gilyoines.com

קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel

שבוע: ויצא (2026-11-16)

קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

הטקסט של גיליון זה

‫בס”ד ‪ /‬שנה ז' ‪ /‬פרשת ויצא ‪ /‬נומער ‪335‬‬ ‫א ‪‬בת‬ ‫שיינערס שול‪-‬טענט גייט‬ ‫אריין אין היסטאריע‬ ‫טיש ביים‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫עס כאפט זיי א שרעק‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫ראש ישיבה‬ ‫פלעי גרופ דורך תפילה‬ ‫גוט שבת אויף‬ ‫בעדפארד | כאפ נישט‬ ‫אלחנן זויבערמאן‬ ‫קיין הייסע לאקשן |‬ ‫איך קום פון א ברסלב'ע‬ ‫ש‪‬יט"א‬ ‫שבת קען מען אלעס‬ ‫שטוב‬ ‫עסן | געלט‪ ,‬געלט‪,‬‬ ‫בריוו פון ראש ישיבה שליט"א‬ ‫געלט | א ‪ AI‬תורה |‬ ‫וואוינען אין בויבעריק‬ ‫שכינתא בגלותא | דער‬ ‫משה ארי' שניצלער‬ ‫שטן האט א גוטע‬ ‫שמעק‪ .‬גוט שבת‬ ‫ברסלב'ע ברודער‬ ‫שמועס גרייכט נומער‬ ‫‪200‬‬ ‫ערשטע שמחת החתונה‬ ‫פון א תושב לעיק פראנט‬ ‫פלארידע‪ ,‬אין בית המדרש‬ ‫היכל הקודש וויליאמסבורג‬ ‫בס"ד‬ ‫לעבנסגעשיכטע‬ ‫‪17‬‬ ‫מעשה פון תפילה‬ ‫‪03‬‬ ‫פרשת‬ ‫שבת טיש‬ ‫‪18‬‬ ‫עירנו‬ ‫‪04‬‬ ‫ויצא‬ ‫תשפ"ז‬ ‫פשרה'לאז‬ ‫‪22‬‬ ‫היכל הקודש נייעס‬ ‫‪06‬‬ ‫מעשה פון א צדיק‬ ‫‪24‬‬ ‫אידישע נייעס‬ ‫‪10‬‬ ‫נומער‬ ‫‪334‬‬ ‫געדאנקען‬ ‫‪26‬‬ ‫בריוו פון ר"י שליט"א‬ ‫‪12‬‬ ‫שנה ז'‬ ‫געשעענישן‬ ‫‪28‬‬ ‫פנינים‬ ‫‪14‬‬ ‫‪303‬‬ ‫נומער‪335‬‬ ‫תרומה‪ / /‬נומער‬ ‫בס”ד ‪ /‬שנה ו'ז' ‪ //‬פרשת‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫‪8‬‬ ‫נדבה'לעך‬ ‫אברהם הערש‬ ‫וועבערמאן‬ ‫א קידוש השם‬ ‫אין מאנסי‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫'הייליג'ער שבת‬ ‫היכל הלכה‬ ‫נאר נישט שמד‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫גוט שבת אויף‬ ‫בעדפארד | כאפ נישט‬ ‫קיין הייסע לאקשן |‬ ‫א ‪‬בת‬ ‫טיש ביים‬ ‫ראש ישיבה‬ ‫שיינערס שול‪-‬טענט גייט‬ ‫אריין אין היסטאריע‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫עס כאפט זיי א שרעק‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫פלעי גרופ דורך תפילה‬ ‫אלחנן זויבערמאן‬ ‫איך קום פון א ברסלב'ע‬ ‫ש‪‬יט"א‬ ‫שבת קען מען אלעס‬ ‫שטוב‬ ‫עסן | געלט‪ ,‬געלט‪,‬‬ ‫בריוו פון ראש ישיבה שליט"א‬ ‫געלט | א ‪ AI‬תורה |‬ ‫וואוינען אין בויבעריק‬ ‫שכינתא בגלותא | דער‬ ‫משה ארי' שניצלער‬ ‫שטן האט א גוטע‬ ‫שמעק‪ .‬גוט שבת‬ ‫ברסלב'ע ברודער‬ ‫שמועס גרייכט נומער‬ ‫‪200‬‬ ‫ערשטע שמחת החתונה‬ ‫אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די אנדערע חדשים‬ ‫פון א תושב לעיק פראנט‬ ‫פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט פון מו"ה מיכל ראזענפעלד‬ ‫הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים‪ .‬שמחה עד אין קצבה‬ ‫פלארידע‪ ,‬אין בית המדרש‬ ‫היכל הקודש וויליאמסבורג‬ ‫בס”ד‬ ‫תרומה‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫‪10‬‬ ‫אויסגאבע ‪41 #‬‬ ‫‪18‬‬ ‫פארגעסן צו דאנקען דעם אייבערשטן‬ ‫הער א מעשה‬ ‫רחל'ע ווארט נאך‬ ‫מיין שכן אין‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫רעסעפי‬ ‫קימפעטארן היים‬ ‫‪Cream of cauliflower soup‬‬ ‫ס'שמעקט פון גן עדן‬ ‫פעקעטע‬ ‫ג‪.‬‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫‪covered‬‬ ‫פארן יאר‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫ערווארטונגען‬ ‫ברענגט‬ ‫אנטוישונגען‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫א חתונה מיט‬ ‫זיץ‬ ‫ליידיגע‬ ‫טרערן‬ ‫אגעזאלצענע‬ ‫אויפן פליגער‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫הער א מעשה‬ ‫קינדער‬ ‫היים‬ ‫פרשת‬ ‫ויצא‬ ‫תשפ”ז‬ ‫‪14‬‬ ‫ ‬ ‫ ‬ ‫'?‬ ‫באקומען א‬ ‫זיין די קאטשקעסגעוואונען‬ ‫יארצייט פון די וואך‬ ‫צווישן‬ ‫‪-‬‬ ‫א פאסיגע‬ ‫גוטע‬ ‫א מיליאן‬ ‫באהאפטן‬ ‫שידוך דורך‬ ‫רעדאקטאר‪ :‬אברהם הערש וועבערמאן‪ ,‬רעדאקציע‪ :‬אברהם יצחק אייזנער‪ ,‬אברהם משה הכהן‬ ‫טיטשער‬ ‫דאלאר‬ ‫בזיונות‬ ‫עבדו את ה' ב'שמחה'לע‬ ‫משפחת וואוילטשיג‬ ‫שטראססער‪ ,‬אהרן קליטניק‪ ,‬מ‪ .‬מאנן‪ ,‬גרשון קרעמער‪ ,‬יואל וועבערמאן‪ ,‬יואל שניצלער‪ ,‬יודא לייב ווייס‪,‬‬ ‫מיט תפילה‬ ‫היימיש‬ ‫משפחת גליק מילתא דבדיחותא‬ ‫ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט‬ ‫יארצייט‬ ‫ישראל דוד העסקעל‪ ,‬משה ארי' שניטצלער‪ ,‬משה ראזענבערג‪ ,‬ישראל קרויס‪.‬‬ ‫‪845.379.1161‬‬ ‫‪136-Huschke Rd‬‬ ‫שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט‪.‬‬ ‫‪Hurleyville NY 12747‬‬ ‫כל הזכיות שמורות‪ .‬עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן‬ ‫‪Editor@bletelmagazine.com‬‬ ‫צו באקומען אויף פאסט‪:‬‬ ‫‪718.387.2691‬‬ ‫‪subscribe@bletelmagazine.com‬‬ ‫אויף אימעיל‪:‬‬ ‫‪Chizikyomi@rabbiroth.org‬‬ ‫‪Bletelmagazine.com‬‬ ‫‪Breslevcenter.com‬‬ ‫‪Gilyoines.com‬‬ ‫ארץ ישראל‪053.315.6938 :‬‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪2‬‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫אשר ראנד‬ ‫צפת‬ ‫אלחנן זויבערמאן‬ ‫שכח הייליגער באשעפער פאר אזא שיינע מעשה פון‬ ‫עס איז אריבער אויף אונז א לאנגע יאר מיט אסאך‬ ‫תפילה!‬ ‫חסדים און גוטע זאכן וואס דער אייבערשטער האט אונז‬ ‫געשאנקן‪ ,‬פון די אנדערע זייט איז עס געווען א יאר פול‬ ‫שוין צוויי יאר בעט איך דעם אייבערשטן אז איך זאל‬ ‫מיט איבערגייאכטס איינס נאכן צווייטן‪ .‬און פונקט ווען איך‬ ‫קענען באקומען פוד סטעמפס פון דער שטאט‪ ,‬וואס‬ ‫האב שוין געמיינט אז מ'האט שוין אלעס דורכגעמאכט‪ ,‬איז‬ ‫העלפט ארויס איינקויפן עסן אין שטוב פאר די ווייב און‬ ‫פלוצלינג צוגעקומען נאך א פראבלעם‪.‬‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫ביי אונז אינדערהיים ארבעטן ביידע עלטערן נישט‪,‬‬ ‫נאך אסאך‪ ,‬אסאך תפילות האט דער אייבערשטער‬ ‫און צוליב דעם קענען מיר נישט באקומען קיין שום הנחה‬ ‫געהאלפן‪ ,‬און איך בין געווארן אפראווד צו באקומען פוד‬ ‫אויפן פרייז פונעם פלעי־גרופ‪ .‬איך האב זיך געקראצט דעם‬ ‫סטעמפס‪.‬‬ ‫קאפ‪ ,‬ביז איך האב זיך דערוואוסט אז עס איז יא דא א וועג‬ ‫ארויס‪ ,‬נאר מען דארף זיי גוט נאכלויפן‪.‬‬ ‫שכח הייליגער באשעפער!‬ ‫אזוי האב איך טאקע געטון‪ .‬איך האב אריינגעגעבן א‬ ‫בקשה און איך האב געווארט‪ .‬ביז עס איז אנגעקומען די‬ ‫תשובה‪" :‬ניין"‪ .‬איך קען נישט באקומען קיין הנחה‪ .‬דאס‬ ‫ניו יארק‬ ‫א מלמד מומחה‬ ‫מיינט‪ ,‬אז יעדן חודש וועט עס מיר קאסטן ‪ 3,700‬שקל‪,‬‬ ‫אנשטאט בלויז ‪.1,100‬‬ ‫איך בין געבליבן שטיין‪ .‬ווי אזוי קען א מענטש דאס‬ ‫איך האב געוואלט אנהייבן א נייעם אופן פון לערנען מיט‬ ‫צאלן?‬ ‫די קינדער אין חדר‪ ,‬און איך האב זייער שטארק געבעטן‬ ‫אבער איך האב געוואוסט וואס מען טוט אין אזא מצב‪:‬‬ ‫דעם אייבערשטן אז עס זאל ארבעטן‪.‬‬ ‫מען דאווענט צום באשעפער‪ ,‬מען בעט דעם אייבערשטן‬ ‫נאך איידער איך בין אריינגעגאנגען אין קלאס‪ ,‬בין‬ ‫און ער וועט זיכער אונז העלפן‪.‬‬ ‫איך געשטאנען ביי דער טיר ביי דער מזוזה און געזאגט‪:‬‬ ‫נאך אפאר טעג איז געקומען אן ענטפער פון זיי אז יא‪,‬‬ ‫"באשעפער‪ ,‬איך זאג צו א מעשה פון תפילה‪".‬‬ ‫איך קען באקומען די הנחה‪ ,‬אויך אויף שנת תשפ"ו!!! ממש‬ ‫צום סוף האט עס ברוך השם זייער גוט געארבעט‪ ,‬און די‬ ‫א נס גדול‪.‬‬ ‫קינדער האבן זייער פלייסיג געלערנט‪.‬‬ ‫און דאס איז נישט געקומען דורך נאכלויפן און נישט‬ ‫שכח אייבערשטער!‬ ‫דורך קיין פראטעקציע‪ ,‬נאר בלויז מיט תפילות‪.‬‬ ‫‪3‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫עירנו‬ ‫בית החיים‬ ‫הנהלה מיטינג‬ ‫כאטש די ארבעט אוועקצושטעלן א בית החיים אינעם‬ ‫פארגאנגענעם דינסטאג פרשת תולדות איז‬ ‫שטעטל שלעפט זיך שוין א לאנגע צייט‪ ,‬שלאפט אבער‬ ‫פארגעקומען א הנהלה מיטינג אינאיינעם מיטן ראש‬ ‫נישט די הנהלה און מען ארבעט אומאויפהערליך אויף‬ ‫ישיבה שליט"א‪ .‬צווישן די זאכן איז מען איבערגעגאנגען די‬ ‫פארשידענע אפציעס וואו מען זאל קענען עפענען דעם‬ ‫פארשידענע אפציעס וואס מען קען טון אז די שטאט זאל‬ ‫בית החיים‪.‬‬ ‫נישט פארמאכן די גרויסע שול אויף האשקי‪.‬‬ ‫איינע פון די אפציעס איז געווען א לאט וואס די קהילה‬ ‫פארמאגט אינעם ווילידזש‪ ,‬און חבר הנהלה מו"ה העניך‬ ‫לויט ווי עס האלט יעצט‪ ,‬איז פארגעקומען א זיצונג‬ ‫אינדיג הי"ו האט געארבעט אראפצוברענגען דעם מומחה‬ ‫צווישן דעם אינספעקטאר און די חברי הנהלה‪ ,‬וואו ער‬ ‫לעניני בתי חיים‪ ,‬הרב חיים שלמה ווינשטאק שליט"א‪,‬‬ ‫האט קלארגעשטעלט אז ער וועט בשום אופן נישט‬ ‫וועלכער איז שוין עטליכע מאל אראפגעקומען באטראכטן‬ ‫געבן קיין "סערטיפיקעט אף אקיופענסי" (‪ .)C of O‬ער‬ ‫פארשידענע שטחים וואס קענען מעגליך זיין געאייגנט‬ ‫פארלאנגט אז מען זאל גיין צום "פלענינג באורד"‪ ,‬וואס‬ ‫דערפאר‪.‬‬ ‫דאס איז א פארשלעפטע פראצעדור‪.‬‬ ‫דעם זונטאג פרשת ויצא איז ער נאכאמאל‬ ‫עס בלייבט איבער אז אנשי שלומינו זאלן מתפלל‬ ‫אראפגעקומען‪ ,‬און נאכן איבערקוקן דעם שטח האט‬ ‫זיין אז מען זאל קענען ווייטער לערנען און דאווענען‬ ‫ער געזאגט אז הגם מען קען עס טעכניש מאכן ארבעטן‪,‬‬ ‫אומגעשטערט אינעם שיינעם גרויסן בית המדרש‪.‬‬ ‫וועט עס אבער קאסטן פיל געלט און עס איז נישט קיין‬ ‫"לכתחילה"‪.‬‬ ‫אויך איז מען איבערגעגאנגען די פלענער פארן חתונה‬ ‫זאל אין שטעטל‪ .‬מען האט ארויפגעברענגט פארשידענע‬ ‫פארשטייט זיך אז די אפציע איז תיכף אראפ פון טיש‪,‬‬ ‫אפציעס וויאזוי אויסצושטעלן דעם בנין התלמוד תורה‬ ‫און מען איז צוריקגעגאנגען ארבעטן אויף די אנדערע‬ ‫אויף טשעסנאט סטריט‪ ,‬כדי עס זאל זיין אויפן מערסטן‬ ‫מעגליכקייטן וואס ליגן יעצט אויפן טיש‪.‬‬ ‫באקוועמען אופן סיי פאר די מענער און סיי פאר די פרויען‪.‬‬ ‫מען האט באשלאסן אז מען וועט קודם מאכן א‬ ‫פונקטליכע פלאן וויפיל יעדע אפציע וועט קאסטן‪ ,‬און‬ ‫דערנאך וועט מען באשטעטיגן וועלכן וועג צו נעמען‪.‬‬ ‫נייעס'לעך‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪4‬‬ ‫מודעות און‬ ‫קרישקעלעך‬ ‫פון די הנהלה‬ ‫חברי הנ הל ה‬ ‫פרשת נח‬ ‫ו' חשון‬ ‫שוין דא צו‬ ‫טויזענט ווערטער‬ ‫מנחה‬ ‫באקומען אין‬ ‫מעריב‬ ‫הדלקת הנרות ‪05:57 ..‬‬ ‫לך לך‬ ‫מוצאי שבת ‪07:26 ......‬‬ ‫‪07:03‬‬ ‫פאמיליע‬ ‫ריזיגע קאלעקציע פון נייע שיך‪ ,‬ביי די באזאר‪.‬‬ ‫סייז!‬ ‫זמנים לשבת קודש‬ ‫טשיקן קאטלעט‬ ‫גראונד טשיקן‬ ‫דעריבער ווילן מיר בעטן אז מען זאל גלייך לאזן וויסן‬ ‫פאר די מוסדות‪.‬‬ ‫טשיילד קעיר‬ ‫כאטש וואס אסאך אנשי שלומינו האבן נאכנישט‬ ‫דעליווערי איז מאנטאג ארדערס ביז ‪ 2:00‬וועלן‬ ‫‪FREE DELIVERY‬‬ ‫דעליווערן דעם‬‫מיר זיי‬ ‫צוליב וואס‬ ‫ערהאלטן קיין ענטפער פון טשיילד קעיר‬ ‫דינסטאג מיטוואך און‬ ‫צו באשטעלן ביטע רופט‪:‬‬ ‫שויןטאג‪.‬‬ ‫זעלבן‬ ‫ארבעט‪ ,‬הערט מען‬ ‫זענען זייער צוריקגעבליבן מיט די‬ ‫דאנערשטאג‪.‬‬ ‫‪845.861.1003‬‬ ‫אבער ב"ה פון פילע אנשי שלומינו וואס זענען שוין יא‬ ‫ארדערס נאך ‪ 2:00‬וועלן ווערן דעליווערד דעם‬ ‫קומענדיגן טאג צווישן ‪ 2:00‬און ‪ .5:30‬פרייטאג‬ ‫געווארן אפראווד ב"ה‪.‬‬ ‫און זונטאג איז נישט דא קיין דעליווערי‪.‬‬ ‫מיר ווילן לאזן וויסן דעם עולם‪ ,‬אז ווען מען באקומט א‬ ‫‪Bottoms,‬‬ ‫‪ Drumsticks,‬השם‬ ‫‪Cutlets,‬אם ירצה‬ ‫‪Family Pack‬‬ ‫גייען זיך‬ ‫‪Cutlets,‬וואס‬ ‫ד ר תאון פאר די משפחות‬ ‫הו‬ ‫גלייך‬ ‫השחיטה מ‬ ‫ית‬ ‫בריוו אז מען איז געווארן אפראווד‪ ,‬איז זייער וויכטיג‬ ‫‪Thin Cutlets, Dark Cutlets, Ground, Family Pack‬‬ ‫דאס‬ ‫ב‬ ‫דערוועגן‪.‬‬ ‫אריינצורופן אין די מוסדות און לאזן וויסן‬ ‫‪Ground, Dark Ground, Nuggets, Fingers, Dark Stew,‬‬ ‫בקרוב אריינציען‪.‬‬ ‫‪Wings, Bones, Gizzards, Liver, Salami, Franks‬‬ ‫צו נעמען א חלק אין די הוצאות – וואס ווי באקאנט‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫דארף‬ ‫מוסדות‬ ‫די‬ ‫איז ווייל די וועג וויאזוי עס ארבעט איז אז‬ ‫אריינגעבן א פארלאנג אז דאס קינד לערנט ביי אונזער‬ ‫‪KIRYAS BRESLEV POULTRY LIBERTY NY‬‬ ‫איז בויען אן עירוב מסוגל פאר קינדער און האט נאך‬ ‫טשיילד קעיר‪.‬‬ ‫נייעס'לעך‬ ‫‪5‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫היכל הקודש נייעס‬ ‫ביי געוויסע מעמדים וכדומה‪ ,‬ווי אויך בחורי הישיבה וואס‬ ‫פארציילן איבער די וואך אין ישיבה‪.‬‬ ‫יעצט פייערט מען פיר יאר זינט מ'האט אנגעהויבן די‬ ‫שמועסן‪ ,‬און מ'האט שוין בסייעתא דשמיא דערגרייכט די צוויי‬ ‫הונדערטסטע שמועס בלי עין הרע‪ .‬דאס זענען צוויי הונדערט‬ ‫רייכע שמועסן‪ ,‬געפאקט מיט תוכן און גוטע אינפארמאציע‪ ,‬וואס‬ ‫אנשי שלומינו האבן שטארק הנאה דערפון יעדע איינציגע וואך‪.‬‬ ‫במשך די אלע יארן זינט מ'האט אנגעהויבן מיט די שמועסן‪,‬‬ ‫זענען שוין פילע אנשי שלומינו ארויפגעקומען אויפ'ן ליין‬ ‫איבערצוגעבן אינטערעסאנטע נייעסלעך און קרישקעלעך‪.‬‬ ‫אזוי אויך האט מען דורכאויס די יארן ארויפגעברענגט פילע‬ ‫בחורי הישיבה (וואס זענען שוין היינט אינגעלייט) וואס האבן שיין‬ ‫אראפגעמאלן וואס עס טוט זיך אפ אינערהאלב די ישיבה במשך‬ ‫די וואך‪ ,‬וואס עס קומט אלץ פאר דארט‪ ,‬שיחות וואס דער ראש‬ ‫ברסלב'ע ברודער שמועס‬ ‫ישיבה געבט איבער פאר די בחורים‪ ,‬און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫גרייכט ב"ה נומער‬ ‫א שטיק צייט צוריק פלעגט מען ארויפברענגען אונזער חשוב'ן‬ ‫חבר הנהלה מו"ה מנחם שטיינבערג הי"ו‪ ,‬וואס פלעגט איבערגעבן‬ ‫די נייעס פונעם קהילה‪.‬‬ ‫‪200‬‬ ‫שפעטער האט ער אליין געעפנט א באזונדערע קנעפל אויף‬ ‫'קול ברסלב'‪ ,‬וואו ער געבט איבער די נייעס יעדע וואך מיט א‬ ‫געוואלדיגע געשמאק‪ ,‬אינאיינעם מיט זיין שותף לדבר מצוה מו"ה‬ ‫ווי עס איז באקאנט פאר אלע אנשי שלומינו‪ ,‬ווערט יעדן‬ ‫שמעון עוזר גרינפעלד הי"ו‪.‬‬ ‫איינציגן וואך ארויפגעשטעלט אויפ'ן האטליין 'קול ברסלב' א‬ ‫אזוי אויך פלעגט אונזער חבר מו"ה יקותיאל פעלדמאן הי"ו‬ ‫הערליכע שמועס מיט די באקאנטע 'ברסלב'ע ברידער'‪ ,‬מו"ה יואל‬ ‫איבערגעבן די וועלטליכע נייעס אויף דעם דאזיגן קנעפל‪ ,‬וואס‬ ‫וועבערמאן הי"ו אינאיינעם מיט זיין ברודער מו"ה אברהם הערש‬ ‫דאס האט זיך אויך שפעטער אפגעטיילט צו א באזונדערע‬ ‫וועבערמאן הי"ו‪.‬‬ ‫שמועס‪ ,‬וואו ער פארציילט די נייעס צוזאמען מיט מו"ה יואל‬ ‫דורכאויס די שמועסן גייט מען אדורך די נייעס פון אינערהאלב‬ ‫טייטלבוים הי"ו‪.‬‬ ‫די קהילה‪ ,‬נייעס ארום די וועלט‪ ,‬און נאך פילע אינטערעסאנטע‬ ‫אנשי שלומינו זענען באמת דאנקבאר פאר די צוויי חשוב'ע‬ ‫ענינים‪.‬‬ ‫ברודער וואס טוען אזא געוואלדיגע ארבעט מדי שבוע בשבוע‪.‬‬ ‫אפטמאל ברענגט מען ארויף פארשידענע אינגעלייט וואס‬ ‫ווי אסאך זענען מעיד‪ ,‬האט דאס שוין גאר אסאך אויפגעטון‬ ‫טיילן מיט נייעס און איבערלעבענישן וואס זיי האבן מיטגעהאלטן‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪6‬‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫גאר גוטע נייעס קומט איצט אריין פון אומאן‪ .‬די בוי‪-‬ארבעט‬ ‫פאר זיי; מענטשן פארציילן דאס אליין‪ ,‬אז דייקא די פשוט'ע‬ ‫אויפ'ן נייעם בנין פון קהילת היכל הקודש אין אומאן רוקט זיך‬ ‫שמועסן האבן זיי צוגעברענגט צו מיטהאלטן און וועלן באלאנגען‬ ‫פאראויס מיט'ן פולן שוואונג; ווי מ'זעט אויפ'ן בילד וואס איז‬ ‫אינעם קהילה‪ ,‬און אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫אנגעקומען‪ ,‬האלט מען שוין ביי גיסן די טרעפ‪.‬‬ ‫די ארבעט האט זיך אנגעהויבן בערך א יאר צוריק‪ ,‬און מיט א‬ ‫געוויסע האבן אפילו געזאגט אז אנפאנג איז זיי געווען שווער‬ ‫שטיק צייט צוריק האבן מיר באריכטעט אן אפדעיט אז מ'גרייט‬ ‫צו הערן די דרשות פונעם ראש ישיבה שליט"א צוליב די התנגדות‬ ‫שוין אן די פרעימס פאר די קומענדיגע שטאקן‪ .‬שפעטער האט‬ ‫און אלעס ארום‪ ,‬און זיי האבן נאר געקענט הערן די דאזיגע‬ ‫מען מיטגעהאלטן ווי מ'גיסט שוין דעם פלאר פונעם פערטן‬ ‫שמועסן‪ .‬אבער די שמועסן האבן זיי מיט די צייט געברענגט‪ ,‬אז‬ ‫שטאק‪ ,‬און אזוי‪ ,‬שטאפל נאך שטאפל‪ ,‬ווערט דער בנין ב"ה א‬ ‫זיי זאלן אויך קענען אנהייבן צו הערן די דרשות פון דער ראש‬ ‫מציאות פאר די אויגן‪.‬‬ ‫ישיבה שליט"א‪.‬‬ ‫היינט קענען מיר שוין מעלדן נאך א שריט פאראויס‪ .‬לויט‬ ‫יעצט אז מ'האלט ביי אזא צייט‪ ,‬איז פשוט דער ריכטיגער זמן‬ ‫די לעצטע ידיעות פון די אחראים אויפ'ן פלאץ‪ ,‬האט מען ברוך‬ ‫צו דאנקען דעם אייבערשטן אז מ'איז אנגעקומען ביז אהער‪ ,‬און‬ ‫השם שוין געגאסן דעם פלאר פונעם פערטן שטאק‪ ,‬אזוי אז אלע‬ ‫מ'בעט ווייטער פונעם אייבערשטן אז מ'זאל קענען גיין ווייטער‬ ‫שטאקן פונעם בנין זענען שוין געגאסן; עס בלייבט איצט נאר‬ ‫און ווייטער‪ ,‬צו ברענגען גוטע‪ ,‬רייכע און תוכן'דיגע שמועסן פאר‬ ‫איבער צו גיסן דעם דאך‪.‬‬ ‫אנשי שלומינו‪.‬‬ ‫יעצט האלט מען ביי די ארבעט פון די טרעפ‪ ,‬און חוץ מזה בלייבן‬ ‫ביי די געלעגנהייט איז א פאסיגע צייט צו לאזן וויסן פאר'ן‬ ‫נאר איבער די ווענט‪ .‬די ארבעט ביי די טרעפ גייט גאנץ פאמעליך‪,‬‬ ‫עולם‪ ,‬אז מ'קען שטענדיג אריינשיקן הערות און הגהות וויאזוי‬ ‫שטאפל נאך שטאפל‪ ,‬ווייל דאס פאדערט אסאך צייט און געדולד‪:‬‬ ‫מ'קען פארבעסערן די שמועסן מיט פרישע און גוטע געדאנקען‪,‬‬ ‫מען דארף מעסטן און אויסשטעלן אלעס פונקטליך ווי עס דארף‬ ‫כדי מהנה צו זיין אלע חשוב'ע אנשי שלומינו דורך אריינרופן דעם‬ ‫צו זיין‪ ,‬און דערנאך ווערט אלעס איבערגעקוקט זיכער צו מאכן‬ ‫ברסלב'ע ברודער נומער ‪.845-379-1161‬‬ ‫אז אלעס איז ריכטיג און עס זאל זיין‪ ,‬מיט'ן אייבערשטנס הילף‪,‬‬ ‫גוט און שטארק‪ .‬פאריגע וואך האט מען ב"ה געגאסן די טרעפ‬ ‫פונעם ערשטן שטאק ביזן צווייטן‪.‬‬ ‫שיחות אנשי שלומינו‬ ‫נאך א פרישע גוטע בשורה פון אומאן‪ :‬די ציגל זענען שוין ב"ה‬ ‫אנגעקומען אויפ'ן שטח‪ ,‬אזוי אז מען קען שוין מיט'ן אייבערשטנ'ס‬ ‫הילף גיין ווייטער מיט'ן אויפבויען די דרויסענדיגע ווענט‪ .‬יעדע‬ ‫אפדעיט פון‬ ‫ציגל וואס ווערט געלייגט רוקט אונז נענטער צום גרויסן מאמענט‬ ‫אומאן‪:‬‬ ‫ווען אידן וועלן קענען איינשטיין אינעם נייעם בנין בצל הקודש‬ ‫פונעם הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה‪.‬‬ ‫אלע שטאקן‬ ‫לויטן יעצטיגן פלאן דארף דער בנין בעז"ה זיין אינגאנצן‬ ‫געגאסן‪,‬‬ ‫פארטיג ביזן סוף פון שנת תשפ"ז‪ ,‬און מען האפט בסייעתא דשמיא‬ ‫די ציגל‬ ‫שוין צו קענען באנייען דעם ערשטן חלק פונעם נייעם בנין אויף‬ ‫אנגעקומען‪.‬‬ ‫ראש השנה תשפ"ח הבעל"ט‪.‬‬ ‫‪7‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫היכל הקודש נייעס‬ ‫דער הויכפונקט פונעם טאג איז געווען ביים סדר הלימוד‪ ,‬ווען‬ ‫יעדער האט זיך אוועקגעזעצט לערנען אינאיינעם שלחן ערוך‬ ‫אורח חיים סימן רמ"ג‪ ,‬הלכות שכירות וקבלנות‪ .‬דער חשובער דיין‬ ‫שליט"א‪ ,‬דער ראש הכולל‪ ,‬האט איינגעלייטעט דעם סדר מיט'ן‬ ‫אראפלייגן די יסודות פון די הלכות‪ ,‬מיט אקטועלע שאלות וואס‬ ‫זענען נוגע פאר בעלי בתים און ארבייטס אינגעלייט‪ ,‬און דערנאך‬ ‫האבן די תומכים דורכגעלערנט דעם סימן אינאיינעם מיט די כולל‬ ‫אינגעלייט‪.‬‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א איז ארומגעגאנגען צווישן די‬ ‫חברותות‪ ,‬געפרעגט שאלות און אריינגעקאכט מיט א פייער‬ ‫במלחמתה של תורה‪ ,‬אויסגעאקערט אלע הלכות ביז'ן לעצטן‬ ‫דעטאל‪ ,‬פאר אומגעפער צוויי שעה‪ ,‬און דערנאך האט דער דיין‬ ‫שליט"א פארענדיגט מיט א שיעור כללי אויף די ענינים מיט הלכה‬ ‫למעשה‪ ,‬מען האט אויסגעשמועסט פארשידענע שאלות לעובדא‬ ‫היסטארישער‬ ‫ולמעשה‪.‬‬ ‫"יום שכולו תורה"‬ ‫צווישן אנדערע האט מען גערעדט אויב מען האט גענומען א‬ ‫פעינטער פאר א ליידיגע הויז צי מען דארף אים אוועקשיקן פאר‬ ‫לטובת כולל היכל הקודש‬ ‫שבת‪ ,‬אויב מען מעג פארדינגען א הויז פאר א גוי'אישע געשעפט‬ ‫וואס וועט זיין אפן אום שבת קודש‪ ,‬אויב איינער טרעפט זיך אין‬ ‫זיין קאר אינמיטן א הייוועי אום ערב שבת ביים זמן און ער קען‬ ‫נישט צוגיין צופוס צו א שטאט וואס טוט מען? און נאך אסאך‬ ‫היסטארישער "יום שכולו תורה"‪ ,‬לטובת כולל היכל הקודש‬ ‫שאלות וואס זענען נוגע פאר אסאך אידן מדי שבת בשבתו‪.‬‬ ‫דעם זונטאג ויצא איז פארגעקומען גאר אן היסטארישער טאג‪ ,‬א‬ ‫"יום שכולו תורה"‪ ,‬ווען די אלעמען באקאנטע כולל היכל הקודש פון‬ ‫די חשובע תומכים האבן געשפירט אויף די אייגענע הויט‬ ‫קרית ברסלב ליבערטי‪ ,‬האט זיך אריבערגעצויגן פאר א טאג אינעם‬ ‫וואס עס מיינט צו זיין א כולל אינגערמאן‪ ,‬געזען פונדערנאנט‬ ‫פראכפולן ארמון האטעל‪ ,‬אינאיינעם מיט די חשובע תומכי הכולל‪,‬‬ ‫ווי די כולל אינגעלייט זענען אויסגעקאכט און באהאווענט‬ ‫בהשתתפות דעם ראש ישיבה שליט"א‪ ,‬מיט'ן ציל ארויסצואווייזן‬ ‫אין שלחן ערוך הלכה למעשה‪ ,‬ווי זיי נוצן אויס די צייט צו‬ ‫הכרת הטוב פאר די חשובע תומכים פונעם הייליגן כולל‪.‬‬ ‫שטייגן אין תורה והלכה‪ ,‬ביז'ן קענען פסק'ענען שאלות‪.‬‬ ‫דער טאג האט זיך אנגעהויבן אינדערפרי מיט א שיעור פונעם‬ ‫דערנאך איז געווען א געשמאקע פאנעל פון דריי חשובע‬ ‫ראש ישיבה שליט"א וואס האט פארגעלערנט א בלאט גמרא‪.‬‬ ‫כולל אינגעלייט‪ ,‬הר"ר יעקב לעזער שליט"א‪ ,‬הר"ר יחזקאל‬ ‫דערנאך האט מען זיך געשטעלט דאווענען שחרית‪,‬‬ ‫שארף שליט"א‪ ,‬און הר"ר יודל פעלדמאן שליט"א‪ ,‬דער פאנעל‬ ‫און דאן איז סערווירט געווארן א רייכע פרישטאג‪ ,‬מיט‬ ‫האט אנגעפירט מו"ה אליעזר זוסיא ווערטהיימער הי"ו וואס‬ ‫שיינע געשמאקע שמועסן מיט'ן ראש ישיבה שליט"א‪.‬‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪8‬‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫טאקע‬ ‫האבן‬ ‫פלאץ‬ ‫אויפ'ן‬ ‫דארט‬ ‫און‬ ‫האט אויסגעפרעגט די אינגעלייט פארשידענע אינטערעסאנטע‬ ‫געבן‬ ‫צו‬ ‫אונטערגענומען‬ ‫זיך‬ ‫תומכים‬ ‫אסאך‬ ‫שאלות‪ ,‬וואס עס געבט זיי די חיזוק צו בלייבן לערנען אין כולל‪,‬‬ ‫גרעסערע סכומים פאר'ן כולל במשך דעם יאר‪.‬‬ ‫פארוואס זיי גייען נישט ארויס זוכן מער פרנסה‪ ,‬ווי אזוי זיי‬ ‫פארנאכטס נאך מעריב איז געווען צוגעשטעלט אן עלעגאנטע‬ ‫גייען אן אין לעבן מיט א גרויסע משפחה קע"ה זייענדיג א כולל‬ ‫רייכע מאלצייט וואס דער ראש ישיבה שליט"א האט געגעסן‬ ‫אינגערמאן וואס ווערט באצאלט מיט צמצום‪.‬‬ ‫אינאיינעם מיט די חשובע תומכים‪ ,‬די אנוועזנדע האבן געפרעגט‬ ‫אסאך איבער די ביאגראפיע פונעם ראש ישיבה שליט"א‪.‬‬ ‫אויך האט מען גערעדט ווי אזוי ארבעט די "סדר דרך הלימוד"‬ ‫ביי א כולל אינגערמאן וואס לערנט און הארעוועט א גאנצן טאג‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א האט דערציילט פילע‬ ‫און פארשטייט גוט דאס לערנען‪.‬‬ ‫אינטערסאנטע דעטאלן פון זיין לעבנסגעשיכטע‪ ,‬זיין התקרבות‬ ‫צום רבי'ן פון אנהויב‪ ,‬און נאך פילע מערקווירדיגע שמועסן‪.‬‬ ‫דער עולם האט זייער הנאה געהאט פון דעם‬ ‫אינטערעסאנטן פאנעל און פון די טרעפליכע שאלות ותשובות‪.‬‬ ‫עס איז נישט מעגליך‬ ‫געפילן‬ ‫די‬ ‫אראפצושרייבן‬ ‫נאכ'ן דאווענען מנחה האט זיך‬ ‫פון די באטייליגטע אין דעם‬ ‫פארמירט א שיינע שמועס פונעם‬ ‫היסטארישן "יום שכולו תורה";‬ ‫ראש ישיבה שליט"א מיט די‬ ‫ווי מיר האבן גערעדט מיט‬ ‫תומכים‪ ,‬דער ראש ישיבה שליט"א‬ ‫עטליכע‪ ,‬זאגן אלע פה אחד אז‬ ‫האט שטארק ארויסגעברענגט די‬ ‫אזוינס איז נאכנישט געווען אין‬ ‫גרויסקייט פון געבן געלט פאר'ן‬ ‫די היסטאריע פון היכל הקודש‪,‬‬ ‫כולל‪ ,‬דאס איז די גרעסטע צדקה‪,‬‬ ‫די פילע שיינע פראגראמען‪ ,‬די‬ ‫א מענטש טראכט אז ער איז‬ ‫אומצאליגע שמועסן און ידיעות‬ ‫דאך אויך געווען אין כולל פאר‬ ‫וואס דער ראש ישיבה שליט"א‬ ‫א יאר צוויי נאך די חתונה‪ ,‬און‬ ‫האט גערעדט מיט'ן עולם‬ ‫ער מיינט אז מען רעדט פון דעם‬ ‫במשך דעם גאנצן טאג‪ ,‬זאכן‬ ‫זעלבן סארט‪ ,‬אבער די אינגעלייט‬ ‫וואס זענען נאך קיינמאל נישט‬ ‫פון דעם כולל זענען גאר עפעס‬ ‫אויסגעשמועסט געווארן‪ ,‬און‬ ‫אנדערש‪.‬‬ ‫בכלל די גאנצע געשמאקע גייסט‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א האט‬ ‫וואס האט דארט געהערשט‪,‬‬ ‫דערציילט אז מיר האבן נישט קיין‬ ‫איז נישט שייך צו באשרייבן‪.‬‬ ‫אנונג וואס די כולל אינגעלייט‬ ‫טוען‪ ,‬ווי זיי דינען דעם אייבערשטן מיט מסירות נפש‪ ,‬זייער‬ ‫דאס וועט זיכער זיין א שטארקע חיזוק פאר אלע אנשי‬ ‫גאנצע לעבן איז נאר תורה‪ ,‬תפלה‪ ,‬און עבודת ה'‪ ,‬און וואויל איז‬ ‫שלומינו‪ ,‬זיך אנצושטרענגען מער פון יעצט און ווייטער צו שטיצן‬ ‫דעם וואס האט די זכי' צו פארשטיין צו דעם און דאס שטיצן‪ ,‬האבן‬ ‫די חשובע כולל אינגעלייט‪ ,‬ארויסהעלפן צו קענען זיי צאלן אין‬ ‫א חלק אין דעם‪ ,‬דאס ברענגט אלע סארט גוטע השפעות פאר'ן‬ ‫צייט‪ ,‬אז די הייליגע כולל זאל קענען ווייטער ממשיך זיין ביתר‬ ‫מענטש‪.‬‬ ‫שאת וביתר עז‪.‬‬ ‫‪9‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫אידישע נייעס‬ ‫ווינקל פאר תורה ותפילה‪.‬‬ ‫דאס הויז אויף ‪ 18‬פארשעי ראוד האט געהערט צום באקאנטן‬ ‫עסקן ובעל צדקה מו"ה אליעזר שיינער הי"ו‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫ערלויבט דאס צו ניצן פאר א מנין אום שבת פאר די שכנים אין‬ ‫די געגנט‪ .‬ווען זיין פלומעניק הרב נחום שיינער שליט"א האט‬ ‫געוואלט דארט עפענען א נאכט כולל‪ ,‬האט עס ר' אליעזר אים‬ ‫גערן איבערגעגעבן פאר דעם צוועק‪.‬‬ ‫דאס האט זיך שפעטער אנטוויקלט צו א טעגליכע וואכנדיגע‬ ‫מעריב מנין דורך די כולל אינגעלייט‪ ,‬וועלכע פלעגן דאווענען‬ ‫נאכ'ן ענדיגן לערנען‪.‬‬ ‫מיט דער צייט איז צוגעקומען א כולל בוקר און דערמיט אויך א‬ ‫שחרית מנין‪ .‬הרב נחום שיינער דערציילט‪ ,‬אז אין די ערשטע יארן‬ ‫האט מען אפילו געדארפט דינגען מענטשן פאר געלט כדי משלים‬ ‫צו זיין צו מנין‪.‬‬ ‫איקאנישער וועלט‬ ‫מיט די יארן איז דער עולם בלי עין הרע געוואקסן‪ ,‬עס איז‬ ‫בארימטע "שיינער'ס שול"‬ ‫געווארן מנינים פון שחרית‪ ,‬מנחה און מעריב‪ ,‬מער און מער‬ ‫מענטשן זענען געקומען דארט דאווענען‪ .‬און כדי צו קענען‬ ‫ציט זיך אריין אין א בנין‬ ‫אקאמאדירן דעם גרויסן ציבור האט ר' אליעזר צוגעקויפט די‬ ‫דערנעבנדיגע פראפערטיס און דארט אויפגעשטעלט פיר ריזיגע‬ ‫געצעלטן‪ ,‬וואס ער האט א נאמען געגעבן "אהל א'‪ ,‬ב'‪ ,‬ג' און ד'"‪,‬‬ ‫וואו עס קומען פאר מנינים כסדר‪ .‬דאס איז בשעת די צוויי בנינים‪,‬‬ ‫‪ 18‬און ‪ 20‬פארשעי‪ ,‬דינען אלס היכלי התורה צום לערנען און פאר‬ ‫דער באקאנטער בית המדרש "אור החיים" אויף פארשעי ראוד‬ ‫א מקוה‪.‬‬ ‫אין מאנסי‪ ,‬וואס איז ביי יעדן באקאנט אלס "שיינער'ס שול"‪ ,‬גרייט‬ ‫ער האט גוט אויסגעשטאט די געצעלטן מיט הייצונג‪ ,‬לעקטער‬ ‫זיך איבערצולאזן די בארימטע "טענטס" און זיך אריבערציען‬ ‫און עירקאנדישאן‪ ,‬און מיט די צייט זענען די געצעלטן געווארן‬ ‫בשעה טובה ומצלחת צום נייעם בנין‪.‬‬ ‫דער סימבאל פון "שיינער'ס שול"‪.‬‬ ‫דער טאג איז שוין באשטימט געווארן‪ :‬קומענדיגן זונטאג‬ ‫די מנינים אין די שטיבלעך גייען אן כמעט ארום דעם זייגער‪.‬‬ ‫פרשת ויגש הבעל"ט‪ ,‬א טאג נאך זאת חנוכה‪ ,‬וועט מען זיך בעז"ה‬ ‫שחרית הייבט זיך אן ותיקין‪ ,‬און פון דאן לויפט א פרישער מנין‬ ‫אריבערציען צום נייעם לאקאל‪.‬‬ ‫יעדע פופצן מינוט‪ .‬עס ווערט געשאצט אז עס שטעלן זיך‬ ‫דער בית המדרש אור החיים אין מאנסי‪" ,‬שיינער'ס"‪ ,‬איז‬ ‫דארט ארום ‪ 125‬מנינים א טאג‪ ,‬עס ווערן געזאגט ‪ 15‬שיעורי‬ ‫געגרינדעט געווארן מיט איבער צען יאר צוריק אלס א קליינער‬ ‫תורה טעגליך‪ ,‬און בערך פינף טויזנט אידן דרייען זיך דורך דעם‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪10‬‬ ‫מיט א‬ ‫ברסלב'ע‬ ‫בליק‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫קאמפלעקס יעדן איינציגן טאג‪.‬‬ ‫די טירן זענען אפן פאר יעדן איד פון אלע קרייזן; עס זענען‬ ‫דא סידורים פאר יעדן נוסח‪ ,‬צו דעם איז דא צוגעשטעלט זיך צו‬ ‫דערווארעמען מיט הייסע טעלער זופ‪ ,‬און אזוי אויך קאווע מיט‬ ‫קיכעלעך פאר יעדן וואס איז הונגעריג‪.‬‬ ‫דער בעל הבית פון דעם פלאץ איז דער באקאנטער נדיב מו"ה‬ ‫אליעזר שיינער‪ ,‬א גרויסער בעל צדקה מיט א גאלדן הארץ וואס‬ ‫זוכט אלס ארויסצוהעלפן א צווייטן איד‪ .‬ער איז אויך דער וואס‬ ‫שטייט אונטער די וועלט‪-‬בארימטע "אזמין" טענטס אין אומאן‪,‬‬ ‫וואס ווערט פארעכנט אלס דער גרעסטער הכנסת אורחים‬ ‫צענטער אין אומאן – און אפשר גאר אויף דער גאנצער וועלט‪.‬‬ ‫ער האט די געוואלדיגע זכיה אז א דאנק אים קענען צענדליגער‬ ‫טויזנטער אידן פארן צום רבי'ן אויף ראש השנה אן דעם וואס‬ ‫זיי זאלן דארפן מיטשלעפן פעק און זעק מיט זיך‪ ,‬וויסנדיג אז‬ ‫ביי שיינער'ן וועט מען טרעפן צו עסן און צו טרינקען מיט א‬ ‫ברייטקייט ביזן זעט‪.‬‬ ‫מ'קען זאגן אז ער האט ממש איבערגעדרייט דעם גאנצן מצב‬ ‫אין אומאן אין דעם הינזיכט‪ .‬אמאל‪ ,‬פאר זיינע צייטן‪ ,‬האט מען‬ ‫געדארפט מיטברענגען ממש יעדע זאך מיט זיך קיין אומאן; מען‬ ‫האט געשלעפט טעפ‪ ,‬פיש‪ ,‬פלייש‪ ,‬פעיפער‪-‬גודס און וואס נישט‪.‬‬ ‫ר' אליעזר טראגט אויף זיינע פלייצעס די אומגעהויערע זכותים‬ ‫פון העלפן צענדליגער טויזנטער אידן צו קענען קומען צום רבי'ן‬ ‫מיט א ריכטיגע הרחבת הדעת‪.‬‬ ‫יעצט וועט די אלע טענטס אריינגיין אין די היסטאריע‪ ,‬ווען‬ ‫מען וועט זיך אם ירצה השם אריינציען אינעם נייעם הערליכן בנין‬ ‫הבית המדרש אנטקעגן איבער‪ ,‬נאכן באקומען די פערמיטן פון די‬ ‫שטאט עס צו קענען בויען און אנהייבן ניצן‪.‬‬ ‫דאווענען לערנען און דאוווענען‬ ‫‪11‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫ִִא ְיְך קּוּם פּוּן ַאַ ְּב�ּ ֶֶר ְְסֶלְֶבְ 'ֶעֶ � ְׁׁשטּו ּּּב‬ ‫שאלה‬ ‫ּוְבְָרָכָ ה‪,‬‬ ‫ָׁשׁלֹום ָ‬ ‫יעּוִרים‬ ‫עְר ִִליֶכֶ ע ִׁשׁ ִ‬ ‫ַּבּאַדאְנְ ֶֶקען אֹויף ִִדי ֶֶה ְ‬ ‫ֵֵראִׁשׁ ית ִוִ ויל ִִאיְך ִזִ יְך ַ‬ ‫ָוָ ואס ֶוֶ ועְקְט אֹויף פּון ְׁׁש ָָלאף ִִאין ַַא ֶֶלע ִִעְנְָיָ ִנִ ים‪ ,‬אּון ַַפאר ַַא ֶֶלע עֹו־‬ ‫יעּוִרים ָוָ ואס ָָדא ִִאין ֶֶא ֶֶרץ ִיִ ְׂש ָָׂר ֵֵאל‬ ‫ְסְִקים ִּבּ ְמ ְָָלאָכָ ה פּון ֲֲה ָָפ ַַצת ַַה ִּׁׁש� ִ‬ ‫ִ‬ ‫יעּוִרים ִִמיט ִִדי ַּּת ְְרגּום‬ ‫ָּפָּעה‪ִּ ,‬בּ ְפ ְַַרט ִִדי ִׁשׁ ִ‬ ‫אְר ֶֶקע ַַה ְׁׁש ָ‬ ‫ָָהאט ֶֶעס ַַא ְׁׁש ַַט ְ‬ ‫ִִאין לשה"ק‪.‬‬ ‫ְצְֵוֵ וייְטְְנְ ס ָָהאּב ִִאיְך ֶגֶ עָוָ ואְלְט ְפ ְֶֶרעְגְ ן‪ִִ ,‬איְך ָָהאּב זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען ב"ה‬ ‫עֶהעְרְט ִִפיל‬‫ְסְֶלְבְ ֶ'ֶע ְׁׁשטּוּב‪ֶ ,‬גֶ ֶ‬ ‫ְּבֶּר ֶ‬ ‫ת'ֶער ֶ‬ ‫ועְרן ִִאין ַַא ֱֱא ֶֶמ ֶ‬ ‫צּו ֶגֶ עָּב ְ‬ ‫ּאְרן ֶוֶ ְ‬ ‫יּבּוֵרי ַַרֵּבּ ינּו‪ ,‬אּון ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶלעְרְְנְט רֹוב ִִסְפ ְֵֵרי ַַרֵּבּ ינּו‪ .‬אּון פּון ֶוֶ וען ִִאיְך ֶֶהער‬ ‫ִִד ֵ‬ ‫יעּוִרים ָָהאט ִזִ יְך ֶֶעֶּפּ עס צּוָׁשׁאְקְְלְט ַּבּ יי ִִמיר‪.‬‬ ‫ייֶע ֶֶרע ִׁשׁ ִ‬ ‫ַַא ֶ‬ ‫עֶרע‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ָזָ אְגְט‪ ,‬אּון ִִאיְך ֶֶהער ָוָ ואס ִִדי ַַא ְֶנְֶד ֶ‬‫ִִאיְך ֶֶהער ָוָ ואס ֲ‬ ‫ַַמ ְׁׁשִּפּ ִיִעים ָזָ אְגְ ן‪ִִ ,‬מיט ַַא ֶֶלע ִִמיֵנֵ י ִׁשׁ יטֹות אּון ֶוֶ ועְגְ ן; ָוָ ואס ָָהאט ֶֶדער‬ ‫ֶּבֱּא ֶֶמת ֶגֶ עָוָ ואְלְט? ָוָ ואס ִִאיז ֶֶדער ֶֶהְמְֵׁשׁ ְך פּוֶנֶ עם ֶֶרִּבּ י'ן אּון ַזַ יין‬ ‫ֶֶרִּבּ י ֱ‬ ‫ְּלְִמיד ֶֶרִּבּ י ָנָ ָָתן?‬ ‫ַּת ִ‬ ‫ָׁשַׁמִיִ ם ָָאן‬ ‫ְַאת ַ‬‫אֹוָצר פּון ִיִ ְר ַ‬ ‫ַּבּאקּוֶמען ֶֶדער ָ‬ ‫ֶ‬ ‫ִִאיְך ִוִ ויל ֶֶלעְרְֶנֶ ען אּון‬ ‫ִּבְּלְּבּוִלים‪.‬‬ ‫ִ‬ ‫ַַקיין ִׁשׁ ינּוִיִ ים אּון‬ ‫ַַא ְגְרֹויְסְ ן ְיְַיַ ֶׁשׁר ֹּכ ַַּח‪.‬‬ ‫ם‪ָ-‬אב‪ְׁׁ ,‬שַנַ ת תשע"ז‬ ‫ְּבֶּע ְַזְַרת ה' ִיִ ְתְ ָּב ַַּרְך ‪ -‬יֹום ה' ַּּפְרְַׁשׁ ת ֵֵע ֶֶקב‪ ,‬י"ח ְְמַנַ ֵֵח ָ‬ ‫ֶ‬ ‫ִִלְפ ְָָרט ָָק ָָטן‬ ‫ְְלָכָ בֹוד …‬ ‫יעּוִרים‬ ‫עְרן ַַאז ִִאיר ֶזֶ עְנְ ט ִזִ יְך ְְמ ַַחֵזֵ ק ִִמיט ִִדי ִׁׁש ִ‬ ‫ייֶער צּו ֶֶה ְ‬ ‫ִִאיְך ְְפ ֵֵריי ִִמיְך ֵזֵ ֶ‬ ‫ְׁשָׁלאף‪.‬‬ ‫ועְקט ַַאייְך אֹויף פּון ָ‬ ‫פּון ְיְ ִׁׁש ָיָבה‪ ,‬אּון ַַאז ָָדאס ֶוֶ ְ‬ ‫ַַא ֶֶלעס ָוָ ואס ִִאיְך ֶֶרעד אּון ִִאיְך ָזָ אג‪ָָ ,‬האּב ִִאיְך זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ֶֶה ְ‬ ‫עְרן‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪12‬‬ ‫עצתו אמונה עקב תשע"ז‬ ‫ּבּוִלים; ֶֶעס‬ ‫ּוִּבְּל ִ‬ ‫עֶמען ִִחיזּוק פּון ֶֶרִּבּ י'ן‪ָָ ,‬אן ַַקיין ׁשּום ִׁׁשינּוִיִ ים ְ‬ ‫ויְלט ָנָ אר ֶנֶ ֶ‬ ‫ִוִ ְ‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה‬ ‫ְּבֶּמֶׁשׁ ְך ֶֶצען ָיָ אר; ֲ‬‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה ֶ‬ ‫פּון ֲ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ֶֶלב‪ָ ,‬נָ אְך‬‫ים'ֶער ִִאין ֶ‬ ‫עְלט ַַקיין ַַעּזּות ָּפִּנִ ֶ‬ ‫עֶפ ְ‬ ‫ָָהאט ֵֵקייְנְ ָָמאל ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ ֶ‬ ‫ייִליְגְ ן ֶֶרִּבּ יְנְ 'ס‬ ‫ענּוֶמען ֶֶדעם ֵֵה ִ‬ ‫ֶ‬ ‫אְרִנִ יְׁשׁ ט ְְמ ַַח ֵֵדׁש ֶגֶ עֶוֶ וען‪ָ ,‬נָ אר ֶגֶ‬ ‫ָָהאט ָגָ ְ‬ ‫עְרֶנֶ ען ִִאין ְְקלֹויז‪ ,‬אּון ֶֶמען‬ ‫ַּבּ יי ֶֶרִּבּ י ָנָ ָָתן ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַאז ֶֶער ְְפ ֶֶלעְגְ ט ָָפ ְ‬ ‫אְר ֶֶל ְ‬ ‫ּׁשּוְט ֶ'ֶע ֶֶמעְנְ ְְטְׁשׁ ן‪ַַ ,‬אז ִִמיר‬ ‫ְְס ָָפ ִִרים אּון ָָדאס ַַא ָָראּפ ֶגֶ ֶ‬ ‫עְּבֶּרעְנְ ְגְ ט ַַפאר אּוְנְ ז ָּפ ְ‬ ‫ייֶע ֶֶרע‬ ‫עְרן ַַא ֶ‬ ‫ויְלן ִנִ יְׁשׁ ט ֶֶה ְ‬ ‫אֹויְפן ִִטיׁש‪ַׁ" :‬שׁ א‪ַׁ ,‬שׁ א! ִִמיר ִוִ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ְְפ ֶֶלעְגְ ט ְְק ַַלאְּפּ ן‬ ‫ְּפַּרט‬ ‫עְדן ַ‬ ‫אְלְגְ ן ֶֶדעם ֶֶרִּבּ י'ן ִִאין ֶיֶ ְ‬ ‫אְלן ָָפ ְ‬‫אְלן ֶֶלעְּבּ ן ִִמיט ֶֶדעם‪ ,‬אּון ַַאז ִִמיר ָזָ ְ‬ ‫ָזָ ְ‬ ‫עְרן ָנָ אר פּון ֶֶרִּבּ י'ן"; ֵֵאיי דּו ַַעּזּות ָּפִּנִ ים‪ֶ ,‬וֶ וען ִנִ יְׁשׁ ט ֶֶרִּבּ י‬ ‫ויְלן ֶֶה ְ‬ ‫ָזָ אְגְ ן‪ִִ ,‬מיר ִוִ ְ‬ ‫פּון אּוְנְ ֶזֶ ער ֶֶלעְּבּ ן‪.‬‬ ‫עוואּוְסט פּון ֶֶרִּבּ י'ן‪ַַ ,‬אזֹוי ִוִ וי ֶֶדער ֶֶרִּבּ י ָָהאט‬ ‫ְ‬ ‫ואְל ְְסטּו ִּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ‬ ‫ָנָ ָָתן ָוָ ְ‬ ‫עְר ַַמאן‪,‬‬ ‫אְרף ַַדאְנְ ֶֶקען ֶֶדעם ִִאיְנְ ֶגֶ ְ‬ ‫"ֶמען ַַד ְ‬ ‫מֹוֲה ַַר"ן‪ִִ ,‬ס ָיָמן שע)‪ֶ :‬‬ ‫ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַ(ַחֵיֵ י ֲ‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה ְְפ ֶֶלעְגְ ט ָנָ אְך ָזָ אְגְ ן פּון‬ ‫עֶדעס ָָמאל ֶוֶ וען ֲ‬ ‫ֶיֶ ֶ‬ ‫עְטל‬ ‫ְּבֶּל ְ‬ ‫עְּבִּליְּבּ ן פּון ִִמיר ַַקיין ֶ‬ ‫ואְלט ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ ִ‬ ‫ַוַ וייל ֶוֶ וען ִנִ יְׁשׁ ט ִִאים‪ָ ,‬וָ ְ‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ְְפ ֶֶלעְגְ ט‬ ‫עְּבֶּרעְנְ ְגְ ט ֶֶדעם ַַמ ְְר ֶֶאה ָָמקֹום‪ ,‬אּון ֲ‬ ‫ֶֶרִּבּ י'ן‪ָָ ,‬האט ֶֶער צּוֶגֶ ֶ‬ ‫טּוְל ְְט ִׁׁשיֶנֶ ער ֵזֵ ֶכֶ ר ַַצ ִִדיק‬‫ֵׁשׁ מֹות"; ַַאזֹוי ִִאיז אֹויְך ֶגֶ עֶוֶ וען ַּבּ יי ר' ַנַ ְְח ָָמן ְ‬ ‫אֹויְפטּון ַַאז‬ ‫"ִאיְך ָזָ אג ִנִ יְׁשׁ ט ִִדי ַַמ ְְר ֶֶאה ְְמקֹומֹות ַוַ וייל ִִאיְך ִוִ ויל ִזִ יְך ְ‬ ‫ָזָ אְגְ ן‪ִ :‬‬ ‫עְק ִִריְגְ ט‪ ,‬אּון ַַאזֹוי אֹויְך ַּבּ יי ַזַ יין זּון‬ ‫ִִל ְְב ָָרָכָ ה‪ַַ ,‬אז ֶֶמען ָָהאט ִזִ יְך ִִמיט ִִאים ֶגֶ ְ‬ ‫אֹויֶסעְנְ ֵוֵ וייִנִ יג‪ָ ,‬נָ אר ַוַ וייל ֶֶמען ָזָ אְגְ ט‬ ‫ֶ‬ ‫ִִאיְך ֶֶקען ֶֶדעם ֶֶרִּבּ יְנְ 'ס ְְס ָָפ ִִרים אֹויף‬ ‫ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ב"ר ַנַ ְְח ָָמן ֵזֵ ֶכֶ ר ַַצ ִִדיק ִִל ְְב ָָרָכָ ה‪.‬‬ ‫ְׁשֶׁטעְנְ ִִדיג ִִמיט‬ ‫עְר ַַפאר ָזָ אג ִִאיְך ֶ‬ ‫אֹויף ִִמיר ַַאז ִִאיְך ָזָ אג ֵֵאייֶגֶ עֶנֶ ע ַזַ אְכְ ן‪ֶֶ ,‬ד ְ‬ ‫"ַא ְְד ַַרָּבּ ה‪,‬‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה ְְפ ֶֶלעְגְ ט ָזָ אְגְ ן‪ַ :‬‬ ‫ַַמ ְְר ֶֶאה ְְמקֹומֹות"‪ ,‬אּון ֲ‬ ‫אְרף‬ ‫יְסל ַׁשׁ ְ‬ ‫ִִאיְך ָָהאף ַַאז ִִאיר ֶזֶ עְנְ ט ִנִ יְׁשׁ ט ְּבּ רֹוֶגֶ ז ַַאז ִִאיְך ָָהאּב ַַאייְך ַַאִּבּ ְ‬ ‫עְרט פּון ִִמיר ַַא ַזַ אְך ָוָ ואס ִִאיְך ָזָ אג ָנָ אְך פּון ֶֶרִּבּ י'ן‪ ,‬אּון ֶֶעס‬ ‫אֹויּב ֵֵאייֶנֶ ער ֶֶה ְ‬ ‫עְרט; ְגְ ֵֵלייְּבּ ט ִִמיר‪ִִ ,‬איְך ָָהאּב ָנָ אְך ִּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ָָאְנְ ֶגֶ עהֹויְּבּ ן צּו‬ ‫ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ‬ ‫ִִאיז ִנִ יְׁשׁ ט ַַאזֹוי‪ָ ,‬זָ אל ֶֶער ַַא ַַריין ְְפ ֶֶרעְגְ ן"‪.‬‬ ‫ְּבֶּר ְְס ֶֶלב‪.‬‬ ‫אְרץ ָוָ ואס טּוט ִזִ יְך ִִאין ֶ‬ ‫אֹויְפן ַַה ְ‬ ‫ְׁשַׁרייְּבּ ן ָוָ ואס ִִליְגְ ט ִִמיר ְ‬ ‫ַ‬ ‫עֶדע ָוָ ואְך ֵֵליל‬ ‫ִִאיְך ַַא ֵֵליין ָָהאּב זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ַזַ יין ֶ‬ ‫ְּבֶּמֶׁשׁ ְך ֶֶצען ָיָ אר ֶיֶ ֶ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער ְׁשׁ טּוּב; ִִאיְך קּום‬ ‫קּוְמט פּון ַַא ֶ‬ ‫ְׁשַׁרייְּבּ ט ִִמיר ַַאז ִִאיר ְ‬ ‫ִִאיר ַ‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה ָָהאט ֶגֶ עֶגֶ עְּבּ ן‪ ,‬אּון‬ ‫יִׁשי ַּבּ יים ִׁׁשיעּור ָוָ ואס ֲ‬ ‫ִׁׁש ׁ‬ ‫דּוְרְך‬ ‫ואְרן צּום ֶֶרִּבּ י'ן ְ‬ ‫קּוָרב ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ֶֶלב‪ ,‬אּון ַַפאר ִִאיְך ִּבּ ין ְְמ ָ‬ ‫אֹויְך פּון ֶ‬ ‫עֶדעְנְ ק ִִאיְך ִוִ וי ֶֶמען ָָהאט ַַא ַַריין ֶגֶ ְ‬ ‫עְפ ֶֶרעְגְ ט ְוְ כּו'‪.‬‬ ‫ְּפָּע ִִמים ֶגֶ ֶ‬ ‫ַּכּ ָּּמה ָ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער ֲֲח ֵֵב ִיִרים‪ִִ ,‬איְך‬ ‫עַהאט ֶ‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה ָָהאּב ִִאיְך ֶגֶ ַ‬ ‫ֲ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער‪ִִ ,‬איְך‬ ‫אְל ְְטן ַַאז ִִאיְך ִּבּ ין ַַאן ֶֶעְכְ ֶֶטער ֶ‬ ‫עַה ְ‬ ‫אְלט אֹויְך ֶגֶ ַ‬ ‫עָמ ְ‬‫ָָהאּב ֶֶד ָ‬ ‫ְׁשַׁרייְּבּ ט ִִמיר ַַאז ִִאיר‬ ‫אְרָוָ ואס ִִאיר ַ‬ ‫ְׁשֵׁטיי ִִאיְך ִנִ יְׁשׁ ט ַַפ ְ‬ ‫אְר ֵ‬ ‫עְר ַַפאר ַַפ ְ‬‫ֶֶד ְ‬ ‫עוואּוְסט פּון ֶֶדעם ָזָ ֵֵקן‬ ‫ְ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער ִנִ יגּוִנִ ים אּון ֶגֶ‬ ‫עֶקעְנְ ט ַַא ֶֶלע ֶ‬ ‫ָָהאּב ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶמען‬‫ויְלט ָנָ אר ֶנֶ ֶ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ֶֶל ְְב ֶ'ֶער" ְׁשׁ טּוּב‪ ,‬אּון ִִאיר ִוִ ְ‬ ‫"ֱא ֶֶמ ְְת ֶ'ֶע ֶ‬ ‫קּוְמט פּון ַַא ֱ‬‫ְ‬ ‫אּון ֶיֶ עֶנֶ עם ָזָ ֵֵקן; ַַא ְְלץ ָּבּ חּור ִּבּ ין ִִאיְך ַַא ַַסאְך ֶגֶ עֶוֶ וען ִִאין ִִמירֹון וואּו ִִאיְך‬ ‫ּבּוִלים‪.‬‬ ‫ִּבְּל ִ‬ ‫ִִחיזּוק ְגְ ַַלייְך פּון ֶֶרִּבּ י'ן‪ָָ ,‬אן ַַקיין ׁשּום ִׁׁשינּוִיִ ים אּון ְ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער ֲֲח ִִס ִיִדים; ִִאיְך‬‫עְט ִׁׁשיק‪ִִ ,‬מיט ָנָ אְך ֶ‬ ‫מּוֵאל ְְטֶׁשׁ ְ‬ ‫ָָהאּב ֶגֶ עֶזֶ ען ר' ְׁשׁ ֵ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ֶֶל ְְב ֶֶער ָָח ִִסיד? ָנָ אר‬ ‫ת'ֶער ֶ‬ ‫ִִאיְך ִוִ ויל ַַאייְך ְְפ ֶֶרעְגְ ן‪ֶ ,‬וֶ וער ִִאיז ַַאן ֱֱא ֶֶמ ֶ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ְְל ֶֶב'ער ‪ַַ -‬א‬ ‫עְלד אּון ָגָ ְ‬ ‫אְרִנִ יְׁשׁ ט‪ֵֵ ...‬איין ַזַ אְך ָָהאְּבּ ן ִִדי ֶ‬ ‫ְְפ ֶֶלעג ֵגֵ יין ִִאין ֶֶפ ְ‬ ‫ואְלט ַַאז ֶֶמען ָזָ אל‬ ‫אְלְגְ ט ֶֶדעם ֶֶרִּבּ י'ן! נּו‪ֶֶ ,‬דער ֶֶרִּבּ י ָָהאט ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫ֶוֶ וער ֶֶעס ָָפ ְ‬ ‫עְדן ֵֵאייֶנֶ עם ַַמאְכְ ט ֶֶמען ַַאֶוֶ ועק‪ ,‬אּון ֵֵקייֶנֶ ער‬ ‫עְדן ֵֵאייֶנֶ עם; ֶיֶ ְ‬ ‫ִּבּ יטּול צּו ֶיֶ ְ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ֶֶלב ַַא ֵֵליין‬ ‫אּוַמאן אֹויף ֹרֹאׁש ַַהָׁשָׁנָ ה; ֶוֶ ועט ִִאיר ֶזֶ ען ַַאז ִִאין ֶ‬ ‫קּוֶמען ַַקיין ַ‬ ‫ֶ‬ ‫ועְרד‪ִִ .‬איְך ֶֶרעד ִנִ יְׁשׁ ט פּון ַַהייְנְ ִִטיֶגֶ ע ֶֶרִּבּ י'ס‪ָ ,‬נָ אר ֲֲא ִִפילּו‬ ‫ִִאיז ָגָ ְ‬ ‫אְרִנִ יְׁשׁ ט ֶוֶ ְ‬ ‫ירּוָׁשַׁלִיִ ם'‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫רּוְפט ִִאים פּון ִִדי 'ְנְ קּוֵיֵ י ַַה ַַד ַַעת ֶׁשִּׁבּ‬ ‫ִִאיז ָָדא ֵֵאייֶנֶ ער ָוָ ואס ֶֶמען ְ‬ ‫עְדן ֵֵאייֶנֶ עם ַַאֶוֶ ועק ָ(ָהָיָ ' ֹלא ִִת ְְהֶיֶ ')‪.‬‬‫יֶע ְְר ִִדיֶגֶ ע ַַצ ִִד ִיִקים‪ֶֶ ,‬מען ַַמאְכְ ט ֶיֶ ְ‬ ‫ְְפ ִִר ֶ‬ ‫לֹוְמ ִִריׁש ְּבֹּרֹאׁש אּון ַַא ְְלץ ֶֶדער ָוָ ואס ְְט ָָראְגְ ט ֶֶדעם‬ ‫ְׁשֵׁטייט ְּכּ ְ‬ ‫אּון ֶֶער ֵ‬ ‫עַהאט‪,‬‬ ‫ְׁשְׁטן ַַאז ֶֶער ָָהאט אֹויף ִִמיר ַַר ְְח ָָמנּות ֶגֶ ַ‬ ‫ֶגֶ עלֹויְּבּ ט ֶֶדעם ֵֵאייֶּבּ ְ‬ ‫עְר ְ‬ ‫אּוַמאן‪ִִ ,‬איז ֶֶדען‬ ‫קּוְמט ִנִ יְׁשׁ ט ֹרֹאׁש ַַהָׁשָׁנָ ה ַַקיין ַ‬ ‫ְּבֶּר ְְס ֶֶל ְְב ֶ'ֶער ָָפאן‪ ,‬אּון ֶֶער ְ‬ ‫ֶ‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו‬ ‫דּוְרְך ֲ‬ ‫אּון ִִמיר ְְמ ַַק ֵֵרב ֶגֶ עֶוֶ וען צּום ֵֵה ִ‬ ‫ייִליְגְ ן ֶֶרִּבּ י'ן ַּדְּיְ ָָקא ְ‬ ‫לּוָלא פּון ֶֶדעם?!‬ ‫ּוְט ָ‬‫עֶרע חּוָכָ א ְ‬ ‫עֶס ֶ‬‫ָָדא ַַא ְגְ ֶֶר ֶ‬ ‫עְדט פּון ַַא ֶֶלע‬ ‫עֶר ְ‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶדע ִׁׁשיעּור ָָהאט ֲ‬ ‫ִִל ְְב ָָרָכָ ה‪ָ ,‬וָ ואס ַּבּ יי ֶיֶ ֶ‬ ‫עֹוֵסק ַזַ יין ִִאין ֲֲה ָָפ ָָצה‪ַ(ַ ,‬עֵיֵ ין ַַחֵיֵ י‬‫ואְלט ַַאז ֶֶמען ָזָ אל ֵ‬ ‫ֶֶדער ֶֶרִּבּ י ָָהאט ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫ַּבַּעל ֵׁשׁ ם‬ ‫ְּל ִִמ ֵיֵדי ַ‬ ‫עְר ַַמאְנְ ט ‪ַַ -‬א ֶֶלע ַּת ְ‬ ‫עְדן ֵֵאייֶנֶ עם ֶֶד ְ‬ ‫ַַצ ִִד ִיִקים‪ֶֶ ,‬ער ָָהאט ֶיֶ ְ‬ ‫ְׁשַׁרייְּבּ ט ַַאז ֶֶדער ֶֶרִּבּ י ְְפ ֶֶלעְגְ ט אֹויף אּוְנְ ז‬ ‫מֹוֲה ַַר"ן ִִס ָיָמן תקמג) וואּו ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ַ‬ ‫ֲ‬ ‫ּוְל ַַמ ֲֲע ֶׂׂשה‪ַַ ,‬אז ִִאיְך ָזָ אל ְְט ַַראְכְ ְְטן‬ ‫עּוְב ָָדא ְ‬ ‫עְדט ַּתְּכְ ִִלית ‪ְְ -‬ל ְ‬ ‫עֶר ְ‬ ‫טֹוב‪ ,‬אּון ֶגֶ ֶ‬ ‫ייֶמער‬ ‫רּוְפן ַַאז ִִמיר ֶזֶ עֶנֶ ען ְְט ִִר ֶיֶקעֶנֶ ע ֵּבּ ֶ‬ ‫ייֶען‪ ,‬אּון אּוְנְ ז ָָאְנְ ְ‬‫ְׁשֵׁר ֶ‬ ‫ַַא ַַסאְך ָָמאל ֵ‬ ‫פּון ִִמיר‪ָ' ,‬וָ ואס ֶֶקען ִִאיְך טּון צּו ַזַ יין ַַאן ֶֶע ְְר ִִליֶכֶ ער ִִאיד'‪ָ' ,‬וָ ואס ֶֶקען ִִאיְך‬ ‫מֹוֵסר ֶנֶ ֶֶפׁש‬ ‫עֹוֵסק ִִאין ֲֲה ָָפ ָָצה; ֶוֶ וער ָָהאט ִזִ יְך ֵ‬ ‫ַוַ וייל ִִמיר ֶזֶ עֶנֶ ען ִנִ יְׁשׁ ט ֵ‬ ‫ּוְּתִּפ ָָלה'‪.‬‬ ‫ּתֹוָרה ִ‬‫יְסל ָ‬ ‫גּוְטס‪ַַ ,‬אִּבּ ְ‬ ‫יְסל ְ‬ ‫ַַהייְנְ ט ַַא ַַריין ַכַ אְּפּ ן ַַאִּבּ ְ‬ ‫ייִליְגְ ן‬ ‫ייְטן ֶֶדעם ֵֵה ִ‬ ‫ְׁשְּׁפֵּר ְ‬ ‫אְר ֵ‬ ‫ֶגֶ עֶוֶ וען ָּכּ ל ָיָ ָָמיו ‪ִִ -‬איֶּבּ ער ְ‬ ‫פּוְפ ִִציג ָיָ אר צּו ַַפ ְ‬ ‫עְר ְׁׁש ֶֶטער ָזָ אל ֶֶהעְלְ ְְפן ַַאז ִִאיר ָזָ אְלְט ַַמְצְ ִִל ַיַח ַזַ יין ִִאין ַַא ֶֶלע‬ ‫ֶֶדער ֵֵאייֶּבּ ְ‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה‪.‬‬ ‫ועְלט אֹויּב ִנִ יְׁשׁ ט ֲ‬‫ֶֶרִּבּ י'ן אֹויף ִִדי ַגַ אְנְ ֶֶצע ֶוֶ ְ‬ ‫ייֶע ֶֶרע ֶוֶ ועְגְ ן‬ ‫ַַא ֶ‬ ‫ְׁשַׁרייְּבּ ט ִִמיר ַַאז ִִאיר‬ ‫ְׁשֵׁטיי ִִאיְך ִּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ָוָ ואס ִִאיר ַ‬ ‫אְר ֵ‬‫עְר ַַפאר ַַפ ְ‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫‪13‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫אז א שידוך איז באשערט‪...‬‬ ‫ד‬ ‫איר זאלט מיר ליכטיג מאכן מיין לעבן‬ ‫ערליכע קינדער און איידעמער‪.‬‬ ‫ער הייליגער גר"א‬ ‫און מיר לערנען אויב איך פיר זיך בדרך‬ ‫זכותו יגן עלינו האט‬ ‫הישר‪ ,‬און אויב במשך די צייט וואס‬ ‫עס האט געשמעקט פארן גר"א‬ ‫אזוי ווי פיל אנדערע‬ ‫איר זענט דא איינגעשטאנען האט איר‬ ‫דארט איינצושטיין פאר עטליכע וואכן‪,‬‬ ‫צדיקים‬ ‫גרויסע‬ ‫באמערקט ביי מיר אז איך פיר זיך נישט‬ ‫ביז ער וועט קומען צו זיך פון די לאנגע‬ ‫געוואלט פארן קיין‬ ‫ערליך‪ ,‬ביטע זאגט מיר"‪.‬‬ ‫שווערע רייזע‪ ,‬ווייל דארט איז געווען‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬זייענדיג‬ ‫מנין פאר אלע דריי תפילות‪ ,‬שחרית‪,‬‬ ‫ארום זיבעציג יאר האט‬ ‫האט זיך דער גר"א אנגערופן‪" :‬חס‬ ‫מנחה און מעריב‪ ,‬אין קעגנזאץ האט דער‬ ‫ער זיך ארויסגעלאזט אויפן וועג צו‬ ‫ושלום‪ ,‬דו פירסט זיך גוט און ערליך‪,‬‬ ‫גר"א אויך נושא חן געווען אין די אויגן‬ ‫פארן קיין ארץ ישראל‪ ,‬בערך אין יאר‬ ‫אבער איין זאך האב איך באמערקט‬ ‫פונעם בעל אכסניא‪ ,‬און דער גר"א האט‬ ‫תקל"ח‪ ,‬אבער למעשה האט ער זיך‬ ‫ווי דו פירסט זיך קעגן די חז"ל; חז"ל‬ ‫זיך אויפגעהאלטן דארט דריי וואכן‪.‬‬ ‫צוריק געדרייט אינמיטן וועג‪ ,‬זייענדיג‬ ‫זאגן (יבמות סב‪" :):‬האוהב אשתו כגופו‬ ‫אין האלאנד אדער אין דייטשלאנד‪ ,‬און‬ ‫והמכבדה יותר מגופו"‪ ,‬מ'דארף ליב האבן‬ ‫עס איז אנגעקומען דער טאג וואס‬ ‫דער גר"א האט זיך געגרייט צו פארלאזן‬ ‫ער האט זיך צוריק געקערט צו זיין היים‬ ‫די ווייב אזוי ווי זיך אליין און איר מכבד‬ ‫שטאט ווילנא‪ ,‬וואו ער האט געוואוינט‬ ‫זיין מער ווי זיך אליין‪ ,‬נישט מער‪ ,‬אבער‬ ‫די שיינע אכסניא‪ ,‬און פארן ווייטער‪ ,‬און‬ ‫דער בעל אכסניא האט זיך געגרייט זיך‬ ‫ביז זיין פטירה‪ ,‬י"ט תשרי ה'תקנ"ח (אין‬ ‫דערווייל האב איך געזען אז דו פירסט‬ ‫דעם יאר האט זיך דער הייליגער רבי‬ ‫זיך מער ווי דעם‪ ,‬ממש ווי איר באדינער‪,‬‬ ‫צו געזעגענען פונעם הייליגן גר"א‪ ,‬און‬ ‫אים באגלייטן אויף זיין וועג‪.‬‬ ‫ארויסגעלאזט קיין ארץ ישראל אום‬ ‫וואס איז נישט אויסגעהאלטן על פי‬ ‫ערב פסח‪ ,‬ווען דער רבי איז אלט געווען‬ ‫חז"ל"‪.‬‬ ‫פארן געזעגענען האט דער בעל‬ ‫זעקס און צוואנציג יאר)‪.‬‬ ‫האט דער בעל בית אנגעהויבן צו‬ ‫הבית געזאגט פארן גר"א די ווערטער‪:‬‬ ‫"איך זע אויף אייך אז איר זענט פון די‬ ‫דורכאויס די רייזע האט זיך דער‬ ‫דערציילן‪ :‬איך בעט דעם גאון זאל‬ ‫גר"א אפגעשטעלט אין אמסטערדאם‪,‬‬ ‫אויסהערן מיין תירוץ‪ ,‬איך שטאם פון‬ ‫גדולי ישראל‪ ,‬א ראי' האב איך‪ ,‬אז במשך‬ ‫די צייט וואס איר זענט דא געווען האט‬ ‫אין אמסטערדאם איז ער איינגעשטאנען‬ ‫זייער א חשוב'ער אפשטאם‪ ,‬מיין פאטער‬ ‫אין איינע פון די הייזער דארט אין שטאט‪,‬‬ ‫איז געווען א גרויסער באוואוסטער‬ ‫איר זיך געפלייסט אין לערנען ש"ס און‬ ‫אנדערע ספרים‪ ,‬דעריבער בעט איך אייך‬ ‫ביי א גרויסער עושר און א בכבוד'יגער‬ ‫למדן‪ ,‬אבער געלט האט ער נישט‬ ‫איד‪ ,‬אויך האט דער איד געהאט וואוילע‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪14‬‬ ‫קראנקהייט האב איך געגעבן א גט פאר‬ ‫צום מחותן און אים געבעטן דעם נדן‪ ,‬ווען‬ ‫געהאט‪ ,‬און נעבן אונזער שטאט האט‬ ‫מיין ווייב‪.‬‬ ‫ער האט געזאגט אז ער האט נישט דאס‬ ‫געוואוינט א וואוילער איד‪ ,‬אן עושר‪ ,‬וואס‬ ‫געלט‪ ,‬האט מען צו אלעמענ'ס ווייטאג‬ ‫האט מיך גענומען פאר אן איידעם‪ ,‬בשעת‬ ‫איין טאג איז אנגעקומען א קבוצה‬ ‫אפגעלאזט די שידוך‪.‬‬ ‫די שידוך בין איך אלט געווען ניין יאר‪,‬‬ ‫ארעמעלייט אינעם הקדש שטיבל‪ ,‬און‬ ‫ער האט מיר געקויפט קליידער און מיך‬ ‫איינער פון זיי‪ ,‬זעענדיג אין וואספארא‬ ‫נישט ווייט פון יענע שטעטל האט‬ ‫אויסשטאפירט פון קאפ ביז פוס‪ ,‬און ער‬ ‫מצב איך געפין זיך האט ער מיר געזאגט‬ ‫געוואוינט אן איש מכובד וואס איז אויך‬ ‫האט געדינגען פאר מיר א מלמד ביז איך‬ ‫ווי פאלגענד‪" :‬איך זע אז איר זענט א‬ ‫געווען אן עושר‪ ,‬און ער האט מיך גענומען‬ ‫בין אלט געווען פופצן יאר‪.‬‬ ‫גרויסער למדן‪ ,‬און איר קלעקט קוים אויף‬ ‫פאר אן איידעם‪ ,‬און גלייך נאך די חתונה‬ ‫עפעס אין מויל צו נעמען‪ ,‬אלזא‪ ,‬לאמיר‬ ‫בין איך קראנק געווארן‪ ,‬מיין שווער האט‬ ‫אינצווישן האט זיך דער רעדל‬ ‫מאכן א געשעפט וואס וועט זיך לוינען‬ ‫געדינגען דאקטוירים מיך אויסצוהיילן‪,‬‬ ‫איבערגעדרייט‪ ,‬מיין שווער איז‬ ‫פאר אונז ביידע‪ ,‬איך וועל נעמען א פערד‬ ‫און די רפואות און דאקטוירים האבן‬ ‫פארארעמט געווארן און פארלוירן די‬ ‫און וואגן‪ ,‬און איך וועל אייך ארומפירן‬ ‫דערגרייכט צו א גרויסע סכום‪ ,‬אבער עס‬ ‫גאנצע געלט‪ ,‬ווען עס איז אנגעקומען די‬ ‫פון הויז צו הויז‪ ,‬פון חצר צו חצר און פון‬ ‫האט גארנישט געהאלפן‪ ,‬ביז די מצב האט‬ ‫זמן החתונה האט זיך מיין טאטע געוואנדן‬ ‫שטאט צו שטאט קלייבן נדבות‪ ,‬און מיר‬ ‫זיך דערקייקלט‬ ‫וועלן זיכער פארדינען מער ווי די אנדערע‬ ‫אז מען שווער‬ ‫ארעמעלייט‪ ,‬ווייל ווען מ'וועט אייך זען‬ ‫האט שוין נישט‬ ‫אין דעם ביטערן מצב‪ ,‬בפרט אז איר זענט‬ ‫געקענט באצאלן‬ ‫נאך א תלמיד חכם אויך‪ ,‬וועלן זיך אלע‬ ‫פאר מיר די‬ ‫דערבארעמען אויף אייך‪ ,‬און מיר וועלן זיך‬ ‫רפואה‪,‬‬ ‫צרכי‬ ‫טיילן מיט די רווחים"‪.‬‬ ‫און ער האט מיך‬ ‫געשיקט אינעם‬ ‫כך הוה‪ ,‬יעדן טאג האט ער מיך געפירט‬ ‫הקדש אפליגן‬ ‫פון הויז צו הויז‪ ,‬און איך בין געליגן אינעם‬ ‫דארט‪ .‬איך בין‬ ‫וואגן‪ ,‬און אין יעדע שטאט וואו מיר זענען‬ ‫געליגן‬ ‫דארט‬ ‫אנגעקומען האב איך פארענטפערט‬ ‫קראנק‬ ‫זייער‬ ‫א שווערע תוספות‪ ,‬אדער א שטיקל‬ ‫לצלן‪,‬‬ ‫רחמנא‬ ‫מהרש"א‪ ,‬און מיר האבן געהאט שיין‬ ‫ממש ווי נחום‬ ‫פרנסה‪.‬‬ ‫איש גמזו‪ ,‬איך‬ ‫איין טאג בין איך ארומגעגאנגען אין א‬ ‫בין געווען ביטער‬ ‫שטאט ביי די הייזער‪ ,‬און מיר האבן געזען‬ ‫קראנק פון קאפ‬ ‫ווי א צווייטער בעל עגלה גייט ארום מיט‬ ‫ביז פוס‪.‬‬ ‫א קראנקע פרוי פון הויז צו הויז קלייבן‬ ‫דערנאך האט‬ ‫נדבות‪ ,‬און פארדינט אויך אויף דעם זעלבן‬ ‫מיין שווער מיר‬ ‫וועג‪ ,‬און מיר האבן געמאכט א שותפות‪,‬‬ ‫געבעטן איך זאל‬ ‫און מיר האבן זיך יעדן טאג צעטיילט מיט‬ ‫אפ'גט'ן מיין ווייב‪,‬‬ ‫די פארדינסטן גלייך אויף גלייך‪ ,‬ביז במשך‬ ‫און אזוי ווי איך‬ ‫הזמן האבן מיר זיך משדך געווען‪ ,‬און מיר‬ ‫האב געזען אז עס‬ ‫זענען אנגעקומען אין א שטאט אינעם‬ ‫איז נישטא קיין‬ ‫הקדש שטיבל‪ ,‬און מ'האט געפראוועט‬ ‫רפואה פאר מיין‬ ‫‪15‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫איר מכבד זיין און מפייס זיין נאך פיל מער‬ ‫נאך די חתונה האט אונז דער‬ ‫א חתונה כדת וכדין‪ ,‬כאטשיג מיר זענען‬ ‫ווי איך בין מחויב מצד הדין? דערפאר בין‬ ‫אייבערשטער געהאלפן אז מיר‬ ‫ביידע געווען נישט געזונט לא עלינו און‬ ‫איך איר אזוי שטארק מכבד‪.‬‬ ‫זענען ביידע געווארן געזונט‪ ,‬און דער‬ ‫האלב פאראליזירט‪.‬‬ ‫אייבערשטער האט אונז געבענטשט‬ ‫ווען דער הייליגער גר"א האט דאס‬ ‫מיט פיל הצלחה אזוי ווי דער גאון זעט‬ ‫זייענדיג אין יחוד שטיבל האט מיין‬ ‫געהערט האט ער געזאגט אז ער וויל‬ ‫אליינס‪ ,‬און דער אייבערשטער האט אונז‬ ‫ווייב‪ ,‬די כלה‪ ,‬אנגעהויבן זייער שטארק‬ ‫נאך איינשטיין אין דעם הויז פאר אפאר‬ ‫געבענטשט מיט וואוילע ערליכע זין און‬ ‫צו וויינען‪ ,‬האב איך איר געפרעגט‪ ,‬וואס‬ ‫טעג‪ ,‬און פארן פארלאזן דעם אכסניא‬ ‫טעכטער‪.‬‬ ‫וויינסטו? האט זי מיר געענטפערט‪" :‬ווי‬ ‫האט ער זיי נאכאמאל געבענטשט‪ ,‬און די‬ ‫אזוי זאל איך נישט וויינען? מיין טאטע איז‬ ‫גאנצע הויזגעזונט‪ ,‬מיט‬ ‫געווען א גרויסער עושר‪,‬‬ ‫אלע ברכות און השפעות‬ ‫און ווען איך בין געווען‬ ‫טובות‪.‬‬ ‫ניין יאר אלט האט ער‬ ‫מיר אויסגעקליבן גאר א‬ ‫*‬ ‫חשוב'ער חתן פון א שיינע‬ ‫די וואך אין די פרשה‬ ‫מיוחס'דיגע שטוב‪ ,‬און ער‬ ‫לערנען מיר אז וויפיל‬ ‫האט אים אויסגעהאלטן‬ ‫לבן האט נאר פרובירט‬ ‫נאנט צו פינף יאר‪ ,‬און ער‬ ‫מיט‬ ‫ארומצודרייען‬ ‫האט אים אויסשטאפירט‬ ‫יעקב אפצוהאלטן זיין‬ ‫פון קאפ ביז פוס‪.‬‬ ‫שידוך‪ ,‬איז עס אים נישט‬ ‫אבער אזוי ווי די רעדל‬ ‫געגאנגען‪ ,‬ווייל אז א‬ ‫האט זיך געגעבן א דריי‬ ‫שידוך איז באשערט פון‬ ‫ביי מיין טאטן און ער האט‬ ‫הימל קען מען דאס נישט‬ ‫פארלוירן זיין געלט‪ ,‬האט‬ ‫אפהאלטן‪.‬‬ ‫מען אפגעלאזט די שידוך‪,‬‬ ‫*‬ ‫און עס האט זיך אזוי‬ ‫דערקייקלט אז איך זאל‬ ‫אז מיר וועלן פאלגן‬ ‫נעבעך זיין אזוי קראנק‪,‬‬ ‫די צדיקים און וויסן אז‬ ‫און איך זאל חתונה האבן‬ ‫א שידוך איז באשערט‬ ‫צו א קראנקער ארעמער‬ ‫יונגערהייט אויך‪ ,‬וועלן‬ ‫מענטש‪ ,‬און ווער ווייסט‬ ‫מיר זיך שפארן אסאך‬ ‫פון וועלכע משפחה דו‬ ‫יארן פון אומזיסטע צער‪,‬‬ ‫קומסט‪ ,‬ווי אזוי זאל איך‬ ‫עגמת נפש און הארץ‬ ‫נישט וויינען‪"?...‬‬ ‫עסעניש‪ ,‬און פארשטייט‬ ‫זיך שווערע און ביטערע‬ ‫הערנדיג דאס האב‬ ‫יעצט טייערער גאון‪ ,‬אויב דורך דעם‬ ‫איך אנגעהויבן אריינצוגיין אין פרטים‬ ‫נסיונות פון אונזערע זין און טעכטער‪,‬‬ ‫וואס איך האב אפגעלאזט דעם שידוך‪,‬‬ ‫ביז מיר האבן זיך דערקענט‪ ,‬אז מיר‬ ‫און מיר וועלן נישט דארפן פארגיטיגן‬ ‫בשעת עס איז געווען באשערט אז מיר‬ ‫זענען געווען די חתן כלה וואס מ'האט‬ ‫און שענקען קאמפענסאציע פאר אונזער‬ ‫דארפן זיין א פארפאלק‪ ,‬האב איך איר דאך‬ ‫אפגעלאזט די שידוך‪ ,‬און מיר האבן זיך‬ ‫קינדער צוליבן צווייפלען אינעם תורת‬ ‫גורם געווען די שרעקליכע יסורים במשך‬ ‫זייער געפרייט אז נאך אזויפיל יארן האבן‬ ‫באשערט אין די סמוך לפרקן יארן‪.‬‬ ‫די אלע יארן‪ ,‬ביז מיר האבן זיך צוריק‬ ‫מיר זיך ווידער געטראפן‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫צאמגעטראפן‪ ,‬קומט נישט אז איך זאל‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪16‬‬ ‫פארזעצונג פון פריער‪:‬‬ ‫אֹויְפ'ן וֶ ועֶג‬ ‫ְ‬ ‫ִָמאָנְ ָטאֶג ַַּפ ְְר ְַׁשָת ֵע ֶֶקב‪ ,‬י"ֶג ָאב‪,‬‬ ‫צּוְריֶק צּום ְְׁש ָטאט ְִּב ְֶר ְְס ֶֶלב‪ָָ ,‬האט ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי‬ ‫ִ‬ ‫ייְלן ֶֶדער ַגַ אְנְ ֶֶצער‬ ‫ער ֵֶצ ְ‬‫אר ֶעְנְ ִֶדיַגְ ט ֶֶד ְ‬ ‫וֶ וען ֶֶדער ֶר ִִּבי ָָהאט ַַפ ְ‬ ‫ּתֹוְרָה ִאיִז ֶגֶ עוֶ וען‬ ‫ּתֹוְרָה‪ֶֶ .‬דעְר יְ ְסֹוֶד ְפּון ִֶדי ָ‬ ‫ֶגֶ עִזָ אֶגְ ט ָ‬ ‫ייער‬ ‫ארט ֵזֵ ֶ‬ ‫וארן ֶָד ְ‬‫ּגֹואְל‪ִ ,‬איֵז ַגֶ עוָ ְ‬ ‫ֵֵס ֶֶדר ַפּון ִִּב ַיאת ַָה ֵ‬ ‫עִּבן‪ִ ,‬זָ אֶל‬ ‫אְרף ַאן ֵע ָצָה ִאין ֶֶל ְ‬ ‫ַאִז וֶ וען ַא ִֶמעָנְ ְטְׁש ֶַד ְ‬ ‫ייְליְך‪.‬‬ ‫ְַפ ֵר ִ‬ ‫ייע ְֶרע‬ ‫עטן ַאן ֵע ָצָה ְפּון ַצ ִֶד ִיֶקים‪ָ ,‬א ֶֶדעְר ְפּון ִזֵ ֶ‬ ‫ֶעְר ִֶּב ְ‬ ‫אְּפַגֶ עַגַ אְנְ ַגֶ ען‬ ‫ערְנָ אְך ַא ָר ְ‬ ‫ֶר ִִּבי ְנָ ָתן אּון ר' ְנַ ְַפ ָָּת ְִלי ֵזֶ עְנֶ ען ֶֶד ְ‬ ‫אטְׁש ְפּון ִֶקיָנְ ֶֶדעְר ְפּון ַצ ִֶד ִיֶקים‪,‬‬ ‫ַּת ְֶל ִִמ ִיֶדים‪ָ ,‬א ֶֶדעְר ְכָ ְ‬ ‫ארן ִִמיט‬ ‫ֶצּוַפ ְ‬ ‫יט ָ‬ ‫יְׁשט ַגֶ ְ‬ ‫עְּפ ְַלאְנְ ט ִִמ ְ‬ ‫אִּבן ְנִ ְ‬‫ַפּון וָ ואַגְ ן‪ֵ ,‬זֵ יי ָָה ְ‬ ‫ועְרט ָנִ ְִמ ָּתֶק ַא ֶֶלע ִֶדיָנִ ים אּון ִֶמען‬ ‫ֶדּוְרְך ֶֶדעם וֶ ְ‬ ‫אּון ְ‬ ‫אִּבן ְנָ אר ִַּבאַגְ ְֵלייט ֶֶדעם‬ ‫ְ‬ ‫ָה‬ ‫ָ‬ ‫יי‬ ‫ֵזֵ‬ ‫ע‪,‬‬ ‫וֶק‬ ‫ֶ‬ ‫עֶדוֶ יוְ‬ ‫ועֶד‬ ‫ִ‬ ‫ֶר ִִּבי'ן ֵֶקיין ִֶמ ְ‬ ‫ְסּוְרים‪ַ ,‬אִז ֶעְס ִזָ אֶל‬ ‫אטעוֶ ועט ְפּון יִ ִ‬ ‫עְר ֶ‬‫ועְרט ֶגֶ ַ‬ ‫וֶ ְ‬ ‫אֹויַפ'ן וֶ ועַג‪.‬‬ ‫ֶר ִִּבי'ן ְ‬ ‫אֹויְפ'ן ִֶמעָנְ ְטְׁש‪,‬‬ ‫ְ‬ ‫ְסּוְרים‬‫ֶקּוִמען ֵֶקיין יִ ִ‬ ‫יְׁשט ֶ‬ ‫ִִּבְכְ ֶַלֶל ָנִ ְ‬ ‫ֶקּוִמען‬ ‫אּון ֲא ְִפיֶלּו אֹויִּב ֶעְס וֶ ועט ַַחְס וְ ְָׁשֶלֹום יָ א ֶ‬ ‫אֹויְפ'ן ִֶמעָנְ ְטְׁש‪ ,‬וֶ ועט ֶעְר ִזֹוְכֶ ָה ִזַ יין צּו‬ ‫ְ‬ ‫ְסּוְרים‬‫יִ ִ‬ ‫אְפט אּון ִִׂש ְִמ ַָחָה‪,‬‬ ‫ְסּוְרים ִִמיט ִֶל ְיִּב ְַׁש ְ‬ ‫ְִמ ֶַק ִֵּבֶל ִזַ יין ִֶדי יִ ִ‬ ‫עְר ְְׁש ְטן‪,‬‬ ‫ייִּב ְ‬‫ֶעְר וֶ ועט ִזֹוְכֶ ָה ִזַ יין צּו ְְׁש ִַּפ ְיְרן ֶֶדעם ֵא ֶ‬ ‫עְר ְְׁש ֶטעְר ִאיִז ִזִ יְך‬ ‫ייִּב ְ‬ ‫ֶעְר וֶ ועט ִזֶ ען וִ וי ֶֶדעְר ֵא ֶ‬ ‫ְִמ ַצ ְִמ ֵצם ִּכִ ְביָ ְכֹוֶל אּון ֶעְר ִאיִז ִזִ יְך ִִמ ְָת ֶַל ִֵּבְׁש ִאין ִֶדי‬ ‫אֶקּוִמט ֶֶדעְר ִֶמעָנְ ְטְׁש ַא ֶֶלעְס‬ ‫ְ‬ ‫ְסּוְרים‪ ,‬אּון ַאִזֹוי ִַּב‬ ‫יִ ִ‬ ‫עְרט‬ ‫עֶק ְ‬ ‫צּוְריֶק ֶגֶ ֶ‬ ‫וֶ וען ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ָָהאט ִזִ יְך ָנָ אְכְ ֶֶדעם ִ‬ ‫ְסּוְרים‪.‬‬ ‫ֶדּוְרְך ִֶדי יִ ִ‬ ‫ְרֹויְסע ֲַח ְָס ִֶדים ְ‬ ‫ֶגּוטְס אּון ֶגְ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫יט'ן‬ ‫ִמּוע ְְסט ִִמ ְ‬ ‫עְׁש ֶ‬ ‫ַא ֵָהיים ֵֶקיין ְִּב ְֶר ְְס ֶֶלב‪ָָ ,‬האט ְֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ֶגֶ ְ‬ ‫ואְרן‬‫עְׁש ְִר ְיִּבן ֶגֶ עוָ ְ‬ ‫ּתֹוְרָה ִאיִז ָא ְַּפֶגֶ ְ‬ ‫ַאִזֹוי וִ וי ִֶדי ָ‬ ‫ייֶלט ַאִז ֶעְר ִאיִז ֶגֶ עוֶ וען ִזֵ ֶ‬ ‫ייעְר‬ ‫עְר ֵצ ְ‬ ‫ְֶר ִִּבי'ן אּון ִאים ֶֶד ְ‬ ‫ֶדּוְרְך ְֶר ִִּבי ָנָ ָָתן‪ִ ,‬איִז‬ ‫יְׁשט ְ‬ ‫עְרע ֲַח ֵב ְִרים‪ָ ,‬נִ ְ‬ ‫ֶדּוְרְך ַאָנְ ֶֶד ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ֶגַ‬ ‫עְרט ֶֶדעם אָנְ ְצן‬ ‫עָה ְ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫ייֶליְך ָנָ אְכְ ֶֶדעם וָ ואְס ֶעְר ָָהאט ֶ‬ ‫ְְפ ְֵר ִ‬ ‫ואְרן ִאיָנֶ עם ְֵס ְֶפְר ַָה ֶָקֶדֹוְׁש‬ ‫ְרּוֶקט ֶגֶ עוָ ְ‬‫עֶד ְ‬‫יְׁשט ֶגֶ ְ‬ ‫ֶעְס ָנִ ְ‬ ‫יַח‬ ‫עצט ִִּביִז ִָמ ְִׁש ַ‬ ‫אְס ְיְרן ְפּון יֶ ְ‬ ‫ְִסיַּפּוְר וָ ואְס ֶעְס ֶגֵ ייט ַַּפ ִ‬ ‫עצט ָָהאט ִֶמען ֶעְס‬ ‫ִמֹוָה ְַר"ן‪ָ ,‬א ִֶּבעְר יֶ ְ‬ ‫ֲ‬ ‫יֶקּוטי‬ ‫ִֶל ֵ‬ ‫ֶקּוִמען‪ָָ ,‬האט ִאים ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ֶגֶ עִזָ אֶגְ ט ַאִז ֶעְר ִאיִז‬ ‫וֶ ועט ֶ‬ ‫ִמֹוָה ְַר"ן‪,‬‬ ‫יֶקּוטי ֲ‬‫ְרּוֶקט ִַּביים ְסֹוף ְפּוָנֶ עם ִֶל ֵ‬ ‫עֶד ְ‬ ‫ַא ְַרייָנְ ֶגֶ ְ‬ ‫ייֶלן‪.‬‬ ‫עְר ֵצ ְ‬ ‫ייֶליְך ָנָ אְכְ 'ן ֶעְס ֶֶד ְ‬ ‫ייעְר ְְפ ְֵר ִ‬ ‫ואְרן ִזֵ ֶ‬ ‫אֹויְך ֶגֶ עוָ ְ‬ ‫ייֶליֶגְ ן‬ ‫ָהֹוְסְפֹוָת ְפּון ּתֹוְרֹוָת ְפּון ִּכְ ַָתב יַ ֶד ְפּון ֵָה ִ‬ ‫ִֵּביי ִֶדי ָ‬ ‫"עְס ִאיִז‬ ‫עְרּוְפן צּום ְֶר ִִּבי'ן‪ֶ ,‬‬‫ְ‬ ‫ָָהאט ִזִ יְך ְֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ָאָנְ ֶגֶ‬ ‫ְֶר ִִּבי'ן‪.‬‬ ‫עְרן‪ָ ,‬א ִֶּבעְר וֶ וען‬ ‫ייעְר ְֵׁשיין ֶגֶ עוֶ וען ֶעְס צּו ֶָה ְ‬ ‫אֶקע ִזֵ ֶ‬ ‫ַט ֶ‬ ‫צּוְריֶק‬‫ִ‬ ‫עֶקּוִמען‬ ‫ֶ‬ ‫וֶ וען ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ִאיִז ָאָנְ ֶגֶ‬ ‫עְרט‪,‬‬ ‫וֶ ועט ֶעְס ְׁשֹוין ִזַ יין?"‪ָָ ,‬האט ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ִאים ֶגֶ ֶ‬ ‫עעָנְ ְט ְֶפ ְ‬ ‫אְרט ָנָ אְכְ ַא ִָמאֶל‬ ‫ַא ֵָהיים ִאין ְִּב ְֶר ְְס ֶֶלב‪ָָ ,‬האט ֶעְר ֶָד ְ‬ ‫ייֶלן ְפּון ֶֶדעם ִאיִז אֹויְך‬ ‫עְר ֵצ ְ‬‫עֶדן אּון ֶֶד ְ‬ ‫"א ִֶּבעְר צּו ְֶר ְ‬ ‫ָ‬ ‫ֶלֹוִמיָנּו ִֶדי ִַמ ֲע ִֶׂשָה‬ ‫ייֶלט ְַפאְר ַאָנְ ְֵׁשי ְְׁש ֵ‬ ‫עְר ֵצ ְ‬‫עְר ֶֶד ְ‬ ‫ִא ֶיִּב ְ‬ ‫אֶל ֶטעָנֶ ע ִזַ אְך ִזָ אֶל‬ ‫אָה ְ‬ ‫ְרֹויְסע ִזַ אְך‪ַ .‬אִז ַאִזַ א ִַּב ַ‬ ‫ייעְר ַא ֶגְ ֶ‬ ‫ִזֵ ֶ‬ ‫ייֶדעְר ֶעְר‬ ‫ֶלֹויְרעָנֶ ע ִַּבָת ִֶמ ֶֶלְך‪ ,‬אּון ֵא ֶ‬ ‫אְר ֶ‬ ‫ְפּון ִֶדי ְַפ ְ‬ ‫ועֶלט‪ֶָ ,‬דאְס‬ ‫ועְרן אֹויף ֶֶדעְר וֶ ְ‬ ‫ִמּוע ְְסט וֶ ְ‬ ‫עְׁש ֶ‬ ‫אֹויְסֶגֶ ְ‬ ‫ֶֶקעָנֶ ען ְ‬ ‫עָהֹויִּבן ִֶדי ִַמ ֲע ִֶׂשָה ָָהאט ֶעְר ֶגֶ עִזָ אֶגְ ט ְַפאְר‬ ‫ְ‬ ‫ָָהאט ָאָנְ ֶגֶ‬ ‫ְרֹויְסע ִזַ אְך"‪.‬‬ ‫ייעְר ַא ֶגְ ֶ‬ ‫ַא ֵֶלייָנְ ְס ִאיִז ְׁשֹוין ִזֵ ֶ‬ ‫ייֶלט‬‫עְר ֵצ ְ‬ ‫"אין וֶ ועֶג ָָהאִּב ִאיְך ֶֶד ְ‬ ‫ֶלֹוִמיָנּו‪ִ ,‬‬ ‫ַאָנְ ְֵׁשי ְְׁש ֵ‬ ‫אִּבן ִזֹוְכֶ ָה ֶגֶ עוֶ וען‬ ‫ַא ְְׁש ְֵריָנּו‪ ,‬וואֹויֶל ִאיִז אּוָנְ ִז‪ַ ,‬אִז ִִמיְר ָָה ְ‬ ‫עְרט‪,‬‬ ‫עָה ְ‬ ‫ַא ִַמ ֲע ִֶׂשָה‪ ,‬וָ ואְס וֶ ועְר ֶעְס ָָהאט ֶעְס ֶגֶ ֶ‬ ‫אֶל ֶטעָנֶ ע‬ ‫אָה ְ‬ ‫ואֶל ִֶדיֶגֶ ע ֶגְ ֶ‬ ‫ְרֹויְסע ִַּב ַ‬ ‫עֶלְכֶ ע ֶגֶ עוַ ְ‬ ‫עְרן ַאִזֶ ְ‬ ‫צּו ֶָה ְ‬ ‫ְׁשּובָה; אּון ֶָדאְס ִאיִז ִֶדי‬ ‫עָהאט ַא ִָה ְְרָהּוְר ְּת ָ‬ ‫ָָהאט ֶגֶ ַ‬ ‫עְרט ֶגֶ עוָ ְ‬ ‫ואְרן‪.‬‬ ‫עָה ְ‬‫יְׁשט ֶגֶ ֶ‬ ‫ִזַ אְכְ ן‪ ,‬וָ ואְס ִאיִז ָנָ אְך ֵֶקייָנְ ִָמאֶל ָנִ ְ‬ ‫וייטעְר‬ ‫ייֶלט וַ ֶ‬ ‫עְר ֵצ ְ‬ ‫ִַמ ֲע ִֶׂשָה‪ ,"...‬אּון ַאִזֹוי ָָהאט ֶעְר ֶֶד ְ‬ ‫ְרּוֶקט ִאיָנֶ עם‬ ‫עֶד ְ‬ ‫ִֶדי ִַמ ֲע ִֶׂשָה ַאִזֹוי וִ וי ֶעְס ִאיִז ֶגֶ ְ‬ ‫אֹויף ְַׁש ִָּבָת ָנַ ֲַחִמּו ִאיִז ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ֶגֶ עוֶ וען ִאין ְְׁש ָטאט‬ ‫יַּפּוְרי ִַמ ֲע ִִׂשיֹוָת ַ(ִמ ֲע ִֶׂשָה א')‪.‬‬ ‫ייֶליֶגְ ן ְֵס ְֶפְר ְִס ֵ‬ ‫ֵָה ִ‬ ‫אְרט ָָהאט ֶעְר ֶגֶ עִזָ אֶגְ ט ְַפאְר ַאָנְ ְֵׁשי ְְׁש ֵ‬ ‫ֶלֹוִמיָנּו‪,‬‬ ‫עְרין‪ֶָ ,‬ד ְ‬ ‫ְט ְֶׁש ִ‬ ‫ייֶלן"‪.‬‬ ‫עְר ֵצ ְ‬ ‫ייִּבן ִַמ ֲע ִִׂשיֹוָת צּו ֶֶד ְ‬ ‫"איְך וֶ ועֶל ְׁשֹוין ָאָנְ ֵָה ְ‬ ‫ִ‬ ‫ייֶליֶגֶ עְר ְֶר ִִּבי‬ ‫ִָמאָנְ ָטאֶג‪ֶ ,‬ד' ֱאֶלּוֶל‪ָָ ,‬האט ֶֶדעְר ֵָה ִ‬ ‫ייֶלט ִֶדי ִַמ ֲע ִֶׂשָה ְפּון ִִּב ָטַחֹון‪ַ ,‬א ִַמ ֲע ִֶׂשָה ִִמיט‬ ‫עְר ֵצ ְ‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫עא ְְר ִֶּבעט‬‫עִּבן ֶגֶ ַ‬ ‫ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ָָהאט ֶָדאְך ִזַ יין ֶגַ אָנְ ץ ֶֶל ְ‬ ‫ֶדּוְרְך ַא‬ ‫ואֶל ִֶדיֶגֶ ע ָ‬ ‫ִמּוְסְר ַָה ְִׂשִּכֵ ֶל‪ ,‬וִ וי ַאִזֹוי ְ‬ ‫ַא ֶגֶ עוַ ְ‬ ‫ייעְר ְְׁשוֶ ועְר צּו ְִּב ְֶרעָנְ ֶגֶ ען ִזַ ייָנֶ ע ִֶמעָנְ ְט ְְׁשן ָנֶ עָנְ ֶטעְר צּום‬‫ִזֵ ֶ‬ ‫טֹובים‪.‬‬ ‫עִּבן ַא ַַחיִ ים ִ‬ ‫אְר ֶֶקע ִִּב ָטַחֹון ֶֶקען ִֶמען ֶֶל ְ‬ ‫ְְׁש ַט ְ‬ ‫עִמייָנְ ט צּו ִזָ אֶגְ ן ִִמיט‬‫עְר ְְׁש ְטן‪ ,‬אּון ֶֶדעְר ְֶר ִִּבי ָָהאט ֶגֶ ֵ‬ ‫ייִּב ְ‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫עֶל ְְפט אּוָנְ ִז ְׁשֹוין‬‫ועְר ֶטעְר ַאִז ַאִזֹוי ֶעְס ֶָה ְ‬ ‫ייֶליֶגֶ ע וֶ ְ‬ ‫ִֶדי ֵָה ִ‬ ‫עְרע‬ ‫ְרּוֶקט ִאין ַא ִַּבאִזּוָנְ ֶֶד ֶ‬ ‫עֶד ְ‬ ‫ִֶדי ִַמ ֲע ִֶׂשָה ִאיִז ֶגֶ ְ‬ ‫עְר ֶיִּבעְר‬ ‫ייֶליֶגֶ ע ּתֹוְרֹוָת אּון ְְׁש ֶ‬ ‫ִמּוע ְְסן‪ֶֶ ,‬ד ִ‬ ‫יְׁשט ִזַ ייָנֶ ע ֵָה ִ‬‫ָנִ ְ‬ ‫ֶקּוָנְ ְט ְֵרְס‪.‬‬ ‫ייֶלן ִַמ ֲע ִִׂשיֹוָת‪ ,‬אּון ִִמיט ֶֶדעם‬ ‫עְר ֵצ ְ‬ ‫ָהֹויִּבן ֶֶד ְ‬‫וֶ ועט ֶעְר ָאָנְ ְ‬ ‫עְר ְְׁש ְטן‪.‬‬ ‫ייִּב ְ‬ ‫אּוָנְ ִז ְִמ ֶַק ְֵרב ִזַ יין צּום ֵא ֶ‬ ‫ייֶלט‬ ‫עְר ֵצ ְ‬ ‫אֶלט ֶֶד ְ‬ ‫עִמ ְ‬‫ייֶליֶגֶ עְר ְֶר ִִּבי ָָהאט ִזֵ יי ֶֶד ָ‬ ‫ֶֶדעְר ֵָה ִ‬ ‫ְפאְרִזעצוָנֶג ֶקוִמעָנֶדיֶגע וואך אי"ָה‬ ‫ֶלֹויְרעָנֶ ע ִַּבָת‬ ‫אְר ֶ‬ ‫ִֶדי ֶע ְְר ְְׁש ֶטע ִַמ ֲע ִֶׂשָה‪ִֶ ,‬די ִַמ ֲע ִֶׂשָה ְפּון ִֶדי ְַפ ְ‬ ‫ִֶמ ֶֶלְך‪.‬‬ ‫קע"ו‬ ‫‪23‬‬ ‫‪17‬‬ ‫שפ "ז‬ ‫פ"ז‬ ‫דות ת ש‬ ‫בלעלטלת ו וליצא‬ ‫ב לעט‬ ‫שבת קודש פרשת‬ ‫לך לך שנת תשפ"ז‬ ‫לפ"ק‬ ‫שב‪+‬ת טיש‬ ‫אויך מיט עבודת ה'‪ ,‬אז מען כאפט צו שנעל‪,‬‬ ‫פארלירט מען‪.‬‬ ‫ווען מיר זענען אנגעקומען אויבן‪ ,‬האט‬ ‫דער ראש ישיבה פרייליך באגריסט א גוט‬ ‫שבת און דערציילט ווי שיין די קינדער‬ ‫האבן זיך אויפגעפירט אין שול‪ .‬אפילו דאס‬ ‫דער ראש ישיבה האט אים אויפגעוועקט‬ ‫און געפרעגט‪" :‬וואס איז מיט דיר? וואו‬ ‫ליגט דיין קאפ‪ ,‬וואס א חילוק וואס מענטשן‬ ‫טראכטן? איך זע א איד‪ ,‬מיט'ן אייבערשטן‬ ‫און שבת; דאס איז א שיינע שידוך‪ ,‬גריס‬ ‫איך א גוט שבת!"‬ ‫בת קודש פרשת לך לך‬ ‫האבן מיר געהאט די זכיה‬ ‫מיטצוהאלטן א לעכטיגן‬ ‫שבת מיט'ן ראש ישיבה‬ ‫ש‬ ‫שליט"א אין וויליאמסבורג‪ .‬ווען מען איז‬ ‫זוכה מיטצוהאלטן אזויפיל דברי חיזוק‪,‬‬ ‫שכל און הדרכה‪ ,‬איז שווער צו געדענקען‬ ‫איז א וועכנטליכער מנהג‪ ,‬מאכט עס די‬ ‫נאכאמאל האט אונז דער ראש ישיבה‬ ‫אלעס‪ ,‬אבער מיט א תפילה צום אייבערשטן‬ ‫לופט געשמאק און פרייליך‪ ,‬און די סעודה‬ ‫אויפגעוועקט צום תכלית‪ ,‬אז דער מח זאל‬ ‫וועלן מיר פרובירן אראפצוברענגען א חלק‬ ‫הייבט זיך אן מיט א פאזיטיווע שטימונג‪.‬‬ ‫נישט ליגן אין די קאלאשן‪.‬‬ ‫דערפון‪.‬‬ ‫ווען דער ראש ישיבה איז אנגעקומען‬ ‫געווענליך דאווענט דער ראש ישיבה‬ ‫צו "אחלה פניך"‪ ,‬האט ער זיך צורעדט‬ ‫צום אייבערשטן מיט א פארבענקטע‬ ‫כאפ נישט קיין הייסע‬ ‫שליט"א מנחה ערב שבת זייער צייטליך‪,‬‬ ‫אבער די וואך האט זיך די שמועס פארצויגן‬ ‫שטימע און געזאגט‪" :‬באשעפער‪ ,‬איך וויל‬ ‫דיך זעען‪ ".‬און אויך ביי "גליתי לגאלינו"‬ ‫לאקשן‬ ‫איבער הפצה‪ ,‬און מען האט זיך געשטעלט‬ ‫שפעטער ווי געווענליך‪.‬‬ ‫האט זיך דער ראש ישיבה פארבענקט און‬ ‫דער ראש ישיבה וואוינט אויפ'ן זיבעטן‬ ‫געזאגט‪" :‬אייבערשטער האב אויף מיר‬ ‫שטאק פון זיין בנין‪ ,‬א שיינער שפאציר‬ ‫(א אינגערמאן האט שפעטער דערציילט‪,‬‬ ‫רחמנות‪".‬‬ ‫ארויף‪.‬‬ ‫אז דאס איז געווען זיין מעשה פון תפילה‪,‬‬ ‫ווייל ער האט זיך אביסל פארשפעטיגט‬ ‫עס איז אינטערעסאנט געווען צוצוזען‪,‬‬ ‫עס איז אינטערעסאנט געווען צו זען‬ ‫און געבעטן דעם אייבערשטן אז ער זאל‬ ‫אז בשעת דער ראש ישיבה האט געמאכט‬ ‫וויאזוי דער ראש ישיבה נוצט אויס די‬ ‫אנקומען צייטליך‪ ,‬וכך הוה‪).‬‬ ‫קידוש‪ ,‬האט איינער פון די יונגערע קינדער‬ ‫צייט אריינצולייגן אין זיינע קינדער שיינע‬ ‫אנגעהויבן מיטצוזאגן די ווערטער‪.‬‬ ‫זאכן‪ .‬בשעת מען איז ארויף‪ ,‬האט זיך דער‬ ‫ראש ישיבה אפגעשטעלט ביי יעדע שטאק‬ ‫גוט שבת אויף‬ ‫בעדפארד‬ ‫צום ערשט האט אים דער ראש ישיבה‬ ‫און געזאגט נאך א שיינע זאך אויף "כל‬ ‫געוויזן צו זיין שטיל‪ ,‬אבער ווען ער האט‬ ‫השביעין חביבין"‪ .‬ער האט זיי דערמאנט‬ ‫געזען אז דאס קינד גייט ווייטער‪ ,‬האט ער‬ ‫און אויסגערעכנט די שבע ספירות‪ ,‬די‬ ‫געשמייכלט צו אים און אים געלאזט‪ ,‬זיך‬ ‫אושפיזין‪ ,‬שבת‪ ,‬וכדומה‪.‬‬ ‫אויפ'ן וועג אהיים פון שול איז דער ראש‬ ‫נישט קריגנדיג מיט אים‪.‬‬ ‫ישיבה אראפגעגאנגען גאנץ בעדפארד‬ ‫איינער פון די קינדער האט צוערשט‬ ‫עוועניו‪ ,‬וואס איז פרייטאג צונאכטס פול‬ ‫דאס דערמאנט פון די חינוך שיעורים‬ ‫אנגעהויבן ארויפלויפן שנעל‪ ,‬אבער דער‬ ‫מיט אידן‪.‬‬ ‫וואס דער ראש ישיבה זאגט‪ ,‬אז אויב‬ ‫ראש ישיבה האט אים אפגעשטעלט‬ ‫מען גייט נישט געווינען‪ ,‬זאל מען נישט‬ ‫זאגנדיג‪" :‬כאפ נישט קיין הייסע לאקשן‪...‬‬ ‫דער ראש ישיבה האט אלעמען געגריסט‬ ‫אריינגיין אין א מחלוקת מיט'ן קינד‪ .‬אויך‬ ‫אויב מען לויפט צו שנעל‪ ,‬ווערט מען‬ ‫מיט א שיינעם "גוט שבת"‪ .‬איינער פון‬ ‫וואלט דאס צושטערט דעם גאנצן טיש‪,‬‬ ‫נאכדעם אן כח‪".‬‬ ‫די בחורים האט זיך געוואונדערט און‬ ‫און אזוי ווי דער ראש ישיבה האט דאס‬ ‫געפרעגט דעם ראש ישיבה‪ ,‬אויב די אלע‬ ‫פארקוקט‪ ,‬איז אלעס געגאנגען געשמירט‪.‬‬ ‫און דער ראש ישיבה האט זיך‬ ‫מענטשן ווייסן אז דאס איז דער ראש‬ ‫אויסגעדרייט צו אונז און געזאגט‪" ,‬אזוי איז‬ ‫ישיבה‪ ,‬אדער זיי כאפן נישט?‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪18‬‬ ‫א דעטאלירטע באריכט פון אידן‬ ‫וואס האבן געהאט די זכי' צו עסן א‬ ‫סעודה ביים ראש ישיבה שליט"א‬ ‫סע ו דה א יבער גע געבן ד ור ך א ח ש ובע תלמי ד ה יש יב ה‬ ‫וואס דער הייליגער רבי טוט מיט אונז און‬ ‫דער בחור האט געטראכט זיך‬ ‫עס איז מיר געווען א שיינע לימוד צו זען‬ ‫שלעפט אונז ארויס פון דער מדינה וואס‬ ‫אפצוהאלטן פון עסן צופיל חלה צוליב זיין‬ ‫ווען מען זאל פארקוקן‪ ,‬און אז נישט אלעס‬ ‫האט געמאכט געלט פאר אן אפגאט‪.‬‬ ‫הויט‪ ,‬אבער דער ראש ישיבה האט אים‬ ‫איז חוצפה‪ ,‬ווי דער ראש ישיבה דערמאנט‬ ‫געזאגט‪" :‬שבת קען מען אלעס עסן‪ .‬שבת‬ ‫כסדר‪.‬‬ ‫דער אינגערמאן האט דערציילט איבער‬ ‫היא מלזעוק ורפואה קרובה לבוא‪ .‬שבת‬ ‫דעם וואס עס איז געווארן א שמועס ביי די‬ ‫שאדט נישט‪".‬‬ ‫שמחה‪ ,‬אז עס איז נישט ממש אזוי ווי די‬ ‫צדיקים זאגן‪ ...‬און מען האט אוועקגעמאכט‬ ‫מיר האבן געזינגען שיינע זמירות‬ ‫שבת קען מען אלעס‬ ‫געוויסע מנהגים (ווי שערן די האר) וואס‬ ‫זענען ביי אונז הייליג און טייער‪.‬‬ ‫וואס האבן אונז אלע אויפגעוועקט צום‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫עסן‬ ‫עס איז דארט געווען א בחור אלס גאסט‪,‬‬ ‫דאס איז ממש וואס דער הייליגער רבי‬ ‫בשעת מיר האבן געזינגען‪ ,‬איז א‬ ‫וואס איז שוין אמאל געווען ביים ראש‬ ‫זאגט‪" :‬שתו בשמים פיהם ולשונם תהלך‬ ‫אינגערמאן מאנשי שלומינו אריינגעקומען‪.‬‬ ‫ישיבה‪ .‬ביי די פריערדיגע מאל האט דער‬ ‫בארץ" דער ראש ישיבה האט געקרעכצט‬ ‫ער האט געהערט דעם ניגון און זיך‬ ‫בחור זיך אנטזאגט פון עסן די פיש‪ ,‬זאגנדיג‬ ‫אויף דעם און געזאגט אז ליידער מאכן‬ ‫צעפייערט און מיטגעזינגען‪ ,‬און געזאגט‬ ‫אז ער איז נאר געוואוינט צו געבאקענע‬ ‫מענטשן אוועק אלעס‪.‬‬ ‫פאר'ן ראש ישיבה אז דעם גאנצן וועג‬ ‫פיש וואס זיי עסן אינדערהיים‪.‬‬ ‫אהער און ארויף זינגט ער זיך דעם ניגון‪,‬‬ ‫א ‪ AI‬תורה‬ ‫ווייל עס עפנט אים אזוי דאס הארץ צו‬ ‫דער ראש ישיבה האט דאס געדענקט‪,‬‬ ‫הערן וויאזוי דער ראש ישיבה זינגט עס‪.‬‬ ‫און דאס מאל האט ער געבעטן זיין ווייב‬ ‫זאל צוגרייטן פאר'ן גאסט געבאקענע פיש‪.‬‬ ‫דאן האט דער אינגערמאן דערציילט‪,‬‬ ‫דער ראש ישיבה איז דאן אריין אין עולם‬ ‫מיר האבן זיך געשפירט ווי " תלמידים‬ ‫אז זיין טאטע שיקט ארויס יעדע וואך א‬ ‫הנגינה‪ ,‬און כידוע‪ ,‬ווען דער ראש ישיבה‬ ‫קרויים בנים"‪ ,‬וויאזוי דער ראש ישיבה‬ ‫תורה פאר די משפחה‪ ,‬און די וואך לכבוד‬ ‫גייט דארט אריין‪ ,‬איז עס אן אנדערע‬ ‫האט אונז אלע אינזין‪ ,‬נישט נאר ברוחניות‬ ‫די שמחה האט איין שוואגער געשיקט א‬ ‫בחינה‪ .‬דער ראש ישיבה האט געזינגען‬ ‫נאר אויך בגשמיות‪.‬‬ ‫מעסעדזש אז יעדער זאל צוריקשרייבן‬ ‫געוויסע ניגונים מיט געוויסע פעלער וואס‬ ‫א תורה אויף דער תורה‪ .‬ביז אפאר מינוט‬ ‫עפענען דאס הארץ‪.‬‬ ‫נאך אן ענליכער אינצידענט איז געווען‪,‬‬ ‫האט ער באמערקט אז עס פליסן אריין‬ ‫אז א צווייטער בחור האט לעצטנס‬ ‫געלט‪ ,‬געלט‪ ,‬געלט!‬ ‫אזעלכע שיינע תורות‪.‬‬ ‫באקומען אביסל עקזעמע‪ ,‬מיט אביסל‬ ‫האקעלע הויט‪ .‬זייענדיג אוועק פון שטוב‪,‬‬ ‫דער אינגערמאן האט זיך אביסל‬ ‫האט דער ראש ישיבה עס אויפגעפאסט‬ ‫גע'חידוש'ט; ער האט נישט געקענט אלע‬ ‫נאך א אינגערמאן‪ ,‬וועלכער איז געווען‬ ‫נאך איידער די עלטערן האבן עס געזען‪,‬‬ ‫זיינע געשוויסטער פאר אזעלכע פעסטע‬ ‫אין שטאט פאר א שמחה‪ ,‬איז אויך‬ ‫און ער האט גע'עצה'ט פאר'ן בחור אז ער‬ ‫תלמידי חכמים‪.‬‬ ‫ארויפגעקומען‪ .‬דער ראש ישיבה האט זיך‬ ‫זאל עסן ווייניגער ברויט און צוקער‪ ,‬וואס‬ ‫נאכגעפרעגט‪" :‬וואס האט מען גערעדט‬ ‫דאס וועט אפשר העלפן‪ .‬דער בחור האט‬ ‫ביז‪ ...‬זיינע געשוויסטער האבן אים‬ ‫ביי די שמחה? פון געלט‪ ,‬געלט‪ ,‬געלט‪,‬‬ ‫טאקע אזוי געטון‪.‬‬ ‫דערציילט‪ ,‬אז סך הכל האבן זיי גענומען‬ ‫געלט??"‬ ‫די תורה‪ ,‬עס אריינגעשיקט צו עי‪-‬איי‬ ‫יעצט זייענדיג ביי די סעודה‪ ,‬האט דער‬ ‫(‪ )AI‬און געשריבן‪" :‬איך האב פרעשור פון‬ ‫דער ראש ישיבה האט דאס געזאגט מיט‬ ‫ראש ישיבה געטיילט חלה און דאן געגעבן‬ ‫מיין שוואגער וואס בעט א תורה אויף‬ ‫א שפאט און ביטול‪ ,‬אונז צו דערמאנען‬ ‫נאך חלה‪.‬‬ ‫‪19‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫שב‪+‬ת טיש‬ ‫וויל זייער אז דער ראש ישיבה זאל קומען צו‬ ‫דער תורה‪ .‬געב מיר א שיינע תורה‪ ,‬עס זאל‬ ‫מיינע שמחות‪ ".‬זאגט דער ראש ישיבה‪" :‬דו‬ ‫קומען פון א געוויסן גליון (חסידות)‪ ".‬און ביז‬ ‫ווילסט‪ ,‬אבער דו ווייסט אויך אז עס איז נישט‬ ‫צוואנציג סעקונדעס איז געקומען א שיינע‬ ‫שייך‪ .‬וואס קען מען טאן? שכינתא בגלותא‪".‬‬ ‫"ווארט"‪.‬‬ ‫האט זיך א בחור וואס איז דארט געווען‪ ,‬א‬ ‫מען איז אריין אין א שמועס וועגן עי‪-‬איי‪.‬‬ ‫חתן‪ ,‬אנגערופן‪" :‬ביי מיין שמחה איז נישט קיין‬ ‫דער ראש ישיבה האט זיך צוקרעכצט און‬ ‫פראבלעם אז דער ראש ישיבה זאל קומען‪".‬‬ ‫געזאגט אביסל שרעקעדיגע ווערטער‪" :‬דער‬ ‫האט זיך דער ראש ישיבה צושמייכלט און‬ ‫נסיון פון טעכנאלאגיע האט זיך נאכנישט‬ ‫געזאגט‪" :‬יא‪ ,‬ווייל דיר האב איך געמעגט‬ ‫אנגעהויבן‪ .‬מען ווייסט נישט וואס עס קומט‪".‬‬ ‫לעגאל ראטעווען‪ .‬דו ביסט שוין געווען‬ ‫'דערנאך'‪ ,‬מעג איך קומען‪ .‬אבער אויב איך האב‬ ‫גענומען א אינגערמאן וואס איז א וואוילער‬ ‫חסידישער אינגערמאן און אים געמאכט נאך‬ ‫שכינתא בגלותא‬ ‫בעסער‪ ...‬ווערט עס שוין באטראכט אלס אן‬ ‫דערנאך האט זיך דער ראש ישיבה‬ ‫עוולה‪"...‬‬ ‫אויסגעדרייט צום אינגערמאן וואס איז דא‬ ‫געווען אויף א שמחה‪ ,‬און אים אנגעהויבן‬ ‫דערציילן איבער זיין אנהייב התקרבות‪ ,‬ווען‬ ‫דער שטן האט א גוטע‬ ‫ער פלעגט פארן קיין בארא פארק און ער האט‬ ‫אזוי שטארק געבענקט צו זיין ביי מוהרא"ש‪,‬‬ ‫שמעק‬ ‫אבער ער האט דאס געדארפט מאכן מיט שכל‬ ‫כדי נישט וויי צו טאן געוויסע‪.‬‬ ‫מען איז דאן אריין אין א שמועס איבער א‬ ‫געוויסן גרויסן משפיע וואס איז ביי אלעמען‬ ‫דער ראש ישיבה האט דערציילט איבער‬ ‫אנגענומען און קיינער קריגט נישט אויף אים‪.‬‬ ‫א שבועות וואס ער האט זייער געוואלט‬ ‫דער ראש ישיבה האט געפרעגט‪" :‬פארוואס‬ ‫מיטהאלטן ביי מוהרא"ש‪ ,‬איז ער טאקע‬ ‫טאקע קריגט קיינער נישט אויף אים‪ ,‬און אויף‬ ‫געגאנגען ותיקין‪ ,‬און שפעטער איז ער‬ ‫מוהרא"ש האט מען אזויפיל געקריגט?"‬ ‫צוריקגעקומען‪ ,‬כדי עס זאל אויסזען ווי ער‬ ‫איז דארט ביים דאווענען‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫מתבודד געווען עטליכע שעה אונטערן טלית‪,‬‬ ‫האט זיך א אינגערמאן אנגערופן‪" :‬ווייל‬ ‫ווייל געדאווענט האט ער דאך שוין‪ .‬ירא שמים‬ ‫יענער איז זייער נייטראל‪ .‬ער מישט זיך‬ ‫יוצא ידי שניהם!‬ ‫נישט אין קיין שום חסידות אדער פאליטיק‪,‬‬ ‫און ער שטייט ווייט פון נושאים וואס זענען‬ ‫קאנטראווערסיאל‪".‬‬ ‫מען איז אריין אין א שמועס איבער‬ ‫דעם ענין‪ ,‬און דער ראש ישיבה האט זיך‬ ‫אויסגעדרוקט‪" :‬עס איז שווער‪ .‬ווייל ווען א‬ ‫האט דער ראש ישיבה געזאגט‪" :‬ניין‪ ,‬נישט‬ ‫אינגערמאן מאכט א שמחה‪ ,‬וויל ער דאך אז‬ ‫דאס איז די סיבה‪ .‬נאר וואס דען? א מענטש‬ ‫זיין גוטער איד‪ ,‬זיין מורה דרך זאל דארט זיין‪,‬‬ ‫קען געבן קנאקעדיגע דרשות און עס קען‬ ‫אבער ער קען נישט‪ .‬עס איז פארשעמט‪ ,‬מען‬ ‫זיין מלא חיזוק‪ ,‬אבער די מינוט וואס ער‬ ‫טאר נישט‪"...‬‬ ‫קען באווייזן א חידוש — דאס הייסט ער קען‬ ‫רוקן א מענטש‪ ,‬מאכן אן עכטע טויש און‬ ‫איבערדרייען א מענטש מקצה אל הקצה —‬ ‫האט זיך איין אינגערמאן אנגערופן‪" :‬איך‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪20‬‬ ‫דער ראש ישיבה רעדט‪ .‬האט אים דער ראש‬ ‫דער ראש ישיבה האט דאס אויפגעכאפט‬ ‫דאן איז שוין אן אנדערע מעשה‪' .‬עושה‬ ‫ישיבה געפרעגט אויב ער איז אנגעקומען‬ ‫און זיך זייער געפרייט‪ .‬ער האט גערופן‬ ‫חדשות בעל מלחמות'‪ ,‬אז מען מאכט‬ ‫שפעט נעכטן צו זיין שווער (ווייל מען‬ ‫דאס קינד און אים געפרעגט וואס ער זינגט‬ ‫חידושים‪ ,‬ברענגט דער ס"מ מחלוקת אויף‬ ‫האט אביסל געשמועסט נאכן דאווענען)‪.‬‬ ‫און וואס די מעשה איז‪ .‬דאס קינד האט‬ ‫אים‪".‬‬ ‫האט דער אינגערמאן געזאגט אז יא‪ ,‬ער‬ ‫נאכדערציילט די מעשה פון רבינו הקדוש‬ ‫איז אנגעקומען אינמיטן די סעודה‪ .‬דער‬ ‫מיט די קו וואס האט זיך אויסבאהאלטן‬ ‫עס איז געווען א שטארקע חיזוק און‬ ‫ראש ישיבה האט זיך אביסל צובייזערט‬ ‫ווייל זי האט נאך געוואלט לעבן‪.‬‬ ‫שכל פאר אונז אלע‪ ,‬זיך צו מחזק זיין אז‬ ‫און געזאגט‪" :‬זיי נישט ברוגז‪ ,‬אבער דאס‬ ‫מחלוקת איז נישט א סימן אז 'כלל ישראל‬ ‫הייסט א 'חסיד שוטה'! אז מען עסט די‬ ‫דער ראש ישיבה איז דאן אריין אין א‬ ‫האט א גוטן שמעק'‪ ,‬נאר אז 'דער שטן‬ ‫סעודה ביים שווער‪ ,‬דארף מען מכבד זיין‬ ‫שמועס איבער די 'מעשה'לעך'‪ ,‬וויאזוי ער‬ ‫האט א גוטן שמעק' און ער ווייסט וואו צו‬ ‫דעם שווער‪ .‬מען קומט נישט שפעט ווייל‬ ‫מאכט דאס און ווי לאנג עס נעמט אים‪,‬‬ ‫פארלייגן זיין מחלוקת און ליצנות‪ .‬ווייל‬ ‫מען וויל הערן די שמועסן פונעם ראש‬ ‫און אז דאס איז ביי אים איינס פון זיינע‬ ‫אויב עס איז דא א צדיק וואס קען דיך‬ ‫ישיבה"‪.‬‬ ‫שענסטע פראיעקטן‪ ,‬דאס איז די צייט‬ ‫ברענגען צום אייבערשטן‪ ,‬וועט זיך די‬ ‫ווען ער קען אריינלייגן ריינע אמונה אין די‬ ‫וועלט איבערדרייען דיך אוועקצושלעפן‬ ‫דער ראש ישיבה האט גערעדט איבער‬ ‫הערצער פון יונגע קינדער‪.‬‬ ‫פון דארט‪.‬‬ ‫דעם ענין פון גריסן מענטשן‪ ,‬אז צומאל‬ ‫טרעפסטו א מענטש פאר צוואנציג יאר‬ ‫אינמיטן די זמירות האט זיך דער ראש‬ ‫דער ראש ישיבה האט דאן גערעדט‬ ‫און מען גריסט זיך נישט‪ ,‬ווייל קיינער וויל‬ ‫ישיבה אנגערופן‪" :‬אה‪ ,‬א לעכטיגער שבת!‬ ‫לשבח פון איינעם פון אונזערע חשוב'ע‬ ‫נישט ברעכן די אייז‪ .‬ביידע זענען אין א‬ ‫עס שיינט און שיינט‪ ".‬דאן האט דער ראש‬ ‫חברים פון ארץ הקודש (וואס איז אגב‬ ‫קטנות‪.‬‬ ‫ישיבה צוגעלייגט‪" :‬איך האב היינט געהאט‬ ‫געווען שטארק מקורב צו יענעם משפיע‬ ‫א גוטע התבודדות; איך האב אסאך געבעטן‬ ‫און איז אים נאך היינט משמש)‪ ,‬אז ער האט‬ ‫אנקומענדיג צום בנין האבן מיר זיך‬ ‫דעם אייבערשטן אז דער שבת זאל זיין‬ ‫אויסגעפירט א שידוך מיט א שטארקער‬ ‫ווידער געגרייט ארויפצושפאצירן די זיבן‬ ‫לעכטיג‪ ,‬און שכח אייבערשטער‪ ,‬עס איז‬ ‫תמימות‪.‬‬ ‫שטאק‪ ,‬און דער ראש ישיבה האט זיך‬ ‫מיר אזוי ליכטיג‪".‬‬ ‫אנגערופן אינמיטן וועג‪" :‬אזוי גייט עס‬ ‫דער ראש ישיבה האט אים געבעטן‬ ‫מיט עבודת ה'‪ ,‬א טרעפל ארויף און נאך‬ ‫איינער פון די געסט האט געפרעגט‪:‬‬ ‫אנטראגן א געוויסן שידוך (דער חתן איז‬ ‫איינס‪ .‬צומאל דארף מען זיך אפרוען ווען‬ ‫"וואס מיינט א גוטע התבודדות? א‬ ‫דארט געווען)‪ ,‬און יענער האט געזאגט‪:‬‬ ‫מען ווערט אן כח‪ ,‬אבער מען גייט איינס‬ ‫לאנגע?" האט דער ראש ישיבה געזאגט‪:‬‬ ‫"איך זע נישט וויאזוי עס זאל קענען‬ ‫אויפאמאל ביז מען קומט אן‪".‬‬ ‫"אז מען קען זיך גוט אויסרעדן דאס הארץ‬ ‫געשען‪ ,‬אבער איך וועל עס אנטראגן ווייל‬ ‫צום אייבערשטן‪".‬‬ ‫דער ראש ישיבה האט געהייסן‪ ".‬און דער‬ ‫שכח אייבערשטער אז איך האב געקענט‬ ‫שידוך איז טאקע געווארן צו די שמחה פון‬ ‫מיטהאלטן אזא שיינע שבת ביים ראש‬ ‫אלע צדדים‪.‬‬ ‫ישיבה שליט"א‪ ,‬די דאווענען‪ ,‬און די סעודה‪.‬‬ ‫נישט זיין קיין חסיד‬ ‫און נאך מער שכח אייבערשטער אז‬ ‫איך האב דאס געקענט אראפשרייבן און‬ ‫שוטה‬ ‫מעשה'לעך‬ ‫איבערגעבן פאר אנשי שלומינו‪ ,‬וואס‬ ‫שבת אינדערפרי אויפן וועג אהיים האט‬ ‫ערגעץ אינצווישן האט זיך דער קליינער‬ ‫ווילן הערן נאך א שיינע הנהגה און נאך א‬ ‫דער ראש ישיבה געפרעגט א אינגערמאן‬ ‫זון פונעם ראש ישיבה צוזינגען אינמיטן‬ ‫ווארט וואס דער ראש ישיבה שליט"א האט‬ ‫וואס האט אים באגלייט‪" :‬פארוואס גייסטו‬ ‫שפילן מיט זיינע 'מענטשיס'‪" :‬ניין‪ ,‬ניין‪ ,‬איך‬ ‫געזאגט שבת‪ ,‬ווייל פון יעדע שיחה קען‬ ‫נישט פאראויס? דו ביסט דאך ביי דיין‬ ‫וויל נאך לעבן‪( "...‬א ניגון פון די מעשה'לעך‬ ‫מען זיך אסאך לערנען וויאזוי צו זיין אן‬ ‫שווער אויף שבת?" האט דער אינגערמאן‬ ‫טעיפס)‪.‬‬ ‫ערליכער איד‪.‬‬ ‫געזאגט אז ער וויל נישט פארפאסן וואס‬ ‫‪21‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫זיך‬ ‫נישט געקענט איינהאלטן‪.‬‬ ‫לופט‪.‬‬ ‫"אסתר‪ ,‬זאג מיר! זאג מיר וואס האט‬ ‫אלע האבן זיך אפגערוקט פון‬ ‫אין‬ ‫פאסירט?!"‬ ‫מיר‪ ,‬נאר אסתר איז געבליבן נעבן מיר‪.‬‬ ‫קורצן פון פריער‪ :‬ר' יעקב יוסף‬ ‫"זי פילט נישט גוט‪ ",‬האט אסתר שטיל‬ ‫הערמאן שטעלט אויף זיין הייליגע שטוב‬ ‫אסתר'ס אויגן זענען אנגעפילט‬ ‫אין די טמנ'ע גאסן פון אמעריקע‪.‬‬ ‫געווארן מיט טרערן‪" .‬פריידא איז נפטר‬ ‫געזאגט‪.‬‬ ‫געווארן דריי טעג פאר פורים‪ .‬עס איז‬ ‫קינדער‬ ‫די‬ ‫חתונה‬ ‫ער מאכט‬ ‫"וואס גייט פאר מיט איר? לאמיר איר‬ ‫יונגערהייט‪.‬‬ ‫געווען פלוצלינג‪ ,‬מען ווייסט נישט פון‬ ‫גיין באזוכן‪ ",‬האב איך פארגעשלאגן‪.‬‬ ‫וואס‪ .‬מיר האבן דיר נישט געוואלט‬ ‫רוחמה דערציילט זכרונות פון אלס‬ ‫דערציילן כדי נישט צו צושטערן דיין‬ ‫"זי וואוינט מער נישט אין ניו יארק‪",‬‬ ‫כלה‪ ,‬און פון נאך די חתונה ווען זי איז‬ ‫אהיימקומען‪ .‬דער טאטע האט אונז‬ ‫האט אסתר ווייטער געזאגט‪.‬‬ ‫געפארן וואוינען נעבן מירע ישיבה‪ ,‬כדי‬ ‫געמאכט צוזאגן אז מיר וועלן דיר נישט‬ ‫איר מאן זאל קענען לערנען‪ .‬שפעטער‬ ‫דערציילן‪".‬‬ ‫"וואו וואוינט זי?" מיינע פראגעס‬ ‫איז זי צוריקגעפארן קיין אמעריקע הארט‬ ‫זענען געקומען שנעל‪ .‬מיין הארץ האט‬ ‫פאר די צווייטע וועלט מלחמה‪.‬‬ ‫עס האט מיר גענומען עטליכע‬ ‫מיר נישט פאראויסגעזאגט קיין גוטס‪.‬‬ ‫זי טרעפט זיך מיט די משפחה‪ .‬אבער‪...‬‬ ‫סעקונדעס צו דעהערן וואס אסתר‬ ‫דערציילט מיר‪ .‬מיין ליבע‪ ,‬ליבע‬ ‫"זי וואוינט ערגעץ ווייט‪ ,‬ווייט‬ ‫און יעצט ליינט ווייטער‪.‬‬ ‫שוועסטער פריידא איז נישט דא‪ .‬איך האב‬ ‫אוועק‪ "...‬האט אסתר געזאגט מיט א קול‬ ‫זיך ביטערליך צעוויינט‪.‬‬ ‫וואס מען האט כמעט נישט געהערט‪.‬‬ ‫פריידא איז נישטא‬ ‫דער טאטע איז צוגעלאפן‪" :‬רוחמה‪,‬‬ ‫"איך קען רעדן מיט איר אויפן‬ ‫האלט זיך שטארק‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫מיטאמאל האב איך געכאפט אז‬ ‫טעלעפאן?" האב איך ווייטער געפרעגט‪.‬‬ ‫טוט נאר גוטס‪ .‬האב רחמנות אויף די‬ ‫פריידא איז נישטא‪.‬‬ ‫מאמע‪".‬‬ ‫"זי וועט נישט קענען הערן‪ ",‬האט‬ ‫"וואו איז פריידא?" האב איך געפרעגט‪.‬‬ ‫אסתר שטייטלעך געזאגט‪ .‬איך האב מורא‬ ‫די מאמע האט זיך איבערגעבויגן צו‬ ‫געהאט צו פרעגן ווייטער‪ ,‬אבער איך האב‬ ‫די שאלה איז געבליבן הענגען אין די‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪22‬‬ ‫‪33‬‬ ‫מ‪ .‬מאנן‬ ‫אוונט‬ ‫אין שטוב‪ ,‬איז דער טאטע‬ ‫דער‬ ‫נאכנישט דארט געווען‪ .‬די מאמע האט‬ ‫טאטע האט געקוקט אויף זיין‬ ‫מיר‬ ‫זיך געפארעט אין קאך‪" .‬מאמע‪ ,‬וואס גייט‬ ‫טאכטער און געזאגט‪" :‬מיר פרעגן נישט‬ ‫און מיר האבן זיך זייער‬ ‫דער טאטע דערציילן?" האט זי געפרעגט‬ ‫קיין קשיות‪ .‬מיר זענען סאלדאטן פארן‬ ‫צעוויינט איינער אויפן צווייטנס אקסל‪.‬‬ ‫מיט נייגער‪.‬‬ ‫בעל הבית און מיר דארפן טון זיין רצון‪".‬‬ ‫אלע נאנטע און באקאנטע האבן‬ ‫די מאמע האט אוועקגעקוקט‪" :‬ער‬ ‫מיטגעוויינט; עס איז געווען זייער פיינפול‬ ‫רבי יעקב יוסף האט געזארגט פאר די‬ ‫וועט אליינס דערציילן!"‬ ‫דארט אויפן פארט‪.‬‬ ‫יונגע יתומים אז זיי זאלן שטיגן צו זיין‬ ‫רוחמה האט זיך געוואונדערט דערויף‪,‬‬ ‫ערליכע אידן‪ ,‬און געשיקט דעם עלטסטן‬ ‫מיין קליינער ישראל מאיר האט מיר‬ ‫אבער זי האט נישט געקענט טון מער ווי‬ ‫קיין ארץ ישראל אין א ישיבה‪.‬‬ ‫געצויגן ביים ארבל‪" :‬מאמע‪ ,‬פארוואס‬ ‫אויסווארטן‪.‬‬ ‫וויינען אלע?" איך האב נישט געפונען די‬ ‫א יאר צייט איז רוחמה געווען מיט‬ ‫ווערטער דאס מסביר צו זיין פאר א דריי‪-‬‬ ‫אביסל שפעטער איז רבי יעקב‬ ‫אירע עלטערן און משפחה‪ .‬עס האט‬ ‫יעריג קינד‪.‬‬ ‫יוסף אהיימגעקומען‪ ,‬און נאכן עסן זיין‬ ‫אויסגעזען אז טראץ דעם פארלוסט פון‬ ‫טעגליכע מאלצייט פון סארדינען מיט א‬ ‫פריידא איז די משפחה פאראייניגט‪.‬‬ ‫רוחמה האט זיך געזעצט שבעה פאר‬ ‫באר און א שטיקל ברוינע ברויט‪ ,‬האט ער‬ ‫איין שעה‪ ,‬וויבאלד עס איז שוין געווען‬ ‫א מיטינג מיטן טאטן‬ ‫אויסגעקלארט זיין קול און געזאגט‪:‬‬ ‫נאך דרייסיג טעג‪ .‬נאכן זיצן די שעה‬ ‫ביז איין שיינעם טאג ווען ר' יעקב יוסף‬ ‫שבעה‪ ,‬האט ר' יעקב יוסף זיך געוואנדן‬ ‫"קינדער‪ ,‬ווי איר ווייסט‪ ,‬בין איך‬ ‫צו רוחמה און געזאגט‪" :‬קום מיט מיר‪ ,‬איך‬ ‫האט אנגערופן רוחמה'ן און איר געזאגט‪:‬‬ ‫געקומען אהער אלס קינד פון אכט יאר‬ ‫וויל עפעס רעדן‪".‬‬ ‫"רוחמה‪ ,‬קום היינט נאכט אריבער מיט‬ ‫אלט‪ .‬פופציג יאר זענען שוין פארלאפן‬ ‫משה'ן‪ .‬איך וויל אויך רופן די איבעריגע‬ ‫זייט יענעם טאג‪ .‬איבער דרייסיג יאר‬ ‫רוחמה איז נאכגעגאנגען איר טאטן; זיי‬ ‫קינדער‪ ,‬איך וויל אייך עפעס מיטטיילן‪".‬‬ ‫האב איך מיט די הילף פון די מאמע‬ ‫זענען ארויס אין דעם הייסן‪ ,‬שטיקעדיגן‬ ‫געארבעט צו פארשפרייטן אידישקייט‬ ‫רוחמה האט זיך נישט דערשראקן‪.‬‬ ‫יולי פון ניו יארק‪ .‬גייענדיג אויף די גאס‬ ‫אין אמעריקע‪.‬‬ ‫איר טאטע פלעגט אפט רופן אזעלכע‬ ‫האט רוחמה אנגעהויבן וויינען‪.‬‬ ‫מיטינגען זיי מחזק צו זיין צו פארשפרייטן‬ ‫ב"ה מיר האבן אויפגעשטעלט א‬ ‫"טאטע‪ ,‬פארוואס? פריידא איז געווען‬ ‫אידישקייט‪ .‬זי האט זיך אבער נישט‬ ‫שיינעם ערליכן דור וואס טוט ווייטער‬ ‫אזוי יונג‪ ,‬קוים איין‪-‬און‪-‬דרייסיג יאר‪ .‬זי‬ ‫געריכט אויף דעם וואס קומט יעצט‪.‬‬ ‫פארשפרייטן אידישקייט‪ .‬יעצט‪"...‬‬ ‫איז געווען אזא ערליכע‪ ,‬אזא גוט הארץ‪,‬‬ ‫ווען רוחמה איז אריינגעקומען יענעם‬ ‫זי איז געווען אזא בעלת חסד‪ .‬טאטע‪,‬‬ ‫פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה‬ ‫פארוואס?"‬ ‫‪23‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫ֶע ֶס ַכ ַאְּפ �ּט ֵזֵיי ַא ַ � ׁ‬ ‫ְׁשֶרֶעק‬ ‫עְר ִִליֶכֶ ער ֵׁשׁ ייֶנֶ ער ְְקרֹוין‪-‬‬ ‫ִִאין ֵּבּ ית ַַה ֶֶמ ְְד ָָרׁש ִִאיז אֹויְך ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ֶֶה ְ‬ ‫יְטׁש ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ֶֶדער ְְמ ַַמ ֵּּלא ָָמקֹום פּון‬ ‫ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד פּון ֶֶמעְזְ ִִר ְ‬ ‫ֶֶדער ֵֵה ִ‬ ‫יֶע ֶֶלע‬ ‫עִצ ֶ‬‫אְר ָָמאְגְ ט ַַא ְְסֶּפּ ִ‬ ‫ַַלייְכְ ֶֶטער ִִמיט ֶזֶ עְכְ ִִציג ֶֶלעְכְ ט‪ָ ,‬וָ ואס ָָהאט ַַפ ְ‬ ‫ַּבַּעל ֵׁשׁ ם טֹוב ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו‪.‬‬ ‫ייִליֶגֶ ער ַ‬ ‫רֹויְסן ֶֶרִּבּ י'ן‪ֶֶ ,‬דער ֵֵה ִ‬ ‫ַזַ יין ְגְ ְ‬ ‫עַמאְכְ ט‪ָ ,‬נָ אְכְ ֶֶדעם ָוָ ואס‬ ‫ַַרייְכְ ֵֵקייט‪ֶֶ .‬רִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול ַַא ֵֵליין ָָהאט ָָדאס ֶגֶ ַ‬ ‫עְרֶגֶ עֶגֶ עְּבּ ן ַַפאר ַזַ ייֶנֶ ע ַּת ְ‬ ‫ְּל ִִמ ִיִדים ַַא ֶֶלעס‬ ‫ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד ָָהאט ִִאיֶּבּ ְ‬ ‫ֶֶדער ֵֵה ִ‬ ‫ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד‪ָ ,‬זָ אְגְ ט‪:‬‬ ‫עְרט ִוִ וי ַזַ יין ֶֶרִּבּ י‪ֶֶ ,‬דער ֵֵה ִ‬ ‫עֶה ְ‬‫ֶֶער ָָהאט ַַא ָָמאל ֶגֶ ֶ‬ ‫ייִליֶגֶ ער ַ‬ ‫ַּבַּעל‬ ‫ָוָ ואס ֶֶער ָָהאט ְְמ ַַקֵּבּ ל ֶגֶ עֶוֶ וען פּון ַזַ יין ְגְ ְ‬ ‫רֹויְסן ֶֶרִּבּ י'ן ֶֶדער ֵֵה ִ‬ ‫עַהאט ַַאז ִִאין ַַמיין ֵּבּ ית ַַה ֶֶמ ְְד ָָרׁש ָזָ אל ַזַ יין ַַא ְְקרֹוין‪-‬‬ ‫ואְלט ַַהָנָ ָָאה ֶגֶ ַ‬ ‫"ִאיְך ָוָ ְ‬ ‫ִ‬ ‫א'ִדיֶגֶ ער ְְק ָָל ְ‬ ‫אְר ֵֵקייט‬ ‫מֹוָר ִ‬ ‫עְרְנְ ט ִִמיט ַַא ָ‬ ‫אֹויְסֶגֶ ֶ‬ ‫עֶל ְ‬ ‫ֵׁשׁ ם טֹוב‪ ,‬אּון ֶֶער ָָהאט ֵזֵ יי ְ‬ ‫ַַלייְכְ ֶֶטער ִִמיט ֶזֶ עְכְ ִִציג ֶֶלעְכְ ט"‪.‬‬ ‫ועְלט אּון ַַאז ַַא ֶֶלעס ִִאיז ֶֶדער‬ ‫עֶפער אֹויף ֶֶדער ֶוֶ ְ‬ ‫ַַאז ֶֶעס ִִאיז ָָדא ַַא ַּבּ אֶׁשׁ ֶ‬ ‫אְקן ַַא ֶֶלע ִִס ְְפ ֵֵרי ּתֹורֹות‪ִִ ,‬איז ֶֶמען‬ ‫עֶעְנְ ִִדיְגְ ט ַַאייְנְ ַּפּ ְ‬‫ֶוֶ וען ֶֶמען ָָהאט ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶדע ְְק ֵֵלייִנִ ֵיֵקייט‪.‬‬‫רֹויֶסע ַזַ אְך אּון ֵֵסיי ֶיֶ ֶ‬‫עֶדע ְגְ ֶ‬ ‫ְׁשֶׁטער – ֵֵסיי ֶיֶ ֶ‬ ‫עְר ֶ‬ ‫ֵֵאייֶּבּ ְ‬ ‫ָׁשִׁעים‬‫ְּכֵּדי ִִדי ְְר ִ‬ ‫עֶמען‪ֵ ,‬‬ ‫רֹוין‪ַ-‬לייְכְ ֶֶטער ָָדאס ַַא ָָראְּפּ צּוֶנֶ ֶ‬ ‫ַ‬ ‫צּוֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּום ְְק‬ ‫עַהאט ַַא ֶגֶ עהֹויֶּבּ עֶנֶ עם‬ ‫יְטׁש ָָהאט ֶגֶ ַ‬ ‫ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד פּון ֶֶמעְזְ ִִר ְ‬ ‫ֶֶדער ֵֵה ִ‬ ‫אְלן ֶֶעס ִנִ יְׁשׁ ט צּורֹויְּבּ ן‪ָָ .‬אֶּבּ ער ִוִ וי ָנָ אר ֶֶמען ִִאיז צּוֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּום‬ ‫ָזָ ְ‬ ‫אְר ִִלין ִזִ י"ע‪ָ ,‬וָ ואס אֹויף ִִאים ָָהאט ֶֶמען‬ ‫ְּל ִִמיד‪ֶֶ ,‬רִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול פּון ַַק ְ‬ ‫ַּת ְ‬ ‫עְד ֵֵרייט אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ ט‪:‬‬ ‫אֹויְסֶגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ְְקרֹוין ַַלייְכְ ֶֶטער‪ָָ ,‬האט ִזִ יְך ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול‬ ‫צּוְּבֶּרעְנְ ֶגֶ ען ִִא ְיְדן צּום‬ ‫צּוִר ְיְק ֶ‬ ‫ֹּכַּח ִ‬ ‫עַהאט ֶֶדעם ַ‬ ‫ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַאז ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ַ‬ ‫ועְלן ֵזֵ יי ִנִ יְׁשׁ ט‬ ‫עְרט ַַאז ָָדאס ֶוֶ ְ‬ ‫אְרִזִ יֶכֶ ְ‬‫ָ"ָדאס ֶֶקעְנְ ט ִִאיר ָָלאְזְ ן‪ִִ ,‬איְך ִּבּ ין ַַפ ְ‬ ‫ְּתּׁשּוָבה אּון‬ ‫ָ‬ ‫עֹוֵרר ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ַַסאְך ִִא ְיְדן צּו‬ ‫עֶפער; ֶֶער ָָהאט ְְמ ֵ‬ ‫ייִליְגְ ן ַּבּ אֶׁשׁ ֶ‬ ‫ֵֵה ִ‬ ‫ועְר ֶֶטער פּון ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול‪ֶ ,‬זֶ עֶנֶ ען ֵזֵ יי‬ ‫עְלֶכֶ ע ֶוֶ ְ‬ ‫עְרְנְ ִִדיג ַַאֶזֶ ְ‬ ‫צּוִר ְיְרן"‪ֶֶ .‬ה ְ‬ ‫ִ‬ ‫ְׁשְׁטן‪ֶֶ .‬ער ִִאיז ִנִ ְְפ ָָטר ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫ואְרן ַּבּ יי ַַא‬ ‫עְר ְ‬ ‫אְרן ֵֵאייֶּבּ ְ‬‫מֹוֵסר ֶנֶ ֶֶפׁש ֶגֶ עֶוֶ וען ַַפ ְ‬ ‫ִזִ יְך ֵ‬ ‫"ִמיר‬ ‫יְטׁש אּון ִִאים ֶגֶ עָזָ אְגְ ט‪ִ :‬‬ ‫ייִליְגְ ן ַַמִגִ יד פּון ֶֶמעְזְ ִִר ְ‬ ‫ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּום ֵֵה ִ‬ ‫ָגָ אר יּוְנְ ֶגֶ ער ֶֶע ְְל ֶֶטער‪.‬‬ ‫רֹוין‪ַ-‬לייְכְ ֶֶטער‪ָָ ,‬אֶּבּ ער ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול ָָלאְזְ ט‬ ‫ַ‬ ‫אְקן ֶֶדעם ְְק‬ ‫ועְקַּפּ ְ‬ ‫ויְלן ַַאֶוֶ ְ‬‫ִוִ ְ‬ ‫ִנִ יְׁשׁ ט"‪.‬‬ ‫ואְרן‪ָָ ,‬האט ֶֶער‬ ‫אְר ִִלין ִִאיז ִנִ ְְפ ָָטר ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫ֶוֶ וען ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול פּון ַַק ְ‬ ‫אֶמען ַַחָּיּ ה‬ ‫יְט'ן ָנָ ֶ‬ ‫עְר ֵֵהיים ִִמ ְ‬ ‫עָלאְזְ ט ַַא ָָטאְכְ ֶֶטער ִִאיְנְ ֶֶד ְ‬ ‫עְרֶגֶ ָ‬ ‫ָנָ אְך ִִאיֶּבּ ְ‬ ‫ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד צּוֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּו ַזַ יין ַּת ְ‬ ‫ְּל ִִמיד ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול‬ ‫ִִאיז ֶֶדער ֵֵה ִ‬ ‫ייִליְגְ ן ֶֶרִּבּ י ָָמ ְְרְּדַּכַ י פּון‬ ‫יְט'ן ֵֵה ִ‬ ‫עַהאט ִִמ ְ‬ ‫עֶטער ֲֲחתּוָנָ ה ֶגֶ ַ‬ ‫ָׂשָׂרה‪ִ .‬זִ י ָָהאט ְׁשֶּׁפּ ֶ‬ ‫ָ‬ ‫ועְלן‬ ‫ָׁשִׁעים ֶוֶ ְ‬ ‫עְרט ַַאז ִִדי ְְר ִ‬ ‫אְרִזִ יֶכֶ ְ‬ ‫יְסט ַַאזֹוי ַַפ ְ‬ ‫אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ ט‪" :‬אֹויּב דּו ִּבּ ְ‬ ‫ייֶער ֶֶע ְְל ְְט ְְס ֶֶטער זּון ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ֶֶרִּבּ י‬‫עְרָנָ אִּבּ יל ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו‪ ,‬אּון ֵזֵ ֶ‬ ‫ְְטֶׁשׁ ְ‬ ‫אְלט ַַמאְך ׁשֹוין ַַאז ֶֶעס ָזָ אל‬ ‫עָמ ְ‬ ‫רֹוין‪ַ-‬לייְכְ ֶֶטער‪ֶֶ ,‬ד ָ‬ ‫ַ‬ ‫צּוִר ְיְרן ֶֶדעם ְְק‬ ‫ִנִ יְׁשׁ ט ִ‬ ‫ייְדן‬ ‫רֹויְסן ֵזֵ ְ‬ ‫ערּוְפן ָנָ אְך ַזַ יין ְגְ ְ‬ ‫ְ‬ ‫עְרָנָ אִּבּ יל‪ָ ,‬וָ ואס ִִמ ָ'ָהאט ִִאים ֶגֶ‬ ‫ַַא ֲֲהֹרֹן פּון ְְטֶׁשׁ ְ‬ ‫אְּגָּראם"‪.‬‬ ‫קּוֶמען ַַקיין ַּפּ ָ‬ ‫אְר ֶ‬‫ִּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ָָפ ְ‬ ‫אְר ִִלין‪.‬‬ ‫ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול פּון ַַק ְ‬ ‫אפֹויְלן‪:‬‬ ‫ְ‬ ‫ערּוְפן ֶֶדעם ַׁשׁ ָּמּׁש אּון ִִאים ַּבּ‬ ‫ְ‬ ‫ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד ָָהאט ֶגֶ‬ ‫ֶֶדער ֵֵה ִ‬ ‫אְּבֶּלער ִזִ י"ע ָָהאט ֶֶמען ַַא ָָמאל‬ ‫עְרָנָ ֶ‬ ‫ְׁשָׁטאט פּון ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ְְטֶׁשׁ ְ‬‫ִִאין ִִדי ָ‬ ‫רֹויֶען‬ ‫ְׁשָׁטאט ַַאז ַַא ֶֶלע ֶֶמעְנְ ְְטְׁשׁ ן – ֶֶמעֶנֶ ער‪ְְ ,‬פ ֶ‬ ‫ַגַ‬ ‫"רּוף אֹויס ִִאין ִִדי אְנְ ֶֶצע ָ‬ ‫ְׁשֵׁטייט ִזִ יְך ַַאז‬ ‫אְר ֵ‬ ‫אְּגָּראם‪ַַ .‬פ ְ‬ ‫ְּפַּלאֶנֶ ען צּו ַַמאְכְ ן ַַא ַּפּ ָ‬ ‫עְרט ַַאז ִִדי ּגֹוִיִ ים ַ‬ ‫ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶה ְ‬ ‫אְל ְְטן"‪.‬‬ ‫אַה ְ‬ ‫אְרט ַּבּ ַ‬ ‫ִּמְּד ָָרׁש אּון ִזִ יְך ָָד ְ‬ ‫קּוֶמען ִִאין ֵּבּ ית ַַה ְ‬ ‫אְלן ֶ‬ ‫אּון ִִקיְנְ ֶֶדער – ָזָ ְ‬ ‫אְּבֶּלער‬ ‫עְרָנָ ֶ‬ ‫עַהאט‪ ,‬אּון ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ְְטֶׁשׁ ְ‬ ‫מֹוָרא ֶגֶ ַ‬ ‫ייֶער ָ‬ ‫ַַא ֶֶלע ֶֶמעְנְ ְְטְׁשׁ ן ָָהאְּבּ ן ֵזֵ ֶ‬ ‫עקּוֶמען ִִאין ֵּבּ ית ַַה ֶֶמ ְְד ָָרׁש‪ ,‬אּון ֶוֶ וען ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול‬ ‫ֶ‬ ‫ַַא ֶֶלע ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ‬ ‫ואְלט‬ ‫ערּוְפן ִִמיט ַַא ְְק ֶֶרעְכְ ץ‪" :‬אֹוי ֵוֵ ויי‪ ,‬אֹוי ֵוֵ ויי! ֶוֶ וען ִִאיְך ָוָ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ָָהאט ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ‬ ‫ְׁשַׁטאֶנֶ ען ַַאז ֶֶדער‬ ‫אְר ַ‬ ‫ָָהאט ֶגֶ עֶזֶ ען ָוָ ואס ֶֶעס טּוט ִזִ יְך‪ָָ ,‬האט ֶֶער ְגְ ַַלייְך ַַפ ְ‬ ‫ואְלט ַַא‬ ‫אְר ִִלין‪ָ ,‬וָ ְ‬‫ייֶדע ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול פּון ַַק ְ‬‫ֹּכַּח פּון ַַמיין ֵזֵ ֶ‬ ‫עַהאט ִִדי ַ‬ ‫ֶגֶ ַ‬ ‫אְלט ַַאז ֶֶער ָָהאט ִִדי‬ ‫עְד ֵֵרייט‪ַ ,‬וַ וייל ֶֶער ַַה ְ‬ ‫ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד ָָהאט ָָדאס ָָאְנְ ֶגֶ ְ‬ ‫ֵֵה ִ‬ ‫עקּוֶמען"‪.‬‬ ‫ֶ‬ ‫אְרֶגֶ‬ ‫אְּגָּראם ִנִ יְׁשׁ ט ָָפ ְ‬ ‫ַּפּ ָ‬ ‫אְּגָּראם‪.‬‬ ‫עְלן ֶֶדעם ַּפּ ָ‬ ‫צּוְׁשֶׁט ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ּכֹוחֹות ָָאְּפּ‬ ‫ייִליְגְ ן‬ ‫ייְטן פּוֶנֶ עם ֵֵה ִ‬ ‫"ִאין ִִדי ַַצ ְ‬ ‫ייְלט‪ִ :‬‬ ‫עְר ֵֵצ ְ‬‫אְל ְְטס ֶֶד ְ‬ ‫עָמ ְ‬ ‫ֶֶער ָָהאט ֶֶד ָ‬ ‫יְטֶׁשׁ ער ַַמִגִ יד אּון‬ ‫ִִאיז ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן ַַהָּגּ דֹול ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּום ֵֵה ִ‬ ‫ייִליְגְ ן ֶֶמעְזְ ִִר ְ‬ ‫בּוָצה פּון ִנִ ְיְד ִִריֶגֶ ע ּגֹוִיִ ים ֶגֶ ַ‬ ‫עְּפַּלאְנְ ט‬ ‫רֹויֶסע ְְק ָ‬ ‫יְטֶׁשׁ ער ַַמִגִ יד‪ָָ ,‬האט ַַא ְגְ ֶ‬ ‫ֶֶמעְזְ ִִר ְ‬ ‫עְל ְְפן‪ָָ ".‬האט‬‫ְ‬ ‫ֶה‬‫ֶ‬ ‫יר‬ ‫ִמ‬‫ִ‬ ‫ט‬ ‫ְפ‬‫ֶגֶ עָזָ אְגְ ט‪ֶ"ֶ :‬רִּבּ י‪ִִ ,‬איְך ֶֶקען ִנִ יְׁשׁ ט ַַא ֵֵליין‪ִִ ,‬איר ְ ְ‬ ‫אְר‬ ‫ַד‬ ‫ַ‬ ‫יְטׁש‪ֵ .‬זֵ יי ָָהאְּבּ ן ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ עְגְ ֵֵרייט‬ ‫ִר‬ ‫עְזְ ְ‬‫ִ‬ ‫ֶמ‬ ‫ֶ‬ ‫אט‬ ‫ְׁשָׁט‬ ‫ָ‬ ‫י‬ ‫ִד‬ ‫ִ‬ ‫ין‬ ‫ִא‬‫ִ‬ ‫אם‬ ‫אְּגָּר‬ ‫ָ‬ ‫ַּפּ‬ ‫ן‬‫רֹויְס‬ ‫ַַא ְגְ ְ‬ ‫עְל ְְפן! ָָדאס‬‫"ָאּה! ֶֶה ְ‬‫עְרט‪ָ :‬‬ ‫יְטֶׁשׁ ער ַַמִגִ יד ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ‬ ‫ייִליֶגֶ ער ֶֶמעְזְ ִִר ְ‬ ‫ֶֶדער ֵֵה ִ‬ ‫ויְסן ֶֶדעם ָָטאג‬ ‫עָלאְזְ ט ִוִ ְ‬ ‫עְרֶנֶ ע ֶֶהעק‪ ,‬אּון ָָהאְּבּ ן ֶגֶ ָ‬ ‫עְרס אּון ַַאייֶזֶ ְ‬ ‫עֶס ְ‬ ‫ִִמיט ֶֶמ ֶ‬ ‫ֶֶקען ִִאיְך!"‬ ‫ְּל ִִמ ִיִדים‬ ‫ְׁשֵׁטייט ִזִ יְך ַַאז ַַא ֶֶלע ַּת ְ‬ ‫אְר ֵ‬ ‫צּוִפ ְיְרן‪ַַ .‬פ ְ‬ ‫דּוְרְכְ ִ‬‫ְּפַּלאֶנֶ ען ָָדאס ְ‬ ‫ֶוֶ וען ֵזֵ יי ַ‬ ‫ַּפַּחד אּון‬ ‫קּוֶמען! ֶֶעס ַכַ אְּפּ ט ַַא ַ‬ ‫עְרט ֶֶמען ַַא ַַר ַַעׁש‪ִִ ,‬די ּגֹוִיִ ים ֶ‬ ‫לּוְצ ִִליְנְ ג ֶֶה ְ‬ ‫ְּפּ ְ‬ ‫ְׁשֶׁרעק ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען‬ ‫ַּפַּחד‪ ,‬אּון ִִדי ֶ‬ ‫עְרט ַַפאר ַ‬ ‫יֶט ְ‬ ‫אְט ְְס ַַלייט ָָהאְּבּ ן ֶגֶ ִ‬ ‫עִצ ֶ‬ ‫ְׁשָׁט ְ‬ ‫אּון ָ‬ ‫ָׁשִׁעים ֶזֶ עֶנֶ ען‬ ‫ְׁשֶׁרעק! ָָאֶּבּ ער וואּוְנְ ֶֶדער ִִאיֶּבּ ער וואּוְנְ ֶֶדער‪ִ ,‬וִ וי ָנָ אר ִִדי ְְר ִ‬ ‫ַַא ֶ‬ ‫ָגָ אר ְגְ רֹויס‪.‬‬ ‫ְׁשֶׁרעק ַַאז‬ ‫אְלן ַַאַזַ א ֶ‬ ‫עַפ ְ‬‫עקּוֶמען ָנָ אְנְ ט צּום ֵּבּ ית ַַה ֶֶמ ְְד ָָרׁש‪ִִ ,‬איז אֹויף ֵזֵ יי ֶגֶ ַ‬ ‫ֶ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫ִּמְּד ָָרׁש אּון ֶֶמען ָָהאט‬ ‫ויְשן ִִאיז ֶֶמען ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ִִאין ֵּבּ ית ַַה ְ‬ ‫ִִאיְנְ ְְצִוִ ְ‬ ‫עְׁשָׁטאְכְ ן ִִמיט‬ ‫ָ‬ ‫לֹויְפן‪ ,‬אּון ֵֵאייֶנֶ ער ָָהאט ִזִ יְך ֶגֶ‬‫ֵזֵ יי ָָהאְּבּ ן ָָאְנְ ֶגֶ עהֹויְּבּ ן צּו ַַאְנְ ְְט ְ‬ ‫ְׁשֵׁטייֶגֶ ער פּון ִִדי‬ ‫אְקן ִִדי ִִס ְְפ ֵֵרי ּתֹורֹות‪ַ ,‬וַ וייל ֶֶדער ֵ‬ ‫ָָאְנְ ֶגֶ עהֹויְּבּ ן ַַאייְנְ ַּפּ ְ‬ ‫עְרט‬ ‫עַה ְְרְגְ ֶֶעט ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫ואְרן ֶֶע ְְט ִִליֶכֶ ע הּוְנְ ֶֶד ְ‬ ‫אֹויְסֶגֶ ַ‬ ‫וייְטן‪ִּ ,‬בּ יז ֶֶעס ֶזֶ עֶנֶ ען ְ‬ ‫ֶֶדעם ְְצֵוֵ ְ‬ ‫עֶמען ֵזֵ יי‬ ‫ְׁשָׁמם ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען‪ַַ ,‬אז ִִדי ֶֶע ְְר ֶ‬ ‫ְׁשֶׁטע ַזַ אְך ֶנֶ ֶ‬ ‫ָׁשִׁעים ִיִ ַּמּ ח ָ‬ ‫ִּבּ ִיִליֶגֶ ע ְְר ִ‬ ‫עִריֶגֶ ע ְְר ִ‬ ‫ָׁשִׁעים‪.‬‬ ‫ִנִ ֶיֶד ִ‬ ‫עְק ִִליֶכֶ ע ִּבְּזְ יֹונֹות ַַר ֲֲח ָָמָנָ א‬ ‫ְׁשֶׁר ְ‬ ‫עֶמען ֵזֵ יי ִִמיט ֶ‬ ‫אְרֶׁשׁ ֶ‬ ‫ִִדי ִִס ְְפ ֵֵרי ּתֹורֹות אּון ַַפ ְ‬ ‫ְׁשֶׁטעְנְ ִִדיג ָּדּ בּוק צּום‬ ‫ֹּכַּח פּון ַַצ ִִד ִיִקים ָוָ ואס ֶזֶ עֶנֶ ען ֶ‬ ‫ָָדאס ִִאיז ֶֶדער ַ‬ ‫אְקט ִִדי ִִס ְְפ ֵֵרי ּתֹורֹות‪ִִ ,‬איז ֶֶרִּבּ י ַַא ֲֲהֹרֹן‬ ‫אְמֶגֶ עַּפּ ְ‬ ‫ִּבְּׁשַׁעת ֶֶמען ָָהאט ַַצ ְ‬ ‫ַ‬ ‫ִִל ְְצ ָָלן‪.‬‬ ‫עֶדע ַזַ אְך‪.‬‬ ‫ְׁשְׁטן אֹויף ֶיֶ ֶ‬ ‫עְר ְ‬‫עְטן ֶֶדעם ֵֵאייֶּבּ ְ‬‫ְׁשְׁטן‪ ,‬אּון ֵזֵ יי ֶּבּ ְ‬ ‫עְר ְ‬ ‫ֵֵאייֶּבּ ְ‬ ‫ּבֹוֵדד ֶגֶ עֶוֶ וען צּום ֵֵה ִ‬ ‫ייִליְגְ ן‬ ‫עְׁשַׁטאֶנֶ ען ַּבּ יים ַוַ ואְנְ ט אּון ִזִ יְך ִִמ ְְת ֵ‬ ‫ַ‬ ‫ַַהָּגּ דֹול ֶגֶ‬ ‫עֶפער‪".‬‬ ‫ַּבּ אֶׁשׁ ֶ‬ ‫אשר בנחל מכתב י"ב תפו' בריוו ‪12486‬‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪24‬‬ ‫‪25‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫וואוינען אין בויבעריק‬ ‫דער רבי‪ ,‬צווישן אנדערן‪ ,‬געשמועסט‬ ‫מיט ר' שלמה איבער זיין רצון צו מייסד‬ ‫זיין א שטעטל‪.‬‬ ‫זומער תשכ"ג ווען דער רבי האט‬ ‫האט גלייך געהאט בדעה‪ ,‬אז ער וויל‬ ‫האבן א אייגן שטעטל‪.‬‬ ‫אזוי פרי ווי אין יאר תש"ט‪ ,‬נאך איידער‬ ‫מען האט אפגעקויפט דעם "נעפ מענשן"‬ ‫ען א צדיק זאגט א ווארט‬ ‫דארף מען הארכן‪.‬‬ ‫ווען א צדיק זאגט א‬ ‫וו‬ ‫זאך‪ ,‬איז‪ ,‬עשה אזניך כאפרכסת‪ ,‬מאך אויף‬ ‫באזוכט אין די קעמפס‪ ,‬איז ער אריין אין‬ ‫אויף בעדפארד ראס‪ ,‬וואס איז געווען‬ ‫דיין אויער גרויס אזוי ווי די שיסל פון די‬ ‫די באנגעלאו פון הגה"צ שאפראנער רב‬ ‫דער גרויסער סאטמארער בית המדרש‬ ‫ווייץ קערנדלעך וואס איז העכער די מיל‪.‬‬ ‫זצ"ל‪ ,‬דער ראש הישיבה‪ ,‬דעמאלטס האט‬ ‫פון תשי"ב ביז תשכ"ט‪ ,‬האט שוין דער רבי‬ ‫ווען א צדיק זאגט עפעס‪ ,‬איז‪ ,‬די וואס‬ ‫דער רבי אויך געשמועסט פון זיין גרויס‬ ‫געשמועסט מיט הגה"צ רבי אלכסנדר‬ ‫הארכן וועלן מרויח זיין אויף די וועלט און‬ ‫תשוקה צו האבן א אייגן שטעטל‪.‬‬ ‫אשר באב"ד זצ"ל‪ ,‬טארטיקוב'ער רב‪,‬‬ ‫אויף יענע וועלט‪ ,‬און די וואס פארשטייען‬ ‫איבער זיין רצון צו מייסד זיין א אייגענעם‬ ‫י"ב תמוז תשי"ז איז מען אריין אין‬ ‫בעסער פון דעם צדיק וועלן זיך פאטשן‬ ‫היימישן ישוב אויסער די שטאט‪.‬‬ ‫קאנטראקט אויף א שטח אין סטעטן‬ ‫אין פנים און זאגן פארוואס האב איך‬ ‫איילענד‪ ,‬למעשה איז עס בטל געווארן‪ ,‬די‬ ‫אין יאר תשי"ד ווען עס איז געווען‬ ‫נישט געפאלגט דעם צדיק‪.‬‬ ‫סטעטן איילענד געפלאנטע סאטמארע‬ ‫די פטירה פון דעם רבי'נס טאכטער חי'‬ ‫דעם היינטיגן שבת וועט ווערן ‪ 63‬יאר‬ ‫שטעטל האט זיך נישט אויסגעארבעט‪.‬‬ ‫רויזא ע"ה‪ ,‬ערב שבת קודש פרשת וירא‪,‬‬ ‫פון ווען אלע האבן געקענט זען מיט די‬ ‫דעמאלטס איז דער רבי נאך די שבעה‬ ‫צווישן די עסקנים וואס האבן‬ ‫פליישיגע אויגן אז ווען מען פאלגט א‬ ‫געפארן קיין מאנטיסעלאו און געוויילט‬ ‫געארבעט אויף א שטעטל אין סטעטן‬ ‫צדיק האט מען נישט קיין חרטה‪.‬‬ ‫דארט עטליכע וואכן‪ ,‬צווישן די מקורבים‬ ‫איילענד איז געווען הרה"ח ר' חיים מרדכי‬ ‫וואס זענען געווען ביים רבי'ן דארט איז‬ ‫ווען רבינו הקדוש מ'סאטמאר זכותו‬ ‫שטיינבערג ע"ה און הר"ר מרדכי זעליג‬ ‫געווען הרה"ח ר' שלמה גפן ז"ל (עלטער‬ ‫יגן עלינו איז געקומען קיין אמעריקע‪,‬‬ ‫הוירש ע"ה‪ ,‬וועמען מען האט גערופן‬ ‫זיידע פון דער ראש ישיבה שליט"א‪ ,‬דער‬ ‫נאכדעם וואס מען האט שוין אפגעמאכט‬ ‫ראביי הוירש‪ ,‬וואס צו אים האט באלאנגט‬ ‫זיידע פון הרה"ג ר' מרדכי אהרן מייזליש‬ ‫אז דער רבי בלייבט אין אמעריקע‪ ,‬איז‬ ‫די פלאץ אין מאנטיסעלאו וואו דער רבי‬ ‫שליט"א‪ ,‬דער ראש ישיבה'ס שווער) האט‬ ‫געווען איינס פון די זאכן וואס דער רבי‬ ‫פלעגט פארן זיך אפרוען‪ ,‬ער איז אויך‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪26‬‬ ‫זאגט אים דער רבי‪ ,‬ניין‪ ,‬דו וועסט קויפן‬ ‫"מענשן" מיינט א "פאלאץ" אויף ענגליש‪,‬‬ ‫געווען דער אייגנטומער פון דעם זאל‬ ‫אין שטעטל‪.‬‬ ‫אזוי ווי מען זאגט דער נעפ פאלאץ)‪.‬‬ ‫"גרענד פאראדייס" וואו מיין טאטע ז"ל‬ ‫מיט נאך פילע הונדערטער פון פריערדיגן‬ ‫די פלא פון די מעשה איז געווען אז‬ ‫די נושא ביי אט דעם גענעראל‬ ‫דור האבן חתונה געהאט‪.‬‬ ‫כאטש למעשה איז גארנישט געווארן‬ ‫פארזאמלונג איז געווען די דעמאלטס‬ ‫אין דאווער‪ ,‬איז נאך אלץ מקוים געווארן‬ ‫געפלאנטע סאטמארע שטעטל אין‬ ‫דער רבי האט זיך נאכגעפרעגט אויף‬ ‫די רוח הקודש פון רבי'ן "דו וועסט קויפן‬ ‫דאווער ניו דזשערזי‪.‬‬ ‫דעם שטח אין סטעטן איילענד ביי הרה"ג‬ ‫אין שטעטל"‪ ,‬ווייל פופצן יאר שפעטער‬ ‫ר' פנחס טייטץ ז"ל דער רב פון עליזאבעט‬ ‫דער עולם האט געגעבן דיפאזיטס פון‬ ‫האט הרה"ג ר' אלימלך זיך געצויגן קיין‬ ‫ניו דזשערזי‪.‬‬ ‫‪.$700.00‬‬ ‫קרית יואל‪ ,‬א ווארט פון א צדיק איז קאי‬ ‫די קומענדיגע געפלאנטע סאטמארע‬ ‫וקיימא‪ ,‬אז דער רבי זאגט וועסט קויפן‬ ‫זומער תשכ"ד‪ ,‬ווען דער עולם האט‬ ‫שטעטל איז געווען אין דאווער ניו‬ ‫אין שטעטל‪ ,‬וועט אזוי זיין‪ ,‬נישט קיין‬ ‫כסדר געווארט צו הערן וואו עס האלט‬ ‫דזשערזי‪.‬‬ ‫נפקא מינה צו די שטעטל איז אין דאווער‬ ‫מיט דאווער‪ ,‬האט פאסירט א שריפה ל"ע‪,‬‬ ‫צו אין מאנרא‪ ,‬נישט קיין נפקא מינה צו‬ ‫עס איז געווארן פארברענט די דירה אין‬ ‫זונטאג פרשת כי תשא תשכ"ב איז‬ ‫יעצט‪ ,‬צו פופצן יאר ארום‪.‬‬ ‫וויליאמסבורג וואו עס האט געוואוינט‬ ‫פארגעקומען א גענעראל פארזאמלונג‬ ‫הרה"ג ר' אלימלך לאנדא שליט"א‪ ,‬הנקרא‬ ‫אין "אלטן בית המדרש"‪ ,‬ווי דער‬ ‫למעשה איז טאקע פון דאווער‬ ‫ר' מלך הצעיר‪ ,‬עטליכע טעג שפעטער‬ ‫עלטערער דור רופט עס‪ ,‬אויף בעדפארד‬ ‫אויך גארנישט געווארן‪ ,‬ס'האט זיך‬ ‫איז ער געווען ביים רבי'ן זיך שואל עצה‬ ‫ראס (אויך גערופן מיט'ן נאמען "נעפ‬ ‫אויסגעלאזט אזוי ווי סטעטן איילענד‪.‬‬ ‫זיין וועגן א הויז אין וויליאמסבורג וואס‬ ‫מענשן"‪ ,‬ווייל פריער איז עס געווען א זאל‬ ‫עס איז אויך געווען א רעדע וועגן א‬ ‫מען האט אים אנגעטראגן אפצוקויפן‪,‬‬ ‫וואס האט געטראגן אט דעם נאמען‪ ,‬א‬ ‫סאטמארע שטעטל אין קאנארסי‪ ,‬אויך‬ ‫אין יאנקערס‪ ,‬אויך אין קאנגרעס לעיק‪.‬‬ ‫אין יאר תשכ"ט האט דער רבי ווייטער‬ ‫עס האט גענומען באלד דרייסיג יאר אז די‬ ‫אנגעהויבן רעדן מיט זיינע ארומיגע‬ ‫וועגן א שטעטל‪ ,‬איינמאל האט הרה"ח ר'‬ ‫אברהם יעקב גלאנצער ע"ה געגעבן א זאג‬ ‫חלום פון רבי'ן פון יאר תש"ט זאל ווערן א‬ ‫פאר'ן רבי'ן אויף הרה"ח ר' חיים הערש‬ ‫ליימזידער הי"ו אז ער וואלט געווען‬ ‫ווירקליכקייט‪ ,‬אבער א צדיק געבט נישט‬ ‫דער פאסיגער פערזאן וואס זאל אליין‬ ‫עוסק זיין אין דעם ענין פון שטעטל‪ ,‬ווייל‬ ‫ביז יעצט איז געווען פארשידנארטיגע‬ ‫אויף‪ ,‬א צדיק גייט נישט אויף צוריק‪ ,‬אז א‬ ‫חילוקי דעות צווישן די וואס האבן עוסק‬ ‫געווען דערין‪ ,‬און צוליב די חילוקי דעות‬ ‫האט מען זיך נישט געקענט פאראייניגן‬ ‫צדיק זאגט איך דארף א שטעטל וועט זיין‬ ‫אויף קיין שום שטח‪ ,‬ווייל אויף יעדן שטח‬ ‫וואס מען האט געקוקט איז‬ ‫א שטעטל‪.‬‬ ‫‪27‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫דעם שבת ויצא ולמספרם נאוועמבער‬ ‫אז די חלום פון רבי'ן פון יאר תש"ט זאל‬ ‫געווען איינער פון די עסקנים וואס האט‬ ‫‪ 21‬איז ‪ 63‬יאר פון די טאג וואס עס האט‬ ‫ווערן א ווירקליכקייט‪ ,‬אבער א צדיק‬ ‫עס געזען אלץ אומפאסיג‪ ,‬איז די עצה צו‬ ‫זיך געעפנט דער ווערעזאנאו ברידזש‪.‬‬ ‫געבט נישט אויף‪ ,‬א צדיק גייט נישט‬ ‫נעמען איינעם וואס זאל ארבעטן אליין‪,‬‬ ‫אויף צוריק‪ ,‬אז א צדיק זאגט איך דארף א‬ ‫און זען אז עס זאל זיך רוקן פאראויס‪.‬‬ ‫ווען דו זעסט די הויכע טורעמס פון די‬ ‫שטעטל וועט זיין א שטעטל‪.‬‬ ‫ווערערזאנע ברידזש (די דריטע העכסטע‬ ‫ווי עס ווייסט שוין יעדער היינט‪ ,‬האט‬ ‫בריק טורעמס אין גאנץ אמעריקע)‬ ‫ווען מען רעדט פון פרשת "סאטמארע‬ ‫דער רבי האט אנגענומען די הצעה פון ר'‬ ‫וועסטו זיך געבן א דערמאן אז א ווארט‬ ‫שטעטל אין אמעריקע" דארף מען נעמען‬ ‫אברהם יעקב אז ר' חיים הערש איז דער‬ ‫פון א צדיק איז קאי וקיימא‪.‬‬ ‫א וויכטיגע לעקציע‪.‬‬ ‫פאסיגער פערזאן צו ארבעטן אויף די‬ ‫אייגענע האנט און זען ס'זאל שוין עפעס‬ ‫אז מען פאלגט א צדיק קומט שפע‪,‬‬ ‫נאכדעם וואס עס איז דורכגעפאלן‬ ‫ווערן וועגן א שטעטל‪.‬‬ ‫אזוי ווי דער רבי זאגט אין ספר המדות‪,‬‬ ‫דער פלאן צו גיין אין סטעטן איילענד‪,‬‬ ‫בזכות הצדיק תלמידיו מתפרנסים‪.‬‬ ‫האט דער רבי געהאט עגמת נפש דערפון‪.‬‬ ‫האט ר' חיים הערש געזאגט פאר'ן‬ ‫רבי'ן אז ער דארף האבן די הילף פון‬ ‫און אז א צדיק זאגט גיין וואוינען אין‬ ‫דער רבי האט אמאל א זאג געטון בנוגע‬ ‫הרה"ח ר' לייבוש לעפקאוויטש ע"ה און‬ ‫בויבעריק‪ ,‬גייט מען אין בויבעריק‪ ,‬א צדיק‬ ‫סטעטן איילענד‪ ,‬ווען מען וואלט מיך‬ ‫הרה"ח ר' משה גליק ע"ה‪ ,‬ווייל זייערע‬ ‫ווייסט וואו איז גוט און וואס איז גוט‪.‬‬ ‫געפאלגט וואלטן אלע געווען עשירים‪,‬‬ ‫גרויסע ביזנעסער האבן געהאט א גאר‬ ‫דאס האט דער רבי געזאגט נאכדעם‬ ‫אז א צדיק זאגט וואוינען אין בויבעריק‪,‬‬ ‫גוטע קרעדיט רעיטינג אין די אלגעמיינע‬ ‫וואס מען האט געבויעט די ווערעזאנאו‬ ‫וועסטו ווערן רייך און בויבעריק‪.‬‬ ‫פינאנציעלע באריכטן‪ ,‬און אויך ווייל‬ ‫ברידזש און עס באנייט אין יאר תשכ"ד‪,‬‬ ‫זענען געווען גרייט צו לייגן זייער‬ ‫שכח אייבערשטער פאר אונז געבן א‬ ‫דער רבי האט אנגעוויזן אז נאכ'ן בויען די‬ ‫אייגענע פערזענליכע נאמען אויף וואס‬ ‫צדיק וואס דערמאנט אונז יעדן טאג צו‬ ‫בריק זענען נתעשר געווארן די וואס האבן‬ ‫מען ברויך‪.‬‬ ‫רעדן צום אייבערשטן און אנגרייטן גוטע‬ ‫פארמאגט לאנד אין סטעטן איילענד‪.‬‬ ‫סחורה אויף יענע וועלט‪.‬‬ ‫עס האט גענומען באלד דרייסיג יאר‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪28‬‬ ‫סיום ששה סדרי משנה פון הילד אהרן מינצבערג ני״ו און סיום ספר תהילים פון הילד משה מייטעס ני״ו אין תלמוד‬ ‫תורה בית שמש ‪ -‬עש"ק חיי שרה‬ ‫‪29‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫די חשובע בחורים ביים העלפן די שול אין‬ ‫ביים גיסן די טרעפ ביי די נייע בנין אין אומאן ‪ -‬ה' חיי שרה‬ ‫שטעטל ‪ -‬ב' תולדות‬ ‫א בליק אריין אין תלמוד תורה בני ברק ‪ -‬ב' תולדות‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪30‬‬ ‫חתונה פון החתן אלעזר אריה הי״ו בן מו״ה משולם פייש פעלבערבוים הי״ו עב״ג בת מו״ה דוד יודא איידליס הי״ו‬ ‫אין ישיבה ‪ -‬ג' תולדות‬ ‫‪31‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫די חשובע בחורים פון ישיבת היכל הקודש בית שמש ביים העלפן אריבער פירן די ישיבה צו א נייע לאקאציע ‪ -‬ג'‬ ‫תולדות‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪32‬‬ ‫אבות ובנים אין ביהמ״ד היכל הקודש לינדען ‪ -‬מוצש"ק חיי שרה‬ ‫ראש חודש סעודה מיט די בחורים אין שטעטל ישיבה ‪ -‬ג'‬ ‫ראש חודש סעודה אין ביהמ״ד היכל הקודש‬ ‫תולדות‬ ‫לינדען ‪ -‬ב' תולדות‬ ‫ביים העלפן רייניגן די שול אין שטעטל ‪ -‬ה'‬ ‫ראש חודש סעודה מיט די בחורים אין ישיבה ‪ -‬ד' תולדות‬ ‫תולדות‬ ‫‪33‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫חתונה פון החתן ישראל הי"ו בן מו"ה נתנאל אייזנער הי"ו עב"ג בת מו"ה אייל קורץ הי"ו אין ישיבה ‪ -‬ה' תולדות‬ ‫ו יצ א תש פ" ז‬ ‫בל עט ל‬ ‫‪34‬‬ ‫ברית פון הילד בן מו״ה יצחק אהרן וויינבערג הי״ו אין ישיבה ‪ -‬ה' תולדות‬ ‫ברית פון הילד בן מו״ה יהושע איינהארן הי״ו אין ישיבה ‪ -‬ה' תולדות‬ ‫פרישע שיפמענט אינעם שטעטל שול אין‬ ‫די חשובע קינדער אין א שמועס מיטן ראש הכולל ביי כולל‬ ‫בעפארגרייטונג פאר שבת חנוכה ‪ -‬ה' תולדות‬ ‫בוקר אין שטעטל ‪ -‬ה' תולדות‬ ‫‪ALPHAITIS.COM‬‬ ‫מעשה שהיה‬ ‫פארציילט דורך דער ראש ישיבה שליט”א‬ ‫ק ּום אַהֶער חַ י ְ‬ ‫ִימ’ל‬ ‫ל ִ‬ ‫ָאמיר זֶען‬ ‫ֶעטיל‬ ‫הָאב אַ צ ִ‬ ‫רֶבִי ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫ּ‬ ‫ּ‬ ‫ֶעבְן‬ ‫ג‬ ‫וִויל‬ ‫וָואס ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫ּ‬ ‫רֶבִי‪.‬‬ ‫פַאר דִ י ּ‬ ‫יך וֶועל אִ ים‬ ‫אָקעי ִא ְ‬ ‫ֶ‬ ‫הַיינְט לָאזְן זַיין חַ ּזָן‬ ‫פַארְ וָואס ׁ ְ‬ ‫נִישט?‬ ‫ׁשוֹין עַד ּכַאן עֶס ִאיז דִ י‬ ‫ֶעבְט‬ ‫ִפיפְ טֶע טָאג וָואס עֶר ג ּ‬ ‫אַ ְמחַ יֶה אַז מֶ ען‬ ‫ֶעטיל‬ ‫ִמיר דֶעם ז ּ‬ ‫ֶעלְבְן צ ִ‬ ‫ֶקען אוֹיפְ ּבוֹיעֶן‬ ‫הַיינְט גֵיי אִ ְ‬ ‫אַ ִקינְד‬ ‫יך ִאים זאָגְן‬ ‫יך ִמיט דַיין צ ִ‬ ‫ֶעטיל‬ ‫הַאלְט דִ ְ‬ ‫גֶענ ּוג אִ יז גֶענ ּוג!‬ ‫אָבֶער נָאר גֶעוָוארְ ן‬ ‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫אִ יך ּבִין דָאך ּ‬ ‫אַייבֶערְ ׁ ְשטֶער‪ ,‬אַז‬ ‫ּ‬ ‫ׁ ְש ּכוֹחַ‬ ‫אַ ְמלַמֵ ד צ ּו ְמחַ זֵק זַיין א ּון‬ ‫ָאך אַ ִקינְד אִ יז‬ ‫נ ְ‬ ‫אוֹיפְ בוֹיעֶן ִקינְדֶער וֶועל ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫ּ‬ ‫גֶערַאטֶעװֶועט גֶעוואָרְ ן‬ ‫ֶעטיל א ּון‬‫אַמאל לֵיינֶען זַיין צ ִ‬ ‫נָאכְ ָ‬ ‫ּד ּורְ ְך ְּ‬ ‫ותחַ יֶּיןָ!‬ ‫נִישט פַארְ ׁשֶעמֶ ען‬‫ִאים ׁ ְ‬ ‫אַ זַא נֵס אַז ִא ְ‬ ‫דִ י ְזכוּת אִיז דַיי ְנס!‬ ‫הָאב‬ ‫ּ‬ ‫יך‬ ‫נִישט פַארְ ׁש ְ‬ ‫ֶעמט!‬ ‫ִאים ׁ ְ‬ ‫חלק ה’‬ ‫זכות פרק‬ ‫זכות‬ ‫‪$1,000‬‬ ‫‪$500‬‬ ‫פארבינדט אייך היינט מיטן גבאי‬ ‫מו"ה לייבי ראטה הי"ו‬ ‫‪347 578 4449‬‬ ‫בס”ד‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫אויסגאבע ‪41 #‬‬ ‫פארגעסן צו דאנקען דעם אייבערשטן‬ ‫הער א מעשה‬ ‫רחל'ע ווארט נאך‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫רעסעפי‬ ‫‪Cream of cauliflower soup‬‬ ‫ס'שמעקט פון גן עדן‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫א חתונה מיט‬ ‫געזאלצענע טרערן‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫אינהאלט‬ ‫בס"ד‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫‪4‬‬ ‫תשפ"ז‬ ‫נומער ‪41‬‬ ‫ראדאקציע‪:‬‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫ח‪ .‬פ‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫ח‪ .‬שטיינבערג‬ ‫ל‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ל‪ .‬סאקס‬ ‫מ‪ .‬פאפנהיים‬ ‫ל‪ .‬לב‬ ‫מ‪ .‬סופר‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫‪21‬‬ ‫‪845.379.1161‬‬ ‫‪136-Huschke Rd‬‬ ‫‪Hurleyville NY 12747‬‬ ‫‪Inderheim@bletelmagazine.com‬‬ ‫‪Kinderheim@bletelmagazine.com‬‬ ‫קול ברסלב‪:‬‬ ‫‪212.444.9191‬‬ ‫אידישע שטוב‪:‬‬ ‫‪212.444.9169‬‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫א חתונה מיט‬ ‫געזאלצענע טרערן‬ ‫מאמע‪ .‬עס איז א שאד צו פארברענגען‬ ‫צייט‪ ,‬מח און כח זיך צו ערגערן אויף א‬ ‫געוויסן פרט וואס מען זעט ביים מאן;‬ ‫אנשטאט דעם‪ ,‬פארלייג כוחות צו זיין‬ ‫פרייליך‪ ,‬ווייל אז די מאמע איז פרייליך‬ ‫איז די גאנצע שטוב פרייליך‪ .‬און אז די‬ ‫האט חתונה געהאט מיט יעקב אבינו‪,‬‬ ‫נאר זי האט חתונה געהאט נאך פריער‬ ‫פון איר שוועסטער רחל‪ ,‬און רוב שבטי‬ ‫ק‪-‬ה שטאמען טאקע פון לאה‪.‬‬ ‫מיר לערנען ארויס דערפון דעם‬ ‫ין פרשת ויצא לערנען‬ ‫מיר פון דעם גרויסן‬ ‫כח התפילה‪ ,‬ווי מיר‬ ‫זעען ביי לאה אמנו‪.‬‬ ‫אלע יארן האט לאה געוואוסט אז‬ ‫איר באשערטע שידוך איז עשו‪ ,‬און‬ ‫א‬ ‫מאמע איז ערליך און לעבט מיט אמונת‬ ‫מורא'דיגן כח התפילה‪.‬‬ ‫די תורה זאגט אונז טאקע "ועיני לאה‬ ‫צדיקים‪ ,‬מיט תמימות און מיט דער‬ ‫רכות" – לאה האט געהאט פארוויינטע‬ ‫תורה‪ ,‬וועט די שטוב זיין ערליך און‬ ‫דער ראש ישיבה דערמאנט אונז‬ ‫אויגן; אירע אויגן זענען געווען רויט פון‬ ‫וואויל‪.‬‬ ‫כסדר אז די מאמע איז די "עקרת‬ ‫טרערן‪ .‬זי האט געוואוסט אז נאר מיט‬ ‫הבית"‪ ,‬דאס הייסט דער עיקר פון דעם‬ ‫טרערן קען מען פועל'ן‪ ,‬און זי האט‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א ברענגט‬ ‫שטוב‪ .‬א שטוב ווענדט זיך אין דער‬ ‫טאקע געפועלט‪ .‬נישט נאר וואס זי‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪4‬‬ ‫אבער ווי מיר ווייסן דעם כלל אז‬ ‫שולחנות – תורה וגדולה‪ .‬ער האט‬ ‫אסאך מאל אראפ די גמרא איבער א‬ ‫"הקנאה התאוה והכבוד מוציאין את‬ ‫געהאט פארצווייגטע געשעפטן וואס‬ ‫פארפאלק וואס האט זיך געג‪-‬ט נאך‬ ‫האדם מן העולם"‪ ,‬זענען אויך דארט‬ ‫האבן אים געברענגט אסאך רווחים‪ ,‬און‬ ‫צען יאר חתונה האבן ווייל זיי האבן‬ ‫אין שטאט געווען מענטשן וואס‬ ‫דערצו איז ער געווען אן ערליכער איד‬ ‫נישט געהאט קיין קינדער‪ .‬די פרוי‪,‬‬ ‫האבן פשוט נישט געקענט צוזען די‬ ‫וואס מען האט שטענדיג געזען זיצן אין‬ ‫וואס איז געווען אן ערליכע‪ ,‬האט‬ ‫אויסטערלישע הצלחה פון ר' אברהם‪.‬‬ ‫בית המדרש‪.‬‬ ‫חתונה געהאט א צווייטע מאל מיט א‬ ‫עס האט זיי געשטאכן צו זען ווי אלעס‬ ‫מאן וואס איז נישט געווען אזוי ערליך‪.‬‬ ‫גייט אים אזוי גוט‪ .‬דאס זענען זיכער‬ ‫ווען רבקה איז געווארן אביסל‬ ‫און דער מאן‪ ,‬וואס איז אויך געווען אן‬ ‫געווען פארווייטאגטע גלות‪-‬אידן‪,‬‬ ‫עלטער‪ ,‬האט איר רבי אברהם‬ ‫ערליכער‪ ,‬האט חתונה געהאט מיט א‬ ‫וואס זייער אייגענע פעקל איז געווען‬ ‫אריינגענומען צו זיך אין געשעפט זי‬ ‫פרוי וואס איז נישט געווען ערליך‪ .‬וואס‬ ‫צו שווער פאר זייערע איינגעבויגענע‬ ‫זאל אביסל צוהעלפן מיט די ביכער‪.‬‬ ‫איז געווען דער סוף? די ערליכע פרוי‬ ‫פלייצעס‪ ,‬און זעענדיג ווי א צווייטן‬ ‫גאנץ שנעל האט ער איינגעזען‬ ‫האט אויפגעשטעלט אן ערליכע שטוב‬ ‫גייט גוט האט עס זיי נעבעך‬ ‫אז חוץ אירע גאלדענע מידות און‬ ‫און אלעס האט זיך איבערגעדרייט צו‬ ‫ארויפגעברענגט בייז בלוט‪ .‬ווייזט אויס‬ ‫איידעלע הארץ‪ ,‬האט זי אויך אסאך‬ ‫א פרומע הייליגע שטוב; און ליידער‬ ‫אז התבודדות האבן זיי נישט געהאט‪,‬‬ ‫געלונגענקייטן צו פירן א געשעפט‪,‬‬ ‫פארקערט אויך‪ :‬דער ערליכער‬ ‫ווייל צו שטילן זייער קנאה האבן זיי‬ ‫און זינט זי איז אריינגעקומען זענען די‬ ‫אינגערמאן איז געווארן נאכגעשלעפט‬ ‫אנגעהויבן ארויסלאזן לשון הרע אז‬ ‫רווחים נאך פיל מער געשטיגן‪.‬‬ ‫נאך זיין נישט‪-‬ערליכער ווייב‪ ,‬און די‬ ‫רבקה איז בכלל נישט אזא ערליכע ווי‬ ‫גאנצע שטוב איז נאכגעגאנגען אירע‬ ‫זי שטעלט זיך פאר‪.‬‬ ‫פארשטייט זיך אז די שדכנים האבן‬ ‫נישט‪-‬ערליכע מעשים‪.‬‬ ‫אראפגעריסן ר' אברהם'ס טיר‪ .‬אלע‬ ‫זיי האבן געטענה'ט אז זי ארבעט‬ ‫האבן געוואלט זוכה זיין צו רבקה‪ .‬מען‬ ‫דאס איז א געוואלדיגע חיזוק פאר‬ ‫דאך אין געשעפט וואו עס קומען כסדר‬ ‫האט אים אנגעטראגן גאלדענע זאכן‪,‬‬ ‫אונז‪ ,‬און אין די זעלבע צייט מאנט עס‬ ‫אריין פריצים‪ ,‬און רבקה איז חלילה‬ ‫בחורים וואס זייער עתיד איז צווישן‬ ‫פון אונז אז מיר זאלן זיך באפלייסן‬ ‫געפאלן און האלט אן קשר מיט די‬ ‫די גדולי התורה‪ .‬די פארשלאגן זענען‬ ‫מיט תפילה צו בעטן ביים אייבערשטן‪,‬‬ ‫שקצים‪.‬‬ ‫געקומען אזוי פיל און אזוי שנעל‪ ,‬אז‬ ‫אז מיר זאלן זוכה זיין אויפצושטעלן‬ ‫ר' אברהם האט נישט געוואוסט וואו‬ ‫אן ערליך און הייליג הויז געבויט אויף‬ ‫לשון הרע האט א כלל אז עס דויערט‬ ‫אנצוהייבן‪.‬‬ ‫תורה און צדיקים‪.‬‬ ‫לייענט איבער די חשיבות פון אן‬ ‫אמת'ע תפילה פון אן ערליכע אידישע‬ ‫פרוי‪ ,‬וואס מאכט א רושם אין הימל‪ ,‬און‬ ‫לאמיר זיך אינאיינעם מחזק זיין מיט‬ ‫די שטאט האט גערודערט‪ .‬ר' אברהם‪ ,‬דער‬ ‫תפילה והתבודדות‪.‬‬ ‫עושר און שיינער איד פון שטאט‪ ,‬באקומט אן‬ ‫ר‬ ‫‪...‬‬ ‫בקה איז געווען‬ ‫איידעם אהרן דער שמייסער! דאס איז געווען‬ ‫א געראטן מיידל;‬ ‫אלע האבן דאס‬ ‫שוין‬ ‫געוואוסט‬ ‫דאס געשפרעך פונעם טאג‪ .‬ווי נענטער עס‬ ‫פון ווען זי איז אלט געווען פיר יאר‪.‬‬ ‫זי איז געווען קלוג‪ ,‬שיין‪ ,‬און דערצו‬ ‫איז געקומען צום טאג פון די חתונה‪ ,‬אלץ‬ ‫אן ערליכע‪ .‬גאנץ קוידאנאוו האט‬ ‫געוואוסט צו דערציילן פון ר' אברהם'ס‬ ‫טאכטער‪ .‬איר טאטע‪ ,‬רבי אברהם‬ ‫מער האט די שטאט גע'רעש'ט‪.‬‬ ‫העליר‪ ,‬אן אייניקל פון דעם תוספות‬ ‫יו"ט זי"ע‪ ,‬האט זוכה געווען צו שתי‬ ‫‪5‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫זי האט אסאך טרערן פארגאסן צום‬ ‫פארשטייט זיך אז דער צער פון רבקה‬ ‫נישט לאנג ביז עס ווערט אנגענומען‪,‬‬ ‫אייבערשטן אז זי זאל זוכה זיין צו‬ ‫און פון די ערליכע טאטע‪-‬מאמע איז‬ ‫און ליידער האבן די ווערטער‬ ‫ברענגען קינדער אויף דער וועלט און‬ ‫געווען אומבאשרייבליך‪.‬‬ ‫באקומען פליגלען‪ .‬צוערשט האבן אלע‬ ‫איבערלאזן דורות‪ ,‬אבער די יארן רוקן‬ ‫געשושקעט שטיל אונטער איר רוקן‪,‬‬ ‫זיך און באלד איז שוין צו שפעט‪.‬‬ ‫ר' אברהם האט געגעבן אסאך געלט‬ ‫אבער עס האט נישט לאנג גענומען ביז‬ ‫פאר שדכנים און זיך געבעטן‪" :‬ברענגט‬ ‫מען האט שוין גערעדט אפן פארנט פון‬ ‫איין טאג הערט זיך א ציטערדיגע‬ ‫מיר א שידוך!" אבער רוב שדכנים האבן‬ ‫זיי אויך‪.‬‬ ‫קלאפ אין טיר‪ .‬ר' אברהם עפנט די טיר‬ ‫אפילו נישט געוואלט טון דערין‪ .‬ווער‬ ‫און ער זעט א שדכן שטיין דארט‪ .‬דער‬ ‫וויל האבן צו טון מיט א מיידל וואס טוט‬ ‫אלע האבן "געוואוסט"‪ :‬רבקה איז‬ ‫שדכן קוקט אראפ; עס איז קענטיג אז‬ ‫עבירות?‬ ‫א פאפער‪ .‬זי שטעלט זיך אהער ווי אן‬ ‫ער פילט זיך זייער אומבאקוועם‪.‬‬ ‫ערליכע‪ ,‬אבער באמת אינעווייניג איז‬ ‫און אפילו מען האט שוין יא עפעס‬ ‫זי אינגאנצן פארדארבן און זי איז עובר‬ ‫"איך האב געטראכט א שידוך‪"...‬‬ ‫אנגעטראגן פון א ווייטע שטאט‪ ,‬האט‬ ‫אויף די הארבסטע איסורים‪.‬‬ ‫שטאמלט ער ענדליך ארויס‪.‬‬ ‫עס זיך אויסגעלאזט מיט גארנישט‪.‬‬ ‫ווי נאר יענער האט זיך עטוואס‬ ‫עס האט נישט געהאלפן קיין‬ ‫ר' אברהם שפיצט אן די אויערן‪" :‬פון‬ ‫נאכגעפרעגט‪ ,‬איז ער גלייך אפגעבריהט‬ ‫הסברים און טענות‪ .‬די לשון הרע איז‬ ‫וועמען רעדט זיך עס?"‬ ‫געווארן הערנדיג פון וואס עס האנדלט‬ ‫געווארן אזוי שטארק‪ ,‬אז ממש פון איין‬ ‫זיך‪.‬‬ ‫טאג צום צווייטן זענען אלע שדכנים‬ ‫דער שדכן קוקט ווידער אוועק און‬ ‫פארשוואונדן געווארן‪ .‬אלע גאלדענע‬ ‫שטאמלט ארויס‪" :‬אהרן‪ ...‬דער‪ ...‬דער‬ ‫עס זענען אריבער אסאך פיינפולע‬ ‫שידוכים זענען אראפ פון טיש‪.‬‬ ‫שמייסער‪"...‬‬ ‫יארן מיט טרערן און תפילה‪ .‬רבקה‬ ‫איז שוין געווארן דרייסיג יאר אלט‬ ‫עס איז אריבער א תקופה און‬ ‫דער שדכן איז געווען גערישט אויף‬ ‫און נאכאלץ נישט זוכה געווען‬ ‫רבקה איז עלטער געווארן‪ ,‬אבער‬ ‫א שארפן פסק‪ ,‬אבער עס איז נישט‬ ‫אויפצושטעלן א בית נאמן‪.‬‬ ‫קיין שידוכים טראגט מען נישט אן‪.‬‬ ‫געקומען‪.‬‬ ‫אלע האבן געקענט אהרן דעם‬ ‫שמייסער‪ .‬ער איז געווען דער בחור‬ ‫וואס מען האט שוין פארטריבן אין‬ ‫כתה ב' פון חדר‪ .‬די מלמדים האבן זיך‬ ‫מיט אים נישט געקענט ספראווען‪.‬‬ ‫ער איז געווען א יתום וואס האט זיך‬ ‫געהאדעוועט כמעט אין גאס – א‬ ‫ריכטיגער גאסן‪-‬יונג‪ .‬קיין אות אחת‬ ‫פון תורה האט ער נישט געקענט‪ ,‬ממש‬ ‫אן עם‪-‬הארץ דאורייתא‪ .‬זיינע מידות‬ ‫זענען געווען‪ ,‬פארשטייט זיך אליין‪,‬‬ ‫ווי א גאסן‪-‬יונג‪ .‬זיין נאמען אליין גיט‬ ‫ארויס וואספארא סארט ער איז געווען‪.‬‬ ‫ווען ער איז געווארן א בחור‪ ,‬איז‬ ‫ער געווארן נאנט מיט די בעלי עגלה‬ ‫פון שטאט‪ ,‬וועלכע האבן אים געגעבן‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪6‬‬ ‫דערנעבנדיגע שטעט‪.‬‬ ‫עס איז געווען א מין געמישטע‬ ‫אפאר גראשן ער זאל שמייסן די פערד‬ ‫שמחה; טרויער און פרייד אויסגעמישט‪.‬‬ ‫זיי זאלן פארן שנעלער‪ .‬אזוי פלעגט‬ ‫דער דריטער זון איז געווען הגאון‬ ‫פרייד אז מען איז זוכה צו טון דעם רצון‬ ‫ער זיצן נעבן דעם בעל עגלה אויף‬ ‫רבי יהושע העליר‪ ,‬וועלכער האט מחבר‬ ‫ה'‪ ,‬אבער געמישט מיט געזאלצענע‬ ‫זייערע וועגן‪ ,‬און ווען דער בעל עגלה‬ ‫געווען דעם ספר "חוסן יהושע" און איז‬ ‫טרערן אויפן אופן און מיט וועמען דאס‬ ‫האט זיך געוואלט אפרוען‪ ,‬פלעגט‬ ‫אויך געווען רב אין עטליכע שטעט אין‬ ‫קומט צושטאנד‪.‬‬ ‫ער איבערנעמען די לייצעס‪ .‬דערפאר‬ ‫ליטא‪.‬‬ ‫האט ער זיך פארשאפט דעם שיינעם‬ ‫איידער מען איז געגאנגען צו די‬ ‫צונאמען "אהרן דער שמייסער"‪.‬‬ ‫נאך א זון איז געווען הגאון רבי‬ ‫חופה‪ ,‬אינמיטן דעם קבלת פנים ווען די‬ ‫יחיאל העליר זצ"ל‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫משפחה און חבר'טעס זענען געקומען‬ ‫ר' אברהם האט אים אבער נישט‬ ‫מחבר געווען דעם שו"ת "עמודי אור"‬ ‫וואונטשן פאר די כלה מזל טוב‪ ,‬האט‬ ‫אראפגעווארפן פון די טרעפ און נישט‬ ‫(וואס ער האט גערופן "אור" כדי צו‬ ‫זיך רבקה נישט געקענט איינהאלטן און‬ ‫געגעבן א פסק‪ .‬ער האט געזאגט אז‬ ‫דערמאנען זיינע עלטערן‪ :‬א'הרן‬ ‫אויסגעפלאצט אין א געוויין‪ .‬אין פארנט‬ ‫ער וועט דאס איבערטראכטן און‬ ‫'ור'בקה)‪ .‬ער איז געווען רב אין די שטאט‬ ‫פון אלעמען האט זי זיך אויפגעשטעלט‬ ‫איבערשמועסן מיט זיין טאכטער‪ ,‬און‬ ‫סאוואלק‪ .‬דער גאון פלעגט זיך פירן‬ ‫פון איר כלה‪-‬בענקל און אויסגערופן‬ ‫ער זאל צוריקקומען שפעטער‪.‬‬ ‫אונטערצושרייבן זיין נאמען מיט אן‬ ‫הויך צום אייבערשטן‪" :‬הייליגער‬ ‫אינטערעסאנטן אויסדרוק; ער פלעגט‬ ‫באשעפער! דו ווייסט דעם אמת אז איך‬ ‫עס איז געווען א ווייטאגליכער‬ ‫שרייבן "העלוב יחיאל העליר"‪ ,‬טייטש‪:‬‬ ‫בין ריין פון יעדן פלעק‪ ,‬און אלעס וואס‬ ‫שמועס‪ ,‬אבער צום סוף האט רבקה‬ ‫דער פארשעמטער יחיאל העליר‪ .‬דאס‬ ‫מען האט אויף מיר גערעדט איז געווען‬ ‫געזאגט‪" :‬טאטע‪ ,‬איך וויל איבערלאזן‬ ‫איז געווען צו דערמאנען דעם זכות פון‬ ‫פוסטע לשון הרע‪ .‬בעט איך דיר טאטע‪,‬‬ ‫דורות‪ .‬דער אייבערשטער האט‬ ‫זיין מאמע‪ ,‬די ערליכע צדיקת‪ ,‬וואס איז‬ ‫בזכות דעם וואס מיין נשמה איז ריין‪,‬‬ ‫געהייסן חתונה האבן‪ ,‬איך וויל אויפציען‬ ‫פארשעמט געווארן צוליב פוסטע לשון‬ ‫געב מיר קינדער וואס וועלן זיין ריין‬ ‫קינדער‪ .‬און אויב דער איינציגסטער‬ ‫הרע און וואס האט מיט אירע תפילות‬ ‫אן א פלעק און באלייכטן די וועלט מיט‬ ‫וואס וויל מיר נעמען איז אהרן דער‬ ‫געפועל'ט קינדער וואס האבן באלויכטן‬ ‫דיין תורה‪".‬‬ ‫שמייסער‪ ...‬דאן‪ "...‬עס איז איר שווער‬ ‫די וועלט‪.‬‬ ‫געווען ארויסצוזאגן דאס ווארט "יא"‬ ‫נאך איר הארציגע קורצע תפילה איז‬ ‫און געבן איר הסכמה‪ ,‬אבער דאס איז‬ ‫‪...‬‬ ‫רבקה מיט א רואיג הארץ געגאנגען צו‬ ‫עס געווען‪.‬‬ ‫די חופה‪.‬‬ ‫די געוואלדיגע כח פון די תפילות פון‬ ‫דער שידוך איז געשלאסן געווארן‪,‬‬ ‫א אידישע מאמע‪ ....‬קיין חילוק אויב‬ ‫אירע תפילות האבן גע'פוע'לט און‬ ‫און פארשטייט זיך אז די שטאט האט‬ ‫דער מאן איז דער צדיק הדור אדער‬ ‫געעפנט די שערי שמים‪ .‬רבקה האט‬ ‫גערודערט‪ .‬ר' אברהם‪ ,‬דער עושר און‬ ‫אהרן דער שמייסער‪ ,‬קען יעדער זוכה‬ ‫זוכה געווען צו פיר קינדער‪ .‬אלע פיר‬ ‫שיינער איד פון שטאט‪ ,‬באקומט אן‬ ‫זיין צו הייליגע קינדער‪ .‬מיר דארפן נאר‬ ‫זענען געווען גאוני עולם‪ ,‬צדיקים און‬ ‫איידעם אהרן דער שמייסער! דאס איז‬ ‫נוצן אונזער געווער‪ ,‬תפילה! לאמיר‬ ‫יראים שלמים‪ .‬דער ערשטער זון איז‬ ‫געווען דאס געשפרעך פונעם טאג‪ .‬ווי‬ ‫נוצן אונזער כח און בעטן און בעטן און‬ ‫געווען הגאון רבי ישראל "חריף" העליר‬ ‫נענטער עס איז געקומען צום טאג פון‬ ‫ווידער בעטן‪ ,‬אז מיר זאלן זוכה זיין צו‬ ‫זצ"ל‪ ,‬א תלמיד פון הגאון רבי חיים‬ ‫די חתונה‪ ,‬אלץ מער האט די שטאט‬ ‫קינדער וואס מאירים זענען את העולם‬ ‫וואלאזשינער זצ"ל און ראש ישיבה אין‬ ‫גערעשט‪.‬‬ ‫בתורה ובמעשים טובים ובכל מלאכת‬ ‫די גרויסע שטאט מיר‪ .‬זיין תורה האט‬ ‫עבודת הבורא‪ ...‬קינדער וואס וועלן‬ ‫גע'שמ'ט און ער האט געהאט אן א צאל‬ ‫אט איז שוין אנגעקומען דער גרויסער‬ ‫באלייכטן די וועלט מיט זייער תורה און‬ ‫תלמידים‪.‬‬ ‫טאג‪ .‬ר' אברהם האט אויף גארנישט‬ ‫מעשים טובים‪ .‬מיט תפילה וועלן מיר‬ ‫פארציכטעט און צוגעשטעלט א‬ ‫זוכה זיין‪.‬‬ ‫דער צווייטער זון איז געווען הגאון‬ ‫הערליכע חתונה‪ ,‬פונקט ווי ער וואלט‬ ‫רבי מאיר העליר זצ"ל‪ ,‬וועלכער איז‬ ‫דאס געטון מיט איבער צען יאר פריער‪.‬‬ ‫געווען א דיין אין ווילנע און רב אין די‬ ‫‪7‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫וועג אהיים‬ ‫אהיים‬ ‫אויפן וועג‬ ‫אויפן‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫איךגעדענק‪.‬‬ ‫געדענק‪.‬‬ ‫עפעסאיך‬ ‫כאטשעפעס‬ ‫בענק‪.‬כאטש‬ ‫איךבענק‪.‬‬ ‫בעסעראיך‬ ‫ווערןבעסער‬ ‫פארברענג‪.‬ווערן‬ ‫שיעורפארברענג‪.‬‬ ‫בייםשיעור‬ ‫צוזאמעןביים‬ ‫צוזאמען‬ ‫פארגעס דיין רעדל‬ ‫נאך פון אלס קינד טראומא אלטע‪,‬‬ ‫"ס'שמעקט פון גן עדן"‬ ‫איך מוז דאס פלאץ פאר זיי שענקען‪,‬‬ ‫פארט זיך א קאר א שיינע‪ ,‬א ווייסע‪,‬‬ ‫שווערע מעשיות‪ ,‬הייסע קאלטע‪.‬‬ ‫האלטן די רעדער און זיי געדענקען‪.‬‬ ‫שלעפט מיט זיך א שווערע משא‪.‬‬ ‫ווי היינט געדענקט ער די שלאקס‬ ‫איך ווארף זיי נישט זיי בלייבן מיט מיר‪,‬‬ ‫רעגענען‪,‬‬ ‫די רעדלעך זענען ווי א סאוועניר‪.‬‬ ‫אוועקגעלייגט אין זיין טראנק‪,‬‬ ‫ער קען נישט פון דעם זיך געזעגענען‪.‬‬ ‫פול ביז'ן דאך הויפנס דזשאנק‪.‬‬ ‫ווייסטו וויפיל מ'נוצט דעם חוש‪,‬‬ ‫דעמאלטס ביי די קאראנע‪,‬‬ ‫ער מוז ‪ ,save'n‬ס'איז א ‪,must‬‬ ‫רבי פארקערט פון‬ ‫פריש‪,‬‬ ‫ס'איזדער‬ ‫אויבהאט‬ ‫צו שמעקן עסן‬ ‫געזאגט‬ ‫האט ער פארלוירן א מעלאנע‪.‬‬ ‫א יעדע רעדל וואס איז צו‪.bust‬‬ ‫רעדער אלטע שוין אפגעריבן‪,‬‬ ‫אלע‪,‬‬ ‫ווען מ'דארף א קינד איבערפאקן‪,‬‬ ‫אמעריקאנע גרינע‪ ,‬מיט נאסטאלגיע זיי ער באטראכט‪,‬‬ ‫צאמגעקליבן‪.‬‬ ‫האבן זיך דארט‬ ‫נישט קיין‬ ‫ביי מיר איז שכחה א גרויסע מעלה‪.‬‬ ‫רעדער צוריסענע אלט און צוקראכט‪.‬‬ ‫די געשמאקע גערוך פון באקן‪,‬‬ ‫באנקנאטן פון זיין מדינה‪.‬‬ ‫אסאך מאל אזוי ביים פארן אינמיטן‪,‬‬ ‫לאז עס פון אונטער‪,‬‬ ‫דייןאפ‬ ‫קאך‪,‬‬ ‫איןלאז‬ ‫כסדרעבר‬ ‫און אלץ דיין‬ ‫‪,money‬‬ ‫‪transfer‬‬ ‫ביינאכט צופרי אין אלע שעות‪,‬‬ ‫טיפע‪/‬שניטן‪.‬‬ ‫עס‪wire‬‬ ‫האטקיין‬ ‫נישט‬ ‫געכאפט‬ ‫פארגעס דיין רעדל און לעב געזונטער‪.‬‬ ‫מסעות‪ .‬טוישט זיך יעדן טאג די גערויך‪.‬‬ ‫עס‬ ‫נאר עפעס אסאך מער טייער‪ .‬ער פארט מיט זיי אין זיינע‬ ‫פארט זיך א קאר א שיינע א ווייסע‪,‬‬ ‫א נאגל אויפ'ן וועג א שארפע שטעכער‪,‬‬ ‫הער אויס א צדיק‪ ,‬אן אמת'ער חכם‪,‬‬ ‫שלעפט מיט זיך א שווערע משא‪.‬‬ ‫האט עס געמאכט פול מיט לעכער‪.‬‬ ‫דיינע דרכים‪.‬‬ ‫פייערגרינגער‬ ‫נויטפאל‪,‬‬ ‫מאך דיר‬ ‫רחמנא ליצלן‪ ,‬אין א‬ ‫ער האט פארלוירן‪ ,‬ווייסטו וואס?‬ ‫בלאסע‪,‬חוש הריח א ווארענונג סיגנאל‪.‬‬ ‫פראצענט‪,‬‬ ‫זיין נאז‪ .‬שפאצירט זיך א איד א פנים‪ ,‬א איז די‬ ‫הונדערט הריח פון‬ ‫חרוב געווארן דער חוש‬ ‫בעט‪" ,‬באשעפער העלף מיר פאלגן‬ ‫משא‪ .‬קען שמעקן אויך פון דעם רבי'ן‪,‬‬ ‫שלעפט מיט זיך א שווערע‬ ‫יארן צוריק ביי אן עקסידענט‪.‬‬ ‫דערווייטנס‪,‬‬ ‫מען‬ ‫זיין הילוך החיים איבערגעקערט‪,‬‬ ‫מיט א גרינג הארץ‪ ,‬אלעמען פארגעבן‪.‬‬ ‫זיין לעבנס רייזע איז אומאנגענעם‪,‬‬ ‫אידישע לעבנס ראטעווען באצייטנס‪.‬‬ ‫און‪.pain‬‬ ‫אויפגעהערט‪ .‬ער שלעפט מיט זיך פיל אלטע‬ ‫באלעבאס‪,‬‬‫שמעקן‬ ‫האטדער‬ ‫ער זאגט מיטער‬ ‫חכמה‬ ‫מתנה‪,‬‬ ‫ווי א פעדער לייכט‪,‬‬ ‫גרויסע‬ ‫הארץ‪,‬‬ ‫דאס‪.‬מיני ריחות‪ ,‬אוועקגעלייגט אין זיין הארץ‪ ,‬פון באשעפער‬ ‫רייניגא מיין‬ ‫איןווארפן‬ ‫שטוב‪ ,‬אלע‬ ‫מיר צו‬ ‫פארגאס‪,‬‬ ‫א שאד אין‬ ‫סכנה‪.‬האסט אלעס‬ ‫שרעקליכעאז‪ ,‬דו‬ ‫איךאזאל גלייבן‬ ‫פול יעדע אדער כמעט עס פלאצט‪.‬‬ ‫עס פארמיידט פון‬ ‫עס האט מיט אים מער קיין שייכות‪.‬‬ ‫געמאכט‪".‬‬ ‫יעדע רעדל קיין חילוק ווי אלט‪,‬‬ ‫א שאד ער געדענקט וואס איז געווען‪,‬‬ ‫יעדער פאר זיך א סיפור פארציילט‪.‬‬ ‫מיינע רעדער אלטע זאל איך ווארפן‪,‬‬ ‫ער קען ווען לעבן געשמאק און‬ ‫לעבן מיט אמונה נאר דיר דארפן‪.‬‬ ‫באקוועם‪.‬‬ ‫צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט ‪212-444-9169 - 212-444-9191‬‬ ‫צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט ‪212-444-9169 - 212-444-9191‬‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫דאנקען איז א גן עדן שפאציר‪,‬‬ ‫אטעמסט אריין רואיג געלאסן‪,‬‬ ‫האט דער ראש ישיבה געזאגט ביים שיעור‪.‬‬ ‫שבת‪ ,‬די ריח פון פרישע הדסים‪.‬‬ ‫ווילסט פילן גן עדן שוין דא?‬ ‫און ווען די שבת גייט אוועק‪,‬‬ ‫עפן דיין ליפן מיט הודאה‪.‬‬ ‫בארואיגס זיך מיט א בשמים שמעק‪.‬‬ ‫הייב אן רעדן שכח אייבערשטער שפראך‪,‬‬ ‫נישט נאר דיין גוף‪ ,‬אויך דיין נשמה‪,‬‬ ‫דאנק דעם אייבערשטן אויף יעדע זאך‪.‬‬ ‫האט הנאה פון א גוטע ‪!aroma‬‬ ‫"באשעפער"‪ ,‬דו קענסט אויף דעם בעטן‪.‬‬ ‫איז דיר שוין געקומען אויפן געדאנק‪,‬‬ ‫"איך וויל דיין חסד ‪.appreciaten‬‬ ‫אז קענען שמעקן איז אזא געשאנק?‬ ‫איך וויל זאגן תחינות און פארלאנגען‪,‬‬ ‫אזא גורל'דיגע געווינס!!‬ ‫אבער אויך געדענקען דיר צו דאנקען‪...‬‬ ‫מיט גוטס באגיסט מען אונז‪.‬‬ ‫קען איך גענוג לויבן‪ ,‬דיר זיין משבח‪,‬‬ ‫אהה‪ .‬א שמעק ביז טיף אין די לונגען‪.‬‬ ‫פאר די מעלאנע‪ ,‬מיין חוש הריח?"‬ ‫"שכח באשעפער"‪ ,‬הייב אן זינגען‪.‬‬ ‫‪9‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ Cream of cauliflower soup S. LEVY INGREDIENTS Super easy and hearty soup! 3 onions sauteed in oil 2-3 cloves garlic optional 3 bags frozen cauliflower sautee until half-cooked Then add water to cover (less water for a thicker soup) Salt to taste (about 2 tbsp) Pinch of white pepper DIRECTIONS Cook for about an hour, then blend until smooth! Hearty appetite!! ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ 10 ‫והוי‬ ‫ס'ווערט קאלט‬ ‫מתחמם‬ ‫אינדרויסן‪ ,‬נו‪,‬‬ ‫כנגד‬ ‫פארשטייט זיך‬ ‫אורן של‬ ‫אז ס'איז נישט‬ ‫חכמים‬ ‫מעגליך‬ ‫אנציווארעמען די‬ ‫גאס‪ .‬וואס מ'קען‬ ‫אבער יא טון‬ ‫איז זיך צו האלטן‬ ‫ווארעם דורך זיך‬ ‫דרייען נעבן צדיקים‪.‬‬ ‫‪11‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫מז ל טו ב‬ ‫קל א סי פי י דס‬ ‫מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר‬ ‫פרשת ויצא‬ ‫י’ כסלו‬ ‫מו"ה בנציון יאקאבאוויטש הי"ו‬ ‫וזוגתו רבקה תחי'‬ ‫צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב‬ ‫מנחה‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם‬ ‫הדלקת הנרות ‪04:16 ..‬‬ ‫קינד און אלע קינדער געזונטערהייט‪.‬‬ ‫מעריב‬ ‫וישלח‬ ‫מוצאי שבת ‪05:45 ......‬‬ ‫‪05:28‬‬ ‫זמנים לשבת קודש‬ ‫ברוכים הבאים‬ ‫מיט גרויס פרייד טוען מיר‬ ‫אויפנעמען די חשוב'ע משפחה‬ ‫מו"ה אלעזר ארי'‬ ‫פעלבערבוים הי"ו‬ ‫וז ו גת ו ט ש אר נ א ת ח י '‬ ‫וואס האבן זיך אהערגעצויגן אין‬ ‫קרית ברסלב ליבערטי‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן עס זאל זיי‬ ‫זיין א ישוב טוב‪ ,‬זיי זאלן האבן הצלחה‬ ‫וברכה בכל מעשי ידיהם‪ ,‬און קענען דא‬ ‫אויפציען די קינדער אויף די וועגן פונעם‬ ‫הייליגן רבי'ן‪.‬‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪12‬‬ ‫הער א מעשה‬ ‫צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל‪ .‬וועבערמאן ‪845-662-4083‬‬ ‫ס'האט מיר אריינגעבליצט א מחשבה‪ ,‬אז אפשר וואלט‬ ‫ה‪ .‬פרידריך‬ ‫געווען גוט צו האבן די אלטע גרויסע שווארצע ספיקערס‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫וואס מ'לייגט אויף א הויכע פלאץ און קיינער קען עס נישט‬ ‫אוועקטראגן‪ .‬כאטש מיין קליינע ספיקער ארבעט גענוג‬ ‫קלאר און הויך‪ ,‬איז אבער אפשר די אלטמאדישע סארט‬ ‫בעסער פאר דעם צוועק‪.‬‬ ‫די בעסטע אקטיוויטי צו טון מיט מיינע קליינע קינדער‬ ‫איך האב געמאכט א קליינע פשוט'ע תפילה‪ ,‬און ווען א‬ ‫איז אנצוצינדן לעבעדיגע מוזיק און טאנצן מיט זיי‪ .‬יעדער‬ ‫מענטש דארף עפעס האבן‪ ,‬האט אים דער אייבערשטער‬ ‫ווערט פרייליך‪ ,‬און אז מ'איז פרייליך איז אלעס גוט‪.‬‬ ‫אינזין עס זאל אנקומען צו אים‪.‬‬ ‫שכח אייבערשטער אז איך האב אן ‪ ,MP3‬וואו עס ליגן‬ ‫איין טאג ברענגט מיין מאמע א מתנה‪ ,‬א גרויסן‬ ‫אלע קינדער אלבומס וואס זענען גוט פאר זיי‪ .‬לעצטנס‬ ‫שווארצן ספיקער וואס זי האט געטראפן ביי א יארד סעיל‪,‬‬ ‫האט מיין קליין יונגל אפגעמאכט אז די ‪ MP3‬מיט די‬ ‫וואו איינער האט אויספארקויפט זיינע זאכן וואס ער‬ ‫ספיקער איז זיין אייגנטום; ער מוז עס האלטן‪ ,‬און ס'מוז‬ ‫דארף מער נישט‪.‬‬ ‫זיין נאנט צו אים‪ ,‬און ער דארף עס הערן אויפ'ן העכסטע‪.‬‬ ‫למעשה‪ ,‬ווען איך האב עס אויספרובירט‪ ,‬האב איך‬ ‫וואס עס געשעט איז‪ ,‬אז למשל מ'צינדט אן א פרייליכע‬ ‫געזען אז ס'ווערט הייס‪ ,‬און איך האב מורא געהאט עס‬ ‫חנוכה סי‪-‬די און יעדער ווערט שוין פרייליך‪ ,‬אבער נאך‬ ‫צו ניצן‪ .‬האב איך עס ארויסגעלייגט אינדרויסן אויף מיין‬ ‫אפאר מינוט ווערט עס אויסגעלאשן ווייל ער דריקט די‬ ‫פאורטש‪ ,‬און ווארטנדיג דארט אזוי לאנג אויף זיין תיקון‬ ‫קנעפלעך און הייבט אן מישן‪.‬‬ ‫איז עס שוין געווארן נאס‪.‬‬ ‫אויך הייבט מען זיך אן ארומקריגן‪" :‬פארוואס האלט‬ ‫אבער מיין בחור ווייסט נישט פון גארנישט; אז ער‬ ‫ער עס? ניין‪ ,‬איך וויל עס!‪ "...‬שרייען די אנדערע קינדער‪,‬‬ ‫האט אזוי ליב מוזיק‪ ,‬וועט ער אלעס טון‪ .‬ער האט זיך‬ ‫און פון די גאנצע פרייליכע טאנצן בלייבט שוין גארנישט‬ ‫אריינגעשלעפט דעם גרויסן ספיקער און זיך אן עצה‬ ‫אינטערעסאנט‪.‬‬ ‫געגעבן עס אנצוצינדן‪.‬‬ ‫אויב איך לייג עס אויף א הויכע פלאץ‪ ,‬טרעפט ער א‬ ‫למעשה‪ ,‬נאך א שטיק צייט ארבעטן זע איך אז‬ ‫וועג עס אראפצונעמען‪ ,‬און נאך אפאר מינוט ליגט עס‬ ‫גארנישט איז געשען און ס'ווערט נישט הייס‪ ,‬מ'קען עס‬ ‫צוריק אין זיינע הענט‪.‬‬ ‫געהעריג ניצן‪.‬‬ ‫אויף עפעס אן אופן האט ער זיך שוין געטראפן אן עצה‬ ‫שכח אייבערשטער!‬ ‫ארויפצוקריכן און טרעפן וואו ס'ליגט‪.‬‬ ‫אז מ'מיינט עפעס אמת'דיג‪ ,‬קומט מען אן צו דעם‪,‬‬ ‫נישט קיין חילוק ווי ווייט אדער שווער ס'איז‪.‬‬ ‫‪13‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫נאכדעם האט מיין ציין מער נישט וויי געטון; דער‬ ‫נעקסטער טאג איז אדורך אן קיין שמערצן‪.‬‬ ‫י‪ .‬וועבערמאן‬ ‫איך האב מיר דעמאלט פארגענומען און געזאגט‪:‬‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫"באשעפער‪ ,‬ווייז מיר וואס צו טון און איך גיי עס פארציילן‬ ‫פאר אלעמען‪ ".‬למעשה‪ ,‬האב איך זיך אונטערגענומען צו‬ ‫דאנקען דעם אייבערשטן יעדן טאג‪ ,‬אבער איך האב עס‬ ‫בערך אום יום טוב צייט האב איך באקומען א קליינע‬ ‫נאכנישט געהאט פארציילט‪ .‬און באלד נאכדעם האב איך‬ ‫רויטע פלעק (‪ )red spot‬אין מיין אויג‪ .‬עס האט נישט‬ ‫באקומען א ספלינטער אין מיין האנט‪.‬‬ ‫אויסגעזען שרעקעדיג‪ ,‬נאר א קליינע זאך; איך האב‬ ‫און אזוי זענען אלע זאכן קליינע זאכן‪ ,‬וואס מ'קען‬ ‫שוין געזען ענליכע זאכן ביי אנדערע מענטשן‪ .‬און‬ ‫טראכטן אויף יעדע זאך פאר זיך אז ס'איז א נארמאלע‬ ‫ס'האט מיר נישט וויי געטון‪ ,‬אבער ס'האט מיר אביסל‬ ‫זאך; יא‪ ,‬ס'מאכט זיך ביי יעדן מענטש אז מ'באקומט‬ ‫געשטערט‪ ,‬האב איך געבעטן דעם אייבערשטן אז ס'זאל‬ ‫א ספלינטער‪ .‬אבער ווען איך בין געווען אזוי ווי‬ ‫זיך אויסהיילן‪.‬‬ ‫זייער "אוועיר" (‪ )aware‬און איך האב זייער אסאך‬ ‫איך האב געבעטן דעם אייבערשטן‪ ,‬און טאקע‬ ‫אריינגעטראכט‪ ,‬האט מיר יעדע זאך געמאכט טראכטן‪:‬‬ ‫עטליכע טעג שפעטער איז עס אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫אקעי‪ ,‬אמת‪ ,‬דא אויף מיין האנט‪ ,‬דא אויף מיין מויל‪ ,‬דא‬ ‫אבער גלייך ווען דאס האט זיך אויסגעהיילט‪ ,‬האב איך‬ ‫אויף מיין אויג‪ ,‬און דא נאכאמאל אויף מיין אויער‪.‬‬ ‫באקומען נאך א זאך‪ :‬מיין אויער האט מיר אנגעהויבן‬ ‫האב איך געזאגט פארן אייבערשטן‪ :‬טאטעניו‪,‬‬ ‫זייער שטארק וויי צו טון‪.‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬איך ווייס אז דו ווילסט איך זאל פארציילן די‬ ‫איך האב געמיינט אז איך האב אן אינפעקשען‪ ,‬און‬ ‫מעשה פון תפילה פאר נאך מענטשן‪.‬‬ ‫איך האב געטראכט צו מיר‪" :‬וואס? אן אינפעקציע איז‬ ‫שכח אייבערשטער אז דער אייבערשטער היט אונז;‬ ‫דאך א זאך וואס פאסירט מער ביי קליינע קינדער‪".‬‬ ‫איך האב צוריק אנגעהויבן צו נעמען יעדן טאג עטליכע‬ ‫למעשה האב איך באשלאסן אז איך גיי קודם בעטן דעם‬ ‫מינוט צו דאנקען דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫אייבערשטן און נאכדעם וועל איך זען וואס צו טון‪ .‬איך‬ ‫האב געבעטן און געבעטן דעם אייבערשטן‪ ,‬און נאך א‬ ‫איך האב זיך דערמאנט אז איך האב מיך שוין לאנג‬ ‫טאג‪-‬צוויי איז דאס ברוך השם אויך אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫נישט אזוי געפירט‪ ,‬איך ווייס נישט וואו עס איז פארגעסן‬ ‫געווארן פון מיר‪ .‬אסאך מאל איז מען שטארק יעדן טאג‬ ‫דערנאך‪ ,‬איין טאג האבן מיין ציין אנגעהויבן זייער‬ ‫מיט תפילה‪ ,‬און מ'דאנקט און מ'איז מתפלל‪ ,‬און אסאך‬ ‫שטארק וויי צו טון‪ .‬איך האב אנגעהויבן צו טראכטן‪:‬‬ ‫מאל ווערט מען שוואכער‪.‬‬ ‫"איין מינוט‪ ,‬עפעס איז פאני; קודם האט מיר וויי געטון‬ ‫דאס אויג‪ ,‬נאכדעם דאס אויער‪ ,‬און יעצט די ציין?" עס‬ ‫דאס אליין איז די כח פון תפילה‪ ,‬אז איך האב די זכיה‬ ‫איז נישט געווען נאר איין ציין‪ ,‬נאר מיינע גאנצע גאמס‬ ‫צו האבן די אוועירנעס ווייטער צו נעמען יעדן טאג אפאר‬ ‫(‪ ,)gums‬דאס גאנצע מויל האט זיך געפילט שוואך‪.‬‬ ‫מינוט און דאנקען דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫איך האב אנגעהויבן צו טראכטן אז עס איז זיכער אז‬ ‫ס'איז געווען יעדעס מאל וואס איך האב אנגעהויבן‬ ‫דער אייבערשטער וויל עפעס פון מיר דא‪.‬‬ ‫דאנקען דעם אייבערשטן‪ ,‬פלוצלינג איז די זאך וואס‬ ‫האט מיר וויי געטון אוועקגעגאנגען‪ ,‬און פלוצלינג האב‬ ‫איך האב מיך געכאפט‪ ,‬אז א גאנצע זומער פלעג איך‬ ‫איך געפילט ווי שטארק איך בין דורכדעם וואס איך דאנק‬ ‫יעדן טאג נעמען אביסל צייט‪ ,‬עטליכע מינוט וואס איך‬ ‫דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫האב געדאנקט דעם אייבערשטן‪ .‬אבער אום יום טוב‬ ‫צייט‪ ,‬איך ווייס נישט פונקטליך פארוואס‪ ,‬אפשר בין איך‬ ‫איך האף אז נאך פרויען וועלן קענען האבן אן‬ ‫געווען צו ביזי‪ ,‬האב איך שוין לאנג נישט גענומען די פאר‬ ‫אינספיראציע פון דעם‪ ,‬און אויך נעמען אפאר מינוט צו‬ ‫מינוט זיך אויסצורעדן צום אייבערשטן און אים דאנקען‪.‬‬ ‫דאנקען דעם אייבערשטן‪ ,‬עס זאל זיין א זכות‪.‬‬ ‫איך האב מיך גלייך אראפגעזעצט און אנגעהויבן‬ ‫דאנקען דעם באשעפער‪ .‬און שכח אייבערשטער אז‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪14‬‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫רחלע ווארט נאך‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫‪ 7:30‬דארף איר מאן אנקומען‬ ‫רחל'ע גיסט אריין א הויפן‬ ‫ס'איז שוין ‪ ,7:45‬און די זופ שטייט‬ ‫נאך אן ארבעטס טאג‪ .‬זי רוקט עס‬ ‫קנאבל שטויב און נאך איין לעצטן‬ ‫שוין אויפן פלעיסמעט ביים טיש‪,‬‬ ‫אראפ צו די קלענסטע פלאם‪ ,‬דעקט‬ ‫שפריץ אויל אין די לעטשא‪,‬‬ ‫מיט די עסצייג אויסגעשורה'ט‪,‬‬ ‫איבער דעם טעפל‪ ,‬און שעפטשעט‬ ‫איבער וועלכער זי איז געשטאנען‬ ‫שיין ווי סאלדאטן אויף ביידע‬ ‫א תפילה אז דאס עסן זאל האבן א‬ ‫איבערגעבויגן די לעצטע פאר שעה‪.‬‬ ‫זייטן פונעם טעלער‪ .‬זי האט אפילו‬ ‫טעם גן עדן און זעטיגן איר מאנ'ס‬ ‫זי האט אויפגעשניטן די פעפערס‪,‬‬ ‫אנגעגאסן א גלאז קאלטע אראנדזש‬ ‫זעל‪ ,‬נאך מער ווי זי בעט אז עס זאל‬ ‫טאמעיטאס‪ ,‬סקוואש און צוויבל‪,‬‬ ‫דזשוס‪ ,‬וואס זי ווייסט אז איר מאן‬ ‫זעטיגן זיין גוף‪.‬‬ ‫כדי צו מאכן איר מאנ'ס בעסטע‬ ‫גלייכט צו טרינקען ביים אנקומען‬ ‫די קינדער האבן זיך שיין‬ ‫סייד‪-‬דיש‪.‬‬ ‫אין שטוב‪.‬‬ ‫געלאזט לייגן שלאפן‪ ,‬אנדערש‬ ‫זי מישט נאך עטליכע מינוט און‬ ‫זי גייט צוריק צום טעפל אויפן‬ ‫ווי געווענליך‪ .‬רחל'ע דאנקט דעם‬ ‫נידערט אראפ די פלאם צו מעדיום‪,‬‬ ‫פלאם‪ ,‬נעמט ווידער דעם לעפל‬ ‫אייבערשטן פאר די עקסטרע גלעט‬ ‫ס'זאל זיך ענדיגן דינסטן‪ ,‬און דאן‬ ‫און הייבט אן מישן‪" .‬וואו איז ער?"‬ ‫וואס ער האט איר דא געשאנקען;‬ ‫וועט זי עס לאזן אזוי קאכן ביז‬ ‫קוקט זי אומגעדולדיג נאכאמאל‬ ‫זי קען אזוי נוצן די גלעט פונעם‬ ‫פארנאכטס‪.‬‬ ‫‪15‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫"מזמור לדוד בברכו מפני‬ ‫עוד מלבדו‪ ,‬דער אייבערשטער‬ ‫אויפן זייגער‪ .‬ס'איז שוין צען צו‬ ‫אבשלום בנו‪ "...‬ס'קלינגט איר‬ ‫פירט די וועלט און ער טוט וואס אים‬ ‫אכט‪ .‬צוואנציג מינוט שפעט איז‬ ‫ווידער אריין א קול‪ .‬דוד המלך‪,‬‬ ‫געפעלט‪ .‬וואס דער אייבערשטער‬ ‫היפש א וויילע‪" .‬זאל איך רופן מיין‬ ‫דער נרדף‪ ,‬האט געהאט אזוי‬ ‫טוט איז זיכער גוט‪".‬‬ ‫מאן זען וואס גייט פאר?"‬ ‫פיל זיך אפצורעדן‪ ,‬אבער דאך‬ ‫רחל'ע גלייבט עס נישט אויף זיך‬ ‫רחל'ע דערמאנט זיך וויאזוי עס‬ ‫האט ער געזוכט צו דאנקען דעם‬ ‫אליין‪" .‬וואו! איך שטארק מיך‪ ,‬איך‬ ‫איז צוגעגאנגען נעכטן‪ .‬עס האט‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫ווער נישט אויפגערעגט‪ ,‬איך ווער‬ ‫זיך נישט גוט אויסגעלאזט ווען זי‬ ‫אלע האבן אים געוואלט‬ ‫נישט באליידיגט; דא שטיי איך‪ ,‬א‬ ‫האט אים גערופן‪ .‬פינף מאל האט‬ ‫הרג'ענען‪ ,‬און ער האט געטראפן‬ ‫האלבע שעה שפעט‪ ,‬און איך ווארט‬ ‫זי געהערט ווי ער דריקט "‪"off‬‬ ‫פאר וואס צו דאנקען דעם‬ ‫ווייטער מיט א שמייכל אויף מיין‬ ‫ביים צווייטן קלינג‪ ,‬און די זעקסטע‬ ‫אייבערשטן – אז כאטש עס איז‬ ‫מאן‪".‬‬ ‫מאל האט ער אויפגעהויבן מיט‬ ‫זיין אייגן קינד וואס וויל אים כאפן‪,‬‬ ‫זי גיט איין לעצטן מיש אין טאפ‬ ‫א נערוועזן קול און געזאגט‪" :‬איך‬ ‫און ווי נישט ווי וועט א קינד האבן‬ ‫און לעשט אויס דאס פייער‪ .‬רחל'ע‬ ‫קום שוין‪ ,‬די פאר מינוט מאכט‬ ‫עפעס א שטיקל געפיל פאר זיין‬ ‫באשליסט אז זי וועט ווארטן נאך‬ ‫נישט אויס‪ ",‬און אראפגעלייגט נאך‬ ‫טאטן‪.‬‬ ‫אביסל; ס'מאכט זיך דאך אז א מאן‬ ‫איידער זי האט געקענט א ווארט‬ ‫כאטש מ'רעדט דא פון א קינד‬ ‫פארזוימט זיך‪.‬‬ ‫ארויסשטאמלען‪.‬‬ ‫וואס זוכט צו אונטערברענגען זיין‬ ‫זי זעצט זיך אוועק אויפן קאוטש‬ ‫רחל'ע מישט ווייטער די לעטשא‪.‬‬ ‫טאטע‪ ,‬האט דוד המלך געטראפן‬ ‫און נעמט ארויס איר תהלים‪ .‬זי וויל‬ ‫זי ברומט זיך אונטער א ניגון‪ ,‬און‬ ‫צו דאנקען דעם אייבערשטן‪" .‬יישר‬ ‫אזוי שטארק ענדיגן יעדן טאג דעם‬ ‫הערט פאר זיך אליין דעם זיסן קול‬ ‫כח אייבערשטער!" קרעכצט רחל'ע‬ ‫יום תהלים‪ ,‬אבער מיט די שטוב‬ ‫וואס קומט ארויס פון אירע ליפן‪ .‬זי‬ ‫ארויס מיט א צובראכענע שטימע‪,‬‬ ‫ארבעט און די קליינע קינדער‬ ‫האט אפילו נישט געוואוסט פון וואו‬ ‫"אז איך בין חתונה געהאט‪".‬‬ ‫קומט עס קוים אויס‪" .‬נו‪ ",‬טראכט זי‬ ‫די ווערטער קומען!‬ ‫רחל'ע קען נישט ווייטער רעדן‪,‬‬ ‫צו זיך‪" ,‬יעצט האב איך אפאר מינוט‪,‬‬ ‫אזוי פילט זי אן די שטילע‪,‬‬ ‫עס הייבן אן גיסן טרערן‪ .‬זי וויל‬ ‫איך וועל אריינכאפן קאפיטלעך‬ ‫ליידיגע און פארשעמטע קיך מיט‬ ‫דאנקען דעם אייבערשטן‪ ,‬אבער עס‬ ‫תהלים און אריינפלעכטן מיינע‬ ‫א ווארימען הארציגן ניגון וואס זי‬ ‫קומט איר ארויף אין מח די לעצטע‬ ‫אייגענע לויב און בקשה ווערטער‬ ‫האט לעצטנס געהערט ביי דער‬ ‫פאר וואכן ווי זי שטייט ביים טאפ‬ ‫צום אייבערשטן‪".‬‬ ‫ראש ישיבה'ס פרויען שיעור‪" :‬אין‬ ‫און מישט עס‪ ,‬און האלט דאס עסן‬ ‫ווארעם פונקט ווי איר מאן גלייכט‪,‬‬ ‫אבער נאכט נאך נאכט גיט זי אויף‬ ‫אויפן טעפל‪ ,‬לאזט עס אנגעגרייט‬ ‫אויפן טיש‪ ,‬און מוז זיך גיין לייגן‬ ‫צוליב די שפעטע שעה‪ .‬זי איז דאך‬ ‫אויך א מאמע פאר קינדער‪ ,‬כאטש‬ ‫זי האט די בעסטע רצונות אין‬ ‫הארצן‪.‬‬ ‫זי וויל ווארטן אויף איר מאן מיט א‬ ‫שמייכל‪ ,‬ציכטיג געקליידעט‪ ,‬מיט א‬ ‫שיין געדעקטן טיש און א ווארימען‬ ‫גערוך וואס זאל אים אויפנעמען‬ ‫אין שטוב ביים אהיימקומען‪ ,‬אבער‬ ‫וויפיל איז דער שיעור פון ווארטן?‬ ‫רחל'עס מאן איז א גוטער‬ ‫מענטש‪ .‬ווען ער איז אינדערהיים‪,‬‬ ‫העלפט ער איר‪ .‬ווען ער איז‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪16‬‬ ‫איבער צו דיר מיין גאנצן טאג‪.‬‬ ‫אן‪ .‬בשעת זי ענדיגט פארבינדן‬ ‫אינדערהיים‪ ,‬הערט ער איר אויס‪.‬‬ ‫העלף אז ס'זאל זיין א גוטער טאג‪ ,‬א‬ ‫אירע שיך‪-‬בענדלעך‪ ,‬הייבט זי שוין‬ ‫ווען ער איז אינדערהיים‪ ,‬קען ער‬ ‫זיסער טאג‪ ,‬א פרייליכער טאג‪ .‬מיין‬ ‫אן טראכטן וועלכע לאוד זי וועט‬ ‫אפילו געבן גוטע ווערטער‪ .‬אבער‬ ‫מאן זאל מצליח זיין אין זיין עבודת‬ ‫היינט אריינווארפן וואשן ערשט‪,‬‬ ‫די גרויסע קשיא איז‪ :‬ווען איז ער‬ ‫השם און אין ברענגען פרנסה‪ .‬אבער‬ ‫און וואס זי זאל איינקויפן אין‬ ‫אינדערהיים?‬ ‫אייבערשטער‪ ,‬העלף ער זאל זיך‬ ‫געשעפט לכבוד שבת‪ .‬די וואך איז‬ ‫יא‪ ,‬ער ארבעט שווער על המחיה‬ ‫אויפוועקן פון זיין שלאף פון חברים‪,‬‬ ‫שוין פאראויסגערוקט‪ ,‬און זי דארף‬ ‫ועל הכלכלה‪ ,‬אבער סוף טאג‪ ,‬ווען‬ ‫און ער זאל אהיימקומען אין צייט‪.‬‬ ‫אנהייבן צושטעלן א שבת‪.‬‬ ‫די אפיס פארשפארט זיך‪" ,‬וואו איז‬ ‫הייליגער באשעפער‪ ,‬קוק‬ ‫איר מאן! איר בליק פאלט אויף‬ ‫מיין מאן?" וויינט רחל'ע ווייטער‬ ‫אריין אין מיין הארץ; איך בין אזוי‬ ‫איר מאן‪ .‬א שטילע כראפע הערט‬ ‫צום אייבערשטן‪" .‬איך מוטשע‬ ‫צובראכן‪ ,‬איך בין אזוי אליין‪ ,‬אבער‬ ‫זיך ארויס פון זיין טיפן שלאף‪ .‬עס‬ ‫זיך א גאנצן טאג מיט די קינדער‬ ‫דאך אייבערשטער‪ ,‬איך בין מוותר‪.‬‬ ‫הייבט אן קאכן אין רחל'ען‪ .‬זי וויל‬ ‫אליין‪ ,‬און סוף טאג‪ ,‬וואס בעט איך?‬ ‫איך גיי עס אראפשלינגען נאך‬ ‫צוגיין און אים פשוט לאזן וויסן ווי‬ ‫וואס דארף איך? א מאן וואס זאל‬ ‫איין טאג‪ .‬איך גיי אים צוגרייטן‬ ‫שטארק זי האט ארויסגעקוקט ער‬ ‫אהיימקומען‪ ,‬מיך אויסהערן א פאר‬ ‫א ווארימע קאווע ווען איך הער‬ ‫זאל אהיימקומען נעכטן‪ ,‬ווי לאנג‬ ‫מינוט און מיך פרעגן איבער מיין‬ ‫פוסטריט פונעם צימער‪ .‬כ'גיי אפילו‬ ‫זי האט געמישט דעם טאפ‪ ,‬און ווי‬ ‫טאג‪ .‬איך זאל זיך קענען אויסגיסן‬ ‫באקן פרישע בלובערי מאפינס און‬ ‫לאנגווייליג אירע נעכט זענען‪ .‬זי‬ ‫און אויספאקן די שוועריגקייטן פון‬ ‫עס מיטשיקן מיט אים אין דער‬ ‫וויל אים לאזן וויסן אז עס איז נישט‬ ‫די זיסע פלאג אינעם טאג‪ ,‬און דאן‬ ‫ארבעט‪".‬‬ ‫גערעכט וואס ער טוט‪.‬‬ ‫ווערט לייכטער אויפן הארץ‪ .‬אבער‬ ‫רחל'ע נעמט ארויס א צעטל און‬ ‫זי וויל אים אריינזאגן מיט א‬ ‫באשעפער אין הימל‪ ,‬וואו איז ער?"‬ ‫הייבט אן שרייבן‪" :‬טייערע יענקי‪,‬‬ ‫סטראשע‪ :‬אויב ער וועט עס היינט‬ ‫יענקי איז נאך אלץ נישט דא‪.‬‬ ‫דו ביסט מיין גאנצע לעבן‪ .‬יישר כח‬ ‫נאכאמאל טון‪ ,‬קען ער פארגעסן‬ ‫ס'איז שוין שפעט‪ ,‬און רחל'ע‬ ‫פארן זארגן פאר אונזער משפחה‬ ‫דעם נאמבער פונעם שלאס אויף‬ ‫גייט זיך לייגן‪ .‬איר קישן ווערט‬ ‫און אוועקגעבן אזוי פיל כח אונז צו‬ ‫דער טיר‪ .‬זי וויל אים אריינזאגן ווי‬ ‫דורכגעווייקט מיט הייסע טרערן‪.‬‬ ‫שפייזן‪ .‬איך שיק דיך מיט א קליינעם‬ ‫סעלפיש ער איז‪ ,‬ווי ער טראכט‬ ‫"הייליגער באשעפער‪ ,‬איך ווייס אז‬ ‫מאפין אלס דאנקבארקייט‪ .‬איך קען‬ ‫נישט פון איר נאר פון זיך‪ ,‬און ווי ער‬ ‫יאנקי איז נישט שלעכט‪ ,‬ער איז א‬ ‫קוים ווארטן צו פארברענגען מיט‬ ‫האט איר שוין אזוי פיל מאל געזאגט‬ ‫גוטער מאן‪ .‬ער איז זיכער ארויס פון‬ ‫דיר היינט נאכט‪ .‬האב א גוטן טאג‪".‬‬ ‫אז ער וועט עס "‪ "no more‬טון‪ ,‬און‬ ‫דער ארבעט און געלאפן כאפן א‬ ‫זי לאזט עס אויף אן אנגעזעענעם‬ ‫דא האט ער עס ווידער געטון‪ .‬זי‬ ‫מנחה‪-‬מעריב‪ ,‬און דאן האט ער נאר‬ ‫פלאץ אויפן קאונטער און לויפט‬ ‫וויל אים זאגן אז זי איז ‪ .fed up‬זי‬ ‫פאר צוויי מינוט געכאפט א שמועס‬ ‫ארויס איינקויפן לכבוד שבת‪.‬‬ ‫וויל אים זאגן‪ ."I've had it" :‬זי וויל‬ ‫מיט חיים‪ ,‬ברוך און הערשי‪.‬‬ ‫אים זאגן‪" :‬איך נעם מיין פאקעט‪-‬‬ ‫דער שמועס האט זיך מן הסתם‬ ‫"מיין שטוב וועל איך נישט‬ ‫בוק‪ ,‬און א גוטן טאג!"‬ ‫צוברעכן‪ ",‬מאכט רחל'ע אפ מיט א‬ ‫פארצויגן א שעה‪ ,‬צוויי‪ ,‬דריי‪ ,‬פיר‪,‬‬ ‫פעסטקייט‪" .‬איך בין מוותר אויף זיין‬ ‫זי בלייבט שטיין ביים "א גוטן‬ ‫און ציט זיך נאך יעצט אריין‪ .‬איך‬ ‫שוואכקייט‪ ,‬איך בין מוותר אויף זיין‬ ‫טאג"‪.‬‬ ‫ווייס ער איז ערליך‪ ,‬איך ווייס ער‬ ‫פארשלעפטקייט‪ ,‬איך בין מוותר‬ ‫זי לויפט שנעל צו דער פושקע‬ ‫איז גוט‪ ,‬אבער באשעפער‪ ,‬וואו איז‬ ‫אויף זיין אפוועזנהייט‪ .‬איך וועל אים‬ ‫און ווארפט אריין א פרוטה‪:‬‬ ‫ער? איך דארף אים אין מיין שטוב‪.‬‬ ‫נאר מיט ליבשאפט קענען זיגן‪ ,‬און‬ ‫"הייליגער באשעפער‪ ,‬העלף מיך‬ ‫איך וויל אים האבן אינדערהיים‪".‬‬ ‫מיט אסאך הייסע‪ ,‬ווארימע תפילות‬ ‫אז היינט זאל זיין א גוטער טאג‪ .‬איך‬ ‫אבער יענקי האט ווידער א נאכט‬ ‫אין דער זייט וועט ער זיכער צוריק‬ ‫זאל פארשטיין מיין מאן און קוקן‬ ‫נישט ערשינען‪.‬‬ ‫אנהייבן אהיימקומען באצייטנס צו‬ ‫אויף אים מיט גוטע‪ ,‬רחמנות'דיגע‬ ‫די זון שיינט דורך די שפאלטן פון‬ ‫מיין שטוב‪".‬‬ ‫אויגן‪ .‬איך זאל נישט צעברעכן מיין‬ ‫די פירהאנג אויפן פענסטער‪ .‬רחל'ע‬ ‫רחל מבכה על בניה‪ .‬אלע האבן‬ ‫שטוב און לאזן מיינע קינדער פאלן‬ ‫וועקט זיך אויף מיט א פרישקייט –‬ ‫פרובירט צו פועל'ן ביים אייבערשטן‬ ‫א קרבן‪.‬‬ ‫א נייער טאג‪ ,‬א פרישער פרימארגן‪.‬‬ ‫ער זאל נישט פארטיליגן דאס‬ ‫הייליגער באשעפער‪ ,‬איך געב‬ ‫זי קומט ארויס און טוט זיך שנעל‬ ‫‪17‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫איינגעבויגן צום אייבערשטנס ווילן!‬ ‫אויסגעמוטשעט‪ ,‬ווייל זיי ווייסן אז‬ ‫אידישע פאלק נאכן חורבן און‬ ‫זי האט געוואוסט אז מיט דעם וואס‬ ‫דאס איז דעם אייבערשטנס ווילן צו‬ ‫צוריק ארויסנעמען די אידן פון‬ ‫זי איז מוותר און זי בייגט זיך איין‬ ‫בלייבן שטארק און האלטן א שטוב‪.‬‬ ‫גלות‪ ,‬אבער רחל אמנו'ס געבעט‬ ‫– נישט פאר איר מאן‪ ,‬שוועסטער‪,‬‬ ‫איז דאס נישט גענוג א גרויסער‬ ‫האט געזיגט‪.‬‬ ‫אדער איר טאטע‪ ,‬נאר זי בייגט זיך‬ ‫זכות אונז אויסצולייזן?‬ ‫דער אייבערשטער האט געזאגט‪:‬‬ ‫איין פארן אייבערשטנ'ס רצון – איז‬ ‫איז דען דא א גרעסערער פאפער‬ ‫"ושבו בנים לגבולם" – איך וועל‬ ‫זי געווארן אונזער מאמע רחל‪ ,‬וואס‬ ‫ווי דער סמ"ך מ"ם אליין‪ ,‬א לבן‬ ‫אייך אומקערן‪ ,‬אידישע קינדער‪,‬‬ ‫פועל'ט שטענדיג ביים טאטן אין‬ ‫הארמי‪ ,‬וואס קומט צו יעדע רחל'ע‬ ‫אינעם זכות וואס רחל אמנו האט‬ ‫הימל פאר אלע אידן ישועות און‬ ‫אויף א צווייטן וועג? ביי איינעם‬ ‫מוותר געווען איר לעבן; מוותר‬ ‫רפואות‪.‬‬ ‫פארשטעלט זיך דער פאפער‬ ‫געווען כדי נישט צו פארשעמען‬ ‫דו ביסט אויך רחל אמנו! אז דו‬ ‫אין פרישות‪ ,‬אין פרומקייטן און‬ ‫איר שוועסטער‪ .‬זי האט געווארט‬ ‫שווייגסט און שלינגסט‪ ,‬קענסטו‬ ‫חומרות‪.‬‬ ‫און געווארט מיט תפילה און מיט‬ ‫ברענגען די גאולה בכלליות‪ ,‬און‬ ‫ביי א צווייטן פארשטעלט זיך‬ ‫סבלנות צו באקומען איר אמת'ן‬ ‫אוודאי פועל'ן ישועות בפרטיות‪.‬‬ ‫דער פאפער אין מאוויס און שמוץ‪.‬‬ ‫מאן‪ .‬שפעטער האט זי טאקע זוכה‬ ‫אז דו וועסט מוותר זיין דיין ווילן‪,‬‬ ‫ווידער קען זיך דער שטן‪ ,‬דער‬ ‫געווען אז איר שטוב זאל ווערן גאנץ‬ ‫נישט שרייען אדער פארשעמען‪,‬‬ ‫פאפער‪ ,‬פארשטעלן אין א באבל‬ ‫און הייליג‪ ,‬מיט איר באשערטן יעקב‬ ‫נאר מוותר זיין און פארגינען‪ ,‬און‬ ‫פון חברים – א דמיון וואס פלאצט‬ ‫ביי איר זייט‪.‬‬ ‫עס בעטן ביים אייבערשטן מיט‬ ‫אויף ערגעץ וואו דורך די יארן‪...‬‬ ‫באשעפער! עס זענען דא אזוי‬ ‫שטילע תפילות‪ ,‬וועסטו זוכה זיין צו‬ ‫דער ס"מ האט פארשידענע וועגן‬ ‫פיל רחל'ס אין אונזער דור‪ .‬קוק‬ ‫א ליכטיגע גאולה‪.‬‬ ‫אוועקצונעמען דיין שידוך‪ ,‬דיין‬ ‫צו ווי אלע רחי‪ ,‬רחל'עס‪ ,‬רחלי'ס‬ ‫שלום בית‪.‬‬ ‫און רחל'ס זענען מוותר פון זיך און‬ ‫רחל מבכה על בניה‪ ...‬ושבו בנים‬ ‫אבער קוקט אויף רחל‪ .‬זי‬ ‫בויען ווייטער א שטוב‪ .‬זיי שווייגן‬ ‫לגבולם‪.‬‬ ‫האט מוותר געווען‪ ,‬זי האט זיך‬ ‫און שלינגען און בייגן זיך איין‪,‬‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪18‬‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫מימי'ס הויז איז געווען א מוזיאום;‬ ‫וואס דו האסט נאר געוואלט‪ ,‬האסטו‬ ‫דארט געקענט טרעפן – פון אלטע‬ ‫צייטונגען פון פופציג יאר צוריק ביז‬ ‫אלטע צובראכענע רעדלעך פון א‬ ‫קינדער‪-‬וועגעלע‪ .‬אלעס האט זי‬ ‫געהאלטן‪ ,‬ביי איר איז נישט געווען אזא‬ ‫מושג ווי אוועקווארפן‪" .‬איין טאג וועט‬ ‫עס נאך זיכער צונוץ קומען" איז געווען‬ ‫איר באשטימטע זאץ וואס מען פלעגט‬ ‫אלץ הערן פון איר‪.‬‬ ‫מימי איז געווען אן עלנדע פרוי‪.‬‬ ‫קיינער האט נישט געוואוסט פון וואו‬ ‫זי קומט‪ ,‬מען האט נישט געוואוסט צי‬ ‫זי האט בכלל פאמיליע; אלעמאל איז זי‬ ‫געווען אליין‪ .‬די געטרייע שכנ'טעס האבן‬ ‫באשלאסן צו זיין פאר איר ווי א פאמיליע;‬ ‫מען פלעגט אראפגיין שמועסן מיט איר‪,‬‬ ‫איר לאדנען אויף שבתים‪ ,‬און צומאל איר‬ ‫ארויסנעמען שפאצירן‪.‬‬ ‫אלס מיידל וואס האט געוואוינט‬ ‫אינעם זעלבן בנין ווי איר‪ ,‬פלעגט מיין‬ ‫מאמע מיר אלץ שיקן צו איר מיט א‬ ‫קעיק לכבוד שבת‪ ,‬אדער מיט קיכעלעך‬ ‫לכבוד ראש חודש‪ ,‬אדער סתם אזוי איר‬ ‫ארויסצוהעלפן אין שטוב און אביסל‬ ‫פארטרייבן איר עלנדקייט‪ .‬איך מיט‬ ‫מיינע חבר'טעס פלעגן זייער הנאה האבן‬ ‫איר צו גיין באזוכן און הערן פון איר‬ ‫אינטערעסאנטע מעשיות‪ .‬זי האט זיך‬ ‫געפריידט צו אונז‪ ,‬און מיר האבן זיך ממש‬ ‫געפילט ווי אירע אייניקלעך‪.‬‬ ‫דאס מערסטע אינטערעסאנט איז‬ ‫געווען צו זען איר הויז‪ .‬געווענליך איז‬ ‫מען געווען נאר אינעם דיינינג‪-‬רום‪,‬‬ ‫אבער צומאל‪ ,‬ווען זי איז געווען אין א‬ ‫גוטע גיסטע‪ ,‬האט זי אונז יא געלאזט‬ ‫אריינגיין אביסל טיפער אינעם הויז‪ ,‬און‬ ‫אלטע מעשיות‬ ‫מען האט געקענט באטראכטן אלע אירע‬ ‫"אוצרות"‪ .‬פארשטייט זיך אז דאס איז‬ ‫געווען באגלייט מיט טויזנט ווארענונגען‬ ‫גארנישט צו רירן וכדומה‪.‬‬ ‫איר הויז האט אויסגעזען ווי א‬ ‫‪19‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫נעמט צוזאם אלע ליידיגע באטלעך; זי‬ ‫ווען זי איז געווען יונג זענען זיי געווען‬ ‫עכטע מוזיאום‪ .‬יעדע זאך וואס זי‬ ‫פלעגט זיי אויסוואשן‪ ,‬אפטרוקענען‪ ,‬און‬ ‫ארעם און זי האט גארנישט געהאט‪,‬‬ ‫האט נאר אמאל גענוצט‪ ,‬האט זי דארט‬ ‫אוועקלייגן‪ .‬די דעקלעך האט זי געלייגט‬ ‫עס האבן איר אלץ געפעלט זאכן‪ ,‬און‬ ‫אוועקגעלייגט‪ :‬אלטע עלעקטראנישע‬ ‫אין א פושקע‪ ,‬און די באטלעך האט זי‬ ‫דערפאר ליגט איר אינעם מוח אז מען‬ ‫מאשינען פון יארן צוריק וואס איך ווייס‬ ‫שיין אויסגע'שורה'ט אויף דער ערד‪ .‬די‬ ‫דארף אלעס אוועקלייגן‪.‬‬ ‫אפילו נישט צו וואס זיי זענען גענוצט‬ ‫שורה איז געוואקסן ביז עס האט שוין‬ ‫געווארן‪ ,‬אלטע צובראכענע טעפ‪,‬‬ ‫כמעט דערגרייכט דעם דאך‪ .‬איך פלעג‬ ‫מיין מאמע האט גערעדט צו מיר‬ ‫שיסלעך‪ ,‬און שעפ לעפלעך זענען דארט‬ ‫טראכטן מיט ווייטאג אז מיט יעדע באטל‬ ‫וועגן דער גרויסער מצוה וואס מיר טוען‬ ‫אויך געלעגן‪ ,‬בערג פון אלטע צייטונגען‪,‬‬ ‫וואס זי לייגט אוועק‪ ,‬פארלירט זי נאך‬ ‫מיט'ן דערפרייען אזא עלנדע פרוי‪ ,‬און‬ ‫צובראכענע שלעסער‪ ,‬שויבן פון א‬ ‫פלאץ אין איר הויז‪" .‬עס איז אזא שאד אז‬ ‫אנגעזאגט אז מיר זאלן איר גארנישט‬ ‫פענסטער‪ ,‬און רעדלעך פון א קינדער‪-‬‬ ‫זי האלט אלע די זאכן וואס שטערן איר‬ ‫זאגן וועגן דעם ענין‪ ,‬נאר איר ווייטער‬ ‫וועגעלע‪.‬‬ ‫נאר צו קענען ארומגיין אין איר אייגענע‬ ‫מכבד זיין‪.‬‬ ‫הויז‪ ",‬פלעג איך טראכטן צו זיך‪" ,‬ווען‬ ‫דאס שענסטע איז געווען צו‬ ‫נישט די אלע שמאנצעס‪ ,‬וואלט זי דאך‬ ‫און אזוי איז עס ווייטער אנגעגאנגען;‬ ‫באטראכטן דעם פערפעקטן סדר אין‬ ‫געקענט האבן א פאלאץ‪".‬‬ ‫מיר זענען ווייטער געגאנגען איר מחי'‬ ‫וואס דאס אלעס איז געלעגן‪ .‬יעדע זאך‬ ‫זיין‪ ,‬שמועסן און פארברענגען‪ ,‬און זי איז‬ ‫האט געהאט איר באשטימטע פלאץ‪ .‬אויב‬ ‫די טעג זענען פארלאפן און דער טאג‬ ‫ווייטער אנגעגאנגען מיט'ן צוזאמקלייבן‬ ‫האט איינער בטעות עפעס אנגערירט‪,‬‬ ‫איז אנגעקומען‪ :‬אונזער טייערע שכנ'טע‪,‬‬ ‫יעדע זאך וואס זי האט נאר געזען‪ .‬אין‬ ‫האט עס מימי גלייך באמערקט‪.‬‬ ‫וואס איז געווען פאר אונז ווי א באבע‪,‬‬ ‫שטוב איז שוין געווארן אזוי ענג‪ ,‬אז זי‬ ‫איז אוועק פון דער וועלט‪ .‬עס איז געווען‬ ‫האט שוין בלית ברירה אנגעהויבן צו לייגן‬ ‫איך געדענק איין מוצאי שבת ווען איך‬ ‫א גרויסער ווייטאג פאר אונז אלע; מיר‬ ‫זאכן אינעם דיינינג‪-‬רום‪.‬‬ ‫האב איר געוואלט העלפן אוועקצופאקן‬ ‫זענען דאך געווען אזוי נאנט מיט איר‪ .‬זי‬ ‫די לייכטער‪ .‬איינע פון די גלעזלעך האט‬ ‫פלעגט זיך אלץ אינטערעסירן אין אונז‪,‬‬ ‫אלץ פלעגט מען איר זען מיט א‬ ‫זיך אויסגעגליטשט און זיך צובראכן‪.‬‬ ‫אונז אויספרעגן וויאזוי עס איז געווען אין‬ ‫שמאטע אין דער האנט‪ ,‬ווי זי גייט ארום‬ ‫איך האב זיך אנטשולדיגט פאר איר און‬ ‫סקול‪ ,‬און זי פלעגט אונז אלץ מחזק זיין‬ ‫און רייניגט אפ דעם שטויב וואס האט זיך‬ ‫אלעס שנעל צוזאמגענומען‪ ,‬וועלנדיג‬ ‫און געבן קלוגע עצות‪.‬‬ ‫צוזאמגעקליבן אויף אירע אלע חפצים‪.‬‬ ‫עס אוועקווארפן‪ ,‬אבער זי האט בשום‬ ‫אופן נישט צוגעלאזט‪" .‬אפשר איין‬ ‫פארשטייט זיך אז מיר זענען געגאנגען‬ ‫איך פלעג איר באטראכטן ווי זי‬ ‫טאג וועט עס נאך צונוץ קומען‪ ",‬האט‬ ‫צו דער לוויה איר אפצוגעבן דעם לעצטן‬ ‫זי ווי איר שטייגער ערקלערט‪ .‬זי האט‬ ‫כבוד‪ .‬די מענער האבן געזאגט קדיש נאך‬ ‫עס איבערגענומען פון מיר און עס‬ ‫יעדעס מאל‬ ‫איר‪ ,‬און יעדער האט זיך געוואונדערט‬ ‫געגאנגען אריינלייגן אין איינע פון די‬ ‫וואס עס וועט ווערן מיט איר הויז און‬ ‫הונדערטער פושקעס וואס זענען דארט‬ ‫מיט אלע זאכן וואס ליגן דארט‪.‬‬ ‫געלעגן‪ .‬זי האט פונקטליך געוואוסט‬ ‫איך האב נאר‬ ‫וועלכע פושקע זי זוכט‪ .‬ווי נאר זי האט‬ ‫צוויי וואכן שפעטער‪ ,‬אנקומענדיג‬ ‫אויפגעמאכט די פושקע‪ ,‬האב איך דארט‬ ‫אהיים פון סקול‪ ,‬האב איך צו מיין גרויס‬ ‫געזען פילע שטיקלעך צובראכענע גלאז‪.‬‬ ‫וואונדער געזען א ריזיגע גארבידזש‪-‬‬ ‫געוואלט עפעס‬ ‫איך האב זיך אזוי געוואונדערט אויף איר‪:‬‬ ‫טראק שטיין פארנט פון אונזער בילדינג‪.‬‬ ‫זי איז דאך אזא קלוגע און פארשטענדיגע‬ ‫אוועקלייגן אין‬ ‫איך האב באמערקט א דיקע לאנגע רער‬ ‫פרוי‪ ,‬וואס איז דער פשט פון האלטן‬ ‫(פייפ) דורך וועלכער עס פליען אריין‬ ‫אומנוצבארע זאכן? וואספארא נוצן האט‬ ‫זאכן אינעם טראק‪ .‬ארויפקוקנדיג צו‬ ‫זי דערפון אז עס ליגט סתם אונטער די‬ ‫זען וואו די רער הייבט זיך אן‪ ,‬זע איך ווי‬ ‫שאפע‪ ,‬איז‬ ‫פיס און נעמט אוועק פלאץ?‬ ‫צוויי שטאט‪-‬ארבעטער שטייען ביים‬ ‫פענסטער פון מימי'ס הויז און ווארפן‬ ‫אנקומענדיג אהיים האב איך דאס‬ ‫ארויס זאכן‪.‬‬ ‫מימי מיר גראד‬ ‫דערציילט פאר מיין מאמע‪ .‬מיין מאמע‬ ‫האט מיר ערקלערט אז מימי איז טאקע א‬ ‫ארויפגעקומען‪.‬‬ ‫איך ווייס נישט צו וועמען דאס הויז‬ ‫קלוגע פרוי‪ ,‬אבער זי ליידט אויף א מחלה‬ ‫האט למעשה געהערט‪ ,‬אבער די שטאט‬ ‫פון אוועקלייגן זאכן עס קען גאר זיין אז‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪20‬‬ ‫דער ראש ישיבה זאגט אז יעדע‬ ‫וויי געטאן פון דעם‪ ,‬אדער איז עס אפילו‬ ‫האט געשיקט ארבעטער אויסצוליידיגן‬ ‫מחשבה וואס מאכט מיר טראכטן‬ ‫געשען לעצטע וואך‪ ,‬אדער גאר נעכטן‬ ‫דאס גאנצע הויז‪ ,‬מן הסתם כדי עס צו‬ ‫שלעכטס אויף מיין מאן‪ ,‬אדער יעדע‬ ‫– ער איז געווען אויסגעמוטשעט נאך‬ ‫קענען פארדינגען פאר א צווייטן‪.‬‬ ‫מחשבה וואס גורם זיין אים אראפצוקוקן‬ ‫א טאג ארבעט‪ ,‬ער איז געווען הונגעריג‬ ‫– דאס קומט פון די סטרא אחרא און‬ ‫אדער מיד און ער האט זיך נישט געכאפט‬ ‫א שטיק צייט בין איך דארט‬ ‫פונעם יצר הרע‪ ,‬וואס וויל צושטערן‬ ‫– דו ביסט געווארן וויי געטוהן פון דעם‬ ‫געשטאנען און באטראכט מיט ווייטאג‬ ‫אונזער שלום בית און חלילה גורם זיין‬ ‫און דו קענסט נישט פארגעסן דערפון‪ ,‬דו‬ ‫ווי מימי'ס גאנצע פלאג און הארעוואניע‬ ‫א פירוד צווישן מאן און ווייב‪ .‬ווייל ווען‬ ‫קענסט נישט אויפהערן צו טראכטן און‬ ‫פון די לעצטע פאר יאר גייט אריין אין‬ ‫א מאן און ווייב האבן זיך ליב‪ ,‬האט ער‬ ‫עס איבערשפילן אין דיין מח‪.‬‬ ‫מיסט‪ .‬זי האט נעבעך צוזאמגעקליבן און‬ ‫נישט קיין שום שליטה אויף זיי און ער‬ ‫אוועקגעלייגט יעדע קליינע זאך‪ ,‬אבער‬ ‫קען זיי גארנישט שלעכטס טון; דערפאר‬ ‫דא דארף מען נוצן דעם כלל און מאכן‬ ‫וואספארא נוצן האט זי געהאט דערפון?‬ ‫זוכט ער אריינצוברענגען שלעכטע‬ ‫א חשבון הנפש פאר זיך אליין‪ :‬צי דארף‬ ‫עס איז איר נאר ענג געווארן‪ ,‬זי האט‬ ‫מחשבות איינער‬ ‫נישט געקענט הנאה‬ ‫אויפן צווייטן כדי‬ ‫האבן פון א שיינע‪,‬‬ ‫חלילה אפצוקילן‬ ‫רחבות'דיגע הויז‪.‬‬ ‫די ליבשאפט‪.‬‬ ‫זענען‬ ‫יארן‬ ‫זיך‬ ‫לאמיר‬ ‫אבער‬ ‫פארלאפן‪,‬‬ ‫אפלאזן פון די‬ ‫די מעשה איז מיר‬ ‫אלע נישט‪-‬גוטע‬ ‫געבליבן איינגעקריצט‬ ‫מחשבות‪ ,‬פון אלע‬ ‫אין די ביינער און‬ ‫אלטע מעשיות‪,‬‬ ‫האט מיר באגלייט‬ ‫אלטע ווייטאגן‬ ‫ווייטער אין לעבן‪.‬‬ ‫און זכרונות וואס‬ ‫יעדעס מאל איך האב‬ ‫וועלן אונז אין‬ ‫נאר געוואלט עפעס‬ ‫נישט‬ ‫ערגעץ‬ ‫אוועקלייגן אין שאפע‬ ‫ברענגען אין לעבן‬ ‫– קליידער וואס זענען‬ ‫און גייען אונז נאר‬ ‫שוין געווען קליין‪,‬‬ ‫צוגרונד לייגן‪ .‬לאמיר אנפולן אונזער מח‬ ‫איך האבן די ווייטאגליכע מחשבות?‬ ‫אלטע שיך‪ ,‬וכדומה – איז מימי מיר גראד‬ ‫מיט גוטע מחשבות און זוכן דאס גוטס‬ ‫צי ברענגען זיי מיר עפעס א תועלת?‬ ‫ארויפגעקומען פאר די אויגן‪ ,‬און איך האב‬ ‫אין אונזער טייערן מאן – די מתנה וואס‬ ‫ווען איך טראכט איבער און איבער די‬ ‫גלייך אנגעהויבן מאכן א חשבון‪:‬‬ ‫דער אייבערשטער האט אונז געשאנקען‪.‬‬ ‫ווערטער‪ ,‬מאכט עס מיר פילן גוט‪ ,‬אדער‬ ‫לאמיר נאר טראכטן מחשבות וואס וועלן‬ ‫עס מאכט מיר נאר ענג און ברענגט מיר‬ ‫"גייט מיר דאס צונוץ קומען? גיי איך‬ ‫אונז גורם זיין ארויפצוקוקן אויפן מאן‪,‬‬ ‫צו זיין צובראכן?‬ ‫האבן עפעס א נוצן דערפון‪ ,‬אדער גייט‬ ‫האלטן פון אים און אים ליב האבן‪.‬‬ ‫מיר דאס נאר ענג מאכן דאס פלאץ אין‬ ‫יעדע מחשבה אדער זכרון וואס מאכט‬ ‫מיינע שאפעס?"‬ ‫אזוי וועט זיין שלום און ליבשאפט‬ ‫מיר נישט פילן גוט דארף איך נישט האבן‪.‬‬ ‫ביי אונז אינדערהיים‪ ,‬די שכינה וועט‬ ‫פארוואס זאל איך עס האלטן אין מיין‬ ‫ווען איך בין אנגעקומען אין היכל‬ ‫קענען רוען ביי אונז‪ ,‬און די קינדער וועלן‬ ‫מח? וואספארא נוצן האב איך דערפון?‬ ‫הקודש און געהערט דעם ראש ישיבה'ס‬ ‫אויפוואקסן קלוג און געזונט‪.‬‬ ‫פארוואס זאל איך זיך ענג מאכן דאס‬ ‫לימודים‪ ,‬האב איך זיך אויסגעלערנט‬ ‫לעבן? לאמיר ענדערש פארגעסן דערפון‬ ‫דערפון נאך א פיל וויכטיגערן כלל אין‬ ‫ווי דער ראש ישיבה לערנט אונז‪ ,‬אז‬ ‫און זיך נישט האלטן אין איין חזר'ן די אלע‬ ‫לעבן‪ .‬דער ראש ישיבה ערקלערט אז דער‬ ‫אין א שטוב וואו טאטע און מאמע האבן‬ ‫אלטע מעשיות פון היינט‪ ,‬נעכטן‪ ,‬לעצטע‬ ‫כלל רעדט זיך ווען עס קומט צו נישט‪-‬‬ ‫זיך ליב‪ ,‬מען קוקט זיך אין די אויגן‪ ,‬און‬ ‫וואך‪ ,‬אדער פון פינף יאר צוריק‪ .‬עס זאל‬ ‫גוטע מחשבות און אלטע ווייטאגן‪.‬‬ ‫מען רעדט שיין‪ ,‬הארציג און ווייך – אין‬ ‫ווערן אפגעמעקט פון מיין מח‪ ,‬און עס‬ ‫אזא שטוב וואקסן די קינדער געזונט‪ ,‬זיי‬ ‫זאל זיך פילן כאילו עס איז – אזוי ווי דער‬ ‫אויב עס איז געשען מיט פינף יאר‬ ‫שיינען און בליען‪ ,‬און דאס גאנצע שטוב‬ ‫ראש ישיבה זאגט – "ער האט עס בכלל‬ ‫צוריק אז דיין מאן האט דיר בטעות‬ ‫לייכט‪.‬‬ ‫קיינמאל נישט געזאגט"‪.‬‬ ‫געזאגט א ווארט און דו ביסט געווארן‬ ‫‪21‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫פרשת‬ ‫ויצא‬ ‫תשפ”ז‬ ‫ ‬ ‫ ‬ ‫'?‬ ‫באקומען א‬ ‫געוואונען‬ ‫זיין‬ ‫א פאסיגע‬ ‫גוטע‬ ‫א מיליאן‬ ‫באהאפטן‬ ‫שידוך דורך‬ ‫טיטשער‬ ‫דאלאר‬ ‫בזיונות‬ ‫מיט תפילה‬ ‫משפחת גליק מילתא דבדיחותא‬ ‫יארצייט‬ ‫‪23‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫=‬ ‫ֶדֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶער‬ ‫רִֶּב �ּי ִּב ָ�רּו�ְכ ְ'ל‬ ‫זי"ע‬ ‫יארצייט‪:‬‬ ‫י" כסליו‬ ‫=‬ ‫ן די‬ ‫ואך‬‫ו‬‫פ‬ ‫ו‬ ‫יארצייט‬ ‫ַזַיין ֵאֲַהֲִּב ַת יְּׂש �ְ ָרֵא ֵל‬ ‫ִּב �ַיים רִֶּב �ּיְנְ'ס ִּב ְ�רּית‬ ‫ייִליְגְ ן‬ ‫אְר ַַצייט פּון ֵֵה ִ‬ ‫י"ח ִּכִ ְְס ִֵלו ִאיז ִִדי יָ ְ‬ ‫ְֶר ִּבי ָּבְרּוכְ 'ִל פּון ֶֶמָעזִ יּבּוז זְ כּותֹו יָ ְגֵ ן ָָע ִֵלינּו‪.‬‬ ‫עהִאט‬ ‫ייליַגֶ ער ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל ָהִאט ַגֶ ַ‬ ‫ִֶדער ּה ִ‬ ‫ִֶדער ֶַצ ִִדיַק ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל זְ ַכּותֹו יָ ַגּ ן ָע ּליְנּו‬ ‫ִא'ִדיַגֶ ע ִַא ֲה ֵַבת יִ ְֵׂש ָר ִּאל‪ .‬וֶ וען ִּאייְנֶ ער‬ ‫ְמֹור ִ‬ ‫ִַא ָ‬ ‫ִִאיז ַגֶ עוֶ וען ֵַּביים ֶר ִֵּביְנְ 'ס ְֵּב ִרית‪ִ ,‬אּון ַּפיַגָ ִא‬ ‫ָהִאט ִִאים ִַדוְ ַָקִא וּ ויי ַגֶ עטּון ִאּון ִָאְנְ ַגֶ ַ‬ ‫עְמִאַכְ ט‬ ‫ִאְמע ָהִאט‬ ‫ָע ֶל ָיה ַה ְָׁשלֹום‪ִֶ ,‬דעם ֶר ִֵּביְנְ 'ס ְַמ ֶ‬ ‫ַקֹוִדְׁש ִאּון‬ ‫לֹויַפן ֶצּום ִָארֹון ֶ‬ ‫ֶָצרֹות‪ְַ ,‬פ ֶלעַגְ ט ֶער ְ‬ ‫ייליַגֶ ער ֶַצ ִִדיַק‬ ‫רּוִדער ִֶדער ּה ִ‬ ‫עטן ִִאיר ְֵּב ֶ‬ ‫ַגֶ ֶ‬ ‫עֵּב ְ‬ ‫ֶדֶעם רִֶּב �ּיְנְ'ס ֶפ ֶעֶט ֶער‬ ‫עַפער ִַאז יֶ עְנֶ ער ִִאיִד‬ ‫ִאְׁש ֶ‬‫ִַדִאוֶ ועְנֶ ען ֶצּום ֵַּב ֶ‬ ‫"ֵּברּוַכְ 'ל ‪ִַ -‬אזֹוי ָהִאט זִ י ִִאים‬ ‫ֶר ִֵּבי ר' ֵָּברּוַכְ 'ל‪ָ :‬‬ ‫ִאַקּוְמען ַַקיין ְְׁש ְט ָרִאף‪.‬‬ ‫ֶ‬ ‫יְׁשט ֵַּב‬ ‫זָ ִאל ָח"ו ְנִ ְ‬ ‫ִארן ִַקיְנְ ִד ִַאז ְֶמען‬ ‫ערּוַפן ‪ -‬ווִאּוְנְ ְטְׁש ִָאן ַַפ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ַגֶ‬ ‫עטער‪,‬‬ ‫ֶער ִִאיז ַגֶ עוֶ וען ִֶדעם ֶר ִֵּביְנְ 'ס ֶַפ ֶ‬ ‫יְׁשט ְַק ִריַגְ ן ִאֹויף ִִאים"‪.‬‬ ‫זָ ִאל ְנִ ְ‬ ‫ִאְמען‬ ‫ִאּון ֵַּביי ִִדי ְֵּב ִרית וֶ וען ְֶמען ָהִאט ִַא ְנָ ֶ‬ ‫ִאֹויְך ְַפ ֶלעַגְ ט ֶער ַגּ יין ֶצּום ִֶציּון ַפּון זַ יין‬ ‫עֵּבן ִֶדעם ֶר ִֵּבי'ן 'ְנַ ְָח ְָמן' ָהִאט ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל‬ ‫ַגֶ עַגֶ ְ‬ ‫ייִדע‪ִֶ ,‬דער ֵַּב ַעל ְּׁשם ַה ַָקִדֹוְׁש זִ י"ע‪,‬‬ ‫ייליַגְ ן זּ ֶ‬‫ּה ִ‬ ‫ייליַגֶ ער ֶַצ ִִדיַק ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל‬ ‫ָהִאט ִֶדער ּה ִ‬ ‫ערּוַפן ִאּון ַגֶ עזָ ִאַגְ ט‪ְ'" :‬נַ ְָח ְָמן' ַעל‬ ‫ְ‬ ‫ַגֶ‬ ‫זִ יְך ָ ְנְ‬ ‫ִא‬ ‫ִאל ְסט‬‫ייִדע‪ִִ ,‬איְך ֵֶּבעט ִִדיר זָ ְ‬ ‫ִאּון זָ ִאַגְ ן‪" :‬זּ ֶ‬ ‫עלע ִָדִאס ֶַקען‬ ‫"ַפייַגֶ ֶ‬ ‫ערט‪ּ :‬‬ ‫ִִאיר ַגֶ ֶ‬ ‫עעְנְ ְט ֶַפ ְ‬ ‫ִאְׁשית ה‪ַ ,‬כט) 'זֶ ה יְ ְנַ ֲָח ְּמְנּו ְִמ ַַּמ ֲע ֵּׂשְנּו‬ ‫ְּׁשם ְ(ֵּב ּר ִ‬ ‫עָּפעְנֶ ען‬ ‫ְִמ ְת ַָּפ ּלל זַ יין ַַפִאר ִִדי ִִא ְיִדן וָ וִאס ְט ְֶׁש ֶ‬ ‫ִאלן‪ְֶ ,‬מען ְמּוז‬ ‫ִאר ַַפ ְ‬‫יְׁשט זַ יין‪ֶ ,‬עס ִִאיז ַַפ ְ‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫ּוְמ ִע ְְּצֵבֹון יָ ִּדיְנּו ְִמן ָה ֲִא ִָד ְָמה ֲִא ְֶׁשר ִּא ְר ָרה ה'‪,‬‬ ‫ּ‬ ‫ִאלן זַ יין ַגֶ עזּוְנְ ט ִאּון ְְׁש ַט ְ‬ ‫ִארַק‬ ‫ְִמיְך‪ִַ ,‬אז זּ יי זָ ְ‬ ‫עּולת‬‫(ַקּוַקט ְנָ ִאְך ִִאין ּס ֶַפר ְָּפ ַ‬ ‫ְַק ִריַגְ ן ִאֹויף ִִאים ְ‬ ‫ייליַגֶ ע ֲָחַכָ ְִמים זָ ִאַגְ ן ִאֹויף ִֶדעם‬ ‫ִאּון ִִדי ּה ִ‬ ‫וייֵּבער ִאּון‬ ‫ייע ֶרע וַ ֶ‬ ‫ִִאיְנְ ִּאייְנֶ עם ְִמיט זּ ֶ‬ ‫ַה ְַּצ ִִּדיַק‪ִ ,‬אֹות ַכִא)‪ ,‬וַ וייל ִֶדער ֶַצ ִִדיַק וָ וִאס‬ ‫עֹולם‪,‬‬ ‫ָָּפסּוַק ַ(סְנְ ֶה ְִד ִרין ַקיַג‪ֶ'ַ ):‬צ ִִדיַק ֵָּבִא ָל ָ‬ ‫ַגּוטס!"‬ ‫ִאֵּבן ִַא ֶלעס ְ‬ ‫ִַקיְנְ ִֶדער‪ִ ,‬אּון ָה ְ‬ ‫יְׁשע‬ ‫ֶצּוריַק ֶצּו ְֵּב ֶרעְנְ ַגֶ ען ִִא ִיִד ֶ‬ ‫ָהִאט ִִדי ִּכֹוָחֹות ִ‬ ‫עֹולם'"; ִֶדער ֶר ִֵּבי ִִאיז ִָדִאס‬ ‫טֹוֵבה ֵָּב ִָאה ָל ָ‬ ‫ָ‬ ‫ער ְְׁש ְטן ‪ִ -‬אֹויף ִִאים ְמּוז‬ ‫ייֵּב ְ‬ ‫ִַקיְנְ ִֶדער ֶצּום ִּא ֶ‬ ‫ועלט‪.‬‬ ‫ַגּוטס ַפּון ִִדי וֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫לֹוַקת‪ ,‬וַ וייל ְנָ ִאר ִַאזֹוי ִִאיז ֶעס ְִמיט‬ ‫זַ יין ְַמ ְָח ֶ‬ ‫ִַאן ֱִא ְֶמת‪ִַ ,‬אזֹוי וִ וי ִִדי ֲה ָלַכָ ה ִִאיז‪ְֶ ,‬מען וֶ ועט‬ ‫ִַא ְְׁש ּריְנּו ְַמה טֹוֵב ֶָח ְל ַּקיְנּו ִַאז ְִמיר זֶ עְנֶ ען‬ ‫ֵא ַ ֶפ� ֵַאס ּיֶג ֶע �ְׂש ּיֶדּו�ְך ְֶדּו�רְְך ְ‬ ‫יָח‪,‬‬ ‫יְׁשט ְְמ ַַק ֵּּבל זַ יין ַַקיין ֵּגּ ִרים ִֵּביְמֹות ַה ַָּמ ְִׁש ַ‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫ייסט ִאּוְנְ ז‪,‬‬ ‫ִאֵּבן ְנָ ִאְך ִַא‬ ‫ַקּורֵב ֶצּום ֶר ִֵּבי'ן‪ִֶ ,‬דער ֶר ִֵּבי ְט ּר ְ‬ ‫ְְמ ָ‬ ‫ִֶדער ֶר ִֵּבי וַ וייזְ ט ִאּוְנְ ז ִַאז ְִמיר ָה ְ‬ ‫וַ וייל וֶ וען ֶעס ִִאיז ְׁׁש ְל ָָחן ְְמ ָלַכִ ים ִִאיז ִִדי ֵּגּ רּות‬ ‫ִּב ּ�ַזְיּוְֹנּו ֹת‬ ‫ער ְְׁש ְטן‪,‬‬ ‫ייֵּב ְ‬ ‫יְמן רַכָח)‪.‬‬ ‫ִאַפט ֶצּום ִּא ֶ‬ ‫יְׁשט ְִמיט ִל ְיֵּב ְַׁש ְ‬ ‫ְמֹוה ַר"ן ָּח ֶלַק ִא‪ִ ,‬ס ָ‬ ‫ּקּוטי ֲ‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫ַ(עיּ ין ִל ּ‬ ‫ער ְְׁש ְטן‪,‬‬‫ייֵּב ְ‬ ‫ַקּוְמען ֶצּום ִּא ֶ‬ ‫ֶצּוריַק ֶצּו ֶ‬‫וֶ ועַג ִ‬ ‫ְַמ ְָמְׁש וָ וִאס ִֶדער ָָּפסּוַק זָ ִאַגְ ט‪" ,‬זֶ ה יְ 'ְנַ ֲָח ְּמְנ'ּו"‪,‬‬ ‫עְמִאַכְ ט ִַאז ִֶדער‬ ‫ֶעס ָהִאט זִ יְך ִַא ְָמִאל ַגֶ ַ‬ ‫ייסט ִאּוְנְ ז‪.‬‬ ‫ִֶדער ֶר ִֵּבי ְט ּר ְ‬ ‫עַקּוְמען ִאֹויף ִַא‬ ‫ֶ‬ ‫ֶַצ ִִדיַק ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל ִִאיז ַגֶ‬ ‫ֲ(ע ֶָצתֹו ֱִאְמּוְנָ ה יֹום ה' ַָּפ ְר ְַׁשת וַ יּ ְֶׁשֵב‪ ,‬י"ָח‬ ‫ִאְמיר‪ְֶ .‬מען ָהִאט‬ ‫יט ִ‬ ‫ְַׁש ֵָּבת ִִאין ִִדי ְְׁש ָטִאט זִ ָ‬ ‫ִּכִ ְס ּליו‪ְְׁ ,‬שְנַ ת תשַפ"ה ִל ְַפ ָרט ַָק ָטן)‬ ‫ִִאים ִָאְנְ ַגֶ עַגְ ּרייט ִַא ְּׁשייְנֶ ע ִַאַכְ ַסְנְ יָ ִא ֵַּביי‬ ‫ִּאייְנֶ עם ַפּון ִִדי ַרייַכֶ ע ַלייט ִִאין ְְׁש ָטִאט‪ִ ,‬אּון‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪24‬‬ ‫ִאֹויַפ'ן וֶ ועַג ָהִאט ֶר ִֵּבי ֵָּברּוַכְ 'ל זִ י"ע‬ ‫ְ‬ ‫ִַאז ִֶדער ִִאיִד ִִאיז ִַא ֵַּב ַעל ֲע ֵּב ָירה ִאּון ִִאיז‬ ‫ִִדי ַגַ ִאְנְ ֶֶצע ְְׁש ָטִאט ִִאיז ִַארֹויס ִִאים ְְמ ַַק ֵּּבל‬ ‫"ִא ְַפ ְָׁשר ֶַקען ִִאיְך‬ ‫עַפ ֶרעַגְ ט ִֶדעם ִִאיִד‪ֶ :‬‬ ‫ַגֶ ְ‬ ‫ער ֶיֵּבער ָהִאט ְֶמען ִִאים‬ ‫יְׁשט ֶע ְר ִליְך‪ִֶ ,‬ד ִ‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫ָָּפְנִ ים זַ יין‪.‬‬ ‫ִַאייְנְ ְְׁש ּטיין ֵַּביי ִִדיר?" ִֶדער ִִאיִד ָהִאט זִ יְך‬ ‫יְׁשט ְְמַכַ ֵּּבִד ַגֶ עוֶ וען‪.‬‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫ייִדט ִאּון ַגְ ַלייְך ְַמ ְסִּכִ ים ַגֶ עוֶ וען‪.‬‬ ‫ייער ַגֶ ְ‬ ‫עַפ ּר ְ‬ ‫זּ ֶ‬ ‫ִאְמ ְל ֶטע ֵַּביים ַַק ֵָּב ַלת‬ ‫ִארזַ ְ‬ ‫ויְׁשן ִִדי ַַפ ְ‬ ‫ְֶצוִ ְ‬ ‫וִ וי ְנָ ִאר ִֶדער ֶַצ ִִדיַק ָהִאט ִִאים ַגֶ עזֶ ען‪ָ ,‬הִאט‬ ‫ָָּפְנִ ים ִִאיז ִאֹויְך ַגֶ עוֶ וען ִַא ִִאיִד וָ וִאס ִִאיז ִֵּביז‬ ‫ִאטס ַלייט זֶ עְנֶ ען ַגֶ עוֶ וען ֶ‬ ‫ִאֹויסער‬ ‫ִִדי ְְׁש ָט ְ‬ ‫ִאֹויַפ'ן‬ ‫ְ‬ ‫ַקּוְמען ֶצּו זִ יְך‬ ‫רֹויַפ ֶ‬ ‫ערּוַפן ִַא ְ‬ ‫ְ‬ ‫ֶער ִִאים ַגֶ‬ ‫יְמִאן‪ִָ ,‬א ֵֶּבער ִָדִאס‬‫עֶצ ְטְנְ ס ַגֶ עוֶ וען ִַאן ִָא ִר ַ‬ ‫ֶל ְ‬ ‫יְׁשט ִֶדער ֶר ִֵּבי וֶ וער ִֶדער‬ ‫וייסט ְנִ ְ‬ ‫זִ יְך‪ִֶ .‬א ְַפ ְָׁשר וּ ְ‬ ‫ערט‬ ‫ַגֶ‬ ‫ייער עווִאּוְנְ ִֶד ְ‬ ‫ִאֵּבן זִ יְך זּ ֶ‬ ‫וָ וִאַגְ ן‪ִַ .‬א ֶלע ָה ְ‬ ‫עהֹויֵּבן ְַׁשייְנֶ ען ִאּון ֶער‬ ‫ְ‬ ‫ְַמזָ ל ָהִאט ִִאים ִָאְנְ ַגֶ‬ ‫ִאֹויסער זִ יְך‬ ‫ֶ‬ ‫ִִאיִד ִִאיז? זּ יי זֶ עְנֶ ען ְנָ ִאְך ְֶמער‬ ‫ערט ַַפִאר‬ ‫עְׁש ֶט ְ‬ ‫ִֶדערֹויף‪ִ ,‬אּון ֶעס ָהִאט ַגֶ ְ‬ ‫עֹוְׁשר‪.‬‬ ‫רֹויסער ֶ‬ ‫וִארן ִַא ַגְ ֶ‬ ‫ִִאיז ַגֶ עוָ ְ‬ ‫ערט ִַאז ִֶדער‬ ‫עה ְ‬‫ִאֵּבן ַגֶ ֶ‬ ‫וִארן וֶ וען זּ יי ָה ְ‬ ‫ַגֶ עוָ ְ‬ ‫ְׁשּוֵב ֶ'ע ִִא ְיִדן ִִאין ְְׁש ָטִאט‪.‬‬ ‫ִַא ַסִאְך ַפּון ִִדי ָָח ְ‬ ‫ִאל ְטן‬ ‫עה ְ‬‫ִָא ֵֶּבער ִִאין ְְׁש ָטִאט ָהִאט ְֶמען ַגֶ ַ‬ ‫‪25‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫=‬ ‫ֶדֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶער‬ ‫רִֶּב �ּי ִּב ָ�רּו�ְכ ְ'ל‬ ‫זי"ע‬ ‫יארצייט‪:‬‬ ‫י" כסליו‬ ‫=‬ ‫ן די‬ ‫ואך‬‫ו‬‫פ‬ ‫ו‬ ‫יארצייט‬ ‫ייליַגֶ ער ְַמִאן ָהִאט ְִמיר ִַדִאן‬ ‫ְַמיין ּה ִ‬ ‫ַה ַָקִדֹוְׁש זִ יְך ֶצּו ְְמ ְַׁש ִּדְך זַ יין ְִמיט ִַא ֵַּב ַעל‬ ‫עַפ ֶרעַגְ ט ִֶדעם ִִאיִד ִאֹויֵּב ֶער‬‫ֶַצ ִִדיַק ָהִאט ַגֶ ְ‬ ‫ִאל ְסט‬‫עסט ִֶדעם ְֶמעְנְ ְטְׁש? זָ ְ‬ ‫ַגֶ עזָ ִאַגְ ט‪ִ' :‬דּו זֶ ְ‬ ‫ֲע ֵּב ָיר ה?‬ ‫ִארן‪.‬‬ ‫ָהִאט ִֶא ְַפ ְָׁשר ִַא ָטִאַכְ ֶטער ִִאין ִִדי יָ ְ‬ ‫עִדן זִ יְנְ ִד‪ַ .‬ה ְלוַ וִאי‬ ‫ויסן ִַאז ֶער ִִאיז ּריין ַפּון יֶ ְ‬ ‫וִ ְ‬ ‫זָ ִאל ִִאיְך זַ יין ִַאזֹוי ּריין וֶ וען ִִאיְך וֶ ועל‬ ‫ערט‬ ‫עה ְ‬ ‫ִאֹויסַגֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ִֶדער ֶַצ ִִדיַק ָהִאט ִַא ֶלעס‬ ‫ערט יָ ִא‪,‬‬ ‫וֶ וען ִֶדער ִִאיִד ָהִאט ַגֶ ֶ‬ ‫עעְנְ ְט ֶַפ ְ‬ ‫ַקּוְמען ֶצּום ֵּּבית ִִּדין ְֶׁשל ְַמ ֲע ָלה‪ִַ ,‬אזֹוי‬‫רֹויַפ ֶ‬ ‫ִַא ְ‬ ‫ִאּון ַגֶ עזָ ִאַגְ ט ִַאז ִָדִאס ִִאיז ֵַּביי ִִאים ִַא‬ ‫"ִאיְך ָהִאֵּב ִַא זּון‬ ‫ָהִאט ִֶדער ֶַצ ִִדיַק ַגֶ עזָ ִאַגְ ט‪ִ :‬‬ ‫עֶצט!'‬ ‫וִ וי ִֶדער ְֶמעְנְ ְטְׁש ִִאיז יֶ ְ‬ ‫רֹויסער ווִאּוְנְ ִֶדער‪ ,‬וַ וייל וִ וי ְנָ ִאר ֶער ָהִאט‬ ‫ַגְ ֶ‬ ‫ִאלן ְִמיר‬ ‫ִאּון ִִאיר ָהִאט ִַא ָטִאַכְ ֶטער‪ִֶ ,‬א ְַפ ְָׁשר זָ ְ‬ ‫ַגֶ עזֶ ען ִֶדעם ִִאיִד‪ָ ,‬הִאט ֶער ַגֶ עזֶ ען ִאֹויף ִִאים‬ ‫זִ יְך ְְמ ְַׁש ִּדְך זַ יין? ִִאיר וֶ ועט זִ יַכֶ ער ַגֶ ְ‬ ‫עֵּבן ִַא‬ ‫ייליַגֶ ער ְַמִאן ָהִאט ְִמיר ִַדִאן‬ ‫ְַמיין ּה ִ‬ ‫ִדּוְׁשה ִאּון ַגֶ ְ‬ ‫עְׁש ִָּפ ְירט ִַאז ִָדִאס ִִאיז ִַא‬ ‫ִַא ְַק ָ‬ ‫ְּׁשייְנֶ עם ְנַ ִָדן‪".‬‬ ‫ֶצּוַגֶ עזָ ִאַגְ ט‪ִ'ֶ :‬דער ְֵׂשַכַ ר ַַפִאר ִִדי ִָדִאזִ יַגֶ ע‬ ‫ִאסיַגֶ ער ְִׁשיִדּוְך‪.‬‬ ‫ַָּפ ִ‬ ‫יס ֶטע ִֵּבזְ יֹוְנֹות וֶ ועט זַ יין‪ִַ ,‬אז ִַא ֶר ִֵּבי‪ִַ ,‬א‬ ‫ִאּוְמזִ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִאֹויַפ'ן ְָּפ ַלִאץ ָהִאט ְֶמען ַגֶ עַגֶ ְ‬ ‫עֵּבן ִִדי‬ ‫ְ‬ ‫ִאּון‬ ‫רֹויסער ֶַצ ִִדיַק‪ ,‬וֶ ועט‬ ‫ֵּגָ ִדֹול ְֵּביִ ְֵׂש ָר ִּאל ִאּון ִַא ַגְ ֶ‬ ‫ייליַגֶ ער‬ ‫עטער ִִאיז ִֶדער ּה ִ‬ ‫יסל ְְׁש ֶָּפ ֶ‬ ‫ִַא ִֵּב ְ‬ ‫ֶהעְנְ ט ִאּון ַגֶ עווִאּוְנְ ְט ְְׁשן ְַמזָ ל טֹוֵב‪.‬‬ ‫זִ יְך ְִמיט ִִאים ְְמ ְַׁש ִּדְך זַ יין'‪".‬‬ ‫ֶר ִֵּבי ר' ֵָּברּוְך זִ י"ע ִַא ַרייְנְ ַגֶ עַגַ ִאְנְ ַגֶ ען ֵַּבִאזּוַכְ ן ִִדי‬ ‫ִאְמ ֶירער זִ י"ע‪.‬‬ ‫יט ִ‬ ‫ועלוְ ול זִ ָ‬ ‫ִַא ְל ְָמְנָ ה ַפּון ֶר ִֵּבי וֶ ְ‬ ‫ִאֵּבן ִָדִאס‬ ‫וֶ וען ִִדי ְֶמעְנְ ְט ְְׁשן ַפּון ְְׁש ָטִאט ָה ְ‬ ‫עֶצט‪,‬‬ ‫ִאֹויסַגֶ ִ‬ ‫עַפ ְירט‪" :‬יֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִִדי ִַא ְל ְָמְנָ ה ָהִאט‬ ‫ערזֶ ען ֶר ִֵּבי ֵָּברּוְך זִ י"ע‪ִִ ,‬איז‬ ‫וִ וי ְנָ ִאר זִ י ָהִאט ִֶד ְ‬ ‫ִאסן ִַאז זּ יי ְמּוזְ ן‬ ‫ִאְׁש ָל ְ‬ ‫ִאֵּבן זּ יי ֵַּב ְ‬ ‫ערט‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫עה ְ‬‫ַגֶ ֶ‬ ‫ערט ִַאז ִִאיר ָהִאט‬ ‫ִַאז ִִאיְך ָהִאֵּב ַגֶ ֶ‬ ‫עה ְ‬ ‫עַקּוְמען ִאּון ַגֶ עזָ ִאַגְ ט‪:‬‬ ‫ֶ‬ ‫זִ י ִִאים ִַאְנְ ְט ֶַקעַגְ ן ַגֶ‬ ‫ִאר'ן ָרֵב ִַאז ִֶדער ִִאיִד‬ ‫יילן ַַפ ְ‬ ‫ער ֶּצ ְ‬ ‫רֹויַפַגּ יין ִֶד ְ‬ ‫ִַא ְ‬ ‫זִ יְך ְְמ ְַׁש ִּדְך ַגֶ עוֶ וען ְִמיט ִִאים‪ָ ,‬הִאֵּב ִִאיְך‬ ‫"ֵּברּוְך ַה ֵָּבִא ַר ִֵּבי ר' ֵָּברּוְך! ַהייְנְ ט ָהִאֵּב ִִאיְך‬ ‫ָ‬ ‫יְׁשט ִַאזַ ִא ֶע ְר ִליַכֶ ער‪.‬‬ ‫ִִאיז ַגָ ְ‬ ‫ִארְנִ ְ‬ ‫ייליַגֶ ער ְַמִאן ָהִאט‬ ‫ִאר ְְׁש ַטִאְנֶ ען ִַאז ְַמיין ּה ִ‬‫ַַפ ְ‬ ‫ת'ער‬‫ִאֹויסַגֶ עַפּוְנֶ ען ִַאז ִִאיר זֶ עְנְ ט ִַאן ֱִא ְֶמ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫עַקּוְמען ֶצּום ֶַצ ִִדיַק ִאּון‬ ‫ֶ‬ ‫זּ יי זֶ עְנֶ ען ַגֶ‬ ‫ִאַקע ִַאייְך ַגֶ ּ‬ ‫עְמייְנְ ט‪ִ ,‬אּון ִִאיר זֶ עְנְ ט ִֶדער‬ ‫ַט ֶ‬ ‫ֶַצ ִִדיַק ִאּון ִֶדער ֵּגָ ִדֹול ַהִדֹור‪".‬‬ ‫יילט ִַאז ְִמיט ְֶצוָ וִאְנְ ִֶציַג יָ ִאר‬ ‫ער ֶּצ ְ‬ ‫ִִאים ִֶד ְ‬ ‫ֶַצ ִִדיַק ִאּון ִֶדער ֵּגָ ִדֹול ַהִדֹור‪".‬‬ ‫ְמּוע ְסט ִַאז ִֶדער‬ ‫עְׁש ֶ‬ ‫ֶצּוריַק ָהִאט ְֶמען ַגֶ ְ‬ ‫ִ‬ ‫יילט‪:‬‬ ‫ער ֶּצ ְ‬ ‫זִ י ָהִאט ִִאים ִַדִאן ִֶד ְ‬ ‫עֵּבעְך ֲע ֵּבירֹות‪ִ ,‬אּון ְֶמען ָהִאט‬ ‫ִִאיִד טּוט ְנֶ ֶ‬ ‫ֶצּוריַק ִֵּבין ִִאיְך‬ ‫ִ‬ ‫"ֶצוָ וִאְנְ ִֶציַג יָ ִאר‬ ‫ְ‬ ‫עַפ ְירט ִִא ֶיֵּבער ִִדי ְְׁש ָטִאט;‬ ‫רּוְמַגֶ ִ‬ ‫ִִאים ִַדִאן ִַא ְ‬ ‫ייליַגְ ן ְַמִאן ֵַּביים‬ ‫עְׁש ַטִאְנֶ ען ְִמיט ְַמיין ּה ִ‬ ‫ַגֶ ְ‬ ‫רֹויען ִאּון ִַקיְנְ ִֶדער זֶ עְנֶ ען ִַא ֶלע‬ ‫ְֶמעְנֶ ער‪ְַ ,‬פ ֶ‬ ‫זְ כּותֹו יָ ְגֵ ן ָָע ִֵלינּו‪.‬‬ ‫עַקּוַקט ִאּון‬ ‫ְ‬ ‫רֹויסַגֶ‬ ‫ִאֵּבן ִַא ְ‬‫ֶַפעְנְ ְס ֶטער‪ְִ ,‬מיר ָה ְ‬ ‫עַקּוְמען ִאּון ִִאים ְנָ ִאַכְ ַגֶ ְ‬ ‫עְׁש ִריַגְ ן ְִמיט‬ ‫ֶ‬ ‫רֹויסַגֶ‬ ‫ִַא ְ‬ ‫ַגֶ עזֶ ען וִ וי ְֶמען ְט ָרִאַגְ ט ִַארּום ִֶדעם יֶ ְ‬ ‫עֶצ ִטיַגְ ן‬ ‫עְמט‬‫ִאר ְֶׁש ְ‬ ‫ַקֹולי ַקֹולֹות‪ְֶ .‬מען ָהִאט ִִאים ַַפ ְ‬ ‫ּ‬ ‫ָחּוַּתן ְִמיט ַגֶ ִ‬ ‫עֵּביְנְ ִֶדעְנֶ ע ֶהעְנְ ט‪ִֵּ ,‬ב ְְׁש ַעת ִַא ֶלע‬ ‫ְְמ ָ‬ ‫ויִאזֹוי‬ ‫עְמען‪ִִ .‬איז וִ ַ‬ ‫יִאּוס'ט ֵַּביי ִַא ֶל ֶ‬ ‫ִאר ְִמ ְ‬ ‫ִאּון ַַפ ְ‬ ‫עטן ַפּון ִִאים‪.‬‬ ‫ערן ְְׁש ֶָּפ ְ‬ ‫ִַקיְנְ ִֶדער ִאּון ֶע ְל ֶט ְ‬ ‫ִאסט ֶעס ַַפִאר ִַאן ִּאייְנִ ְיַקל ַפּון ֵַּב ַעל ְּׁשם‬ ‫ַָּפ ְ‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪26‬‬ ‫מיט תפלה‬ ‫ער'ְס ֲַחתּוָנָָה‪.‬‬ ‫ִַמזָ ִל ְטֹוב‪ְְ ,‬ס'ֶגֵ ייְט זַ יין אּוָנְזׁ ער ְִט ְ‬ ‫יְט ֶׁׁש ְ‬ ‫אר ֵֵצייִלְ ְט‪:‬‬ ‫ברכי בִלעֶדי תַחי' ַַפ ְ‬ ‫יְט ֶׁׁשער‪,‬‬ ‫ָאִמי ְִט ְ‬ ‫עקּוִמען ַא י ִ‬‫ׁ‬ ‫ער ְֶׁש ְׁטער ְְס ִ'איז ֶגׁ‬ ‫ייֶּב ְ‬ ‫ְֶׁשֹּכ ַַּח ֵא ׁ‬ ‫ׁעֶדער ָָהאְט ִאיר ִלִ יֶּב‬ ‫י ׁ‬ ‫יְט ֶׁׁשער‪.‬‬ ‫ֶגּוְטע ְִט ְ‬ ‫ער ְֶׁש ְׁטער ָׁהעִלְ ף ְְס'זָ אִל זַ יין ַא ׁ‬ ‫ייֶּב ְ‬ ‫ֵא ׁ‬ ‫געמאלן דורך‪ :‬ר‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ָנׁעִמען ִֶּביז‬ ‫ער ׁ‬ ‫וׁוער ֶגֵ ייְט ִאיר ִא ׁ‬ ‫יֶּב ְ‬ ‫ֵצּוריק ָנָאְך ִאיר ֲַחתּוָנָָה?‬ ‫קּוִמְט ִ‬‫זִ י ְ‬ ‫די מעשה פון תפילה ווערט גענומען פון "קול ברסלב" האטליין‪ .‬לאזט אריין אייער מעשה‪ ,‬און די בעסטע מעשה וועט ווערן געמאלן‪.‬‬ ‫‪27‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫נאמען‪ :‬ליפא איינהארן‬ ‫חדר‪ :‬תלמוד תורה צאז‬ ‫יארגאנג‪9 :‬‬ ‫שטאט‪ :‬לינדען‬ ‫ייֶע‬ ‫עְר ֵֵהיים‪ ,‬אּון ִִאין ִִדי ְְפ ֵֵר ֶ‬‫עְק ְְטן ִִאיְנְ ֶֶד ְ‬ ‫עְר ִִליֶכֶ ע ְּפָּרָ אֶיֶ ְ‬ ‫ִִדי ֶֶה ְ‬ ‫אְר’ן עֹוָלָ ם‪.‬‬ ‫יֶטע ְׁׁש ֶֶטעל ִזִ יְך ָָפאר ַַפ ְ‬ ‫יָּפא‪ִּּ ,‬ב ֶ‬ ‫גּוְטן ִלִ ּ‬ ‫ַַא ְ‬ ‫ַַצייט ִִאין ֵֵח ֶֶדר ְגְ ַַלייְך ִִאיְך צּו ֵֵלייֶנֶ ען ִּבּ יְכְ ֶֶלעְך ָוָ ואס ֶֶדער‬ ‫עְלט צּו‪.‬‬ ‫ְׁשֶׁט ְ‬‫ֵֵח ֶֶדר ֶ‬ ‫יָּפא‬‫ׁשּוְב ֶ’ֶע ִִקיְנְ ֶֶדער‪ִִ .‬איְך ֵֵהייס ִִל ּ‬ ‫ייֶע ֶֶרע ָָח ְ‬ ‫גּוְטן‪ֵֵ ,‬ט ֶ‬ ‫ַַא ְ‬ ‫עְר ִִסי‪ִִ .‬מיר‬ ‫אְרן‪ִִ .‬איְך וואֹוין ִִאין ִִליְנְ ֶֶדען‪ְ ,‬נְ יּו ְְדְזְ ֶׁשׁ ְ‬ ‫ֵֵאייְנְ ָהָ ְ‬ ‫עְס ֶֶטע ֵֵחֶלֶ ק פּון ַׁשָּׁבּ ת?‬ ‫ָוָ ואס ִִאיז ַַדיין ֶּבּ ְ‬ ‫אְּבן ִִאין אּוְנְ ֶזֶ ער ִִמְׁשׁ ָּּפָחָה ַַקיין ַַעִיִ ן ָהָָרָ ע ִִפיְנְ ף ִִקיְנְ ֶֶדער‪.‬‬‫ָהָ ּ‬ ‫ייֶלעְנְ ד‪.‬‬ ‫עְטן ֵֵא ֶ‬ ‫עְרן ִִאין ַַצאְנְ ֶזֶ ער ֵֵח ֶֶדר ָדָ א ִִאין ְְס ֶֶט ְ‬ ‫ִִאיְך ֶֶל ְ‬ ‫יְלן ִִמיט‬ ‫ייֶער ִִליּב צּו ְׁשִּׁפּ ְ‬ ‫ַׁשָּׁבת ָנָ אְכְ ִִמיָטָ אג‪ִִ .‬איְך ָהָ אּב ֵזֵ ֶ‬ ‫ּ‬ ‫עְלד ְׁשׁ ִִליָטָ ”א‪.‬‬ ‫ָהַָרב ַיַ ֲֲעֹקֹב ָרָ אֶזֶ עְנְ ֶֶפ ְ‬ ‫ייְסט ַ‬ ‫ַַמיין ֶֶרִּבּ י ֵֵה ְ‬ ‫ַַמייֶנֶ ע ֶגֶ עְׁשִׁוִ ְ‬ ‫ויְס ֶֶטער‪.‬‬ ‫אְסטּו ִִאין ַַדיין ְְקַלַ אס?‬ ‫ויִפיל ִִקיְנְ ֶֶדער ָָה ְ‬ ‫ִוִ ִ‬ ‫ִִאין ֶוֶ ועְלְ ֶכֶ ע ׁשּול ַַדאֶוֶ ועְנְ ְְסטּו ַׁשָּׁבּ ת?‬ ‫פּוְפ ְְצן ִִקיְנְ ֶֶדער‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫ַׁשָּׁבת ַּבּ ייַנַ אְכְ ט ַַדאֶוֶ ועֶנֶ ען ִִמיר ִִאין ֵּבּ ית ַַה ֶֶמ ְְדָרָ ׁש ַַא ְְב ֵֵרִכִ ים‪,‬‬ ‫ּ‬ ‫צּוְפ ִִרי אּון ַּבּ יי ָׁשׁ ֹלׁש ְְסעּודֹות ַַדאֶוֶ ועֶנֶ ען ִִמיר ִִאין‬ ‫ַׁשָּׁבת ְ‬ ‫ּ‬ ‫אְרָוָ ואס?‬ ‫עְס ֶֶטע ֵֵחֶלֶ ק פּון ַַדיין ָָטאג אּון ַַפ ְ‬ ‫ָוָ ואס ִִאיז ִִדי ֶּבּ ְ‬ ‫עְמט‬ ‫קֹוֶדׁש ְּב ֶֶּר ְְס ֶֶלב ִִליְנְ ֶֶדען‪ִִ ,‬די ֶוֶ ועג צּום ׁשּול ֶנֶ ְ‬ ‫ֵֵהיַכַ ל ַַה ֶ‬ ‫אְלֶּבּ ע ָׁשָׁעָה צּו ֵגֵ יין פּון ַַמיין הֹויז‪ .‬אֹויף‬ ‫ֶּע ֶֶרְך ַַא ַַה ְ‬ ‫ְּב ֶ‬ ‫ימּוִדים ָנָ אְך ָלָ אְנְ ְְטׁש‪ֶֶ ,‬מען‬ ‫עְס ֶֶטע ַַפאר ִִמיר ִִאיז ִִדי ִִל ִ‬ ‫ִִדי ֶּבּ ְ‬ ‫ַׁשָּׁבת‬ ‫עְרַוַ וייל ִִאיז ָנָ אר ָדָ א ִִאין ְּב ֶֶּר ְְס ֶֶלב ִִליְנְ ֶֶדען ַַא ִִמְנְ ָיָ ן ּ‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫ִּה ִִלים‪ֶֶ ,‬מען ַַמאְכְ ט ִִדי ֵׁשׁ יין‬‫אֶמען ְּת ִ‬‫אְלט צּוַזַ ֶ‬ ‫ָזָ אְגְ ט ֶֶדעָמָ ְ‬ ‫צּוְפ ִִרי אּון ָׁשׁ ֹלׁש ְְסעּודֹות‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫עְׁשַׁמאק‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ייֶער ֶגֶ‬ ‫ייְּבן ִּבּ יְכְ ל‪ ,‬אּון ֶֶעס ִִאיז ֵזֵ ֶ‬ ‫ְׁשַׁר ּ‬ ‫ַ‬ ‫עְר ְְס ֶֶטע ַַארֹויס אּון‬ ‫קּוְק ְְסטּו ִִדי ֶֶמ ְ‬ ‫אֹויף ֶוֶ ועְלְ ֶכֶ ע יֹום טֹוב ְ‬ ‫ָוָ ואס ִִאיז ַַדיין ֵֵס ֶֶדר ַַהיֹום?‬ ‫אְרָוָ ואס?‬ ‫ַַפ ְ‬ ‫ֶּע ֶֶרְך ‪,8:20‬‬ ‫קּוְמט ְּב ֶ‬ ‫ֶּע ֶֶרְך ‪ַַ ,7:40‬מיין ָּּבאס ְ‬ ‫ִִאיְך ְׁשׁ ֵֵטיי אֹויף ְּב ֶ‬ ‫אֶקע‬ ‫עְׁשַׁמ ֶ‬ ‫ַ‬ ‫ייֶער ַַא ֶגֶ‬ ‫אֹויף ִִדי יֹום טֹוב ֲֲחנּוָּכּ ה‪ֶֶ .‬עס ִִאיז ֵזֵ ֶ‬ ‫ייְּבן ָאָ ן ֵֵח ֶֶדר ‪ ,9:00‬אּון ֶֶעְנְ ִִדיְגְ ן ‪ִִ ,5:20‬איְך קּום ָאָ ן‬ ‫ִִמיר ֵֵה ּ‬ ‫ייִליֶגֶ ע ֲֲחנּוָּכּ ה ֶֶלעְכְ ט‪ ,‬אּון אֹויְך‬ ‫יֹום טֹוב‪ֶֶ ,‬מען ִִציְנְ ְְדט ִִדי ֵֵה ִ‬ ‫ֶּע ֶֶרְך ‪.6:00‬‬ ‫עְר ֵֵהיים ְּב ֶ‬ ‫ִִאיְנְ ֶֶד ְ‬ ‫אְטס‪.‬‬ ‫אְרק ִִליּב ִִדי ָדָ אּוַנַ ְ‬ ‫ְׁשַׁט ְ‬ ‫ייֶער ַ‬ ‫ָהָ אּב ִִאיְך ֵזֵ ֶ‬ ‫ייֶע ַַצייט?‬ ‫ָוָ ואס ְגְ ַלַ ייְכְ ְְסטּו צּו טּון ִִאין ִִדי ְְפ ֵֵר ֶ‬ ‫ייִּביג ְּבַּלַ ייְּבּ ן ִִאין ִזִ ָּכּרֹון?‬ ‫ֶוֶ ועְלְ ֶכֶ ע ָָטאג ֶוֶ ועט ִִאיר ֵֵא ּ‬ ‫אַלאְנְ ט‪ִִ ,‬איְך ַַמאְך‬ ‫יְּבן ִִאין ַַמ ְְת ִִמ ֵיֵדי ַַט ַ‬ ‫עְׁשִׁר ּ‬ ‫ִ‬ ‫ִִאיְך ִּבּ ין ַַאייְנְ ֶגֶ‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪28‬‬ ‫ייֶע ֹרֹאׁש‬ ‫עְט ֵֵר ֶ‬ ‫עֶדער ֵֵאייֶנֶ ער ַַאז ֶֶער ִִאיז ֶֶדער ֶגֶ ְ‬ ‫וייְסט ֶיֶ ֶ‬ ‫ֵוֵ ְ‬ ‫גּוֶטע ִזִ ְכְ רֹונֹות‪.‬‬ ‫עְרן‪ֶֶ ,‬עס ְּב ֶֶּרעְנְ ְגְ ט ִִמיר ַַארֹויף ֶ‬ ‫ַַמיין ָאְָּפֶּׁשׁ ְ‬ ‫עְמּפ ִִאין ְּב ֶֶּר ְְס ֶֶל ְְב ֶ’ֶע‬ ‫ַַהַּמ ְְּד ִִריִכִ ים ִִאין ִִאיָלָ ן ַַה ַַחִיִ ים ֶֶק ְ‬ ‫עְמּפ‪.‬‬‫ֶֶק ְ‬ ‫ְּכִּס ְְד ָָרן?‬ ‫אְסט ַַא ִׁשׁ יעּור ִִאין ַׁשׁ ”ס ִ‬ ‫ָָה ְ‬ ‫אֶקע צּו ַזַ יין ֶֶדער זּון פּון ֹרֹאׁש‬ ‫ויַאזֹוי ִִפיְלְ ט ִזִ יְך ַַט ֶ‬ ‫ִוִ ַ‬ ‫ָיָ א ָּּברּוְך ַַהֵׁשׁ ם‪ִִ ,‬איְך ָהָ אּב ׁשֹוין ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶעְנְ ִִדיְגְ ט ַַא ָּּפאר‬ ‫ַַהַּמ ְְּד ִִריִכִ ים?‬ ‫עֶדע ָמָ אל‬ ‫וייֶטער ֶיֶ ֶ‬‫ַַמ ֶֶסְכְ ּתֹות ִִאין ַׁשׁ ”ס‪ ,‬אּון ִִאיְך ֵגֵ יי ַוַ ֶ‬ ‫ֶוֶ וען ִִאיְך ֶֶקען‪.‬‬ ‫ייֶער גּוט‪ ,‬אּון ַַא ַַסאְך ָמָ אל ֶֶקען ִזִ יְך ֶֶעס ֲֲא ִִפילּו‬ ‫ְְס ִ’ִאיז ֵזֵ ֶ‬ ‫לֹויֶנֶ ען‪.‬‬ ‫אְסטּו ׁשֹוין ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶעְנְ ִִדיְגְ ט ִִמְׁשַׁנַ יֹות‪ ,‬אּון וואּו‬ ‫ויִפיל ָָמאל ָָה ְ‬ ‫ִוִ ִ‬ ‫עְר ֵֵצייְלְ ן ֶֶעֶּפּ עס ֶֶמער פּון ִִדי‬ ‫ֶֶקעְנְ ְְסטּו אּוְנְ ז ֶֶד ְ‬ ‫ֶגֶ עְגְ ְנְ ט וואּו דּו וואֹויְנְ ְְסט?‬ ‫ייֶער ַַא ֵׁשׁ ייֶנֶ ע ְׁשָׁטָ אט‪ִִ ,‬אין‬ ‫ִִליְנְ ֶֶדען ִִאיז ֵזֵ ֶ‬ ‫ַַמיין ֶגֶ עְגְ ְנְ ט ִִאיז ָדָ א ָגָ אר ֵׁשׁ ייֶנֶ ע אּון ְּב ֵֵּר ֶ‬ ‫ייֶטע‬ ‫יְלט ִזִ יְך ַַמָמָ ׁש ִוִ וי ִִאין ִִדי‬ ‫אְסן‪ֶֶ ,‬עס ִִפ ְ‬ ‫ַגַ ְ‬ ‫עְרס אּון ִִדי‬ ‫ועֶט ְ‬‫אֶקע ֶוֶ ֶ‬ ‫עְׁשַׁמ ֶ‬ ‫ַ‬ ‫ָקָ אְנְ ְְט ִִרי‪ִִ ,‬די ֶגֶ‬ ‫אְּבן אּוְנְ ז ַַא ַַסאְך‬ ‫ֵׁשׁ ייֶנֶ ע ְגְ ָרָ אז‪ִ .‬וִ וי אֹויְך ָהָ ּ‬ ‫ִִא ִיִדיֶׁשׁ ע ְׁשֵׁכֵ ִנִ ים‪.‬‬ ‫יֶעֶלֶ ע ַַטאַלַ אְנְ ט ָָהאט ִִדיר‬ ‫עִצ ֶ‬‫ֶוֶ ועְלְ ֶכֶ ע ְְסֶּפּ ִ‬ ‫עְר ְׁׁש ֶֶטער ֶגֶ עֶגֶ עְּבּ ן?‬ ‫ֶֶדער ֵֵאייֶּבּ ְ‬ ‫ייֶער ֵׁשׁ יין ִזִ יְנְ ֶגֶ ען אּון אֹויְך ֶֶקען‬ ‫ִִאיְך ֶֶקען ֵזֵ ֶ‬ ‫ייֶער ֵׁשׁ ייֶנֶ ע‬ ‫אְלן‪ִ .‬וִ וי אֹויְך ֶֶקען ִִאיְך ַַמאְכְ ן ֵזֵ ֶ‬ ‫ִִאיְך ֵׁשׁ יין ָמָ ְ‬ ‫ֶעְצט?‬ ‫ַַהאְלְ ְְט ְְסטּו ֶי ְ‬ ‫אְר’ן ִִמיר ֶגֶ ּ‬ ‫עְּבן‬ ‫ְׁשֶׁטער ַַפ ְ‬ ‫עְר ֶ‬ ‫ְׁשֹּׁכַּח ֵֵאייֶּבּ ְ‬ ‫ַ‬ ‫ַזַ אְכְ ן ִִמיט ְְק ֶֶלעי‪.‬‬ ‫אַלאְנְ ְְטן‪.‬‬ ‫גּוֶטע ַַט ַ‬‫זֹויִפיל ֶ‬ ‫ַַא ִ‬ ‫ְׁשֶׁטע ָמָ אל‪.‬‬ ‫ַׁשָּׁבת ִִדי ֶֶע ְְר ֶ‬ ‫עְצט ַּבּ יי ַַמ ֶֶסֶכֶ ת ּ‬ ‫אְלט ֶיֶ ְ‬ ‫ִִאיְך ַַה ְ‬ ‫יְט ֵֵטייְלְ ן ִִמיט אּוְנְ ז ַַאֶזֶ עְלְ ֶכֶ ע‬ ‫אְרן ִִמ ְ‬ ‫ֹּׁכַּח ַַפ ְ‬ ‫רֹויְסן ְׁש ַ‬ ‫ַַא ְגְ ְ‬ ‫יּוִמים חּוץ פּון‬ ‫עֶרע ִִס ִ‬ ‫אְסטּו ׁשֹוין ֶגֶ ַ‬ ‫עַמאְכְ ט ַַאְנְ ֶֶד ֶ‬ ‫ָָה ְ‬ ‫עַסאְנְ ֶֶטע ַזַ אְכְ ן‪.‬‬ ‫עֶר ַ‬ ‫ֵׁשׁ ייֶנֶ ע אּון ִִאיְנְ ֶֶט ֶ‬ ‫ֶֶדעם?‬ ‫ִּה ִִלים‪.‬‬ ‫ָיָ א‪ִִ ,‬איְך ָהָ אּב ׁשֹוין ֶגֶ ֶ‬ ‫עֶעְנְ ִִדיְגְ ט ַַא ָּּפאר ָמָ אל ְּת ִ‬ ‫אויב איר ווילט אז מיר זאלן אייך‬ ‫אינטערוויוען‪ ,‬אדער איר האט א געדאנק‬ ‫ֶוֶ ועְלְ ֶכֶ ע ִנִ יגּון ָוָ ואס ֶֶעְנְ ק ִזִ יְנְ ֶגֶ ען ַּבּ יי ִִדי ַׁשָּׁבּ ת ְְס ָ‬ ‫עּוָדה‬ ‫עְר ְְס ֶֶטע ִלִ יּב?‬ ‫אְסטּו ִִדי ֶֶמ ְ‬ ‫ָָה ְ‬ ‫פון א אינגל וואס עס וואלט געווען‬ ‫פאסיג צו כאפן א שמועס מיט אים‪,‬‬ ‫ִִדי ִנִ יגּון ּ‘ְּדרֹור ִיִ ְְקָרָ א ְְל ֵֵבן ִִעם ַּבּת’‪.‬‬ ‫לאזט אונז וויסן דורך רופן ‪845-379-‬‬ ‫אֶטע?‬ ‫ִִמיט ָוָ ואס ַַא ְְרֶּבּ עט ַַדיין ַַט ֶ‬ ‫‪ ,1161‬אדער קענען די חשובע עלטערן‬ ‫שיקן אן אימעיל צו‪:‬‬ ‫זּוֶמער‬ ‫ִִאין ִִדי ִוִ ויְנְ ֶֶטער ִִאיז ֶֶער ַַא ְְמ ַַל ֵֵמד‪ִִ .‬אין ִִדי ֶ‬ ‫‪kinderheim@bletelmagazine.com‬‬ ‫‪29‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫משפחת‬ ‫גליק‬ ‫עְרּוְפן‪,‬‬ ‫ְ‬ ‫אֶמי‪ֶָ ",‬האַּב ִאיְך זִ יְך ָאְנְ ֶגֶ‬ ‫"ֶמ ִ‬ ‫ַ‬ ‫אׁשין‪,‬‬ ‫עְּפֶל ְפּון ִֶדי ֶַמ ִ‬ ‫עֶד ְֵרייֶט ֶֶדעם ְְקְנֶ ְ‬‫ֶגֶ ְ‬ ‫אְרף זַ יין‬ ‫"וָ ואְס ֵֶמייְנְ ֶט ֶָדאְס ַאז ַא ִאיֶד ֶַד ְ‬ ‫יׁשֶט‪.‬‬ ‫יְקֶט זִ יְך ְנִ ְ‬ ‫יׁשֶט ְִר ְ‬ ‫ָא ֶַּבעְר‪ֶ ...‬גָ ְ‬ ‫אְרְנִ ְ‬ ‫ַז ּיין ַּב �ּאָהָאְפְְטְן‪.‬‬ ‫ַאייְנְ ֶגֶ ְ‬ ‫עְּפ ֶָלאֶגְ ֶט?"‬ ‫ְרֹויְסע‬ ‫ְקּוְקֶט אּוְנְ ז ָאן ִֶמיֶט ֶגְ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫זִ י‬ ‫"ֶדּו ְְפ ְֶרעֶגְ ְְסֶט ֶגּוֶט‪ֶֶ ,‬העְנְ ִֶדי‪ֶ .‬עְס ֵֶמייְנְ ֶט‬ ‫ועֶלע‬ ‫ועֶלוֶ ֶ‬ ‫ָא ְֶפעְנֶ ע אֹויֶגְ ן! ֶגְ ֶַלייְך ֶָהאֶט וֶ ְ‬ ‫אְפ ְֶטן ְצּום‬‫אֶה ְ‬‫אְרף זַ יין ַַּב ָ‬ ‫ַאז ַא ִאיֶד ֶַד ְ‬ ‫עְפעְר‪,‬‬ ‫אׁש ֶ‬‫ייֶליֶגֶ עְר ַַּב ֶ‬ ‫"ֶה ִ‬ ‫עְרּוְפן‪ֵ :‬‬ ‫ְ‬ ‫זִ יְך ָאְנְ ֶגֶ‬ ‫עְצ ֶֶטע וָ ואְך‬ ‫ייֶלֶט‪ֶֶ :‬ל ְ‬ ‫עְר ְֵצ ְ‬‫ֶֶהעְנְ ִֶדי ֶֶד ְ‬ ‫עְר ְׁש ְֶטן‪ְ ,‬נָ אְר ַאזֹוי ְֶקען ֶֶמען זַ יין‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫עֶטן!" אּון‬ ‫אׁשין זָ אֶל ַא ְְר ֶַּב ְ‬ ‫עֶלף ִֶדי ֶַמ ִ‬ ‫ֶֶה ְ‬ ‫אֶמע‬‫חֹוֶדׁש ֶָהאֶט ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫ְֶלָכָ בֹוֶד ְרֹאׁש ֶ‬ ‫ויאזֹוי ֶֶמען‬ ‫וייְסֶט וִ ַ‬‫ַא ִאיֶד‪ .‬אּון וֶ ועְר וֵ ְ‬ ‫אֶמע זִ יְך ֶגֶ עָכַ ְ‬ ‫אְּפֶט‬ ‫ֶַדאן ֶָהאֶט ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫אְקן‬ ‫עַּב ְ‬ ‫אׁשֶט אּון ֶגֶ ַ‬ ‫עְר ְַר ְ‬ ‫יַּב ְ‬‫אּוְנְ ז ִא ֶ‬ ‫עְר ְׁש ְֶטן?" ֶָהאֶט‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫עְפֶט זִ יְך ְצּום ֵא ֶ‬ ‫אֶה ְ‬‫ַַּב ֶ‬ ‫יׁשֶט‬ ‫אׁשין ִאיז ֲא ְִפיֶלּו ְנִ ְ‬ ‫ַאז ִֶדי ֶַמ ִ‬ ‫אַּבן ַא ֶֶלע‬ ‫ִֶמיֶט אּוְנְ ז ַא ְקּוָכְ ן‪ִֶ .‬מיְר ֶָה ְ‬ ‫אֶמע ֶגֶ ְ‬ ‫עְפ ְֶרעֶגְ ֶט‪.‬‬ ‫ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫ַא ייְנְ ֶגֶ ְ‬ ‫עְּפ ֶָל אֶגְ ֶט‪.‬‬ ‫אּוְנְ זֶ עְר‬ ‫עַּבן‬ ‫ְנֶ ְ‬ ‫עֶטאְנְ ְְצן‬‫ְרֹויְפֶגֶ ַ‬ ‫ַא ְ‬ ‫ועֶלע‬ ‫ועֶלוֶ ֶ‬‫"איְך וֵ וייְס!" ֶָהאֶט וֶ ְ‬ ‫ִ‬ ‫אׁשין ַא ֵֶליין ְֶקען‬ ‫"אּה! ַא ֶַמ ִ‬ ‫ָ‬ ‫אְקוֶ ועם‬ ‫ְ‬ ‫ַּב‬ ‫ַ‬ ‫ען‬ ‫עְנֶ‬‫ְק‬ ‫ֶ‬ ‫יְר‬ ‫ֶמ‬ ‫ִ‬ ‫וואּו‬ ‫עְר‪,‬‬ ‫ֶט‬‫ֶ‬ ‫ְס‬ ‫ְֶפעְנְ ְ‬ ‫"ֶמיין ְֶר ִַּבי ֶָהאֶט אּוְנְ ז‬ ‫עְרּוְפן‪ַ .‬‬ ‫ְ‬ ‫אֹויְסֶגֶ‬ ‫ְ‬ ‫עֶטן; ְנָ אְר אֹויַּב ֶעְס ִאיז‬ ‫יׁשֶט ַא ְְר ֶַּב ְ‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫אֶמע‬‫ְצּוְקּוְקן וִ וי ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫יְצן אּון ֶגּוֶט‬ ‫זִ ְ‬ ‫ֶגֶ עזָ אֶגְ ֶט ִאין ֵח ֶֶדְר‪ַ ,‬אז וֶ וען ֶֶמען‬ ‫עְק ְֶט ְִריְק‬ ‫עְּפ ֶָלאֶגְ ֶט ִאין ִֶדי ֶע ֶֶל ְ‬ ‫ַאייְנְ ֶגֶ ְ‬ ‫אְקֶט‪.‬‬ ‫ְָקאָכְ ֶט אּון ַַּב ְ‬ ‫עְר ְׁש ְֶטן‪ֶֶ ,‬מען‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫יֶטן ֵא ֶ‬‫ֶמּוע ְְסֶט ִֶמ ְ‬ ‫ְׁש ֶ‬ ‫ַא ְְר ֶַּבעֶט ֶעְס‪".‬‬ ‫עֶהֹויַּבן‬ ‫ְ‬ ‫אֶמע ֶָהאֶט ָאְנְ ֶגֶ‬ ‫ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫ֶַדאוֶ ועְנְ ֶט אּון ֶֶמען ֶַּבעֶט ַא ֶֶלעְס ְפּוְנֶ עם‬ ‫אֶמע‬ ‫עְר ֶֶלעְך‪ֶָ ",‬האֶט ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫"ְקיְנְ ֶֶד ְ‬ ‫ִ‬ ‫אְקּוְקֶט‬ ‫ְ‬ ‫ְצּוְקעְר‪ַַּ ,‬ב‬ ‫עְס ְֶטן ִֶדי ֶֶמעֶל אּון ֶ‬ ‫ֶֶמ ְ‬ ‫עַּבֶט‬ ‫ועְרֶט ֶֶמען ְצּוֶגֶ ְ‬ ‫עְק ֶֶל ְ‬ ‫עְר ְׁש ְֶטן‪ ,‬וֶ ְ‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫עְרּוְפן ֶהֹויְך‪ְּ" ,‬פּוְנְ ְְקֶט ַאזֹוי ִאיז ַא‬ ‫ְ‬ ‫זִ יְך ָאְנְ ֶגֶ‬ ‫עֶלייֶגְ ֶט ַא ֶֶלעְס‬‫ייעְר‪ ,‬אּון ַא ְַרייְנְ ֶגֶ ֵ‬ ‫ִֶדי ַא ֶ‬ ‫ְצּו ִאים‪".‬‬ ‫ִאיֶד‪ֶֶ .‬מען ֶמּוז זַ יין ַאייְנְ ֶגֶ ְ‬ ‫עְּפ ֶָלאֶגְ ֶט ְּכְ ֵֶדי‬ ‫אְרף ְצּו ֶַמאָכְ ן ֶָדאְס ֵֶטייֶג‪.‬‬ ‫וָ ואְס ֶֶמען ֶַד ְ‬ ‫ועֶלע‪ֶָ ",‬האֶט‬ ‫ועֶלוֶ ֶ‬ ‫אְקע ַאזֹוי‪ ,‬וֶ ְ‬ ‫"ֶט ֶ‬ ‫ַ‬ ‫ְצּו ְֶקעְנֶ ען זַ יין ַאן ֶע ְְר ִֶליָכֶ עְר ִאיֶד‪".‬‬ ‫עֶדעְר ְִקיְנְ ֶד ֶָהאֶט ֶגֶ ֶ‬ ‫עְקעְנְ ֶט‬ ‫יֶ ֶ‬ ‫יֶמֶט אּון זִ יְך‬ ‫אֶמע ְצּוֶגֶ ְ‬ ‫עׁש ִֶט ְ‬ ‫ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫עְרע זַ אְך ִאין ִֶדי‬ ‫ַא ְַרייְנְ ֶגִ ְ‬ ‫יְסן ַאן ַאְנְ ֶֶד ֶ‬ ‫עְרן ִֶמיֶט ַא ֶגֶ עזַ אְנְ ֶג‪" :‬וַ וייֶל‬ ‫ֶגֶ ָ‬ ‫עֶלאזְ ֶט ֶֶה ְ‬ ‫ִׁש י ְְס ֶל ‪.‬‬ ‫ֶֶדעְר ְֶר ִַּבי ֶָהאֶט ֶגֶ עזָ אֶגְ ֶט‪ַ ,‬אז‬ ‫אַּבן‬ ‫ֶָה ְ‬ ‫ִֶמיְר‬ ‫יׁשֶט ֶֶמעֶגְ ִֶליְך ְצּו זַ יין ַא‬‫ְְס ִ'איז ְנִ ְ‬ ‫עֶלאָכְ ֶט וֶ וען אּוְנְ זֶ עְר‬ ‫ֶגֶ ַ‬ ‫ַּבֹוֶדֶדּוִת‪".‬‬ ‫ִאיֶד ָאן ִֶה ְִת ְ‬ ‫ְְק ֵֶלייְנֶ עְר ְנָ ִִתי ֶָהאֶט‬ ‫ִַּב ְׁש ַעִת ִֶדי ֵֶטייֶג ֶָהאֶט זִ יְך‬ ‫א ֹו י ְְס ֶגֶ ע ְׁש ְֶט ְֶר ע ְְק ֶט‬ ‫אַּבן ִֶמיְר ֶגֶ עזּוְנְ ֶגֶ ען‬ ‫יׁשֶט‪ֶָ ,‬ה ְ‬ ‫עֶמ ְ‬‫ֶגֶ ִ‬ ‫עֶל ְְפן‬ ‫זַ יין ֶַהאְנְ ֶט ְצּו ֶֶה ְ‬ ‫עְרְנָ אְך‬ ‫ֶֶדעם ֵׁשייְנֶ עם ְנִ יֶגּון‪ֶֶ .‬ד ְ‬ ‫עֶדן‬‫יְסן ִֶמיֶט יֶ ְ‬ ‫ַא ְַרייְנְ ֶגִ ְ‬ ‫עְצֶט ַאְרּום‬ ‫אַּבן ִֶמיְר זִ יְך ֶגֶ עזֶ ְ‬ ‫ֶָה ְ‬ ‫ֵא י י ְנֶ ע ם ‪.‬‬ ‫אֶמע‬ ‫ֶֶדעם ִֶטיׁש‪ ,‬אּון ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫וָ ואְס‬ ‫ְנָ אָכְ ֶֶדעם‬ ‫עֶדע ְִקיְנְ ֶד‬ ‫עַּבן ְַפאְר יֶ ֶ‬ ‫ֶָהאֶט ֶגֶ עֶגֶ ְ‬ ‫ַא ֶֶלעְס ִאיז ׁשֹוין ֶגֶ עוֶ וען‬ ‫יְקֶל ֵֶטייֶג‪.‬‬ ‫ַא ְׁש ִֶט ְ‬ ‫יְסֶל‪ֶָ ,‬האֶט ֶַמיין‬ ‫ִאין ִֶדי ִׁש ְ‬ ‫ֶָהאֶט‬ ‫ְנָ ִִתי‬ ‫ְרֹויְפֶגֶ ֵ‬ ‫עֶלייֶגְ ֶט‬ ‫אֶמע ַא ְ‬ ‫ֶַמ ֶ‬ ‫עְקֶט זַ יין ֶַהאְנְ ֶט‬ ‫אֹויְסֶגֶ ְ‬ ‫עׁש ְֶט ְֶר ְ‬ ‫ְ‬ ‫אּון‬ ‫עְקֶל‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫ֶֶדעם‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪30‬‬ ‫ח‪ .‬צ‪ .‬גליק‬ ‫אֶמע‬ ‫"ְקיְנְ ֶֶדעְר‪ֶָ ",‬האֶט ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫ִ‬ ‫ֶמּוְציֶג‪ :‬זַ יין ֶָהאְר‪ ,‬זַ יין ֶגַ אְנְ ץ‬ ‫ואְרן ְׁש ִ‬ ‫ֶגֶ עוָ ְ‬ ‫אֶמע ֶָהאֶט‬ ‫עֶטְנְ ִֶדיֶג ֵֶטייֶג‪ ,‬אּון ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫ֶַּב ְ‬ ‫ֶגֶ ְ‬ ‫עְפ ְֶרעֶגְ ֶט‪" ,‬וָ ואְס ֶטּוֶט ְנָ ִִתי ַַּביים ֶע ְְסן‬ ‫אְר ְׁש ֵֶטייֶט זִ יְך‪ ,‬אּון‬ ‫ְָּפְנִ ים‪ ,‬זַ ייְנֶ ע ֶֶהעְנְ ֶט ְַפ ְ‬ ‫יְקֶל‪ִ .‬איְר‬ ‫עַּבן ַא ְְק ֵֶליין ְׁש ִֶט ְ‬ ‫ִאים ֶגֶ עֶגֶ ְ‬ ‫ְרֹויְסע‬ ‫וַ וייֶל ֶעְר ִאיז ְנָ אְך ְְק ֵֶליין‪ ,‬וָ ואְס ֶגְ ֶ‬ ‫זַ יין ֶגַ אְנְ ְֶצע ְְק ֵֶלייֶד‪.‬‬ ‫וייְסֶט וָ ואְס ֶעְר ֶָהאֶט ֶגֶ עֶטּון ִֶמיֶט ֶֶדעם?‬ ‫וֵ ְ‬ ‫יׁשֶט‬ ‫וייְסן ׁשֹוין ַאז ֶעְס ִאיז ְנִ ְ‬‫ְִקיְנְ ֶֶדעְר וֵ ְ‬ ‫עְנּוֶמען ִֶדי‬ ‫ֶ‬ ‫אֶמע ֶָהאֶט ֶגֶ‬ ‫ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫ֶעְר ֶָהאֶט ֶעְס ֶגְ ֶַלייְך ַא ְַרייְנְ ֶגֶ ֵ‬ ‫עֶלייֶגְ ֶט ִאין‬ ‫ְַקיין ֶֶד ְֶרְך ֶא ְֶרץ ַאזֹוי ְצּו ֶע ְְסן?"‬ ‫יֶלֶד ְפּון ְנָ ִִתי‬ ‫עְרע אּון ֶגֶ עָכַ ְ‬ ‫אְּפֶט ַא ִַּב ְ‬ ‫עֶמ ֶ‬ ‫ְֶק ְ‬ ‫ֶמ ֹו י ֶל !‬ ‫"עְר ֶע ְְסֶט ִֶמיֶט ִֶדי ֶֶהעְנְ ֶט‪ֶָ ",‬האֶט‬ ‫ֶ‬ ‫ֶמּוְציֶג ֶעְר ִאיז‪.‬‬ ‫ְצּו זֶ ען וִ וי ְׁש ִ‬ ‫אְרְק ֶגֶ עוֵ וייְנְ ֶט וֶ וען‬ ‫ְנָ ִִתי ֶָהאֶט ְׁש ֶַט ְ‬ ‫ועֶלע ֶגֶ עזָ אֶגְ ֶט‪" .‬אּון ֶעְר ֶע ְְסֶט ִֶמיֶט‬ ‫ועֶלוֶ ֶ‬ ‫וֶ ְ‬ ‫"עְר ִאיז ַאזֹוי זִ יְס‪ֱ ,‬א ֶֶמִת? ֶֶהעְנְ ִֶדי‪,‬‬ ‫ֶ‬ ‫עְנּוֶמען ְפּון ִאים‪,‬‬ ‫ֶ‬ ‫ועְקֶגֶ‬ ‫ֶֶמען ֶָהאֶט ֶעְס ַאוֶ ְ‬ ‫עֶלֶט זִ יְך אֹויף‪ֶָ ",‬האַּב‬ ‫עְרּוֶדעְר אּון ְׁש ֶֶט ְ‬‫ֶ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫אֶגּוְרֶט‪,‬‬ ‫עְסן יָ ְ‬ ‫ואֶל ְְסֶט ַאזֹוי ֶגֶ עֶגֶ ְ‬ ‫אֹויַּב ֶדּו וָ ְ‬ ‫אֶגּוְרֶט‬ ‫עַּבן יָ ְ‬ ‫אֶמע ֶגֶ עֶגֶ ְ‬ ‫ֶָהאֶט ִאים ֶַמיין ֶַמ ֶ‬ ‫עֶלייֶגְ ֶט‪" ,‬אֹויְך ֶַמאָכְ ֶט ֶעְר זִ יְך‬ ‫ִאיְך ְצּוֶגֶ ֵ‬ ‫ואֶלֶט ֶעְס ֶגֶ עוֶ וען זִ יְס? ָאֶה‪ִַּ ,‬בָכְ ֶַלֶל‬ ‫וָ ְ‬ ‫אְרּואיֶגְ ן‪.‬‬ ‫ִ‬ ‫ֶעְר זָ אֶל זִ יְך ַַּב‬ ‫ִאיְנְ ֶגַ אְנְ ְְצן ְׁש ִ‬ ‫ֶמּוְציֶג‪.‬‬ ‫יׁשֶט? וַ וייֶל‬ ‫אְרוָ ואְס ְנִ ְ‬ ‫יׁשֶט! ָא ֶַּבעְר ְַפ ְ‬‫ְנִ ְ‬ ‫עֶמֶט‬‫אְר ְ‬ ‫אַּבן ֶגֶ ָ‬ ‫עְפ ֶ‬ ‫ִַּב ְׁש ַעִת ִֶמיְר ֶָה ְ‬ ‫עְר ְׁש ֶֶטעְר ְַפאְר ֶַמייְנֶ ע‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫ְׁשְּכ ַֹח ֵא ֶ‬ ‫ִאיְך ִַּבין ׁשֹוין ֶגְ ְרֹויְס אּון ִאיְך וֵ וייְס ׁשֹוין‬ ‫ייֶד ֶֶלעְך‪ְֶ ,‬מְנֹוְרֹוִת אּון‬ ‫ִֶדי ְקּוָכְ ן וִ וי ְֶד ְֵר ְ‬ ‫ויאזֹוי ַא‬‫וייְסן וִ ַ‬ ‫וואֹויֶלע ְִקיְנְ ֶֶדעְר וָ ואְס וֵ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ויאזֹוי ֶֶמען ֶע ְְסֶט ִֶמיֶט ֶֶד ְֶרְך ֶא ְֶרץ‪".‬‬ ‫וִ ַ‬ ‫אַּבן ִֶמיְר זִ יְך‬ ‫עְרע ֵׁשייְנֶ ע זַ אָכְ ן‪ֶָ ,‬ה ְ‬ ‫ַאְנְ ֶֶד ֶ‬ ‫ִאיֶד ֶע ְְסֶט‪.‬‬ ‫עְקּוְקֶט וִ וי ְנָ ִִתי ֶע ְְסֶט‪ַ ...‬א ֶֶלעְס ִאיז‬ ‫ְ‬ ‫ְצּוֶגֶ‬ ‫טאטע‬ ‫מאמע‬ ‫מענדי‬ ‫צירי‬ ‫הענדי‬ ‫וועלוועלע‬ ‫נתי‬ ‫‪31‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫טרעף צו‬ ‫וועלכע חלק פון לאנדאן איז אין‬ ‫פראנקרייך?‬ ‫שאלה און ענטפער פון פאריגע וואך‪:‬‬ ‫צען פייגלעך זענען געפלויגן אין הימל‪ ,‬איינער‬ ‫האט אראפגעשאסן דריי פייגל‪ .‬וויפיל פייגל‬ ‫זענען איבערגעבליבן?‬ ‫די דריי וואס מ’האט געשאסן‪ ,‬ווייל די איבריגע זענען‬ ‫אוועקגעפלויגן‪.‬‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪32‬‬ ‫מילתא דבדיחותא‬ ‫ספר המדות'ל‬ ‫בשעת מעשה‬ ‫ְתּ ִפלָ ה‬ ‫שפירסטו בעסער?‬ ‫א דאקטאר האט אמאל געזאגט‬ ‫תּוֹרה ִמתּוְֹך דּ ַֹחק‪,‬‬‫ה‪ַ .‬על יְ ֵדי ֵע ֶסק ַה ָ‬ ‫פאר’ן פאציענט אז טרינקען צופיל‬ ‫ְתּ ִפלָּ תוֹ נִ ְשׁ ָמ ַעת‪.‬‬ ‫בראנפן איז נישט געזונט‪ .‬זאגט‬ ‫תּוֹרה ֲא ִפילוּ וֶ וען ֶעס ִאיז‬ ‫ערנְ ט ָ‬ ‫ֶדער וָ ואס לֶ ְ‬ ‫דער פאציענט‪ :‬אבער איך שפיר‬ ‫ערט‪.‬‬‫עה ְ‬ ‫אוֹיסגֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫וערן זַ יינֶ ע ְתּ ִפלוֹת‬ ‫ְשׁוֶ וער‪ ,‬וֶ ְ‬ ‫אסאך בעסער נאכ’ן טרינקען‪.‬‬ ‫ו‪ַ .‬ה ִמּ ְת ַפּלֵּ ל ַעל ֲח ֵברוֹ‪ ,‬וְ הוּא ָצ ִריְך לְ אוֹתוֹ‬ ‫זאגט דער דאקטער‪“ :‬כאטש‬ ‫ָדּ ָבר‪ ,‬הוּא נַ ֲענֶ ה ְתּ ִחלָּ ה‪.‬‬ ‫בשעת מעשה שפירסטו טאקע‬ ‫ער ְשׁ ְטן ַפאר זַ יין‬ ‫ייבּ ְ‬ ‫וֶ וער ֶעס ֶבּעט ֶדעם ֵא ֶ‬ ‫בעסער‪ ,‬אבער שפעטער מאכט‬ ‫אבּן ִדי זַ אְך‪,‬‬ ‫ארף אוֹיְך ָה ְ‬ ‫ַח ֶבר‪ ,‬אוּן ֶער ַאלֵ יין ַד ְ‬ ‫וערן‪.‬‬ ‫עהאלְ ְפן וֶ ְ‬ ‫וֶ ועט ֶער נָ אְך ְפ ִר ֶיער גֶ ָ‬ ‫עס פראבלעמען פאר די מאגן און‬ ‫פאר די לעבער”‪.‬‬ ‫ענטפערט דער פאציענט‪“ :‬אה‪,‬‬ ‫דאס איז נישט קיין פראבלעם‪,‬‬ ‫ווייל איך האלט אייביג בשעת‬ ‫בחידה טובה‬ ‫מעשה‪”...‬‬ ‫וואס מיינט וואס מיינט וואס מיינט וואס‬ ‫א מיליאן דאלאר‬ ‫מיינט מיינט מיינט דאס מיינט וואס‬ ‫א איד איז אמאל צוגעגאנגען צו‬ ‫מיינט‪.‬‬ ‫זיין חבר און זאגט אים‪“ :‬מזל טוב‪,‬‬ ‫קענסט טראכט וואס איז פשט פון די‬ ‫איך הער אז דו האסט געוואונען א‬ ‫ווערטער?‬ ‫מיליאן דאלאר!”‬ ‫ענטפערט אים יענער‪“ :‬קודם‬ ‫חידות און ענטפערס פון פאריגע וואך‪:‬‬ ‫כל‪ ,‬נישט איין מיליאן‪ ,‬נאר צוויי‪.‬‬ ‫צווייטנס‪ ,‬נישט איך‪ ,‬נאר מיין‬ ‫וועלכע ווארט איז די מערסטע בגימטריא אין די תורה?‬ ‫ברודער‪ .‬דריטנס‪ ,‬נישט געווינען‪,‬‬ ‫’תשתרר‘ אין פרשת קרח‪.‬‬ ‫נאר פארלוירן”‪.‬‬ ‫ישׁט נָ אְך ִדי ְבּ ֵהמוֹת‬ ‫לוֹיף נִ ְ‬ ‫ו יצ א תש פ " ז‬ ‫א ינד ע רה י י ם‬ ‫‪34‬‬ ‫‪.....................‬‬ ‫שלום און יצחק אהרן פליישמאן‬ ‫שימי בלעדי‬ ‫נחמן נתן פערל‬ ‫עמרם רוטה בן ר’ שמעון‬ ‫קריינדי בוים‬ ‫רבקי און אברהמי פריינד‬ ‫יואליש שמן‬ ‫ישעי’ פיש‬ ‫מענדי שווארטץ‬ ‫נחמן יאקאבאוויטש‬ ‫‪35‬‬ ‫ו יצא ת ש פ"ז‬ ‫אינדערהיים‬ ‫‪............................................‬‬ ‫רחל’ה יאקאבאוויטש‬ ‫שלומי בוים ‪ -‬כתה ג‬ ‫שרי בלומי און אברהמי פריינד‬ ‫פייגי בוים ‪ -‬קינדערגארטן‬ ‫פייגעלע פרידריך‬ ‫צבי דוב איצקאוויטש‬ ‫העני בלום‬ ‫חמי וועבערמאן ‪ -‬בית פיגא קינדערגארטן‬ ‫לאה שטרויס‬ ‫אברהמי יאקאבאוויטש‬ ‫בייניש מלכי פייגי חי’לה בוים‬ ‫חיים בוים‬