באלעבאטיש · BALEBATISH
הטקסט של גיליון זה
פרשת תולדות \ תשפ"ז
נאר אמונה!
לענינינו ,א נסיון אין אמונה איז זייער שווער ,אויב אבער מען חזר'ט עס ס'איז געווען א יתום אין ישיבה וואס איז געווען זייער צוקלאפט ביי זיך,
יעדן טאג ,מען גרייט זיך יעדן טאג אז אפילו עפעס וואס איז שווער וועל איך ער האט מורא געהאט פאר זיין עתיד אין שידוכים וכו' ,איז ער געקומען צו
מקבל זיין באהבה ,סיי ווען עס גייט גוט ,און אויך ביי יעדע קליינע פראבלעם, זיין ראש הישיבה זיך אויסרעדן דאס הארץ.
טראכט מען פון באשעפער ,דעמאלס קען מען זיין גרייט אויך אויף א דער ראש הישיבה ,הרב ש"ך זצוק"ל ,האט אים גוט פארשטאנען ,ווייל ער
שווערע נסיון שלא תבוא. איז אויך געווען אינעם זעלבן מצב אלס בחור ,האט ער אים דערציילט וואס
דער "יסוד העבודה" פלעגט שבת חיי שרה ארומרידען מיט די רש"י "כולן האט פאסירט מיט אים :נאכ'ן צוריק קומען פון זיין שידוך ,זענען אים די
שוה לטובה" :שרה האט געוואנדערט פון איין לאנד צום צווייטן ,אין מצרים חברים קעגן געקומען און געפרעגט ,אויב מ'האט אים צוגעזאגט א דירה ,אז
און פלישתים מיטגעמאכט צרות ,געווארט פאר קינדער יארן לאנג ,געזען ווי ער זאל קענען זיצן און לערנען בהרחבת הדעת?...
איר מאן האט חתונה מיט א צווייטן כדי צו ברענגען דורות ,און עם כל זה, "ניין" איז געווען זיין ענטפער.
איז געווען "כולן שוה לטובה" אלעס איז איר געווען גוט! "וואאאס?" האבן זיי געשריגן" ,מ'האט דיר גוט אריינגענארט! נאר ווייל דו
מ'זאגט נאך פון צדיקים "צדיק באמונתו יחיה" ,א איד דארף לעבן מיט האסט נישט קיינע עלטערן וואס זאל זיך אננעמען פאר דיר האט מען דאס
אמונה יעדע רגע .התחזקות אין אמונה איז ווי אטעמען ,קיינער פארלאזט געקענט טון צו דיר .אזא עילו ,וואלט מען געדארפט געבן א דירה לכל
זיך נישט אז ער האט שוין געאטעמט צופרי אדער נאכמיטאג ,מ'דארף דאס הדיעות .אז דו האסט שכל ,לאז שוין וויסן אז ביסט נישט מסכים צום שידוך
האבן יעדע רגע ,גלייבן און וויסן אז דער באשעפער פירט יעדע ריר פון פאר מען געבט דיר א דירה....
אונזער לעבן ,און ס'איז נישטא אזא זאך ווי א מקרה וואס פאסירט סתם אבער כ'האב זיך נישט צוטון געמאכט ,דערציילט דער ראש הישיבה,
אזוי .מען דארף לעבן מיט'ן "אין עוד מלבדו" ,ס'איז נישטא קיינער אויף דער כ'האב זיי געזאגט ,אז ס'איז אזוי באשערט פון הימל ,איז א סימן אז אזוי
וועלט וואס קען עפעס טון אן מ'זאל אזוי וועלן פון הימל ,אפילו א קליינע דארף זיין ,און אזוי איז זיכער גוט.
קוועטש אויפן פינגער ,האט מען פאראויס אויסגערופן אין הימל ,און אודאי די חברים האבן אים געשריגן אז ער וועט חרטה האבן זיין גאנץ לעבן אויף
די גרויסע הצלחות אדער פארקערט ח"ו ,איז נאר פונעם באשעפער אליינס. דעם ,ער וועט קיינמאל נישט קענען צוריק דרייען דעם זייגער.
ס'זענען דא אידן וואס א קליינע שאדן ווי פארלירן א צוונציגער ,אדער א "ווי אזוי וועסטו קענען לערנען מיט דאגות פון באצאלן שכר דירה יעדן
ציריסענע פאר שיך ,דאס קענען זיי נאך אראפשלינגען ,אבער חודש? "...האבן זיי גע'טענה'ט
לעבנסוויכטיגע זאכן ,ווי א ערנסטע געזונט פראבלעם ח"ו ,אדער זיך אבער כ'האב געוויסט ביי זיך ,אז דאס איז געווען דער רצון ה' און פארטיג.
מיטשענען מיט קינדער ה"י ,שידוכים קען מען ווערן פארלוירן ח"ו. כאטש בשעת מעשה האט עס טאקע אויס געזען ווי א אייביגע פארליסט,
ס'איז ידוע פון די קדמונים אז איידער א מענטש קומט אראפ אויף דער אבער אז ס'איז אזוי געווען באשערט ,בין איך געווען זיכער אז אזוי דארף
וועלט ,ווייזט מען אים אלעס וואס גייט פאסירן אין זיין לעבן ,מען לייגט אים זיין ,און אזוי איז גוט!
פאר ביי וועלכע עלטערן ער וועט ווערן ערצויגן ,זיין שידוך וואס ער וועט עטליכע יאר שפעטער ,דערציילט ער ווייטער ,האט מען געהערט שמועות
טון ,דער מצב פון זיין שלום בית ,די נחת פון די קינדער ,זיין געזונט ,פרנסה אז דער דייטש ימ"ש קומט קיין ווילנא .די אלע וואס האבן נישט געהאט
וכו' ,און ער איז מסכים צו דעם ,און ערשט נאכדעם שיקט מען אים אראפ קיינע נכסים דארט ,האבן נישט געהאט פארוואס צו בלייבן דארט און האבן
אויף דער וועלט ער זאל אנהייבן אויספירן זיין אויפגאבע. תיכף געהויבן פיס .ליידער ,דערציילט הרב ש"ך ,איז געווען אסאך פון מיינע
מ'סתם ווען דער מלאך גיבט דער שנעלקע צו פארגעסן די תורה, חברים ,וואס האבן געהאט אייגענע הייזער דארט ,און זענען נישט אזוי שנעל
פארגעסט ער אויך אויף אלס וואס ער האט מסכים געווען ,און יעצט דארף אנטלאפן און זיי האבן עס פארשפעטיגט הי"ד.
זיך אנהייבן ספראוון מיט זיינע מצבים .יעדע פראבלעם וואס פאסירט קען איך דאנק דעם אייבערשטען עד היום הזה ,האט ער אויסגעפירט ,אז
אויסזען ווי אייינער איז שולדיג אין דעם ,ווען ער וואלט געטון אנדערש כ'האב נישט באקומען א דירה ביים שידוך!
וואלט דאס נישט פאסירט. אמאל מיינט דער מענטש ,ווייל איך בין א אין א שווערע מצב ,דערלייג איך
אויפ'ן פסוק "ואתה תקבר בשיבה טובה" ,זאגט רש"י אז דער רבוש"ע האט מיט דעם .דערווייל קען זיין אז מען פארדינט גאר די גרעסטע מתנה וואס
אויך פאראויס געזאגט פאר אברהם אז זיין ישמעאל'קל וועט זיין א ביטערע ס'איז נאר שייך!
אינג ,און צו די זעלבע צייט מבשר געווען אז ער וועט תשובה טון .און אז זיין ווען איינער פון אונז זאל הערן ער וואלט געקענט באקומען א דירה ביים
אייניקל עשו הרשע וועט טאקע ארויסגיין לתרבות רעה ,אבער נישט בחייו. שידוך ,אדער מאכן עפעס א גוטע געשפעט ,און ס'איז נישט געלונגען,
ווען אונז זאלן וויסן אז אלעס וואס פאסירט אין אונזער לעבן איז פאראויס וואלט ער געקענט האבן שלאפלאזע נעכט פאר חדשים און יארן .אבער אויב
געפלאנט ,סיי די גוטע חלקים ,נחת ,פרנסה ,איז נישט אונזער חכמה און לעבט מען מיט אמונה ,אז מ'גלייבט אז אלעס קומט פון הימל ,קלאגט מען
קרעדיט ,און סיי די שווערע מצבים ח"ו האט א קלארע חשבון פון הימל .דער נישט אפילו אויף א מיליאן דולער שאדן .ווייל כל מה דעביד רחמנא...
רבוש"ע וויל אז מיר זאלן דאס דורכגיין מיט אמונה ,און זיך האלטן שטארק. די גמרא דערציילט אז ווען מ'האט ארויסגענומען רבי עקיבא להריגה,
דאס איז פשט "צדיק באמנתו יחיה" ,אז דו ווילסט דורכגיין דיין לעבן ווי א האט ער זיך געפריידט בשמחה רבה ועצומה .ס'איז שווער צו פארשטיין ,ווי
צדיק ,איז דא נאר איין עצה :אמונה אמונה און נאכאמאל אמונה .און דאס אזוי איז דאס מעגליך בשעה שהיו סורקים את בשרו במסרקות של ברזל זאל
טארן מיר קיינמאל נישט פארגעסן ,אז מיר האבן א שליסעל וואס קען אונז ער בלייבן בשמחה?...
העלפן אין יעדע מצב :דאווענען צום זאגן די ספרים ,אז דאס איז נישט געווען
באשעפער ,תפלה קען משנה זיין א טבע, ביי אים די ערשטע מאל" ,כל ימי הייתי
אפילו א גזירה שכבר נגזרה במערכת מצטר על זה" ,יעדן טאג בשעת'ן ליינען
השמים קען מען טוישן מיט א תפלה צום קריאת שמע ,האב איך זיך גע'דמיונ'ט אז
באשעפער .אונזערע באבע'ס זענען געווען מען טוט דאס צו מיר ,ממילא ווען ס'איז
עקרות ,אבער מיט תפלות האבן זיי געקומען למעשה איז עס שוין געווען
געטוישט זייער מזל צום גוט'ן. אסאך לייכטער מקבל צו זיין באהבה.
בס"ד
הלכה והשקפה צו באשיינען דעם
= ליל שבת =
שאלה :א שטיקל לעמאן מעג מען שבת אריינלייגן אין א טיי?
תשובה :מ'מעג אריינלייגן א שטיקל לעמאן אין א טיי ווען ס'איז
א "כלי שלישי" (ס'זענען דא וואס זענען מקיל שוין אין א "כלי שני"). = ליל שבת קודש =
ווען מ'נעמט הייסע וואסער פון א קעסל בשעת די קעסל שטייט הלכה :ס'איז אסור צו רעדן לשה"ר אויף א קהילה אדער א שטאט;
אויפן פייער ,זענען דא וואס זענען מחמיר אז די וואסער פון די למשל די אידן אויף יענע פלאץ זענען קארג און געבן ווייניג צדקה,
גלעזל האט א הלכה ווי א "כלי ראשון" .דעריבער איז גוט מחמיר מ'רייסט זיך דארט ביי די קעפ....
צו זיין און אריבערגיסן די וואסער פון די ערשטע גלעזל צו א ס'זענען דא וואס מיינען ,ממילא אויף א יחיד טאר מען טאקע נישט
צווייטע גלעזל ("כלי שני") ,און דערנאך צוריקגיסן די וואסער צו די
רעדן ,אבער ווען איך רעד פון א קהילה ,רעד איך נישט אויף קיינעם
ערשטע גלעזל ("כלי שלישי") ,און דערנאך אריילייגן די לעמאן.
פערזענליך .דער אמת איז אבער פונקט פארקערט ,זאגט דער "חפץ
= יום שבת = חיים" ,א יחיד איז שייך איבערצובעטן.
שאלה" :לעמאן דזשוס" מעג מען לייגן אין א הייסע טיי שבת?
דער סיבה פארוואס מ'רעדט אמאל לשון הרע איז ווייל מ'וויל זיך
תשובה" :לעמאן דזשוס" מעג מען אריינלייגן אפילו אין א "כלי
בויען .דער אמת איז אבער אז מ'מיז נישט יענעם קלאפן זיך צו בוען.
שני" ,בפרט ווען ס'איז "פעסטערייזט" ( .)pasteurizedמ'זאל אבער
נישט ארויפגיסן פון א "כלי ראשון" אויף די "דזשוס". כדי צו זאגן ווי גרויס דער אייגענע קהילה רבי חסידות איז ,דארף מען
אויב די וואסער איז "זייער הייס" (אזוי אז מ'קען נישט האלטן די פינגער נישט טרעפן עפעס א לשון הרע'לע צו בארעדן א צווייטן ,אדער סתם
אין די וואסער אפילו אפאר סעקונדעס) זאל מען עס בעסער מאכן א אפלאכן ...ס'איז א קינדערישע טעות ,עס קען זיין אז ביידע זענען
"כלי שלישי" (בפרט ווען די לעמאן דזשוס איז נישט געקאכט). גרויס; ערליך; גוט .איך האב מיין דרך וואס מיט דעם שטייג איך אין
עבודת ה' ,און יענער האט זיין וועג ,ואלו ואלו דברי אלוקים חיים.
דער משגיח האט אים אפירגעהאלטן דערויף .ער האט זיך פראבירט ווען הרה"ק רבי שמחה בונם מפרשיסחא זי"ע איז נסתלק געווארן,
צו פארענטפערן אבער מ'האט נישט אנגענומען זיינע תירוצים זענען א חלק חסידים געבליבן ביי זיין זון רבי אברהם משה ,דערנאך
"דאווענען איז א חלק פון סדר הישיבה" האט ער געזאגט" ,עס קומט ביי זיין ממלא מקום הרה"ק רבי יצחק'ל ווארקער זי"ע ,בשעת
אויס אז דו ביזט געקומען צוויי און א האלב שעה שפעט .דו וועסט אנדערע זענען געגאנגען צו הרה"ק רבי מנחם מענדל מקאצק זי"ע.
דאס מוזן משלים זיין דורכ'ן וואך און אויפשטיין לערנען יעדן טאג א אמאל בשעת רבי יצחק'ל ווארקער זי"ע האט שפאצירט אין גאס,
האלבע שעה פאר'ן דאווענען". איז א וואגן מיט קאצקער חסידים דורכגעפארן .איין חסיד (א קנאפער
בלית ברירה איז ער אויפגעשטאנען ,ער האט געבעטן זיין חברותא בר דעת) האט ארויסגעשריגן" :רבי יצחק ,וואס מאכסטו זיך נאריש?...
אויב ער קען אויך אויפשטיין יענע וואך צו לערנען מיט אים .ס'איז טו אויס דיין פעלץ (לאז אפ די רעביסטעווע) און קום קיין קאצק"...
אים געווען זייער שווער ,ער איז נישט געווען געוואוינט אויפצושטיין אייער רבי האט דאך אזויפיל חסידים" ,האט רבי יצחק אים צוריק
אזוי פרי .דעם פערטן טאג ווען מיין זיידע ע"ה האט זיי באמערקט געזאגט" ,ער האט דאך קוים צייט זיך אפצוגעבן מיט יעדן חסיד ,וואס
לערנען פארטאגס איז ער צוגעגאנגען צו זיי און געזאגט" :כ'זע עטץ עפעס זוכסטו אז איך זאל אויך אהינקומען ווערן זיין חסיד?...
האט אנגעהויבן לערנען פאר'ן דאווענען ,עטץ מוזט זיין דערהויבענע "כ'האב מורא" ,זאגט רבי יצחק ווייטער" ,ווייל דו ביסט מסופק אויב
בחורים צו מאכן א אייגענע שיעור פאר'ן דאווענען ".און דערנאך האט דיין רבי איז גענוג גרויס אין צדקות און אין עבודת ה' ,און אז איך
ער זיי געבעטן אז זיי זאלן אים געבן א ברכה אז ער זאל אויך זוכה וועל אויך גיין צו אים ,וועסטו זיך פילן רואיגער אז ער איז א הייליגער
זיין צו דעם. איד .זאג איך דיר :איך קען דיין רבי פון יונגווייז אן ,ער איז צדיק
די זיסע געשמאקע ווערטער ,האט זיי ממש איבערגעדרייט דאס וקדוש ,דארפסט נישט צוקומען אז איך זאל אויך זיין זיינס א חסיד....
לערנען פון אן עונש לשכר ,פון ביטער צו זיס .די קומענדיגע טעג איז דער נקודה איז אז איינער וואס איז זיכער מיט זיך ,איז ער נישט
ער נישט נאר אויפגעשטאנען גרינגער ,נאר די גאנצע לערנען איז פארנומען טראכטן אדער קלאפן יענעם.
געווען מיט אסאך מער געשמאק און חשק.
ווען דער וואך פונעם קנס איז אריבער ,האט אים זיין חברותא = יום שבת קודש =
לשון טוב
געפרעגט אויב מ'קען ממשיך זיין צו לערנען פארטאגס .ער האט
א איד דערציילט מיין זיידע ע"ה האט געוואוינט נעבן א ישיבה
אודאי מסכים געווען ,נאכ'ן שפירן אזא געשמאק דערין .אזוי האבן
קטנה ,און ער פלעגט ליב האבן צו קומען דאווענען צוזאמען מיט די
זיי ממשיך געווען צו לערנען בחברותא פארטאגס אויך אין ישיבה
בחורים .ביים זיצן שבעה נאך מיין זיידע ע"ה ,איז געקומען א
גדולה .נאך יארן לערנען צוזאמען בחברותא ,האבן זיי ביידע מסיים
יונגערמאן פון פינף און דרייסיג יאר ,און דערציילט אז ווען ער איז
געווען גאנץ ש"ס" .און אלעס" פירט דער איד אויס צו די אבלים "איז
געווען אין ישיבה צוואנציג יאר פריער ,איז ער איינמאל שבת צופרי
אין דער זכות פון די גוטע ווערטער פונעם נפטר ע"ה".
פארשלאפן און ער איז געגאנגען דאווענען שחרית אין א שכינות'דיגע
וואס א גוט ווארט קען נישט אלץ אויפטון....
בית המדרש.
