קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel
הטקסט של גיליון זה
בס”ד /שנה ז' /פרשת ויצא /נומער 335
א בת
שיינערס שול-טענט גייט
אריין אין היסטאריע
טיש ביים
גרשון קרעמער
עס כאפט זיי א שרעק
אהרן קליטניק
ראש ישיבה
פלעי גרופ דורך תפילה
גוט שבת אויף
בעדפארד | כאפ נישט אלחנן זויבערמאן
קיין הייסע לאקשן | איך קום פון א ברסלב'ע
שיט"א
שבת קען מען אלעס שטוב
עסן | געלט ,געלט, בריוו פון ראש ישיבה שליט"א
געלט | א AIתורה | וואוינען אין בויבעריק
שכינתא בגלותא | דער
משה ארי' שניצלער
שטן האט א גוטע
שמעק .גוט שבת
ברסלב'ע ברודער
שמועס גרייכט נומער
200
ערשטע שמחת החתונה
פון א תושב לעיק פראנט
פלארידע ,אין בית המדרש
היכל הקודש וויליאמסבורג
בס"ד לעבנסגעשיכטע 17 מעשה פון תפילה 03
פרשת שבת טיש 18 עירנו 04
ויצא
תשפ"ז פשרה'לאז 22 היכל הקודש נייעס 06
מעשה פון א צדיק 24 אידישע נייעס 10
נומער
334 געדאנקען 26 בריוו פון ר"י שליט"א 12
שנה ז'
געשעענישן 28 פנינים 14
303
נומער335
תרומה / /נומער בס”ד /שנה ו'ז' //פרשת
פרשת ויצא
8 נדבה'לעך
אברהם הערש
וועבערמאן
א קידוש השם
אין מאנסי
גרשון קרעמער
'הייליג'ער שבת
היכל הלכה
נאר נישט שמד
אהרן קליטניק
גוט שבת אויף
בעדפארד | כאפ נישט
קיין הייסע לאקשן |
א בת
טיש ביים
ראש ישיבה
שיינערס שול-טענט גייט
אריין אין היסטאריע
גרשון קרעמער
עס כאפט זיי א שרעק
אהרן קליטניק
פלעי גרופ דורך תפילה
אלחנן זויבערמאן
איך קום פון א ברסלב'ע
שיט"א
שבת קען מען אלעס שטוב
עסן | געלט ,געלט, בריוו פון ראש ישיבה שליט"א
געלט | א AIתורה | וואוינען אין בויבעריק
שכינתא בגלותא | דער
משה ארי' שניצלער
שטן האט א גוטע
שמעק .גוט שבת
ברסלב'ע ברודער
שמועס גרייכט נומער
200
ערשטע שמחת החתונה אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די אנדערע חדשים
פון א תושב לעיק פראנט
פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט פון מו"ה מיכל ראזענפעלד
הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים .שמחה עד אין קצבה
פלארידע ,אין בית המדרש
היכל הקודש וויליאמסבורג
בס”ד
תרומה
פרשת ויצא
10
אויסגאבע 41 #
18
פארגעסן צו דאנקען דעם אייבערשטן
הער א מעשה רחל'ע ווארט נאך
מיין שכן אין
ג .פעקעטע
רעסעפי קימפעטארן היים
Cream of cauliflower soup ס'שמעקט פון גן עדן
פעקעטע ג.
ש .ל .פליישמאן
covered
פארן יאר
ש .ל .פליישמאן
ערווארטונגען
ברענגט
אנטוישונגען
ש .טראכטער
א חתונה מיט
זיץ ליידיגע
טרערן אגעזאלצענע
אויפן פליגער ש .טראכטער
הער א מעשה
קינדער
היים
פרשת
ויצא
תשפ”ז
14
'?
באקומען א זיין די קאטשקעסגעוואונען
יארצייט פון די וואך צווישן - א פאסיגע
גוטע א מיליאן באהאפטן שידוך דורך
רעדאקטאר :אברהם הערש וועבערמאן ,רעדאקציע :אברהם יצחק אייזנער ,אברהם משה הכהן טיטשער דאלאר בזיונות
עבדו את ה' ב'שמחה'לע משפחת וואוילטשיג
שטראססער ,אהרן קליטניק ,מ .מאנן ,גרשון קרעמער ,יואל וועבערמאן ,יואל שניצלער ,יודא לייב ווייס, מיט תפילה
היימיש
משפחת גליק מילתא דבדיחותא
ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט
יארצייט
ישראל דוד העסקעל ,משה ארי' שניטצלער ,משה ראזענבערג ,ישראל קרויס.
845.379.1161
136-Huschke Rd
שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט.
Hurleyville NY 12747
כל הזכיות שמורות .עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן
Editor@bletelmagazine.com
צו באקומען אויף פאסט:
718.387.2691
subscribe@bletelmagazine.com
אויף אימעיל:
Chizikyomi@rabbiroth.org
Bletelmagazine.com
Breslevcenter.com
Gilyoines.com
ארץ ישראל053.315.6938 :
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 2
קרית ברסלב אשר ראנד צפת אלחנן זויבערמאן
שכח הייליגער באשעפער פאר אזא שיינע מעשה פון עס איז אריבער אויף אונז א לאנגע יאר מיט אסאך
תפילה! חסדים און גוטע זאכן וואס דער אייבערשטער האט אונז
געשאנקן ,פון די אנדערע זייט איז עס געווען א יאר פול
שוין צוויי יאר בעט איך דעם אייבערשטן אז איך זאל מיט איבערגייאכטס איינס נאכן צווייטן .און פונקט ווען איך
קענען באקומען פוד סטעמפס פון דער שטאט ,וואס האב שוין געמיינט אז מ'האט שוין אלעס דורכגעמאכט ,איז
העלפט ארויס איינקויפן עסן אין שטוב פאר די ווייב און פלוצלינג צוגעקומען נאך א פראבלעם.
קינדער.
ביי אונז אינדערהיים ארבעטן ביידע עלטערן נישט,
נאך אסאך ,אסאך תפילות האט דער אייבערשטער און צוליב דעם קענען מיר נישט באקומען קיין שום הנחה
געהאלפן ,און איך בין געווארן אפראווד צו באקומען פוד אויפן פרייז פונעם פלעי־גרופ .איך האב זיך געקראצט דעם
סטעמפס. קאפ ,ביז איך האב זיך דערוואוסט אז עס איז יא דא א וועג
ארויס ,נאר מען דארף זיי גוט נאכלויפן.
שכח הייליגער באשעפער!
אזוי האב איך טאקע געטון .איך האב אריינגעגעבן א
בקשה און איך האב געווארט .ביז עס איז אנגעקומען די
תשובה" :ניין" .איך קען נישט באקומען קיין הנחה .דאס
ניו יארק א מלמד מומחה מיינט ,אז יעדן חודש וועט עס מיר קאסטן 3,700שקל,
אנשטאט בלויז .1,100
איך בין געבליבן שטיין .ווי אזוי קען א מענטש דאס
איך האב געוואלט אנהייבן א נייעם אופן פון לערנען מיט צאלן?
די קינדער אין חדר ,און איך האב זייער שטארק געבעטן אבער איך האב געוואוסט וואס מען טוט אין אזא מצב:
דעם אייבערשטן אז עס זאל ארבעטן. מען דאווענט צום באשעפער ,מען בעט דעם אייבערשטן
נאך איידער איך בין אריינגעגאנגען אין קלאס ,בין און ער וועט זיכער אונז העלפן.
איך געשטאנען ביי דער טיר ביי דער מזוזה און געזאגט: נאך אפאר טעג איז געקומען אן ענטפער פון זיי אז יא,
"באשעפער ,איך זאג צו א מעשה פון תפילה". איך קען באקומען די הנחה ,אויך אויף שנת תשפ"ו!!! ממש
צום סוף האט עס ברוך השם זייער גוט געארבעט ,און די א נס גדול.
קינדער האבן זייער פלייסיג געלערנט. און דאס איז נישט געקומען דורך נאכלויפן און נישט
שכח אייבערשטער! דורך קיין פראטעקציע ,נאר בלויז מיט תפילות.
3 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
עירנו
בית החיים הנהלה מיטינג
כאטש די ארבעט אוועקצושטעלן א בית החיים אינעם פארגאנגענעם דינסטאג פרשת תולדות איז
שטעטל שלעפט זיך שוין א לאנגע צייט ,שלאפט אבער פארגעקומען א הנהלה מיטינג אינאיינעם מיטן ראש
נישט די הנהלה און מען ארבעט אומאויפהערליך אויף ישיבה שליט"א .צווישן די זאכן איז מען איבערגעגאנגען די
פארשידענע אפציעס וואו מען זאל קענען עפענען דעם פארשידענע אפציעס וואס מען קען טון אז די שטאט זאל
בית החיים. נישט פארמאכן די גרויסע שול אויף האשקי.
איינע פון די אפציעס איז געווען א לאט וואס די קהילה
פארמאגט אינעם ווילידזש ,און חבר הנהלה מו"ה העניך לויט ווי עס האלט יעצט ,איז פארגעקומען א זיצונג
אינדיג הי"ו האט געארבעט אראפצוברענגען דעם מומחה צווישן דעם אינספעקטאר און די חברי הנהלה ,וואו ער
לעניני בתי חיים ,הרב חיים שלמה ווינשטאק שליט"א, האט קלארגעשטעלט אז ער וועט בשום אופן נישט
וועלכער איז שוין עטליכע מאל אראפגעקומען באטראכטן געבן קיין "סערטיפיקעט אף אקיופענסי" ( .)C of Oער
פארשידענע שטחים וואס קענען מעגליך זיין געאייגנט פארלאנגט אז מען זאל גיין צום "פלענינג באורד" ,וואס
דערפאר. דאס איז א פארשלעפטע פראצעדור.
דעם זונטאג פרשת ויצא איז ער נאכאמאל עס בלייבט איבער אז אנשי שלומינו זאלן מתפלל
אראפגעקומען ,און נאכן איבערקוקן דעם שטח האט זיין אז מען זאל קענען ווייטער לערנען און דאווענען
ער געזאגט אז הגם מען קען עס טעכניש מאכן ארבעטן, אומגעשטערט אינעם שיינעם גרויסן בית המדרש.
וועט עס אבער קאסטן פיל געלט און עס איז נישט קיין
"לכתחילה". אויך איז מען איבערגעגאנגען די פלענער פארן חתונה
זאל אין שטעטל .מען האט ארויפגעברענגט פארשידענע
פארשטייט זיך אז די אפציע איז תיכף אראפ פון טיש, אפציעס וויאזוי אויסצושטעלן דעם בנין התלמוד תורה
און מען איז צוריקגעגאנגען ארבעטן אויף די אנדערע אויף טשעסנאט סטריט ,כדי עס זאל זיין אויפן מערסטן
מעגליכקייטן וואס ליגן יעצט אויפן טיש. באקוועמען אופן סיי פאר די מענער און סיי פאר די פרויען.
מען האט באשלאסן אז מען וועט קודם מאכן א
פונקטליכע פלאן וויפיל יעדע אפציע וועט קאסטן ,און
דערנאך וועט מען באשטעטיגן וועלכן וועג צו נעמען.
נייעס'לעך
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 4
מודעות און
קרישקעלעך
פון די הנהלה
חברי הנ הל ה
פרשת נח
ו' חשון
שוין דא צו
טויזענט ווערטער
מנחה
באקומען אין
מעריב הדלקת הנרות 05:57 ..
לך לך מוצאי שבת 07:26 ......
07:03
פאמיליע
ריזיגע קאלעקציע פון נייע שיך ,ביי די באזאר.
סייז!
זמנים לשבת קודש
טשיקן קאטלעט
גראונד טשיקן
דעריבער ווילן מיר בעטן אז מען זאל גלייך לאזן וויסן
פאר די מוסדות.
טשיילד קעיר
כאטש וואס אסאך אנשי שלומינו האבן נאכנישט
דעליווערי איז מאנטאג ארדערס ביז 2:00וועלן
FREE DELIVERY
דעליווערן דעםמיר זיי
צוליב וואס ערהאלטן קיין ענטפער פון טשיילד קעיר
דינסטאג מיטוואך און
צו באשטעלן ביטע רופט:
שויןטאג.
זעלבן
ארבעט ,הערט מען זענען זייער צוריקגעבליבן מיט די
דאנערשטאג.
845.861.1003
אבער ב"ה פון פילע אנשי שלומינו וואס זענען שוין יא
ארדערס נאך 2:00וועלן ווערן דעליווערד דעם
קומענדיגן טאג צווישן 2:00און .5:30פרייטאג געווארן אפראווד ב"ה.
און זונטאג איז נישט דא קיין דעליווערי.
מיר ווילן לאזן וויסן דעם עולם ,אז ווען מען באקומט א
Bottoms,
Drumsticks,השם
Cutlets,אם ירצה Family Pack
גייען זיך Cutlets,וואס
ד ר תאון פאר די משפחות הו
גלייך
השחיטה מ
ית
בריוו אז מען איז געווארן אפראווד ,איז זייער וויכטיג
Thin Cutlets, Dark Cutlets, Ground, Family Pack דאס
ב
דערוועגן. אריינצורופן אין די מוסדות און לאזן וויסן
Ground, Dark Ground, Nuggets, Fingers, Dark Stew, בקרוב אריינציען.
Wings, Bones, Gizzards, Liver, Salami, Franks
צו נעמען א חלק אין די הוצאות – וואס ווי באקאנט
קרית ברסלב
דארף מוסדות די איז ווייל די וועג וויאזוי עס ארבעט איז אז
אריינגעבן א פארלאנג אז דאס קינד לערנט ביי אונזער
KIRYAS BRESLEV POULTRY LIBERTY NY
איז בויען אן עירוב מסוגל פאר קינדער און האט נאך טשיילד קעיר.
נייעס'לעך
5 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
היכל הקודש נייעס
ביי געוויסע מעמדים וכדומה ,ווי אויך בחורי הישיבה וואס
פארציילן איבער די וואך אין ישיבה.
יעצט פייערט מען פיר יאר זינט מ'האט אנגעהויבן די
שמועסן ,און מ'האט שוין בסייעתא דשמיא דערגרייכט די צוויי
הונדערטסטע שמועס בלי עין הרע .דאס זענען צוויי הונדערט
רייכע שמועסן ,געפאקט מיט תוכן און גוטע אינפארמאציע ,וואס
אנשי שלומינו האבן שטארק הנאה דערפון יעדע איינציגע וואך.
במשך די אלע יארן זינט מ'האט אנגעהויבן מיט די שמועסן,
זענען שוין פילע אנשי שלומינו ארויפגעקומען אויפ'ן ליין
איבערצוגעבן אינטערעסאנטע נייעסלעך און קרישקעלעך.
אזוי אויך האט מען דורכאויס די יארן ארויפגעברענגט פילע
בחורי הישיבה (וואס זענען שוין היינט אינגעלייט) וואס האבן שיין
אראפגעמאלן וואס עס טוט זיך אפ אינערהאלב די ישיבה במשך
די וואך ,וואס עס קומט אלץ פאר דארט ,שיחות וואס דער ראש ברסלב'ע ברודער שמועס
ישיבה געבט איבער פאר די בחורים ,און אזוי ווייטער.
גרייכט ב"ה נומער
א שטיק צייט צוריק פלעגט מען ארויפברענגען אונזער חשוב'ן
חבר הנהלה מו"ה מנחם שטיינבערג הי"ו ,וואס פלעגט איבערגעבן
די נייעס פונעם קהילה.
200
שפעטער האט ער אליין געעפנט א באזונדערע קנעפל אויף
'קול ברסלב' ,וואו ער געבט איבער די נייעס יעדע וואך מיט א
געוואלדיגע געשמאק ,אינאיינעם מיט זיין שותף לדבר מצוה מו"ה ווי עס איז באקאנט פאר אלע אנשי שלומינו ,ווערט יעדן
שמעון עוזר גרינפעלד הי"ו. איינציגן וואך ארויפגעשטעלט אויפ'ן האטליין 'קול ברסלב' א
אזוי אויך פלעגט אונזער חבר מו"ה יקותיאל פעלדמאן הי"ו הערליכע שמועס מיט די באקאנטע 'ברסלב'ע ברידער' ,מו"ה יואל
איבערגעבן די וועלטליכע נייעס אויף דעם דאזיגן קנעפל ,וואס וועבערמאן הי"ו אינאיינעם מיט זיין ברודער מו"ה אברהם הערש
דאס האט זיך אויך שפעטער אפגעטיילט צו א באזונדערע וועבערמאן הי"ו.
שמועס ,וואו ער פארציילט די נייעס צוזאמען מיט מו"ה יואל דורכאויס די שמועסן גייט מען אדורך די נייעס פון אינערהאלב
טייטלבוים הי"ו. די קהילה ,נייעס ארום די וועלט ,און נאך פילע אינטערעסאנטע
אנשי שלומינו זענען באמת דאנקבאר פאר די צוויי חשוב'ע ענינים.
ברודער וואס טוען אזא געוואלדיגע ארבעט מדי שבוע בשבוע. אפטמאל ברענגט מען ארויף פארשידענע אינגעלייט וואס
ווי אסאך זענען מעיד ,האט דאס שוין גאר אסאך אויפגעטון טיילן מיט נייעס און איבערלעבענישן וואס זיי האבן מיטגעהאלטן
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 6
גרשון קרעמער
גאר גוטע נייעס קומט איצט אריין פון אומאן .די בוי-ארבעט פאר זיי; מענטשן פארציילן דאס אליין ,אז דייקא די פשוט'ע
אויפ'ן נייעם בנין פון קהילת היכל הקודש אין אומאן רוקט זיך שמועסן האבן זיי צוגעברענגט צו מיטהאלטן און וועלן באלאנגען
פאראויס מיט'ן פולן שוואונג; ווי מ'זעט אויפ'ן בילד וואס איז אינעם קהילה ,און אזוי ווייטער.
אנגעקומען ,האלט מען שוין ביי גיסן די טרעפ.
די ארבעט האט זיך אנגעהויבן בערך א יאר צוריק ,און מיט א געוויסע האבן אפילו געזאגט אז אנפאנג איז זיי געווען שווער
שטיק צייט צוריק האבן מיר באריכטעט אן אפדעיט אז מ'גרייט צו הערן די דרשות פונעם ראש ישיבה שליט"א צוליב די התנגדות
שוין אן די פרעימס פאר די קומענדיגע שטאקן .שפעטער האט און אלעס ארום ,און זיי האבן נאר געקענט הערן די דאזיגע
מען מיטגעהאלטן ווי מ'גיסט שוין דעם פלאר פונעם פערטן שמועסן .אבער די שמועסן האבן זיי מיט די צייט געברענגט ,אז
שטאק ,און אזוי ,שטאפל נאך שטאפל ,ווערט דער בנין ב"ה א זיי זאלן אויך קענען אנהייבן צו הערן די דרשות פון דער ראש
מציאות פאר די אויגן. ישיבה שליט"א.
היינט קענען מיר שוין מעלדן נאך א שריט פאראויס .לויט יעצט אז מ'האלט ביי אזא צייט ,איז פשוט דער ריכטיגער זמן
די לעצטע ידיעות פון די אחראים אויפ'ן פלאץ ,האט מען ברוך צו דאנקען דעם אייבערשטן אז מ'איז אנגעקומען ביז אהער ,און
השם שוין געגאסן דעם פלאר פונעם פערטן שטאק ,אזוי אז אלע מ'בעט ווייטער פונעם אייבערשטן אז מ'זאל קענען גיין ווייטער
שטאקן פונעם בנין זענען שוין געגאסן; עס בלייבט איצט נאר און ווייטער ,צו ברענגען גוטע ,רייכע און תוכן'דיגע שמועסן פאר
איבער צו גיסן דעם דאך. אנשי שלומינו.
יעצט האלט מען ביי די ארבעט פון די טרעפ ,און חוץ מזה בלייבן ביי די געלעגנהייט איז א פאסיגע צייט צו לאזן וויסן פאר'ן
נאר איבער די ווענט .די ארבעט ביי די טרעפ גייט גאנץ פאמעליך, עולם ,אז מ'קען שטענדיג אריינשיקן הערות און הגהות וויאזוי
שטאפל נאך שטאפל ,ווייל דאס פאדערט אסאך צייט און געדולד: מ'קען פארבעסערן די שמועסן מיט פרישע און גוטע געדאנקען,
מען דארף מעסטן און אויסשטעלן אלעס פונקטליך ווי עס דארף כדי מהנה צו זיין אלע חשוב'ע אנשי שלומינו דורך אריינרופן דעם
צו זיין ,און דערנאך ווערט אלעס איבערגעקוקט זיכער צו מאכן ברסלב'ע ברודער נומער .845-379-1161
אז אלעס איז ריכטיג און עס זאל זיין ,מיט'ן אייבערשטנס הילף,
גוט און שטארק .פאריגע וואך האט מען ב"ה געגאסן די טרעפ
פונעם ערשטן שטאק ביזן צווייטן. שיחות אנשי שלומינו
נאך א פרישע גוטע בשורה פון אומאן :די ציגל זענען שוין ב"ה
אנגעקומען אויפ'ן שטח ,אזוי אז מען קען שוין מיט'ן אייבערשטנ'ס
הילף גיין ווייטער מיט'ן אויפבויען די דרויסענדיגע ווענט .יעדע אפדעיט פון
ציגל וואס ווערט געלייגט רוקט אונז נענטער צום גרויסן מאמענט אומאן:
ווען אידן וועלן קענען איינשטיין אינעם נייעם בנין בצל הקודש
פונעם הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה.
אלע שטאקן
לויטן יעצטיגן פלאן דארף דער בנין בעז"ה זיין אינגאנצן
געגאסן,
פארטיג ביזן סוף פון שנת תשפ"ז ,און מען האפט בסייעתא דשמיא די ציגל
שוין צו קענען באנייען דעם ערשטן חלק פונעם נייעם בנין אויף אנגעקומען.
ראש השנה תשפ"ח הבעל"ט.
7 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
היכל הקודש נייעס
דער הויכפונקט פונעם טאג איז געווען ביים סדר הלימוד ,ווען
יעדער האט זיך אוועקגעזעצט לערנען אינאיינעם שלחן ערוך
אורח חיים סימן רמ"ג ,הלכות שכירות וקבלנות .דער חשובער דיין
שליט"א ,דער ראש הכולל ,האט איינגעלייטעט דעם סדר מיט'ן
אראפלייגן די יסודות פון די הלכות ,מיט אקטועלע שאלות וואס
זענען נוגע פאר בעלי בתים און ארבייטס אינגעלייט ,און דערנאך
האבן די תומכים דורכגעלערנט דעם סימן אינאיינעם מיט די כולל
אינגעלייט.
דער ראש ישיבה שליט"א איז ארומגעגאנגען צווישן די
חברותות ,געפרעגט שאלות און אריינגעקאכט מיט א פייער
במלחמתה של תורה ,אויסגעאקערט אלע הלכות ביז'ן לעצטן
דעטאל ,פאר אומגעפער צוויי שעה ,און דערנאך האט דער דיין
שליט"א פארענדיגט מיט א שיעור כללי אויף די ענינים מיט הלכה
למעשה ,מען האט אויסגעשמועסט פארשידענע שאלות לעובדא היסטארישער
ולמעשה.
"יום שכולו תורה"
צווישן אנדערע האט מען גערעדט אויב מען האט גענומען א
פעינטער פאר א ליידיגע הויז צי מען דארף אים אוועקשיקן פאר לטובת כולל היכל הקודש
שבת ,אויב מען מעג פארדינגען א הויז פאר א גוי'אישע געשעפט
וואס וועט זיין אפן אום שבת קודש ,אויב איינער טרעפט זיך אין
זיין קאר אינמיטן א הייוועי אום ערב שבת ביים זמן און ער קען
נישט צוגיין צופוס צו א שטאט וואס טוט מען? און נאך אסאך
היסטארישער "יום שכולו תורה" ,לטובת כולל היכל הקודש
שאלות וואס זענען נוגע פאר אסאך אידן מדי שבת בשבתו.
דעם זונטאג ויצא איז פארגעקומען גאר אן היסטארישער טאג ,א
"יום שכולו תורה" ,ווען די אלעמען באקאנטע כולל היכל הקודש פון
די חשובע תומכים האבן געשפירט אויף די אייגענע הויט קרית ברסלב ליבערטי ,האט זיך אריבערגעצויגן פאר א טאג אינעם
וואס עס מיינט צו זיין א כולל אינגערמאן ,געזען פונדערנאנט פראכפולן ארמון האטעל ,אינאיינעם מיט די חשובע תומכי הכולל,
ווי די כולל אינגעלייט זענען אויסגעקאכט און באהאווענט בהשתתפות דעם ראש ישיבה שליט"א ,מיט'ן ציל ארויסצואווייזן
אין שלחן ערוך הלכה למעשה ,ווי זיי נוצן אויס די צייט צו הכרת הטוב פאר די חשובע תומכים פונעם הייליגן כולל.
שטייגן אין תורה והלכה ,ביז'ן קענען פסק'ענען שאלות.
דער טאג האט זיך אנגעהויבן אינדערפרי מיט א שיעור פונעם
דערנאך איז געווען א געשמאקע פאנעל פון דריי חשובע ראש ישיבה שליט"א וואס האט פארגעלערנט א בלאט גמרא.
כולל אינגעלייט ,הר"ר יעקב לעזער שליט"א ,הר"ר יחזקאל
דערנאך האט מען זיך געשטעלט דאווענען שחרית,
שארף שליט"א ,און הר"ר יודל פעלדמאן שליט"א ,דער פאנעל
און דאן איז סערווירט געווארן א רייכע פרישטאג ,מיט
האט אנגעפירט מו"ה אליעזר זוסיא ווערטהיימער הי"ו וואס
שיינע געשמאקע שמועסן מיט'ן ראש ישיבה שליט"א.
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 8
גרשון קרעמער
טאקע האבן פלאץ אויפ'ן דארט און האט אויסגעפרעגט די אינגעלייט פארשידענע אינטערעסאנטע
געבן צו אונטערגענומען זיך תומכים אסאך שאלות ,וואס עס געבט זיי די חיזוק צו בלייבן לערנען אין כולל,
גרעסערע סכומים פאר'ן כולל במשך דעם יאר. פארוואס זיי גייען נישט ארויס זוכן מער פרנסה ,ווי אזוי זיי
פארנאכטס נאך מעריב איז געווען צוגעשטעלט אן עלעגאנטע גייען אן אין לעבן מיט א גרויסע משפחה קע"ה זייענדיג א כולל
רייכע מאלצייט וואס דער ראש ישיבה שליט"א האט געגעסן אינגערמאן וואס ווערט באצאלט מיט צמצום.
אינאיינעם מיט די חשובע תומכים ,די אנוועזנדע האבן געפרעגט
אסאך איבער די ביאגראפיע פונעם ראש ישיבה שליט"א. אויך האט מען גערעדט ווי אזוי ארבעט די "סדר דרך הלימוד"
ביי א כולל אינגערמאן וואס לערנט און הארעוועט א גאנצן טאג
דער ראש ישיבה שליט"א האט דערציילט פילע און פארשטייט גוט דאס לערנען.
אינטערסאנטע דעטאלן פון זיין לעבנסגעשיכטע ,זיין התקרבות
צום רבי'ן פון אנהויב ,און נאך פילע מערקווירדיגע שמועסן. דער עולם האט זייער הנאה געהאט פון דעם
אינטערעסאנטן פאנעל און פון די טרעפליכע שאלות ותשובות.
עס איז נישט מעגליך
געפילן די אראפצושרייבן נאכ'ן דאווענען מנחה האט זיך
פון די באטייליגטע אין דעם פארמירט א שיינע שמועס פונעם
היסטארישן "יום שכולו תורה"; ראש ישיבה שליט"א מיט די
ווי מיר האבן גערעדט מיט תומכים ,דער ראש ישיבה שליט"א
עטליכע ,זאגן אלע פה אחד אז האט שטארק ארויסגעברענגט די
אזוינס איז נאכנישט געווען אין גרויסקייט פון געבן געלט פאר'ן
די היסטאריע פון היכל הקודש, כולל ,דאס איז די גרעסטע צדקה,
די פילע שיינע פראגראמען ,די א מענטש טראכט אז ער איז
אומצאליגע שמועסן און ידיעות דאך אויך געווען אין כולל פאר
וואס דער ראש ישיבה שליט"א א יאר צוויי נאך די חתונה ,און
האט גערעדט מיט'ן עולם ער מיינט אז מען רעדט פון דעם
במשך דעם גאנצן טאג ,זאכן זעלבן סארט ,אבער די אינגעלייט
וואס זענען נאך קיינמאל נישט פון דעם כולל זענען גאר עפעס
אויסגעשמועסט געווארן ,און אנדערש.
בכלל די גאנצע געשמאקע גייסט
דער ראש ישיבה שליט"א האט
וואס האט דארט געהערשט,
דערציילט אז מיר האבן נישט קיין
איז נישט שייך צו באשרייבן.
אנונג וואס די כולל אינגעלייט
טוען ,ווי זיי דינען דעם אייבערשטן מיט מסירות נפש ,זייער
דאס וועט זיכער זיין א שטארקע חיזוק פאר אלע אנשי גאנצע לעבן איז נאר תורה ,תפלה ,און עבודת ה' ,און וואויל איז
שלומינו ,זיך אנצושטרענגען מער פון יעצט און ווייטער צו שטיצן דעם וואס האט די זכי' צו פארשטיין צו דעם און דאס שטיצן ,האבן
די חשובע כולל אינגעלייט ,ארויסהעלפן צו קענען זיי צאלן אין א חלק אין דעם ,דאס ברענגט אלע סארט גוטע השפעות פאר'ן
צייט ,אז די הייליגע כולל זאל קענען ווייטער ממשיך זיין ביתר מענטש.
שאת וביתר עז.
9 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
אידישע נייעס
ווינקל פאר תורה ותפילה.
דאס הויז אויף 18פארשעי ראוד האט געהערט צום באקאנטן
עסקן ובעל צדקה מו"ה אליעזר שיינער הי"ו ,וועלכער האט
ערלויבט דאס צו ניצן פאר א מנין אום שבת פאר די שכנים אין
די געגנט .ווען זיין פלומעניק הרב נחום שיינער שליט"א האט
געוואלט דארט עפענען א נאכט כולל ,האט עס ר' אליעזר אים
גערן איבערגעגעבן פאר דעם צוועק.
דאס האט זיך שפעטער אנטוויקלט צו א טעגליכע וואכנדיגע
מעריב מנין דורך די כולל אינגעלייט ,וועלכע פלעגן דאווענען
נאכ'ן ענדיגן לערנען.
מיט דער צייט איז צוגעקומען א כולל בוקר און דערמיט אויך א
שחרית מנין .הרב נחום שיינער דערציילט ,אז אין די ערשטע יארן
האט מען אפילו געדארפט דינגען מענטשן פאר געלט כדי משלים
צו זיין צו מנין. איקאנישער וועלט
מיט די יארן איז דער עולם בלי עין הרע געוואקסן ,עס איז בארימטע "שיינער'ס שול"
געווארן מנינים פון שחרית ,מנחה און מעריב ,מער און מער
מענטשן זענען געקומען דארט דאווענען .און כדי צו קענען ציט זיך אריין אין א בנין
אקאמאדירן דעם גרויסן ציבור האט ר' אליעזר צוגעקויפט די
דערנעבנדיגע פראפערטיס און דארט אויפגעשטעלט פיר ריזיגע
געצעלטן ,וואס ער האט א נאמען געגעבן "אהל א' ,ב' ,ג' און ד'",
וואו עס קומען פאר מנינים כסדר .דאס איז בשעת די צוויי בנינים,
18און 20פארשעי ,דינען אלס היכלי התורה צום לערנען און פאר
דער באקאנטער בית המדרש "אור החיים" אויף פארשעי ראוד
א מקוה.
אין מאנסי ,וואס איז ביי יעדן באקאנט אלס "שיינער'ס שול" ,גרייט
ער האט גוט אויסגעשטאט די געצעלטן מיט הייצונג ,לעקטער זיך איבערצולאזן די בארימטע "טענטס" און זיך אריבערציען
און עירקאנדישאן ,און מיט די צייט זענען די געצעלטן געווארן בשעה טובה ומצלחת צום נייעם בנין.
דער סימבאל פון "שיינער'ס שול".
דער טאג איז שוין באשטימט געווארן :קומענדיגן זונטאג
די מנינים אין די שטיבלעך גייען אן כמעט ארום דעם זייגער. פרשת ויגש הבעל"ט ,א טאג נאך זאת חנוכה ,וועט מען זיך בעז"ה
שחרית הייבט זיך אן ותיקין ,און פון דאן לויפט א פרישער מנין אריבערציען צום נייעם לאקאל.
יעדע פופצן מינוט .עס ווערט געשאצט אז עס שטעלן זיך
דער בית המדרש אור החיים אין מאנסי" ,שיינער'ס" ,איז
דארט ארום 125מנינים א טאג ,עס ווערן געזאגט 15שיעורי
געגרינדעט געווארן מיט איבער צען יאר צוריק אלס א קליינער
תורה טעגליך ,און בערך פינף טויזנט אידן דרייען זיך דורך דעם
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 10
מיט א
ברסלב'ע
בליק
גרשון קרעמער
קאמפלעקס יעדן איינציגן טאג.
די טירן זענען אפן פאר יעדן איד פון אלע קרייזן; עס זענען
דא סידורים פאר יעדן נוסח ,צו דעם איז דא צוגעשטעלט זיך צו
דערווארעמען מיט הייסע טעלער זופ ,און אזוי אויך קאווע מיט
קיכעלעך פאר יעדן וואס איז הונגעריג.
דער בעל הבית פון דעם פלאץ איז דער באקאנטער נדיב מו"ה
אליעזר שיינער ,א גרויסער בעל צדקה מיט א גאלדן הארץ וואס
זוכט אלס ארויסצוהעלפן א צווייטן איד .ער איז אויך דער וואס
שטייט אונטער די וועלט-בארימטע "אזמין" טענטס אין אומאן,
וואס ווערט פארעכנט אלס דער גרעסטער הכנסת אורחים
צענטער אין אומאן – און אפשר גאר אויף דער גאנצער וועלט.
ער האט די געוואלדיגע זכיה אז א דאנק אים קענען צענדליגער
טויזנטער אידן פארן צום רבי'ן אויף ראש השנה אן דעם וואס
זיי זאלן דארפן מיטשלעפן פעק און זעק מיט זיך ,וויסנדיג אז
ביי שיינער'ן וועט מען טרעפן צו עסן און צו טרינקען מיט א
ברייטקייט ביזן זעט.
מ'קען זאגן אז ער האט ממש איבערגעדרייט דעם גאנצן מצב
אין אומאן אין דעם הינזיכט .אמאל ,פאר זיינע צייטן ,האט מען
געדארפט מיטברענגען ממש יעדע זאך מיט זיך קיין אומאן; מען
האט געשלעפט טעפ ,פיש ,פלייש ,פעיפער-גודס און וואס נישט.
ר' אליעזר טראגט אויף זיינע פלייצעס די אומגעהויערע זכותים
פון העלפן צענדליגער טויזנטער אידן צו קענען קומען צום רבי'ן
מיט א ריכטיגע הרחבת הדעת.
יעצט וועט די אלע טענטס אריינגיין אין די היסטאריע ,ווען
מען וועט זיך אם ירצה השם אריינציען אינעם נייעם הערליכן בנין
הבית המדרש אנטקעגן איבער ,נאכן באקומען די פערמיטן פון די
שטאט עס צו קענען בויען און אנהייבן ניצן.
דאווענען לערנען און דאוווענען
11 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
ִִא ְיְך קּוּם פּוּן ַאַ ְּב�ּ ֶֶר ְְסֶלְֶבְ 'ֶעֶ � ְׁׁשטּו ּּּב
שאלה
ּוְבְָרָכָ ה,
ָׁשׁלֹום ָ
יעּוִרים
עְר ִִליֶכֶ ע ִׁשׁ ִ ַּבּאַדאְנְ ֶֶקען אֹויף ִִדי ֶֶה ְ
ֵֵראִׁשׁ ית ִוִ ויל ִִאיְך ִזִ יְך ַ
ָוָ ואס ֶוֶ ועְקְט אֹויף פּון ְׁׁש ָָלאף ִִאין ַַא ֶֶלע ִִעְנְָיָ ִנִ ים ,אּון ַַפאר ַַא ֶֶלע עֹו־
יעּוִרים ָוָ ואס ָָדא ִִאין ֶֶא ֶֶרץ ִיִ ְׂש ָָׂר ֵֵאל
ְסְִקים ִּבּ ְמ ְָָלאָכָ ה פּון ֲֲה ָָפ ַַצת ַַה ִּׁׁש� ִ
ִ
יעּוִרים ִִמיט ִִדי ַּּת ְְרגּום ָּפָּעהִּ ,בּ ְפ ְַַרט ִִדי ִׁשׁ ִ
אְר ֶֶקע ַַה ְׁׁש ָ
ָָהאט ֶֶעס ַַא ְׁׁש ַַט ְ
ִִאין לשה"ק.
ְצְֵוֵ וייְטְְנְ ס ָָהאּב ִִאיְך ֶגֶ עָוָ ואְלְט ְפ ְֶֶרעְגְ ןִִ ,איְך ָָהאּב זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען ב"ה
עֶהעְרְט ִִפילְסְֶלְבְ ֶ'ֶע ְׁׁשטּוּבֶ ,גֶ ֶ
ְּבֶּר ֶ
ת'ֶער ֶ ועְרן ִִאין ַַא ֱֱא ֶֶמ ֶ צּו ֶגֶ עָּב ְ
ּאְרן ֶוֶ ְ
יּבּוֵרי ַַרֵּבּ ינּו ,אּון ֶגֶ ֶ
עֶלעְרְְנְט רֹוב ִִסְפ ְֵֵרי ַַרֵּבּ ינּו .אּון פּון ֶוֶ וען ִִאיְך ֶֶהער ִִד ֵ
יעּוִרים ָָהאט ִזִ יְך ֶֶעֶּפּ עס צּוָׁשׁאְקְְלְט ַּבּ יי ִִמיר. ייֶע ֶֶרע ִׁשׁ ִ ַַא ֶ
עֶרע
מֹוֲה ָָרא"ׁש ָזָ אְגְט ,אּון ִִאיְך ֶֶהער ָוָ ואס ִִדי ַַא ְֶנְֶד ִִֶאיְך ֶֶהער ָוָ ואס ֲ
ַַמ ְׁׁשִּפּ ִיִעים ָזָ אְגְ ןִִ ,מיט ַַא ֶֶלע ִִמיֵנֵ י ִׁשׁ יטֹות אּון ֶוֶ ועְגְ ן; ָוָ ואס ָָהאט ֶֶדער
ֶּבֱּא ֶֶמת ֶגֶ עָוָ ואְלְט? ָוָ ואס ִִאיז ֶֶדער ֶֶהְמְֵׁשׁ ְך פּוֶנֶ עם ֶֶרִּבּ י'ן אּון ַזַ יין
ֶֶרִּבּ י ֱ
ְּלְִמיד ֶֶרִּבּ י ָנָ ָָתן?
ַּת ִ
ָׁשַׁמִיִ ם ָָאן
ְַאת ַאֹוָצר פּון ִיִ ְר ַ
ַּבּאקּוֶמען ֶֶדער ָ
ֶ ִִאיְך ִוִ ויל ֶֶלעְרְֶנֶ ען אּון
ִּבְּלְּבּוִלים.
ִ ַַקיין ִׁשׁ ינּוִיִ ים אּון
ַַא ְגְרֹויְסְ ן ְיְַיַ ֶׁשׁר ֹּכ ַַּח.
םָ-אבְׁׁ ,שַנַ ת תשע"ז
ְּבֶּע ְַזְַרת ה' ִיִ ְתְ ָּב ַַּרְך -יֹום ה' ַּּפְרְַׁשׁ ת ֵֵע ֶֶקב ,י"ח ְְמַנַ ֵֵח ָ
ֶ
ִִלְפ ְָָרט ָָק ָָטן
ְְלָכָ בֹוד …
יעּוִרים
עְרן ַַאז ִִאיר ֶזֶ עְנְ ט ִזִ יְך ְְמ ַַחֵזֵ ק ִִמיט ִִדי ִׁׁש ִ
ייֶער צּו ֶֶה ְ
ִִאיְך ְְפ ֵֵריי ִִמיְך ֵזֵ ֶ
ְׁשָׁלאף. ועְקט ַַאייְך אֹויף פּון ָ פּון ְיְ ִׁׁש ָיָבה ,אּון ַַאז ָָדאס ֶוֶ ְ
ַַא ֶֶלעס ָוָ ואס ִִאיְך ֶֶרעד אּון ִִאיְך ָזָ אגָָ ,האּב ִִאיְך זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ֶֶה ְ
עְרן
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 12
עצתו אמונה עקב תשע"ז
ּבּוִלים; ֶֶעס ּוִּבְּל ִ עֶמען ִִחיזּוק פּון ֶֶרִּבּ י'ןָָ ,אן ַַקיין ׁשּום ִׁׁשינּוִיִ ים ְ ויְלט ָנָ אר ֶנֶ ֶ ִוִ ְ מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה
ְּבֶּמֶׁשׁ ְך ֶֶצען ָיָ אר; ֲמֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה ֶ
פּון ֲ
ְּבֶּר ְְס ֶֶלבָ ,נָ אְךים'ֶער ִִאין ֶ עְלט ַַקיין ַַעּזּות ָּפִּנִ ֶ עֶפ ְ ָָהאט ֵֵקייְנְ ָָמאל ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ ֶ ייִליְגְ ן ֶֶרִּבּ יְנְ 'ס
ענּוֶמען ֶֶדעם ֵֵה ִ ֶ אְרִנִ יְׁשׁ ט ְְמ ַַח ֵֵדׁש ֶגֶ עֶוֶ ועןָ ,נָ אר ֶגֶ
ָָהאט ָגָ ְ
עְרֶנֶ ען ִִאין ְְקלֹויז ,אּון ֶֶמען ַּבּ יי ֶֶרִּבּ י ָנָ ָָתן ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַאז ֶֶער ְְפ ֶֶלעְגְ ט ָָפ ְ
אְר ֶֶל ְ ּׁשּוְט ֶ'ֶע ֶֶמעְנְ ְְטְׁשׁ ןַַ ,אז ִִמיר ְְס ָָפ ִִרים אּון ָָדאס ַַא ָָראּפ ֶגֶ ֶ
עְּבֶּרעְנְ ְגְ ט ַַפאר אּוְנְ ז ָּפ ְ
ייֶע ֶֶרע עְרן ַַא ֶ ויְלן ִנִ יְׁשׁ ט ֶֶה ְ
אֹויְפן ִִטיׁשַׁ" :שׁ אַׁ ,שׁ א! ִִמיר ִוִ ְ ְ ְְפ ֶֶלעְגְ ט ְְק ַַלאְּפּ ן ְּפַּרט
עְדן ַ אְלְגְ ן ֶֶדעם ֶֶרִּבּ י'ן ִִאין ֶיֶ ְ
אְלן ָָפ ְאְלן ֶֶלעְּבּ ן ִִמיט ֶֶדעם ,אּון ַַאז ִִמיר ָזָ ְ ָזָ ְ
עְרן ָנָ אר פּון ֶֶרִּבּ י'ן"; ֵֵאיי דּו ַַעּזּות ָּפִּנִ יםֶ ,וֶ וען ִנִ יְׁשׁ ט ֶֶרִּבּ י ויְלן ֶֶה ְ ָזָ אְגְ ןִִ ,מיר ִוִ ְ פּון אּוְנְ ֶזֶ ער ֶֶלעְּבּ ן.
עוואּוְסט פּון ֶֶרִּבּ י'ןַַ ,אזֹוי ִוִ וי ֶֶדער ֶֶרִּבּ י ָָהאט ְ ואְל ְְסטּו ִּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ ָנָ ָָתן ָוָ ְ
עְר ַַמאן, אְרף ַַדאְנְ ֶֶקען ֶֶדעם ִִאיְנְ ֶגֶ ְ "ֶמען ַַד ְ מֹוֲה ַַר"ןִִ ,ס ָיָמן שע)ֶ : ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַ(ַחֵיֵ י ֲ מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה ְְפ ֶֶלעְגְ ט ָנָ אְך ָזָ אְגְ ן פּון עֶדעס ָָמאל ֶוֶ וען ֲ ֶיֶ ֶ
עְטל ְּבֶּל ְ
עְּבִּליְּבּ ן פּון ִִמיר ַַקיין ֶ ואְלט ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ ִ ַוַ וייל ֶוֶ וען ִנִ יְׁשׁ ט ִִאיםָ ,וָ ְ מֹוֲה ָָרא"ׁש ְְפ ֶֶלעְגְ ט עְּבֶּרעְנְ ְגְ ט ֶֶדעם ַַמ ְְר ֶֶאה ָָמקֹום ,אּון ֲ ֶֶרִּבּ י'ןָָ ,האט ֶֶער צּוֶגֶ ֶ
טּוְל ְְט ִׁׁשיֶנֶ ער ֵזֵ ֶכֶ ר ַַצ ִִדיקֵׁשׁ מֹות"; ַַאזֹוי ִִאיז אֹויְך ֶגֶ עֶוֶ וען ַּבּ יי ר' ַנַ ְְח ָָמן ְ אֹויְפטּון ַַאז "ִאיְך ָזָ אג ִנִ יְׁשׁ ט ִִדי ַַמ ְְר ֶֶאה ְְמקֹומֹות ַוַ וייל ִִאיְך ִוִ ויל ִזִ יְך ְ ָזָ אְגְ ןִ :
עְק ִִריְגְ ט ,אּון ַַאזֹוי אֹויְך ַּבּ יי ַזַ יין זּון ִִל ְְב ָָרָכָ הַַ ,אז ֶֶמען ָָהאט ִזִ יְך ִִמיט ִִאים ֶגֶ ְ אֹויֶסעְנְ ֵוֵ וייִנִ יגָ ,נָ אר ַוַ וייל ֶֶמען ָזָ אְגְ ט ֶ ִִאיְך ֶֶקען ֶֶדעם ֶֶרִּבּ יְנְ 'ס ְְס ָָפ ִִרים אֹויף
ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ב"ר ַנַ ְְח ָָמן ֵזֵ ֶכֶ ר ַַצ ִִדיק ִִל ְְב ָָרָכָ ה. ְׁשֶׁטעְנְ ִִדיג ִִמיט עְר ַַפאר ָזָ אג ִִאיְך ֶ אֹויף ִִמיר ַַאז ִִאיְך ָזָ אג ֵֵאייֶגֶ עֶנֶ ע ַזַ אְכְ ןֶֶ ,ד ְ
"ַא ְְד ַַרָּבּ ה,
מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה ְְפ ֶֶלעְגְ ט ָזָ אְגְ ןַ :
ַַמ ְְר ֶֶאה ְְמקֹומֹות" ,אּון ֲ
אְרף
יְסל ַׁשׁ ְ ִִאיְך ָָהאף ַַאז ִִאיר ֶזֶ עְנְ ט ִנִ יְׁשׁ ט ְּבּ רֹוֶגֶ ז ַַאז ִִאיְך ָָהאּב ַַאייְך ַַאִּבּ ְ עְרט פּון ִִמיר ַַא ַזַ אְך ָוָ ואס ִִאיְך ָזָ אג ָנָ אְך פּון ֶֶרִּבּ י'ן ,אּון ֶֶעס אֹויּב ֵֵאייֶנֶ ער ֶֶה ְ
עְרט; ְגְ ֵֵלייְּבּ ט ִִמירִִ ,איְך ָָהאּב ָנָ אְך ִּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ָָאְנְ ֶגֶ עהֹויְּבּ ן צּו ֶגֶ ֶ
עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ ִִאיז ִנִ יְׁשׁ ט ַַאזֹויָ ,זָ אל ֶֶער ַַא ַַריין ְְפ ֶֶרעְגְ ן".
ְּבֶּר ְְס ֶֶלב.
אְרץ ָוָ ואס טּוט ִזִ יְך ִִאין ֶ אֹויְפן ַַה ְ
ְׁשַׁרייְּבּ ן ָוָ ואס ִִליְגְ ט ִִמיר ְ ַ
עֶדע ָוָ ואְך ֵֵליל ִִאיְך ַַא ֵֵליין ָָהאּב זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ַזַ יין ֶ
ְּבֶּמֶׁשׁ ְך ֶֶצען ָיָ אר ֶיֶ ֶ
ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער ְׁשׁ טּוּב; ִִאיְך קּום קּוְמט פּון ַַא ֶ ְׁשַׁרייְּבּ ט ִִמיר ַַאז ִִאיר ְ ִִאיר ַ מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה ָָהאט ֶגֶ עֶגֶ עְּבּ ן ,אּון
יִׁשי ַּבּ יים ִׁׁשיעּור ָוָ ואס ֲ ִׁׁש ׁ
דּוְרְך
ואְרן צּום ֶֶרִּבּ י'ן ְ קּוָרב ֶגֶ עָוָ ְ
ְּבֶּר ְְס ֶֶלב ,אּון ַַפאר ִִאיְך ִּבּ ין ְְמ ָ אֹויְך פּון ֶ עֶדעְנְ ק ִִאיְך ִוִ וי ֶֶמען ָָהאט ַַא ַַריין ֶגֶ ְ
עְפ ֶֶרעְגְ ט ְוְ כּו'. ְּפָּע ִִמים ֶגֶ ֶ
ַּכּ ָּּמה ָ
ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער ֲֲח ֵֵב ִיִריםִִ ,איְך עַהאט ֶ מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה ָָהאּב ִִאיְך ֶגֶ ַ
ֲ
ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ערִִ ,איְך
אְל ְְטן ַַאז ִִאיְך ִּבּ ין ַַאן ֶֶעְכְ ֶֶטער ֶ עַה ְ אְלט אֹויְך ֶגֶ ַ עָמ ְָָהאּב ֶֶד ָ ְׁשַׁרייְּבּ ט ִִמיר ַַאז ִִאיר
אְרָוָ ואס ִִאיר ַ ְׁשֵׁטיי ִִאיְך ִנִ יְׁשׁ ט ַַפ ְ
אְר ֵ עְר ַַפאר ַַפ ְֶֶד ְ
עוואּוְסט פּון ֶֶדעם ָזָ ֵֵקן ְ ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער ִנִ יגּוִנִ ים אּון ֶגֶ
עֶקעְנְ ט ַַא ֶֶלע ֶ ָָהאּב ֶגֶ ֶ עֶמעןויְלט ָנָ אר ֶנֶ ֶ
ְּבֶּר ְְס ֶֶל ְְב ֶ'ֶער" ְׁשׁ טּוּב ,אּון ִִאיר ִוִ ְ
"ֱא ֶֶמ ְְת ֶ'ֶע ֶ
קּוְמט פּון ַַא ְֱ
אּון ֶיֶ עֶנֶ עם ָזָ ֵֵקן; ַַא ְְלץ ָּבּ חּור ִּבּ ין ִִאיְך ַַא ַַסאְך ֶגֶ עֶוֶ וען ִִאין ִִמירֹון וואּו ִִאיְך ּבּוִלים.
ִּבְּל ִ
ִִחיזּוק ְגְ ַַלייְך פּון ֶֶרִּבּ י'ןָָ ,אן ַַקיין ׁשּום ִׁׁשינּוִיִ ים אּון ְ
ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער ֲֲח ִִס ִיִדים; ִִאיְךעְט ִׁׁשיקִִ ,מיט ָנָ אְך ֶ מּוֵאל ְְטֶׁשׁ ְ ָָהאּב ֶגֶ עֶזֶ ען ר' ְׁשׁ ֵ
ְּבֶּר ְְס ֶֶל ְְב ֶֶער ָָח ִִסיד? ָנָ אר ת'ֶער ֶ ִִאיְך ִוִ ויל ַַאייְך ְְפ ֶֶרעְגְ ןֶ ,וֶ וער ִִאיז ַַאן ֱֱא ֶֶמ ֶ
ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער ַַ -א עְלד אּון ָגָ ְ
אְרִנִ יְׁשׁ טֵֵ ...איין ַזַ אְך ָָהאְּבּ ן ִִדי ֶ ְְפ ֶֶלעג ֵגֵ יין ִִאין ֶֶפ ְ ואְלט ַַאז ֶֶמען ָזָ אל אְלְגְ ט ֶֶדעם ֶֶרִּבּ י'ן! נּוֶֶ ,דער ֶֶרִּבּ י ָָהאט ֶגֶ עָוָ ְ ֶוֶ וער ֶֶעס ָָפ ְ
עְדן ֵֵאייֶנֶ עם ַַמאְכְ ט ֶֶמען ַַאֶוֶ ועק ,אּון ֵֵקייֶנֶ ער עְדן ֵֵאייֶנֶ עם; ֶיֶ ְ ִּבּ יטּול צּו ֶיֶ ְ ְּבֶּר ְְס ֶֶלב ַַא ֵֵליין
אּוַמאן אֹויף ֹרֹאׁש ַַהָׁשָׁנָ ה; ֶוֶ ועט ִִאיר ֶזֶ ען ַַאז ִִאין ֶ קּוֶמען ַַקיין ַ ֶ
ועְרדִִ .איְך ֶֶרעד ִנִ יְׁשׁ ט פּון ַַהייְנְ ִִטיֶגֶ ע ֶֶרִּבּ י'סָ ,נָ אר ֲֲא ִִפילּו ִִאיז ָגָ ְ
אְרִנִ יְׁשׁ ט ֶוֶ ְ ירּוָׁשַׁלִיִ ם',
ַ רּוְפט ִִאים פּון ִִדי 'ְנְ קּוֵיֵ י ַַה ַַד ַַעת ֶׁשִּׁבּ
ִִאיז ָָדא ֵֵאייֶנֶ ער ָוָ ואס ֶֶמען ְ
עְדן ֵֵאייֶנֶ עם ַַאֶוֶ ועק ָ(ָהָיָ ' ֹלא ִִת ְְהֶיֶ ').יֶע ְְר ִִדיֶגֶ ע ַַצ ִִד ִיִקיםֶֶ ,מען ַַמאְכְ ט ֶיֶ ְ
ְְפ ִִר ֶ
לֹוְמ ִִריׁש ְּבֹּרֹאׁש אּון ַַא ְְלץ ֶֶדער ָוָ ואס ְְט ָָראְגְ ט ֶֶדעם ְׁשֵׁטייט ְּכּ ְ אּון ֶֶער ֵ
עַהאט, ְׁשְׁטן ַַאז ֶֶער ָָהאט אֹויף ִִמיר ַַר ְְח ָָמנּות ֶגֶ ַ ֶגֶ עלֹויְּבּ ט ֶֶדעם ֵֵאייֶּבּ ְ
עְר ְ אּוַמאןִִ ,איז ֶֶדען קּוְמט ִנִ יְׁשׁ ט ֹרֹאׁש ַַהָׁשָׁנָ ה ַַקיין ַ ְּבֶּר ְְס ֶֶל ְְב ֶ'ֶער ָָפאן ,אּון ֶֶער ְ ֶ
מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו
דּוְרְך ֲ אּון ִִמיר ְְמ ַַק ֵֵרב ֶגֶ עֶוֶ וען צּום ֵֵה ִ
ייִליְגְ ן ֶֶרִּבּ י'ן ַּדְּיְ ָָקא ְ לּוָלא פּון ֶֶדעם?!
ּוְט ָעֶרע חּוָכָ א ְ עֶס ֶָָדא ַַא ְגְ ֶֶר ֶ
עְדט פּון ַַא ֶֶלע עֶר ְ מֹוֲה ָָרא"ׁש ֶגֶ ֶ
עֶדע ִׁׁשיעּור ָָהאט ֲ ִִל ְְב ָָרָכָ הָ ,וָ ואס ַּבּ יי ֶיֶ ֶ
עֹוֵסק ַזַ יין ִִאין ֲֲה ָָפ ָָצהַ(ַ ,עֵיֵ ין ַַחֵיֵ יואְלט ַַאז ֶֶמען ָזָ אל ֵ ֶֶדער ֶֶרִּבּ י ָָהאט ֶגֶ עָוָ ְ
ַּבַּעל ֵׁשׁ ם ְּל ִִמ ֵיֵדי ַ
עְר ַַמאְנְ ט ַַ -א ֶֶלע ַּת ְ עְדן ֵֵאייֶנֶ עם ֶֶד ְ ַַצ ִִד ִיִקיםֶֶ ,ער ָָהאט ֶיֶ ְ ְׁשַׁרייְּבּ ט ַַאז ֶֶדער ֶֶרִּבּ י ְְפ ֶֶלעְגְ ט אֹויף אּוְנְ ז מֹוֲה ַַר"ן ִִס ָיָמן תקמג) וואּו ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ַ
ֲ
ּוְל ַַמ ֲֲע ֶׂׂשהַַ ,אז ִִאיְך ָזָ אל ְְט ַַראְכְ ְְטן
עּוְב ָָדא ְ עְדט ַּתְּכְ ִִלית ְְ -ל ְ עֶר ְ טֹוב ,אּון ֶגֶ ֶ
ייֶמער רּוְפן ַַאז ִִמיר ֶזֶ עֶנֶ ען ְְט ִִר ֶיֶקעֶנֶ ע ֵּבּ ֶ ייֶען ,אּון אּוְנְ ז ָָאְנְ ְְׁשֵׁר ֶ
ַַא ַַסאְך ָָמאל ֵ
פּון ִִמירָ' ,וָ ואס ֶֶקען ִִאיְך טּון צּו ַזַ יין ַַאן ֶֶע ְְר ִִליֶכֶ ער ִִאיד'ָ' ,וָ ואס ֶֶקען ִִאיְך
מֹוֵסר ֶנֶ ֶֶפׁש עֹוֵסק ִִאין ֲֲה ָָפ ָָצה; ֶוֶ וער ָָהאט ִזִ יְך ֵ ַוַ וייל ִִמיר ֶזֶ עֶנֶ ען ִנִ יְׁשׁ ט ֵ
ּוְּתִּפ ָָלה'.
ּתֹוָרה ִיְסל ָ גּוְטסַַ ,אִּבּ ְ
יְסל ְ ַַהייְנְ ט ַַא ַַריין ַכַ אְּפּ ן ַַאִּבּ ְ ייִליְגְ ן
ייְטן ֶֶדעם ֵֵה ִ ְׁשְּׁפֵּר ְ
אְר ֵ ֶגֶ עֶוֶ וען ָּכּ ל ָיָ ָָמיו ִִ -איֶּבּ ער ְ
פּוְפ ִִציג ָיָ אר צּו ַַפ ְ
עְר ְׁׁש ֶֶטער ָזָ אל ֶֶהעְלְ ְְפן ַַאז ִִאיר ָזָ אְלְט ַַמְצְ ִִל ַיַח ַזַ יין ִִאין ַַא ֶֶלע
ֶֶדער ֵֵאייֶּבּ ְ מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה.
ועְלט אֹויּב ִנִ יְׁשׁ ט ֲֶֶרִּבּ י'ן אֹויף ִִדי ַגַ אְנְ ֶֶצע ֶוֶ ְ
ייֶע ֶֶרע ֶוֶ ועְגְ ן
ַַא ֶ
ְׁשַׁרייְּבּ ט ִִמיר ַַאז ִִאיר
ְׁשֵׁטיי ִִאיְך ִּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ָוָ ואס ִִאיר ַ
אְר ֵעְר ַַפאר ַַפ ְ
ֶֶד ְ
13 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
אז א שידוך איז באשערט...
ד
איר זאלט מיר ליכטיג מאכן מיין לעבן ערליכע קינדער און איידעמער. ער הייליגער גר"א
און מיר לערנען אויב איך פיר זיך בדרך זכותו יגן עלינו האט
הישר ,און אויב במשך די צייט וואס עס האט געשמעקט פארן גר"א אזוי ווי פיל אנדערע
איר זענט דא איינגעשטאנען האט איר דארט איינצושטיין פאר עטליכע וואכן, צדיקים גרויסע
באמערקט ביי מיר אז איך פיר זיך נישט ביז ער וועט קומען צו זיך פון די לאנגע געוואלט פארן קיין
ערליך ,ביטע זאגט מיר". שווערע רייזע ,ווייל דארט איז געווען ארץ ישראל ,זייענדיג
מנין פאר אלע דריי תפילות ,שחרית, ארום זיבעציג יאר האט
האט זיך דער גר"א אנגערופן" :חס מנחה און מעריב ,אין קעגנזאץ האט דער ער זיך ארויסגעלאזט אויפן וועג צו
ושלום ,דו פירסט זיך גוט און ערליך, גר"א אויך נושא חן געווען אין די אויגן פארן קיין ארץ ישראל ,בערך אין יאר
אבער איין זאך האב איך באמערקט פונעם בעל אכסניא ,און דער גר"א האט תקל"ח ,אבער למעשה האט ער זיך
ווי דו פירסט זיך קעגן די חז"ל; חז"ל זיך אויפגעהאלטן דארט דריי וואכן. צוריק געדרייט אינמיטן וועג ,זייענדיג
זאגן (יבמות סב" :):האוהב אשתו כגופו אין האלאנד אדער אין דייטשלאנד ,און
והמכבדה יותר מגופו" ,מ'דארף ליב האבן עס איז אנגעקומען דער טאג וואס
דער גר"א האט זיך געגרייט צו פארלאזן ער האט זיך צוריק געקערט צו זיין היים
די ווייב אזוי ווי זיך אליין און איר מכבד שטאט ווילנא ,וואו ער האט געוואוינט
זיין מער ווי זיך אליין ,נישט מער ,אבער די שיינע אכסניא ,און פארן ווייטער ,און
דער בעל אכסניא האט זיך געגרייט זיך ביז זיין פטירה ,י"ט תשרי ה'תקנ"ח (אין
דערווייל האב איך געזען אז דו פירסט דעם יאר האט זיך דער הייליגער רבי
זיך מער ווי דעם ,ממש ווי איר באדינער, צו געזעגענען פונעם הייליגן גר"א ,און
אים באגלייטן אויף זיין וועג. ארויסגעלאזט קיין ארץ ישראל אום
וואס איז נישט אויסגעהאלטן על פי ערב פסח ,ווען דער רבי איז אלט געווען
חז"ל". פארן געזעגענען האט דער בעל זעקס און צוואנציג יאר).
האט דער בעל בית אנגעהויבן צו הבית געזאגט פארן גר"א די ווערטער:
"איך זע אויף אייך אז איר זענט פון די דורכאויס די רייזע האט זיך דער
דערציילן :איך בעט דעם גאון זאל גר"א אפגעשטעלט אין אמסטערדאם,
אויסהערן מיין תירוץ ,איך שטאם פון גדולי ישראל ,א ראי' האב איך ,אז במשך
די צייט וואס איר זענט דא געווען האט אין אמסטערדאם איז ער איינגעשטאנען
זייער א חשוב'ער אפשטאם ,מיין פאטער אין איינע פון די הייזער דארט אין שטאט,
איז געווען א גרויסער באוואוסטער איר זיך געפלייסט אין לערנען ש"ס און
אנדערע ספרים ,דעריבער בעט איך אייך ביי א גרויסער עושר און א בכבוד'יגער
למדן ,אבער געלט האט ער נישט איד ,אויך האט דער איד געהאט וואוילע
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 14
קראנקהייט האב איך געגעבן א גט פאר צום מחותן און אים געבעטן דעם נדן ,ווען געהאט ,און נעבן אונזער שטאט האט
מיין ווייב. ער האט געזאגט אז ער האט נישט דאס געוואוינט א וואוילער איד ,אן עושר ,וואס
געלט ,האט מען צו אלעמענ'ס ווייטאג האט מיך גענומען פאר אן איידעם ,בשעת
איין טאג איז אנגעקומען א קבוצה אפגעלאזט די שידוך. די שידוך בין איך אלט געווען ניין יאר,
ארעמעלייט אינעם הקדש שטיבל ,און ער האט מיר געקויפט קליידער און מיך
איינער פון זיי ,זעענדיג אין וואספארא נישט ווייט פון יענע שטעטל האט אויסשטאפירט פון קאפ ביז פוס ,און ער
מצב איך געפין זיך האט ער מיר געזאגט געוואוינט אן איש מכובד וואס איז אויך האט געדינגען פאר מיר א מלמד ביז איך
ווי פאלגענד" :איך זע אז איר זענט א געווען אן עושר ,און ער האט מיך גענומען בין אלט געווען פופצן יאר.
גרויסער למדן ,און איר קלעקט קוים אויף פאר אן איידעם ,און גלייך נאך די חתונה
עפעס אין מויל צו נעמען ,אלזא ,לאמיר בין איך קראנק געווארן ,מיין שווער האט אינצווישן האט זיך דער רעדל
מאכן א געשעפט וואס וועט זיך לוינען געדינגען דאקטוירים מיך אויסצוהיילן, איבערגעדרייט ,מיין שווער איז
פאר אונז ביידע ,איך וועל נעמען א פערד און די רפואות און דאקטוירים האבן פארארעמט געווארן און פארלוירן די
און וואגן ,און איך וועל אייך ארומפירן דערגרייכט צו א גרויסע סכום ,אבער עס גאנצע געלט ,ווען עס איז אנגעקומען די
פון הויז צו הויז ,פון חצר צו חצר און פון האט גארנישט געהאלפן ,ביז די מצב האט זמן החתונה האט זיך מיין טאטע געוואנדן
שטאט צו שטאט קלייבן נדבות ,און מיר זיך דערקייקלט
וועלן זיכער פארדינען מער ווי די אנדערע אז מען שווער
ארעמעלייט ,ווייל ווען מ'וועט אייך זען האט שוין נישט
אין דעם ביטערן מצב ,בפרט אז איר זענט געקענט באצאלן
נאך א תלמיד חכם אויך ,וועלן זיך אלע פאר מיר די
דערבארעמען אויף אייך ,און מיר וועלן זיך רפואה, צרכי
טיילן מיט די רווחים". און ער האט מיך
געשיקט אינעם
כך הוה ,יעדן טאג האט ער מיך געפירט הקדש אפליגן
פון הויז צו הויז ,און איך בין געליגן אינעם דארט .איך בין
וואגן ,און אין יעדע שטאט וואו מיר זענען געליגן דארט
אנגעקומען האב איך פארענטפערט קראנק זייער
א שווערע תוספות ,אדער א שטיקל לצלן, רחמנא
מהרש"א ,און מיר האבן געהאט שיין ממש ווי נחום
פרנסה. איש גמזו ,איך
איין טאג בין איך ארומגעגאנגען אין א בין געווען ביטער
שטאט ביי די הייזער ,און מיר האבן געזען קראנק פון קאפ
ווי א צווייטער בעל עגלה גייט ארום מיט ביז פוס.
א קראנקע פרוי פון הויז צו הויז קלייבן דערנאך האט
נדבות ,און פארדינט אויך אויף דעם זעלבן מיין שווער מיר
וועג ,און מיר האבן געמאכט א שותפות, געבעטן איך זאל
און מיר האבן זיך יעדן טאג צעטיילט מיט אפ'גט'ן מיין ווייב,
די פארדינסטן גלייך אויף גלייך ,ביז במשך און אזוי ווי איך
הזמן האבן מיר זיך משדך געווען ,און מיר האב געזען אז עס
זענען אנגעקומען אין א שטאט אינעם איז נישטא קיין
הקדש שטיבל ,און מ'האט געפראוועט רפואה פאר מיין
15 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
איר מכבד זיין און מפייס זיין נאך פיל מער נאך די חתונה האט אונז דער א חתונה כדת וכדין ,כאטשיג מיר זענען
ווי איך בין מחויב מצד הדין? דערפאר בין אייבערשטער געהאלפן אז מיר ביידע געווען נישט געזונט לא עלינו און
איך איר אזוי שטארק מכבד. זענען ביידע געווארן געזונט ,און דער האלב פאראליזירט.
אייבערשטער האט אונז געבענטשט
ווען דער הייליגער גר"א האט דאס מיט פיל הצלחה אזוי ווי דער גאון זעט זייענדיג אין יחוד שטיבל האט מיין
געהערט האט ער געזאגט אז ער וויל אליינס ,און דער אייבערשטער האט אונז ווייב ,די כלה ,אנגעהויבן זייער שטארק
נאך איינשטיין אין דעם הויז פאר אפאר געבענטשט מיט וואוילע ערליכע זין און צו וויינען ,האב איך איר געפרעגט ,וואס
טעג ,און פארן פארלאזן דעם אכסניא טעכטער. וויינסטו? האט זי מיר געענטפערט" :ווי
האט ער זיי נאכאמאל געבענטשט ,און די אזוי זאל איך נישט וויינען? מיין טאטע איז
גאנצע הויזגעזונט ,מיט געווען א גרויסער עושר,
אלע ברכות און השפעות און ווען איך בין געווען
טובות. ניין יאר אלט האט ער
מיר אויסגעקליבן גאר א
* חשוב'ער חתן פון א שיינע
די וואך אין די פרשה מיוחס'דיגע שטוב ,און ער
לערנען מיר אז וויפיל האט אים אויסגעהאלטן
לבן האט נאר פרובירט נאנט צו פינף יאר ,און ער
מיט ארומצודרייען האט אים אויסשטאפירט
יעקב אפצוהאלטן זיין פון קאפ ביז פוס.
שידוך ,איז עס אים נישט אבער אזוי ווי די רעדל
געגאנגען ,ווייל אז א האט זיך געגעבן א דריי
שידוך איז באשערט פון ביי מיין טאטן און ער האט
הימל קען מען דאס נישט פארלוירן זיין געלט ,האט
אפהאלטן. מען אפגעלאזט די שידוך,
* און עס האט זיך אזוי
דערקייקלט אז איך זאל
אז מיר וועלן פאלגן נעבעך זיין אזוי קראנק,
די צדיקים און וויסן אז און איך זאל חתונה האבן
א שידוך איז באשערט צו א קראנקער ארעמער
יונגערהייט אויך ,וועלן מענטש ,און ווער ווייסט
מיר זיך שפארן אסאך פון וועלכע משפחה דו
יארן פון אומזיסטע צער, קומסט ,ווי אזוי זאל איך
עגמת נפש און הארץ נישט וויינען"?...
עסעניש ,און פארשטייט
זיך שווערע און ביטערע הערנדיג דאס האב
יעצט טייערער גאון ,אויב דורך דעם איך אנגעהויבן אריינצוגיין אין פרטים
נסיונות פון אונזערע זין און טעכטער,
וואס איך האב אפגעלאזט דעם שידוך, ביז מיר האבן זיך דערקענט ,אז מיר
און מיר וועלן נישט דארפן פארגיטיגן
בשעת עס איז געווען באשערט אז מיר זענען געווען די חתן כלה וואס מ'האט
און שענקען קאמפענסאציע פאר אונזער
דארפן זיין א פארפאלק ,האב איך איר דאך אפגעלאזט די שידוך ,און מיר האבן זיך
קינדער צוליבן צווייפלען אינעם תורת
גורם געווען די שרעקליכע יסורים במשך זייער געפרייט אז נאך אזויפיל יארן האבן
באשערט אין די סמוך לפרקן יארן.
די אלע יארן ,ביז מיר האבן זיך צוריק מיר זיך ווידער געטראפן.
. צאמגעטראפן ,קומט נישט אז איך זאל
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 16
פארזעצונג פון פריער:
אֹויְפ'ן וֶ ועֶג ְ ִָמאָנְ ָטאֶג ַַּפ ְְר ְַׁשָת ֵע ֶֶקב ,י"ֶג ָאב,
צּוְריֶק צּום ְְׁש ָטאט ְִּב ְֶר ְְס ֶֶלבָָ ,האט ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ִ ייְלן ֶֶדער ַגַ אְנְ ֶֶצער ער ֵֶצ ְאר ֶעְנְ ִֶדיַגְ ט ֶֶד ְ וֶ וען ֶֶדער ֶר ִִּבי ָָהאט ַַפ ְ
ּתֹוְרָה ִאיִז ֶגֶ עוֶ וען ּתֹוְרָהֶֶ .דעְר יְ ְסֹוֶד ְפּון ִֶדי ָ ֶגֶ עִזָ אֶגְ ט ָ ייער
ארט ֵזֵ ֶ וארן ֶָד ְּגֹואְלִ ,איֵז ַגֶ עוָ ְ ֵֵס ֶֶדר ַפּון ִִּב ַיאת ַָה ֵ
עִּבןִ ,זָ אֶל אְרף ַאן ֵע ָצָה ִאין ֶֶל ְ ַאִז וֶ וען ַא ִֶמעָנְ ְטְׁש ֶַד ְ ייְליְך.
ְַפ ֵר ִ
ייע ְֶרע עטן ַאן ֵע ָצָה ְפּון ַצ ִֶד ִיֶקיםָ ,א ֶֶדעְר ְפּון ִזֵ ֶ ֶעְר ִֶּב ְ אְּפַגֶ עַגַ אְנְ ַגֶ ען
ערְנָ אְך ַא ָר ְ ֶר ִִּבי ְנָ ָתן אּון ר' ְנַ ְַפ ָָּת ְִלי ֵזֶ עְנֶ ען ֶֶד ְ
אטְׁש ְפּון ִֶקיָנְ ֶֶדעְר ְפּון ַצ ִֶד ִיֶקים, ַּת ְֶל ִִמ ִיֶדיםָ ,א ֶֶדעְר ְכָ ְ ארן ִִמיט ֶצּוַפ ְ
יט ָ יְׁשט ַגֶ ְ
עְּפ ְַלאְנְ ט ִִמ ְ אִּבן ְנִ ְַפּון וָ ואַגְ ןֵ ,זֵ יי ָָה ְ
ועְרט ָנִ ְִמ ָּתֶק ַא ֶֶלע ִֶדיָנִ ים אּון ִֶמען ֶדּוְרְך ֶֶדעם וֶ ְ אּון ְ אִּבן ְנָ אר ִַּבאַגְ ְֵלייט ֶֶדעם ְ ָה
ָ יי ֵזֵ ע, וֶק
ֶ עֶדוֶ יוְ
ועֶד
ִ ֶר ִִּבי'ן ֵֶקיין ִֶמ ְ
ְסּוְריםַ ,אִז ֶעְס ִזָ אֶל אטעוֶ ועט ְפּון יִ ִ עְר ֶועְרט ֶגֶ ַ וֶ ְ אֹויַפ'ן וֶ ועַג.
ֶר ִִּבי'ן ְ
אֹויְפ'ן ִֶמעָנְ ְטְׁש,
ְ ְסּוְריםֶקּוִמען ֵֶקיין יִ ִ יְׁשט ֶ ִִּבְכְ ֶַלֶל ָנִ ְ
ֶקּוִמען אּון ֲא ְִפיֶלּו אֹויִּב ֶעְס וֶ ועט ַַחְס וְ ְָׁשֶלֹום יָ א ֶ
אֹויְפ'ן ִֶמעָנְ ְטְׁש ,וֶ ועט ֶעְר ִזֹוְכֶ ָה ִזַ יין צּו ְ ְסּוְריםיִ ִ
אְפט אּון ִִׂש ְִמ ַָחָה, ְסּוְרים ִִמיט ִֶל ְיִּב ְַׁש ְ
ְִמ ֶַק ִֵּבֶל ִזַ יין ִֶדי יִ ִ
עְר ְְׁש ְטן,
ייִּב ְֶעְר וֶ ועט ִזֹוְכֶ ָה ִזַ יין צּו ְְׁש ִַּפ ְיְרן ֶֶדעם ֵא ֶ
עְר ְְׁש ֶטעְר ִאיִז ִזִ יְך ייִּב ְ
ֶעְר וֶ ועט ִזֶ ען וִ וי ֶֶדעְר ֵא ֶ
ְִמ ַצ ְִמ ֵצם ִּכִ ְביָ ְכֹוֶל אּון ֶעְר ִאיִז ִזִ יְך ִִמ ְָת ֶַל ִֵּבְׁש ִאין ִֶדי
אֶקּוִמט ֶֶדעְר ִֶמעָנְ ְטְׁש ַא ֶֶלעְס ְ ְסּוְרים ,אּון ַאִזֹוי ִַּב יִ ִ עְרט עֶק ְ צּוְריֶק ֶגֶ ֶ
וֶ וען ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ָָהאט ִזִ יְך ָנָ אְכְ ֶֶדעם ִ
ְסּוְרים.
ֶדּוְרְך ִֶדי יִ ִ ְרֹויְסע ֲַח ְָס ִֶדים ְ
ֶגּוטְס אּון ֶגְ ֶ ְ יט'ן ִמּוע ְְסט ִִמ ְ עְׁש ֶ ַא ֵָהיים ֵֶקיין ְִּב ְֶר ְְס ֶֶלבָָ ,האט ְֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ֶגֶ ְ
ואְרןעְׁש ְִר ְיִּבן ֶגֶ עוָ ְ
ּתֹוְרָה ִאיִז ָא ְַּפֶגֶ ְ
ַאִזֹוי וִ וי ִֶדי ָ ייֶלט ַאִז ֶעְר ִאיִז ֶגֶ עוֶ וען ִזֵ ֶ
ייעְר עְר ֵצ ְ ְֶר ִִּבי'ן אּון ִאים ֶֶד ְ
ֶדּוְרְך ְֶר ִִּבי ָנָ ָָתןִ ,איִז
יְׁשט ְ עְרע ֲַח ֵב ְִריםָ ,נִ ְ ֶדּוְרְך ַאָנְ ֶֶד ֶ
ְ ֶגַ
עְרט ֶֶדעם אָנְ ְצן עָה ְ ֶגֶ
ייֶליְך ָנָ אְכְ ֶֶדעם וָ ואְס ֶעְר ָָהאט ֶ ְְפ ְֵר ִ
ואְרן ִאיָנֶ עם ְֵס ְֶפְר ַָה ֶָקֶדֹוְׁש ְרּוֶקט ֶגֶ עוָ ְעֶד ְיְׁשט ֶגֶ ְ ֶעְס ָנִ ְ יַח
עצט ִִּביִז ִָמ ְִׁש ַ אְס ְיְרן ְפּון יֶ ְ ְִסיַּפּוְר וָ ואְס ֶעְס ֶגֵ ייט ַַּפ ִ
עצט ָָהאט ִֶמען ֶעְס ִמֹוָה ְַר"ןָ ,א ִֶּבעְר יֶ ְ
ֲ יֶקּוטי
ִֶל ֵ ֶקּוִמעןָָ ,האט ִאים ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ֶגֶ עִזָ אֶגְ ט ַאִז ֶעְר ִאיִז וֶ ועט ֶ
ִמֹוָה ְַר"ן,
יֶקּוטי ְֲרּוֶקט ִַּביים ְסֹוף ְפּוָנֶ עם ִֶל ֵ עֶד ְ ַא ְַרייָנְ ֶגֶ ְ ייֶלן. עְר ֵצ ְ
ייֶליְך ָנָ אְכְ 'ן ֶעְס ֶֶד ְ ייעְר ְְפ ְֵר ִ
ואְרן ִזֵ ֶ אֹויְך ֶגֶ עוָ ְ
ייֶליֶגְ ן
ָהֹוְסְפֹוָת ְפּון ּתֹוְרֹוָת ְפּון ִּכְ ַָתב יַ ֶד ְפּון ֵָה ִ
ִֵּביי ִֶדי ָ "עְס ִאיִז עְרּוְפן צּום ְֶר ִִּבי'ןֶ ,ְ ָָהאט ִזִ יְך ְֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ָאָנְ ֶגֶ
ְֶר ִִּבי'ן. עְרןָ ,א ִֶּבעְר וֶ וען ייעְר ְֵׁשיין ֶגֶ עוֶ וען ֶעְס צּו ֶָה ְ אֶקע ִזֵ ֶ
ַט ֶ
צּוְריֶקִ עֶקּוִמען
ֶ וֶ וען ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ִאיִז ָאָנְ ֶגֶ עְרט, וֶ ועט ֶעְס ְׁשֹוין ִזַ יין?"ָָ ,האט ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ִאים ֶגֶ ֶ
עעָנְ ְט ְֶפ ְ
אְרט ָנָ אְכְ ַא ִָמאֶל ַא ֵָהיים ִאין ְִּב ְֶר ְְס ֶֶלבָָ ,האט ֶעְר ֶָד ְ ייֶלן ְפּון ֶֶדעם ִאיִז אֹויְך עְר ֵצ ְעֶדן אּון ֶֶד ְ "א ִֶּבעְר צּו ְֶר ְ ָ
ֶלֹוִמיָנּו ִֶדי ִַמ ֲע ִֶׂשָה
ייֶלט ְַפאְר ַאָנְ ְֵׁשי ְְׁש ֵ עְר ֵצ ְעְר ֶֶד ְ ִא ֶיִּב ְ אֶל ֶטעָנֶ ע ִזַ אְך ִזָ אֶל
אָה ְ
ְרֹויְסע ִזַ אְךַ .אִז ַאִזַ א ִַּב ַ ייעְר ַא ֶגְ ֶ ִזֵ ֶ
ייֶדעְר ֶעְר ֶלֹויְרעָנֶ ע ִַּבָת ִֶמ ֶֶלְך ,אּון ֵא ֶ אְר ֶ ְפּון ִֶדי ְַפ ְ ועֶלטֶָ ,דאְס ועְרן אֹויף ֶֶדעְר וֶ ְ ִמּוע ְְסט וֶ ְ עְׁש ֶ אֹויְסֶגֶ ְ
ֶֶקעָנֶ ען ְ
עָהֹויִּבן ִֶדי ִַמ ֲע ִֶׂשָה ָָהאט ֶעְר ֶגֶ עִזָ אֶגְ ט ְַפאְר
ְ ָָהאט ָאָנְ ֶגֶ ְרֹויְסע ִזַ אְך".
ייעְר ַא ֶגְ ֶ ַא ֵֶלייָנְ ְס ִאיִז ְׁשֹוין ִזֵ ֶ
ייֶלטעְר ֵצ ְ "אין וֶ ועֶג ָָהאִּב ִאיְך ֶֶד ְ ֶלֹוִמיָנּוִ ,
ַאָנְ ְֵׁשי ְְׁש ֵ אִּבן ִזֹוְכֶ ָה ֶגֶ עוֶ וען
ַא ְְׁש ְֵריָנּו ,וואֹויֶל ִאיִז אּוָנְ ִזַ ,אִז ִִמיְר ָָה ְ
עְרט, עָה ְ ַא ִַמ ֲע ִֶׂשָה ,וָ ואְס וֶ ועְר ֶעְס ָָהאט ֶעְס ֶגֶ ֶ אֶל ֶטעָנֶ ע
אָה ְ ואֶל ִֶדיֶגֶ ע ֶגְ ֶ
ְרֹויְסע ִַּב ַ עֶלְכֶ ע ֶגֶ עוַ ְ
עְרן ַאִזֶ ְ
צּו ֶָה ְ
ְׁשּובָה; אּון ֶָדאְס ִאיִז ִֶדי עָהאט ַא ִָה ְְרָהּוְר ְּת ָ ָָהאט ֶגֶ ַ עְרט ֶגֶ עוָ ְ
ואְרן. עָה ְיְׁשט ֶגֶ ֶ
ִזַ אְכְ ן ,וָ ואְס ִאיִז ָנָ אְך ֵֶקייָנְ ִָמאֶל ָנִ ְ
וייטעְר ייֶלט וַ ֶ עְר ֵצ ְ ִַמ ֲע ִֶׂשָה ,"...אּון ַאִזֹוי ָָהאט ֶעְר ֶֶד ְ
ְרּוֶקט ִאיָנֶ עם עֶד ְ ִֶדי ִַמ ֲע ִֶׂשָה ַאִזֹוי וִ וי ֶעְס ִאיִז ֶגֶ ְ אֹויף ְַׁש ִָּבָת ָנַ ֲַחִמּו ִאיִז ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ֶגֶ עוֶ וען ִאין ְְׁש ָטאט
יַּפּוְרי ִַמ ֲע ִִׂשיֹוָת ַ(ִמ ֲע ִֶׂשָה א').
ייֶליֶגְ ן ְֵס ְֶפְר ְִס ֵ ֵָה ִ אְרט ָָהאט ֶעְר ֶגֶ עִזָ אֶגְ ט ְַפאְר ַאָנְ ְֵׁשי ְְׁש ֵ
ֶלֹוִמיָנּו, עְריןֶָ ,ד ְ
ְט ְֶׁש ִ
ייֶלן".
עְר ֵצ ְ ייִּבן ִַמ ֲע ִִׂשיֹוָת צּו ֶֶד ְ
"איְך וֶ ועֶל ְׁשֹוין ָאָנְ ֵָה ְ ִ
ייֶליֶגֶ עְר ְֶר ִִּבי
ִָמאָנְ ָטאֶגֶ ,ד' ֱאֶלּוֶלָָ ,האט ֶֶדעְר ֵָה ִ
ייֶלט ִֶדי ִַמ ֲע ִֶׂשָה ְפּון ִִּב ָטַחֹוןַ ,א ִַמ ֲע ִֶׂשָה ִִמיט
עְר ֵצ ְ
ֶֶד ְ עא ְְר ִֶּבעטעִּבן ֶגֶ ַ
ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ָָהאט ֶָדאְך ִזַ יין ֶגַ אָנְ ץ ֶֶל ְ
ֶדּוְרְך ַא ואֶל ִֶדיֶגֶ ע ָ
ִמּוְסְר ַָה ְִׂשִּכֵ ֶל ,וִ וי ַאִזֹוי ְ ַא ֶגֶ עוַ ְ ייעְר ְְׁשוֶ ועְר צּו ְִּב ְֶרעָנְ ֶגֶ ען ִזַ ייָנֶ ע ִֶמעָנְ ְט ְְׁשן ָנֶ עָנְ ֶטעְר צּוםִזֵ ֶ
טֹובים. עִּבן ַא ַַחיִ ים ִ
אְר ֶֶקע ִִּב ָטַחֹון ֶֶקען ִֶמען ֶֶל ְ ְְׁש ַט ְ עִמייָנְ ט צּו ִזָ אֶגְ ן ִִמיטעְר ְְׁש ְטן ,אּון ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ָָהאט ֶגֶ ֵ ייִּב ְ
ֵא ֶ
עֶל ְְפט אּוָנְ ִז ְׁשֹויןועְר ֶטעְר ַאִז ַאִזֹוי ֶעְס ֶָה ְ ייֶליֶגֶ ע וֶ ְ
ִֶדי ֵָה ִ
עְרע
ְרּוֶקט ִאין ַא ִַּבאִזּוָנְ ֶֶד ֶ
עֶד ְ ִֶדי ִַמ ֲע ִֶׂשָה ִאיִז ֶגֶ ְ עְר ֶיִּבעְר ייֶליֶגֶ ע ּתֹוְרֹוָת אּון ְְׁש ֶ
ִמּוע ְְסןֶֶ ,ד ִ יְׁשט ִזַ ייָנֶ ע ֵָה ִָנִ ְ
ֶקּוָנְ ְט ְֵרְס. ייֶלן ִַמ ֲע ִִׂשיֹוָת ,אּון ִִמיט ֶֶדעם עְר ֵצ ְ ָהֹויִּבן ֶֶד ְוֶ ועט ֶעְר ָאָנְ ְ
עְר ְְׁש ְטן.
ייִּב ְ
אּוָנְ ִז ְִמ ֶַק ְֵרב ִזַ יין צּום ֵא ֶ
ייֶלט
עְר ֵצ ְ אֶלט ֶֶד ְ
עִמ ְייֶליֶגֶ עְר ְֶר ִִּבי ָָהאט ִזֵ יי ֶֶד ָ ֶֶדעְר ֵָה ִ
ְפאְרִזעצוָנֶג ֶקוִמעָנֶדיֶגע וואך אי"ָה ֶלֹויְרעָנֶ ע ִַּבָת
אְר ֶ ִֶדי ֶע ְְר ְְׁש ֶטע ִַמ ֲע ִֶׂשָהִֶ ,די ִַמ ֲע ִֶׂשָה ְפּון ִֶדי ְַפ ְ
ִֶמ ֶֶלְך.
קע"ו
23
17 שפ "ז
פ"ז דות ת ש
בלעלטלת ו וליצא
ב לעט
שבת קודש פרשת
לך לך שנת תשפ"ז
לפ"ק שב+ת טיש
אויך מיט עבודת ה' ,אז מען כאפט צו שנעל,
פארלירט מען.
ווען מיר זענען אנגעקומען אויבן ,האט
דער ראש ישיבה פרייליך באגריסט א גוט
שבת און דערציילט ווי שיין די קינדער
האבן זיך אויפגעפירט אין שול .אפילו דאס
דער ראש ישיבה האט אים אויפגעוועקט
און געפרעגט" :וואס איז מיט דיר? וואו
ליגט דיין קאפ ,וואס א חילוק וואס מענטשן
טראכטן? איך זע א איד ,מיט'ן אייבערשטן
און שבת; דאס איז א שיינע שידוך ,גריס
איך א גוט שבת!"
בת קודש פרשת לך לך
האבן מיר געהאט די זכיה
מיטצוהאלטן א לעכטיגן
שבת מיט'ן ראש ישיבה ש
שליט"א אין וויליאמסבורג .ווען מען איז
זוכה מיטצוהאלטן אזויפיל דברי חיזוק,
שכל און הדרכה ,איז שווער צו געדענקען
איז א וועכנטליכער מנהג ,מאכט עס די נאכאמאל האט אונז דער ראש ישיבה אלעס ,אבער מיט א תפילה צום אייבערשטן
לופט געשמאק און פרייליך ,און די סעודה אויפגעוועקט צום תכלית ,אז דער מח זאל וועלן מיר פרובירן אראפצוברענגען א חלק
הייבט זיך אן מיט א פאזיטיווע שטימונג. נישט ליגן אין די קאלאשן. דערפון.
ווען דער ראש ישיבה איז אנגעקומען געווענליך דאווענט דער ראש ישיבה
צו "אחלה פניך" ,האט ער זיך צורעדט
צום אייבערשטן מיט א פארבענקטע
כאפ נישט קיין הייסע שליט"א מנחה ערב שבת זייער צייטליך,
אבער די וואך האט זיך די שמועס פארצויגן
שטימע און געזאגט" :באשעפער ,איך וויל
דיך זעען ".און אויך ביי "גליתי לגאלינו"
לאקשן איבער הפצה ,און מען האט זיך געשטעלט
שפעטער ווי געווענליך.
האט זיך דער ראש ישיבה פארבענקט און דער ראש ישיבה וואוינט אויפ'ן זיבעטן
געזאגט" :אייבערשטער האב אויף מיר שטאק פון זיין בנין ,א שיינער שפאציר (א אינגערמאן האט שפעטער דערציילט,
רחמנות". ארויף. אז דאס איז געווען זיין מעשה פון תפילה,
ווייל ער האט זיך אביסל פארשפעטיגט
עס איז אינטערעסאנט געווען צוצוזען, עס איז אינטערעסאנט געווען צו זען און געבעטן דעם אייבערשטן אז ער זאל
אז בשעת דער ראש ישיבה האט געמאכט וויאזוי דער ראש ישיבה נוצט אויס די אנקומען צייטליך ,וכך הוה).
קידוש ,האט איינער פון די יונגערע קינדער צייט אריינצולייגן אין זיינע קינדער שיינע
אנגעהויבן מיטצוזאגן די ווערטער. זאכן .בשעת מען איז ארויף ,האט זיך דער
ראש ישיבה אפגעשטעלט ביי יעדע שטאק גוט שבת אויף
בעדפארד
צום ערשט האט אים דער ראש ישיבה און געזאגט נאך א שיינע זאך אויף "כל
געוויזן צו זיין שטיל ,אבער ווען ער האט השביעין חביבין" .ער האט זיי דערמאנט
געזען אז דאס קינד גייט ווייטער ,האט ער און אויסגערעכנט די שבע ספירות ,די
געשמייכלט צו אים און אים געלאזט ,זיך אושפיזין ,שבת ,וכדומה. אויפ'ן וועג אהיים פון שול איז דער ראש
נישט קריגנדיג מיט אים. ישיבה אראפגעגאנגען גאנץ בעדפארד
איינער פון די קינדער האט צוערשט עוועניו ,וואס איז פרייטאג צונאכטס פול
דאס דערמאנט פון די חינוך שיעורים אנגעהויבן ארויפלויפן שנעל ,אבער דער מיט אידן.
וואס דער ראש ישיבה זאגט ,אז אויב ראש ישיבה האט אים אפגעשטעלט
מען גייט נישט געווינען ,זאל מען נישט זאגנדיג" :כאפ נישט קיין הייסע לאקשן... דער ראש ישיבה האט אלעמען געגריסט
אריינגיין אין א מחלוקת מיט'ן קינד .אויך אויב מען לויפט צו שנעל ,ווערט מען מיט א שיינעם "גוט שבת" .איינער פון
וואלט דאס צושטערט דעם גאנצן טיש, נאכדעם אן כח". די בחורים האט זיך געוואונדערט און
און אזוי ווי דער ראש ישיבה האט דאס געפרעגט דעם ראש ישיבה ,אויב די אלע
פארקוקט ,איז אלעס געגאנגען געשמירט. און דער ראש ישיבה האט זיך מענטשן ווייסן אז דאס איז דער ראש
אויסגעדרייט צו אונז און געזאגט" ,אזוי איז ישיבה ,אדער זיי כאפן נישט?
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 18
א דעטאלירטע באריכט פון אידן
וואס האבן געהאט די זכי' צו עסן א
סעודה ביים ראש ישיבה שליט"א
סע ו דה א יבער גע געבן ד ור ך א ח ש ובע תלמי ד ה יש יב ה
וואס דער הייליגער רבי טוט מיט אונז און דער בחור האט געטראכט זיך עס איז מיר געווען א שיינע לימוד צו זען
שלעפט אונז ארויס פון דער מדינה וואס אפצוהאלטן פון עסן צופיל חלה צוליב זיין ווען מען זאל פארקוקן ,און אז נישט אלעס
האט געמאכט געלט פאר אן אפגאט. הויט ,אבער דער ראש ישיבה האט אים איז חוצפה ,ווי דער ראש ישיבה דערמאנט
געזאגט" :שבת קען מען אלעס עסן .שבת כסדר.
דער אינגערמאן האט דערציילט איבער היא מלזעוק ורפואה קרובה לבוא .שבת
דעם וואס עס איז געווארן א שמועס ביי די שאדט נישט".
שמחה ,אז עס איז נישט ממש אזוי ווי די
צדיקים זאגן ...און מען האט אוועקגעמאכט מיר האבן געזינגען שיינע זמירות
שבת קען מען אלעס
געוויסע מנהגים (ווי שערן די האר) וואס
זענען ביי אונז הייליג און טייער.
וואס האבן אונז אלע אויפגעוועקט צום
אייבערשטן.
עסן
עס איז דארט געווען א בחור אלס גאסט,
דאס איז ממש וואס דער הייליגער רבי בשעת מיר האבן געזינגען ,איז א וואס איז שוין אמאל געווען ביים ראש
זאגט" :שתו בשמים פיהם ולשונם תהלך אינגערמאן מאנשי שלומינו אריינגעקומען. ישיבה .ביי די פריערדיגע מאל האט דער
בארץ" דער ראש ישיבה האט געקרעכצט ער האט געהערט דעם ניגון און זיך בחור זיך אנטזאגט פון עסן די פיש ,זאגנדיג
אויף דעם און געזאגט אז ליידער מאכן צעפייערט און מיטגעזינגען ,און געזאגט אז ער איז נאר געוואוינט צו געבאקענע
מענטשן אוועק אלעס. פאר'ן ראש ישיבה אז דעם גאנצן וועג פיש וואס זיי עסן אינדערהיים.
אהער און ארויף זינגט ער זיך דעם ניגון,
א AIתורה
ווייל עס עפנט אים אזוי דאס הארץ צו דער ראש ישיבה האט דאס געדענקט,
הערן וויאזוי דער ראש ישיבה זינגט עס. און דאס מאל האט ער געבעטן זיין ווייב
זאל צוגרייטן פאר'ן גאסט געבאקענע פיש.
דאן האט דער אינגערמאן דערציילט, דער ראש ישיבה איז דאן אריין אין עולם מיר האבן זיך געשפירט ווי " תלמידים
אז זיין טאטע שיקט ארויס יעדע וואך א הנגינה ,און כידוע ,ווען דער ראש ישיבה קרויים בנים" ,וויאזוי דער ראש ישיבה
תורה פאר די משפחה ,און די וואך לכבוד גייט דארט אריין ,איז עס אן אנדערע האט אונז אלע אינזין ,נישט נאר ברוחניות
די שמחה האט איין שוואגער געשיקט א בחינה .דער ראש ישיבה האט געזינגען נאר אויך בגשמיות.
מעסעדזש אז יעדער זאל צוריקשרייבן געוויסע ניגונים מיט געוויסע פעלער וואס
א תורה אויף דער תורה .ביז אפאר מינוט עפענען דאס הארץ. נאך אן ענליכער אינצידענט איז געווען,
האט ער באמערקט אז עס פליסן אריין אז א צווייטער בחור האט לעצטנס
געלט ,געלט ,געלט!
אזעלכע שיינע תורות. באקומען אביסל עקזעמע ,מיט אביסל
האקעלע הויט .זייענדיג אוועק פון שטוב,
דער אינגערמאן האט זיך אביסל האט דער ראש ישיבה עס אויפגעפאסט
גע'חידוש'ט; ער האט נישט געקענט אלע נאך א אינגערמאן ,וועלכער איז געווען נאך איידער די עלטערן האבן עס געזען,
זיינע געשוויסטער פאר אזעלכע פעסטע אין שטאט פאר א שמחה ,איז אויך און ער האט גע'עצה'ט פאר'ן בחור אז ער
תלמידי חכמים. ארויפגעקומען .דער ראש ישיבה האט זיך זאל עסן ווייניגער ברויט און צוקער ,וואס
נאכגעפרעגט" :וואס האט מען גערעדט דאס וועט אפשר העלפן .דער בחור האט
ביז ...זיינע געשוויסטער האבן אים ביי די שמחה? פון געלט ,געלט ,געלט, טאקע אזוי געטון.
דערציילט ,אז סך הכל האבן זיי גענומען געלט??"
די תורה ,עס אריינגעשיקט צו עי-איי יעצט זייענדיג ביי די סעודה ,האט דער
( )AIאון געשריבן" :איך האב פרעשור פון דער ראש ישיבה האט דאס געזאגט מיט ראש ישיבה געטיילט חלה און דאן געגעבן
מיין שוואגער וואס בעט א תורה אויף א שפאט און ביטול ,אונז צו דערמאנען נאך חלה.
19 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
שב+ת טיש
וויל זייער אז דער ראש ישיבה זאל קומען צו דער תורה .געב מיר א שיינע תורה ,עס זאל
מיינע שמחות ".זאגט דער ראש ישיבה" :דו קומען פון א געוויסן גליון (חסידות) ".און ביז
ווילסט ,אבער דו ווייסט אויך אז עס איז נישט צוואנציג סעקונדעס איז געקומען א שיינע
שייך .וואס קען מען טאן? שכינתא בגלותא". "ווארט".
האט זיך א בחור וואס איז דארט געווען ,א מען איז אריין אין א שמועס וועגן עי-איי.
חתן ,אנגערופן" :ביי מיין שמחה איז נישט קיין דער ראש ישיבה האט זיך צוקרעכצט און
פראבלעם אז דער ראש ישיבה זאל קומען". געזאגט אביסל שרעקעדיגע ווערטער" :דער
האט זיך דער ראש ישיבה צושמייכלט און נסיון פון טעכנאלאגיע האט זיך נאכנישט
געזאגט" :יא ,ווייל דיר האב איך געמעגט אנגעהויבן .מען ווייסט נישט וואס עס קומט".
לעגאל ראטעווען .דו ביסט שוין געווען
'דערנאך' ,מעג איך קומען .אבער אויב איך האב
גענומען א אינגערמאן וואס איז א וואוילער
חסידישער אינגערמאן און אים געמאכט נאך
שכינתא בגלותא
בעסער ...ווערט עס שוין באטראכט אלס אן דערנאך האט זיך דער ראש ישיבה
עוולה"... אויסגעדרייט צום אינגערמאן וואס איז דא
געווען אויף א שמחה ,און אים אנגעהויבן
דערציילן איבער זיין אנהייב התקרבות ,ווען
דער שטן האט א גוטע ער פלעגט פארן קיין בארא פארק און ער האט
אזוי שטארק געבענקט צו זיין ביי מוהרא"ש,
שמעק אבער ער האט דאס געדארפט מאכן מיט שכל
כדי נישט וויי צו טאן געוויסע.
מען איז דאן אריין אין א שמועס איבער א
געוויסן גרויסן משפיע וואס איז ביי אלעמען דער ראש ישיבה האט דערציילט איבער
אנגענומען און קיינער קריגט נישט אויף אים. א שבועות וואס ער האט זייער געוואלט
דער ראש ישיבה האט געפרעגט" :פארוואס מיטהאלטן ביי מוהרא"ש ,איז ער טאקע
טאקע קריגט קיינער נישט אויף אים ,און אויף געגאנגען ותיקין ,און שפעטער איז ער
מוהרא"ש האט מען אזויפיל געקריגט?" צוריקגעקומען ,כדי עס זאל אויסזען ווי ער
איז דארט ביים דאווענען ,און ער האט זיך
מתבודד געווען עטליכע שעה אונטערן טלית,
האט זיך א אינגערמאן אנגערופן" :ווייל
ווייל געדאווענט האט ער דאך שוין .ירא שמים
יענער איז זייער נייטראל .ער מישט זיך
יוצא ידי שניהם!
נישט אין קיין שום חסידות אדער פאליטיק,
און ער שטייט ווייט פון נושאים וואס זענען
קאנטראווערסיאל". מען איז אריין אין א שמועס איבער
דעם ענין ,און דער ראש ישיבה האט זיך
אויסגעדרוקט" :עס איז שווער .ווייל ווען א
האט דער ראש ישיבה געזאגט" :ניין ,נישט
אינגערמאן מאכט א שמחה ,וויל ער דאך אז
דאס איז די סיבה .נאר וואס דען? א מענטש
זיין גוטער איד ,זיין מורה דרך זאל דארט זיין,
קען געבן קנאקעדיגע דרשות און עס קען
אבער ער קען נישט .עס איז פארשעמט ,מען
זיין מלא חיזוק ,אבער די מינוט וואס ער
טאר נישט"...
קען באווייזן א חידוש — דאס הייסט ער קען
רוקן א מענטש ,מאכן אן עכטע טויש און
איבערדרייען א מענטש מקצה אל הקצה — האט זיך איין אינגערמאן אנגערופן" :איך
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 20
דער ראש ישיבה רעדט .האט אים דער ראש דער ראש ישיבה האט דאס אויפגעכאפט דאן איז שוין אן אנדערע מעשה' .עושה
ישיבה געפרעגט אויב ער איז אנגעקומען און זיך זייער געפרייט .ער האט גערופן חדשות בעל מלחמות' ,אז מען מאכט
שפעט נעכטן צו זיין שווער (ווייל מען דאס קינד און אים געפרעגט וואס ער זינגט חידושים ,ברענגט דער ס"מ מחלוקת אויף
האט אביסל געשמועסט נאכן דאווענען). און וואס די מעשה איז .דאס קינד האט אים".
האט דער אינגערמאן געזאגט אז יא ,ער נאכדערציילט די מעשה פון רבינו הקדוש
איז אנגעקומען אינמיטן די סעודה .דער מיט די קו וואס האט זיך אויסבאהאלטן עס איז געווען א שטארקע חיזוק און
ראש ישיבה האט זיך אביסל צובייזערט ווייל זי האט נאך געוואלט לעבן. שכל פאר אונז אלע ,זיך צו מחזק זיין אז
און געזאגט" :זיי נישט ברוגז ,אבער דאס מחלוקת איז נישט א סימן אז 'כלל ישראל
הייסט א 'חסיד שוטה'! אז מען עסט די דער ראש ישיבה איז דאן אריין אין א האט א גוטן שמעק' ,נאר אז 'דער שטן
סעודה ביים שווער ,דארף מען מכבד זיין שמועס איבער די 'מעשה'לעך' ,וויאזוי ער האט א גוטן שמעק' און ער ווייסט וואו צו
דעם שווער .מען קומט נישט שפעט ווייל מאכט דאס און ווי לאנג עס נעמט אים, פארלייגן זיין מחלוקת און ליצנות .ווייל
מען וויל הערן די שמועסן פונעם ראש און אז דאס איז ביי אים איינס פון זיינע אויב עס איז דא א צדיק וואס קען דיך
ישיבה". שענסטע פראיעקטן ,דאס איז די צייט ברענגען צום אייבערשטן ,וועט זיך די
ווען ער קען אריינלייגן ריינע אמונה אין די וועלט איבערדרייען דיך אוועקצושלעפן
דער ראש ישיבה האט גערעדט איבער הערצער פון יונגע קינדער. פון דארט.
דעם ענין פון גריסן מענטשן ,אז צומאל
טרעפסטו א מענטש פאר צוואנציג יאר אינמיטן די זמירות האט זיך דער ראש דער ראש ישיבה האט דאן גערעדט
און מען גריסט זיך נישט ,ווייל קיינער וויל ישיבה אנגערופן" :אה ,א לעכטיגער שבת! לשבח פון איינעם פון אונזערע חשוב'ע
נישט ברעכן די אייז .ביידע זענען אין א עס שיינט און שיינט ".דאן האט דער ראש חברים פון ארץ הקודש (וואס איז אגב
קטנות. ישיבה צוגעלייגט" :איך האב היינט געהאט געווען שטארק מקורב צו יענעם משפיע
א גוטע התבודדות; איך האב אסאך געבעטן און איז אים נאך היינט משמש) ,אז ער האט
אנקומענדיג צום בנין האבן מיר זיך דעם אייבערשטן אז דער שבת זאל זיין אויסגעפירט א שידוך מיט א שטארקער
ווידער געגרייט ארויפצושפאצירן די זיבן לעכטיג ,און שכח אייבערשטער ,עס איז תמימות.
שטאק ,און דער ראש ישיבה האט זיך מיר אזוי ליכטיג".
אנגערופן אינמיטן וועג" :אזוי גייט עס דער ראש ישיבה האט אים געבעטן
מיט עבודת ה' ,א טרעפל ארויף און נאך איינער פון די געסט האט געפרעגט: אנטראגן א געוויסן שידוך (דער חתן איז
איינס .צומאל דארף מען זיך אפרוען ווען "וואס מיינט א גוטע התבודדות? א דארט געווען) ,און יענער האט געזאגט:
מען ווערט אן כח ,אבער מען גייט איינס לאנגע?" האט דער ראש ישיבה געזאגט: "איך זע נישט וויאזוי עס זאל קענען
אויפאמאל ביז מען קומט אן". "אז מען קען זיך גוט אויסרעדן דאס הארץ געשען ,אבער איך וועל עס אנטראגן ווייל
צום אייבערשטן". דער ראש ישיבה האט געהייסן ".און דער
שכח אייבערשטער אז איך האב געקענט שידוך איז טאקע געווארן צו די שמחה פון
מיטהאלטן אזא שיינע שבת ביים ראש אלע צדדים.
ישיבה שליט"א ,די דאווענען ,און די סעודה. נישט זיין קיין חסיד
און נאך מער שכח אייבערשטער אז
איך האב דאס געקענט אראפשרייבן און
שוטה מעשה'לעך
איבערגעבן פאר אנשי שלומינו ,וואס שבת אינדערפרי אויפן וועג אהיים האט ערגעץ אינצווישן האט זיך דער קליינער
ווילן הערן נאך א שיינע הנהגה און נאך א דער ראש ישיבה געפרעגט א אינגערמאן זון פונעם ראש ישיבה צוזינגען אינמיטן
ווארט וואס דער ראש ישיבה שליט"א האט וואס האט אים באגלייט" :פארוואס גייסטו שפילן מיט זיינע 'מענטשיס'" :ניין ,ניין ,איך
געזאגט שבת ,ווייל פון יעדע שיחה קען נישט פאראויס? דו ביסט דאך ביי דיין וויל נאך לעבן( "...א ניגון פון די מעשה'לעך
מען זיך אסאך לערנען וויאזוי צו זיין אן שווער אויף שבת?" האט דער אינגערמאן טעיפס).
ערליכער איד. געזאגט אז ער וויל נישט פארפאסן וואס
21 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
זיך
נישט געקענט איינהאלטן.
לופט.
"אסתר ,זאג מיר! זאג מיר וואס האט אלע האבן זיך אפגערוקט פון
אין
פאסירט?!" מיר ,נאר אסתר איז געבליבן נעבן מיר.
קורצן פון פריער :ר' יעקב יוסף
"זי פילט נישט גוט ",האט אסתר שטיל הערמאן שטעלט אויף זיין הייליגע שטוב
אסתר'ס אויגן זענען אנגעפילט אין די טמנ'ע גאסן פון אמעריקע.
געווארן מיט טרערן" .פריידא איז נפטר געזאגט.
געווארן דריי טעג פאר פורים .עס איז קינדער די חתונה ער מאכט
"וואס גייט פאר מיט איר? לאמיר איר יונגערהייט.
געווען פלוצלינג ,מען ווייסט נישט פון
גיין באזוכן ",האב איך פארגעשלאגן.
וואס .מיר האבן דיר נישט געוואלט רוחמה דערציילט זכרונות פון אלס
דערציילן כדי נישט צו צושטערן דיין "זי וואוינט מער נישט אין ניו יארק", כלה ,און פון נאך די חתונה ווען זי איז
אהיימקומען .דער טאטע האט אונז האט אסתר ווייטער געזאגט. געפארן וואוינען נעבן מירע ישיבה ,כדי
געמאכט צוזאגן אז מיר וועלן דיר נישט איר מאן זאל קענען לערנען .שפעטער
דערציילן". "וואו וואוינט זי?" מיינע פראגעס איז זי צוריקגעפארן קיין אמעריקע הארט
זענען געקומען שנעל .מיין הארץ האט פאר די צווייטע וועלט מלחמה.
עס האט מיר גענומען עטליכע מיר נישט פאראויסגעזאגט קיין גוטס. זי טרעפט זיך מיט די משפחה .אבער...
סעקונדעס צו דעהערן וואס אסתר
דערציילט מיר .מיין ליבע ,ליבע "זי וואוינט ערגעץ ווייט ,ווייט און יעצט ליינט ווייטער.
שוועסטער פריידא איז נישט דא .איך האב אוועק "...האט אסתר געזאגט מיט א קול
זיך ביטערליך צעוויינט. וואס מען האט כמעט נישט געהערט.
פריידא איז נישטא
דער טאטע איז צוגעלאפן" :רוחמה, "איך קען רעדן מיט איר אויפן
האלט זיך שטארק .דער אייבערשטער מיטאמאל האב איך געכאפט אז
טעלעפאן?" האב איך ווייטער געפרעגט.
טוט נאר גוטס .האב רחמנות אויף די פריידא איז נישטא.
מאמע". "זי וועט נישט קענען הערן ",האט
"וואו איז פריידא?" האב איך געפרעגט.
אסתר שטייטלעך געזאגט .איך האב מורא
די מאמע האט זיך איבערגעבויגן צו געהאט צו פרעגן ווייטער ,אבער איך האב די שאלה איז געבליבן הענגען אין די
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 22
33 מ .מאנן
אוונט
אין שטוב ,איז דער טאטע
דער
נאכנישט דארט געווען .די מאמע האט
טאטע האט געקוקט אויף זיין מיר
זיך געפארעט אין קאך" .מאמע ,וואס גייט
טאכטער און געזאגט" :מיר פרעגן נישט און מיר האבן זיך זייער
דער טאטע דערציילן?" האט זי געפרעגט
קיין קשיות .מיר זענען סאלדאטן פארן צעוויינט איינער אויפן צווייטנס אקסל.
מיט נייגער.
בעל הבית און מיר דארפן טון זיין רצון". אלע נאנטע און באקאנטע האבן
די מאמע האט אוועקגעקוקט" :ער מיטגעוויינט; עס איז געווען זייער פיינפול
רבי יעקב יוסף האט געזארגט פאר די
וועט אליינס דערציילן!" דארט אויפן פארט.
יונגע יתומים אז זיי זאלן שטיגן צו זיין
רוחמה האט זיך געוואונדערט דערויף, ערליכע אידן ,און געשיקט דעם עלטסטן מיין קליינער ישראל מאיר האט מיר
אבער זי האט נישט געקענט טון מער ווי קיין ארץ ישראל אין א ישיבה. געצויגן ביים ארבל" :מאמע ,פארוואס
אויסווארטן. וויינען אלע?" איך האב נישט געפונען די
א יאר צייט איז רוחמה געווען מיט
ווערטער דאס מסביר צו זיין פאר א דריי-
אביסל שפעטער איז רבי יעקב אירע עלטערן און משפחה .עס האט
יעריג קינד.
יוסף אהיימגעקומען ,און נאכן עסן זיין אויסגעזען אז טראץ דעם פארלוסט פון
טעגליכע מאלצייט פון סארדינען מיט א פריידא איז די משפחה פאראייניגט. רוחמה האט זיך געזעצט שבעה פאר
באר און א שטיקל ברוינע ברויט ,האט ער איין שעה ,וויבאלד עס איז שוין געווען
א מיטינג מיטן טאטן
אויסגעקלארט זיין קול און געזאגט: נאך דרייסיג טעג .נאכן זיצן די שעה
ביז איין שיינעם טאג ווען ר' יעקב יוסף שבעה ,האט ר' יעקב יוסף זיך געוואנדן
"קינדער ,ווי איר ווייסט ,בין איך צו רוחמה און געזאגט" :קום מיט מיר ,איך
האט אנגערופן רוחמה'ן און איר געזאגט:
געקומען אהער אלס קינד פון אכט יאר וויל עפעס רעדן".
"רוחמה ,קום היינט נאכט אריבער מיט
אלט .פופציג יאר זענען שוין פארלאפן
משה'ן .איך וויל אויך רופן די איבעריגע
זייט יענעם טאג .איבער דרייסיג יאר רוחמה איז נאכגעגאנגען איר טאטן; זיי
קינדער ,איך וויל אייך עפעס מיטטיילן".
האב איך מיט די הילף פון די מאמע זענען ארויס אין דעם הייסן ,שטיקעדיגן
געארבעט צו פארשפרייטן אידישקייט רוחמה האט זיך נישט דערשראקן. יולי פון ניו יארק .גייענדיג אויף די גאס
אין אמעריקע. איר טאטע פלעגט אפט רופן אזעלכע האט רוחמה אנגעהויבן וויינען.
מיטינגען זיי מחזק צו זיין צו פארשפרייטן
ב"ה מיר האבן אויפגעשטעלט א "טאטע ,פארוואס? פריידא איז געווען
אידישקייט .זי האט זיך אבער נישט
שיינעם ערליכן דור וואס טוט ווייטער אזוי יונג ,קוים איין-און-דרייסיג יאר .זי
געריכט אויף דעם וואס קומט יעצט.
פארשפרייטן אידישקייט .יעצט"... איז געווען אזא ערליכע ,אזא גוט הארץ,
ווען רוחמה איז אריינגעקומען יענעם זי איז געווען אזא בעלת חסד .טאטע,
פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה
פארוואס?"
23 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
ֶע ֶס ַכ ַאְּפ �ּט ֵזֵיי ַא ַ � ׁ
ְׁשֶרֶעק
עְר ִִליֶכֶ ער ֵׁשׁ ייֶנֶ ער ְְקרֹוין- ִִאין ֵּבּ ית ַַה ֶֶמ ְְד ָָרׁש ִִאיז אֹויְך ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ֶֶה ְ יְטׁש ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ֶֶדער ְְמ ַַמ ֵּּלא ָָמקֹום פּון ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד פּון ֶֶמעְזְ ִִר ְ
ֶֶדער ֵֵה ִ
יֶע ֶֶלע
עִצ ֶאְר ָָמאְגְ ט ַַא ְְסֶּפּ ִ
ַַלייְכְ ֶֶטער ִִמיט ֶזֶ עְכְ ִִציג ֶֶלעְכְ טָ ,וָ ואס ָָהאט ַַפ ְ ַּבַּעל ֵׁשׁ ם טֹוב ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו.
ייִליֶגֶ ער ַ רֹויְסן ֶֶרִּבּ י'ןֶֶ ,דער ֵֵה ִ
ַזַ יין ְגְ ְ
עַמאְכְ טָ ,נָ אְכְ ֶֶדעם ָוָ ואס ַַרייְכְ ֵֵקייטֶֶ .רִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול ַַא ֵֵליין ָָהאט ָָדאס ֶגֶ ַ עְרֶגֶ עֶגֶ עְּבּ ן ַַפאר ַזַ ייֶנֶ ע ַּת ְ
ְּל ִִמ ִיִדים ַַא ֶֶלעס ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד ָָהאט ִִאיֶּבּ ְ
ֶֶדער ֵֵה ִ
ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ ידָ ,זָ אְגְ ט:
עְרט ִוִ וי ַזַ יין ֶֶרִּבּ יֶֶ ,דער ֵֵה ִ עֶה ְֶֶער ָָהאט ַַא ָָמאל ֶגֶ ֶ ייִליֶגֶ ער ַ
ַּבַּעל ָוָ ואס ֶֶער ָָהאט ְְמ ַַקֵּבּ ל ֶגֶ עֶוֶ וען פּון ַזַ יין ְגְ ְ
רֹויְסן ֶֶרִּבּ י'ן ֶֶדער ֵֵה ִ
עַהאט ַַאז ִִאין ַַמיין ֵּבּ ית ַַה ֶֶמ ְְד ָָרׁש ָזָ אל ַזַ יין ַַא ְְקרֹוין- ואְלט ַַהָנָ ָָאה ֶגֶ ַ
"ִאיְך ָוָ ְ
ִ א'ִדיֶגֶ ער ְְק ָָל ְ
אְר ֵֵקייט מֹוָר ִ
עְרְנְ ט ִִמיט ַַא ָ אֹויְסֶגֶ ֶ
עֶל ְ ֵׁשׁ ם טֹוב ,אּון ֶֶער ָָהאט ֵזֵ יי ְ
ַַלייְכְ ֶֶטער ִִמיט ֶזֶ עְכְ ִִציג ֶֶלעְכְ ט". ועְלט אּון ַַאז ַַא ֶֶלעס ִִאיז ֶֶדער עֶפער אֹויף ֶֶדער ֶוֶ ְ ַַאז ֶֶעס ִִאיז ָָדא ַַא ַּבּ אֶׁשׁ ֶ
אְקן ַַא ֶֶלע ִִס ְְפ ֵֵרי ּתֹורֹותִִ ,איז ֶֶמען עֶעְנְ ִִדיְגְ ט ַַאייְנְ ַּפּ ְֶוֶ וען ֶֶמען ָָהאט ֶגֶ ֶ עֶדע ְְק ֵֵלייִנִ ֵיֵקייט.רֹויֶסע ַזַ אְך אּון ֵֵסיי ֶיֶ ֶעֶדע ְגְ ֶ ְׁשֶׁטער – ֵֵסיי ֶיֶ ֶ
עְר ֶ
ֵֵאייֶּבּ ְ
ָׁשִׁעיםְּכֵּדי ִִדי ְְר ִ
עֶמעןֵ , רֹויןַ-לייְכְ ֶֶטער ָָדאס ַַא ָָראְּפּ צּוֶנֶ ֶ ַ צּוֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּום ְְק עַהאט ַַא ֶגֶ עהֹויֶּבּ עֶנֶ עם יְטׁש ָָהאט ֶגֶ ַ ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד פּון ֶֶמעְזְ ִִר ְ
ֶֶדער ֵֵה ִ
אְלן ֶֶעס ִנִ יְׁשׁ ט צּורֹויְּבּ ןָָ .אֶּבּ ער ִוִ וי ָנָ אר ֶֶמען ִִאיז צּוֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּום ָזָ ְ אְר ִִלין ִזִ י"עָ ,וָ ואס אֹויף ִִאים ָָהאט ֶֶמען ְּל ִִמידֶֶ ,רִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול פּון ַַק ְ
ַּת ְ
עְד ֵֵרייט אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ ט: אֹויְסֶגֶ ְ
ְ ְְקרֹוין ַַלייְכְ ֶֶטערָָ ,האט ִזִ יְך ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול צּוְּבֶּרעְנְ ֶגֶ ען ִִא ְיְדן צּום
צּוִר ְיְק ֶ ֹּכַּח ִ
עַהאט ֶֶדעם ַ ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַאז ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ַ
ועְלן ֵזֵ יי ִנִ יְׁשׁ ט
עְרט ַַאז ָָדאס ֶוֶ ְ אְרִזִ יֶכֶ ְָ"ָדאס ֶֶקעְנְ ט ִִאיר ָָלאְזְ ןִִ ,איְך ִּבּ ין ַַפ ְ ְּתּׁשּוָבה אּון
ָ עֹוֵרר ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ַַסאְך ִִא ְיְדן צּו
עֶפער; ֶֶער ָָהאט ְְמ ֵ ייִליְגְ ן ַּבּ אֶׁשׁ ֶ
ֵֵה ִ
ועְר ֶֶטער פּון ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹולֶ ,זֶ עֶנֶ ען ֵזֵ יי עְלֶכֶ ע ֶוֶ ְ עְרְנְ ִִדיג ַַאֶזֶ ְ
צּוִר ְיְרן"ֶֶ .ה ְ
ִ ְׁשְׁטןֶֶ .ער ִִאיז ִנִ ְְפ ָָטר ֶגֶ עָוָ ְ
ואְרן ַּבּ יי ַַא עְר ְ אְרן ֵֵאייֶּבּ ְמֹוֵסר ֶנֶ ֶֶפׁש ֶגֶ עֶוֶ וען ַַפ ְ
ִזִ יְך ֵ
"ִמיר יְטׁש אּון ִִאים ֶגֶ עָזָ אְגְ טִ : ייִליְגְ ן ַַמִגִ יד פּון ֶֶמעְזְ ִִר ְ ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּום ֵֵה ִ ָגָ אר יּוְנְ ֶגֶ ער ֶֶע ְְל ֶֶטער.
רֹויןַ-לייְכְ ֶֶטערָָ ,אֶּבּ ער ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול ָָלאְזְ ט ַ אְקן ֶֶדעם ְְק ועְקַּפּ ְ
ויְלן ַַאֶוֶ ְִוִ ְ
ִנִ יְׁשׁ ט". ואְרןָָ ,האט ֶֶער אְר ִִלין ִִאיז ִנִ ְְפ ָָטר ֶגֶ עָוָ ְ ֶוֶ וען ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול פּון ַַק ְ
אֶמען ַַחָּיּ ה יְט'ן ָנָ ֶ עְר ֵֵהיים ִִמ ְ עָלאְזְ ט ַַא ָָטאְכְ ֶֶטער ִִאיְנְ ֶֶד ְ עְרֶגֶ ָ
ָנָ אְך ִִאיֶּבּ ְ
ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד צּוֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּו ַזַ יין ַּת ְ
ְּל ִִמיד ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול ִִאיז ֶֶדער ֵֵה ִ ייִליְגְ ן ֶֶרִּבּ י ָָמ ְְרְּדַּכַ י פּון
יְט'ן ֵֵה ִ
עַהאט ִִמ ְ עֶטער ֲֲחתּוָנָ ה ֶגֶ ַ ָׂשָׂרהִ .זִ י ָָהאט ְׁשֶּׁפּ ֶ
ָ
ועְלן
ָׁשִׁעים ֶוֶ ְ עְרט ַַאז ִִדי ְְר ִ אְרִזִ יֶכֶ ְ
יְסט ַַאזֹוי ַַפ ְ אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ ט" :אֹויּב דּו ִּבּ ְ ייֶער ֶֶע ְְל ְְט ְְס ֶֶטער זּון ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ֶֶרִּבּ יעְרָנָ אִּבּ יל ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו ,אּון ֵזֵ ֶ
ְְטֶׁשׁ ְ
אְלט ַַמאְך ׁשֹוין ַַאז ֶֶעס ָזָ אל עָמ ְ רֹויןַ-לייְכְ ֶֶטערֶֶ ,ד ָ
ַ צּוִר ְיְרן ֶֶדעם ְְק
ִנִ יְׁשׁ ט ִ ייְדן
רֹויְסן ֵזֵ ְ
ערּוְפן ָנָ אְך ַזַ יין ְגְ ְ ְ עְרָנָ אִּבּ ילָ ,וָ ואס ִִמ ָ'ָהאט ִִאים ֶגֶ ַַא ֲֲהֹרֹן פּון ְְטֶׁשׁ ְ
אְּגָּראם".
קּוֶמען ַַקיין ַּפּ ָ אְר ִֶּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ָָפ ְ אְר ִִלין.
ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול פּון ַַק ְ
אפֹויְלן:
ְ ערּוְפן ֶֶדעם ַׁשׁ ָּמּׁש אּון ִִאים ַּבּ ְ ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד ָָהאט ֶגֶ
ֶֶדער ֵֵה ִ אְּבֶּלער ִזִ י"ע ָָהאט ֶֶמען ַַא ָָמאל עְרָנָ ֶ
ְׁשָׁטאט פּון ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ְְטֶׁשׁ ְִִאין ִִדי ָ
רֹויֶען
ְׁשָׁטאט ַַאז ַַא ֶֶלע ֶֶמעְנְ ְְטְׁשׁ ן – ֶֶמעֶנֶ ערְְ ,פ ֶ ַגַ
"רּוף אֹויס ִִאין ִִדי אְנְ ֶֶצע ָ ְׁשֵׁטייט ִזִ יְך ַַאז
אְר ֵ אְּגָּראםַַ .פ ְ ְּפַּלאֶנֶ ען צּו ַַמאְכְ ן ַַא ַּפּ ָ
עְרט ַַאז ִִדי ּגֹוִיִ ים ַ ֶגֶ ֶ
עֶה ְ
אְל ְְטן".
אַה ְ
אְרט ַּבּ ַ ִּמְּד ָָרׁש אּון ִזִ יְך ָָד ְ
קּוֶמען ִִאין ֵּבּ ית ַַה ְ
אְלן ֶ אּון ִִקיְנְ ֶֶדער – ָזָ ְ אְּבֶּלער
עְרָנָ ֶ עַהאט ,אּון ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ְְטֶׁשׁ ְ מֹוָרא ֶגֶ ַ
ייֶער ָ ַַא ֶֶלע ֶֶמעְנְ ְְטְׁשׁ ן ָָהאְּבּ ן ֵזֵ ֶ
עקּוֶמען ִִאין ֵּבּ ית ַַה ֶֶמ ְְד ָָרׁש ,אּון ֶוֶ וען ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול
ֶ ַַא ֶֶלע ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ ואְלט
ערּוְפן ִִמיט ַַא ְְק ֶֶרעְכְ ץ" :אֹוי ֵוֵ ויי ,אֹוי ֵוֵ ויי! ֶוֶ וען ִִאיְך ָוָ ְ ְ ָָהאט ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ
ְׁשַׁטאֶנֶ ען ַַאז ֶֶדער אְר ַ ָָהאט ֶגֶ עֶזֶ ען ָוָ ואס ֶֶעס טּוט ִזִ יְךָָ ,האט ֶֶער ְגְ ַַלייְך ַַפ ְ ואְלט ַַא
אְר ִִליןָ ,וָ ְייֶדע ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול פּון ַַק ְֹּכַּח פּון ַַמיין ֵזֵ ֶ עַהאט ִִדי ַ ֶגֶ ַ
אְלט ַַאז ֶֶער ָָהאט ִִדי עְד ֵֵרייטַ ,וַ וייל ֶֶער ַַה ְ ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד ָָהאט ָָדאס ָָאְנְ ֶגֶ ְ ֵֵה ִ עקּוֶמען".
ֶ אְרֶגֶ
אְּגָּראם ִנִ יְׁשׁ ט ָָפ ְ ַּפּ ָ
אְּגָּראם.
עְלן ֶֶדעם ַּפּ ָ צּוְׁשֶׁט ְ
ֶ ּכֹוחֹות ָָאְּפּ ייִליְגְ ן
ייְטן פּוֶנֶ עם ֵֵה ִ "ִאין ִִדי ַַצ ְ ייְלטִ : עְר ֵֵצ ְאְל ְְטס ֶֶד ְ עָמ ְ
ֶֶער ָָהאט ֶֶד ָ
יְטֶׁשׁ ער ַַמִגִ יד אּון ִִאיז ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּום ֵֵה ִ
ייִליְגְ ן ֶֶמעְזְ ִִר ְ בּוָצה פּון ִנִ ְיְד ִִריֶגֶ ע ּגֹוִיִ ים ֶגֶ ַ
עְּפַּלאְנְ ט רֹויֶסע ְְק ָ יְטֶׁשׁ ער ַַמִגִ ידָָ ,האט ַַא ְגְ ֶ ֶֶמעְזְ ִִר ְ
עְל ְְפןָָ ".האטְ ֶהֶ יר ִמִ ט ְפֶגֶ עָזָ אְגְ טֶ"ֶ :רִּבּ יִִ ,איְך ֶֶקען ִנִ יְׁשׁ ט ַַא ֵֵלייןִִ ,איר ְ ְ
אְר ַד
ַ יְטׁשֵ .זֵ יי ָָהאְּבּ ן ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ עְגְ ֵֵרייט ִר
עְזְ ְִ ֶמ
ֶ אט ְׁשָׁט
ָ י ִד
ִ ין ִאִ אם אְּגָּר
ָ ַּפּ ןרֹויְס
ַַא ְגְ ְ
עְל ְְפן! ָָדאס"ָאּה! ֶֶה ְעְרטָ : יְטֶׁשׁ ער ַַמִגִ יד ֶגֶ ֶ
עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ ייִליֶגֶ ער ֶֶמעְזְ ִִר ְ ֶֶדער ֵֵה ִ ויְסן ֶֶדעם ָָטאג עָלאְזְ ט ִוִ ְ עְרֶנֶ ע ֶֶהעק ,אּון ָָהאְּבּ ן ֶגֶ ָ עְרס אּון ַַאייֶזֶ ְ עֶס ְ ִִמיט ֶֶמ ֶ
ֶֶקען ִִאיְך!" ְּל ִִמ ִיִדים
ְׁשֵׁטייט ִזִ יְך ַַאז ַַא ֶֶלע ַּת ְ אְר ֵ צּוִפ ְיְרןַַ .פ ְ
דּוְרְכְ ְִּפַּלאֶנֶ ען ָָדאס ְ ֶוֶ וען ֵזֵ יי ַ
ַּפַּחד אּון
קּוֶמען! ֶֶעס ַכַ אְּפּ ט ַַא ַ עְרט ֶֶמען ַַא ַַר ַַעׁשִִ ,די ּגֹוִיִ ים ֶ לּוְצ ִִליְנְ ג ֶֶה ְ
ְּפּ ְ ְׁשֶׁרעק ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ַּפַּחד ,אּון ִִדי ֶ עְרט ַַפאר ַ יֶט ְ אְט ְְס ַַלייט ָָהאְּבּ ן ֶגֶ ִ
עִצ ֶ ְׁשָׁט ְ
אּון ָ
ָׁשִׁעים ֶזֶ עֶנֶ ען
ְׁשֶׁרעק! ָָאֶּבּ ער וואּוְנְ ֶֶדער ִִאיֶּבּ ער וואּוְנְ ֶֶדערִ ,וִ וי ָנָ אר ִִדי ְְר ִ ַַא ֶ ָגָ אר ְגְ רֹויס.
ְׁשֶׁרעק ַַאז אְלן ַַאַזַ א ֶ עַפ ְעקּוֶמען ָנָ אְנְ ט צּום ֵּבּ ית ַַה ֶֶמ ְְד ָָרׁשִִ ,איז אֹויף ֵזֵ יי ֶגֶ ַ ֶ ֶגֶ ִּמְּד ָָרׁש אּון ֶֶמען ָָהאט ויְשן ִִאיז ֶֶמען ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ִִאין ֵּבּ ית ַַה ְ ִִאיְנְ ְְצִוִ ְ
עְׁשָׁטאְכְ ן ִִמיט
ָ לֹויְפן ,אּון ֵֵאייֶנֶ ער ָָהאט ִזִ יְך ֶגֵֶזֵ יי ָָהאְּבּ ן ָָאְנְ ֶגֶ עהֹויְּבּ ן צּו ַַאְנְ ְְט ְ ְׁשֵׁטייֶגֶ ער פּון ִִדי אְקן ִִדי ִִס ְְפ ֵֵרי ּתֹורֹותַ ,וַ וייל ֶֶדער ֵ ָָאְנְ ֶגֶ עהֹויְּבּ ן ַַאייְנְ ַּפּ ְ
עְרט עַה ְְרְגְ ֶֶעט ֶגֶ עָוָ ְ
ואְרן ֶֶע ְְט ִִליֶכֶ ע הּוְנְ ֶֶד ְ אֹויְסֶגֶ ַ
וייְטןִּ ,בּ יז ֶֶעס ֶזֶ עֶנֶ ען ְ ֶֶדעם ְְצֵוֵ ְ עֶמען ֵזֵ יי ְׁשָׁמם ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ ועןַַ ,אז ִִדי ֶֶע ְְר ֶ
ְׁשֶׁטע ַזַ אְך ֶנֶ ֶ ָׁשִׁעים ִיִ ַּמּ ח ָ ִּבּ ִיִליֶגֶ ע ְְר ִ
עִריֶגֶ ע ְְר ִ
ָׁשִׁעים. ִנִ ֶיֶד ִ עְק ִִליֶכֶ ע ִּבְּזְ יֹונֹות ַַר ֲֲח ָָמָנָ א
ְׁשֶׁר ְ
עֶמען ֵזֵ יי ִִמיט ֶ אְרֶׁשׁ ֶ
ִִדי ִִס ְְפ ֵֵרי ּתֹורֹות אּון ַַפ ְ
ְׁשֶׁטעְנְ ִִדיג ָּדּ בּוק צּום
ֹּכַּח פּון ַַצ ִִד ִיִקים ָוָ ואס ֶזֶ עֶנֶ ען ֶ
ָָדאס ִִאיז ֶֶדער ַ אְקט ִִדי ִִס ְְפ ֵֵרי ּתֹורֹותִִ ,איז ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן אְמֶגֶ עַּפּ ְ
ִּבְּׁשַׁעת ֶֶמען ָָהאט ַַצ ְ ַ ִִל ְְצ ָָלן.
עֶדע ַזַ אְך. ְׁשְׁטן אֹויף ֶיֶ ֶ
עְר ְעְטן ֶֶדעם ֵֵאייֶּבּ ְְׁשְׁטן ,אּון ֵזֵ יי ֶּבּ ְ
עְר ְ ֵֵאייֶּבּ ְ ּבֹוֵדד ֶגֶ עֶוֶ וען צּום ֵֵה ִ
ייִליְגְ ן עְׁשַׁטאֶנֶ ען ַּבּ יים ַוַ ואְנְ ט אּון ִזִ יְך ִִמ ְְת ֵ
ַ ַַהָּגּ דֹול ֶגֶ
עֶפער". ַּבּ אֶׁשׁ ֶ
אשר בנחל מכתב י"ב תפו' בריוו 12486
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 24
25 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
וואוינען אין בויבעריק
דער רבי ,צווישן אנדערן ,געשמועסט
מיט ר' שלמה איבער זיין רצון צו מייסד
זיין א שטעטל.
זומער תשכ"ג ווען דער רבי האט
האט גלייך געהאט בדעה ,אז ער וויל
האבן א אייגן שטעטל.
אזוי פרי ווי אין יאר תש"ט ,נאך איידער
מען האט אפגעקויפט דעם "נעפ מענשן"
ען א צדיק זאגט א ווארט
דארף מען הארכן.
ווען א צדיק זאגט א וו
זאך ,איז ,עשה אזניך כאפרכסת ,מאך אויף
באזוכט אין די קעמפס ,איז ער אריין אין אויף בעדפארד ראס ,וואס איז געווען דיין אויער גרויס אזוי ווי די שיסל פון די
די באנגעלאו פון הגה"צ שאפראנער רב דער גרויסער סאטמארער בית המדרש ווייץ קערנדלעך וואס איז העכער די מיל.
זצ"ל ,דער ראש הישיבה ,דעמאלטס האט פון תשי"ב ביז תשכ"ט ,האט שוין דער רבי
ווען א צדיק זאגט עפעס ,איז ,די וואס
דער רבי אויך געשמועסט פון זיין גרויס געשמועסט מיט הגה"צ רבי אלכסנדר
הארכן וועלן מרויח זיין אויף די וועלט און
תשוקה צו האבן א אייגן שטעטל. אשר באב"ד זצ"ל ,טארטיקוב'ער רב,
אויף יענע וועלט ,און די וואס פארשטייען
איבער זיין רצון צו מייסד זיין א אייגענעם
י"ב תמוז תשי"ז איז מען אריין אין בעסער פון דעם צדיק וועלן זיך פאטשן
היימישן ישוב אויסער די שטאט.
קאנטראקט אויף א שטח אין סטעטן אין פנים און זאגן פארוואס האב איך
איילענד ,למעשה איז עס בטל געווארן ,די אין יאר תשי"ד ווען עס איז געווען נישט געפאלגט דעם צדיק.
סטעטן איילענד געפלאנטע סאטמארע די פטירה פון דעם רבי'נס טאכטער חי'
דעם היינטיגן שבת וועט ווערן 63יאר
שטעטל האט זיך נישט אויסגעארבעט. רויזא ע"ה ,ערב שבת קודש פרשת וירא,
פון ווען אלע האבן געקענט זען מיט די
דעמאלטס איז דער רבי נאך די שבעה
צווישן די עסקנים וואס האבן פליישיגע אויגן אז ווען מען פאלגט א
געפארן קיין מאנטיסעלאו און געוויילט
געארבעט אויף א שטעטל אין סטעטן צדיק האט מען נישט קיין חרטה.
דארט עטליכע וואכן ,צווישן די מקורבים
איילענד איז געווען הרה"ח ר' חיים מרדכי
וואס זענען געווען ביים רבי'ן דארט איז ווען רבינו הקדוש מ'סאטמאר זכותו
שטיינבערג ע"ה און הר"ר מרדכי זעליג
געווען הרה"ח ר' שלמה גפן ז"ל (עלטער יגן עלינו איז געקומען קיין אמעריקע,
הוירש ע"ה ,וועמען מען האט גערופן
זיידע פון דער ראש ישיבה שליט"א ,דער נאכדעם וואס מען האט שוין אפגעמאכט
ראביי הוירש ,וואס צו אים האט באלאנגט
זיידע פון הרה"ג ר' מרדכי אהרן מייזליש אז דער רבי בלייבט אין אמעריקע ,איז
די פלאץ אין מאנטיסעלאו וואו דער רבי
שליט"א ,דער ראש ישיבה'ס שווער) האט געווען איינס פון די זאכן וואס דער רבי
פלעגט פארן זיך אפרוען ,ער איז אויך
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 26
זאגט אים דער רבי ,ניין ,דו וועסט קויפן "מענשן" מיינט א "פאלאץ" אויף ענגליש, געווען דער אייגנטומער פון דעם זאל
אין שטעטל. אזוי ווי מען זאגט דער נעפ פאלאץ). "גרענד פאראדייס" וואו מיין טאטע ז"ל
מיט נאך פילע הונדערטער פון פריערדיגן
די פלא פון די מעשה איז געווען אז די נושא ביי אט דעם גענעראל
דור האבן חתונה געהאט.
כאטש למעשה איז גארנישט געווארן פארזאמלונג איז געווען די דעמאלטס
אין דאווער ,איז נאך אלץ מקוים געווארן געפלאנטע סאטמארע שטעטל אין דער רבי האט זיך נאכגעפרעגט אויף
די רוח הקודש פון רבי'ן "דו וועסט קויפן דאווער ניו דזשערזי. דעם שטח אין סטעטן איילענד ביי הרה"ג
אין שטעטל" ,ווייל פופצן יאר שפעטער ר' פנחס טייטץ ז"ל דער רב פון עליזאבעט
דער עולם האט געגעבן דיפאזיטס פון
האט הרה"ג ר' אלימלך זיך געצויגן קיין ניו דזשערזי.
.$700.00
קרית יואל ,א ווארט פון א צדיק איז קאי
די קומענדיגע געפלאנטע סאטמארע
וקיימא ,אז דער רבי זאגט וועסט קויפן זומער תשכ"ד ,ווען דער עולם האט
שטעטל איז געווען אין דאווער ניו
אין שטעטל ,וועט אזוי זיין ,נישט קיין כסדר געווארט צו הערן וואו עס האלט
דזשערזי.
נפקא מינה צו די שטעטל איז אין דאווער מיט דאווער ,האט פאסירט א שריפה ל"ע,
צו אין מאנרא ,נישט קיין נפקא מינה צו עס איז געווארן פארברענט די דירה אין זונטאג פרשת כי תשא תשכ"ב איז
יעצט ,צו פופצן יאר ארום. וויליאמסבורג וואו עס האט געוואוינט פארגעקומען א גענעראל פארזאמלונג
הרה"ג ר' אלימלך לאנדא שליט"א ,הנקרא אין "אלטן בית המדרש" ,ווי דער
למעשה איז טאקע פון דאווער
ר' מלך הצעיר ,עטליכע טעג שפעטער עלטערער דור רופט עס ,אויף בעדפארד
אויך גארנישט געווארן ,ס'האט זיך
איז ער געווען ביים רבי'ן זיך שואל עצה ראס (אויך גערופן מיט'ן נאמען "נעפ
אויסגעלאזט אזוי ווי סטעטן איילענד.
זיין וועגן א הויז אין וויליאמסבורג וואס מענשן" ,ווייל פריער איז עס געווען א זאל
עס איז אויך געווען א רעדע וועגן א מען האט אים אנגעטראגן אפצוקויפן, וואס האט געטראגן אט דעם נאמען ,א
סאטמארע שטעטל אין קאנארסי ,אויך
אין יאנקערס ,אויך אין קאנגרעס לעיק.
אין יאר תשכ"ט האט דער רבי ווייטער עס האט גענומען באלד דרייסיג יאר אז די
אנגעהויבן רעדן מיט זיינע ארומיגע
וועגן א שטעטל ,איינמאל האט הרה"ח ר'
אברהם יעקב גלאנצער ע"ה געגעבן א זאג חלום פון רבי'ן פון יאר תש"ט זאל ווערן א
פאר'ן רבי'ן אויף הרה"ח ר' חיים הערש
ליימזידער הי"ו אז ער וואלט געווען ווירקליכקייט ,אבער א צדיק געבט נישט
דער פאסיגער פערזאן וואס זאל אליין
עוסק זיין אין דעם ענין פון שטעטל ,ווייל
ביז יעצט איז געווען פארשידנארטיגע אויף ,א צדיק גייט נישט אויף צוריק ,אז א
חילוקי דעות צווישן די וואס האבן עוסק
געווען דערין ,און צוליב די חילוקי דעות
האט מען זיך נישט געקענט פאראייניגן
צדיק זאגט איך דארף א שטעטל וועט זיין
אויף קיין שום שטח ,ווייל אויף יעדן שטח
וואס מען האט געקוקט איז א שטעטל.
27 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
דעם שבת ויצא ולמספרם נאוועמבער אז די חלום פון רבי'ן פון יאר תש"ט זאל געווען איינער פון די עסקנים וואס האט
21איז 63יאר פון די טאג וואס עס האט ווערן א ווירקליכקייט ,אבער א צדיק עס געזען אלץ אומפאסיג ,איז די עצה צו
זיך געעפנט דער ווערעזאנאו ברידזש. געבט נישט אויף ,א צדיק גייט נישט נעמען איינעם וואס זאל ארבעטן אליין,
אויף צוריק ,אז א צדיק זאגט איך דארף א און זען אז עס זאל זיך רוקן פאראויס.
ווען דו זעסט די הויכע טורעמס פון די
שטעטל וועט זיין א שטעטל.
ווערערזאנע ברידזש (די דריטע העכסטע ווי עס ווייסט שוין יעדער היינט ,האט
בריק טורעמס אין גאנץ אמעריקע) ווען מען רעדט פון פרשת "סאטמארע דער רבי האט אנגענומען די הצעה פון ר'
וועסטו זיך געבן א דערמאן אז א ווארט שטעטל אין אמעריקע" דארף מען נעמען אברהם יעקב אז ר' חיים הערש איז דער
פון א צדיק איז קאי וקיימא. א וויכטיגע לעקציע. פאסיגער פערזאן צו ארבעטן אויף די
אייגענע האנט און זען ס'זאל שוין עפעס
אז מען פאלגט א צדיק קומט שפע, נאכדעם וואס עס איז דורכגעפאלן
ווערן וועגן א שטעטל.
אזוי ווי דער רבי זאגט אין ספר המדות, דער פלאן צו גיין אין סטעטן איילענד,
בזכות הצדיק תלמידיו מתפרנסים. האט דער רבי געהאט עגמת נפש דערפון. האט ר' חיים הערש געזאגט פאר'ן
רבי'ן אז ער דארף האבן די הילף פון
און אז א צדיק זאגט גיין וואוינען אין דער רבי האט אמאל א זאג געטון בנוגע
הרה"ח ר' לייבוש לעפקאוויטש ע"ה און
בויבעריק ,גייט מען אין בויבעריק ,א צדיק סטעטן איילענד ,ווען מען וואלט מיך
הרה"ח ר' משה גליק ע"ה ,ווייל זייערע
ווייסט וואו איז גוט און וואס איז גוט. געפאלגט וואלטן אלע געווען עשירים,
גרויסע ביזנעסער האבן געהאט א גאר
דאס האט דער רבי געזאגט נאכדעם
אז א צדיק זאגט וואוינען אין בויבעריק, גוטע קרעדיט רעיטינג אין די אלגעמיינע
וואס מען האט געבויעט די ווערעזאנאו
וועסטו ווערן רייך און בויבעריק. פינאנציעלע באריכטן ,און אויך ווייל
ברידזש און עס באנייט אין יאר תשכ"ד,
זענען געווען גרייט צו לייגן זייער
שכח אייבערשטער פאר אונז געבן א דער רבי האט אנגעוויזן אז נאכ'ן בויען די
אייגענע פערזענליכע נאמען אויף וואס
צדיק וואס דערמאנט אונז יעדן טאג צו בריק זענען נתעשר געווארן די וואס האבן
מען ברויך.
רעדן צום אייבערשטן און אנגרייטן גוטע פארמאגט לאנד אין סטעטן איילענד.
סחורה אויף יענע וועלט. עס האט גענומען באלד דרייסיג יאר
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 28
סיום ששה סדרי משנה פון הילד אהרן מינצבערג ני״ו און סיום ספר תהילים פון הילד משה מייטעס ני״ו אין תלמוד
תורה בית שמש -עש"ק חיי שרה
29 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
די חשובע בחורים ביים העלפן די שול אין ביים גיסן די טרעפ ביי די נייע בנין אין אומאן -ה' חיי שרה
שטעטל -ב' תולדות
א בליק אריין אין תלמוד תורה בני ברק -ב' תולדות
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 30
חתונה פון החתן אלעזר אריה הי״ו בן מו״ה משולם פייש פעלבערבוים הי״ו עב״ג בת מו״ה דוד יודא איידליס הי״ו
אין ישיבה -ג' תולדות
31 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
די חשובע בחורים פון ישיבת היכל הקודש בית שמש ביים העלפן אריבער פירן די ישיבה צו א נייע לאקאציע -ג'
תולדות
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 32
אבות ובנים אין ביהמ״ד היכל הקודש לינדען -מוצש"ק חיי שרה
ראש חודש סעודה מיט די בחורים אין שטעטל ישיבה -ג' ראש חודש סעודה אין ביהמ״ד היכל הקודש
תולדות לינדען -ב' תולדות
ביים העלפן רייניגן די שול אין שטעטל -ה' ראש חודש סעודה מיט די בחורים אין ישיבה -ד' תולדות
תולדות
33 ו יצא ת ש פ"ז בלע טל
חתונה פון החתן ישראל הי"ו בן מו"ה נתנאל אייזנער הי"ו עב"ג בת מו"ה אייל קורץ הי"ו אין ישיבה -ה' תולדות
ו יצ א תש פ" ז בל עט ל 34
ברית פון הילד בן מו״ה יצחק אהרן וויינבערג הי״ו אין ישיבה -ה' תולדות
ברית פון הילד בן מו״ה יהושע איינהארן הי״ו אין ישיבה -ה' תולדות
פרישע שיפמענט אינעם שטעטל שול אין די חשובע קינדער אין א שמועס מיטן ראש הכולל ביי כולל
בעפארגרייטונג פאר שבת חנוכה -ה' תולדות בוקר אין שטעטל -ה' תולדות
ALPHAITIS.COM
מעשה שהיה
פארציילט דורך דער ראש ישיבה שליט”א ק ּום אַהֶער חַ י ְ
ִימ’ל
ל ִ
ָאמיר זֶען
ֶעטיל
הָאב אַ צ ִ רֶבִי ִא ְ
יך
ּ ּ
ֶעבְן
ג וִויל וָואס ִא ְ
יך
ּ
רֶבִי.
פַאר דִ י ּ
יך וֶועל אִ ים אָקעי ִא ְ
ֶ
הַיינְט לָאזְן זַיין חַ ּזָן
פַארְ וָואס ׁ ְ
נִישט?
ׁשוֹין עַד ּכַאן עֶס ִאיז דִ י
ֶעבְט
ִפיפְ טֶע טָאג וָואס עֶר ג ּ אַ ְמחַ יֶה אַז מֶ ען
ֶעטיל ִמיר דֶעם ז ּ
ֶעלְבְן צ ִ ֶקען אוֹיפְ ּבוֹיעֶן
הַיינְט גֵיי אִ ְ אַ ִקינְד
יך ִאים זאָגְן
יך ִמיט דַיין צ ִ
ֶעטיל הַאלְט דִ ְ
גֶענ ּוג אִ יז גֶענ ּוג!
אָבֶער נָאר גֶעוָוארְ ן ְ ְ
אִ יך ּבִין דָאך ּ
אַייבֶערְ ׁ ְשטֶער ,אַז
ּ ׁ ְש ּכוֹחַ אַ ְמלַמֵ ד צ ּו ְמחַ זֵק זַיין א ּון
ָאך אַ ִקינְד אִ יז נ ְ אוֹיפְ בוֹיעֶן ִקינְדֶער וֶועל ִא ְ
יך ּ
גֶערַאטֶעװֶועט גֶעוואָרְ ן ֶעטיל א ּוןאַמאל לֵיינֶען זַיין צ ִ נָאכְ ָ
ּד ּורְ ְך ְּ
ותחַ יֶּיןָ! נִישט פַארְ ׁשֶעמֶ עןִאים ׁ ְ
אַ זַא נֵס אַז ִא ְ
דִ י ְזכוּת אִיז דַיי ְנס!
הָאב
ּ יך
נִישט פַארְ ׁש ְ
ֶעמט! ִאים ׁ ְ
חלק ה’
זכות פרק זכות
$1,000 $500
פארבינדט אייך היינט מיטן גבאי
מו"ה לייבי ראטה הי"ו
347 578 4449
בס”ד
פרשת ויצא
אויסגאבע 41 #
פארגעסן צו דאנקען דעם אייבערשטן
הער א מעשה רחל'ע ווארט נאך
ג .פעקעטע
רעסעפי
Cream of cauliflower soup ס'שמעקט פון גן עדן
ש .ל .פליישמאן
א חתונה מיט
געזאלצענע טרערן
ש .טראכטער
אינהאלט
בס"ד
פרשת ויצא
4
תשפ"ז
נומער 41
ראדאקציע:
ש .טראכטער
ג .פעקעטע
ח .פ .וועבערמאן
ש .ל .פליישמאן
ח .שטיינבערג
ל .וועבערמאן
ל .סאקס
מ .פאפנהיים
ל .לב
מ .סופר
מ .פעדער
21
845.379.1161
136-Huschke Rd
Hurleyville NY 12747
Inderheim@bletelmagazine.com
Kinderheim@bletelmagazine.com
קול ברסלב:
212.444.9191
אידישע שטוב:
212.444.9169
ש .טראכטער
א חתונה מיט
געזאלצענע טרערן
מאמע .עס איז א שאד צו פארברענגען
צייט ,מח און כח זיך צו ערגערן אויף א
געוויסן פרט וואס מען זעט ביים מאן;
אנשטאט דעם ,פארלייג כוחות צו זיין
פרייליך ,ווייל אז די מאמע איז פרייליך
איז די גאנצע שטוב פרייליך .און אז די
האט חתונה געהאט מיט יעקב אבינו,
נאר זי האט חתונה געהאט נאך פריער
פון איר שוועסטער רחל ,און רוב שבטי
ק-ה שטאמען טאקע פון לאה.
מיר לערנען ארויס דערפון דעם
ין פרשת ויצא לערנען
מיר פון דעם גרויסן
כח התפילה ,ווי מיר
זעען ביי לאה אמנו.
אלע יארן האט לאה געוואוסט אז
איר באשערטע שידוך איז עשו ,און
א
מאמע איז ערליך און לעבט מיט אמונת מורא'דיגן כח התפילה. די תורה זאגט אונז טאקע "ועיני לאה
צדיקים ,מיט תמימות און מיט דער רכות" – לאה האט געהאט פארוויינטע
תורה ,וועט די שטוב זיין ערליך און דער ראש ישיבה דערמאנט אונז אויגן; אירע אויגן זענען געווען רויט פון
וואויל. כסדר אז די מאמע איז די "עקרת טרערן .זי האט געוואוסט אז נאר מיט
הבית" ,דאס הייסט דער עיקר פון דעם טרערן קען מען פועל'ן ,און זי האט
דער ראש ישיבה שליט"א ברענגט שטוב .א שטוב ווענדט זיך אין דער טאקע געפועלט .נישט נאר וואס זי
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 4
אבער ווי מיר ווייסן דעם כלל אז שולחנות – תורה וגדולה .ער האט אסאך מאל אראפ די גמרא איבער א
"הקנאה התאוה והכבוד מוציאין את געהאט פארצווייגטע געשעפטן וואס פארפאלק וואס האט זיך געג-ט נאך
האדם מן העולם" ,זענען אויך דארט האבן אים געברענגט אסאך רווחים ,און צען יאר חתונה האבן ווייל זיי האבן
אין שטאט געווען מענטשן וואס דערצו איז ער געווען אן ערליכער איד נישט געהאט קיין קינדער .די פרוי,
האבן פשוט נישט געקענט צוזען די וואס מען האט שטענדיג געזען זיצן אין וואס איז געווען אן ערליכע ,האט
אויסטערלישע הצלחה פון ר' אברהם. בית המדרש. חתונה געהאט א צווייטע מאל מיט א
עס האט זיי געשטאכן צו זען ווי אלעס מאן וואס איז נישט געווען אזוי ערליך.
גייט אים אזוי גוט .דאס זענען זיכער ווען רבקה איז געווארן אביסל און דער מאן ,וואס איז אויך געווען אן
געווען פארווייטאגטע גלות-אידן, עלטער ,האט איר רבי אברהם ערליכער ,האט חתונה געהאט מיט א
וואס זייער אייגענע פעקל איז געווען אריינגענומען צו זיך אין געשעפט זי פרוי וואס איז נישט געווען ערליך .וואס
צו שווער פאר זייערע איינגעבויגענע זאל אביסל צוהעלפן מיט די ביכער. איז געווען דער סוף? די ערליכע פרוי
פלייצעס ,און זעענדיג ווי א צווייטן גאנץ שנעל האט ער איינגעזען האט אויפגעשטעלט אן ערליכע שטוב
גייט גוט האט עס זיי נעבעך אז חוץ אירע גאלדענע מידות און און אלעס האט זיך איבערגעדרייט צו
ארויפגעברענגט בייז בלוט .ווייזט אויס איידעלע הארץ ,האט זי אויך אסאך א פרומע הייליגע שטוב; און ליידער
אז התבודדות האבן זיי נישט געהאט, געלונגענקייטן צו פירן א געשעפט, פארקערט אויך :דער ערליכער
ווייל צו שטילן זייער קנאה האבן זיי און זינט זי איז אריינגעקומען זענען די אינגערמאן איז געווארן נאכגעשלעפט
אנגעהויבן ארויסלאזן לשון הרע אז רווחים נאך פיל מער געשטיגן. נאך זיין נישט-ערליכער ווייב ,און די
רבקה איז בכלל נישט אזא ערליכע ווי גאנצע שטוב איז נאכגעגאנגען אירע
זי שטעלט זיך פאר. פארשטייט זיך אז די שדכנים האבן נישט-ערליכע מעשים.
אראפגעריסן ר' אברהם'ס טיר .אלע
זיי האבן געטענה'ט אז זי ארבעט האבן געוואלט זוכה זיין צו רבקה .מען דאס איז א געוואלדיגע חיזוק פאר
דאך אין געשעפט וואו עס קומען כסדר האט אים אנגעטראגן גאלדענע זאכן, אונז ,און אין די זעלבע צייט מאנט עס
אריין פריצים ,און רבקה איז חלילה בחורים וואס זייער עתיד איז צווישן פון אונז אז מיר זאלן זיך באפלייסן
געפאלן און האלט אן קשר מיט די די גדולי התורה .די פארשלאגן זענען מיט תפילה צו בעטן ביים אייבערשטן,
שקצים. געקומען אזוי פיל און אזוי שנעל ,אז אז מיר זאלן זוכה זיין אויפצושטעלן
ר' אברהם האט נישט געוואוסט וואו אן ערליך און הייליג הויז געבויט אויף
לשון הרע האט א כלל אז עס דויערט אנצוהייבן. תורה און צדיקים.
לייענט איבער די חשיבות פון אן
אמת'ע תפילה פון אן ערליכע אידישע
פרוי ,וואס מאכט א רושם אין הימל ,און
לאמיר זיך אינאיינעם מחזק זיין מיט
די שטאט האט גערודערט .ר' אברהם ,דער תפילה והתבודדות.
עושר און שיינער איד פון שטאט ,באקומט אן
ר
...
בקה איז געווען
איידעם אהרן דער שמייסער! דאס איז געווען א געראטן מיידל;
אלע האבן דאס
שוין געוואוסט
דאס געשפרעך פונעם טאג .ווי נענטער עס פון ווען זי איז אלט געווען פיר יאר.
זי איז געווען קלוג ,שיין ,און דערצו
איז געקומען צום טאג פון די חתונה ,אלץ אן ערליכע .גאנץ קוידאנאוו האט
געוואוסט צו דערציילן פון ר' אברהם'ס
טאכטער .איר טאטע ,רבי אברהם
מער האט די שטאט גע'רעש'ט. העליר ,אן אייניקל פון דעם תוספות
יו"ט זי"ע ,האט זוכה געווען צו שתי
5 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
זי האט אסאך טרערן פארגאסן צום פארשטייט זיך אז דער צער פון רבקה נישט לאנג ביז עס ווערט אנגענומען,
אייבערשטן אז זי זאל זוכה זיין צו און פון די ערליכע טאטע-מאמע איז און ליידער האבן די ווערטער
ברענגען קינדער אויף דער וועלט און געווען אומבאשרייבליך. באקומען פליגלען .צוערשט האבן אלע
איבערלאזן דורות ,אבער די יארן רוקן געשושקעט שטיל אונטער איר רוקן,
זיך און באלד איז שוין צו שפעט. ר' אברהם האט געגעבן אסאך געלט אבער עס האט נישט לאנג גענומען ביז
פאר שדכנים און זיך געבעטן" :ברענגט מען האט שוין גערעדט אפן פארנט פון
איין טאג הערט זיך א ציטערדיגע מיר א שידוך!" אבער רוב שדכנים האבן זיי אויך.
קלאפ אין טיר .ר' אברהם עפנט די טיר אפילו נישט געוואלט טון דערין .ווער
און ער זעט א שדכן שטיין דארט .דער וויל האבן צו טון מיט א מיידל וואס טוט אלע האבן "געוואוסט" :רבקה איז
שדכן קוקט אראפ; עס איז קענטיג אז עבירות? א פאפער .זי שטעלט זיך אהער ווי אן
ער פילט זיך זייער אומבאקוועם. ערליכע ,אבער באמת אינעווייניג איז
און אפילו מען האט שוין יא עפעס זי אינגאנצן פארדארבן און זי איז עובר
"איך האב געטראכט א שידוך"... אנגעטראגן פון א ווייטע שטאט ,האט אויף די הארבסטע איסורים.
שטאמלט ער ענדליך ארויס. עס זיך אויסגעלאזט מיט גארנישט.
ווי נאר יענער האט זיך עטוואס עס האט נישט געהאלפן קיין
ר' אברהם שפיצט אן די אויערן" :פון נאכגעפרעגט ,איז ער גלייך אפגעבריהט הסברים און טענות .די לשון הרע איז
וועמען רעדט זיך עס?" געווארן הערנדיג פון וואס עס האנדלט געווארן אזוי שטארק ,אז ממש פון איין
זיך. טאג צום צווייטן זענען אלע שדכנים
דער שדכן קוקט ווידער אוועק און פארשוואונדן געווארן .אלע גאלדענע
שטאמלט ארויס" :אהרן ...דער ...דער עס זענען אריבער אסאך פיינפולע שידוכים זענען אראפ פון טיש.
שמייסער"... יארן מיט טרערן און תפילה .רבקה
איז שוין געווארן דרייסיג יאר אלט עס איז אריבער א תקופה און
דער שדכן איז געווען גערישט אויף און נאכאלץ נישט זוכה געווען רבקה איז עלטער געווארן ,אבער
א שארפן פסק ,אבער עס איז נישט אויפצושטעלן א בית נאמן. קיין שידוכים טראגט מען נישט אן.
געקומען.
אלע האבן געקענט אהרן דעם
שמייסער .ער איז געווען דער בחור
וואס מען האט שוין פארטריבן אין
כתה ב' פון חדר .די מלמדים האבן זיך
מיט אים נישט געקענט ספראווען.
ער איז געווען א יתום וואס האט זיך
געהאדעוועט כמעט אין גאס – א
ריכטיגער גאסן-יונג .קיין אות אחת
פון תורה האט ער נישט געקענט ,ממש
אן עם-הארץ דאורייתא .זיינע מידות
זענען געווען ,פארשטייט זיך אליין,
ווי א גאסן-יונג .זיין נאמען אליין גיט
ארויס וואספארא סארט ער איז געווען.
ווען ער איז געווארן א בחור ,איז
ער געווארן נאנט מיט די בעלי עגלה
פון שטאט ,וועלכע האבן אים געגעבן
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 6
דערנעבנדיגע שטעט. עס איז געווען א מין געמישטע אפאר גראשן ער זאל שמייסן די פערד
שמחה; טרויער און פרייד אויסגעמישט. זיי זאלן פארן שנעלער .אזוי פלעגט
דער דריטער זון איז געווען הגאון פרייד אז מען איז זוכה צו טון דעם רצון ער זיצן נעבן דעם בעל עגלה אויף
רבי יהושע העליר ,וועלכער האט מחבר ה' ,אבער געמישט מיט געזאלצענע זייערע וועגן ,און ווען דער בעל עגלה
געווען דעם ספר "חוסן יהושע" און איז טרערן אויפן אופן און מיט וועמען דאס האט זיך געוואלט אפרוען ,פלעגט
אויך געווען רב אין עטליכע שטעט אין קומט צושטאנד. ער איבערנעמען די לייצעס .דערפאר
ליטא. האט ער זיך פארשאפט דעם שיינעם
איידער מען איז געגאנגען צו די צונאמען "אהרן דער שמייסער".
נאך א זון איז געווען הגאון רבי חופה ,אינמיטן דעם קבלת פנים ווען די
יחיאל העליר זצ"ל ,וועלכער האט משפחה און חבר'טעס זענען געקומען ר' אברהם האט אים אבער נישט
מחבר געווען דעם שו"ת "עמודי אור" וואונטשן פאר די כלה מזל טוב ,האט אראפגעווארפן פון די טרעפ און נישט
(וואס ער האט גערופן "אור" כדי צו זיך רבקה נישט געקענט איינהאלטן און געגעבן א פסק .ער האט געזאגט אז
דערמאנען זיינע עלטערן :א'הרן אויסגעפלאצט אין א געוויין .אין פארנט ער וועט דאס איבערטראכטן און
'ור'בקה) .ער איז געווען רב אין די שטאט פון אלעמען האט זי זיך אויפגעשטעלט איבערשמועסן מיט זיין טאכטער ,און
סאוואלק .דער גאון פלעגט זיך פירן פון איר כלה-בענקל און אויסגערופן ער זאל צוריקקומען שפעטער.
אונטערצושרייבן זיין נאמען מיט אן הויך צום אייבערשטן" :הייליגער
אינטערעסאנטן אויסדרוק; ער פלעגט באשעפער! דו ווייסט דעם אמת אז איך עס איז געווען א ווייטאגליכער
שרייבן "העלוב יחיאל העליר" ,טייטש: בין ריין פון יעדן פלעק ,און אלעס וואס שמועס ,אבער צום סוף האט רבקה
דער פארשעמטער יחיאל העליר .דאס מען האט אויף מיר גערעדט איז געווען געזאגט" :טאטע ,איך וויל איבערלאזן
איז געווען צו דערמאנען דעם זכות פון פוסטע לשון הרע .בעט איך דיר טאטע, דורות .דער אייבערשטער האט
זיין מאמע ,די ערליכע צדיקת ,וואס איז בזכות דעם וואס מיין נשמה איז ריין, געהייסן חתונה האבן ,איך וויל אויפציען
פארשעמט געווארן צוליב פוסטע לשון געב מיר קינדער וואס וועלן זיין ריין קינדער .און אויב דער איינציגסטער
הרע און וואס האט מיט אירע תפילות אן א פלעק און באלייכטן די וועלט מיט וואס וויל מיר נעמען איז אהרן דער
געפועל'ט קינדער וואס האבן באלויכטן דיין תורה". שמייסער ...דאן "...עס איז איר שווער
די וועלט. געווען ארויסצוזאגן דאס ווארט "יא"
נאך איר הארציגע קורצע תפילה איז און געבן איר הסכמה ,אבער דאס איז
... רבקה מיט א רואיג הארץ געגאנגען צו עס געווען.
די חופה.
די געוואלדיגע כח פון די תפילות פון דער שידוך איז געשלאסן געווארן,
א אידישע מאמע ....קיין חילוק אויב אירע תפילות האבן גע'פוע'לט און און פארשטייט זיך אז די שטאט האט
דער מאן איז דער צדיק הדור אדער געעפנט די שערי שמים .רבקה האט גערודערט .ר' אברהם ,דער עושר און
אהרן דער שמייסער ,קען יעדער זוכה זוכה געווען צו פיר קינדער .אלע פיר שיינער איד פון שטאט ,באקומט אן
זיין צו הייליגע קינדער .מיר דארפן נאר זענען געווען גאוני עולם ,צדיקים און איידעם אהרן דער שמייסער! דאס איז
נוצן אונזער געווער ,תפילה! לאמיר יראים שלמים .דער ערשטער זון איז געווען דאס געשפרעך פונעם טאג .ווי
נוצן אונזער כח און בעטן און בעטן און געווען הגאון רבי ישראל "חריף" העליר נענטער עס איז געקומען צום טאג פון
ווידער בעטן ,אז מיר זאלן זוכה זיין צו זצ"ל ,א תלמיד פון הגאון רבי חיים די חתונה ,אלץ מער האט די שטאט
קינדער וואס מאירים זענען את העולם וואלאזשינער זצ"ל און ראש ישיבה אין גערעשט.
בתורה ובמעשים טובים ובכל מלאכת די גרויסע שטאט מיר .זיין תורה האט
עבודת הבורא ...קינדער וואס וועלן גע'שמ'ט און ער האט געהאט אן א צאל אט איז שוין אנגעקומען דער גרויסער
באלייכטן די וועלט מיט זייער תורה און תלמידים. טאג .ר' אברהם האט אויף גארנישט
מעשים טובים .מיט תפילה וועלן מיר פארציכטעט און צוגעשטעלט א
זוכה זיין. דער צווייטער זון איז געווען הגאון הערליכע חתונה ,פונקט ווי ער וואלט
רבי מאיר העליר זצ"ל ,וועלכער איז דאס געטון מיט איבער צען יאר פריער.
געווען א דיין אין ווילנע און רב אין די
7 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
וועג אהיים
אהיים אויפן וועג
אויפן
ש .ל .פליישמאן
איךגעדענק.
געדענק. עפעסאיך
כאטשעפעס
בענק.כאטש
איךבענק.
בעסעראיך
ווערןבעסער
פארברענג.ווערן
שיעורפארברענג.
בייםשיעור
צוזאמעןביים
צוזאמען
פארגעס דיין רעדל
נאך פון אלס קינד טראומא אלטע, "ס'שמעקט פון גן עדן"
איך מוז דאס פלאץ פאר זיי שענקען, פארט זיך א קאר א שיינע ,א ווייסע,
שווערע מעשיות ,הייסע קאלטע. האלטן די רעדער און זיי געדענקען. שלעפט מיט זיך א שווערע משא.
ווי היינט געדענקט ער די שלאקס איך ווארף זיי נישט זיי בלייבן מיט מיר,
רעגענען, די רעדלעך זענען ווי א סאוועניר. אוועקגעלייגט אין זיין טראנק,
ער קען נישט פון דעם זיך געזעגענען. פול ביז'ן דאך הויפנס דזשאנק.
ווייסטו וויפיל מ'נוצט דעם חוש, דעמאלטס ביי די קאראנע,
ער מוז ,save'nס'איז א ,must
רבי פארקערט פון פריש,
ס'איזדער
אויבהאט צו שמעקן עסן
געזאגט האט ער פארלוירן א מעלאנע.
א יעדע רעדל וואס איז צו.bust רעדער אלטע שוין אפגעריבן,
אלע,
ווען מ'דארף א קינד איבערפאקן, אמעריקאנע גרינע ,מיט נאסטאלגיע זיי ער באטראכט, צאמגעקליבן. האבן זיך דארט
נישט קיין
ביי מיר איז שכחה א גרויסע מעלה.
רעדער צוריסענע אלט און צוקראכט.
די געשמאקע גערוך פון באקן, באנקנאטן פון זיין מדינה.
אסאך מאל אזוי ביים פארן אינמיטן,
לאז עס פון אונטער, דייןאפ
קאך, איןלאז
כסדרעבר
און אלץ דיין ,money transfer
ביינאכט צופרי אין אלע שעות, טיפע/שניטן.
עסwire
האטקיין
נישט
געכאפט
פארגעס דיין רעדל און לעב געזונטער.
מסעות .טוישט זיך יעדן טאג די גערויך.
עס נאר עפעס אסאך מער טייער .ער פארט מיט זיי אין זיינע
פארט זיך א קאר א שיינע א ווייסע, א נאגל אויפ'ן וועג א שארפע שטעכער,
הער אויס א צדיק ,אן אמת'ער חכם,
שלעפט מיט זיך א שווערע משא. האט עס געמאכט פול מיט לעכער.
דיינע דרכים. פייערגרינגער
נויטפאל, מאך דיר
רחמנא ליצלן ,אין א ער האט פארלוירן ,ווייסטו וואס?
בלאסע,חוש הריח א ווארענונג סיגנאל. פראצענט,
זיין נאז .שפאצירט זיך א איד א פנים ,א איז די הונדערט הריח פון
חרוב געווארן דער חוש
בעט" ,באשעפער העלף מיר פאלגן
משא .קען שמעקן אויך פון דעם רבי'ן, שלעפט מיט זיך א שווערע יארן צוריק ביי אן עקסידענט.
דערווייטנס, מען זיין הילוך החיים איבערגעקערט,
מיט א גרינג הארץ ,אלעמען פארגעבן. זיין לעבנס רייזע איז אומאנגענעם,
אידישע לעבנס ראטעווען באצייטנס. און.pain
אויפגעהערט .ער שלעפט מיט זיך פיל אלטע
באלעבאס,שמעקן
האטדער ער זאגט מיטער
חכמה
מתנה,
ווי א פעדער לייכט, גרויסע
הארץ, דאס.מיני ריחות ,אוועקגעלייגט אין זיין הארץ ,פון באשעפער
רייניגא מיין איןווארפן
שטוב ,אלע מיר צו
פארגאס,
א שאד אין
סכנה.האסט אלעס
שרעקליכעאז ,דו
איךאזאל גלייבן פול יעדע אדער כמעט עס פלאצט.
עס פארמיידט פון עס האט מיט אים מער קיין שייכות.
געמאכט". יעדע רעדל קיין חילוק ווי אלט,
א שאד ער געדענקט וואס איז געווען, יעדער פאר זיך א סיפור פארציילט.
מיינע רעדער אלטע זאל איך ווארפן, ער קען ווען לעבן געשמאק און
לעבן מיט אמונה נאר דיר דארפן. באקוועם.
צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט 212-444-9169 - 212-444-9191
צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט 212-444-9169 - 212-444-9191
ש .ל .פליישמאן
דאנקען איז א גן עדן שפאציר, אטעמסט אריין רואיג געלאסן,
האט דער ראש ישיבה געזאגט ביים שיעור. שבת ,די ריח פון פרישע הדסים.
ווילסט פילן גן עדן שוין דא? און ווען די שבת גייט אוועק,
עפן דיין ליפן מיט הודאה. בארואיגס זיך מיט א בשמים שמעק.
הייב אן רעדן שכח אייבערשטער שפראך, נישט נאר דיין גוף ,אויך דיין נשמה,
דאנק דעם אייבערשטן אויף יעדע זאך. האט הנאה פון א גוטע !aroma
"באשעפער" ,דו קענסט אויף דעם בעטן. איז דיר שוין געקומען אויפן געדאנק,
"איך וויל דיין חסד .appreciaten אז קענען שמעקן איז אזא געשאנק?
איך וויל זאגן תחינות און פארלאנגען, אזא גורל'דיגע געווינס!!
אבער אויך געדענקען דיר צו דאנקען... מיט גוטס באגיסט מען אונז.
קען איך גענוג לויבן ,דיר זיין משבח, אהה .א שמעק ביז טיף אין די לונגען.
פאר די מעלאנע ,מיין חוש הריח?" "שכח באשעפער" ,הייב אן זינגען.
9 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
Cream of
cauliflower soup
S. LEVY
INGREDIENTS
Super easy and hearty soup!
3 onions sauteed in oil
2-3 cloves garlic optional
3 bags frozen cauliflower sautee until half-cooked
Then add water to cover (less water for a thicker soup)
Salt to taste (about 2 tbsp)
Pinch of white pepper
DIRECTIONS
Cook for about an hour, then blend until
smooth!
Hearty appetite!!
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 10
והוי ס'ווערט קאלט
מתחמם אינדרויסן ,נו,
כנגד פארשטייט זיך
אורן של אז ס'איז נישט
חכמים מעגליך
אנציווארעמען די
גאס .וואס מ'קען
אבער יא טון
איז זיך צו האלטן
ווארעם דורך זיך
דרייען נעבן צדיקים.
11 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
מז ל טו ב קל א סי פי י דס
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר פרשת ויצא
י’ כסלו
מו"ה בנציון יאקאבאוויטש הי"ו
וזוגתו רבקה תחי'
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב מנחה
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם הדלקת הנרות 04:16 ..
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט. מעריב
וישלח מוצאי שבת 05:45 ......
05:28
זמנים לשבת קודש
ברוכים הבאים
מיט גרויס פרייד טוען מיר
אויפנעמען די חשוב'ע משפחה
מו"ה אלעזר ארי'
פעלבערבוים הי"ו
וז ו גת ו ט ש אר נ א ת ח י '
וואס האבן זיך אהערגעצויגן אין
קרית ברסלב ליבערטי
דער אייבערשטער זאל העלפן עס זאל זיי
זיין א ישוב טוב ,זיי זאלן האבן הצלחה
וברכה בכל מעשי ידיהם ,און קענען דא
אויפציען די קינדער אויף די וועגן פונעם
הייליגן רבי'ן.
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 12
הער א מעשה
צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל .וועבערמאן 845-662-4083
ס'האט מיר אריינגעבליצט א מחשבה ,אז אפשר וואלט
ה .פרידריך
געווען גוט צו האבן די אלטע גרויסע שווארצע ספיקערס קרית ברסלב
וואס מ'לייגט אויף א הויכע פלאץ און קיינער קען עס נישט
אוועקטראגן .כאטש מיין קליינע ספיקער ארבעט גענוג
קלאר און הויך ,איז אבער אפשר די אלטמאדישע סארט
בעסער פאר דעם צוועק.
די בעסטע אקטיוויטי צו טון מיט מיינע קליינע קינדער
איך האב געמאכט א קליינע פשוט'ע תפילה ,און ווען א איז אנצוצינדן לעבעדיגע מוזיק און טאנצן מיט זיי .יעדער
מענטש דארף עפעס האבן ,האט אים דער אייבערשטער ווערט פרייליך ,און אז מ'איז פרייליך איז אלעס גוט.
אינזין עס זאל אנקומען צו אים.
שכח אייבערשטער אז איך האב אן ,MP3וואו עס ליגן
איין טאג ברענגט מיין מאמע א מתנה ,א גרויסן אלע קינדער אלבומס וואס זענען גוט פאר זיי .לעצטנס
שווארצן ספיקער וואס זי האט געטראפן ביי א יארד סעיל, האט מיין קליין יונגל אפגעמאכט אז די MP3מיט די
וואו איינער האט אויספארקויפט זיינע זאכן וואס ער ספיקער איז זיין אייגנטום; ער מוז עס האלטן ,און ס'מוז
דארף מער נישט. זיין נאנט צו אים ,און ער דארף עס הערן אויפ'ן העכסטע.
למעשה ,ווען איך האב עס אויספרובירט ,האב איך וואס עס געשעט איז ,אז למשל מ'צינדט אן א פרייליכע
געזען אז ס'ווערט הייס ,און איך האב מורא געהאט עס חנוכה סי-די און יעדער ווערט שוין פרייליך ,אבער נאך
צו ניצן .האב איך עס ארויסגעלייגט אינדרויסן אויף מיין אפאר מינוט ווערט עס אויסגעלאשן ווייל ער דריקט די
פאורטש ,און ווארטנדיג דארט אזוי לאנג אויף זיין תיקון קנעפלעך און הייבט אן מישן.
איז עס שוין געווארן נאס.
אויך הייבט מען זיך אן ארומקריגן" :פארוואס האלט
אבער מיין בחור ווייסט נישט פון גארנישט; אז ער ער עס? ניין ,איך וויל עס! "...שרייען די אנדערע קינדער,
האט אזוי ליב מוזיק ,וועט ער אלעס טון .ער האט זיך און פון די גאנצע פרייליכע טאנצן בלייבט שוין גארנישט
אריינגעשלעפט דעם גרויסן ספיקער און זיך אן עצה אינטערעסאנט.
געגעבן עס אנצוצינדן.
אויב איך לייג עס אויף א הויכע פלאץ ,טרעפט ער א
למעשה ,נאך א שטיק צייט ארבעטן זע איך אז וועג עס אראפצונעמען ,און נאך אפאר מינוט ליגט עס
גארנישט איז געשען און ס'ווערט נישט הייס ,מ'קען עס צוריק אין זיינע הענט.
געהעריג ניצן.
אויף עפעס אן אופן האט ער זיך שוין געטראפן אן עצה
שכח אייבערשטער! ארויפצוקריכן און טרעפן וואו ס'ליגט.
אז מ'מיינט עפעס אמת'דיג ,קומט מען אן צו דעם,
נישט קיין חילוק ווי ווייט אדער שווער ס'איז.
13 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
נאכדעם האט מיין ציין מער נישט וויי געטון; דער
נעקסטער טאג איז אדורך אן קיין שמערצן. י .וועבערמאן
איך האב מיר דעמאלט פארגענומען און געזאגט: קרית ברסלב
"באשעפער ,ווייז מיר וואס צו טון און איך גיי עס פארציילן
פאר אלעמען ".למעשה ,האב איך זיך אונטערגענומען צו
דאנקען דעם אייבערשטן יעדן טאג ,אבער איך האב עס
בערך אום יום טוב צייט האב איך באקומען א קליינע
נאכנישט געהאט פארציילט .און באלד נאכדעם האב איך
רויטע פלעק ( )red spotאין מיין אויג .עס האט נישט
באקומען א ספלינטער אין מיין האנט.
אויסגעזען שרעקעדיג ,נאר א קליינע זאך; איך האב
און אזוי זענען אלע זאכן קליינע זאכן ,וואס מ'קען שוין געזען ענליכע זאכן ביי אנדערע מענטשן .און
טראכטן אויף יעדע זאך פאר זיך אז ס'איז א נארמאלע ס'האט מיר נישט וויי געטון ,אבער ס'האט מיר אביסל
זאך; יא ,ס'מאכט זיך ביי יעדן מענטש אז מ'באקומט געשטערט ,האב איך געבעטן דעם אייבערשטן אז ס'זאל
א ספלינטער .אבער ווען איך בין געווען אזוי ווי זיך אויסהיילן.
זייער "אוועיר" ( )awareאון איך האב זייער אסאך
איך האב געבעטן דעם אייבערשטן ,און טאקע
אריינגעטראכט ,האט מיר יעדע זאך געמאכט טראכטן:
עטליכע טעג שפעטער איז עס אוועקגעגאנגען.
אקעי ,אמת ,דא אויף מיין האנט ,דא אויף מיין מויל ,דא
אבער גלייך ווען דאס האט זיך אויסגעהיילט ,האב איך
אויף מיין אויג ,און דא נאכאמאל אויף מיין אויער.
באקומען נאך א זאך :מיין אויער האט מיר אנגעהויבן
האב איך געזאגט פארן אייבערשטן :טאטעניו, זייער שטארק וויי צו טון.
באשעפער ,איך ווייס אז דו ווילסט איך זאל פארציילן די
איך האב געמיינט אז איך האב אן אינפעקשען ,און
מעשה פון תפילה פאר נאך מענטשן.
איך האב געטראכט צו מיר" :וואס? אן אינפעקציע איז
שכח אייבערשטער אז דער אייבערשטער היט אונז; דאך א זאך וואס פאסירט מער ביי קליינע קינדער".
איך האב צוריק אנגעהויבן צו נעמען יעדן טאג עטליכע למעשה האב איך באשלאסן אז איך גיי קודם בעטן דעם
מינוט צו דאנקען דעם אייבערשטן. אייבערשטן און נאכדעם וועל איך זען וואס צו טון .איך
האב געבעטן און געבעטן דעם אייבערשטן ,און נאך א
איך האב זיך דערמאנט אז איך האב מיך שוין לאנג טאג-צוויי איז דאס ברוך השם אויך אוועקגעגאנגען.
נישט אזוי געפירט ,איך ווייס נישט וואו עס איז פארגעסן
געווארן פון מיר .אסאך מאל איז מען שטארק יעדן טאג דערנאך ,איין טאג האבן מיין ציין אנגעהויבן זייער
מיט תפילה ,און מ'דאנקט און מ'איז מתפלל ,און אסאך שטארק וויי צו טון .איך האב אנגעהויבן צו טראכטן:
מאל ווערט מען שוואכער. "איין מינוט ,עפעס איז פאני; קודם האט מיר וויי געטון
דאס אויג ,נאכדעם דאס אויער ,און יעצט די ציין?" עס
דאס אליין איז די כח פון תפילה ,אז איך האב די זכיה איז נישט געווען נאר איין ציין ,נאר מיינע גאנצע גאמס
צו האבן די אוועירנעס ווייטער צו נעמען יעדן טאג אפאר ( ,)gumsדאס גאנצע מויל האט זיך געפילט שוואך.
מינוט און דאנקען דעם אייבערשטן.
איך האב אנגעהויבן צו טראכטן אז עס איז זיכער אז
ס'איז געווען יעדעס מאל וואס איך האב אנגעהויבן דער אייבערשטער וויל עפעס פון מיר דא.
דאנקען דעם אייבערשטן ,פלוצלינג איז די זאך וואס
האט מיר וויי געטון אוועקגעגאנגען ,און פלוצלינג האב איך האב מיך געכאפט ,אז א גאנצע זומער פלעג איך
איך געפילט ווי שטארק איך בין דורכדעם וואס איך דאנק יעדן טאג נעמען אביסל צייט ,עטליכע מינוט וואס איך
דעם אייבערשטן. האב געדאנקט דעם אייבערשטן .אבער אום יום טוב
צייט ,איך ווייס נישט פונקטליך פארוואס ,אפשר בין איך
איך האף אז נאך פרויען וועלן קענען האבן אן געווען צו ביזי ,האב איך שוין לאנג נישט גענומען די פאר
אינספיראציע פון דעם ,און אויך נעמען אפאר מינוט צו מינוט זיך אויסצורעדן צום אייבערשטן און אים דאנקען.
דאנקען דעם אייבערשטן ,עס זאל זיין א זכות.
איך האב מיך גלייך אראפגעזעצט און אנגעהויבן
דאנקען דעם באשעפער .און שכח אייבערשטער אז
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 14
ג .פעקעטע
רחלע ווארט נאך
אייבערשטן. 7:30דארף איר מאן אנקומען רחל'ע גיסט אריין א הויפן
ס'איז שוין ,7:45און די זופ שטייט נאך אן ארבעטס טאג .זי רוקט עס קנאבל שטויב און נאך איין לעצטן
שוין אויפן פלעיסמעט ביים טיש, אראפ צו די קלענסטע פלאם ,דעקט שפריץ אויל אין די לעטשא,
מיט די עסצייג אויסגעשורה'ט, איבער דעם טעפל ,און שעפטשעט איבער וועלכער זי איז געשטאנען
שיין ווי סאלדאטן אויף ביידע א תפילה אז דאס עסן זאל האבן א איבערגעבויגן די לעצטע פאר שעה.
זייטן פונעם טעלער .זי האט אפילו טעם גן עדן און זעטיגן איר מאנ'ס זי האט אויפגעשניטן די פעפערס,
אנגעגאסן א גלאז קאלטע אראנדזש זעל ,נאך מער ווי זי בעט אז עס זאל טאמעיטאס ,סקוואש און צוויבל,
דזשוס ,וואס זי ווייסט אז איר מאן זעטיגן זיין גוף. כדי צו מאכן איר מאנ'ס בעסטע
גלייכט צו טרינקען ביים אנקומען די קינדער האבן זיך שיין סייד-דיש.
אין שטוב. געלאזט לייגן שלאפן ,אנדערש זי מישט נאך עטליכע מינוט און
זי גייט צוריק צום טעפל אויפן ווי געווענליך .רחל'ע דאנקט דעם נידערט אראפ די פלאם צו מעדיום,
פלאם ,נעמט ווידער דעם לעפל אייבערשטן פאר די עקסטרע גלעט ס'זאל זיך ענדיגן דינסטן ,און דאן
און הייבט אן מישן" .וואו איז ער?" וואס ער האט איר דא געשאנקען; וועט זי עס לאזן אזוי קאכן ביז
קוקט זי אומגעדולדיג נאכאמאל זי קען אזוי נוצן די גלעט פונעם פארנאכטס.
15 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
"מזמור לדוד בברכו מפני עוד מלבדו ,דער אייבערשטער אויפן זייגער .ס'איז שוין צען צו
אבשלום בנו "...ס'קלינגט איר פירט די וועלט און ער טוט וואס אים אכט .צוואנציג מינוט שפעט איז
ווידער אריין א קול .דוד המלך, געפעלט .וואס דער אייבערשטער היפש א וויילע" .זאל איך רופן מיין
דער נרדף ,האט געהאט אזוי טוט איז זיכער גוט". מאן זען וואס גייט פאר?"
פיל זיך אפצורעדן ,אבער דאך רחל'ע גלייבט עס נישט אויף זיך רחל'ע דערמאנט זיך וויאזוי עס
האט ער געזוכט צו דאנקען דעם אליין" .וואו! איך שטארק מיך ,איך איז צוגעגאנגען נעכטן .עס האט
אייבערשטן. ווער נישט אויפגערעגט ,איך ווער זיך נישט גוט אויסגעלאזט ווען זי
אלע האבן אים געוואלט נישט באליידיגט; דא שטיי איך ,א האט אים גערופן .פינף מאל האט
הרג'ענען ,און ער האט געטראפן האלבע שעה שפעט ,און איך ווארט זי געהערט ווי ער דריקט ""off
פאר וואס צו דאנקען דעם ווייטער מיט א שמייכל אויף מיין ביים צווייטן קלינג ,און די זעקסטע
אייבערשטן – אז כאטש עס איז מאן". מאל האט ער אויפגעהויבן מיט
זיין אייגן קינד וואס וויל אים כאפן, זי גיט איין לעצטן מיש אין טאפ א נערוועזן קול און געזאגט" :איך
און ווי נישט ווי וועט א קינד האבן און לעשט אויס דאס פייער .רחל'ע קום שוין ,די פאר מינוט מאכט
עפעס א שטיקל געפיל פאר זיין באשליסט אז זי וועט ווארטן נאך נישט אויס ",און אראפגעלייגט נאך
טאטן. אביסל; ס'מאכט זיך דאך אז א מאן איידער זי האט געקענט א ווארט
כאטש מ'רעדט דא פון א קינד פארזוימט זיך. ארויסשטאמלען.
וואס זוכט צו אונטערברענגען זיין זי זעצט זיך אוועק אויפן קאוטש רחל'ע מישט ווייטער די לעטשא.
טאטע ,האט דוד המלך געטראפן און נעמט ארויס איר תהלים .זי וויל זי ברומט זיך אונטער א ניגון ,און
צו דאנקען דעם אייבערשטן" .יישר אזוי שטארק ענדיגן יעדן טאג דעם הערט פאר זיך אליין דעם זיסן קול
כח אייבערשטער!" קרעכצט רחל'ע יום תהלים ,אבער מיט די שטוב וואס קומט ארויס פון אירע ליפן .זי
ארויס מיט א צובראכענע שטימע, ארבעט און די קליינע קינדער האט אפילו נישט געוואוסט פון וואו
"אז איך בין חתונה געהאט". קומט עס קוים אויס" .נו ",טראכט זי די ווערטער קומען!
רחל'ע קען נישט ווייטער רעדן, צו זיך" ,יעצט האב איך אפאר מינוט, אזוי פילט זי אן די שטילע,
עס הייבן אן גיסן טרערן .זי וויל איך וועל אריינכאפן קאפיטלעך ליידיגע און פארשעמטע קיך מיט
דאנקען דעם אייבערשטן ,אבער עס תהלים און אריינפלעכטן מיינע א ווארימען הארציגן ניגון וואס זי
קומט איר ארויף אין מח די לעצטע אייגענע לויב און בקשה ווערטער האט לעצטנס געהערט ביי דער
פאר וואכן ווי זי שטייט ביים טאפ צום אייבערשטן". ראש ישיבה'ס פרויען שיעור" :אין
און מישט עס ,און האלט דאס עסן
ווארעם פונקט ווי איר מאן גלייכט,
אבער נאכט נאך נאכט גיט זי אויף
אויפן טעפל ,לאזט עס אנגעגרייט
אויפן טיש ,און מוז זיך גיין לייגן
צוליב די שפעטע שעה .זי איז דאך
אויך א מאמע פאר קינדער ,כאטש
זי האט די בעסטע רצונות אין
הארצן.
זי וויל ווארטן אויף איר מאן מיט א
שמייכל ,ציכטיג געקליידעט ,מיט א
שיין געדעקטן טיש און א ווארימען
גערוך וואס זאל אים אויפנעמען
אין שטוב ביים אהיימקומען ,אבער
וויפיל איז דער שיעור פון ווארטן?
רחל'עס מאן איז א גוטער
מענטש .ווען ער איז אינדערהיים,
העלפט ער איר .ווען ער איז
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 16
איבער צו דיר מיין גאנצן טאג. אן .בשעת זי ענדיגט פארבינדן אינדערהיים ,הערט ער איר אויס.
העלף אז ס'זאל זיין א גוטער טאג ,א אירע שיך-בענדלעך ,הייבט זי שוין ווען ער איז אינדערהיים ,קען ער
זיסער טאג ,א פרייליכער טאג .מיין אן טראכטן וועלכע לאוד זי וועט אפילו געבן גוטע ווערטער .אבער
מאן זאל מצליח זיין אין זיין עבודת היינט אריינווארפן וואשן ערשט, די גרויסע קשיא איז :ווען איז ער
השם און אין ברענגען פרנסה .אבער און וואס זי זאל איינקויפן אין אינדערהיים?
אייבערשטער ,העלף ער זאל זיך געשעפט לכבוד שבת .די וואך איז יא ,ער ארבעט שווער על המחיה
אויפוועקן פון זיין שלאף פון חברים, שוין פאראויסגערוקט ,און זי דארף ועל הכלכלה ,אבער סוף טאג ,ווען
און ער זאל אהיימקומען אין צייט. אנהייבן צושטעלן א שבת. די אפיס פארשפארט זיך" ,וואו איז
הייליגער באשעפער ,קוק איר מאן! איר בליק פאלט אויף מיין מאן?" וויינט רחל'ע ווייטער
אריין אין מיין הארץ; איך בין אזוי איר מאן .א שטילע כראפע הערט צום אייבערשטן" .איך מוטשע
צובראכן ,איך בין אזוי אליין ,אבער זיך ארויס פון זיין טיפן שלאף .עס זיך א גאנצן טאג מיט די קינדער
דאך אייבערשטער ,איך בין מוותר. הייבט אן קאכן אין רחל'ען .זי וויל אליין ,און סוף טאג ,וואס בעט איך?
איך גיי עס אראפשלינגען נאך צוגיין און אים פשוט לאזן וויסן ווי וואס דארף איך? א מאן וואס זאל
איין טאג .איך גיי אים צוגרייטן שטארק זי האט ארויסגעקוקט ער אהיימקומען ,מיך אויסהערן א פאר
א ווארימע קאווע ווען איך הער זאל אהיימקומען נעכטן ,ווי לאנג מינוט און מיך פרעגן איבער מיין
פוסטריט פונעם צימער .כ'גיי אפילו זי האט געמישט דעם טאפ ,און ווי טאג .איך זאל זיך קענען אויסגיסן
באקן פרישע בלובערי מאפינס און לאנגווייליג אירע נעכט זענען .זי און אויספאקן די שוועריגקייטן פון
עס מיטשיקן מיט אים אין דער וויל אים לאזן וויסן אז עס איז נישט די זיסע פלאג אינעם טאג ,און דאן
ארבעט". גערעכט וואס ער טוט. ווערט לייכטער אויפן הארץ .אבער
רחל'ע נעמט ארויס א צעטל און זי וויל אים אריינזאגן מיט א באשעפער אין הימל ,וואו איז ער?"
הייבט אן שרייבן" :טייערע יענקי, סטראשע :אויב ער וועט עס היינט יענקי איז נאך אלץ נישט דא.
דו ביסט מיין גאנצע לעבן .יישר כח נאכאמאל טון ,קען ער פארגעסן ס'איז שוין שפעט ,און רחל'ע
פארן זארגן פאר אונזער משפחה דעם נאמבער פונעם שלאס אויף גייט זיך לייגן .איר קישן ווערט
און אוועקגעבן אזוי פיל כח אונז צו דער טיר .זי וויל אים אריינזאגן ווי דורכגעווייקט מיט הייסע טרערן.
שפייזן .איך שיק דיך מיט א קליינעם סעלפיש ער איז ,ווי ער טראכט "הייליגער באשעפער ,איך ווייס אז
מאפין אלס דאנקבארקייט .איך קען נישט פון איר נאר פון זיך ,און ווי ער יאנקי איז נישט שלעכט ,ער איז א
קוים ווארטן צו פארברענגען מיט האט איר שוין אזוי פיל מאל געזאגט גוטער מאן .ער איז זיכער ארויס פון
דיר היינט נאכט .האב א גוטן טאג". אז ער וועט עס " "no moreטון ,און דער ארבעט און געלאפן כאפן א
זי לאזט עס אויף אן אנגעזעענעם דא האט ער עס ווידער געטון .זי מנחה-מעריב ,און דאן האט ער נאר
פלאץ אויפן קאונטער און לויפט וויל אים זאגן אז זי איז .fed upזי פאר צוויי מינוט געכאפט א שמועס
ארויס איינקויפן לכבוד שבת. וויל אים זאגן ."I've had it" :זי וויל מיט חיים ,ברוך און הערשי.
אים זאגן" :איך נעם מיין פאקעט- דער שמועס האט זיך מן הסתם
"מיין שטוב וועל איך נישט בוק ,און א גוטן טאג!"
צוברעכן ",מאכט רחל'ע אפ מיט א פארצויגן א שעה ,צוויי ,דריי ,פיר,
פעסטקייט" .איך בין מוותר אויף זיין זי בלייבט שטיין ביים "א גוטן און ציט זיך נאך יעצט אריין .איך
שוואכקייט ,איך בין מוותר אויף זיין טאג". ווייס ער איז ערליך ,איך ווייס ער
פארשלעפטקייט ,איך בין מוותר זי לויפט שנעל צו דער פושקע איז גוט ,אבער באשעפער ,וואו איז
אויף זיין אפוועזנהייט .איך וועל אים און ווארפט אריין א פרוטה: ער? איך דארף אים אין מיין שטוב.
נאר מיט ליבשאפט קענען זיגן ,און "הייליגער באשעפער ,העלף מיך איך וויל אים האבן אינדערהיים".
מיט אסאך הייסע ,ווארימע תפילות אז היינט זאל זיין א גוטער טאג .איך אבער יענקי האט ווידער א נאכט
אין דער זייט וועט ער זיכער צוריק זאל פארשטיין מיין מאן און קוקן נישט ערשינען.
אנהייבן אהיימקומען באצייטנס צו אויף אים מיט גוטע ,רחמנות'דיגע די זון שיינט דורך די שפאלטן פון
מיין שטוב". אויגן .איך זאל נישט צעברעכן מיין די פירהאנג אויפן פענסטער .רחל'ע
רחל מבכה על בניה .אלע האבן שטוב און לאזן מיינע קינדער פאלן וועקט זיך אויף מיט א פרישקייט –
פרובירט צו פועל'ן ביים אייבערשטן א קרבן. א נייער טאג ,א פרישער פרימארגן.
ער זאל נישט פארטיליגן דאס הייליגער באשעפער ,איך געב זי קומט ארויס און טוט זיך שנעל
17 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
איינגעבויגן צום אייבערשטנס ווילן! אויסגעמוטשעט ,ווייל זיי ווייסן אז אידישע פאלק נאכן חורבן און
זי האט געוואוסט אז מיט דעם וואס דאס איז דעם אייבערשטנס ווילן צו צוריק ארויסנעמען די אידן פון
זי איז מוותר און זי בייגט זיך איין בלייבן שטארק און האלטן א שטוב. גלות ,אבער רחל אמנו'ס געבעט
– נישט פאר איר מאן ,שוועסטער, איז דאס נישט גענוג א גרויסער האט געזיגט.
אדער איר טאטע ,נאר זי בייגט זיך זכות אונז אויסצולייזן? דער אייבערשטער האט געזאגט:
איין פארן אייבערשטנ'ס רצון – איז איז דען דא א גרעסערער פאפער "ושבו בנים לגבולם" – איך וועל
זי געווארן אונזער מאמע רחל ,וואס ווי דער סמ"ך מ"ם אליין ,א לבן אייך אומקערן ,אידישע קינדער,
פועל'ט שטענדיג ביים טאטן אין הארמי ,וואס קומט צו יעדע רחל'ע אינעם זכות וואס רחל אמנו האט
הימל פאר אלע אידן ישועות און אויף א צווייטן וועג? ביי איינעם מוותר געווען איר לעבן; מוותר
רפואות. פארשטעלט זיך דער פאפער געווען כדי נישט צו פארשעמען
דו ביסט אויך רחל אמנו! אז דו אין פרישות ,אין פרומקייטן און איר שוועסטער .זי האט געווארט
שווייגסט און שלינגסט ,קענסטו חומרות. און געווארט מיט תפילה און מיט
ברענגען די גאולה בכלליות ,און ביי א צווייטן פארשטעלט זיך סבלנות צו באקומען איר אמת'ן
אוודאי פועל'ן ישועות בפרטיות. דער פאפער אין מאוויס און שמוץ. מאן .שפעטער האט זי טאקע זוכה
אז דו וועסט מוותר זיין דיין ווילן, ווידער קען זיך דער שטן ,דער געווען אז איר שטוב זאל ווערן גאנץ
נישט שרייען אדער פארשעמען, פאפער ,פארשטעלן אין א באבל און הייליג ,מיט איר באשערטן יעקב
נאר מוותר זיין און פארגינען ,און פון חברים – א דמיון וואס פלאצט ביי איר זייט.
עס בעטן ביים אייבערשטן מיט אויף ערגעץ וואו דורך די יארן... באשעפער! עס זענען דא אזוי
שטילע תפילות ,וועסטו זוכה זיין צו דער ס"מ האט פארשידענע וועגן פיל רחל'ס אין אונזער דור .קוק
א ליכטיגע גאולה. אוועקצונעמען דיין שידוך ,דיין צו ווי אלע רחי ,רחל'עס ,רחלי'ס
שלום בית. און רחל'ס זענען מוותר פון זיך און
רחל מבכה על בניה ...ושבו בנים אבער קוקט אויף רחל .זי בויען ווייטער א שטוב .זיי שווייגן
לגבולם. האט מוותר געווען ,זי האט זיך און שלינגען און בייגן זיך איין,
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 18
מ .פעדער
מימי'ס הויז איז געווען א מוזיאום;
וואס דו האסט נאר געוואלט ,האסטו
דארט געקענט טרעפן – פון אלטע
צייטונגען פון פופציג יאר צוריק ביז
אלטע צובראכענע רעדלעך פון א
קינדער-וועגעלע .אלעס האט זי
געהאלטן ,ביי איר איז נישט געווען אזא
מושג ווי אוועקווארפן" .איין טאג וועט
עס נאך זיכער צונוץ קומען" איז געווען
איר באשטימטע זאץ וואס מען פלעגט
אלץ הערן פון איר.
מימי איז געווען אן עלנדע פרוי.
קיינער האט נישט געוואוסט פון וואו
זי קומט ,מען האט נישט געוואוסט צי
זי האט בכלל פאמיליע; אלעמאל איז זי
געווען אליין .די געטרייע שכנ'טעס האבן
באשלאסן צו זיין פאר איר ווי א פאמיליע;
מען פלעגט אראפגיין שמועסן מיט איר,
איר לאדנען אויף שבתים ,און צומאל איר
ארויסנעמען שפאצירן.
אלס מיידל וואס האט געוואוינט
אינעם זעלבן בנין ווי איר ,פלעגט מיין
מאמע מיר אלץ שיקן צו איר מיט א
קעיק לכבוד שבת ,אדער מיט קיכעלעך
לכבוד ראש חודש ,אדער סתם אזוי איר
ארויסצוהעלפן אין שטוב און אביסל
פארטרייבן איר עלנדקייט .איך מיט
מיינע חבר'טעס פלעגן זייער הנאה האבן
איר צו גיין באזוכן און הערן פון איר
אינטערעסאנטע מעשיות .זי האט זיך
געפריידט צו אונז ,און מיר האבן זיך ממש
געפילט ווי אירע אייניקלעך.
דאס מערסטע אינטערעסאנט איז
געווען צו זען איר הויז .געווענליך איז
מען געווען נאר אינעם דיינינג-רום,
אבער צומאל ,ווען זי איז געווען אין א
גוטע גיסטע ,האט זי אונז יא געלאזט
אריינגיין אביסל טיפער אינעם הויז ,און
אלטע מעשיות
מען האט געקענט באטראכטן אלע אירע
"אוצרות" .פארשטייט זיך אז דאס איז
געווען באגלייט מיט טויזנט ווארענונגען
גארנישט צו רירן וכדומה.
איר הויז האט אויסגעזען ווי א
19 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
נעמט צוזאם אלע ליידיגע באטלעך; זי ווען זי איז געווען יונג זענען זיי געווען עכטע מוזיאום .יעדע זאך וואס זי
פלעגט זיי אויסוואשן ,אפטרוקענען ,און ארעם און זי האט גארנישט געהאט, האט נאר אמאל גענוצט ,האט זי דארט
אוועקלייגן .די דעקלעך האט זי געלייגט עס האבן איר אלץ געפעלט זאכן ,און אוועקגעלייגט :אלטע עלעקטראנישע
אין א פושקע ,און די באטלעך האט זי דערפאר ליגט איר אינעם מוח אז מען מאשינען פון יארן צוריק וואס איך ווייס
שיין אויסגע'שורה'ט אויף דער ערד .די דארף אלעס אוועקלייגן. אפילו נישט צו וואס זיי זענען גענוצט
שורה איז געוואקסן ביז עס האט שוין געווארן ,אלטע צובראכענע טעפ,
כמעט דערגרייכט דעם דאך .איך פלעג מיין מאמע האט גערעדט צו מיר שיסלעך ,און שעפ לעפלעך זענען דארט
טראכטן מיט ווייטאג אז מיט יעדע באטל וועגן דער גרויסער מצוה וואס מיר טוען אויך געלעגן ,בערג פון אלטע צייטונגען,
וואס זי לייגט אוועק ,פארלירט זי נאך מיט'ן דערפרייען אזא עלנדע פרוי ,און צובראכענע שלעסער ,שויבן פון א
פלאץ אין איר הויז" .עס איז אזא שאד אז אנגעזאגט אז מיר זאלן איר גארנישט פענסטער ,און רעדלעך פון א קינדער-
זי האלט אלע די זאכן וואס שטערן איר זאגן וועגן דעם ענין ,נאר איר ווייטער וועגעלע.
נאר צו קענען ארומגיין אין איר אייגענע מכבד זיין.
הויז ",פלעג איך טראכטן צו זיך" ,ווען דאס שענסטע איז געווען צו
נישט די אלע שמאנצעס ,וואלט זי דאך און אזוי איז עס ווייטער אנגעגאנגען; באטראכטן דעם פערפעקטן סדר אין
געקענט האבן א פאלאץ". מיר זענען ווייטער געגאנגען איר מחי' וואס דאס אלעס איז געלעגן .יעדע זאך
זיין ,שמועסן און פארברענגען ,און זי איז האט געהאט איר באשטימטע פלאץ .אויב
די טעג זענען פארלאפן און דער טאג ווייטער אנגעגאנגען מיט'ן צוזאמקלייבן האט איינער בטעות עפעס אנגערירט,
איז אנגעקומען :אונזער טייערע שכנ'טע, יעדע זאך וואס זי האט נאר געזען .אין האט עס מימי גלייך באמערקט.
וואס איז געווען פאר אונז ווי א באבע, שטוב איז שוין געווארן אזוי ענג ,אז זי
איז אוועק פון דער וועלט .עס איז געווען האט שוין בלית ברירה אנגעהויבן צו לייגן איך געדענק איין מוצאי שבת ווען איך
א גרויסער ווייטאג פאר אונז אלע; מיר זאכן אינעם דיינינג-רום. האב איר געוואלט העלפן אוועקצופאקן
זענען דאך געווען אזוי נאנט מיט איר .זי די לייכטער .איינע פון די גלעזלעך האט
פלעגט זיך אלץ אינטערעסירן אין אונז, אלץ פלעגט מען איר זען מיט א זיך אויסגעגליטשט און זיך צובראכן.
אונז אויספרעגן וויאזוי עס איז געווען אין שמאטע אין דער האנט ,ווי זי גייט ארום איך האב זיך אנטשולדיגט פאר איר און
סקול ,און זי פלעגט אונז אלץ מחזק זיין און רייניגט אפ דעם שטויב וואס האט זיך אלעס שנעל צוזאמגענומען ,וועלנדיג
און געבן קלוגע עצות. צוזאמגעקליבן אויף אירע אלע חפצים. עס אוועקווארפן ,אבער זי האט בשום
אופן נישט צוגעלאזט" .אפשר איין
פארשטייט זיך אז מיר זענען געגאנגען איך פלעג איר באטראכטן ווי זי טאג וועט עס נאך צונוץ קומען ",האט
צו דער לוויה איר אפצוגעבן דעם לעצטן זי ווי איר שטייגער ערקלערט .זי האט
כבוד .די מענער האבן געזאגט קדיש נאך עס איבערגענומען פון מיר און עס
יעדעס מאל
איר ,און יעדער האט זיך געוואונדערט געגאנגען אריינלייגן אין איינע פון די
וואס עס וועט ווערן מיט איר הויז און הונדערטער פושקעס וואס זענען דארט
מיט אלע זאכן וואס ליגן דארט. געלעגן .זי האט פונקטליך געוואוסט
איך האב נאר וועלכע פושקע זי זוכט .ווי נאר זי האט
צוויי וואכן שפעטער ,אנקומענדיג אויפגעמאכט די פושקע ,האב איך דארט
אהיים פון סקול ,האב איך צו מיין גרויס געזען פילע שטיקלעך צובראכענע גלאז.
וואונדער געזען א ריזיגע גארבידזש- געוואלט עפעס איך האב זיך אזוי געוואונדערט אויף איר:
טראק שטיין פארנט פון אונזער בילדינג. זי איז דאך אזא קלוגע און פארשטענדיגע
אוועקלייגן אין
איך האב באמערקט א דיקע לאנגע רער פרוי ,וואס איז דער פשט פון האלטן
(פייפ) דורך וועלכער עס פליען אריין אומנוצבארע זאכן? וואספארא נוצן האט
זאכן אינעם טראק .ארויפקוקנדיג צו זי דערפון אז עס ליגט סתם אונטער די
זען וואו די רער הייבט זיך אן ,זע איך ווי שאפע ,איז פיס און נעמט אוועק פלאץ?
צוויי שטאט-ארבעטער שטייען ביים
פענסטער פון מימי'ס הויז און ווארפן אנקומענדיג אהיים האב איך דאס
ארויס זאכן. מימי מיר גראד דערציילט פאר מיין מאמע .מיין מאמע
האט מיר ערקלערט אז מימי איז טאקע א
ארויפגעקומען.
איך ווייס נישט צו וועמען דאס הויז קלוגע פרוי ,אבער זי ליידט אויף א מחלה
האט למעשה געהערט ,אבער די שטאט פון אוועקלייגן זאכן עס קען גאר זיין אז
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 20
דער ראש ישיבה זאגט אז יעדע וויי געטאן פון דעם ,אדער איז עס אפילו האט געשיקט ארבעטער אויסצוליידיגן
מחשבה וואס מאכט מיר טראכטן געשען לעצטע וואך ,אדער גאר נעכטן דאס גאנצע הויז ,מן הסתם כדי עס צו
שלעכטס אויף מיין מאן ,אדער יעדע – ער איז געווען אויסגעמוטשעט נאך קענען פארדינגען פאר א צווייטן.
מחשבה וואס גורם זיין אים אראפצוקוקן א טאג ארבעט ,ער איז געווען הונגעריג
– דאס קומט פון די סטרא אחרא און אדער מיד און ער האט זיך נישט געכאפט א שטיק צייט בין איך דארט
פונעם יצר הרע ,וואס וויל צושטערן – דו ביסט געווארן וויי געטוהן פון דעם געשטאנען און באטראכט מיט ווייטאג
אונזער שלום בית און חלילה גורם זיין און דו קענסט נישט פארגעסן דערפון ,דו ווי מימי'ס גאנצע פלאג און הארעוואניע
א פירוד צווישן מאן און ווייב .ווייל ווען קענסט נישט אויפהערן צו טראכטן און פון די לעצטע פאר יאר גייט אריין אין
א מאן און ווייב האבן זיך ליב ,האט ער עס איבערשפילן אין דיין מח. מיסט .זי האט נעבעך צוזאמגעקליבן און
נישט קיין שום שליטה אויף זיי און ער אוועקגעלייגט יעדע קליינע זאך ,אבער
קען זיי גארנישט שלעכטס טון; דערפאר דא דארף מען נוצן דעם כלל און מאכן וואספארא נוצן האט זי געהאט דערפון?
זוכט ער אריינצוברענגען שלעכטע א חשבון הנפש פאר זיך אליין :צי דארף עס איז איר נאר ענג געווארן ,זי האט
מחשבות איינער נישט געקענט הנאה
אויפן צווייטן כדי האבן פון א שיינע,
חלילה אפצוקילן רחבות'דיגע הויז.
די ליבשאפט.
זענען יארן
זיך לאמיר אבער פארלאפן,
אפלאזן פון די די מעשה איז מיר
אלע נישט-גוטע געבליבן איינגעקריצט
מחשבות ,פון אלע אין די ביינער און
אלטע מעשיות, האט מיר באגלייט
אלטע ווייטאגן ווייטער אין לעבן.
און זכרונות וואס יעדעס מאל איך האב
וועלן אונז אין נאר געוואלט עפעס
נישט ערגעץ אוועקלייגן אין שאפע
ברענגען אין לעבן – קליידער וואס זענען
און גייען אונז נאר שוין געווען קליין,
צוגרונד לייגן .לאמיר אנפולן אונזער מח איך האבן די ווייטאגליכע מחשבות? אלטע שיך ,וכדומה – איז מימי מיר גראד
מיט גוטע מחשבות און זוכן דאס גוטס צי ברענגען זיי מיר עפעס א תועלת? ארויפגעקומען פאר די אויגן ,און איך האב
אין אונזער טייערן מאן – די מתנה וואס ווען איך טראכט איבער און איבער די גלייך אנגעהויבן מאכן א חשבון:
דער אייבערשטער האט אונז געשאנקען. ווערטער ,מאכט עס מיר פילן גוט ,אדער
לאמיר נאר טראכטן מחשבות וואס וועלן עס מאכט מיר נאר ענג און ברענגט מיר "גייט מיר דאס צונוץ קומען? גיי איך
אונז גורם זיין ארויפצוקוקן אויפן מאן, צו זיין צובראכן? האבן עפעס א נוצן דערפון ,אדער גייט
האלטן פון אים און אים ליב האבן. מיר דאס נאר ענג מאכן דאס פלאץ אין
יעדע מחשבה אדער זכרון וואס מאכט מיינע שאפעס?"
אזוי וועט זיין שלום און ליבשאפט מיר נישט פילן גוט דארף איך נישט האבן.
ביי אונז אינדערהיים ,די שכינה וועט פארוואס זאל איך עס האלטן אין מיין ווען איך בין אנגעקומען אין היכל
קענען רוען ביי אונז ,און די קינדער וועלן מח? וואספארא נוצן האב איך דערפון? הקודש און געהערט דעם ראש ישיבה'ס
אויפוואקסן קלוג און געזונט. פארוואס זאל איך זיך ענג מאכן דאס לימודים ,האב איך זיך אויסגעלערנט
לעבן? לאמיר ענדערש פארגעסן דערפון דערפון נאך א פיל וויכטיגערן כלל אין
ווי דער ראש ישיבה לערנט אונז ,אז און זיך נישט האלטן אין איין חזר'ן די אלע לעבן .דער ראש ישיבה ערקלערט אז דער
אין א שטוב וואו טאטע און מאמע האבן אלטע מעשיות פון היינט ,נעכטן ,לעצטע כלל רעדט זיך ווען עס קומט צו נישט-
זיך ליב ,מען קוקט זיך אין די אויגן ,און וואך ,אדער פון פינף יאר צוריק .עס זאל גוטע מחשבות און אלטע ווייטאגן.
מען רעדט שיין ,הארציג און ווייך – אין ווערן אפגעמעקט פון מיין מח ,און עס
אזא שטוב וואקסן די קינדער געזונט ,זיי זאל זיך פילן כאילו עס איז – אזוי ווי דער אויב עס איז געשען מיט פינף יאר
שיינען און בליען ,און דאס גאנצע שטוב ראש ישיבה זאגט – "ער האט עס בכלל צוריק אז דיין מאן האט דיר בטעות
לייכט. קיינמאל נישט געזאגט". געזאגט א ווארט און דו ביסט געווארן
21 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
פרשת
ויצא
תשפ”ז
'?
באקומען א געוואונען זיין א פאסיגע
גוטע א מיליאן באהאפטן שידוך דורך
טיטשער דאלאר בזיונות
מיט תפילה משפחת גליק מילתא דבדיחותא יארצייט
23 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
=
ֶדֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶער
רִֶּב �ּי ִּב ָ�רּו�ְכ ְ'ל
זי"ע
יארצייט:
י" כסליו
=
ן די
ואךופ
ו
יארצייט
ַזַיין ֵאֲַהֲִּב ַת יְּׂש �ְ ָרֵא ֵל ִּב �ַיים רִֶּב �ּיְנְ'ס ִּב ְ�רּית ייִליְגְ ן
אְר ַַצייט פּון ֵֵה ִ י"ח ִּכִ ְְס ִֵלו ִאיז ִִדי יָ ְ
ְֶר ִּבי ָּבְרּוכְ 'ִל פּון ֶֶמָעזִ יּבּוז זְ כּותֹו יָ ְגֵ ן ָָע ִֵלינּו.
עהִאט ייליַגֶ ער ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל ָהִאט ַגֶ ַ
ִֶדער ּה ִ ִֶדער ֶַצ ִִדיַק ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל זְ ַכּותֹו יָ ַגּ ן ָע ּליְנּו
ִא'ִדיַגֶ ע ִַא ֲה ֵַבת יִ ְֵׂש ָר ִּאל .וֶ וען ִּאייְנֶ ער
ְמֹור ִ
ִַא ָ ִִאיז ַגֶ עוֶ וען ֵַּביים ֶר ִֵּביְנְ 'ס ְֵּב ִריתִ ,אּון ַּפיַגָ ִא
ָהִאט ִִאים ִַדוְ ַָקִא וּ ויי ַגֶ עטּון ִאּון ִָאְנְ ַגֶ ַ
עְמִאַכְ ט ִאְמע ָהִאט ָע ֶל ָיה ַה ְָׁשלֹוםִֶ ,דעם ֶר ִֵּביְנְ 'ס ְַמ ֶ
ַקֹוִדְׁש ִאּון
לֹויַפן ֶצּום ִָארֹון ֶ ֶָצרֹותְַ ,פ ֶלעַגְ ט ֶער ְ ייליַגֶ ער ֶַצ ִִדיַק רּוִדער ִֶדער ּה ִ עטן ִִאיר ְֵּב ֶ ַגֶ ֶ
עֵּב ְ ֶדֶעם רִֶּב �ּיְנְ'ס ֶפ ֶעֶט ֶער
עַפער ִַאז יֶ עְנֶ ער ִִאיִד ִאְׁש ִֶַדִאוֶ ועְנֶ ען ֶצּום ֵַּב ֶ "ֵּברּוַכְ 'ל ִַ -אזֹוי ָהִאט זִ י ִִאים ֶר ִֵּבי ר' ֵָּברּוַכְ 'לָ :
ִאַקּוְמען ַַקיין ְְׁש ְט ָרִאף.
ֶ יְׁשט ֵַּב
זָ ִאל ָח"ו ְנִ ְ ִארן ִַקיְנְ ִד ִַאז ְֶמען ערּוַפן -ווִאּוְנְ ְטְׁש ִָאן ַַפ ְ ְ ַגֶ עטער, ֶער ִִאיז ַגֶ עוֶ וען ִֶדעם ֶר ִֵּביְנְ 'ס ֶַפ ֶ
יְׁשט ְַק ִריַגְ ן ִאֹויף ִִאים". זָ ִאל ְנִ ְ ִאְמען ִאּון ֵַּביי ִִדי ְֵּב ִרית וֶ וען ְֶמען ָהִאט ִַא ְנָ ֶ
ִאֹויְך ְַפ ֶלעַגְ ט ֶער ַגּ יין ֶצּום ִֶציּון ַפּון זַ יין עֵּבן ִֶדעם ֶר ִֵּבי'ן 'ְנַ ְָח ְָמן' ָהִאט ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל ַגֶ עַגֶ ְ
ייִדעִֶ ,דער ֵַּב ַעל ְּׁשם ַה ַָקִדֹוְׁש זִ י"ע, ייליַגְ ן זּ ֶּה ִ ייליַגֶ ער ֶַצ ִִדיַק ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל ָהִאט ִֶדער ּה ִ ערּוַפן ִאּון ַגֶ עזָ ִאַגְ טְ'" :נַ ְָח ְָמן' ַעל ְ ַגֶ זִ יְך ָ ְנְ
ִא
ִאל ְסטייִדעִִ ,איְך ֵֶּבעט ִִדיר זָ ְ ִאּון זָ ִאַגְ ן" :זּ ֶ עלע ִָדִאס ֶַקען "ַפייַגֶ ֶ ערטּ : ִִאיר ַגֶ ֶ
עעְנְ ְט ֶַפ ְ ִאְׁשית הַ ,כט) 'זֶ ה יְ ְנַ ֲָח ְּמְנּו ְִמ ַַּמ ֲע ֵּׂשְנּו
ְּׁשם ְ(ֵּב ּר ִ
עָּפעְנֶ ען
ְִמ ְת ַָּפ ּלל זַ יין ַַפִאר ִִדי ִִא ְיִדן וָ וִאס ְט ְֶׁש ֶ ִאלןְֶ ,מען ְמּוז ִאר ַַפ ְיְׁשט זַ ייןֶ ,עס ִִאיז ַַפ ְ ְנִ ְ ּוְמ ִע ְְּצֵבֹון יָ ִּדיְנּו ְִמן ָה ֲִא ִָד ְָמה ֲִא ְֶׁשר ִּא ְר ָרה ה', ּ
ִאלן זַ יין ַגֶ עזּוְנְ ט ִאּון ְְׁש ַט ְ
ִארַק ְִמיְךִַ ,אז זּ יי זָ ְ עּולת(ַקּוַקט ְנָ ִאְך ִִאין ּס ֶַפר ְָּפ ַ ְַק ִריַגְ ן ִאֹויף ִִאים ְ ייליַגֶ ע ֲָחַכָ ְִמים זָ ִאַגְ ן ִאֹויף ִֶדעם ִאּון ִִדי ּה ִ
וייֵּבער ִאּון ייע ֶרע וַ ֶ ִִאיְנְ ִּאייְנֶ עם ְִמיט זּ ֶ ַה ְַּצ ִִּדיַקִ ,אֹות ַכִא) ,וַ וייל ִֶדער ֶַצ ִִדיַק וָ וִאס עֹולם,
ָָּפסּוַק ַ(סְנְ ֶה ְִד ִרין ַקיַגֶ'ַ ):צ ִִדיַק ֵָּבִא ָל ָ
ַגּוטס!"
ִאֵּבן ִַא ֶלעס ְ ִַקיְנְ ִֶדערִ ,אּון ָה ְ יְׁשע ֶצּוריַק ֶצּו ְֵּב ֶרעְנְ ַגֶ ען ִִא ִיִד ֶ
ָהִאט ִִדי ִּכֹוָחֹות ִ עֹולם'"; ִֶדער ֶר ִֵּבי ִִאיז ִָדִאס טֹוֵבה ֵָּב ִָאה ָל ָ ָ
ער ְְׁש ְטן ִ -אֹויף ִִאים ְמּוז ייֵּב ְ
ִַקיְנְ ִֶדער ֶצּום ִּא ֶ ועלט.
ַגּוטס ַפּון ִִדי וֶ ְ ְ
לֹוַקת ,וַ וייל ְנָ ִאר ִַאזֹוי ִִאיז ֶעס ְִמיט זַ יין ְַמ ְָח ֶ
ִַאן ֱִא ְֶמתִַ ,אזֹוי וִ וי ִִדי ֲה ָלַכָ ה ִִאיזְֶ ,מען וֶ ועט ִַא ְְׁש ּריְנּו ְַמה טֹוֵב ֶָח ְל ַּקיְנּו ִַאז ְִמיר זֶ עְנֶ ען
ֵא ַ ֶפ� ֵַאס ּיֶג ֶע �ְׂש ּיֶדּו�ְך ְֶדּו�רְְך ְ יָח,
יְׁשט ְְמ ַַק ֵּּבל זַ יין ַַקיין ֵּגּ ִרים ִֵּביְמֹות ַה ַָּמ ְִׁש ַ ְנִ ְ ייסט ִאּוְנְ ז,
ִאֵּבן ְנָ ִאְך ִַא
ַקּורֵב ֶצּום ֶר ִֵּבי'ןִֶ ,דער ֶר ִֵּבי ְט ּר ְ ְְמ ָ
ִֶדער ֶר ִֵּבי וַ וייזְ ט ִאּוְנְ ז ִַאז ְִמיר ָה ְ
וַ וייל וֶ וען ֶעס ִִאיז ְׁׁש ְל ָָחן ְְמ ָלַכִ ים ִִאיז ִִדי ֵּגּ רּות
ִּב ּ�ַזְיּוְֹנּו ֹת ער ְְׁש ְטן, ייֵּב ְ
יְמן רַכָח).
ִאַפט ֶצּום ִּא ֶ יְׁשט ְִמיט ִל ְיֵּב ְַׁש ְ
ְמֹוה ַר"ן ָּח ֶלַק ִאִ ,ס ָ ּקּוטי ֲ
ְנִ ְ
ַ(עיּ ין ִל ּ
ער ְְׁש ְטן,ייֵּב ְ ַקּוְמען ֶצּום ִּא ֶ ֶצּוריַק ֶצּו ֶוֶ ועַג ִ
ְַמ ְָמְׁש וָ וִאס ִֶדער ָָּפסּוַק זָ ִאַגְ ט" ,זֶ ה יְ 'ְנַ ֲָח ְּמְנ'ּו",
עְמִאַכְ ט ִַאז ִֶדער ֶעס ָהִאט זִ יְך ִַא ְָמִאל ַגֶ ַ ייסט ִאּוְנְ ז.
ִֶדער ֶר ִֵּבי ְט ּר ְ
עַקּוְמען ִאֹויף ִַא ֶ ֶַצ ִִדיַק ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל ִִאיז ַגֶ ֲ(ע ֶָצתֹו ֱִאְמּוְנָ ה יֹום ה' ַָּפ ְר ְַׁשת וַ יּ ְֶׁשֵב ,י"ָח
ִאְמירְֶ .מען ָהִאט יט ִ ְַׁש ֵָּבת ִִאין ִִדי ְְׁש ָטִאט זִ ָ ִּכִ ְס ּליוְְׁ ,שְנַ ת תשַפ"ה ִל ְַפ ָרט ַָק ָטן)
ִִאים ִָאְנְ ַגֶ עַגְ ּרייט ִַא ְּׁשייְנֶ ע ִַאַכְ ַסְנְ יָ ִא ֵַּביי
ִּאייְנֶ עם ַפּון ִִדי ַרייַכֶ ע ַלייט ִִאין ְְׁש ָטִאטִ ,אּון
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 24
ִאֹויַפ'ן וֶ ועַג ָהִאט ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל זִ י"ע ְ ִַאז ִֶדער ִִאיִד ִִאיז ִַא ֵַּב ַעל ֲע ֵּב ָירה ִאּון ִִאיז ִִדי ַגַ ִאְנְ ֶֶצע ְְׁש ָטִאט ִִאיז ִַארֹויס ִִאים ְְמ ַַק ֵּּבל
"ִא ְַפ ְָׁשר ֶַקען ִִאיְך עַפ ֶרעַגְ ט ִֶדעם ִִאיִדֶ : ַגֶ ְ ער ֶיֵּבער ָהִאט ְֶמען ִִאים יְׁשט ֶע ְר ִליְךִֶ ,ד ִ ְנִ ְ ָָּפְנִ ים זַ יין.
ִַאייְנְ ְְׁש ּטיין ֵַּביי ִִדיר?" ִֶדער ִִאיִד ָהִאט זִ יְך יְׁשט ְְמַכַ ֵּּבִד ַגֶ עוֶ וען.
ְנִ ְ
ייִדט ִאּון ַגְ ַלייְך ְַמ ְסִּכִ ים ַגֶ עוֶ וען. ייער ַגֶ ְ
עַפ ּר ְ זּ ֶ ִאְמ ְל ֶטע ֵַּביים ַַק ֵָּב ַלת
ִארזַ ְ
ויְׁשן ִִדי ַַפ ְ ְֶצוִ ְ
וִ וי ְנָ ִאר ִֶדער ֶַצ ִִדיַק ָהִאט ִִאים ַגֶ עזֶ עןָ ,הִאט ָָּפְנִ ים ִִאיז ִאֹויְך ַגֶ עוֶ וען ִַא ִִאיִד וָ וִאס ִִאיז ִֵּביז
ִאטס ַלייט זֶ עְנֶ ען ַגֶ עוֶ וען ֶ
ִאֹויסער ִִדי ְְׁש ָט ְ ִאֹויַפ'ן
ְ ַקּוְמען ֶצּו זִ יְך
רֹויַפ ֶ
ערּוַפן ִַא ְ
ְ ֶער ִִאים ַגֶ יְמִאןִָ ,א ֵֶּבער ִָדִאסעֶצ ְטְנְ ס ַגֶ עוֶ וען ִַאן ִָא ִר ַ ֶל ְ
יְׁשט ִֶדער ֶר ִֵּבי וֶ וער ִֶדער
וייסט ְנִ ְ
זִ יְךִֶ .א ְַפ ְָׁשר וּ ְ ערט ַגֶ
ייער עווִאּוְנְ ִֶד ְ ִאֵּבן זִ יְך זּ ֶ
וָ וִאַגְ ןִַ .א ֶלע ָה ְ עהֹויֵּבן ְַׁשייְנֶ ען ִאּון ֶער
ְ ְַמזָ ל ָהִאט ִִאים ִָאְנְ ַגֶ
ִאֹויסער זִ יְך
ֶ ִִאיִד ִִאיז? זּ יי זֶ עְנֶ ען ְנָ ִאְך ְֶמער ערט ַַפִאר עְׁש ֶט ְ ִֶדערֹויףִ ,אּון ֶעס ָהִאט ַגֶ ְ עֹוְׁשר.
רֹויסער ֶ וִארן ִַא ַגְ ֶ ִִאיז ַגֶ עוָ ְ
ערט ִַאז ִֶדער עה ְִאֵּבן ַגֶ ֶ
וִארן וֶ וען זּ יי ָה ְ ַגֶ עוָ ְ ְׁשּוֵב ֶ'ע ִִא ְיִדן ִִאין ְְׁש ָטִאט.
ִַא ַסִאְך ַפּון ִִדי ָָח ְ
ִאל ְטן
עה ְִָא ֵֶּבער ִִאין ְְׁש ָטִאט ָהִאט ְֶמען ַגֶ ַ
25 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
=
ֶדֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶער
רִֶּב �ּי ִּב ָ�רּו�ְכ ְ'ל
זי"ע
יארצייט:
י" כסליו
=
ן די
ואךופ
ו
יארצייט
ייליַגֶ ער ְַמִאן ָהִאט ְִמיר ִַדִאן ְַמיין ּה ִ ַה ַָקִדֹוְׁש זִ יְך ֶצּו ְְמ ְַׁש ִּדְך זַ יין ְִמיט ִַא ֵַּב ַעל עַפ ֶרעַגְ ט ִֶדעם ִִאיִד ִאֹויֵּב ֶערֶַצ ִִדיַק ָהִאט ַגֶ ְ
ִאל ְסטעסט ִֶדעם ְֶמעְנְ ְטְׁש? זָ ְ ַגֶ עזָ ִאַגְ טִ' :דּו זֶ ְ ֲע ֵּב ָיר ה? ִארן.
ָהִאט ִֶא ְַפ ְָׁשר ִַא ָטִאַכְ ֶטער ִִאין ִִדי יָ ְ
עִדן זִ יְנְ ִדַ .ה ְלוַ וִאי
ויסן ִַאז ֶער ִִאיז ּריין ַפּון יֶ ְ וִ ְ
זָ ִאל ִִאיְך זַ יין ִַאזֹוי ּריין וֶ וען ִִאיְך וֶ ועל ערט עה ְ ִאֹויסַגֶ ֶ
ְ ִֶדער ֶַצ ִִדיַק ָהִאט ִַא ֶלעס ערט יָ ִא, וֶ וען ִֶדער ִִאיִד ָהִאט ַגֶ ֶ
עעְנְ ְט ֶַפ ְ
ַקּוְמען ֶצּום ֵּּבית ִִּדין ְֶׁשל ְַמ ֲע ָלהִַ ,אזֹוירֹויַפ ֶ
ִַא ְ ִאּון ַגֶ עזָ ִאַגְ ט ִַאז ִָדִאס ִִאיז ֵַּביי ִִאים ִַא "ִאיְך ָהִאֵּב ִַא זּון ָהִאט ִֶדער ֶַצ ִִדיַק ַגֶ עזָ ִאַגְ טִ :
עֶצט!'
וִ וי ִֶדער ְֶמעְנְ ְטְׁש ִִאיז יֶ ְ רֹויסער ווִאּוְנְ ִֶדער ,וַ וייל וִ וי ְנָ ִאר ֶער ָהִאט
ַגְ ֶ ִאלן ְִמיר
ִאּון ִִאיר ָהִאט ִַא ָטִאַכְ ֶטערִֶ ,א ְַפ ְָׁשר זָ ְ
ַגֶ עזֶ ען ִֶדעם ִִאיִדָ ,הִאט ֶער ַגֶ עזֶ ען ִאֹויף ִִאים זִ יְך ְְמ ְַׁש ִּדְך זַ יין? ִִאיר וֶ ועט זִ יַכֶ ער ַגֶ ְ
עֵּבן ִַא
ייליַגֶ ער ְַמִאן ָהִאט ְִמיר ִַדִאן ְַמיין ּה ִ ִדּוְׁשה ִאּון ַגֶ ְ
עְׁש ִָּפ ְירט ִַאז ִָדִאס ִִאיז ִַא ִַא ְַק ָ ְּׁשייְנֶ עם ְנַ ִָדן".
ֶצּוַגֶ עזָ ִאַגְ טִ'ֶ :דער ְֵׂשַכַ ר ַַפִאר ִִדי ִָדִאזִ יַגֶ ע ִאסיַגֶ ער ְִׁשיִדּוְך.
ַָּפ ִ
יס ֶטע ִֵּבזְ יֹוְנֹות וֶ ועט זַ ייןִַ ,אז ִַא ֶר ִֵּביִַ ,א ִאּוְמזִ ְ
ְ ִאֹויַפ'ן ְָּפ ַלִאץ ָהִאט ְֶמען ַגֶ עַגֶ ְ
עֵּבן ִִדי ְ ִאּון
רֹויסער ֶַצ ִִדיַק ,וֶ ועט ֵּגָ ִדֹול ְֵּביִ ְֵׂש ָר ִּאל ִאּון ִַא ַגְ ֶ ייליַגֶ ער עטער ִִאיז ִֶדער ּה ִ יסל ְְׁש ֶָּפ ֶ ִַא ִֵּב ְ ֶהעְנְ ט ִאּון ַגֶ עווִאּוְנְ ְט ְְׁשן ְַמזָ ל טֹוֵב.
זִ יְך ְִמיט ִִאים ְְמ ְַׁש ִּדְך זַ יין'". ֶר ִֵּבי ר' ֵָּברּוְך זִ י"ע ִַא ַרייְנְ ַגֶ עַגַ ִאְנְ ַגֶ ען ֵַּבִאזּוַכְ ן ִִדי
ִאְמ ֶירער זִ י"ע. יט ִ ועלוְ ול זִ ָ ִַא ְל ְָמְנָ ה ַפּון ֶר ִֵּבי וֶ ְ ִאֵּבן ִָדִאס
וֶ וען ִִדי ְֶמעְנְ ְט ְְׁשן ַפּון ְְׁש ָטִאט ָה ְ
עֶצט, ִאֹויסַגֶ ִ
עַפ ְירט" :יֶ ְ ְ ִִדי ִַא ְל ְָמְנָ ה ָהִאט ערזֶ ען ֶר ִֵּבי ֵָּברּוְך זִ י"עִִ ,איז וִ וי ְנָ ִאר זִ י ָהִאט ִֶד ְ ִאסן ִַאז זּ יי ְמּוזְ ן
ִאְׁש ָל ְ
ִאֵּבן זּ יי ֵַּב ְ
ערטָ ,ה ְ עה ְַגֶ ֶ
ערט ִַאז ִִאיר ָהִאט ִַאז ִִאיְך ָהִאֵּב ַגֶ ֶ
עה ְ עַקּוְמען ִאּון ַגֶ עזָ ִאַגְ ט: ֶ זִ י ִִאים ִַאְנְ ְט ֶַקעַגְ ן ַגֶ ִאר'ן ָרֵב ִַאז ִֶדער ִִאיִד יילן ַַפ ְ
ער ֶּצ ְ רֹויַפַגּ יין ִֶד ְ
ִַא ְ
זִ יְך ְְמ ְַׁש ִּדְך ַגֶ עוֶ וען ְִמיט ִִאיםָ ,הִאֵּב ִִאיְך "ֵּברּוְך ַה ֵָּבִא ַר ִֵּבי ר' ֵָּברּוְך! ַהייְנְ ט ָהִאֵּב ִִאיְך ָ יְׁשט ִַאזַ ִא ֶע ְר ִליַכֶ ער. ִִאיז ַגָ ְ
ִארְנִ ְ
ייליַגֶ ער ְַמִאן ָהִאט
ִאר ְְׁש ַטִאְנֶ ען ִַאז ְַמיין ּה ִַַפ ְ ת'ערִאֹויסַגֶ עַפּוְנֶ ען ִַאז ִִאיר זֶ עְנְ ט ִַאן ֱִא ְֶמ ֶ ְ עַקּוְמען ֶצּום ֶַצ ִִדיַק ִאּון ֶ זּ יי זֶ עְנֶ ען ַגֶ
ִאַקע ִַאייְך ַגֶ ּ
עְמייְנְ טִ ,אּון ִִאיר זֶ עְנְ ט ִֶדער ַט ֶ ֶַצ ִִדיַק ִאּון ִֶדער ֵּגָ ִדֹול ַהִדֹור". יילט ִַאז ְִמיט ְֶצוָ וִאְנְ ִֶציַג יָ ִאר ער ֶּצ ְ
ִִאים ִֶד ְ
ֶַצ ִִדיַק ִאּון ִֶדער ֵּגָ ִדֹול ַהִדֹור". ְמּוע ְסט ִַאז ִֶדער עְׁש ֶ ֶצּוריַק ָהִאט ְֶמען ַגֶ ְ ִ
יילט:
ער ֶּצ ְ
זִ י ָהִאט ִִאים ִַדִאן ִֶד ְ
עֵּבעְך ֲע ֵּבירֹותִ ,אּון ְֶמען ָהִאט ִִאיִד טּוט ְנֶ ֶ
ֶצּוריַק ִֵּבין ִִאיְך ִ "ֶצוָ וִאְנְ ִֶציַג יָ ִאר
ְ עַפ ְירט ִִא ֶיֵּבער ִִדי ְְׁש ָטִאט; רּוְמַגֶ ִ
ִִאים ִַדִאן ִַא ְ
ייליַגְ ן ְַמִאן ֵַּביים עְׁש ַטִאְנֶ ען ְִמיט ְַמיין ּה ִ ַגֶ ְ רֹויען ִאּון ִַקיְנְ ִֶדער זֶ עְנֶ ען ִַא ֶלע ְֶמעְנֶ ערְַ ,פ ֶ
זְ כּותֹו יָ ְגֵ ן ָָע ִֵלינּו. עַקּוַקט ִאּון
ְ רֹויסַגֶ
ִאֵּבן ִַא ְֶַפעְנְ ְס ֶטערְִ ,מיר ָה ְ עַקּוְמען ִאּון ִִאים ְנָ ִאַכְ ַגֶ ְ
עְׁש ִריַגְ ן ְִמיט ֶ רֹויסַגֶ
ִַא ְ
ַגֶ עזֶ ען וִ וי ְֶמען ְט ָרִאַגְ ט ִַארּום ִֶדעם יֶ ְ
עֶצ ִטיַגְ ן עְמטִאר ְֶׁש ְ
ַקֹולי ַקֹולֹותְֶ .מען ָהִאט ִִאים ַַפ ְ ּ
ָחּוַּתן ְִמיט ַגֶ ִ
עֵּביְנְ ִֶדעְנֶ ע ֶהעְנְ טִֵּ ,ב ְְׁש ַעת ִַא ֶלע ְְמ ָ ויִאזֹוי
עְמעןִִ .איז וִ ַ יִאּוס'ט ֵַּביי ִַא ֶל ֶ
ִאר ְִמ ְ ִאּון ַַפ ְ
עטן ַפּון ִִאים. ערן ְְׁש ֶָּפ ְ
ִַקיְנְ ִֶדער ִאּון ֶע ְל ֶט ְ ִאסט ֶעס ַַפִאר ִַאן ִּאייְנִ ְיַקל ַפּון ֵַּב ַעל ְּׁשם ַָּפ ְ
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 26
מיט תפלה
ער'ְס ֲַחתּוָנָָה. ִַמזָ ִל ְטֹובְְ ,ס'ֶגֵ ייְט זַ יין אּוָנְזׁ ער ְִט ְ
יְט ֶׁׁש ְ
אר ֵֵצייִלְ ְט:
ברכי בִלעֶדי תַחי' ַַפ ְ
יְט ֶׁׁשער,
ָאִמי ְִט ְ
עקּוִמען ַא י ִׁ ער ְֶׁש ְׁטער ְְס ִ'איז ֶגׁ
ייֶּב ְ
ְֶׁשֹּכ ַַּח ֵא ׁ
ׁעֶדער ָָהאְט ִאיר ִלִ יֶּב י ׁ
יְט ֶׁׁשער.
ֶגּוְטע ְִט ְ
ער ְֶׁש ְׁטער ָׁהעִלְ ף ְְס'זָ אִל זַ יין ַא ׁ
ייֶּב ְ
ֵא ׁ
געמאלן דורך :ר .וועבערמאן
ָנׁעִמען ִֶּביז
ער ׁ וׁוער ֶגֵ ייְט ִאיר ִא ׁ
יֶּב ְ
ֵצּוריק ָנָאְך ִאיר ֲַחתּוָנָָה?
קּוִמְט ִזִ י ְ
די מעשה פון תפילה ווערט גענומען פון "קול ברסלב" האטליין .לאזט אריין אייער מעשה ,און די בעסטע מעשה וועט ווערן געמאלן.
27 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
נאמען :ליפא איינהארן
חדר :תלמוד תורה צאז
יארגאנג9 :
שטאט :לינדען
ייֶע
עְר ֵֵהיים ,אּון ִִאין ִִדי ְְפ ֵֵר ֶעְק ְְטן ִִאיְנְ ֶֶד ְ
עְר ִִליֶכֶ ע ְּפָּרָ אֶיֶ ְ
ִִדי ֶֶה ְ אְר’ן עֹוָלָ ם.
יֶטע ְׁׁש ֶֶטעל ִזִ יְך ָָפאר ַַפ ְ
יָּפאִּּ ,ב ֶ
גּוְטן ִלִ ּ
ַַא ְ
ַַצייט ִִאין ֵֵח ֶֶדר ְגְ ַַלייְך ִִאיְך צּו ֵֵלייֶנֶ ען ִּבּ יְכְ ֶֶלעְך ָוָ ואס ֶֶדער
עְלט צּו. ְׁשֶׁט ְֵֵח ֶֶדר ֶ יָּפאׁשּוְב ֶ’ֶע ִִקיְנְ ֶֶדערִִ .איְך ֵֵהייס ִִל ּ ייֶע ֶֶרע ָָח ְ גּוְטןֵֵ ,ט ֶ
ַַא ְ
עְר ִִסיִִ .מיר אְרןִִ .איְך וואֹוין ִִאין ִִליְנְ ֶֶדעןְ ,נְ יּו ְְדְזְ ֶׁשׁ ְ ֵֵאייְנְ ָהָ ְ
עְס ֶֶטע ֵֵחֶלֶ ק פּון ַׁשָּׁבּ ת?
ָוָ ואס ִִאיז ַַדיין ֶּבּ ְ אְּבן ִִאין אּוְנְ ֶזֶ ער ִִמְׁשׁ ָּּפָחָה ַַקיין ַַעִיִ ן ָהָָרָ ע ִִפיְנְ ף ִִקיְנְ ֶֶדער.ָהָ ּ
ייֶלעְנְ ד.
עְטן ֵֵא ֶ עְרן ִִאין ַַצאְנְ ֶזֶ ער ֵֵח ֶֶדר ָדָ א ִִאין ְְס ֶֶט ְ ִִאיְך ֶֶל ְ
יְלן ִִמיט
ייֶער ִִליּב צּו ְׁשִּׁפּ ְ
ַׁשָּׁבת ָנָ אְכְ ִִמיָטָ אגִִ .איְך ָהָ אּב ֵזֵ ֶ
ּ עְלד ְׁשׁ ִִליָטָ ”א. ָהַָרב ַיַ ֲֲעֹקֹב ָרָ אֶזֶ עְנְ ֶֶפ ְ
ייְסט ַ ַַמיין ֶֶרִּבּ י ֵֵה ְ
ַַמייֶנֶ ע ֶגֶ עְׁשִׁוִ ְ
ויְס ֶֶטער.
אְסטּו ִִאין ַַדיין ְְקַלַ אס?
ויִפיל ִִקיְנְ ֶֶדער ָָה ְ
ִוִ ִ
ִִאין ֶוֶ ועְלְ ֶכֶ ע ׁשּול ַַדאֶוֶ ועְנְ ְְסטּו ַׁשָּׁבּ ת?
פּוְפ ְְצן ִִקיְנְ ֶֶדער.
ְ
ַׁשָּׁבת ַּבּ ייַנַ אְכְ ט ַַדאֶוֶ ועֶנֶ ען ִִמיר ִִאין ֵּבּ ית ַַה ֶֶמ ְְדָרָ ׁש ַַא ְְב ֵֵרִכִ ים,
ּ
צּוְפ ִִרי אּון ַּבּ יי ָׁשׁ ֹלׁש ְְסעּודֹות ַַדאֶוֶ ועֶנֶ ען ִִמיר ִִאין ַׁשָּׁבת ְ ּ אְרָוָ ואס?
עְס ֶֶטע ֵֵחֶלֶ ק פּון ַַדיין ָָטאג אּון ַַפ ְ
ָוָ ואס ִִאיז ִִדי ֶּבּ ְ
עְמט קֹוֶדׁש ְּב ֶֶּר ְְס ֶֶלב ִִליְנְ ֶֶדעןִִ ,די ֶוֶ ועג צּום ׁשּול ֶנֶ ְ ֵֵהיַכַ ל ַַה ֶ
אְלֶּבּ ע ָׁשָׁעָה צּו ֵגֵ יין פּון ַַמיין הֹויז .אֹויף ֶּע ֶֶרְך ַַא ַַה ְ ְּב ֶ ימּוִדים ָנָ אְך ָלָ אְנְ ְְטׁשֶֶ ,מען
עְס ֶֶטע ַַפאר ִִמיר ִִאיז ִִדי ִִל ִ ִִדי ֶּבּ ְ
ַׁשָּׁבת
עְרַוַ וייל ִִאיז ָנָ אר ָדָ א ִִאין ְּב ֶֶּר ְְס ֶֶלב ִִליְנְ ֶֶדען ַַא ִִמְנְ ָיָ ן ּ
ֶֶד ְ ִּה ִִליםֶֶ ,מען ַַמאְכְ ט ִִדי ֵׁשׁ ייןאֶמען ְּת ִאְלט צּוַזַ ֶ
ָזָ אְגְ ט ֶֶדעָמָ ְ
צּוְפ ִִרי אּון ָׁשׁ ֹלׁש ְְסעּודֹות.
ְ עְׁשַׁמאק.
ַ ייֶער ֶגֶ
ייְּבן ִּבּ יְכְ ל ,אּון ֶֶעס ִִאיז ֵזֵ ֶ
ְׁשַׁר ּ
ַ
עְר ְְס ֶֶטע ַַארֹויס אּון
קּוְק ְְסטּו ִִדי ֶֶמ ְ
אֹויף ֶוֶ ועְלְ ֶכֶ ע יֹום טֹוב ְ ָוָ ואס ִִאיז ַַדיין ֵֵס ֶֶדר ַַהיֹום?
אְרָוָ ואס? ַַפ ְ
ֶּע ֶֶרְך ,8:20
קּוְמט ְּב ֶ
ֶּע ֶֶרְך ַַ ,7:40מיין ָּּבאס ְ ִִאיְך ְׁשׁ ֵֵטיי אֹויף ְּב ֶ
אֶקע
עְׁשַׁמ ֶ
ַ ייֶער ַַא ֶגֶ
אֹויף ִִדי יֹום טֹוב ֲֲחנּוָּכּ הֶֶ .עס ִִאיז ֵזֵ ֶ ייְּבן ָאָ ן ֵֵח ֶֶדר ,9:00אּון ֶֶעְנְ ִִדיְגְ ן ִִ ,5:20איְך קּום ָאָ ן
ִִמיר ֵֵה ּ
ייִליֶגֶ ע ֲֲחנּוָּכּ ה ֶֶלעְכְ ט ,אּון אֹויְך
יֹום טֹובֶֶ ,מען ִִציְנְ ְְדט ִִדי ֵֵה ִ ֶּע ֶֶרְך .6:00
עְר ֵֵהיים ְּב ֶ
ִִאיְנְ ֶֶד ְ
אְטס. אְרק ִִליּב ִִדי ָדָ אּוַנַ ְ
ְׁשַׁט ְ
ייֶער ַ ָהָ אּב ִִאיְך ֵזֵ ֶ
ייֶע ַַצייט?
ָוָ ואס ְגְ ַלַ ייְכְ ְְסטּו צּו טּון ִִאין ִִדי ְְפ ֵֵר ֶ
ייִּביג ְּבַּלַ ייְּבּ ן ִִאין ִזִ ָּכּרֹון?
ֶוֶ ועְלְ ֶכֶ ע ָָטאג ֶוֶ ועט ִִאיר ֵֵא ּ
אַלאְנְ טִִ ,איְך ַַמאְך
יְּבן ִִאין ַַמ ְְת ִִמ ֵיֵדי ַַט ַ
עְׁשִׁר ּ
ִ ִִאיְך ִּבּ ין ַַאייְנְ ֶגֶ
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 28
ייֶע ֹרֹאׁש
עְט ֵֵר ֶ עֶדער ֵֵאייֶנֶ ער ַַאז ֶֶער ִִאיז ֶֶדער ֶגֶ ְ וייְסט ֶיֶ ֶ ֵוֵ ְ גּוֶטע ִזִ ְכְ רֹונֹות.
עְרןֶֶ ,עס ְּב ֶֶּרעְנְ ְגְ ט ִִמיר ַַארֹויף ֶ
ַַמיין ָאְָּפֶּׁשׁ ְ
עְמּפ ִִאין ְּב ֶֶּר ְְס ֶֶל ְְב ֶ’ֶע
ַַהַּמ ְְּד ִִריִכִ ים ִִאין ִִאיָלָ ן ַַה ַַחִיִ ים ֶֶק ְ
עְמּפ.ֶֶק ְ ְּכִּס ְְד ָָרן?
אְסט ַַא ִׁשׁ יעּור ִִאין ַׁשׁ ”ס ִ
ָָה ְ
אֶקע צּו ַזַ יין ֶֶדער זּון פּון ֹרֹאׁש
ויַאזֹוי ִִפיְלְ ט ִזִ יְך ַַט ֶ
ִוִ ַ ָיָ א ָּּברּוְך ַַהֵׁשׁ םִִ ,איְך ָהָ אּב ׁשֹוין ֶגֶ ֶ
עֶעְנְ ִִדיְגְ ט ַַא ָּּפאר
ַַהַּמ ְְּד ִִריִכִ ים? עֶדע ָמָ אל
וייֶטער ֶיֶ ֶַַמ ֶֶסְכְ ּתֹות ִִאין ַׁשׁ ”ס ,אּון ִִאיְך ֵגֵ יי ַוַ ֶ
ֶוֶ וען ִִאיְך ֶֶקען.
ייֶער גּוט ,אּון ַַא ַַסאְך ָמָ אל ֶֶקען ִזִ יְך ֶֶעס ֲֲא ִִפילּו
ְְס ִ’ִאיז ֵזֵ ֶ
לֹויֶנֶ ען. אְסטּו ׁשֹוין ֶגֶ ֶ
עֶעְנְ ִִדיְגְ ט ִִמְׁשַׁנַ יֹות ,אּון וואּו ויִפיל ָָמאל ָָה ְ
ִוִ ִ
עְר ֵֵצייְלְ ן ֶֶעֶּפּ עס ֶֶמער פּון ִִדי
ֶֶקעְנְ ְְסטּו אּוְנְ ז ֶֶד ְ
ֶגֶ עְגְ ְנְ ט וואּו דּו וואֹויְנְ ְְסט?
ייֶער ַַא ֵׁשׁ ייֶנֶ ע ְׁשָׁטָ אטִִ ,אין ִִליְנְ ֶֶדען ִִאיז ֵזֵ ֶ
ַַמיין ֶגֶ עְגְ ְנְ ט ִִאיז ָדָ א ָגָ אר ֵׁשׁ ייֶנֶ ע אּון ְּב ֵֵּר ֶ
ייֶטע
יְלט ִזִ יְך ַַמָמָ ׁש ִוִ וי ִִאין ִִדי
אְסןֶֶ ,עס ִִפ ְ ַגַ ְ
עְרס אּון ִִדי ועֶט ְאֶקע ֶוֶ ֶ עְׁשַׁמ ֶ
ַ ָקָ אְנְ ְְט ִִריִִ ,די ֶגֶ
אְּבן אּוְנְ ז ַַא ַַסאְך
ֵׁשׁ ייֶנֶ ע ְגְ ָרָ אזִ .וִ וי אֹויְך ָהָ ּ
ִִא ִיִדיֶׁשׁ ע ְׁשֵׁכֵ ִנִ ים.
יֶעֶלֶ ע ַַטאַלַ אְנְ ט ָָהאט ִִדיר
עִצ ֶֶוֶ ועְלְ ֶכֶ ע ְְסֶּפּ ִ
עְר ְׁׁש ֶֶטער ֶגֶ עֶגֶ עְּבּ ן?
ֶֶדער ֵֵאייֶּבּ ְ
ייֶער ֵׁשׁ יין ִזִ יְנְ ֶגֶ ען אּון אֹויְך ֶֶקען
ִִאיְך ֶֶקען ֵזֵ ֶ
ייֶער ֵׁשׁ ייֶנֶ ע
אְלןִ .וִ וי אֹויְך ֶֶקען ִִאיְך ַַמאְכְ ן ֵזֵ ֶ ִִאיְך ֵׁשׁ יין ָמָ ְ ֶעְצט?
ַַהאְלְ ְְט ְְסטּו ֶי ְ
אְר’ן ִִמיר ֶגֶ ּ
עְּבן ְׁשֶׁטער ַַפ ְ
עְר ֶ ְׁשֹּׁכַּח ֵֵאייֶּבּ ְ
ַ ַזַ אְכְ ן ִִמיט ְְק ֶֶלעי.
אַלאְנְ ְְטן.
גּוֶטע ַַט ַזֹויִפיל ֶ
ַַא ִ ְׁשֶׁטע ָמָ אל.
ַׁשָּׁבת ִִדי ֶֶע ְְר ֶ
עְצט ַּבּ יי ַַמ ֶֶסֶכֶ ת ּ
אְלט ֶיֶ ְ
ִִאיְך ַַה ְ
יְט ֵֵטייְלְ ן ִִמיט אּוְנְ ז ַַאֶזֶ עְלְ ֶכֶ ע
אְרן ִִמ ְ
ֹּׁכַּח ַַפ ְ
רֹויְסן ְׁש ַ
ַַא ְגְ ְ יּוִמים חּוץ פּון
עֶרע ִִס ִ אְסטּו ׁשֹוין ֶגֶ ַ
עַמאְכְ ט ַַאְנְ ֶֶד ֶ ָָה ְ
עַסאְנְ ֶֶטע ַזַ אְכְ ן.
עֶר ַ
ֵׁשׁ ייֶנֶ ע אּון ִִאיְנְ ֶֶט ֶ ֶֶדעם?
ִּה ִִלים. ָיָ אִִ ,איְך ָהָ אּב ׁשֹוין ֶגֶ ֶ
עֶעְנְ ִִדיְגְ ט ַַא ָּּפאר ָמָ אל ְּת ִ
אויב איר ווילט אז מיר זאלן אייך
אינטערוויוען ,אדער איר האט א געדאנק ֶוֶ ועְלְ ֶכֶ ע ִנִ יגּון ָוָ ואס ֶֶעְנְ ק ִזִ יְנְ ֶגֶ ען ַּבּ יי ִִדי ַׁשָּׁבּ ת ְְס ָ
עּוָדה
עְר ְְס ֶֶטע ִלִ יּב?
אְסטּו ִִדי ֶֶמ ְ ָָה ְ
פון א אינגל וואס עס וואלט געווען
פאסיג צו כאפן א שמועס מיט אים, ִִדי ִנִ יגּון ּ‘ְּדרֹור ִיִ ְְקָרָ א ְְל ֵֵבן ִִעם ַּבּת’.
לאזט אונז וויסן דורך רופן 845-379-
אֶטע?
ִִמיט ָוָ ואס ַַא ְְרֶּבּ עט ַַדיין ַַט ֶ
,1161אדער קענען די חשובע עלטערן
שיקן אן אימעיל צו: זּוֶמער
ִִאין ִִדי ִוִ ויְנְ ֶֶטער ִִאיז ֶֶער ַַא ְְמ ַַל ֵֵמדִִ .אין ִִדי ֶ
kinderheim@bletelmagazine.com
29 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
משפחת
גליק
עְרּוְפן,
ְ אֶמיֶָ ",האַּב ִאיְך זִ יְך ָאְנְ ֶגֶ "ֶמ ִ
ַ אׁשין,
עְּפֶל ְפּון ִֶדי ֶַמ ִ
עֶד ְֵרייֶט ֶֶדעם ְְקְנֶ ְֶגֶ ְ
אְרף זַ יין
"וָ ואְס ֵֶמייְנְ ֶט ֶָדאְס ַאז ַא ִאיֶד ֶַד ְ יׁשֶט.
יְקֶט זִ יְך ְנִ ְ
יׁשֶט ְִר ְ ָא ֶַּבעְרֶ ...גָ ְ
אְרְנִ ְ
ַז ּיין ַּב �ּאָהָאְפְְטְן.
ַאייְנְ ֶגֶ ְ
עְּפ ֶָלאֶגְ ֶט?" ְרֹויְסע
ְקּוְקֶט אּוְנְ ז ָאן ִֶמיֶט ֶגְ ֶ ְ זִ י
"ֶדּו ְְפ ְֶרעֶגְ ְְסֶט ֶגּוֶטֶֶ ,העְנְ ִֶדיֶ .עְס ֵֶמייְנְ ֶט ועֶלע
ועֶלוֶ ֶ ָא ְֶפעְנֶ ע אֹויֶגְ ן! ֶגְ ֶַלייְך ֶָהאֶט וֶ ְ
אְפ ְֶטן ְצּוםאֶה ְאְרף זַ יין ַַּב ָ ַאז ַא ִאיֶד ֶַד ְ עְפעְר, אׁש ֶייֶליֶגֶ עְר ַַּב ֶ
"ֶה ִ
עְרּוְפןֵ :
ְ זִ יְך ָאְנְ ֶגֶ עְצ ֶֶטע וָ ואְך ייֶלֶטֶֶ :ל ְ עְר ְֵצ ְֶֶהעְנְ ִֶדי ֶֶד ְ
עְר ְׁש ְֶטןְ ,נָ אְר ַאזֹוי ְֶקען ֶֶמען זַ יין ייַּב ְ
ֵא ֶ עֶטן!" אּון אׁשין זָ אֶל ַא ְְר ֶַּב ְ
עֶלף ִֶדי ֶַמ ִ ֶֶה ְ אֶמעחֹוֶדׁש ֶָהאֶט ֶַמיין ֶַמ ֶ ְֶלָכָ בֹוֶד ְרֹאׁש ֶ
ויאזֹוי ֶֶמען וייְסֶט וִ ַַא ִאיֶד .אּון וֶ ועְר וֵ ְ אֶמע זִ יְך ֶגֶ עָכַ ְ
אְּפֶט ֶַדאן ֶָהאֶט ֶַמיין ֶַמ ֶ אְקן
עַּב ְ אׁשֶט אּון ֶגֶ ַ עְר ְַר ְ יַּב ְאּוְנְ ז ִא ֶ
עְר ְׁש ְֶטן?" ֶָהאֶט ייַּב ְ
עְפֶט זִ יְך ְצּום ֵא ֶ אֶה ְַַּב ֶ יׁשֶט אׁשין ִאיז ֲא ְִפיֶלּו ְנִ ְ ַאז ִֶדי ֶַמ ִ אַּבן ַא ֶֶלע ִֶמיֶט אּוְנְ ז ַא ְקּוָכְ ןִֶ .מיְר ֶָה ְ
אֶמע ֶגֶ ְ
עְפ ְֶרעֶגְ ֶט. ֶַמיין ֶַמ ֶ ַא ייְנְ ֶגֶ ְ
עְּפ ֶָל אֶגְ ֶט. אּוְנְ זֶ עְר עַּבן
ְנֶ ְ עֶטאְנְ ְְצןְרֹויְפֶגֶ ַ
ַא ְ
ועֶלע ועֶלוֶ ֶ"איְך וֵ וייְס!" ֶָהאֶט וֶ ְ ִ אׁשין ַא ֵֶליין ְֶקען "אּה! ַא ֶַמ ִ ָ אְקוֶ ועם ְ ַּב
ַ ען עְנְֶק
ֶ יְר ֶמ
ִ וואּו עְר, ֶטֶ ְס
ְֶפעְנְ ְ
"ֶמיין ְֶר ִַּבי ֶָהאֶט אּוְנְ ז עְרּוְפןַ .
ְ אֹויְסֶגֶ
ְ עֶטן; ְנָ אְר אֹויַּב ֶעְס ִאיז יׁשֶט ַא ְְר ֶַּב ְ ְנִ ְ אֶמעְצּוְקּוְקן וִ וי ֶַמיין ֶַמ ֶ
ְ יְצן אּון ֶגּוֶט זִ ְ
ֶגֶ עזָ אֶגְ ֶט ִאין ֵח ֶֶדְרַ ,אז וֶ וען ֶֶמען עְק ְֶט ְִריְק
עְּפ ֶָלאֶגְ ֶט ִאין ִֶדי ֶע ֶֶל ְ ַאייְנְ ֶגֶ ְ אְקֶט. ְָקאָכְ ֶט אּון ַַּב ְ
עְר ְׁש ְֶטןֶֶ ,מען ייַּב ְ
יֶטן ֵא ֶֶמּוע ְְסֶט ִֶמ ְ ְׁש ֶ ַא ְְר ֶַּבעֶט ֶעְס". עֶהֹויַּבן
ְ אֶמע ֶָהאֶט ָאְנְ ֶגֶ ֶַמיין ֶַמ ֶ
ֶַדאוֶ ועְנְ ֶט אּון ֶֶמען ֶַּבעֶט ַא ֶֶלעְס ְפּוְנֶ עם אֶמע עְר ֶֶלעְךֶָ ",האֶט ֶַמיין ֶַמ ֶ "ְקיְנְ ֶֶד ְ ִ אְקּוְקֶט
ְ ְצּוְקעְרַַּ ,ב
עְס ְֶטן ִֶדי ֶֶמעֶל אּון ֶ ֶֶמ ְ
עַּבֶט ועְרֶט ֶֶמען ְצּוֶגֶ ְ
עְק ֶֶל ְ עְר ְׁש ְֶטן ,וֶ ְ
ייַּב ְ ֵא ֶ עְרּוְפן ֶהֹויְךְּ" ,פּוְנְ ְְקֶט ַאזֹוי ִאיז ַא
ְ זִ יְך ָאְנְ ֶגֶ עֶלייֶגְ ֶט ַא ֶֶלעְסייעְר ,אּון ַא ְַרייְנְ ֶגֶ ֵ
ִֶדי ַא ֶ
ְצּו ִאים". ִאיֶדֶֶ .מען ֶמּוז זַ יין ַאייְנְ ֶגֶ ְ
עְּפ ֶָלאֶגְ ֶט ְּכְ ֵֶדי אְרף ְצּו ֶַמאָכְ ן ֶָדאְס ֵֶטייֶג. וָ ואְס ֶֶמען ֶַד ְ
ועֶלעֶָ ",האֶט ועֶלוֶ ֶ אְקע ַאזֹוי ,וֶ ְ "ֶט ֶ
ַ ְצּו ְֶקעְנֶ ען זַ יין ַאן ֶע ְְר ִֶליָכֶ עְר ִאיֶד". עֶדעְר ְִקיְנְ ֶד ֶָהאֶט ֶגֶ ֶ
עְקעְנְ ֶט יֶ ֶ
יֶמֶט אּון זִ יְך אֶמע ְצּוֶגֶ ְ
עׁש ִֶט ְ ֶַמיין ֶַמ ֶ עְרע זַ אְך ִאין ִֶדי ַא ְַרייְנְ ֶגִ ְ
יְסן ַאן ַאְנְ ֶֶד ֶ
עְרן ִֶמיֶט ַא ֶגֶ עזַ אְנְ ֶג" :וַ וייֶל ֶגֶ ָ
עֶלאזְ ֶט ֶֶה ְ ִׁש י ְְס ֶל .
ֶֶדעְר ְֶר ִַּבי ֶָהאֶט ֶגֶ עזָ אֶגְ ֶטַ ,אז
אַּבן
ֶָה ְ ִֶמיְר
יׁשֶט ֶֶמעֶגְ ִֶליְך ְצּו זַ יין ַאְְס ִ'איז ְנִ ְ
עֶלאָכְ ֶט וֶ וען אּוְנְ זֶ עְר ֶגֶ ַ
ַּבֹוֶדֶדּוִת".
ִאיֶד ָאן ִֶה ְִת ְ
ְְק ֵֶלייְנֶ עְר ְנָ ִִתי ֶָהאֶט
ִַּב ְׁש ַעִת ִֶדי ֵֶטייֶג ֶָהאֶט זִ יְך א ֹו י ְְס ֶגֶ ע ְׁש ְֶט ְֶר ע ְְק ֶט
אַּבן ִֶמיְר ֶגֶ עזּוְנְ ֶגֶ ען
יׁשֶטֶָ ,ה ְ עֶמ ְֶגֶ ִ עֶל ְְפן
זַ יין ֶַהאְנְ ֶט ְצּו ֶֶה ְ
עְרְנָ אְך ֶֶדעם ֵׁשייְנֶ עם ְנִ יֶגּוןֶֶ .ד ְ עֶדןיְסן ִֶמיֶט יֶ ְ ַא ְַרייְנְ ֶגִ ְ
עְצֶט ַאְרּום אַּבן ִֶמיְר זִ יְך ֶגֶ עזֶ ְ
ֶָה ְ ֵא י י ְנֶ ע ם .
אֶמע ֶֶדעם ִֶטיׁש ,אּון ֶַמיין ֶַמ ֶ
וָ ואְס ְנָ אָכְ ֶֶדעם
עֶדע ְִקיְנְ ֶד עַּבן ְַפאְר יֶ ֶ ֶָהאֶט ֶגֶ עֶגֶ ְ
ַא ֶֶלעְס ִאיז ׁשֹוין ֶגֶ עוֶ וען
יְקֶל ֵֶטייֶג.
ַא ְׁש ִֶט ְ
יְסֶלֶָ ,האֶט ֶַמיין ִאין ִֶדי ִׁש ְ
ֶָהאֶט ְנָ ִִתי ְרֹויְפֶגֶ ֵ
עֶלייֶגְ ֶט אֶמע ַא ְ ֶַמ ֶ
עְקֶט זַ יין ֶַהאְנְ ֶט אֹויְסֶגֶ ְ
עׁש ְֶט ְֶר ְ ְ אּון עְקֶל
ֶֶד ְ ֶֶדעם
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 30
ח .צ .גליק
אֶמע "ְקיְנְ ֶֶדעְרֶָ ",האֶט ֶַמיין ֶַמ ֶ ִ ֶמּוְציֶג :זַ יין ֶָהאְר ,זַ יין ֶגַ אְנְ ץ
ואְרן ְׁש ִ ֶגֶ עוָ ְ אֶמע ֶָהאֶט עֶטְנְ ִֶדיֶג ֵֶטייֶג ,אּון ֶַמיין ֶַמ ֶ ֶַּב ְ
ֶגֶ ְ
עְפ ְֶרעֶגְ ֶט" ,וָ ואְס ֶטּוֶט ְנָ ִִתי ַַּביים ֶע ְְסן אְר ְׁש ֵֶטייֶט זִ יְך ,אּון
ְָּפְנִ ים ,זַ ייְנֶ ע ֶֶהעְנְ ֶט ְַפ ְ יְקֶלִ .איְר עַּבן ַא ְְק ֵֶליין ְׁש ִֶט ְ ִאים ֶגֶ עֶגֶ ְ
ְרֹויְסע
וַ וייֶל ֶעְר ִאיז ְנָ אְך ְְק ֵֶליין ,וָ ואְס ֶגְ ֶ זַ יין ֶגַ אְנְ ְֶצע ְְק ֵֶלייֶד. וייְסֶט וָ ואְס ֶעְר ֶָהאֶט ֶגֶ עֶטּון ִֶמיֶט ֶֶדעם? וֵ ְ
יׁשֶט וייְסן ׁשֹוין ַאז ֶעְס ִאיז ְנִ ְְִקיְנְ ֶֶדעְר וֵ ְ עְנּוֶמען ִֶדי ֶ אֶמע ֶָהאֶט ֶגֶ ֶַמיין ֶַמ ֶ ֶעְר ֶָהאֶט ֶעְס ֶגְ ֶַלייְך ַא ְַרייְנְ ֶגֶ ֵ
עֶלייֶגְ ֶט ִאין
ְַקיין ֶֶד ְֶרְך ֶא ְֶרץ ַאזֹוי ְצּו ֶע ְְסן?" יֶלֶד ְפּון ְנָ ִִתי עְרע אּון ֶגֶ עָכַ ְ
אְּפֶט ַא ִַּב ְ עֶמ ֶ
ְֶק ְ ֶמ ֹו י ֶל !
"עְר ֶע ְְסֶט ִֶמיֶט ִֶדי ֶֶהעְנְ ֶטֶָ ",האֶט ֶ ֶמּוְציֶג ֶעְר ִאיז.
ְצּו זֶ ען וִ וי ְׁש ִ אְרְק ֶגֶ עוֵ וייְנְ ֶט וֶ וען ְנָ ִִתי ֶָהאֶט ְׁש ֶַט ְ
ועֶלע ֶגֶ עזָ אֶגְ ֶט" .אּון ֶעְר ֶע ְְסֶט ִֶמיֶט
ועֶלוֶ ֶ וֶ ְ "עְר ִאיז ַאזֹוי זִ יְסֱ ,א ֶֶמִת? ֶֶהעְנְ ִֶדי, ֶ עְנּוֶמען ְפּון ִאים,
ֶ ועְקֶגֶ
ֶֶמען ֶָהאֶט ֶעְס ַאוֶ ְ
עֶלֶט זִ יְך אֹויףֶָ ",האַּב
עְרּוֶדעְר אּון ְׁש ֶֶט ְֶ ֶגֶ אֶגּוְרֶט,
עְסן יָ ְ ואֶל ְְסֶט ַאזֹוי ֶגֶ עֶגֶ ְ
אֹויַּב ֶדּו וָ ְ אֶגּוְרֶט
עַּבן יָ ְ אֶמע ֶגֶ עֶגֶ ְ ֶָהאֶט ִאים ֶַמיין ֶַמ ֶ
עֶלייֶגְ ֶט" ,אֹויְך ֶַמאָכְ ֶט ֶעְר זִ יְך ִאיְך ְצּוֶגֶ ֵ ואֶלֶט ֶעְס ֶגֶ עוֶ וען זִ יְס? ָאֶהִַּ ,בָכְ ֶַלֶל וָ ְ אְרּואיֶגְ ן.
ִ ֶעְר זָ אֶל זִ יְך ַַּב
ִאיְנְ ֶגַ אְנְ ְְצן ְׁש ִ
ֶמּוְציֶג. יׁשֶט? וַ וייֶל אְרוָ ואְס ְנִ ְ יׁשֶט! ָא ֶַּבעְר ְַפ ְְנִ ְ עֶמֶטאְר ְ אַּבן ֶגֶ ָ
עְפ ֶ ִַּב ְׁש ַעִת ִֶמיְר ֶָה ְ
עְר ְׁש ֶֶטעְר ְַפאְר ֶַמייְנֶ ע
ייַּב ְ
ְׁשְּכ ַֹח ֵא ֶ ִאיְך ִַּבין ׁשֹוין ֶגְ ְרֹויְס אּון ִאיְך וֵ וייְס ׁשֹוין ייֶד ֶֶלעְךְֶ ,מְנֹוְרֹוִת אּון
ִֶדי ְקּוָכְ ן וִ וי ְֶד ְֵר ְ
ויאזֹוי ַאוייְסן וִ ַ
וואֹויֶלע ְִקיְנְ ֶֶדעְר וָ ואְס וֵ ְ
ֶ ויאזֹוי ֶֶמען ֶע ְְסֶט ִֶמיֶט ֶֶד ְֶרְך ֶא ְֶרץ". וִ ַ אַּבן ִֶמיְר זִ יְך
עְרע ֵׁשייְנֶ ע זַ אָכְ ןֶָ ,ה ְ ַאְנְ ֶֶד ֶ
ִאיֶד ֶע ְְסֶט. עְקּוְקֶט וִ וי ְנָ ִִתי ֶע ְְסֶטַ ...א ֶֶלעְס ִאיז
ְ ְצּוֶגֶ
טאטע מאמע
מענדי
צירי
הענדי
וועלוועלע
נתי
31 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
טרעף צו
וועלכע חלק פון לאנדאן איז אין
פראנקרייך?
שאלה און ענטפער פון פאריגע וואך:
צען פייגלעך זענען געפלויגן אין הימל ,איינער
האט אראפגעשאסן דריי פייגל .וויפיל פייגל
זענען איבערגעבליבן?
די דריי וואס מ’האט געשאסן ,ווייל די איבריגע זענען
אוועקגעפלויגן.
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 32
מילתא דבדיחותא
ספר המדות'ל
בשעת מעשה
ְתּ ִפלָ ה שפירסטו בעסער?
א דאקטאר האט אמאל געזאגט
תּוֹרה ִמתּוְֹך דּ ַֹחק,הַ .על יְ ֵדי ֵע ֶסק ַה ָ פאר’ן פאציענט אז טרינקען צופיל
ְתּ ִפלָּ תוֹ נִ ְשׁ ָמ ַעת.
בראנפן איז נישט געזונט .זאגט
תּוֹרה ֲא ִפילוּ וֶ וען ֶעס ִאיז
ערנְ ט ָ ֶדער וָ ואס לֶ ְ דער פאציענט :אבער איך שפיר
ערט.עה ְ
אוֹיסגֶ ֶ
ְ וערן זַ יינֶ ע ְתּ ִפלוֹת
ְשׁוֶ וער ,וֶ ְ
אסאך בעסער נאכ’ן טרינקען.
וַ .ה ִמּ ְת ַפּלֵּ ל ַעל ֲח ֵברוֹ ,וְ הוּא ָצ ִריְך לְ אוֹתוֹ
זאגט דער דאקטער“ :כאטש
ָדּ ָבר ,הוּא נַ ֲענֶ ה ְתּ ִחלָּ ה.
בשעת מעשה שפירסטו טאקע
ער ְשׁ ְטן ַפאר זַ יין ייבּ ְ
וֶ וער ֶעס ֶבּעט ֶדעם ֵא ֶ
בעסער ,אבער שפעטער מאכט
אבּן ִדי זַ אְך,
ארף אוֹיְך ָה ְ ַח ֶבר ,אוּן ֶער ַאלֵ יין ַד ְ
וערן.
עהאלְ ְפן וֶ ְ
וֶ ועט ֶער נָ אְך ְפ ִר ֶיער גֶ ָ עס פראבלעמען פאר די מאגן און
פאר די לעבער”.
ענטפערט דער פאציענט“ :אה,
דאס איז נישט קיין פראבלעם,
ווייל איך האלט אייביג בשעת
בחידה טובה מעשה”...
וואס מיינט וואס מיינט וואס מיינט וואס א מיליאן דאלאר
מיינט מיינט מיינט דאס מיינט וואס א איד איז אמאל צוגעגאנגען צו
מיינט.
זיין חבר און זאגט אים“ :מזל טוב,
קענסט טראכט וואס איז פשט פון די איך הער אז דו האסט געוואונען א
ווערטער? מיליאן דאלאר!”
ענטפערט אים יענער“ :קודם
חידות און ענטפערס פון פאריגע וואך:
כל ,נישט איין מיליאן ,נאר צוויי.
צווייטנס ,נישט איך ,נאר מיין
וועלכע ווארט איז די מערסטע בגימטריא אין די תורה?
ברודער .דריטנס ,נישט געווינען,
’תשתרר‘ אין פרשת קרח.
נאר פארלוירן”.
ישׁט נָ אְך ִדי ְבּ ֵהמוֹת
לוֹיף נִ ְ
ו יצ א תש פ " ז א ינד ע רה י י ם 34
.....................
שלום און יצחק אהרן פליישמאן שימי בלעדי
נחמן נתן פערל עמרם רוטה בן ר’ שמעון קריינדי בוים רבקי און אברהמי פריינד
יואליש שמן ישעי’ פיש מענדי שווארטץ נחמן יאקאבאוויטש
35 ו יצא ת ש פ"ז אינדערהיים
............................................
רחל’ה יאקאבאוויטש שלומי בוים -כתה ג שרי בלומי און אברהמי פריינד
פייגי בוים -קינדערגארטן פייגעלע פרידריך צבי דוב איצקאוויטש
העני בלום חמי וועבערמאן -בית פיגא קינדערגארטן לאה שטרויס
אברהמי יאקאבאוויטש בייניש מלכי פייגי חי’לה בוים חיים בוים
