גוט‪.‬‬ ‫קוועטש אויפן פינגער‪ ,‬האט מען פאראויס אויסגערופן אין הימל‪ ,‬און אודאי‬ ‫די חברים האבן אים געשריגן אז ער וועט חרטה האבן זיין גאנץ לעבן אויף‬ ‫די גרויסע הצלחות אדער פארקערט ח"ו‪ ,‬איז נאר פונעם באשעפער אליינס‪.‬‬ ‫דעם‪ ,‬ער וועט קיינמאל נישט קענען צוריק דרייען דעם זייגער‪.‬‬ ‫ס'זענען דא אידן וואס א קליינע שאדן ווי פארלירן א צוונציגער‪ ,‬אדער א‬ ‫"ווי אזוי וועסטו קענען לערנען מיט דאגות פון באצאלן שכר דירה יעדן‬ ‫ציריסענע פאר שיך‪ ,‬דאס קענען זיי נאך אראפשלינגען‪ ,‬אבער‬ ‫חודש?‪ "...‬האבן זיי גע'טענה'ט‬ ‫לעבנסוויכטיגע זאכן‪ ,‬ווי א ערנסטע געזונט פראבלעם ח"ו‪ ,‬אדער זיך‬ ‫אבער כ'האב געוויסט ביי זיך‪ ,‬אז דאס איז געווען דער רצון ה' און פארטיג‪.‬‬ ‫מיטשענען מיט קינדער ה"י‪ ,‬שידוכים קען מען ווערן פארלוירן ח"ו‪.‬‬ ‫כאטש בשעת מעשה האט עס טאקע אויס געזען ווי א אייביגע פארליסט‪,‬‬ ‫ס'איז ידוע פון די קדמונים אז איידער א מענטש קומט אראפ אויף דער‬ ‫אבער אז ס'איז אזוי געווען באשערט‪ ,‬בין איך געווען זיכער אז אזוי דארף‬ ‫וועלט‪ ,‬ווייזט מען אים אלעס וואס גייט פאסירן אין זיין לעבן‪ ,‬מען לייגט אים‬ ‫זיין‪ ,‬און אזוי איז גוט!‬ ‫פאר ביי וועלכע עלטערן ער וועט ווערן ערצויגן‪ ,‬זיין שידוך וואס ער וועט‬ ‫עטליכע יאר שפעטער‪ ,‬דערציילט ער ווייטער‪ ,‬האט מען געהערט שמועות‬ ‫טון‪ ,‬דער מצב פון זיין שלום בית‪ ,‬די נחת פון די קינדער‪ ,‬זיין געזונט‪ ,‬פרנסה‬ ‫אז דער דייטש ימ"ש קומט קיין ווילנא‪ .‬די אלע וואס האבן נישט געהאט‬ ‫וכו'‪ ,‬און ער איז מסכים צו דעם‪ ,‬און ערשט נאכדעם שיקט מען אים אראפ‬ ‫קיינע נכסים דארט‪ ,‬האבן נישט געהאט פארוואס צו בלייבן דארט און האבן‬ ‫אויף דער וועלט ער זאל אנהייבן אויספירן זיין אויפגאבע‪.‬‬ ‫תיכף געהויבן פיס‪ .‬ליידער‪ ,‬דערציילט הרב ש"ך‪ ,‬איז געווען אסאך פון מיינע‬ ‫מ'סתם ווען דער מלאך גיבט דער שנעלקע צו פארגעסן די תורה‪,‬‬ ‫חברים‪ ,‬וואס האבן געהאט אייגענע הייזער דארט‪ ,‬און זענען נישט אזוי שנעל‬ ‫פארגעסט ער אויך אויף אלס וואס ער האט מסכים געווען‪ ,‬און יעצט דארף‬ ‫אנטלאפן און זיי האבן עס פארשפעטיגט הי"ד‪.‬‬ ‫זיך אנהייבן ספראוון מיט זיינע מצבים‪ .‬יעדע פראבלעם וואס פאסירט קען‬ ‫איך דאנק דעם אייבערשטען עד היום הזה‪ ,‬האט ער אויסגעפירט‪ ,‬אז‬ ‫אויסזען ווי אייינער איז שולדיג אין דעם‪ ,‬ווען ער וואלט געטון אנדערש‬ ‫כ'האב נישט באקומען א דירה ביים שידוך!‬ ‫וואלט דאס נישט פאסירט‪.‬‬ ‫אמאל מיינט דער מענטש‪ ,‬ווייל איך בין א אין א שווערע מצב‪ ,‬דערלייג איך‬ ‫אויפ'ן פסוק "ואתה תקבר בשיבה טובה"‪ ,‬זאגט רש"י אז דער רבוש"ע האט‬ ‫מיט דעם‪ .‬דערווייל קען זיין אז מען פארדינט גאר די גרעסטע מתנה וואס‬ ‫אויך פאראויס געזאגט פאר אברהם אז זיין ישמעאל'קל וועט זיין א ביטערע‬ ‫ס'איז נאר שייך!‬ ‫אינג‪ ,‬און צו די זעלבע צייט מבשר געווען אז ער וועט תשובה טון‪ .‬און אז זיין‬ ‫ווען איינער פון אונז זאל הערן ער וואלט געקענט באקומען א דירה ביים‬ ‫אייניקל עשו הרשע וועט טאקע ארויסגיין לתרבות רעה‪ ,‬אבער נישט בחייו‪.‬‬ ‫שידוך‪ ,‬אדער מאכן עפעס א גוטע געשפעט‪ ,‬און ס'איז נישט געלונגען‪,‬‬ ‫ווען אונז זאלן וויסן אז אלעס וואס פאסירט אין אונזער לעבן איז פאראויס‬ ‫וואלט ער געקענט האבן שלאפלאזע נעכט פאר חדשים און יארן‪ .‬אבער אויב‬ ‫געפלאנט‪ ,‬סיי די גוטע חלקים‪ ,‬נחת‪ ,‬פרנסה‪ ,‬איז נישט אונזער חכמה און‬ ‫לעבט מען מיט אמונה‪ ,‬אז מ'גלייבט אז אלעס קומט פון הימל‪ ,‬קלאגט מען‬ ‫קרעדיט‪ ,‬און סיי די שווערע מצבים ח"ו האט א קלארע חשבון פון הימל‪ .‬דער‬ ‫נישט אפילו אויף א מיליאן דולער שאדן‪ .‬ווייל כל מה דעביד רחמנא‪...‬‬ ‫רבוש"ע וויל אז מיר זאלן דאס דורכגיין מיט אמונה‪ ,‬און זיך האלטן שטארק‪.‬‬ ‫די גמרא דערציילט אז ווען מ'האט ארויסגענומען רבי עקיבא להריגה‪,‬‬ ‫דאס איז פשט "צדיק באמנתו יחיה"‪ ,‬אז דו ווילסט דורכגיין דיין לעבן ווי א‬ ‫האט ער זיך געפריידט בשמחה רבה ועצומה‪ .‬ס'איז שווער צו פארשטיין‪ ,‬ווי‬ ‫צדיק‪ ,‬איז דא נאר איין עצה‪ :‬אמונה אמונה און נאכאמאל אמונה‪ .‬און דאס‬ ‫אזוי איז דאס מעגליך בשעה שהיו סורקים את בשרו במסרקות של ברזל זאל‬ ‫טארן מיר קיינמאל נישט פארגעסן‪ ,‬אז מיר האבן א שליסעל וואס קען אונז‬ ‫ער בלייבן בשמחה?‪...‬‬ ‫העלפן אין יעדע מצב‪ :‬דאווענען צום‬ ‫זאגן די ספרים‪ ,‬אז דאס איז נישט געווען‬ ‫באשעפער‪ ,‬תפלה קען משנה זיין א טבע‪,‬‬ ‫ביי אים די ערשטע מאל‪" ,‬כל ימי הייתי‬ ‫אפילו א גזירה שכבר נגזרה במערכת‬ ‫מצטר על זה"‪ ,‬יעדן טאג בשעת'ן ליינען‬ ‫השמים קען מען טוישן מיט א תפלה צום‬ ‫קריאת שמע‪ ,‬האב איך זיך גע'דמיונ'ט אז‬ ‫באשעפער‪ .‬אונזערע באבע'ס זענען געווען‬ ‫מען טוט דאס צו מיר‪ ,‬ממילא ווען ס'איז‬ ‫עקרות‪ ,‬אבער מיט תפלות האבן זיי‬ ‫געקומען למעשה איז עס שוין געווען‬ ‫געטוישט זייער מזל צום גוט'ן‪.‬‬ ‫אסאך לייכטער מקבל צו זיין באהבה‪.‬‬ ‫בס"ד‬ ‫הלכה והשקפה צו באשיינען דעם‬ ‫= ליל שבת =‬ ‫שאלה‪ :‬א שטיקל לעמאן מעג מען שבת אריינלייגן אין א טיי?‬ ‫תשובה‪ :‬מ'מעג אריינלייגן א שטיקל לעמאן אין א טיי ווען ס'איז‬ ‫א "כלי שלישי" (ס'זענען דא וואס זענען מקיל שוין אין א "כלי שני")‪.‬‬ ‫= ליל שבת קודש =‬ ‫ווען מ'נעמט הייסע וואסער פון א קעסל בשעת די קעסל שטייט‬ ‫הלכה‪ :‬ס'איז אסור צו רעדן לשה"ר אויף א קהילה אדער א שטאט;‬ ‫אויפן פייער‪ ,‬זענען דא וואס זענען מחמיר אז די וואסער פון די‬ ‫למשל די אידן אויף יענע פלאץ זענען קארג און געבן ווייניג צדקה‪,‬‬ ‫גלעזל האט א הלכה ווי א "כלי ראשון"‪ .‬דעריבער איז גוט מחמיר‬ ‫מ'רייסט זיך דארט ביי די קעפ‪....‬‬ ‫צו זיין און אריבערגיסן די וואסער פון די ערשטע גלעזל צו א‬ ‫ס'זענען דא וואס מיינען‪ ,‬ממילא אויף א יחיד טאר מען טאקע נישט‬ ‫צווייטע גלעזל ("כלי שני")‪ ,‬און דערנאך צוריקגיסן די וואסער צו די‬ ‫רעדן‪ ,‬אבער ווען איך רעד פון א קהילה‪ ,‬רעד איך נישט אויף קיינעם‬ ‫ערשטע גלעזל ("כלי שלישי")‪ ,‬און דערנאך אריילייגן די לעמאן‪.‬‬ ‫פערזענליך‪ .‬דער אמת איז אבער פונקט פארקערט‪ ,‬זאגט דער "חפץ‬ ‫= יום שבת =‬ ‫חיים"‪ ,‬א יחיד איז שייך איבערצובעטן‪.‬‬ ‫שאלה‪" :‬לעמאן דזשוס" מעג מען לייגן אין א הייסע טיי שבת?‬ ‫דער סיבה פארוואס מ'רעדט אמאל לשון הרע איז ווייל מ'וויל זיך‬ ‫תשובה‪" :‬לעמאן דזשוס" מעג מען אריינלייגן אפילו אין א "כלי‬ ‫בויען‪ .‬דער אמת איז אבער אז מ'מיז נישט יענעם קלאפן זיך צו בוען‪.‬‬ ‫שני"‪ ,‬בפרט ווען ס'איז "פעסטערייזט" (‪ .)pasteurized‬מ'זאל אבער‬ ‫נישט ארויפגיסן פון א "כלי ראשון" אויף די "דזשוס"‪.‬‬ ‫כדי צו זאגן ווי גרויס דער אייגענע קהילה רבי חסידות איז‪ ,‬דארף מען‬ ‫אויב די וואסער איז "זייער הייס" (אזוי אז מ'קען נישט האלטן די פינגער‬ ‫נישט טרעפן עפעס א לשון הרע'לע צו בארעדן א צווייטן‪ ,‬אדער סתם‬ ‫אין די וואסער אפילו אפאר סעקונדעס) זאל מען עס בעסער מאכן א‬ ‫אפלאכן‪ ...‬ס'איז א קינדערישע טעות‪ ,‬עס קען זיין אז ביידע זענען‬ ‫"כלי שלישי" (בפרט ווען די לעמאן דזשוס איז נישט געקאכט)‪.‬‬ ‫גרויס; ערליך; גוט‪ .‬איך האב מיין דרך וואס מיט דעם שטייג איך אין‬ ‫עבודת ה'‪ ,‬און יענער האט זיין וועג‪ ,‬ואלו ואלו דברי אלוקים חיים‪.‬‬ ‫דער משגיח האט אים אפירגעהאלטן דערויף‪ .‬ער האט זיך פראבירט‬ ‫ווען הרה"ק רבי שמחה בונם מפרשיסחא זי"ע איז נסתלק געווארן‪,‬‬ ‫צו פארענטפערן אבער מ'האט נישט אנגענומען זיינע תירוצים‬ ‫זענען א חלק חסידים געבליבן ביי זיין זון רבי אברהם משה‪ ,‬דערנאך‬ ‫"דאווענען איז א חלק פון סדר הישיבה" האט ער געזאגט‪" ,‬עס קומט‬ ‫ביי זיין ממלא מקום הרה"ק רבי יצחק'ל ווארקער זי"ע‪ ,‬בשעת‬ ‫אויס אז דו ביזט געקומען צוויי און א האלב שעה שפעט‪ .‬דו וועסט‬ ‫אנדערע זענען געגאנגען צו הרה"ק רבי מנחם מענדל מקאצק זי"ע‪.‬‬ ‫דאס מוזן משלים זיין דורכ'ן וואך און אויפשטיין לערנען יעדן טאג א‬ ‫אמאל בשעת רבי יצחק'ל ווארקער זי"ע האט שפאצירט אין גאס‪,‬‬ ‫האלבע שעה פאר'ן דאווענען"‪.‬‬ ‫איז א וואגן מיט קאצקער חסידים דורכגעפארן‪ .‬איין חסיד (א קנאפער‬ ‫בלית ברירה איז ער אויפגעשטאנען‪ ,‬ער האט געבעטן זיין חברותא‬ ‫בר דעת) האט ארויסגעשריגן‪" :‬רבי יצחק‪ ,‬וואס מאכסטו זיך נאריש?‪...‬‬ ‫אויב ער קען אויך אויפשטיין יענע וואך צו לערנען מיט אים‪ .‬ס'איז‬ ‫טו אויס דיין פעלץ (לאז אפ די רעביסטעווע) און קום קיין קאצק‪"...‬‬ ‫אים געווען זייער שווער‪ ,‬ער איז נישט געווען געוואוינט אויפצושטיין‬ ‫אייער רבי האט דאך אזויפיל חסידים"‪ ,‬האט רבי יצחק אים צוריק‬ ‫אזוי פרי‪ .‬דעם פערטן טאג ווען מיין זיידע ע"ה האט זיי באמערקט‬ ‫געזאגט‪" ,‬ער האט דאך קוים צייט זיך אפצוגעבן מיט יעדן חסיד‪ ,‬וואס‬ ‫לערנען פארטאגס איז ער צוגעגאנגען צו זיי און געזאגט‪" :‬כ'זע עטץ‬ ‫עפעס זוכסטו אז איך זאל אויך אהינקומען ווערן זיין חסיד?‪...‬‬ ‫האט אנגעהויבן לערנען פאר'ן דאווענען‪ ,‬עטץ מוזט זיין דערהויבענע‬ ‫"כ'האב מורא"‪ ,‬זאגט רבי יצחק ווייטער‪" ,‬ווייל דו ביסט מסופק אויב‬ ‫בחורים צו מאכן א אייגענע שיעור פאר'ן דאווענען‪ ".‬און דערנאך האט‬ ‫דיין רבי איז גענוג גרויס אין צדקות און אין עבודת ה'‪ ,‬און אז איך‬ ‫ער זיי געבעטן אז זיי זאלן אים געבן א ברכה אז ער זאל אויך זוכה‬ ‫וועל אויך גיין צו אים‪ ,‬וועסטו זיך פילן רואיגער אז ער איז א הייליגער‬ ‫זיין צו דעם‪.‬‬ ‫איד‪ .‬זאג איך דיר‪ :‬איך קען דיין רבי פון יונגווייז אן‪ ,‬ער איז צדיק‬ ‫די זיסע געשמאקע ווערטער‪ ,‬האט זיי ממש איבערגעדרייט דאס‬ ‫וקדוש‪ ,‬דארפסט נישט צוקומען אז איך זאל אויך זיין זיינס א חסיד‪....‬‬ ‫לערנען פון אן עונש לשכר‪ ,‬פון ביטער צו זיס‪ .‬די קומענדיגע טעג איז‬ ‫דער נקודה איז אז איינער וואס איז זיכער מיט זיך‪ ,‬איז ער נישט‬ ‫ער נישט נאר אויפגעשטאנען גרינגער‪ ,‬נאר די גאנצע לערנען איז‬ ‫פארנומען טראכטן אדער קלאפן יענעם‪.‬‬ ‫געווען מיט אסאך מער געשמאק און חשק‪.‬‬ ‫ווען דער וואך פונעם קנס איז אריבער‪ ,‬האט אים זיין חברותא‬ ‫= יום שבת קודש =‬ ‫לשון טוב‬ ‫געפרעגט אויב מ'קען ממשיך זיין צו לערנען פארטאגס‪ .‬ער האט‬ ‫א איד דערציילט מיין זיידע ע"ה האט געוואוינט נעבן א ישיבה‬ ‫אודאי מסכים געווען‪ ,‬נאכ'ן שפירן אזא געשמאק דערין‪ .‬אזוי האבן‬ ‫קטנה‪ ,‬און ער פלעגט ליב האבן צו קומען דאווענען צוזאמען מיט די‬ ‫זיי ממשיך געווען צו לערנען בחברותא פארטאגס אויך אין ישיבה‬ ‫בחורים‪ .‬ביים זיצן שבעה נאך מיין זיידע ע"ה‪ ,‬איז געקומען א‬ ‫גדולה‪ .‬נאך יארן לערנען צוזאמען בחברותא‪ ,‬האבן זיי ביידע מסיים‬ ‫יונגערמאן פון פינף און דרייסיג יאר‪ ,‬און דערציילט אז ווען ער איז‬ ‫געווען גאנץ ש"ס‪" .‬און אלעס" פירט דער איד אויס צו די אבלים "איז‬ ‫געווען אין ישיבה צוואנציג יאר פריער‪ ,‬איז ער איינמאל שבת צופרי‬ ‫אין דער זכות פון די גוטע ווערטער פונעם נפטר ע"ה"‪.‬‬ ‫פארשלאפן און ער איז געגאנגען דאווענען שחרית אין א שכינות'דיגע‬ ‫וואס א גוט ווארט קען נישט אלץ אויפטון‪....‬‬ ‫בית המדרש‪.‬‬