מגדים של זהב · MEGADIM SHEL ZAHAV — ויצא (2026-11-16)

בס"ד
על דרך הפלפול והחידוד
שנת תשפ"ז -גליון רמג
פרשת ויצא
בענין
קושיית המפרשים היאך נשא יעקב אבינו
שתי אחיות האסורות מן התורה ,ותירוצם
ומהלכם של רבותינו על קושיא זו
תירוצו של הרמב"ן וַ ָּיבֹא גַ ם ֶאל ָּר ֵחל וַ י ֱֶא ַהב גַ ם ֶאת ָּר ֵחל ִמלֵ ָּאה (בראשית פרק כט פסוק
ל).
די רמב"ן אין פרשת תולדות (כו ,ה) איז מחדש אז די אבות
הקדושים האבן געהיטן די תורה נאר אין ארץ ישראל ,אבער אין
חוץ לארץ האבן זיי נישט געהוט'ן די תורה .און ווי די רמב"ן
קושית המפרשים
שרייבט:
די מפרשים פרעגן ווי אזוי האט יעקב אבינו געמעגט חתונה האבן
והנראה אלי מדעת רבותינו שלמד אברהם אבינו התורה כלה ברוח
מיט רחל אין לאה ,די אבות הקדושים האב'ן דאך מקיים געוועהן
הקדש ועסק בה ובטעמי מצותיה וסודותיה ,ושמר אותה כולה כמי
די גאנצע תורה אפילו פאר געגעבן ווערן ,איז ווי אזוי האט ער
שאינו מצווה ועושה ,ושמירתו אותה היה בארץ בלבד ,און די רמב"ן
געקענט חתונה האבן מיט צוויי שוועסטער'ס וואס די תורה גייט
איז מיט דעם מבאר :ויעקב בחוצה לארץ נשא האחיות -דהיינו
שפעטער אסר'ן?
יעקב אבינו האט חתונה געהאט מיט רחל און לאה בבית לבן,
וואס איז דאך געוועהן אין חוץ לארץ ,און דארט איז נישט געוועהן
קיין איסור צו חתונה האבן.
דרכו של הרמ"א
און אין פרשת אחרי (יח ,כה) לייגט די רמב"ן צו א מורא'דיגע
פאר מען גייט אראפ ברענגען וואס די מפרשים ענטפער'ן אויף
זאך ,אז דעס איז די טעם פארוואס די רחל אמנו איז אוועק פאר
די קשיא ,איז כדי אראפצוברענגן וואס די רמ"א (שו"ת רמ"א סי'
יעקב איז אריין קיין אין ארץ ישראל ,וויבאלד אין ארץ ישראל
י') שרייבט חידושים'דיגע ווערטער ,אז נאר אברהם אבינו האט
האט יעקב אבינו נישט געמעגט וואוינען מיט צוויי שוועסטערס.
(ראוי לציין שחידושו של הרמב"ן ,ג"כ אינו עולה בקנה אחר עם דברי הרש"י
מקיים געוועהן די גאנצע תורה אפילו פאר מתן תורה ,אבער
הנ"ל שיעקב אמר לעשו ששמר את התרי"ג מצות בבית לבן .עי' בספר נחלת יצחק און יעקב האבן נאר מקיים געוועהן די שבע מצות בני נח.
יעקב בפרשת קדושים ,שהעיר שם בדבר זה). און אזוי ווי זיין לשון איז דארט :דמי לנו גדול מאדוננו אבינו יעקב
ע"ה אשר נשא שתי אחיות ,אל ע"כ צריכין אנו להודות ולומר כי
הכתוב שאמר למען אשר יצוה וגו' ,לא קאי רק אאותן שבע מצות
תמיהת האור החיים הקדוש על הרמב"ן ,ותירצו של בני נח.
די אור החיים הקדוש אין פרשת ויחי (בראשית מט ,ג) ,ברענגט אראפ אבער מען דארף אנמערקן אז די רמ"א גייט נישט לויט די מדרש
די תירוץ פון די רמב"ן אבער ער פרעגט אויף דעם רמב"ן וזה אגדה וואס רש"י ברענגט אראפ אנפאנג פרשת וישלח (פרק לב,
לשונו :וראיתי לרמב"ן שנתן טעם ליעקב שנשא שתי אחיות ,כי לא פסוק ה) אויף די פסוק עם לבן גרתי ,דבר אחר גרתי בגימטריא
היה בארץ ,עד כאן .ואין דבריו חזקים בסמוכות -די ווערטער פון תרי"ג ,כלומר עם לבן הרשע גרתי ותרי"ג מצות שמרתי ולא למדתי
די רמב"ן האט נישט קיין שטארקע ראיות זיך סומך זיין אויף דער ממעשיו הרעים .זעהט מען פון דעם אז יעקב אבינו האט מקיים
חידוש ,כי מי גילה לו סוד זה ,שלא היה שומר תורה אל בארץ -ווער געוועהן די גאנצע תורה אפילו עד שלא ניתנה.
קשיות האחרונים על תירוצו של החזקוני -ותירוצם האט מגלה געוועהן דער סוד פאר די רמב"ן אז נאר אין ארץ
ישראל האבן זיי געהיטן די תורה ,אחר שאין הפרש בין הארץ לחוץ
די גמרא אין מסכת מגילה (יג ,א) זאגט אויף דער פסוק (שמות ,ב ה)
לארץ ,באותן פרטי המצות שלא שמרום האבות -פירוש :אזוי ווי
ותרד בת פרעה לרחוץ על היאור ,אמר ר' יוחנן שירדה לרחוץ
די מצות איז דאך נישט תלוי דוקא אין ארץ ישראל [אזוי ווי די
מגילולי בית אביה ,און ווי רש"י (ד"ה לרחוץ) איז מסביר דארט אז
מצות התלויות בארץ] נאר דעס איז דאך מצות וואס איז תלוי אין
בתיה איז זיך געגאנגען טובל'ן לשם גירות ,אזוי ווי די הלכה איז
די גוף פון דער מענטש ,דערפאר איז נישט דא קיין שום סיבה צו
אז פאר מען ווערט א גר דארף מען זיך טובל'ן .קומט דארט די
מחלק זיין ,צו ארץ ישראל צו חוץ לארץ.
טורי אבן (ד"ה שירדה) און פרעגט ,וזה לשונו :שירדה לרחוץ
מגילולי בית אביה .פירוש רש"י לרחוץ לטבול לשום גירות .לכאורה וועגן דעם קומט די אור החיים הקדוש מיט א נייע הסבר ,ווי אזוי
משמע שטבלה לשם גירות דקיימא לן גר צריך טבילה .והא ליתא יעקב האט געמעגט חתונה האבן מיט שתי אחיות .אין ער לייגט
דזה אינו אלא בבא ליכנוס לקדושת ישראל לצאת מתורת בני נח... אראפ א יסוד ,אז די אבות הקדושים ,האבן מקבל געוועהן די
אבל באותו זמן עדיין כולן היה עליהם תורת בני נח וטבילה זו למה? תורה ,אויף אזא אופן אז :קרוב לשכר אם יעשה -זיי גייען
באקומען שכר אויב זיי זענען מקיים די תורה .ורחוק מן ההפסד
פירוש :ווי איז בכלל שייך די גאנצע זאך פון טבילה לשם גירות
אם לא יקיים -אין נישט באשטראפט ווערן אויב זיי זענען נישט
פאר מתן תורה ,די גאנצע הלכה אז מען דארף טבילה לשם גירות
מקיים די תורה .אזוי ווי היינטיגע צייטן נאך קבלת התורה איז
איז ווען א גוי וויל ארויס גיין פון 'תורת בן נח' ,אריינצוגיין
דא אזעלכע מצות וואס מען מוז טוהן ווי למשל עסן מצה די
'לקדושת ישראל' .אבער ווען בתיה האט זיך געוואלט מגייר זיין
ערשטע נאכט פסח ,זיצן אין די סוכה די ערשטע טאג סוכות וואס
האבן דאך די אידן געהאט אויף זיך א דין פון א בן נח ,איז ווי
אויף דו מצות באקומט מען א עונש אויב מען איז עס נישט
קומט אריין 'טבילה לשם בכלל גירות' דא? און די זעלבע זאך איז
מקיים ,שפעטער איז דא מצות וואס אויב מען טוט עס נישט איז
לכאורה אויך דא שווער ,ווי אזוי קען מען זאגן אז יעקב אבינו
נישט דא קיין עונש ,ווי למשל די מצוה פון ציצית ,וואס עס איז
האט מגייר געוועהן רחל און לאה ,עס איז דאך געוועהן פאר מתן
נישט דא קיין חיוב צו אנטוהן קיין בגד של ד' כנפות כדי צו לייגן
תורה ,וואס לכאורה איז נישט שייך קיין גירות?
ציצית אויף דעם ,אבער אויב מען טוט יא אן אזא בגד ,האט מען
הגאון האדיר ר' יוסף ענגיל (בית האוצר ,ח"א ,כלל א ,אות כב) נאך א מצוה צו לייגן ציצית ,און אויב נישט איז נישט דא קיין עונש.
ער ברענגט די תירוץ פון די חזקוני שרייבט ער גלייך :ודבריו אלה
זאגט די אורח החיים הק' אז אויף אזא אופן האבן די אבות
-דער ווערטער אז רחל און לאה האבן זיך מגייר געוועהן ,הם כצד
הקדושים געהוטען אלע מצות עשה און מצות לא תעשה ,און ווען
הסברא -גייט אזוי ווי די שיטה ,דגם אז כבר יצאו האבות מכלל
זיי האבן געזעהן א תועלת צו טוהן אנדערש ווי עס שטייט אין די
בני נח -אז די אבות הקדושים זענען ארויס מכלל בני נח ,אין
תורה ,האבן זיי געטוהן אנדערש.
געהאט אויף זיך א געהעריגע דין פון א ישראל .וואס לויט דעם
קען מען פארשטיין ווי אזוי מען די גיירות האט געארבעט ביי און דא האט יעקב געזעהן די גרויסע תועלת פון חתונה האבן סיי
רחל און לאה אפילו פאר מתן תורה ,ווייל שוין דעמאלטס האבן מיט רחל און סיי מיט לאה ,האט ער אוועק געקוקט פון די רוח
די אבות הקודשים געהאט א דין פון א ישראל גמור ,און וואס ער קעהן באקומען פון מקיים זיין די לא תעשה פון חתונה
אריינצוקומען צו קדושת ישראל האט מען געדארפט אריבער גיין האבן בשתי אחיות ,און ער יא חתונה געהאט מיט צוויי
א געהעריגע גיירות. שוועסטערס.
די גאון און רשכבה"ג די ברוך טעם ,אין זיינע הגהות אויפ'ן טורי
אבן ,ענטפעררט אויף די קשיא פון די טורי אבן ווי אזוי האט
גע'ארבעט די גיירות פון בתיה ,שרייבט ער :י"ל כיון שהיו אז כבר תירוצו הראשון של החזקוני
לבני יעקב מצות נוספות על ז' מצות מה שנצטוו ע"י עמרם כמבואר די חזקוני ענטפערט אויף דער קשיא און קורצע ווערטער ,וזה
בדברי הרמב"ם הלכות מלכים מלבד מצות גיד הנשה. לשונו :ואם תאמר איך נשא יעקב אבינו שתי אחיות בחייהן הרי
פירוש :די ענין פון גרות איז אנגעגאנגן פאר מתן תורה אויך קיים את כל התורה כולה? אלא אמרו רבותינו (יבמות ,כב ,א) גר
וויבאלד די אידן האבן שוין געהאט דעמאלטס אין מצרים נאך שנתגייר כקטן שנולד דמי .פירוש -פאר יעקב אבינו האט חתונה
מצות חוץ פון די שבע מצות בני נח ווי למשל מילה ,גיד הנשה, געהאט מיט רחל און לאה ,האט ער זיי מגייר געוועהן ,און די דין
וועגן דעם איז שוין געוועהן שייך טבילה לשם גיירות איז אז מן התורה מעג מען חתונה מיט צוויי שוועסטער'ס נאכן
אריינצוקומען לקדושת ישראל אפילו פאר מתן תורה ,ווייל די מגייר זיין ,ווייל גר שנתגייר כקטן שנולד דמי -מען ווערט
'בני יעקב' האבן געהאט מער מצות פון סתם א בן נח. גערעכנט ווי א נייע מענטש ,און מען האט בכלל נישט קיין
'קורבה' פון ברידערס אדער שוועסטערס( .כתירוצו של החזקוני כתב,
לויט דעם קען מען זאגן אפילו די אבות האבן געהאט א דין בן הרדב"ז סי' תרצ"ו ,ועוד כמה אחרונים עי' מהרש"א יומא כח ,ב ,בחידושי
נח ,איז נאך אלץ שייך צו זאגן אז רחל און לאה האבן מקבל אגדות).
געוועהן אויף זיך גיירות ,צוליב וואס יעקב אבינו האט שוין
להערות והארות או לקבלת הגליון אפשר לפנות להמיילmgudim1044@gmail.com :
לו ליעקב לינצל מאיסור ב' אחיות שעתידה תורה ליאסר ,כי באמת געהאט מער מצות ווי סתם א בן נח (ווי למשל די מצוה פון מילה),
רחל נתקדשה לו מן הדין בשכר שבע שנים כמו שכתוב הבה לי אשתי אין אריין צוקומען צו זיין קדושה העלפט גיירות .און די גיירות
דהיינו שנתקדשה לו כבר והיא אשתי בשכר ז' שנים ...אך כיון העלפט אפילו צו מאכן כקטן שנולד דמי.
שעדיין אז באמת לבני נח לא נאסרו ב' אחיות הרי גם לאה נתקדשה
לו בביאה ,ולא הוה ליה קדושי לאה קדושי טעות דיעקב ודאי לא
היה עושה בעילתו בעילת זנות והשתא ,אף אם היה מגרש אחת מהם תירוצו השני של החזקוני
לא היה יכול לקיים דבר שעתידה תורה לאסור ,ומן התורה איזה מהן
די חזקוני ברעגנט נאך א תירוץ בשם 'יש אומרים' ,אז רחל און
שגירש הוה ליה השניה אחות גרושתו כיון דבאמת שניהם היו
לאה זענען געוועהן שוועסטערס נאר פון איין טאטע -דארך לבן,
מקודשות לו ושניהם ודאי לא היה אפשר לו לגרש .ודו"ק.
אבער נישט פון איין מאמע .און ביי א גוי איז די הלכה אז א
פירוש :יעקב אבינו האט נישט געקענט ניצל ווערן פון די איסור מענטש איז זיך מתייחס נאר אחר האם ,און נישט אחר האב .אויב
'ב' אחיות' וואס די תורה גייט שפעטער אסר'ן .און די הסבר איז, אזוי קומט אויס אז זיי זענען בכלל נישט געוועהן שוועסטערס
וויבאלד באמת איז רחל נתקדש געווארן צו יעקב מן הדין בשכר און וועגן דעם זענען זיי געוועהן מותר פאר יעקב( .וכן כתבו לתרץ
די שבע שנים וואס יעקב אבינו האט געדינט פאר לבן ,און אזוי הרדב"ז סי' תרצו וכן איתא בגור אריה בשם המהרי"ל)
אויך איז לאה נתקדש געווארן פאר יעקב אין די נאכט פון די
חתונה ,ווייל באמת פאר א בני נח איז נישט נאסר געווארן ב'
אחיות( .ועל כן חל הקידושין גם על לאה .ונראה כאן שהמהרש"א הולך עם תירוצו של הגור אריה
השיטות שהאבות היה להם דין ישראל רק לחומרא ולא ולקולא ,דאי היה להם
דין ישראל גם לקולא ,לא היה חל הקידושין של לאה .ואכמ"ל). די מהר"ל אין זיין ספר גור אריה על התורה (פרשת ויגש ,מו ,י ,אות
ה) ענפערט אויף דער קשיא ,בהקדם מיט וואס ער איז מחדש אז
קומט אויס אז יעקב האט בעל כרחך חתונה געהאט מיט צוויי דעס אז די אבות הקדושים האבן מקיים געוועהן די תורה פאר
שוועסטערס .און די טענה וואס מען קען האבן אויף יעקב יעצט מתן תורה ,איז נאר געוועהן אויף די 'מצות עשה' פון די תורה,
איז אז ער האט א חיוב צו גיין גט'ן אדער רחל אדער לאה ,ווייל וואס דעמאלטס זאגט מען אז אפילו איינער איז נישט מצווה צו
מען טאר נישט וואוינען מיט צוויי שוועסטערס ,אבער דעס גייט מקיים זיין די מצות ,און אפילו אזוי טוט ער די מצות עשה ,איז
בכלל נישט העלפען דא ,ווייל אפילו ער גט'ן איינעם ,איז די זיין מעשה א גוטע מעשה און עס איז רצוי פארן אייבישטער ,מה
צווייטע שוועסטער אסור אויף אים מכח די איסור פון 'אחות שאין כן די 'מצות לא תעשה' פון די תורה האבן די אבות
גרושתו' .אן די אפציע פון גט'ן סיי רחל אין סיי לאה האט ער אויך הקדושים נישט געהיטן ,און די טעם איז ,ווייל איינער וואס איז
נישט געקענט ,ווייל יצחק האט דאך קלאר געזאגט פאר יעקב נישט מצווה צו מקיים זיין א לא תעשה ,איז ביי אים נישט שייך
(תולדות ,כח ,ב) קום לך פדנה ארם ביתה בתואל אבי אמך' ,וקח לך בכלל צו מקיים זיין די לא תעשה ,ווייל א לא תעשה איז אן עבירה
משם אשה מבנות לבן אחי אמך' .קומט אויס על כרחך האט יעקב -מען האט עובר געוועהן אויף א ציווי ,און אויב מען האט נישט
געמוזט בלייב'ן וואוינען מיט ביידע. קיין ציווי -איז נישט שייך עובר צו זיין אויף דעם .קומט אויס אז
די גאנצע כלל פון מצווה ועושה איז נאר ביי א מצות עשה ,אבער
ביי א לא תעשה איז עס נישט שייך בכלל.
תירוצו של הפרדס יוסף
לויט דעם פארשטייט מען זייער גוט ווי אזוי יעקב אבינו האט
די פרדס יוסף ענטפערט ,אויף דער קשיא א תירוץ אויף די חתונה געהאט מיט צוויי שוועסטערס ,וויבאלד אויף מצות לא
פוילישע מהלך ,בהקדם מיט וואס ער איז מאריך אין די סוגיא צו תעשה האט ער נישט מקיים געוועהן( .בגליוני הש"ס להר"י ענגיל יומא
עס גייט אן ביי א בן נח ,די כלל פון 'אזלינן בתר רובא' ,און ער דף כח ,ב ,כתב בזה לתרץ ,מה שקשה על תוס' בבבא בתרא דף קמא ,א ,ד"ה
בת ,שתוס' הוקשה שם על הגמרא שאמר שאברהם היה לו בת ששמה היה
ברענגט אראפ די שיטת הנודע ביהודה (מהדו"ת אה"ע סי' מב) וואס
'בכל' ,שלמה לא השיאה אברהם בת זה ליצחק ,עיי"ש .ולכאורה קשה על תוס'
האלט אז ביי א בן נח גייט מען נישט נאך רוב. הא האבות קיימו התורה עד שלא ניתנה? ומתרץ שאולי סבירא להו להתוס'
כסברת הגור אריה ,דקיימו רק את המצות עשין אבל לא הלאוין של התורה,
שרייבט די פרדס יוסף ,אז די פוסקים זענען דן (עי' פתחי תשובה
וכנ"ל).
אה"ע סימן טו ,סקי"א ,ושו"ת בית יצחק אה"ע סי' ב' ,).אז לכאורה איז
נישט דא קיין איסור פון חתונה האבן מיט צוויי שוועסטערס אויב
איינער פון די צוויי שוועסטערס פון זיי איז א טריפה ,דהיינו ,און תירוצו של המהרש"א
אזא סארט פאל וואס מען קען נישט לעבן -מכח די טריפה -
די מהרש"א אין מסכת סנהדרין (יט ,ב) ענטפערט די קשיא מיט א
מער ווי צוועלף חדשים ,און די טעם פארוואס דעמאלטס מעג
שיינע חריפות'דיגע חשבון ,וזה לשונו:
מען יא חתונה האבן מיט צוויי שוועסטערס איז ,וויבאלד די תורה
ֶיה
שרייבט ,וְ ִא ָּשה ֶאל ֲאח ָֹּתּה ֹלא ִת ָּקח לִ ְצרֹר לְ גַ לֹות ֶע ְרוָּ ָּתּה ָּעלֶ ָּיה ְב ַחי ָּ מה שהקשו המפרשים כיון דיעקב קיים כל התורה ,למה נשא ב'
(ויקרא פרק יח פסוק יח) ,וואס דער פסוק איז מסביר ,אז דוקא אחיות דהוא דבר שעתידה תורה לאסור ,דיש לומר כי אי אפשר היה
תירוצו של הגה"ק בעל שבט מוסר זצ"ל 'בחייה' פון די ווייב מעג מען נישט חתונה האבן מיט א שוועסטער,
אבער אויב די ווייב לעבט שוין נישט מעג מען יא חתונה האבן
די שבט מוסר אין זיין ספר 'מדרש תלפיות' (ערך יעקב) ,האט
מיט א שוועסטער .און א 'טריפה' ווערט גערעכנט אזוי ווי מען
גענטפערט אויף דעם קשיא א שיינע תירוץ ,אויף די איסור פון
לעבט שוין נישט ,איז וועגן דעם מעג מען חתונה האבן מיט א
חתונה האבן מיט א אחות אשתו ,שרייבט די תורה קלאר ארויס
שוועסטער פון א ווייב ,אויב די ווייב איז א טריפה.
די טעם פון די איסור וְ ִא ָּשה ֶאל ֲאח ָֹּתּה ֹלא ִת ָּקח לִ ְצרֹר לְ גַ לֹות ֶע ְרוָּ ָּתּה
ֶיה (ויקרא פרק יח פסוק יח) -דהיינו די תורה שרייבט ָּעלֶ ָּיה ְב ַחי ָּ לויט דעם פרעגט די פרדס יוסף ,פארוואס מעג מען נישט אייביג
בפירוש ארויס די טעם פארוואס מען זאל נישט חתונה האבן מיט חתונה האב'ן מיט צוויי שוועסטערס ,מכח ספק ,אז אפשר איז
צוויי שוועסטערס ,ווייל אויב וועלן צוויי שוועסטערס חתונה האבן איינער א טריפה ,אין עס איז נישט דא קיין איסור (לגבי ישראל גמור
מיט איין מענטש וועלן די שוועסטערס זיך ארום שלאגן און זיי לא שייך כלל קשיא זו ,דהא אפילו הוי רק ספק אסור הדבר מכח ספיקא
וועלן זיך פיינט האבן איינער דער אנדערע .לויט דעם ,דא האט דאורייתא לחומרא ,רק כל הכוונה הוא להמשך דבריו ,בזה שלגבי בן נח ,כן
שייך הספק ,וכ"ש לגבי יעקב אבינו שהיה לפני מתן תורה ,שאז הדין ספיקא
יעקב אבינו געזעהן ווי רחל האט איבערגעגבן די סימנים פאר דאורייתא לחומרא ,יש דעות דהוה רק שמדרבנן הולכין לחומרא ,והאבות
לאה ,כדי לאה זאל קענען חתונה מיט אים ,און רחל האט אזוי הקדושים לא קיימו את דיני דרבנן ,כמבואר בשדי חמד כללים מערכת א' ,סימן
רחמנות געהאט אויף איר שוועסטער ,האט יעקב פארשטאנען אז קפו)? נאר די תירוץ אויף דעם איז אז די כלל איז דאך אז מען
דא איז נישט דא פראבלעם פון חתונה האבן מיט שתי אחיות, גייט אייביג נאך רוב ,און וויבאלד רוב מענטשען זענען דאך נישט
ווייל דא וועט זיכער נישט זיין 'לִ ְצרֹר' -אז די שוועסטערס גייען קיין טריפה ,וועגן דעם מעג מען נישט חתונה האבן מיט צוויי
זיך פיינט האבן איינער דעם אנדערען און וועגן דעם האט יעקב שוועסטערס .שרייבט די פרדס יוסף אז לויט דעם קומט אויס אז
נישט געהאט די איסור פון חתונה האבן מיט רחל אין לאה. ביי א 'בן נח' וואס די הלכה איז ביי אים אז 'אין הולכין אחר
הרוב' ,קומט צוריק די ספק אז אפשר איז איינער א טריפה ,און
די גרויסע גאון רבי דוד טעביל פון ליסא זצ"ל אין זיין ספר נפש
מען איז בכלל נישט עובר אויף די איסור פון שתי אחיות.
דוד ברענגט אויך אראפ דעם תירוץ ,און על דרך זו דרש'נט
הפלא'דיג אריין אין די פסוק די וואך וואס רחל זאגט פאר יעקב לויט דעם איז שיין פארענטעפערט ווי אזוי יעקב האט געקענט
ֹאמר ֶאל
אבינו :וַ ֵת ֶרא ָּר ֵחל כִ י ֹלא יָּלְ ָּדה לְ י ֲַעקֹב וַ ְת ַקנֵ א ָּר ֵחל ַב ֲאח ָֹּתּה וַ ת ֶ חתונה האבן מיט צוויי שוועסטערס ,וויבאלד יעקב אבינו אפילו
י ֲַעקֹב ָּה ָּבה לִ י ָּבנִ ים וְ ִאם ַאיִן ֵמ ָּתה ָּאנֹכִ י( :בראשית ל ,א) ,וזה לשונו: ער האט מקיים געוועהן כל התורה כולה עד שלא ניתנה ,אבער
לכאורה יפלא על רחל אמנו למה דברה כדברכים האלו לומר ,ואם די כלל פון הולכין אחר הרוב ,איז נאר געגעבן געווארן פאר די
אין מתה אנכי ,וכיון שכתבה תורתנו הק' אלו הדברים ודאי הם דברי אידן נאך מתן תורה ,אבער יעקב וואס האט געהאט א דין בן נח
חכמה ,וצריך לדעת מהו? ויש לומר ,דאיתא בספרים הטעם שנשא אויף זיך (פירוש :שהיה לו דין בן נח ,אבל עכ"ז קיום את כל התורה עד שלא
יעקב שתי אחיות ,משום דמה שהתורה אסרה ב' אחיות כתבה בזה ניתנה ,דהיינו התרי"ג מצות ,אבל לגבי הדין 'הולך אחר הרוב' שאינו כלול
הלשון ,ואשה אל אחותה לא תקח לצרור ,הרי גילתה הטעם משום בתרי"ג מצות היה עליו דין בן נח ,שאין הולכין אחר הרוב .כן נלענ"ד לפרש
שנעשו צרות זו לזו וגורם קנאה ופירוד בין אחיות רעים אהובים, דברי הפרדס יוסף) האט געהאלטן אז אין הולכין אחר הרוב ,אן אויב
ויעקב אבינו ידע צדקת האמהות שלא תקנא אשה באחותה ,לכך אזוי האט ער געמעגט חתונה האבן מיט צוויי שוועסטער מכח
היה מותר בב' אחיות .וזו טענת רחל ,הבה לי בנים ואז לא יהיה קנאה ספק אז איינער איז א טריפה.
בינוני ,ואם אין אז יהיה קנאה בינוני ,מוכרח כי תמות רחל שלא
ישאר יעקב באיסור ב' אחיות ,ולאה נשא בהיתר ורחל היתה באיסור
-פירוש :רחל האט געזאגט פאר יעקב ,אז די גאנצע היתר תירוצו של האגרות משה
פארוואס ער מעג יעצט וואוינען מיט צוויי שוועסטערס איז די גרויסע גאון און פוסק הדור רבי משה פיינשטיין (שו"ת אגרות
וויבאלד ,עס איז ביי אים קלאר אז ביי רחל און לאה איז נישט
משה ,אה"ע חלק ד' סימן ט) ,ענטפערט אויף דער קשיא ,אז די איסור
שייך די כלל פון 'לצרור' ,ווייל זיי גייען זיך נישט מקנא זיין ,זאגט צו חתונה האבן מיט צוויי שוועסטערס איז נאר אויף אזא סארט
אבער רחל ,אז יעצט וואס לאה האט זוכה געוועהן צו קינדער און
אישות פון א ישראל וואס ארבעט מיט תפיסת קידושין -דעס
זי -רחל -נישט ,אויב אזוי גייט רחל יעצט מקנא זיין לאה ,און
מיינט אז ווען די תורה האט געשריבן די איסור אז מען טאר נישט
עס גייט צוריק קומען די טעם פון 'לצרור' ,און יעקב גייט נישט חתונה האבן מיט ב' אחיות ,האט די תורה גע'אסר'ט אז מען טאר
מעגן וואוינען מיט ביידע שוועסטערס ,און וויבאלד לאה האט
נישט חתונה האבן מיט א 'אישות ישראל' מיט צוויי שוועסטערס.
חתונה געהאט קודם ,איז רחל דער וואס איז גורם די איסור פון
אבער אזא סארט אישות פון א בן נח ,אויף דעם איז נישט דא
שתי אחיות ,און 'מתה אנכי' ,זי גייט יעצט דארפן שטארבן כדי קיין איסור פון שתי אחיות .און יעקב אבינו אפילו ער האט מקיים
יעקב זאל נישט עובר זיין אויף די איסור פון שתי אחיות( .די נפש
געוועהן די גאנצע תורה האט ער אבער נישט געהאט די 'אישות
דוד פוהרט דארטן אויס :והגם שאפשר לפוטרה בגט ,מכל מקום נתיראה מן
העונש בידי שמים .אבער ,בעצם קען מען זאגן אז די טעם פארוואס יעקב האט
של ישראל' און 'תפיסת קידושין' וואס דעס האט מען באקומען
נישט געקענט גט'ן רחל איז אזוי ווי די מהרש"א האט שוין אויבן געשריבן ,ווייל נאר נאך מתן תורה ,וועגן דעם האט ער געמעגט חתונה האב'ן
דעמאלטס גייט לאה זיין 'אחות גרושתו' .ודו"ק). מיט צוויי שוועסטערס.
להערות והארות או לקבלת הגליון אפשר לפנות להמיילmgudim1044@gmail.com :
