gilyoines.com

טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH

שבוע: ויצא (2026-11-16)

טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — ויצא (2026-11-16)

פתח את ה-PDF הורדה

הטקסט של גיליון זה

‫יו"ל ע"י קהילת שבתי בבית ד’ • בנשיאות מורנו ורבנו הרה"צ רבי גמליאל הכהן רבינוביץ שליט"א‬ ‫פרשת‬ ‫פרשת‬ ‫יו"ל ע"י קהילת שבתי בבית ד’ • בנשיאות מורנו ורבנו הרה"צ רבי גמליאל הכהן רבינוביץ שליט"א‬ ‫תבא‬‫ויצא‬ ‫פרשת‬ ‫כי‬ ‫אלול‬ ‫טז‬ ‫תבא‬ ‫כיתשפ”ו‬ ‫י"א כסלו‬ ‫טזתשפ"ז‬ ‫אלול‬ ‫תשפ”ו‬ ‫שבת מברכים כסלו | ר"ח יום שלישי‪-‬רביעי | המולד ליל ג' ‪ 3 | 10:27‬חלק'‬ ‫‪850‬‬ ‫ריג‬ ‫שנה ה'‬ ‫‪850‬‬ ‫וירא באר בשדה‬ ‫די כח פון זיך האלטן צו דרכי אבות‬ ‫הפרשה‬ ‫וְ הִ ֵ ּנה ה’ נִ ָ ּצב‬ ‫המעה‬ ‫המערכת‬ ‫אין די וואכענדיגע פרשה לערנען מיר איבער ווי אזוי יעקב אבינו איז אראפגט‬ ‫ָעלָ יו‬ ‫המערכת‬ ‫המערכת‬ ‫עפארן קיין פדן ארם צו טרעפן א שידוך פאר זיך אליין‪.‬‬ ‫עס איז באוואוסט די מעשה וואס איז געווען ביי דער הייליגער‬ ‫די תוה”ק איז מאריך און דערציילט מיט פרטי פרטים אלע דעטאלן ארום די‬ ‫‘חפץ חיים’ זצ”ל אז ער האט אמאל געהערט אז עס איז דא א‬ ‫רייזע פון יעקב אבינו‪ ,‬און ווי אזוי ער איז געגאנגען קיין פדן ארן און ווי אזוי די‬ ‫איד וועלכער האלט אפן זיין געשעפט אום שבת קודש‪ .‬האט ער‬ ‫שידוך איז צושטאנד געקומען‪.‬‬ ‫גערופן דעם געשעפט אייגנטימער און ער האט אים געפרעגט‬ ‫פארוואס ער האלט אפן זיין געשעפט אום שבת‪ ,‬האט אים‬ ‫מיר האבן שוין מערערע מאל דערמאנט דא אז די תוה”ק איז נישט קיין געשיט‬ ‫כטע בוך און אז יעדע ווארט וואס עס שטייט אין איר האט א חשבון און איז דא‬ ‫מיט א מטרה ברורה‪ .‬מיט דעם יסוד פארשטייט מען פארוואס עס פעלט זיך‬ ‫הבנין‬ ‫דער איד געענטפערט אז ער טוט דאס וויבאלד ער האט נישט‬ ‫קיין ברירה צוליב זיין ענגן מצב הפרנסה‪ ,‬כדי צו פארדינען‬ ‫מער געלט‪ .‬האט אים דער הייליגער חפץ חיים געפרעגט וואס‬ ‫אויס אז די תוה”ק זאל מאריך זיין צו דערציילן אז יעקב אבינו איז אראפ קיין‬ ‫ער פארקויפט‪ ,‬און ווען דער איד האט געענטפערט אז ער‬ ‫פדן ארם און ווי אזוי דער שידוך איז געווארן א שידוך און זיינע איבערלעבעט‬ ‫פארקויפט וויין‪ ,‬האט אים דער חפץ חיים געזאגט אז ער האט‬ ‫נישן מיט לבן‪ ,‬אבער איין פרט בלייבט אומפארשטענדליך און מ’פארשטייט‬ ‫פאר אים אן אויסגעצייכנטער געדאנק וויאזוי צו פארדינען‬ ‫נישט איר נייטיגקייט אלץ א טייל פון די מעשה‪.‬‬ ‫מער געלט‪ ,‬דורכן עפענען נאך א קראן אינעם פאס און‬ ‫דער חלק וואו די תוה”ק שילדערט אז יעקב אבינו איז אנגעקומען קיין פדן‬ ‫דעמאלטס וועט ער קענען פארקויפן מער וויין‪.‬‬ ‫ארם און דארט באגעגענט די פאסטוכער און אויך רחל אמנו‪.‬‬ ‫אויך אויב די תוה”ק וואלט איבערגעהיפערט די שטיקל און איר אויסגעלאזט‪,‬‬ ‫ההלכה‬ ‫האט זיך דער מענטש שטארק געוואונדערט‪ ,‬ווייל וואס‬ ‫וועט עס אים דען העלפן אויב ער וועט צולייגן נאך א קראן‬ ‫אינעם פאס‪ ,‬וויבאלד די וויין אינעם פאס בלייבט די זעלבע‪,‬‬ ‫וואלט מען געקענט די געשיכטע פון כלל ישראל און ווי אזוי עס האט זיך געט‬ ‫און עס ווערט נישט מער! האט אים דער חפץ חיים געגעבן צו‬ ‫פירט די שידוך פון יעקב אבינו‪.‬‬ ‫פארשטיין‪ ,‬אז דאס זעלבע איז אויך מיט די פרנסה‪ ,‬אז מען‬ ‫אויבנאויף זעט נישט אויס ווי מ’דערלערנט זיך עפעס עקסטער פון די טייל‬ ‫וועט נישט פארדינען מער געלט אויב מען וועט עפענען נאך‬ ‫געשיכטע‪.‬‬ ‫א ‘קראן’ דורכן ארבעטן חלילה אום שבת קודש! ווייל מען‬ ‫פארדינט נאר דאס וואס דער אויבערשטער האט גוזר געווען‬ ‫עס קען זיין על פי פשטות אז די תוה”ק דערציילט אונז עקסטער דער חלק‪,‬‬ ‫אויף אים צו פארדינען‪.‬‬ ‫ווייל ער וויל אז מ’זאל זיך ארויסלערנען פון איר א באלערנדע נקודה וואס איז‬ ‫נוגע צו יעדער איד‪ .‬ווען מען איז זיך מתבונן און מ’וויל פארשטיין פארוואס‬ ‫טאקע האט יעקב אבינו געשפירט פאר וויכטיג צו גיין צו די ברונעם און דארט‬ ‫המעשיות‬ ‫אין די פרשה פון די וואך לערנען מיר וועגן יעקב אבינו אז‬ ‫‘ ַויּ ִַּקח ֵמ ַא ְבנֵי הַ ּ ָמקוֹם ַו ָיּ ֶׂשם ְמ ַראֲ ׁש ָֹתיו’‪ ,‬און דער הייליגער רש”י‬ ‫זוכן א כלה‪ ,‬קען זיין אז טראץ וואס אויבנאויף האט יעקב אבינו נישט געהאט‬ ‫ֵי‬ ‫ֹאש ֹו ׁ ֶשהָ יָה י ֵָרא ִמ ּ ְפנ‬ ‫איז מסביר אז ‘ ֲע ָׂש ָאן ְּכ ִמין ַמ ְרזֵב סָ ִביב לְ ר ׁ‬ ‫קיין סיבה אהינצוגיין האט ער געהאט א סיבה דערצו‪ ,‬און דאס איז צו בלייבן‬ ‫חַ יּוֹת ָרעוֹת’‪ ,‬און צוויי פסוקים נאכדעם‪ ,‬אויפן פסוק ‘וְ ִה ּנֵה ד’‬ ‫דבוק אין דרכי אבות‪.‬‬ ‫נִ ּצָב עָ לָ יו’ איז רש”י הקדוש מפרש ‘נִ ּצָב עָ לָ יו – לְ ׁ ָש ְמרוֹ’‪ ,‬זעען‬ ‫מיר דא אז טראצדעם וואס יעקב אבינו האט געלייגט דארט‬ ‫יעקב אבינו ווערט באטיטלט אלץ דער ‘איש תם’‪ ,‬און דאס געבט די תוה”ק‬ ‫שטיינער ארום זיין קאפ‪ ,‬האט דער אויבערשטער געזאגט צו‬ ‫ארויס דא אז ווען עס האט זיך געהאנדלט פון גיין זוכן א כלה האט זיך יעקב‬ ‫אבינו געפירט מיט א תמימות גייענדיג אין די וועגן פון זיין טאטע‪.‬‬ ‫ההתחזקות‬ ‫אים אז ער איז דער וואס היט אויף אים‪.‬‬ ‫פרעגט זיך די קשיא – האט דען יעקב אבינו נישט געוואוסט‬ ‫ווען מ’האט געזוכט א שידוך פאר יצחק אבינו איז אליעזר עבד אברהם געגאט‬ ‫אז דער אויבערשטער איז דער וואס געבט אכטונג אויף אים?‬ ‫נגען צו די ברונעם און דארט געזוכט א כלה איז די זעלבע זאך אויך דא‪ ,‬אז ווען‬ ‫אוודאי האט ער געוואוסט! אויב אזוי‪ ,‬פארוואס האט יעקב‬ ‫יעקב אבינו גייט קיין פדן ארם‪ ,‬גייט ער צו די ברונעם‪ ,‬ער פירט זיך די זעלבע‬ ‫אבינו צוזאמגענומען שטיינער כדי זיי צו לייגן ארום זיין קאפ?‬ ‫ווי זיין טאטע האט זיך געפירט‪ ,‬אויב זיין טאטע האט געטראפן א שידוך ביי די‬ ‫נאר‪ ,‬טראצדעם וואס יעקב אבינו האט געוואוסט ווער עס געבט‬ ‫ברונעם וועט ער זיך אויך פירן אזוי‪ ,‬טראץ וואס עס איז נישט קלאר די שייכות‬ ‫אכטונג אויף אים‪ ,‬האט ער אבער פון זיין זייט געדארפט טון די‬ ‫פון א ברונעם צו די שידוך‪.‬‬ ‫השתדלות!‬ ‫די בחינה איז א שטארקער לימוד פאר אונז אידן‪ .‬אסאך מאל מאכט זיך אז א‬ ‫איד טראכט אז ער איז קלוגער פון זיינע עלטערן און ער וויל זיך פירן אנדערש‬ ‫ההשגחה‬ ‫טוען‬ ‫אין‬ ‫אז‬ ‫מען‬ ‫מיר‬ ‫און‬ ‫השתדלות‪,‬‬ ‫פארזיכערונג‪,‬‬ ‫פארגעסט‬ ‫מיט‬ ‫צומאל‬ ‫פארנומען‬ ‫געזונט‪,‬‬ ‫און‬ ‫פרנסה‪,‬‬ ‫מעגליך‪,‬‬ ‫מיר‬ ‫אין‬ ‫זענען‬ ‫נאר‬ ‫לעבן‬ ‫השתדלות‬ ‫איז‬ ‫וואס‬ ‫א גאנץ‬ ‫אסאך‬ ‫אלעס‬ ‫פון זיין טאטע‪ .‬מערערע מאל קומט עס אונטער די שלייער פון זיין בעסער ווי‬ ‫די טאטע און מחמיר זיין מער ווי זיין טאטע‪ ,‬אבער דער איד דארף וויסן אז‬ ‫אייגנטליך פירט דער אויבערשטער דער גאנצער וועלט און‬ ‫טראץ וואס חומרא’ס איז א גוטער זאך קען עס זיין מסוכן און ענדע קען זיך עס‬ ‫ער טוט אלעס! ער איז דער וועלכער באשטימט ‘מי יחיה ומי‬ ‫אויסשטעלן צו זיין א‬ ‫ימות‪ ,‬מי יעני ומי יעשר’ וכו’‪ ,‬מעגליך איז שוין געקומען דער‬ ‫מען קען הערן שמועס'ן און דרשות‬ ‫צייט נאכצולאזן? פשוט זיך אפשטעלן און נישט טון אזויפיל‬ ‫חומרא וואס וועט‬ ‫פון מורנו ורבנו שליט"א ‪ -‬אין א עקסטערע נומער‬ ‫עווענטעל ברעט‬ ‫השתדלות‪ ...‬און זיך פארלאזן אויפן אויבערשטן וויבאלד ער‬ ‫‪073-2951320‬‬ ‫לשה"ק‪:‬און דרשות‬ ‫שמועס'ן‬‫‪073-2951321‬‬ ‫אידיש‪:‬‬ ‫מען קען הערן‬ ‫איז דער וואס היט אויף מיר‪ ,‬און ער איז דער וואס געבט מיר‬ ‫פון מורנו ורבנו שליט"א ‪ -‬אין א עקסטערע נומער‬ ‫אידיש‪ 073-2951321 :‬לשה"ק‪073-2951320 :‬‬ ‫נגען לידי קולא‪.‬‬ ‫דער גיין אין די‬ ‫פנינים‬ ‫פרנסה‪ ,‬און נישט פראבירן צו עפענען נאך קראנען‪ ,‬נאר פשוט‬ ‫צו וויסן אז אלעס וואס מיר טוען איז נאר אלץ דער חיוב פון‬ ‫וועגן פון די עלט‬ ‫השתדלות‪ ,‬און נישט מער פון דעם!‬ ‫יו”ר הועדה הרוחנית‪ :‬הרב יעקב רבינוביץ | עורך‪ :‬ש‪ .‬גולדשטיין‬ ‫א‬ ‫יו”ר הועדה הרוחנית‪ :‬הרב יעקב רבינוביץ | עורך‪ :‬ש‪ .‬גולדשטיין‬ ‫>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |‬ ‫תשרפ‬ ‫אבת יכ‬ ‫המערכת המערכת‬ ‫הפרשה הפרשה‬ ‫מענטשנבצו• ’אד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"וי‬ ‫דעםמ תואיש‬ ‫צוונרו‬ ‫בינדטברו‬ ‫עסהרה ונ‬ ‫אויךלאמג יבר‬ ‫גדר‪ .‬צ"‬ ‫איזה לאי‬ ‫געוויסער שניט און עס לאזט אים נישט אוועקגיין פון איר‪ ,‬אבער אין די רגע וואס א‬ ‫עסןהכ‬ ‫אבערבר‬ ‫מצוה‪ ,‬ץיבוני‬ ‫טערן איז טאקע אא"טילש‬ ‫מענטש נייגט זיך אפ פון זיין טאטנ’ס וועג‪ ,‬אפילו מיט א גוטע כוונה‪ ,‬פארלירט ער דעם‬ ‫לולא זט‬ ‫פרטית‬ ‫השגחה”פשת‬ ‫מעשיות אויף‬ ‫פאנצער‪.‬‬ ‫ו‬ ‫ער הייבט אן גוט‪ ,‬אבער דאן קומט דער יצר הרע צו אים און הייבט אים אן איבעררעדן‬ ‫געשריבן דורך ליינערס‬ ‫אז די חומרא איז נישט קיין גוטע חומרא‪ ,‬אדער אז ער קען נישט שטיין דערינען‪ .‬אזוי‬ ‫לאנג ווי דער איד האט א גדר און וועט אפשטופן דעם יצר הרע מיט די טענה אז מיין‬ ‫א שפעטיגונג וואס‪058‬‬ ‫האט‬ ‫טאטע האט זיך אזוי געפירט‪ ,‬האט ער א פאנצער אין די הענט‪ ,‬דאגעגן אויב איז אלעס‬ ‫הבנין‬ ‫הבנין‬ ‫אייגענע זאכן קען ער אים גרינג אוועקפירן פון זיין וועג‪.‬‬ ‫געראטעוועט‬ ‫מ’זאגט נאך בשם דער ירושלימ’ער רב הגה”ק רבי יוסף חיים זאנענפעלד זצ”ל‪ ,‬אז די‬ ‫ווארצלען פון אלע באוועגונגען וועלכע האבן עווענטועל אפגעפירט כלל ישראל פון‬ ‫זייענדיג פארטון אין מיין ארבעט האט זיך‬ ‫וועג‪ ,‬ווי די משכיל’ישע באוועגונגען אדער די קאמוניזם און שפעטער די ציוניזם‪ ,‬האט‬ ‫מיין טעלעפאן צוקלונגען‪ .‬אויפ’ן צווייטן‬ ‫זיך אנגעהויבן מיט אויפגעקלערטקייט‪ .‬דער איד האט זיך געהאלטן קלוגער פון זיינע‬ ‫זייט טרייבל איז געווען מיינע קינדער‪ .‬זיי‬ ‫עלטערן‪ ,‬און געלאזט אז פרעמדע זאכן זאלן אריינדרינגען ביי אים‪.‬‬ ‫האבן געוואלט וויסן ווען כ’קום אהיים‪ ,‬און‬ ‫מיר דערמאנט אז היינט איז דא א בר מצוה‬ ‫וואלט ווען דער איד זיך געהאלטן שטארק און געשטאנען פעלזנפעסט קעגן די פרעמט‬ ‫ההלכה ההלכה‬ ‫פון אונזער’ס א משפחה מיטגליד‪.‬‬ ‫דע מיינונגען‪ ,‬וואלט דער יצר הרע נישט געהאט קיין איינטריט ביי אים‪ ,‬נאר געבליבן‬ ‫אינדרויסן‪.‬‬ ‫זייענדיג פארטון אין מיין ארבעט איז מיר‬ ‫די פרט ארויסגעפלויגן פון קאפ‪ ,‬איך האב‬ ‫א איד האט אמאל געפרעגט פון רבי יוסף חיים זצ”ל וויפיל איז דער שיעור פון פיאות‬ ‫אינגאנצן פארגעסן אז מיר האבן היינט א‬ ‫און וויפיל דארף ער איבערלאזן ווען ער שניידט זיך די האר? האט אים רבי יוסף חיים‬ ‫בר מצוה‪.‬‬ ‫געזאגט אז ער זאל איבערלאזן ביי די האר גענוי אזויפיל האר ווי זיין טאטע האט איבט‬ ‫ערגעלאזט‪ ,‬ווייל ווען עס קומט צוגיין בדרכי האבות‪ ,‬טאר מען זיך נישט אוועקרירן פון‬ ‫יעצט אז כ’האב זיך דערמאנט פון דעם‪ ,‬האב‬ ‫איר‪ ,‬אפילו נישט א זיז כלשהו‪.‬‬ ‫איך זיך געאיילט ארויסצוגיין פון די ארבעט‬ ‫און זיך איבערגעטון די קליידער און זיך‬ ‫אין די כוונת פון דער הייליגער רש”ש ווערט געברענגט אז ביי די ערשטע ברכה פון‬ ‫גרייט געמאכט פאר די בר מצוה‪.‬‬ ‫המעשיותהמעשיות‬ ‫שמונה עשרה וועלכע ווערט אויך אנגערופן די ברכה פון ‘אבות’‪ ,‬ווען מ’זאגט די ווערט‬ ‫טער ‘ואלקי אבותינו’‪ ,‬זאל מען אינזינען האבן מקבל צו זיין אויף זיך די ד’ מיתות בית‬ ‫אנקומענדיג אין שטוב זענען שוין אלע קיט‬ ‫דין‪.‬‬ ‫נדער געווען גרייט און מען איז אינאיינעם‬ ‫ארויס פון שטוב‪ .‬אראפגייענדיג די טרעפ‬ ‫דער רש”ש שמועסט אויס אז עס איז דא אין איר העכערע ענינים‪ ,‬אבער איך האב‬ ‫מיט מיין בני בית האב מיין פרוי באגעגענט‬ ‫געטראכט אז אויך על פי פשטות איז דא אין איר דער דערמאנטער ענין‪ .‬עס קומט‬ ‫א שכנ’טע פון בנין וועלכע איז ממש א נאנט‬ ‫אויסלערנען דעם איד אז ווען מ’רעדט פון גיין בדרכי אבות פאדערט זיך פון א איד‬ ‫טע קרוב צו די משפחה‪ ,‬נאך נענטער ווי מיר‬ ‫מסירות נפש‪ ,‬ווייל נאר אז מען האט מסירות נפש‪ ,‬איז מען זוכה צו בלייבן ערליך און‬ ‫זענען‪.‬‬ ‫ההתחזקותההתחזקות‬ ‫זיך האלטן אין אידישקייט‪.‬‬ ‫אויך שפעטער אין די פרשה זעט מען דעם די דביקות פון יעקב אבינו אין זיינע הייליגע‬ ‫זעענדיג אז זי גייט אנגעטון מיט וואכענדיגע‬ ‫קליידער און איז עוסק אין וואכענדיגע זאכן‪,‬‬ ‫עלטערן‪ .‬אין די פרשה זעען מיר אז ווען יעקב אבינו האט זיך געגרייט צו מאכן פליטה‬ ‫האט מיין פרוי איר אפגעשטעלט און א פרעג‬ ‫פון לוט און ער האט געלאזט רופן די אמהות ארויס אין פעלד צו רעדן מיט זיי‪ ,‬האט‬ ‫געגעבן צי זי גייט נישט צו די בר מצוה‪.‬‬ ‫ער זיי אויך דערמאנט‬ ‫‘אלקי אבי אברהם’‬ ‫“פון וועלכער בר מצוה רעדסטו”? האט די‬ ‫און אויך שפעטער‬ ‫שכנ’טע געפרעגט‪.‬‬ ‫אנטלויפנדיג פון לבן‬ ‫דערציילנדיג פאר איר פון וועלכער בר‬ ‫מצוה מען רעדט‪ ,‬האט זי קלארגעשטעלט‬ ‫ההשגחה ההשגחה‬ ‫און ווען יעקב האט‬ ‫אים געטראפן האט‬ ‫ער אים א זאג געגעבן‬ ‫אז מיר האבן דא א טעות און אז די בר מצוה‬ ‫‘לולי אלקי אבי’‪.‬‬ ‫איז פונקט אין א וואך ארום פון היינט‪.‬‬ ‫יעקב אבינו האט‬ ‫הערנדיג דאס האבן מיר זיך אלע‬ ‫געלעבט מיט א‬ ‫שיינערהייט אויסגעדרייט און צוריק אהיים‪.‬‬ ‫שטוינענדע דביקות‬ ‫יעצט האב איך געזען ווי עס האט זיך געפיט‬ ‫אין זיינע עלטערן‪,‬‬ ‫רט צום גוטענס אז איך זאל שפעטיגן‪ ,‬און אז‬ ‫פונקט אין די רגע ווען כ’בין אראפ די שטיגן‬ ‫פנינים פנינים‬ ‫אז אויך לבן ווען ער‬ ‫האט גערעדט מיט‬ ‫אים‪ ,‬האט ער געט‬ ‫זאל מיין בני בית טרעפן די שכנ’טע‪.‬‬ ‫רעדט צו אים אין‬ ‫ווען נישט גיין מיר ווייטער אהין און קומען‬ ‫זיין שפראך זאגנדיג‬ ‫אן צו א ליידיגע זאל אדער צו אן אנדערע‬ ‫‘ואלקי אביכם אמר‬ ‫שמחה מיטמאכנדיג א לאנגע אומזיסטע‬ ‫אלי’ וויסנדיג אז די‬ ‫וועג‪.‬‬ ‫נקודה וועט רעדן צו‬ ‫פון הימל האט מען צוגעפירט אזוי אז איך‬ ‫יעקב אבינו‪.‬‬ ‫זאל זיך פארגעסן ביי די ארבעט און שפעט‬ ‫טיגן און אזוי ארום האבן מיר פארשפארט‬ ‫הארצווייטאג און אומזיסטע עגמת נפש‪.‬‬ ‫המערכת המערכת‬ ‫פון די פרשה נעמען‬ ‫מיר די לימוד‪ ,‬אז ווען‬ ‫א איד וויל בלייבן‬ ‫(דערציילט דורך דער בעל המעשה‪ :‬ש‪.‬י‪).‬‬ ‫ערליך‪ ,‬איז דער שליט‬ ‫סל צו דעם זיין אנגט‬ ‫עבינדן אין מסירות‬ ‫דאסש ןרעה ןעק ןעמ‬ ‫נאר'סעומ‬ ‫ווייל ןוא ן‬ ‫אבות‪,‬ושרד‬ ‫האלט אן דעם איד‬ ‫ת‬ ‫די פאראינטרעסירטע צו מיט טיילן מזכה זיין את הרבים מיט‬ ‫וועגא"טילש ונברו ונרומ ןופ‬ ‫זייןןיא ‪-‬‬ ‫איןע א‬ ‫געבינדןעטסק‬ ‫רעמונ ער‬ ‫מעשיות פון השגחה פרטית זאל שיקן צו ר' שמחה סמואלס אין‬ ‫פקס‪15326517922 :‬‬ ‫השולחן השולחן‬ ‫אייביג‪: 0.‬ק"השל ‪: 1231592-370‬שידיא‬ ‫אויף‪231592-‬‬ ‫‪370‬‬ ‫ןייטשדלוג ‪.‬ש ‪:‬ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה ‪:‬תינחורה הדעוה ר”וי‬ ‫ב‬ ‫המעשיות‬ ‫זיך דערווייטערן‬ ‫די שווינדלעריי אז עס איז‪ּ ְ “ :‬גנַאי ּגָדוֹל לְ לָבָ ן‬ ‫רבינו משה בן מוה”ר הגאון רבי חיים‪ ,‬דער‬ ‫וְ ִר ׁ ְשעָ ה ְ ּגד ֹולָה”]‪.‬‬ ‫אלשיך הקדוש זצוק”‪,‬ל‪ ,‬וועלכער ווערט א�נ‬ ‫און פון דעם האט דער אריז”ל אזוי געלאכט‬ ‫גערופן דורך די פוסקים “מהר”ם אלשיך”‪,‬‬ ‫פון שק‪++‬ר!‬ ‫און הנאה געהאט‪ ,‬זעענדיג ווי די גאנצע פמנ‬ ‫איז געווען איינער פון די גדולי וחשובי הרבנ‬ ‫ליא של מעלה האט זיך געפריידט מיטן אנטנ‬ ‫נים אינעם עיר הקודש צפת ת”ו אינעם דור‬ ‫פלעקונג פונעם אֲ ִמ ּ ָת ּה ׁ ֶשל ּתו ָֹרה‪ ,‬דִּ ְב ֵרי אֱ ל ֹנ‬ ‫ִקים ַח ִ ּיים‪ ,‬וואס איז געהערט געווארן פונעם‬ ‫ההתחזקות‬ ‫דעה‪ ,‬ווען עס איז געווען אַ ן ִעיר ְמלֵאָ ה חֲ כָ נ‬ ‫ִמים וְ סוֹפְ ִרים‪ ,‬אין שפיץ פון דער הייליגער‬ ‫הייליגן מויל פון דער אלשיך הקדוש זי”ע‪.‬‬ ‫בית יוסף און דער מבי”ט זצוק”ל‪ ,‬מיט די‬ ‫“וַ ֲאבִ יכֶ ן הֵ ֶתל ִּבי‪ ,‬וְ הֶ ֱחלִ ף ֶאת ַמשְׂ ֻּכ ְר ִּתי ֲעשֶׂ ֶרת מֹ נִ ים” (לא‪ ,‬ז)‪.‬‬ ‫אנדערע גדולי עולם דער אר”י הקדוש און‬ ‫אט די מעשה לערנט אונז אויס‪ ,‬אויף ווי‬ ‫מוהר”ח ויטאל‪ ,‬און די אנדערע גורי האר”י‪.‬‬ ‫ווייט די תורת הקדמונים איז געווען תורת‬ ‫ווערטער פון רש”י הקדוש אויפן פלאץ (לא‪ ,‬ז)‬ ‫צווישן זיינע אנדערע אויפגאבעס אין די‬ ‫אמת‪ ,‬ווייל ביי יעדער מאמר און אפילו יעדן‬ ‫וואס ער איז מפרש ווי פאלגנד‪“ :‬מוֹנִ ים‪ .‬ל ָׁשוֹן‬ ‫הייליגע שטאט צפת‪ ,‬תבנה ותכונן במהרה‪,‬‬ ‫קליינעם דיבור וואס איז ארויסגעקומען פון‬ ‫ש ִיר ּיוֹת‪[ ,‬דאס מיינט‬ ‫ְסכוּם ְּכלַל הַ ֶח ׁ ְשבּ וֹן‪ ,‬וְ הֵ ן ֲע ִ ׂ‬ ‫איז דער אלשיך הקדוש אויך געווען א וואוננ‬ ‫זייער הייליגע מויל בקדושה וטהרה‪ ,‬האבן‬ ‫זיי צוגעטראפן לאמיתה של תורה און האבן‬ ‫צוגעטראפן צום פינטל‪ .‬און דער הייליגער‬ ‫צען מאל צען‪ ,‬דאס הייסט הונדערט]‪ .‬ל ַָמ ְדנ ּו‬ ‫ׁ ֶשהֶ ְחלִ יף ְּתנָא ֹו ֵמ ָאה ּ ְפעָ ִמים”‪.‬‬ ‫דערליכער בעל דרשן און פה מפיק מרגליות‪,‬‬ ‫ש ַּב ּת ֹו פלעגט ער לאזן הערן א‬ ‫ההשגחה‬ ‫ש ַּבת ְ ּב ׁ ַ‬ ‫און ִמדֵּ י ׁ ַ‬ ‫אריז”ל האט דאס געזען ברוח קדשו ממש‬ ‫ווייטער אין די דרשה‪ ,‬האט דער אלשיך הקנ‬ ‫דרשה איבער די ענינים פונעם פרשת השנ‬ ‫בחוש‪ – .‬און פונקט דאס זעלבע זאל מען אכט‬ ‫דוש גע’דרש’נט און געגעבן צו פארשטיין דונ‬ ‫בוע צום גרויסן פרייד פון די צוהערער‪ – .‬פון‬ ‫טונג געבן ביים לערנען די תורה הקדושה‪,‬‬ ‫רכן מדקדק זיין אין די לשונות פון די פסוקים‪,‬‬ ‫אט די דרשות האט ער געשריבן זיין גרויסן‬ ‫אז מען זאל זיך משתדל זיין ביי יעדער זאך‬ ‫ערקלערנדיג דורכדעם איינס ביי איינס‪ ,‬די‬ ‫און באוואוסטן ספר “תורת משה”‪ ,‬וואס איז‬ ‫צו אנקומען לַ אֲ ִמ ּ ָת ּה ׁ ֶשל ּתו ָֹרה‪ ,‬און זיך נישט‬ ‫אלע שווינדלערייען וויאזוי לבן הארמי האט‬ ‫באוואוסט אלץ דער “אלשיך הקדוש”‪.‬‬ ‫אפגעבן מיט ליגנט און מיט סברות און בניט‬ ‫געטוישט די באלוינונג פון יעקב אבינו‪ ,‬און‬ ‫נים וואס פליען אין די לופט‪ ,‬און זיך נישט צו‬ ‫נארן וועלנדיג פארשטיין יעדער זאך‪ ,‬נאר זיך‬ ‫אזוי האט ער געמאכט א פונקטליכן חשבון‬ ‫און קלאר מפרש געווען די אלע שווינדלענ‬ ‫דער אר”י הקדוש פלעגט זאגן‪ ,‬אז ער האט‬ ‫מכוון געווען אל האמת ביי זיינע דרשות‪ ,‬אזוי‬ ‫פנינים‬ ‫ווי עס ווערט געדרוקט אינעם שער־בלאט‬ ‫צו באהעפטן מיט שטארקייט אין די מדה פון‬ ‫רייען פון לבן [זע גור אריה פון דער הייליגער‬ ‫פונעם ספר “ירים משה” (פיורדא תקכ”ד)‪:‬‬ ‫אמת אינדערצייט וואס מען לערנט די הייליט‬ ‫מהר”ל זלה”ה (לא‪ ,‬ז) עיין שם]‪.‬‬ ‫ּשי ּתו ָֹרה‬‫ידיו‪ ,‬בּ וֹא ֹו וְ נִ ׁ ְש ַמע ִחדּ ו ׁ ֵ‬ ‫“אָ ַמר לְ ַתלְ ִמ ָ‬ ‫גע תורה‪.‬‬ ‫ִמ ּ ִפי הַ ָּקדו ֹׁש ַר ִ ּבי מ ׁ ֶֹשה אַ לְ ׁ ִש ְ‬ ‫יך‪ֶ ׁ ,‬ש ּזָכָ ה ל ֹו חֲ ָדא‬ ‫די גאנצע צייט איז דער קהל געזעצן און צוגנ‬ ‫אויך לערנען מיר ארויס פון דא‪ ,‬ווי וואונדעט‬ ‫עהערט מיט גרויס שפאנונג די קלארע ערקנ‬ ‫ּ ָפנִ ים ַּב ּתו ָֹרה‪ּ ְ ,‬בהַ אי ְמאוֹר נִ פְ לָא‪ ,‬הַ פְ לֵא וָפֶ לֶא‪,‬‬ ‫רליך די לשונות פון די פסוקים זענען מדוייק‪,‬‬ ‫לערונגען פון דער אלשיך הקדוש‪ ,‬און האבן‬ ‫שוֹת”‪.‬‬ ‫ַמפְ לִ יא ַל ֲע ׂ‬ ‫ווי יעדע ווארט און יעדע אות פון די תורה‬ ‫געקוואָ לן זעענדיג וויאזוי יעדער שווינדלענ‬ ‫די פאלגנדע ַמ ֲע ֶׂשה נִ פְ לָא איז איבערגעגעבן‬ ‫שטימט פונקטליך‪ ,‬און אלעס איז ְמ ֻכוָּן לַ אֲ ט‬ ‫ִמ ּ ָת ּה ׁ ֶשל ּתו ָֹרה‪ ,‬און מיר קענען דאס מגלה‬ ‫ריי ווערט אזוי שיין אריינגעפלאכטן אין די‬ ‫דקדוקי הלשונות פון די פרשה‪ – .‬אבער ווען‬ ‫המערכת‬ ‫געווארן מיט א מסורה‪ ,‬א דור נאך א דור‪ ,‬איבנ‬ ‫ער די דרשה וואס דער אלשיך הקדוש האט‬ ‫זיין נאר ווען מיר וועלן גוט מדייק זיין אין די‬ ‫זיי האבן געכאפט א בליק אויפן הייליגן אר”י‬ ‫געזאגט אום שבת פרשת ויצא‪ – .‬די מעשה‬ ‫לשונות פון די פסוקים‪.‬‬ ‫ז”ל וועלכער איז געזעצן מיט זיי‪ ,‬האבן זיי גענ‬ ‫ווערט געברענגט אין עטליכע הייליגע ספנ‬ ‫זען אז ער לאכט און האט זייער הנאה פון די‬ ‫רים‪ ,‬און אויך איז עס געברענגט געווארן אין‬ ‫***‬ ‫פירושים פון דער אלשיך הקדוש‪ ,‬און עס איז‬ ‫די ווערטער פון דער הייליגער מנחת אלעזר‬ ‫הרב הקדו ש רבי מיכל’ע זצוק”ל‪ ,‬דער זלא�ט‬ ‫זיי געווען א וואונדער פארוואס ער איז אזוי‬ ‫זצוק”ל פון מונקאטש‪.‬‬ ‫שובער מגיד‪ ,‬פלעגט זיצן און עוסק זיין אין די‬ ‫שטארק פרייליך דערמיט‪.‬‬ ‫הייליגע תורה בקדושה ובטהרה‪ ,‬זיצנדיג אין‬ ‫בית המדרש‪ .‬אין יענע צייטן איז נישט געווען‬ ‫נאך די דרשה‪ ,‬האבן די תלמידים געפרעגט‬ ‫אין יענעם שבת קודש פרשת ויצא‪ ,‬איז גענ‬ ‫קומען צו די דרשה פון דער אלשיך הקדוש‪,‬‬ ‫השולחן‬ ‫דער הייליגער אריז”ל‪ ,‬פארוואס ער איז גענ‬ ‫צווישן די אנדערע חכמים און רבנים פון די‬ ‫קיין ‘כולל’‪ ,‬און נישט קיין ‘טיילן געהאלטן’‪...‬‬ ‫ווען אזוי פרייליך פון די דרשה און פארוואס‬ ‫הייליגע שטאט‪ ,‬אויך דער אר”י הקדוש זי”ע‪,‬‬ ‫ער האט אויך נישט באקומען קיין ‘קעסט’‪...‬‬ ‫איז ארויפגעקומען אזא פרייליכן שמייכל אויף‬ ‫וועלכער האט געזאגט אז די גאנצע פמליא של‬ ‫און ביי אים אינדערהיים איז געווען אן ארענ‬ ‫זיין הייליגע געזיכט‪ ,‬אינדערצייט וואס דער‬ ‫מעלה קומען צו הערן די דרשה‪ ,‬און דעריבער‬ ‫מקייט‪.‬‬ ‫אלשיך הקדוש האט מפרש געווען די ‘עשרת‬ ‫האט ער זיך אויך געאיילט און זיכערגעמאכט‬ ‫איין טאג איז זיין קליינעם זון צוגעגאנגען‬ ‫מונים’ וואס לבן האט געשפעט פון יעקב‪.‬‬ ‫צו זיין דארט‪.‬‬ ‫צו זיין מאמע די צדיקת‪ ,‬און איר געבעטן א‬ ‫האט זיי דער אר”י ז”ל מגלה געווען‪ ,‬אז ווען‬ ‫דער אלשיך הקדוש איז געשטאנען אויף די‬ ‫שטיקל ברויט‪ ,‬צו זעטיגן זיין הונגער‪ .‬האט די‬ ‫די גאנצע פמליא של מעלה איז אראפגעקומען‬ ‫בימה‪ ,‬ווען פון זיין הייליג מויל האט זיך געגאנ‬ ‫מאמע געזאגט צו אים‪ :‬איך האב נישט‪ .‬גיי צום‬ ‫אין בית המדרש צו הערן די דרשה פון דער‬ ‫סן פערל־ווערטער‪ִ ,‬חכּ ֹו ַמ ְמ ַת ִ ּקים וְ כֻ לּ ֹו ַמחֲ ַמנ‬ ‫טאטן אין בית המדרש‪ ,‬און בעט אים!‬ ‫אלשיך הקדוש‪ ,‬איז אויך לבן הארמי אליין‬ ‫דִּ ים‪ ,‬ערקלערנדיג די פסוקים פון די וואכעדינ‬ ‫איז דער קינד געגאנגען צו זיין טאטע און ער‬ ‫אראפגעקומען‪ ,‬און ער איז געשטאנען דארט‬ ‫גע פרשה מיט זיסקייט און קלארקייט‪ְּ ,‬כיַד ה’‬ ‫האט געזאגט צו אים‪ :‬איך בין הונגעריג! און‬ ‫פון דער זייט‪ ,‬און אויף יעדן ‘רמאות’ וואס‬ ‫הַ ּטוֹבָ ה עָ לָיו‪.‬‬ ‫איך בעט עסן! האט זיין טאטע געזאגט צו אים‪:‬‬ ‫דער אלשיך הקדוש האט מפרש געווען אז‬ ‫דו רעדסט ליגנט! דו ביסט נישט הונגעריג!‬ ‫יעקב אבינו ע”ה האט אויסגענארט יעקב אבינ‬ ‫און אט איז ער אנגעקומען צו דער אויבננ‬ ‫ווייל אויב וואלטסטו געווען הונגעריג וואלט‬ ‫נו ע”ה‪ ,‬האט זיך לבן אראפגעבויגן זיין קאפ‪,‬‬ ‫דערמאנטער פסוק‪ ,‬ביי די טענה פון יעקב‬ ‫דאך דער אויבערשטער מיר אוודאי צוגעשטנ‬ ‫אזוי ווי איינער וואס זאגט ‘אמת‪ ,‬אמת’! אז‬ ‫אבינו עה”ה אז לבן האט געטוישט זיין ב�א‬ ‫עלט עסן דיר צו געבן!‬ ‫דער אלשיך הקדוש האט טאקע מכוון געווען‬ ‫לוינונג “עֲשֶׂ ֶרת מֹנִ ים”‪ .‬און אזוי האט יעקב‬ ‫לאמיתה של תורה‪ ,‬און פונקט אזוי זענען גענ‬ ‫איבערגע’חזר’ט די טענה פאר לבן ביים סוף‬ ‫און אזוי רעדנדיג מיט אים‪ ,‬האט זיך רבי‬ ‫ווען די הונדערט מאל וואס לבן האט אויסגנ‬ ‫ש ִרים‬ ‫פון די פרשה‪ ,‬זאגנדיג (לא‪ ,‬מא)‪“ :‬זֶה ּ ִלי עֶ ְ ׂ‬ ‫מיכל’ע אויסגעדרייט‪ ,‬און דעמאלטס האט ער‬ ‫ענארט יעקב‪ ,‬און לבן איז געווארן אנגעפילט‬ ‫ש ּ ֻכ ְרנ‬ ‫ית ָך עֲבַ ְד ִּת ָ‬ ‫יך וכו’‪ ,‬וַ ּ ַתחֲ לֵף ֶאת ַמ ְ ׂ‬ ‫ׁ ָ שנָה ְ ּבבֵ ֶ‬ ‫באמערקט וואו עס ליגט א מטבע ביים פעננ‬ ‫מיט בושה וחרפה‪ ,‬דערפאר וואס זיין גרויסן‬ ‫ִּתי עֲשֶׂ ֶרת מֹנִ ים”‪.‬‬ ‫סטער‪ .‬האט ער זיך געוואנדן צו זיין קליינעם‬ ‫שאנד און שווינדלעריי איז אנטפלעקט גענ‬ ‫זון און אים געבעטן מחילה‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬זיי מיר‬ ‫וואס איז דער פשט “עֲשֶׂ ֶרת מֹנִ ים”? האט דער‬ ‫ווארן‪[ ,‬זע אויך אין דער אויבנדערמאנטער‬ ‫מוחל פארן זאגן אז דו ביסט א שקרן‪ ,‬ווייל‬ ‫אלשיך הקדוש געפרעגט‪ ,‬און געברענגט די‬ ‫פירוש גור אריה‪ ,‬וואס ער שרייבט אויף אט‬ ‫ג‬ ‫אריינגעקומען אין זיין געשעפט‪ ,‬פלעגט ער אים‬ ‫נאכן לערנען עטליכע טעג איבערן שאנד פון די‬ ‫יעצט זע איך דאך אז השם יתברך האט מיר צונ‬ ‫זאגן‪ :‬הער מיר אויס‪ ,‬איך בין נישט אזוי זיכער‬ ‫מדה פון שקר‪ ,‬האט דער בחור פלוצלונג אויסנ‬ ‫געשיקט א מטבע‪ ,‬דעריבער‪ ,‬נעם די מטבע און‬ ‫דיר‪ ,‬דא פעלט‬ ‫פאררפ‬‫איזלא"ויגוטע געשעפטתש‬ ‫עסן!טילש ץיבוניבר ןהכה לאילמג יבר צ"הרה ונברו ונרומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע‬ ‫דאס‬ ‫אז‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫און‬ ‫געוויין‪,‬‬ ‫ביטערן‬ ‫א‬ ‫אין‬ ‫געבראכן‬ ‫קויף זיך עפעס צו א"‬ ‫עפעס און דארט איז דא עפעס א שפאלט‪ ...‬דענ‬ ‫אנטפלעקט אז ער האט געטון א פעלשונג אין‬ ‫אבת יכ‬ ‫ריבער מוז איך דיר אנטפלעקן דעם אמת‪ ,‬אז עס‬ ‫זיין נפש‪ ,‬מיטן זאגן אז ער איז געווען קראנק און‬ ‫אזוי האט מען פארצייטנס מחנך געווען קינט‬ ‫דער!‬ ‫איז נישט קיין שלימות’דיגע שטיין!‪...‬‬ ‫האט געמוזט בלייבן ליגן אין בעט‪ .‬אזוי שטארק‬ ‫לולא זט‬ ‫האט עס וויי געטון פארן בחור און אזוי ערנסט‬ ‫***‬ ‫פוןת דער סוחר‬ ‫נאמעןפש‬ ‫האט ער חרטה געהאט דערפאר‪ ,‬אז רבי משה גאנץ שנעל איז דער ו”‬ ‫באוואוסט געווארן אלץ איינער וואס האנדנ‬ ‫עס האט מיר דערציילט מיין שכן מוהר”ר דוב‬ ‫האט אים געדארפט בארואיגן און מחזק זיין‪,‬‬ ‫לט מיט געוואלדיגע ישרות און ארנטליכקייט‪,‬‬ ‫טורק הי”ו ‪ ,‬זון פונעם באוואוסטן חינוך פערז�ע‬ ‫און האט אים באלויכטן זיינע אויגן‪ ,‬עפענענדיג‬ ‫‪058‬‬ ‫און ער איז געווארן א גרויסער עושר‪ ,‬פון די‬ ‫רייכסטע מענטשן פון די סאטמארער חסידים‬ ‫איבער די וועלט‪.‬‬ ‫די טויערן פון תשובה אין פארנט פון אים‪ ,‬און‬ ‫דער סוף איז געווען אז דער בחור איז אויסגעשנ‬ ‫נליכקייט מוהר”ר משה טורק זצ”ל‪ ,‬אז ווען זיין‬ ‫טאטע רבי משה איז נאך געווען א יונגערמאן‪,‬‬ ‫האט ער געדינט אלץ מגיד שיעור אין א מכינה‬ ‫טיגן אלץ א געוואלדיגער תלמיד חכם און עובד‬ ‫ה’ באמונה!‬ ‫לישיבה קטנה‪ .‬און דא האט ער זיך דערוואוסט‬ ‫***‬ ‫איבער איינער פון די בחורים וועלכער איז‬ ‫מרן הגאון רבי שלמה זלמן אויערבאך זצוק”ל‪,‬‬ ‫פון אט די מעשה לערנען מיר ארויס‪ ,‬אז איידט‬ ‫נישט געקומען דריי טעג אין ישיבה‪ ,‬זאגנדיג אז‬ ‫האט אמאל אין אן ערב שבת קודש נאכמיטאג‪,‬‬ ‫ער דער מחנך קומט און וויל ארויפווארפן א‬ ‫ער פילט זיך נישט גוט‪ ,‬און שפעטער האט מען‬ ‫בלויז צוויי שעה פאר שבת קודש‪ ,‬געשיקט‬ ‫שטראף אויפן קינד‪ ,‬זאל ער צום ערשט לערנט‬ ‫אויסגעטראפן אז ער איז געגאנגען פארברענגען‬ ‫רופן איינער פון די עסקנים מיט וועמען ער איז‬ ‫ען מיט אים איבערן שאנד פון דער שלעכטער‬ ‫אין טיאטער רח”ל‪ ,‬און נישט נאר דאס‪ ,‬נאר ער‬ ‫געווען אין פארבינדונג‪ ,‬און ער האט אים געבנ‬ ‫זאך וואס ער האט געטון‪ ,‬און קלארמאכן אז‬ ‫האט זיך אויך דערוואגט און מיטגענומען מיט‬ ‫עטן אז ער זאל שוין יעצט נעמען א געוויסער‬ ‫ער ווייסט און פארשטייט די הארבקייט פון‬ ‫זיך נאך א חבר‪ ,‬אז ער זאל מיטגיין מיט אים‪.‬‬ ‫עלנדער זקן צום שפיטאל‪ ,‬וויבאלד ער האט‬ ‫דאס וואס ער האט געטון‪ .‬און נאר נאכדעם‪,‬‬ ‫אויב מען זעט קלאר אז ער האט געטון די שלט‬ ‫איז רבי משה צוטרייסלט געווארן ביז די טיפנ‬ ‫דארט געדארפט וויכטיג דורכגיין א געוויסער‬ ‫עכטע זאך מיט בייזוויליגקייט און א שלעכטן‬ ‫ענישן פון זיין זעל‪ ,‬און נאכמער איז ער דערצנ‬ ‫באהאנדלונג‪.‬‬ ‫רצון‪ ,‬קען מען צוגיין צום שטראף‪.‬‬ ‫ערנט געווארן אויפן געוואגטקייט פונעם קינד‪,‬‬ ‫איז דער עסקן געגאנגען און ער האט געברעננ‬ ‫צו זאגן ליגנט מיט אזא פרעכהייט‪ ,‬ערקלערנדיג‬ ‫גט דעם עלטערן איד צו דעם אלטן שערי צדק‬ ‫***‬ ‫אז ער האט זיך נישט געפילט גוט און האט גענ‬ ‫שפיטאל‪.‬‬ ‫דארפט בלייבן ליגן אין בעט‪ .‬ער האט דעריבנ‬ ‫איינער פון די חסידים פון הרה”ק רבן של ישנ‬ ‫ער נישט געוואוסט וויאזוי אים צו באשטראפן‬ ‫אין יענע צייטן איז געווען איינגעפירט אין לאנד‪,‬‬ ‫ראל בעל ‘ויואל משה’ מסאטמאר זצוק”ל‪,‬‬ ‫דערפאר‪ ,‬צי ער זאל אים גוט אנשלאגן‪ ,‬אדער‬ ‫א סדר פון א רייע צווישן די שפיטעלער‪ ,‬און‬ ‫האט געארבעט פאר זיין פרנסה אינעם גרויסן‬ ‫פשוט אים ‘ארויסווארפן’ פון די ישיבה הקדונ‬ ‫אזוי איז אויסגעקומען אז נישט צו יעדער צייט‬ ‫בערזע‪ ,‬וואס געפינט זיך אינעם געגנט פון מאנ‬ ‫שה!‬ ‫האט מען געקענט קומען צו יעדער שפיטאל‪.‬‬ ‫נהעטן אין ניו יארק‪.‬‬ ‫אזוי גייענדיג אויפן וועג צו די ישיבה‪ ,‬זייענדיג‬ ‫דעריבער‪ ,‬ווען ער איז אנגעקומען דארט אין‬ ‫איינמאל‪ ,‬ווען ער איז אריינגעגאנגען צום רבי’ן‪,‬‬ ‫פארזינקען אין זיין פארלעגנהייט‪ ,‬האט אים‬ ‫שפיטאל‪ ,‬האט מען אים געזאגט אז וויבאלד‬ ‫ימה‪ ,‬האט ער דערלאנגט א קוויטל‬ ‫ַּב ּקו ֶֹד ׁש ּ ְפנִ ָ‬ ‫באגעגנט הרה”צ רבי מרדכי משולם הלוי‬ ‫היינט איז נישט זייער רייע‪ ,‬האבן זיי נישט דעם‬ ‫פארן צדיק‪ ,‬און דערביי האט ער געבעטן אז‬ ‫זצל”ל‪ ,‬פון די זקני נקיי הדעת שבירושלים‪ ,‬וו�ע‬ ‫מעגליכקייט אים אנצונעמען‪ ,‬און מען האט אים‬ ‫דער הייליגער רבי זאל בעטן פאר זיינעטוועגן‬ ‫לכער האט נאך זוכה געווען זיך צו באטייליגן‬ ‫געשיקט צו אן אנדערע שפיטאל‪.‬‬ ‫און וואונטשן זיין הייליגע ברכה אז ער זאל‬ ‫ביים ליל הסדר בביתו נאוה קודש פון מרן רבי‬ ‫זוכה זיין צו פרנסה בריווח!‬ ‫דערווייל איז שוין געווארן זייער שפעט‪ ,‬און‬ ‫יוסף חיים זאנענפעלד זצוק”‪.‬ל‪ .‬נאכן זיך ווא�ר‬ ‫וויבאלד דער עסקן האט געוואוסט אז עס איז‬ ‫האט דער רבי געזאגט צו אים‪ :‬איך וועל דיר‬ ‫עם באגריסן‪ ,‬האט רבי משה פארגעלייגט זיינע‬ ‫נישט מעגליך יעצט צו גיין צו דעם אנדערן‬ ‫געבן מיין פולשטענדיגע ברכה‪ ,‬אבער דאס בין‬ ‫ספיקות און דילעמע וועגן וויאזוי צו באשטראנ‬ ‫שפיטאל‪ ,‬און אויך האט ער געוואוסט אז עס‬ ‫איך נאר מסכים מיט איין תנאי‪ ,‬אז דו זאלסט‬ ‫פן דער בחור פאר זיין חוצפה‪.‬‬ ‫איז זייער וויכטיג פאר רבי שלמה זלמן‪ ,‬וועלנ‬ ‫קיינמאל נישט ארויסזאגן א ווארט פון שקר פון‬ ‫צו זיין גרויסן וואונדער‪ ,‬האט רבי מרדכי משונ‬ ‫כער ווארט צו הערן אז דער ענין איז מסודר‪.‬‬ ‫דיין מויל! נישט ביי די געשעפטן‪ ,‬און נישט ביי‬ ‫לם אויסגעדרוקט זיין וואונדער און געזאגט‪:‬‬ ‫קיין שום אנדערע געלעגנהייט אויף דער ווענ‬ ‫וויסנדיג דאס‪ ,‬האט דער עסקן געזאגט צו זיי‪:‬‬ ‫פארוואס ווילסטו אים באשטראפן? האסטו‬ ‫לט!‬ ‫זעט נאר‪ ,‬אט דעם עלטערן זקן האב איך געטנ‬ ‫דען געלערנט מיט אים ‘שערי תשובה’ וועגן די‬ ‫ראפן אין מחנה יהודה אויף דער ערד! איך קען‬ ‫האט דער איד זיך אנגערופן‪ :‬רבי! ביי אונזענ‬ ‫הארבקייט פון שקר? האסטו אים דען געגעבן‬ ‫אים נישט‪ ,‬נאר איך האב געטון מיט אים א חסד‬ ‫רע געשעפטן אינעם בערזע‪ ,‬איז נישט מעגליך‬ ‫צו פארשטיין די געוואלדיגע פארדארבונג וואס‬ ‫און אים אהערגעברענגט‪ ,‬און יעצט מוז איך‬ ‫זיך אומצוגיין אן קיין שקר! אפטמאל זענען‬ ‫דער שקר טוט גורם זיין אינעם נפש?!‬ ‫גיין‪ ,‬איך לאז אים דעריבער דא מיט אייך!‬ ‫די בריליאנטן נישט אינגאנצן בשלימות‪ ,‬דא‬ ‫רבי משה האט אנגענומען די עצה פון רבי‬ ‫דארף מען פארהוילן א ‘שפאלט’‪ ,‬דארט דארף‬ ‫אזוי איז נישט געבליבן קיין אנדערע ברירה‬ ‫מרדכי משולם‪ ,‬און האט איינגעהאלטן זיין‬ ‫מען באהאלטן עפעס א קריץ‪ ...‬אזוי גייט דער‬ ‫פארן שפיטאל‪ ,‬און זיי זענען געווען געצוואוננ‬ ‫צארן‪ .‬אנשטאט צו באשטראפן דעם בחור‪,‬‬ ‫שטייגער פון דער בערזע!‬ ‫גען אים אנצונעמען און אים באהאנדלען‪ .‬בליץ‬ ‫האט ער באשטימט מיט אים א ספעציעלן‬ ‫שנעל איז דער עסקן צוריקגעגאנגען צו רבי‬ ‫דער רבי האט זיך אבער נישט געלאזט איבענ‬ ‫חברותא’שאפט‪ ,‬און געלערנט צוזאמען מיט‬ ‫שלמה זלמן‪ ,‬און מיט פרייד האט ער אים דענ‬ ‫ררעדן‪ ,‬און ער האט געזאגט‪ :‬הער מיר אויס‪ ,‬זיי‬ ‫אים אינעם הייליגן ספר ‘שערי תשובה’ איבנ‬ ‫רציילט איבערן ‘שטיקל’ וואס ער האט געטון‬ ‫דו אנדערש פון אלע אנדערע סוחרים‪ ,‬און דו‬ ‫ער די עבירה פון שקר‪ ,‬און דערביי האט ער‬ ‫אין שפיטאל‪...‬‬ ‫זאלסט חלילה נישט ארויסזאגן קיין שקר פון‬ ‫אים געגעבן צו פארשטיין באריכות‪ ,‬אז דורך‬ ‫דיין מויל‪ ,‬און מיטן אויבערשטנ’ס הילף וועסטו‬ ‫די מדה פון שקר קען מען חלילה קאליע מאכן‬ ‫האט אים רבי שלמה זלמן געזאגט‪ :‬ס’איז מעגנ‬ ‫זען גרויס ברכה אין דיין פלאג!‬ ‫אלע יסודות החינוך‪ ,‬רחמנא ליצלן! [זע אויך‬ ‫ליך אז אין אזא מצב האסטו זיך געדארפט אזוי‬ ‫וואס מיר האבן מאריך געווען דערוועגן מיטן‬ ‫פירן‪ ,‬אבער פארוואס שטאלצירסטו זיך מיט‬ ‫האט זיך דער חסיד אונטערגענומען צו פאלגן‬ ‫אויבערשטנ’ס הילף אינעם ספ ר “טיב הנ�י‬ ‫רייד פון שקר?‬ ‫וואס דער רבי האט אים געהייסן‪ ,‬און ער האט‬ ‫שואין” שער הבית פרק שישי‪ ,‬חינוך הילדים‪,‬‬ ‫אנגעהויבן שטארק מקפיד זיין אויף די מדה‬ ‫אות ד’‪ ,‬חינוך למידת האמת]‪.‬‬ ‫פון אמת און יושר‪ ,‬און יעדער קליענט וואס איז‬ ‫תושרד ןוא ן'סעומש ןרעה ןעק ןעמ‬ ‫רעמונ ערעטסקע א ןיא ‪ -‬א"טילש ונברו ונרומ ןופ‬ ‫‪: 0231592-370‬ק"השל ‪: 1231592-370‬שידיא‬ ‫ןייטשדלוג ‪.‬ש ‪:‬ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה ‪:‬תינחורה הדעוה ר”וי‬ ‫ד‬