מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — ויצא (2026-11-16)

דער אייבישטער וועט דיר אפהיטן און קיינמאל נישט פארלאזן און דיר
צוריקברענגן בשלום פון לבן'ס הויז. מיט א טיפערן בליק
פון דארט זענען מיר ממשיך ווייטער ווי די תורה הקדושה דערציילט אונז פרשת ויצא תשפ"ז
יַעקֹב ַרגְ ָליו וַ יֵּ ֶלְך ַא ְר ָצה ְבנֵ י ֶק ֶדם ,יעקב אבינו גייט קיין
(כ"ט א') וַ יִּ ָּׂשא ֲ
ארם וואס געפונט זיך אויף מזרח זייט ,אנקומענדיג אהין זעהט ער ווי עס להודיעך שכוחו גדול !!!
שאף נעבן דעם ברונעם ,וויבאלד זיי האבן
סטאדעס מיט ָ
ַ זיצן דריי בס"ד
צוזאמנעמען אלע פאסטוכער אינאיינעם כדי צו
ַ געווארט אז עס זאלן זיך
ַ
קענען אראפנעמען דעם גרויסן שטיין וואס האט באדעקט דעם ברונעם. א גוטן טייערע חברים וידידים!..
יעקב רעדט צו די פאסטוכער און פרעגט זיי איבער זיין פעטער לבן ,אזוי
מיר האלטן פרשת ויצא ,אין וועלכע די תורה הקדושה דערציילט אונז
רעדנדיג איז רחל געקומען צו גיין מיט איר טאטעס שעפעלעך .ווען יעקב
ווי יעקב אבינו איז אנטלאפן פון זיין ברודער עשו ,ער האט געמוזט
יַעקֹב וַ יָּ גֶ ל ֶאת ָה ֶא ֶבן ֵמ ַעל ִּפי ַה ְּב ֵאר,
האט איר געזעהן מיט די שאף ,וַ יִגַ ׁש ֲ
יַעקֹב ִמ ְּב ֵאר ָׁש ַבע ,און ער
פארלאזן די שטוב פון זיינע עלטערן ,וַ יֵּ ֵצא ֲ
איז ער צוגעגאנגען צום ברונעם און אראפגעקוילערט דעם שטיין און
גייט קיין ָח ָרן צום פעטער לבן הארמי וואו ער גייט אויפשטעלן זיין
אנגעטרינקן די שעפעלעך פון זיין פעטער לבן.
שטוב מיט די הייליגע אמהות.
דערנאך האבן מיר די באגעגעניש מיט רחל ,און פון דארט קומט יעקב
די תורה הקדושה איז מאריך און דערציילט אונז וואס האט פאסירט
פאּפט איהם אויס און מאכט איהם שווער
אבינו ָאן צו לבן אין שטוב ,לבן ָ
אויפן וועג .עס איז געווארן טונקל און יעקב לייגט זיך שלאפן ,וַ יִּ ַּקח
ארבעטן .יעקב האט חתונה מיט לאה און רחל און די שפחות ,און עס
ֵמ ַא ְבנֵ י ַה ָּמקֹום וַ יָּ ֶׂשם ְמ ַר ֲאש ָֹׁתיו ,ער נעמט שטיינער און ער לייגט זיי
ווערן געבוירן די הייליגע שבטי ָקּה ,ווי מיר אלע געדענקן געוויס פון די
ארום זיין קאפ פאר א שמירה ,ווי רש"י זאגט "עשאן כמין מרזב סביב
יונגע יארן.
לראשו ,שירא מפני חיות רעות" ער האט זיי אויסגעשטעלט ווי א
דער אמת איז ,ווען מ'לערנט אפ אונזער פרשה איז דא אסאך נקודות האלבע רער ארום זיין קאפ כדי די חיות זאלן איהם נישט קענען
אין וואס מיר קענען זיך פארטיפן .מיר וועלן בלויז דערמאנען געציילטע שעדיגן .חז"ל דערציילן אונז אז די שטיינער האבן זיך אנגעהויבן צו
ִדיּוקִים אויף וואס מען קען זיך שטעלן .צום ערשט ,וואס באדייט די קריגן צווישן זיך ,יעדער האט געוואלט "עלי יניח צדיק את ראשו" אז
קריגעריי פון די שטיינער אז יעדער וויל עלי יניח צדיק את ראשו? וואס דער צדיק זאל לייגן זיין קאפ דווקא אויף מיר ,ביז השי"ת האט
איז די פנימיות דערפון? און פארוואס שרייבט עס אונז די תורה? וואס געמאכט א נס און זיי זענען געווארן איין גרויסע שטיין.
פאר א לימוד לדורות קענען מיר ארויסנעמען דערפון?
אין זיין שלאף חלומ'ט יעקב אבינו פון א גרויסע לייטער ,א ֻס ָלם ֻמ ָּצב
אזוי אויך ,די גאנצע חלום פון יעקב אבינו דארף מען פארשטיין .ער ֹלקים ע ִֹלים וְ י ְֹר ִדים ּבֹו,
יְמה וְ ִהנֵּ ה ַמ ְל ֲא ֵכי ֱא ִ
ַא ְר ָצה וְ רֹאׁשֹו ַמגִּ ַיע ַה ָּׁש ָמ ָ
חלומ'ט ווי מלאכים גייען ארויף און אראפ פון די לייטער ,וואס באדייט מלאכים פונעם באשעפער גייען ארויף און אראפ אויפן לייטער וואס
דער ענין אז די מלאכים גייען ארויף און אראפ? ווער זענען געווען די ֹלקי ַא ְב ָר ָהם
אמר ֲאנִ י ה' ֱא ֵ
דערגרייכט ביז צום הימל .וְ ִהנֵּ ה ה' נִ ָּצב ָע ָליו וַ י ֹּ ַ
מלאכים? צו וועלכע תכלית זענען זיי ארויפגעגאנגען און אראפגעגאנגען? ּולזַ ְר ֶעָך ,דער
יה ְלָך ֶא ְּתנֶ נָּ ה ְ
יִצ ָחק ָה ָא ֶרץ ֲא ֶׁשר ַא ָּתה ש ֵֹׁכב ָע ֶל ָ
אֹלקי ְ
ָא ִביָך וֵ ֵ
וואס האבן זיי געוואלט? אייבישטער זאגט איהם אז די ערד אויף וואס דו שלאפסט דאס איז די
לאנד וואס איך וועל דיר געבן פאר דיך און דיינע קינדער .ווי רש"י
די משל פון די וואסער וואס האבן געלעכערט דעם שטיין ברענגט פון חז"ל "קיפל הקב"ה כל ארץ ישראל תחתיו ,רמז לו שתהא
צוזאמגעלייגט גאנץ ארץ
ַ נוחה ליכבש לבניו" דער אייבישטער האט
אז מיר וועלן זיך מתבונן זיין אין אונזער פרשה און עס אפלערנען ווי עס
ישראל און עס געלייגט אונטער יעקב אבינו ,מרמז צו זיין אז עס וועט
דארף צו זיין ,וועלן מיר בסייעתא דשמיא קענען ארויסנעמען פון דא א
זיין גרינג פאר זיינע קינדער איינצונעמען אזויווי א קליינע שטח.
גאר וויכטיגע און הייליגע יסוד ,מען קען עס אפילו אנרופן דער 'יסוד
היסודות' ממש .א זאך וואס מיר דארפן לערנען און חזר'ן און איינקריצן דערנאך בענטשט איהם השי"ת און זאגט איהם די גוטע בשורה פון
אין זיך .עס איז נוגע סיי פאר אונז אליינס אין אונזער טאג טעגליכע לעבן, יָמה וָ ֵק ְד ָמה וְ ָצפֹנָ ה וָ נֶ גְ ָּבה וגו' וְ ִהנֵּ ה ָאנ ִֹכי
ּופ ַר ְצ ָּת ָּ
וְ ָהיָ ה זַ ְר ֲעָך ַּכ ֲע ַפר ָה ָא ֶרץ ָ
און סיי אין די עבודת החינוך וואס מיר דארפן מחנך זיין אונזערע קינדער ּוש ַמ ְר ִּתיָך ְּבכֹל ֲא ֶׁשר ֵּת ֵלְך וַ ֲה ִׁשב ִֹתיָך ֶאל ָה ֲא ָד ָמה ַהזֹּאת ִּכי לֹא
ִע ָּמְך ְׁ
און קינדס קינדער ,ווי אויך פאר די עבודת השי"ת פון אונזערע ארומיגע, פארמערן ,עס גייט ארויסקומען פון דיר א כלל
ֶא ֱעזָ ְבָך וגו' דו וועסט זיך ַ
און פון יעדער איד. פארברייטערט אין אלע זייטן ,און
ישראל וואס וועט ווערן גרויס און ַ
1
רמאגט ביז יעצט .עס האבן נישט פאסירט מיט איהם קיין
פא ָנישט ַ חז"ל ברענגען אין אבות דרבי נתן די אלעמען באקאנטע מעשה אז
אויסערגעווענליכע נסים ונפלאות וואס האבן גורם געווען אז ער זאל דער הייליגער תנא רבי עקיבא ביז די פערציג יאר איז ער געווען א עם
קענען פארשטיין תורה .נאר וואס דען? עס האט זיך ארויסגעשטעלט הארץ און האט נישט געקענט קיין לערנען ,איין טאג האט ער געזעהן
האלטן אין זיך די
בא ַ
רמאגט ַ
פא ָ
למפרע אז רבי עקיבא האט גאר ַ לאך אינעם
ווי וואסער טראפט אויף א שטיין ביז עס האט געמאכט א ָ
געוואלדיגע כוחות און די מעגליכקייטן ,נאר ער האט נישט געוואוסט שטיין ,און פון דעם האט רבי עקיבא גענומען א מוסר השכל פאר זיך
דערפון! ער האט זיך מייאש געווען פון זיך אליינס ,און פאר גאנצע הארטע שטיין ,וועלן די שטארקע
אז אויב ווייכע וואסער קען לעכערן א ַ
פערציג יאר האט ער געלעבט מיט די מחשבה אז ער איז באמת אזויווי ווערטער פון די תורה זיכער קענען לעכערן און אריינדרינגן אין מיין
א קאלטע הארטע שטיין וואס קען נישט מצליח זיין .ער האט זיך געזעהן הארץ ,און ער האט באשלאסן אז ער גייט לערנען תורה.
אלס דער שוואכסטע און ווייטסטע מענטש ,ווען באמת איז געלעגן אין
מיר ווייסן אויב חז"ל געבן א ספעציפישע משל מיינט דאס אז ס'איז
איהם די מעגליכקייטן פון נישט קיין אנדערן ווי דער רבן של ישראל "רבי
דא אין דעם א טיפערע באדייט און א סיבה פארוואס מען נוצט דווקא
עקיבא" .וואס דאס מיינט אז עס קען אמאל זיין א מציאות וואס פון
דעם משל .ביי אונזער מעשה זעען מיר אז רבי עקיבא האט פונקט
אינדרויסן קוקט עס אויס ווי א שטיין ,אבער אינעווייניג איז עס רבי
געכאפט התפעלות פון וואסער וואס האט געלעכערט א שטיין ,וואס
עקיבא!
ליגט אין דעם אז דווקא דאס האט איהם מעורר געווען? רבי עקיבא
וואלט פונקט אזוי געקענט נתעורר ווערן דורך אזויפיל אנדערע זאכן.
יעדער מיט זיין אייגענעם שטיין און אייגענע וואסער
ווארצלען פון א בוים
לדוגמא ,ער וואלט געקענט באמערקן ווי די ָ
דאס איז דער משל וואס שטייט אין אבות דרבי נתן ,און עס איז א מוסר לעכערן די ערד און מאכן אז דער בוים זאל וואקסן ,און פון דעם זיך
השכל און א ְמ ַחייב פאר יעדער איד .יעדער איינער מיט זיין 'שטיין' וואס מחזק זיין אז די תורה קען לעכערן זיין הארץ .אדער דורכ'ן זעהן ווי
שטייט איהם אין וועג[ ,און יעדער קען דאס אפטייטשן ביי זיך לויט זיין בלעטלעך פאלן אראפ פונעם בוים אנהייב ווינטער און דערנאך קומען
פארשטאנד און מצב .יעדער האט די אייגענע שטיין מיט וואס ער רעדט צו גיין פרישע בלעטלעך אנשטאט זיי ,די גאנצע בריאה ווערט נתחדש.
זיך איין אז ער איז באגרעניצט ,ער איז מוטלאז ,און האט נישט די וכהנה וכהנה קען מען געבן אזויפיל דוגמאות פון זאכן וואס וואלטן
כוחות] ,יעדער מיט זיין דמיון אז ער קען נישט מצליח זיין ,דארף וויסן געקענט מעורר זיין רבי עקיבא און רעדן צו זיין הארץ אז ער האט נאך
אז עס איז דא א וועג וויאזוי מ'קען שפאלטן דעם שטיין .פונקט ווי רבי האפענונג צו קענען פארשטיין תורה .וואס איז די רמז דווקא פון די
עקיבא האט געכאפט התפעלות פון די וואסער וואס האבן געלעכערט וואסער וואס האט געלעכערט א שטיין?
דעם שטיין.
צו ערקלערן דעם ענין קען מען בעזהשי"ת זאגן דא א שיינעם ביאור.
מיר דארפן נאר זוכן וועלכע וואסער וועט שפאלטן אונזער שטיין און קלאץ וואס טוישט זיך נישט,
ָ א שטיין איז א דומם ,עס איז ווי א
אין מים אלא
אפהאלטענישן .מעגליך אז עס איז ' ֵ
ַ אונזערע דמיונות און ס'ווערט נישט גרעסער אדער קלענער ,א שטיין איז די מערסט
תורה' און דורכ'ן זיך זעצן לערנען מיט א קביעות וועלן מיר דערגרייכן פטע זאך .חכמינו ז"ל ווילן
רשטא ּ
ָ פא
באגרעניצטע ,הארטע ,קאלטעַ ,
ווייט ,אפשר איז די מים מרמז אויף תפלה און בקשה ,אויף טרערן ,אויף אונז מדגיש זיין אז רבי עקיבא האט זיך באמת געהאלטן פאר א שטיין.
רעוואניע און זריזות ,אויב דער מענטש וועט זיך נעמען אין די הענט
ַ הא
ָ ער האט געהאלטן אז עס איז נישט דא די מעגליכקייט אין די וועלט,
אן אויפהער ...פארשידענע זאכן
אן א הפסק און ָ
אריין און ארבעטן ָ עס איז בכלל נישט דא די מציאות אז ער זאל קענען לערנען תורה .ער
קענען זיין די וואסער וואס וועט שפאלטן אונזער שטיין פונקט ווי אינעם האט נישט די כשרונות ,ער האט נישט די כוחות ,עס איז פשוט
משל ,און אונז העלפן מצליח זיין. אוממעגליך פאר איהם .דערפאר נוצט מען דעם משל פון א שטיין,
ווייל דאס איז די בעסטע מַגדיר און ברענגט ארויס זיין ווייטקייט פון
מעלות חברו -וחסרונות עצמו הצלחה אין תורה...
כ'האב אמאל געהערט א מעשה וואס האט פאסירט מיט א בחור ,לאמיר אבער דער סוף איז געווען אז ווען רבי עקיבא האט זיך געזעצט לערנען
איהם אנרופן ראובן ,וועלכער איז געווען א שוואכע בעל כשרון ,און ער איז געוואקסן פון איהם דער גרויסער הייליגער תנא רבי עקיבא וואס
האט זיך זייער געמוטשעט .ער האט פלייסיג געלערנט אין ישיבה ,אבער לאכטן די גאנצע וועלט מסוף העולם ועד סופו ,דער רבי פון
בא ָ
האט ַ
וויפיל ער האט נאר פראבירט איז עס איהם נישט צו גוט געגאנגען ,ער כלל ישראל ,וואס די גאנצע תורה שבעל פה וואס מיר האבן ַעד היום
האט שווער געארבעט צו שטייגן און מצליח זיין ,ער האט משקיע געווען רדאנקען די תורה פון רבי עקיבא און זיינע תלמידים.
פא ַהזה איז צו ַ
געהארעוועט ,אבער זיינע ידיעות זענען
ָ מורא'דיגע כוחות ,שטארק
געבליבן מינימאל ,א זאך וואס האט איהם גאר שטארק צובראכן און יעצט ,ווען רבי עקיבא איז געגאנגען לערנען ,איז נישט צוגעקומען אין
געפאלן ביי זיך.
ַ צוקלאפט ,און ער איז געווען זייער איהם נייע כשרונות אדער נייע כוחות חוץ לדרך הטבע וואס ער האט
2
אויב מיר וואלטן נאר געוואוסט אונזער גרויסקייט איין טאג האט דער ראש ישיבה אריינגערופן ראובן צו זיך אין צימער,
דאס איז א פשוט'ע מציאות וואס גייט אדורך אויף אסאך פון אונז .אויף און אזוי רעדנדיגע מיט איהם ,גיבט זיך דער ראש ישיבה אזא רוף ָאן
יענעם קענען מיר רעדן אזוי שיין ,זעהן אזויפיל גוטס און אזויפיל מעלות, ווי איינער וואס איז ֵמ ִס ַיח ְל ִפי ּתּומֹו אז ער דארף פונקט שרייבן א
אבער אויף זיך איז גאר שווער דאס צו באמערקן .די אייגענע מעלות 'המלצה בריוו' אויף איינער פון די תלמידי הישיבה ,און ווענדט זיך
זעהט מען אינגאנצן נישט ,זייער אסאך מאל רעדט זיך דער מענטש דערביי צו ראובן וואס זיצט קעגנאיבער איהם ,אפשר קענסטו מיך
באמת איין אז ער איז נישט מער ווי א שטיין. אן צו
אביסל ארויסהעלפן דערמיט? און דער ראש ישיבה הייבט ָ
באשרייבן.
פארפירן א שמועס וועגן דעם תלמיד וועמען ער דארף דא ַ
ַ
ווען מיר וואלטן אריינגעלייגט די ריכטיגע חיזוק אין זיך און אין אונזערע ָאן צו דערמאנען א נאמען ,זאגט דער ראש ישיבה אז דער בחור פון
קינדער אז זיי זאלן וויסן פון יונגווייז אן אז יעדער איד איז א חלק אלוקי וועם מ'רעדט האט נישט קיין איבריגע כשרונות ,אבער ער וויל ,ער
ממעל ,ווי עס שטייט אין ספרים הקדושים אז יעדער איד האט ענדלאזע האט א שטארקע רצון און ער פראבירט שטענדיג ,וואס קלערסטו אז
מעלות און כוחות ,און יעדע ברעקל נסיון און מלחמת היצר אויף וואס מ'דארף שרייבן אויף אזא בחור?
ער הארעוועט איז אזוי חשוב און דערהויבן אין הימל .ווען מיר וואלטן
אריינגעלייגט אין זיי ווי גרויס ,ווי הייליג ,ווי לעכטיג זיי זענען ,און ווען א ראובן געבט א שפרינג אויף און זאגט" ,וואס הייסט? איינער וואס האט
איד איז מתפלל און ער בעהט דעם אייבערשטן וועט ער זוכה זיין צו די דאך איז ער משתדל און ער פראבירט?
נישט די כלים און כשרונות און ָ
אכטן לשם ולתפארת.
דאך געשיינט און געל ָ
ריכטיגע הצלחה ,וואלטן זיי ָ דאס איז א געוואלדיגע זאך! מ'דארף איהם שעצן אויף די השקעה,
זיי וואלטן געגלייבט אין זיך און געוואוסט אז זיי האבן די מעגליכקייט און אויף די עבודה וואס ער לייגט אריין!"
יכולת אנצוקומען גאר הויעך און ווייט. דער ראש ישיבה פארקנייטש זיין שטערן און ער שרייבט אפ עטליכע
אבער וויבאלד דער מענטש ווייסט דאס נישט מיט די ריכטיגע ידיעה, אן דער ראש ישיבה ווייטער,
שורות אויפן פאפיר .דערנאך רופט זיך ָ
פארפעלט ער צו אנערקענען זיין חשיבות .אנשטאט דעם איז ער
ממילא ַ "דער בחור קען נישט אזוי גוט קיין פירוש המילות .עס איז איהם שווער
נאר פארנומען זיך צו קלאפן און צוברעכן פארוואס ער זעהט נישט אויס פארשטיין ,סיי ביים לערנען ,סיי ביים דאווענען"" ...נו?
צו טייטשן און ַ
אזוי גוט ווי יענעם ,ווי מיר האבן מאריך געווען אינעם פריערדיגן שיעור אנטווארט" ,א
ָ דאך איהם הערשט קרעדיט" ,איז געווען ראובן'ס
קומט ָ
אין פרשת תולדות ,ווי דער מענטש גייט אויס פאר קנאה ווען ער זעהט דאך
פלאגט זיך? ער ארבעט ָ
ָ בחור וואס פארשטייט נישט און ער
אז יענער האט מער[ .מען רעדט נישט פון קנאת סופרים וואס איז מרבה אסאך שווערער ווי אנדערע וואס פארשטייען יא! עס קומט איהם
חכמה ,נאר פון פשוט'ע קנאה און אומצופרידנקייט וואס מען האט ווען אן גרינג ,פאר דעם אליין קומט איהם א אויסצייכענונג".
בכלל נישט ָ
מ'מיינט אז מ'איז באמת ווייניגער ווערד פון יענעם] .ווען א מענטש דער ראש ישיבה זיצט איבערגעבויגן אויפן פאפיר און שרייבט ווייטער
וואלט געוואוסט זיין עכטע חשיבות ,דאן וואלטן די אלע קלייניגקייטן און עטליכע שורות .דערנאך איז דער ראש ישיבה ממשיך" ,איך וויל
נארישע חשבונות בכלל נישט תופס מקום געווען ,נאר ער וואלט געווען שוואכערע ,ער האט א גוט
ַ אביסל ארויסברענגען אז ער איז מקרב
גרויס און שטארק און צופרידן פון זיך. הארץ ,ער גיבט זיך אפ מיט אזעלכע בחורים וואס טרעפן נישט דווקא
דאס פלאץ אזוי שטארק צווישן די חשוב'סטע און די בעסטע תלמידים.
די גרויסקייט פון יעקב טראץ זיין שווערן מצב דו האלטס איך זאל עס צושרייבן אויפן המלצה?" ,אויף וועלכע ראובן
דערמיט לאמיר צוריק קומען צו אונזער פרשה און זיך מתבונן זיין אין דאך אז ער איז א זעלטענע בעל
ענטפערט תיכף "אודאי ,דאס באדייט ָ
וועלכע מצב יעקב אבינו געפונט זיך ביים גיין פון באר שבע קיין חרן .ער מדות!".
גייט ארויס פון די הויז פון זיינע עלטערן ,אזא דערהויבענע הייליגע פלאץ,
דער ראש ישיבה האט געענדיגט פארשרייבן די גאנצע המלצה ,און
און ער מוז אנטלויפן פאר זיין לעבן איינער אליינס איינזאם און עלנד צו
דערנאך גיבט ער עס איבער אין די הענט פון זיין תלמיד ראובן ,און
א מקום פון שפלות ,נסיונות ,און שוועריגקייטן .ווי ספרים הקדושים זאגן
דערביי גיבט ער איהם א פרעג" ,יעצט אפשר זאגסטו מיר פארוואס
יַעקֹב ִמ ְּב ֵאר ָׁש ַבע וַ יֵּ ֶלְך ָח ָרנָ ה' ,שבע' איז מרמז אויף
אויפן פסוק וַ יֵּ ֵצא ֲ
אויף דיר אליינס קענסטו נישט זאגן דאס אלעס?! ווען איך האב דיך
שבת קודש דעם זיבעטן טאג דער יום מנוחה וקדושה ,און ווייזט אויף א
געפרעגט בנוגע א צווייטן און איך האב ארויסגעברענגט די אלע זאכן,
מצב פון דערהויבנקייט און מנוחה' ,וילך חרנה' ער גייט ארויס אויף די
האסטו געקוקט מיט אזא התפעלות ,מיט אזא שיינע בליק .אבער איך
וועלט ,חרנה איז א לשון פון ַ'חרֹון ַאף' כעס און אויפרעגעניש ,די פונקט-
דאך דעם אמת אז ווען דו קוקסט אויף דיר אליין ,ווען דו
ווייס ָ
פארקערטע פון מנוחה און שלוה ,ער גייט צו א מצב וואס איז פיל מיט
ַ
טראכטסט פון זיך ,האלטסטו דיך אזוי קליין ,נידריג ,און צובראכן ,און
נסיונות און שווערע אדורכגענג.
דו זעהסט בכלל נישט דיינע מעלות".
3
די מצב אין וועלכע ער געפונט זיך בגשמיות אינעם עולם המעשה; און ווי מיר ווייסן האט אליפז דער זוהן פון עשו אלעס אוועקגענומען פון
עס איז דא א צווייטע יעקב אבינו וואס איז חקוק אויבן אין הימל אויפן יעקב אבינו ,ער איז געבליבן בעירום ובחוסר כל .ער געפונט זיך אצינד
כסא הכבוד .אבער דער אמת איז אז ס'איז נישט אזוי .אין די זעלבע בשפל המצב ,אינגאנצן צובראכן ,פארלוירן ,און דערשראקן .ער איז
צייט ,אין די זעלבע רגע ,אפילו ווען פארן מענטש גייט נישט גוט און עס איינער אליינס ,ער מוז זיך אראפלייגן שלאפן אויף די ערד אין עפעס
דאכט זיך איהם אז ער האט גארנישט ,איז ער אזוי גרויס און אזוי הייליג
ַ וואלד ערגעץ אונטערוועגנס ,מיט בלויז אפאר שטיינער
א וויסטע ַ
און אזוי שטארק. ארום זיך צו באשיצן פון די שלעכטע חיות .ער האלט אין א מצב פון
ענגשאפט און קלעם וואס איז כמעט נישט דא דאס גלייכן.
יעצט ,נישט יעדער האט די זכיה עס צו זעהן פיזיש .מיר זעען טאקע
נישט מיט די אויגן ווי די שטיינער ארום אונז קריגן זיך ,אבער מיר דארפן וואס פאסירט ווייטער? יעקב אבינו חלומ'ט פונעם ֻס ָלם ֻמ ָּצב ַא ְר ָצה
וויסן בידיעה אז צומאל איז מעגליך אז די גאנצע בריאה ווייסט אונזערע ֹלקים וואס זענען ע ִֹלים וְ י ְֹר ִדים
יְמה און פון די ַמ ְל ֲא ֵכי ֱא ִ
וְ רֹאׁשֹו ַמגִּ ַיע ַה ָּׁש ָמ ָ
מעלות און גדלות ,אויסער אונז אליין .דער מענטש אליינס האט נישט ּבֹו .די גמרא זאגט אין מסכת חולין (דף צ"א ):אז די מלאכים זענען
קיין אהנונג ווי גרויס און הייליג ער איז. ארויפגעגאנגען אויבן אין הימל און געקוקט אויף די צורה פון יעקב
אבינו וואס איז אויסגעקריצט אויפן כסא הכבוד ,און נאכדעם זענען זיי
ע ַלי יניח
בדרך צחות קען מען זאגן אז דווקא די 'שטיינער' האבן געזאגט ָ
אראפגעקומען קוקן אויף איהם ,און זיי האבן איהם געוואלט שעדיגן.
צדיק את ראשו ,וועלנדיג ארויסברענגען צו יעקב ,דו טראכסט אפשר
דאס הייסט ,די מלאכים האבן איהם מקנא געווען זעענדיג אז דא פאר
אז דו ביסט ווי א שטיין ,אבער דערווייל קומט דער שטיין דיר זאגן אז דו
זיי געפונט זיך דער יליד אשה ,דער בשר ודם וואס זיין צורה איז חקוק
ביסט גאר א צדיק.
אויפן כסא הכבוד! זיי האבן געוואלט שלעכטס טוהן פאר יעקב אבינו
פון גרויס קנאה .און דעמאלטס איז השי"ת אליינס געקומען זיך שטעלן
להודיעך שכחו גדול -וויסן די גרויסע כוחות נעבן איהם ,כדי איהם צו היטן און באשיצן.
וואס איז געווען דער המשך המעשה מיט יעקב אבינו? וַ יִּ ָּׂשא יַ ֲעקֹב ַרגְ ָליו
אפילו די שטיינער ארום יעקב אבינו האבן מרגיש געווען זיין צדקות
וַ יֵּ ֶלְך ַא ְר ָצה ְבנֵ י ֶק ֶדם ,יעקב אבינו הייבט אויף זיינע פיס און גייט קיין ארם,
און גרויסקייט .זיי האבן זיך ארומגעקריגט עלי יניח צדיק את ראשו,
ברענגט רש"י בשם דער מדרש וואס מיינט אז יעקב האט אויפגעהויבן
ווייל די גאנצע בריאה האט עס געוואוסט.
זיינע פיס? "משנתבשר בשורה טובה שהובטח בשמירה ,נשא לבו את
רגליו ונעשה קל ללכת" איינמאל ער האט געהערט די בשורה טובה פון לענינינו קען זיין דער רמז ,יעקב אבינו אויף די וועלט געפונט זיך אין א
השי"ת אז ער היט איהם אפ ,איז ער געווארן פרייליך און אויפגעלייגט שווערע מצב ,ער האט גארנישט ,ער איז אזוי אפגעשוואכט און
אין הארצן ,די הארץ האט ווי אויפגעהויבן זיינע פיס אז עס איהם געווארן איינזאם ,ער איז ווייט פון זיין א איש מצליח וואס אלעס גייט איהם
גרינג צו גיין ,ער איז געגאנגען מיט א רואיגע געוויסן און צופרידנקייט. גוט .אבער אין די זעלבע צייט איז זיין צורה אויסגעקריצט אויפן כסא
הכבוד אז אפילו מלאכים ושרפים זענען איהם מקנא ,און די גאנצע
אז מיר קוקן מיט א נענטערן בליק אויף יעקב אבינו'ס לעבן פון דא און
בריאה ארום איהם וויינט און בעהט עלי יניח צדיק את ראשו .דאס
ווייטער באמערקן מיר אז זיינע נסיונות האבן זיך דערווייל נישט קיין סאך
קומט אונז לערנען אז א איד דארף וויסן אין יעדן מצב ,אפגעזעהן
געטוישט .ער איז נישט רייך געווארן אין איין מינוט ,ער איז נאך אלץ אין
וויאזוי עס קוקט איהם אויס דא אונטן אויף די וועלט ,איז עס בכלל
אן פונקט ווי פריער.
די מצב פון בעירום וחוסר כל ,אלעס האלט נאך ָ
נישט זיין אמת'ע מציאות .עס קען גאר זיין אז אין דער זעלבער צייט
יעקב אבינו האט נאך געהאט א שווערע און ביטערע לעבן פאר זיך ,ער
שטייט ער פארן כסא הכבוד און די גאנצע בריאה איז איהם מקנא ,ער
האט אסאך מיטגעמאכט ביי לבן אינדערהיים אויף טריט און שריט .מיט
ווייסט נאר נישט דערפון .דער אייבישטער קומט צו גיין און איז מחזק
וואס איז דא געווארן אזוי "ונעשה קל ללכת"? איז ער דען געהאלפן
יעקב אבינו ,ער גיבט איהם די מתנה אז ער זאל וויסן זיין גרויסקייט
פארבעסערט? די תירוץ איז ניין ,אבער מיט די
געווארן? האט זיך עפעס ַ
און שטארקייט ,ער זאל וויסן אז השי"ת אליינס שטייט דא און היט
עצם ידיעה וואס דער אייבישטער האט איהם מגלה געווען אז ער איז
צוזאמגענומען
ַ איהם .אויך זאגן אונז חז"ל אז דער אייבישטער האט
מיט איהם ,און ווי גרויס און ווי לעכטיג די נשמה פון יעקב אבינו איז,
גאנץ ארץ ישראל און געלייגט אונטער יעקב ,אז ער זאל וויסן אז ער
דאס האט שוין געברענגט "נשא לבו את רגליו ונעשה קל ללכת" ,ער
האט א ענדלאזע יכולת ,זיינע מעגליכקייטן און זיין עתיד זענען אזוי
ווערט דערהויבן און דערלייכערט ביי זיך ,און אלעס ווערט שוין גרינגער
גרויס און אומבאגרעניצט.
און בעסער .דאס איז די כוח פון וויסן די אייגענע מעלות און מעגליכקייטן
און די ווייטגרייכנדע תוצאה דערפון. דער יצר הרע פראבירט שטענדיג אפצוטיילן צווישן די צוויי ,אז דער
מענטש זאל מיינען אז דאס זענען צוויי באזונדערע מציאות ,דהיינו,
ס'איז דא דער יעקב אבינו וואס געפונט זיך אונטן אויף די וועלט ,לויט
4
האט זוכה געווען און ער איז אויסגעשטיגן דער תנא רבי אליעזר בן דערמיט קומען מיר צו צום המשך המעשה ,וואו יעקב אבינו זעט די
הורקנוס. יַעקֹב וַ יָּ גֶ ל ֶאת ָה ֶא ֶבן ֵמ ַעל
פאסטעכער שטייען ארום דעם ברונעם ,וַ יִגַ ׁש ֲ
ִּפי ַה ְּב ֵאר ,ער גייט צו און ער נעמט אראפ דעם שטיין .רש"י ברענגט
אז מיר זענען זיך מתבונן אין די מעשה ,זעען מיר א דבר נפלא .זיין טאטע
פון מדרש אז יעקב אבינו האט דאס באוויזן גרינגערהייט "כמי
הורקנוס האט זיך אודאי נישט מתנגד געווען צום געדאנק פון איהם שיקן
שמעביר את הפקק מעל פי צלוחית ,להודיעך שכחו גדול" ער האט
דאך איהם געטרייסט אז ער וועט
לערנען תורה ,זיין טאטע אליינס האט ָ
שטאּפער פון א
ָ דאס אראפגענומען ווי איינער וואס נעמט אראפ דעם
קענען שיקן זיינע קינדער לערנען .נאר וואס דען? ער האט נישט געזעהן
פלאש ,די תורה לאזט אונז הערן אז זיין כוח איז געווען גאר גרויס.
די כוחות ,די פאטענציאל ,אין זיין זוהן אליעזר אז ער זאל קענען בכלל
לערנען .ער האט עס געזאגט פון אן אמת'ע שטאנדפונקט וויסענדיג ביי לכאורה קען מען פרעגן ,זייט ווען איז יעקב אבינו געווארן אזא גיבור?
זיך אז זיין זוהן האט נישט די מעגליכקייט צו לערנען תורה ,דערפאר און פארוואס טאקע איז איהם בכלל בייגעפאלן צו פראבירן
האט ער איהם אפגערעדט פון גיין .אבער אליהו הנביא ,ווען ער קומט פאסטוכער זאגן
אראפצונעמען די שטיין איינער אליינס ,בשעת די ַ
און ער זעהט רבי אליעזר ,נישט נאר ער זעהט אדורך און ער ווייסט אז איהם קלאר אז מ'קען דאס נישט רירן פון ארט?
דא ליגט א לעכטיגע עתיד און געוואלדיגע כוחות; נאך אסאך מער פון
בדרך רמז קען מען דא ערקלערן ,אז פון ווען יעקב אבינו האט געהאט
דעם ,ער שיקט איהם נישט צו עפעס א מלמד דרדקי פון קליינע קינדער
די ידיעה ,ער האט געוואוסט אז ער האט כוחות און זיין גרויסקייט איז
זאל איהם לערנען קריאת שמע און תפילה ,נאר ער שיקט איהם גלייך
ענדלאז ,האט ער שוין געוואוסט צו פראבירן דארט וואו אנדערע זענען
צום שפיץ ,צום גדול הדור רבי יוחנן בן זכאי .ווייל אליהו הנביא זעהט
נישט משתדל .דארט וואו די אנדערע געבן אויף און זענען זיך מייאש,
ביזן סוף ,ער זעהט די כוח און די באהאלטענע מעגליכקייטן וואס איז דא
ווייסט יעקב אבינו אז ער איז מער ,ער איז העכער ,ער איז גרעסער,
אין א איד ,און ער העלפט איהם ברענגן צו זיין שלימות.
ער האט אין זיך מורא'דיגע כוחות" ,להודיעך שכחו גדול! ער ווייסט
דאס דארף אונז דינען אלס א מוסר השכל .צומאל זענען מיר מגדל א רמאגט!" .און דאס האט איהם טאקע געהאלטן ביי אלע
פא ָ
וואס ער ַ
קליינע צדיק ,א גאון ,א תלמיד חכם ,ביי אונז אינדערהיים .זיינע ווייטערדיגע נסיונות און שוועריגקייטן.
מעגליכקייטן און יכולת איז ענדלאז .אונז דארפן פשוט זיין ווי אליהו
הנביא וואס זעהט אייביג ביי יענעם די כוחות ,די כשרונות ,און די אליהו הנביא זעהט אדורך ביז'ן סוף!
מעגליכקייט ,און זיי מחזק זיין דערצו .לאמיר זיין דער מבשר טוב וואס
חז"ל דערציילן אונז אין פרקי דרבי אליעזר אז דער גרויסער הייליגער
ווארט צו אונזערע קינדער און אונזערע ארומיגע,
גיבט חיזוק און א גוט ָ
תנא רבי אליעזר בן הורקנוס האט אלס בחור גארנישט געקענט,
זיי העלפן וויסן און דערהערן אז זיי זענען נישט קיין שטיין ,נאר זיי האבן
פשוטו כמשמעו ,ער האט נישט געקענט קיין צורת אות ,ער האט נישט
אין זיך די גרעסטע און שענסטע כוחות .לאמיר זיין דער גוטער שליח
געקענט ליינען קריאת שמע ,דאווענען ,בענטשן וכדומה .איין טאג
ארויסצוברענגען דאס בעסטע פון זיי ,פון זיך ,און פון יעדער אין אונזער
האט איהם זיין טאטע הורקנוס געפונען וויינען ,און געפרעגט פארוואס
סביבה.
ער וויינט ,אויף וואס רבי אליעזר האט געזאגט ווייל ער וויל גיין לערנען
לסיכום געדענק: תורה .זאגט איהם זיין פאטער" ,והלא בן עשרים ושמונה שנים אתה,
• צומאל איז מעגליך אז די גאנצע בריאה ווייסט אונזערע מעלות און ואתה מבקש ללמוד תורה? דו ביסט דאך שוין 28יאר אלט ,דו ווילסט
גדלות ,אויסער אונז אליין .אויף א צווייטן אין אונזער מצב קענען מיר נאך גיין לערנען תורה? בעסער ,האב חתונה ,האב קינדער ,און מיט
זעהן מעלות ,אבער אויף זיך כמעט נישט. דעם אייבערשטנ'ס הילף וועסטו מחנך זיין דיינע קינדער צו תורה".
• עס קען אמאל זיין א מציאות אז אינדרויסן קוקט עס אויס ווי א געפאסט תעניתים
ַ אבער רבי אליעזר האט זיך נישט געלאזט ,ער האט
קאלטע און הארטע שטיין ,אבער אינעווייניג איז עס רבי עקיבא! מען און געוויינט ביז ער האט זוכה געווען אז אליהו הנביא זכור לטוב האט
דארף עס נאר דערהערן און אויפדעקן. זיך אנטפלעקט צו איהם ,און אליהו הנביא פרעגט איהם פארוואס ער
• אונזער תפקיד איז צו זיין ווי אליהו הנביא וואס זעהט אדורך ,און וויינט? האט ער געזאגט" ,ווייל איך וויל לערנען תורה" ,זאגט איהם
ווארט פאר אנדערע ,זיי צו העלפן אנערקענען
געבן חיזוק און א גוט ָ אליהו הנביא "אם אתה מבקש ללמוד תורה עַ ֵלה לירושלים אצל רבי
אז זיי זענען נישט קיין שטיין. יוחנן בן זכאי ,אויב דו ווילסט לערנען דאן גיי ארויף קיין ירושלים צו
רבי יחנן בן זכאי" .די המשך המעשה איז אן אריכות ,חז"ל דערציילן
א לעכטיגע שבת קודש! ווי רבי אליעזר בן הורקנוס איז טאקע געגאנגען צו רבי יוחנן בן זכאי,
לע"נ הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל דאך ער
הגם ער האט נאך דעמאלטס נישט געקענט קיין אות אחתָ ,
בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א לאגט און ְמיַיגע געווען און שטארק איינגעריסן ,ביז ער
האט זיך געּפ ָ
זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק" דורך אי-מעיל בעז"ה tiferenblik@gmail.com
5
